Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 803/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2005-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98a, 98 ust. 3a
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 26 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 113 poz 984
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta.
Teza: I. Zgodnie z przepisem art. 98 "a" ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po zawiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze,

a zatem wydanie takiego zarządzenia  ma charakter obligatoryjny. Od wykonania ustawowego obowiązku wojewoda nie może odstąpić tylko z uwagi na okoliczność, iż zainteresowany - skazany czyni starania o wniesienie, przez upoważniony organ, kasacji od prawomocnego wyroku. Ustawowa procedura stwierdzenia wygaśnięcia mandatu musi być przeprowadzona w sytuacji wydania prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo umyślne. Nie można zatem stawiać wojewodzie zarzutu, iż działał przedwcześnie, czy pospiesznie.

II. Uprawnienie burmistrza do złożenia wyjaśnień stanowi integralną część postępowania, kiedy wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy. W niniejszej sprawie należy mniemać, iz zainteresowany złozył stosowne wyjaśnienia radzie gminy, skoro rada podjęła uchwałe w sprawie niewygaśnięcia mandatu. W niniejszej sprawie stwierdzenie wygaśnięcia mandatu burmistrza nastąpiło w formie zarzadzenia zastępczego wojewody, która to instytucja nie przewiduje wymogu wysłuchania wyjaśnień zainteresowanego burmistrza przed wydaniem zarządzenia

TEZY

I. Zgodnie z przepisem art. 98 "a" ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po zawiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze,

a zatem wydanie takiego zarządzenia  ma charakter obligatoryjny. Od wykonania ustawowego obowiązku wojewoda nie może odstąpić tylko z uwagi na okoliczność, iż zainteresowany - skazany czyni starania o wniesienie, przez upoważniony organ, kasacji od prawomocnego wyroku. Ustawowa procedura stwierdzenia wygaśnięcia mandatu musi być przeprowadzona w sytuacji wydania prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo umyślne. Nie można zatem stawiać wojewodzie zarzutu, iż działał przedwcześnie, czy pospiesznie.

II. Uprawnienie burmistrza do złożenia wyjaśnień stanowi integralną część postępowania, kiedy wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy. W niniejszej sprawie należy mniemać, iz zainteresowany złozył stosowne wyjaśnienia radzie gminy, skoro rada podjęła uchwałe w sprawie niewygaśnięcia mandatu. W niniejszej sprawie stwierdzenie wygaśnięcia mandatu burmistrza nastąpiło w formie zarzadzenia zastępczego wojewody, która to instytucja nie przewiduje wymogu wysłuchania wyjaśnień zainteresowanego burmistrza przed wydaniem zarządzenia


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr), Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Jarosław Sacharczuk, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2005 r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej w J. na zarządzenie zastępcze Wojewody P. z dnia [...] października 2004 r. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu burmistrza Gminy J., oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym zarządzeniem zastępczym z dnia [...] października 2004 roku wydanym na podstawie art. 98 a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku z art. 26 ust. l pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, Wojewoda P. stwierdził wygaśnięcie mandatu burmistrza Gminy J. M. Ch., na skutek uprzedniego skazania go prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczonym za przestępstwo umyślne.

W uzasadnieniu organ nadzoru przedstawił następujący stan sprawy:

M. Ch. - burmistrz J. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego VII Wydział Grodzki w Ł. z dnia [...] marca 2004 r. sygn. akt: [...] za popełnienie czynu określonego w art. 178 a § l kodeksu karnego tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 11 sierpnia 2004 r. wskutek oddalenia apelacji skazanego przez Sąd Okręgowy w Ł. sygn. akt: [...]. W tej sytuacji i z tym dniem, w ocenie Wojewody P., wystąpiła obligatoryjna przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza J. stosownie do postanowień art. 26 ust. l pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta ( Dz. U. Nr 113, z późn. zm.), gdyż nastąpiło prawomocne skazanie orzeczone za przestępstwo umyślne. Wygaśnięcie mandatu stwierdza rada w drodze uchwały najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu, stosownie do zapisów art. 26 ust 2 przywołanej wyżej ustawy.

Jeżeli rada gminy, wbrew powyższemu obowiązkowi, nie podejmuje stosownej uchwały, wojewoda wzywa organ gminy do jej podjęcia w terminie 30 dni, natomiast w razie bezskutecznego upływu tegoż terminu wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, zgodnie z art. 98 a ust. l i ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 roku Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

W związku z pozyskaniem informacji o prawomocnym skazaniu burmistrza J. organ nadzoru przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku czego uzyskał z Sądu wypis prawomocnego wyroku skazującego M. Ch., który został przesłany Radzie Miejskiej w J. wraz z wezwaniem do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania.

Pomimo upływu, w dniu 15 października 2004 r., wyznaczonego terminu stosowna uchwała nie została przez Radę Miejską w J. podjęta. W tej sytuacji organ nadzoru zobligowany treścią art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wydał zarządzenie zastępcze w sprawie wygaśnięcia mandatu.

W skardze na powyższą decyzję, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. – Rada Miejska w J. – domaga się uchylenia zarządzenia zastępczego Wojewody P. z dnia [...] października 2004 roku.

Skarżąca wskazuje, iż Wojewoda P. wykonując swoje uprawnienia wynikające z przepisów przywołanych w podstawie prawnej i uzasadnieniu swojego zarządzenia nie uwzględnił wymogu wynikającego z przepisu art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta.

Przepis ten m. in. stanowi, że w przypadkach określonych w art.26 pkt 1-5 w/w ustawy przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu rada gminy powinna umożliwić wójtowi, złożenie wyjaśnień. Wobec tego, że uprawnienie przyznane radzie wykonał zastępczo Wojewoda, zdaniem skarżącej Rady Miejskiej w J. dopuścił się uchybienia tego przepisu, nie wysłuchując uprzednio w tym zakresie wyjaśnień Burmistrza.

Jest to, zdaniem skarżącej, szczególnie istotne w sytuacji gdy Burmistrz złożył do Rzecznika Praw Obywatelskich dniu 09.09.2004 r. wniosek o kasację wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ł. na mocy którego uznano go winnym kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości tj. o czyn z art. 178 a § l k.k., a Rzecznik tego wniosku dotychczas nie odrzucił.

W tej sytuacji, w ocenie skarżącej - zarządzenie zastępcze Wojewody P. zostało wydane przedwcześnie z naruszeniem wskazanych w uzasadnieniu przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wnosi o odrzucenie skargi na zasadzie art. 58 § l ust. 5 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewoda P. zaznacza, że zgodnie z art. 98 ust 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym podmiotami uprawnionymi do złożenia skargi, a tym samym posiadającymi zdolność sądową jest gmina lub związek między gminny.

Natomiast w niniejszej sprawie skargę składa Rada Miejska czyli organ gminy, któremu, zdaniem Wojewody P., nie można przypisać przymiotu strony w postępowaniu sądowo-administracyjnym. W tej sytuacji zasadny stał się wniosek postawiony na wstępie o odrzucenie skargi stosownie do art. 58 § l ust. 5 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W ocenie Wojewody P., skarga nie zasługuje również na uwzględnienie pod względem merytorycznym. Organ zaznacza, że na podstawie zarządzenia zastępczego stwierdzono wygaśnięcie mandatu burmistrza J. M. Ch., który został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego VII Wydział Grodzki w Ł. z dnia [...] marca 2004 r. sygn. akt: [...] za popełnienie czynu określonego w art. 178 a § l kodeksu karnego tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...] sierpnia 2004 r. wskutek oddalenia apelacji skazanego przez Sąd Okręgowy w Ł. sygn. akt: [...]. W związku z powyższym z dniem tym wystąpiła obligatoryjna przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza J. stosownie do postanowień art. 26 ust. l pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, gdyż nastąpiło prawomocne skazanie orzeczone za przestępstwo umyślne. Rada gminy wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 26 ust. 2 w/w ustawy oraz wezwaniu organu nadzoru nie podjęła stosownej uchwały o wygaśnięciu mandatu burmistrza. W tej sytuacji wygaśnięcie mandatu burmistrza zostało stwierdzone zarządzeniem zastępczym Wojewody P. zgodnie z art. 98 a ustawy o samorządzie gminnym.

Wojewoda P. podnosi, że za chybiony należy uznać podniesiony w skardze zarzut odnośnie nieumożliwienia burmistrzowi złożenia wyjaśnień.

Wynikające z art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta..., uprawnienie burmistrza do złożenia wyjaśnień może być realizowane, kiedy wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy i wyjaśnienie takie składane jest przed radą. W niniejszej sprawie Rada Miejska odebrała stosowne wyjaśnienia od burmistrza, czego dowodem jest podjęcie uchwały w sprawie niewygaśniecia mandatu.

W ocenie Wojewody P. - wygaśnięcie mandatu burmistrza J. nastąpiło na podstawie wydanego na mocy art. 98 a zarządzenia zastępczego organu nadzoru, który to akt został poprzedzony wezwaniem Rady do podjęcia uchwały w terminie 30 dni oraz powiadomieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Żaden przepis prawny nie zobowiązuje, a nawet nie uprawnia organu nadzoru do przyjęcia wyjaśnień wójta, burmistrza przed wydaniem zarządzenia zastępczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonego zarządzenia zastępczego Wojewody P. z dnia [...] października 2004 roku, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż wniosek organu nadzoru o odrzuceniu skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bezzasadny. Wprawdzie do reprezentacji gminy w postępowaniu przed sądami uprawniony jest organ odwoławczy (art. 31 ustawy o samorządzie gminnym), jednakże przepisy ustawy o samorządzie gminnym regulujące sądową kontrolę legalności rozstrzygnięć organu nadzorczego przewidują szczególne rozwiązania, gdy chodzi o legitymację do wniesienia skargi. Zgodnie z przepisem art. 98 ust. 3 zd. 2 ustawy, podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie, albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. Skoro zatem podstawą do wniesienia skargi stanowi uchwała rady gminy, nie ulega wątpliwości, iż organ ten jest uprawniony do wniesienia skargi. Stanowisko to potwierdza, expressis verbis, treść przepisu art. 98 ust. 3 "a" ustawy (do wniesienia skargi ... uprawniona jest rada gminy następującej kadencji). Ponieważ na mocy art. 98 "a" ust. 3 ustawy "przepisy art. 98 stosuje się odpowiednio" do zaskarżenia zarządzenia zastępczego wojewody, nie można odmówić radzie gminy legitymacji do wniesienia skargi na to zarządzenie do sądu administracyjnego.

Co się tyczy merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia zastępczego stwierdzić należy, iż jest ono w pełni zgodne z obowiązującą regulacją prawną, powołaną jako podstawa prawna zarządzenia. Wobec prawomocnego skazania burmistrza za przestępstwo umyślne, w sytuacji nie podjęcia przez radę gminy prawnie nakazanych działań ("wygaśnięcie mandatu ... stwierdza rada gminy" – art. 26 ust. 2 ustawy z 20.06.2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta), ustawowym obowiązkiem wojewody było wydanie zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu. Zgodnie z przepisem art. 98 "a" ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po zawiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze, a zatem wydanie takiego zarządzenia ma charakter obligatoryjny. Od wykonania ustawowego obowiązku wojewoda nie może odstąpić tylko z uwagi na okoliczność, iż zainteresowany – skazany czyni starania o wniesienie, przez upoważniony organ, kasacji od prawomocnego wyroku. Ustawowa procedura stwierdzenia wygaśnięcia mandatu musi być przeprowadzona w sytuacji wydania prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo umyślne. Nie można zatem stawiać wojewodzie zarzutu, iż działał przedwcześnie, czy pospiesznie.

Bezzasadny jest, podniesiony w skardze, zarzut naruszenia wymogu, określonego w przepisie art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, polegającego na umożliwieniu wójtowi złożenia wyjaśnień. Zgodnie z powołanym przepisem, należy umożliwić wójtowi (burmistrzowi) złożenie wyjaśnień przed podjęciem, przez radę gminy, uchwały o wygaśnięciu mandatu z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 1-5 art. 26 ustawy. A zatem uprawnienie burmistrza do złożenia wyjaśnień stanowi integralną część postępowania, kiedy wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy. W niniejszej sprawie należy mniemać, iż zainteresowany złożył stosowne wyjaśnienia radzie gminy, skoro rada podjęła uchwałę w sprawie niewygaśnięcia mandatu.

W niniejszej sprawie stwierdzenie wygaśnięcia mandatu burmistrza nastąpiło w formie zarządzenia zastępczego wojewody.

Warunkiem skutecznego wydania zarządzenia zastępczego jest uprzednie powiadomienie, przez wojewodę, ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Wymóg ten został spełniony w niniejszej sprawie. Nie można zatem mówić o naruszeniu przepisu art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta skoro instytucja zarządzenia zastępczego nie przewiduje wymogu wysłuchania wyjaśnień zainteresowanego wójta (burmistrza) przed wydaniem takiego zarządzenia.

Stwierdzić również należy, iż przedłożone Sądowi, na rozprawie, podanie zainteresowanego kierowane do Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego RP o wniesienie kasacji od wyroku skazującego nie ma wpływu na ocenę legalności zarządzenia zastępczego, ani też na tok postępowania przed sądem administracyjnym, albowiem nie może stanowić podstawy do skutecznego wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżone zarządzenie zastępcze jest zgodne z prawem i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).