Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 415/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48, art. 28, art. 29
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant starszy woźny sądowy Natalia Rusinek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2017r. sprawy ze skargi F. Sp. zo.o. z/s w R. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.; zwanej dalej "Pr.bud.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; zwanej dalej "K.p.a.") po rozpatrzeniu z urzędu sprawy dotyczącej samowolnie wykonanych robót budowlanych związanych z budową obiektu budowlanego - suszarni C. - zlokalizowanej w miejscowości Z.Ś. ul. [...] (działka nr [...]), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z.Ś. nakazał inwestorowi, tj. F. Sp. z o.o. z/s w R., rozbiórkę ww. robót budowlanych w nieprzekraczającym terminie do dnia 30 listopada 2017 r. Przy wykonywaniu robót należy zachować następujące warunki: roboty prowadzić zgodnie z obowiązującymi przepisami, warunkami technicznymi, normami, przepisami BHP. Zobowiązuje się inwestora do powiadomienia tutejszego inspektoratu o zakończeniu robót związanych z rozbiórką ww. obiektu.

Przeprowadzona wizja, jak również przedłożone orzeczenie techniczne sporządzone przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia zawodowe, stwierdza, że przedmiotowy obiekt to suszarnia C. o powierzchni zabudowy 89m2 (dł. 11,70m x 6,80m), wysokość h=22,5m i ciężarze całkowitym 51 t z galerią około 3m2. Montaż to technologia stalowa - segmentowa ustawiona na płycie żelbetowej najprawdopodobniej zbrojonej (nie dokonano odkrywki) o wym. 9,30m x 14,29m. Suszarnia ogrzewana jest gazem. Suszarnia została wykonana - według oświadczenia pełnomocnika K.K. - w miesiącu wrześniu 2012 r. bez stosownego pozwolenia a zatem samowoli dokonano pod rządami obowiązującej ustawy Pr.bud. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 15 lipca 2013 r. przedmiotowy obiekt nie został uwidoczniony na mapach zasadniczych (widnieją poprzednie dwie suszarnie typu Meyer). Jednocześnie inwestor w swoim wyjaśnieniu oświadczył, że suszarnia została zamontowana w miejsce rozebranych dwóch suszarni typu "Meyer Dreyers 2000" jest to urządzenie, na które - według pełnomocnik inwestora i jego wiedzy - niepotrzebne jest żadne pozwolenie czy zgłoszenie, gdyż jest to urządzenie a nie obiekt.

Zdaniem organu pierwszej instancji tego typu obiekt należy zakwalifikować jako budowla. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 Pr.bud. przez "budowlę" należy rozumieć każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Roboty związane z budową przedmiotowego obiektu zostały wykonane z naruszeniem art. 28 Pr.bud. Budowa nie została ponadto ujęta w zamkniętym katalogu art. 29, a zatem wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. W art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. e Pr.bud. jest wymieniona suszarnia kontenerowa o powierzchni zabudowy do 21 m2, która winna być uzupełnieniem zabudowy zagrodowej w ramach istniejącej działki siedliskowej, a zatem przepis j/w nie może być zastosowany w omawianym przypadku nie mniej jednak nie została zwolniona również z obowiązku zgłoszenia zgodnie z art. 30 Pr.bud. Inwestor nie przedłożył żadnego dokumentu zezwalającego na budowę suszarni, tj. pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia.

Biorąc powyższe pod uwagę, PINB skorzystał z unormowań art. 48 Pr.bud., zgodnie z którym właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie jednak z ust. 2 cytowanego artykułu, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, oraz gdy inwestycja nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, należy w pierwszej kolejności rozważyć możliwość zalegalizowania przedmiotowej samowoli. Dlatego też postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] - zgodnie z art. 48 ust. 3 - organ nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia następujących dokumentów: zaświadczenie burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Pr.bud., aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w terminie do dnia 30 sierpnia 2016 r. Powyższe dokumenty - jak wskazał PINB - są warunkiem pozwalającym organowi nadzoru budowlanego dokonać oceny czy przedmiotowa samowola kwalifikuje się do wszczęcia procedury legalizacyjnej. Jednocześnie organ - zgodnie z art. 48 ust. 2 Pr.bud. - wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego obiektu (postanowienie o wstrzymaniu robót wydaje się bez względu na stopień zaawansowania robót budowanych, a więc również w przypadku gdy roboty zostały już zakończone) oraz ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy. Przedłożenie wymienionych dokumentów miało być traktowane jednocześnie jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, z tym, że przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych w przypadku zgodności inwestycji z przepisami w drodze postanowienia powinna być ustalona wysokość opłaty legalizacyjnej, której nie uiszczenie w terminie skutkuje wydaniem decyzji, o której mowa w art. 48 ust. 1 Pr.bud., tj. nakazującej rozbiórkę.

Na wniosek pełnomocnika strony PINB na podstawie art. 77 § 2 K.p.a. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] zmienił postanowienie Nr [...] w części dotyczącej terminu dostarczenia dokumentów z dnia 30 sierpnia 2016 r. na dzień 31 grudnia 2016 r. Z treści wniosku wynikało, że pełnomocnik ubiega się o dostęp do opinii sądowej w powyższej sprawie, która może mieć istotne znaczenia prawne i merytoryczne rozstrzygnięcia kwestii legalności przedmiotowej suszarni. Biorąc pod uwagę art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 75 § 1 K.p.a., PINB uwzględnił wniosek pełnomocnika i przesunął termin dostarczenia żądanych dokumentów.

Mając powyższe na uwadze jak również to, że strona mimo czytelnie sformułowanego obowiązku oraz pomimo przedłużenia terminu dostarczenie dokumentów nie wykonała obowiązku wynikające z ww. postanowień oraz że została pouczona o konsekwencji rozbiórki w przypadku niedostarczenia stosownych dokumentów, organ pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 Pr.bud. jak wyżej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła F. Sp. z o.o. z/s w R., po rozpoznaniu którego D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wydał w dniu 11 kwietnia 2017 r. decyzję Nr 595/2017, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4

Pr.bud. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego - suszarni C. - zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w Z.Ś..

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że oprotestowana decyzja wydana została na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 Pr.bud., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Artykuł 48 ust. 1 Pr.bud. odnosi się do obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Kluczowymi terminami i instytucjami ściśle powiązanymi z komentowanym artykułem są więc: "obiekt budowlany" i jego "część", "budowa" oraz "pozwolenie na budowę", a także "brak wymaganego pozwolenia na budowę". Zgodnie z ustawową definicją (art. 3 pkt 1) przez pojęcie "obiektu budowlanego" należy rozumieć zarówno budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Pr.bud. roboty budowlane - do jakich w myśl art. 3 pkt 7 należy: budowa (czyli wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego), przebudowa, montaż, remont i rozbiórka obiektu budowlanego, można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 Pr.bud. W przepisach art. 29-31 Pr.bud. wymienione są enumeratywnie budowy oraz rodzaje robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, a ewentualnie zgłoszenia właściwemu organowi. Wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia bądź zgłoszenia oznacza, że zostały wykonane w ramach samowoli budowlanej. Przedmiotowy obiekt budowlany nie został zawarty w zamkniętym katalogu art. 29 Pr.bud., co przesadza - zdaniem DWINB - o tym, że wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Powyższe potwierdza również wyroki WSA w Białymstoku z dnia 13 października 2015 r. (sygn. akt II SA/Bk 546/15) oraz z dnia 13 marca 2013 r. (sygn. akt II SA/Bk 980/12), które wskazują na to, że urządzenie, jakim jest suszarnia zbóż jest obiektem budowlanym (budowlą) w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Dalej Sąd zaznaczył także, że organy prawidłowo potraktowały obiekt suszarni jako całość i w konsekwencji jako wymagający pozwolenia na budowę. Pośrednio konstatację taką można wywieść również z treści wyroku z dnia 14 lipca 2010 r. (sygn. akt II SA/Sz 364/10), w którym WSA w Szczecinie uznał, że niewątpliwie użytkowanie suszarni zboża stanowi o jej wykorzystywaniu zgodnie z przeznaczeniem zakreślonym w pozwoleniu na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym. Potwierdza to, że na suszarnię zboża potrzebne jest pozwolenie na budowę.

Jak zaznaczył w tym miejscu organ odwoławczy, inwestor nie przedłożył dokumentów określonych w postanowieniu z dnia 4 maja 2016 r., pomimo dwukrotnej zmiany terminu na ich dostarczenie. Ponadto, został prawidłowo pouczony o konsekwencjach ich nieprzedłożenia, tj. o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, DWINB stwierdził, że PINB wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w oparciu o właściwą podstawę prawną, jednakże uznał, że sentencja była zbyt mało jasna i konkretna, a ponadto organ pierwszej instancji wyznaczył termin wykonania obowiązku, czego art. 48 Pr.bud. nie przewiduje. W związku z czym należało zastosować art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., który przewiduje możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy.

Odnosząc się natomiast do treści odwołania organ stwierdził, że PINB co prawda posłużył się w zaskarżonej decyzji pojęciem "suszarnia kontenerowa", jednak w dalszej jej części podkreślił, iż przepis dotyczący ww. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. DWINB stwierdził, że wskazywany w odwołaniu wyrok z dnia 26 maja 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 651/10) dotyczy skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w której WSA w Warszawie nie badał kwalifikacji prawnej suszarni, tak więc nie można uznać, że przesądził o tym, iż stanowi ona instalację.

Podnoszony w odwołaniu argument, iż wcześniej istniejące w tym miejscu suszarnie zostały zakwalifikowane w postępowaniu przed Prokuraturą Rejonową w Z.Ś., na podstawie opinii biegłego sądowego, jako maszyny rolnicze typu przewoźnego, które mogą być przewożone i montowane w dowolnym miejscu i czasie, jest nietrafny, gdyż postępowanie to nie dotyczyło przedmiotowego obiektu. Ponadto suszarnia posadowiona jest na fundamencie i jest z nim trwale związana.

Zgodnie zaś z wyrokiem NSA z dnia 11 maja 2012 r. (sygn. akt II OSK 323/11) cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. To, że dane urządzenie jest przestawne i zawiera prefabrykowany fundament powierzchniowy nie oznacza jeszcze, że nie można przyjąć, iż nie jest ono trwale związane z gruntem, ponieważ w aktualnym stanie techniki sposób wykonania fundamentu może być różny. Fundament taki, przenosząc na podłoże gruntowe całość obciążeń budowli, ma zapewniać trwałość konstrukcji, uniemożliwić jej przesunięcie, czy zniszczenie przez działanie sił przyrody. O braku trwałego związania z gruntem nie decyduje też okoliczność, iż fundament jest płytko albo wcale nie jest zagłębiony w ziemi. Powyższe - zdaniem DWINB - przesądza o uznaniu suszarni jako obiekt budowlany nie natomiast maszynę rolniczą.

Odnosząc się do kolejnej kwestii podnoszonej w odwołaniu organ stwierdził, że nie można traktować ogłoszeń zamieszczanych na portalach .internetowych jako wiarygodnego źródła informacji na temat suszarni oraz jej prawidłowej kwalifikacji prawnej zgodnej z Pr.bud.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła F. Sp. z o.o. z/s w R., zarzucając jej naruszenie przepisów:

1. postępowania, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Pr.bud. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty prawy, podczas gdy wobec braku podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie wykonania samowoli budowlanej, organ drugiej instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji w całości. W ocenie strony skarżącej w niniejszej sprawie nie ma podstaw do tego, aby mówić o samowoli budowalnej;

a) art. 8 i 11 K.p.a. poprzez pominięcie i nieodniesienie się do argumentacji strony skarżącej podniesionej w odwołaniu dotyczącej sposobu ustawiania suszarni na ziarna na gruncie, tym samym pominięcie kwestii zasadności zakwalifikowania suszarni do ziarna jako maszyny rolniczej niewymagającej pozwolenia na budowę;

b) art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wybiórczy oraz bez wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającego na braku dokonania jakichkolwiek ustaleń dotyczących sposobu zainstalowania suszarni ziarna na nieruchomości, w tym braku dokonania odkrywek, braku ustalenia części składowych suszarni ziarna i jej istotnych parametrów a przez to pominięcie faktu, że suszarnia ziarna jest w Istocie maszyną rolniczą i nie wymaga pozwolenia na budowę; 2. prawa materialnego, a mianowicie art. 29 Pr.bud. poprzez przyjęcie, że skoro obiekt będący przedmiotem postępowania nie został wymieniony w katalogu z art. 29 Pr.bud., to wymagał on pozwolenia na budowę, podczas gdy obiekt ten jest maszyną rolniczą, która nie jest trwale związana z gruntem, jej ustawienie na gruncie nie jest związane z budową.

Mając na uwadze powyższe, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17,00 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniających dowodów wymienionych w treści uzasadnienia skargi na okoliczność właściwości i cech obiektu będącego przedmiotem postępowania, a w szczególności dla ustalenia, że organy nadzoru budowalnego nieprawidłowo zakwalifikowały obiekt będący przedmiotem postępowania jako obiekt wymagający pozwolenia na budowę - dowody te są niezbędne w celu dokładnego zobrazowania obiektu będącego przedmiotem postępowania oraz wyjaśnienia specyfiki jego instalacji. Rozpoznanie przedłożonych dowodów nie spowodowuje przedłużenia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi strona skarżącą wskazała natomiast, że organ za podstawę swojej argumentacji wskazuje dwa wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, które przesądzać mają o kwalifikacji przedmiotowej suszarni ziarna jako obiektu budowlanego, wymagającego pozwolenia na budowę. Oba orzeczenia - jak zaznaczyła strona - zostały wydane po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania dowodowego, które w efekcie pozwoliło na precyzyjne określenie parametrów suszarni i sposobu jej ustawienia na gruncie. Opisując suszarnię będącą przedmiotem niniejszego

postępowania, PINB stwierdził, że urządzenie wykonane w technologii stalowej- segmentowej ustawiono na istniejącej płycie prawdopodobnie żelbetowej zbrojonej o wymiarach 9,30m x 14,29m. Organ nie dokonał odkrywki, ani jakichkolwiek pomiarów mających na celu ustalenie dokładnego sposobu i zasad ustawiania suszarni ziarna na nieruchomości. Organ nie odniósł się także co do samej konstrukcji suszarni i nie wskazał z jakich części się ona składa oraz jaki jest sposób jej funkcjonowania. Co istotne, zarówno PINB i DWINB odwołują się tylko i wyłącznie do nazwy producenta suszarni, firmy C., nie wskazując jakiego dokładnie rodzaju suszarnia ziarna jest przedmiotem postępowania. Firma C. oferuje tymczasem wiele modeli suszarni ziarna. Brak tak elementarnych ustaleń jednoznacznie sugeruje, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób nierzetelny i wybiórczy, co stanowiło naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

Niepoczynienie wymaganych ustaleń, skutkujące brakiem wiedzy organów w odniesieniu do sposobu ustawiania suszarni, znalazło przełożenie na treść uzasadnienia decyzji DWINB, w której organ postawił nieuprawnioną i niczym niewspartą tezę jakoby elementem urządzenia był tzw. prefabrykowany fundament powierzchniowy, który to potwierdzać ma stałe złączenie maszyny z gruntem. Teza taka jest oczywiście nieprawidłowa, a suszarnia zbóż będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie jest instalacją stale związaną z gruntem. Techniczna definicja fundamentu jest ściśle związana z normą budowlaną PN-81/B-03020. W ramach wiedzy fachowej przywoływane przez DWINB pojęcie "prefabrykowanego fundamentu powierzchniowego" nie istnieje. DWINB nie wytłumaczył co przez takie pojęcie należy rozumieć. Domyślać się można, że organ drugiej instancji podążał w swym rozumowaniu za wyrokiem WSA w sprawie urządzeń reklamowych, uznając, że płyta betonowa położona na dowolnym podłożu gruntowym, na której ustawiono suszarnię, jest jej fundamentem. Uznanie stanowiska DWINB za słuszne doprowadziłoby to do konstatacji, że za urządzenia wymagające pozwolenia na budowę należałoby uznać także wszelkie wieżowe dźwigi budowlane, żurawie portowe, suwnice, węzły betoniarskie, młyny i kruszarki do kamienia, których gabaryty wielokrotnie przekraczają przedmiotową suszarnię. Wymienione urządzenia mają tę cechę wspólną, że ich montaż wymaga tylko i wyłącznie odpowiednio przygotowanego podłoża. W tym kontekście wartym przytoczenia jest treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 grudnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Sz 402/14), w którym wskazano, że "nie można przyjąć, iż przez sam fakt posadowienia kontenera technicznego na fundamencie staje się on tym samym budynkiem. Kontener przymocowany do fundamentu jest bowiem związany tylko z nim, natomiast nie jest na trwałe związany z gruntem". W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2011 r. (sygn. akt II SA/GI 1357/10) podkreślono, że "przez trwale związanie obiektu z gruntem należy rozmieć konieczność posiadania przez niego co do zasady prefabrykowanego lub murowanego fundamentu albo odpowiednio przygotowane podłoże wymagające wykonania stosownych robót ziemnych. Należy przez to rozumieć mocne połączenie w takim stopniu, że odłączenie spowodowałoby zasadniczą zmianę w sensie technicznym uniemożliwiającą np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłoża".

W niniejszej sprawie organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego, które dostarczyłoby niezbędnych informacji technicznych dotyczących przedmiotowej suszarni. Gdyby takie postępowanie było przeprowadzone, organy ustaliliby, bowiem, że suszarnia jest maszyną rolniczą i z tego względu jej montaż nie wymaga pozwolenia na budowę. W konsekwencji błędnych i niepełnych ustaleń stanu faktycznego, PINB uznał, że posadowienie przedmiotowej suszarni nastąpiło z naruszeniem art. 28 Pr.bud. DWINB wskazał przy tym, że przedmiotowy obiekt budowalny nie został zawarty w zamkniętym katalogu art. 29 Pr.bud., co przesądza o tym, iż wymagał on uzyskania pozwolenia na budowę. W ocenie strony skarżącej trudno zgodzić się z taki stanowiskiem. Należy zwrócić uwagę, że fakt nieuwzględnienia w zamkniętym katalogu art. 29 Pr.bud. poszczególnego obiektu może równie dobrze oznaczać całkowity brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ponieważ jego ustawienie na gruncie w ogóle nie jest budową lub robotami budowlanymi. Dla przykładu strona wskazała, że przywołane powyżej dźwigi budowlane, lokowane za mocą śrub rektyfikacyjnych nie są wymienione w art. 29, lecz mimo to nie wymagają pozwolenia na budowę. Podobnie mocowana jest przedmiotowa suszarnia, jednak okoliczności tej żaden z organów nadzoru budowlanego w ogóle nie wziął pod uwagę.

Na marginesie strona przywołała art. 3 pkt 2 Pr.bud. zawierającego definicję budowli, którą jest: każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty,

sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. W całej w/w definicji nie ma mowy o maszynie rolniczej.

W odwołaniu strona skarżąca wskazywała, że przedmiotowa suszarnia została ustawiona na gruncie w miejscu uprzednio istniejących dwóch suszarni, zakwalifikowanych przez prokuraturę, na podstawie opinii biegłego sądowego, jako maszyny rolnicze typu przewoźnego, które mogą być przewożone i montowane w dowolnym miejscu i czasie. Nawet, jeśli postępowanie to dotyczyło innych obiektów, to potwierdza ono, że nie każda suszarnia ziarna jest obiektem budowalnym. Tym samym postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie powinno zostać przeprowadzone pod kątem ustalenia charakterystyki przedmiotowej suszarni. Zupełnie oczywistym punktem wyjścia powinno być dokładnie ustalenie modelu maszyny oraz sposobu ustawienia maszyny na gruncie. Jak już podnoszono, żadne ustalenia w tym zakresie nie zostały poczynione. Brak jest podstaw by podzielić stwierdzenie DWINB, że "suszarnia posadowiona jest na fundamencie i jest z nim trwale związana". Ani DWINB ani PINB nie poczyniły w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, które pozwoliłyby postawić tego rodzaju tezę. Nie badano fundamentów, nie dokonano odkrywki, więc nie jest zrozumiałe na jakiej podstawie DWINB doszedł do takich wniosków.

Jak wskazał NSA w przytoczonym przez DWINB wyroku, sposób wykonania fundamentu może być różny. W niniejszej sprawie nie zostało nawet ustalone czy fundament istnieje. Działalność organów nadzoru budowlanego nie powinna być zredukowana do wyszukiwania wyroków sądów administracyjnych mogących, choćby pozornie, dawać podstawę do konkretnego rozstrzygnięcia sprawy, lecz powinny one dokonywać własnych, wyczerpujących ustaleń. Suszarnie są z zasady maszynami rolniczymi typu przewoźnego, służącymi do suszenia zbóż. Stosownie do dokumentacji

technicznej tych urządzeń, suszarnie te mogą być przewożone i montowane w miejscu do tego potrzebnym. Składają się one z członów konstrukcyjnych, które można demontować i ponownie montować w dowolnym czasie i miejscu. Jedynym wymaganiem stawianym w dokumentacji techniczno-roboczej jest zapewnienie utwardzonego podłoża oraz dokładne wypoziomowanie. Maszyna wyposażona jest fabrycznie w śruby rektyfikacyjne oraz w stopkach otwory przeznaczone do montażu. Nie są to jednak otwory na śruby kotwiące, a jedynie na śruby lub inne elementy mocujące, zapewniające nie tyle stabilność konstrukcji, ile zabezpieczające przed drganiami, a tym samym przesuwem urządzeń. Suszarnie ziarna, jako urządzenia przenośne, nie wymagające kotwienia w gruncie, posiadają konstrukcje wsporczą opartą na utwardzonym gruncie za pośrednictwem wsporników, wykonanych z zamkniętych, kwadratowych profili stalowych. Wsporniki te zakończone są stokami, wykonanymi z blachy stalowej, w której wykonano otwory montażowe do zamocowania, o czym była już mowa wcześniej. Do wsporników (nóg) zamontowane są także stopki ze śrubami rektyfikacyjnymi, służącymi do dokładnego wypoziomowania suszarni. Wynika z tego, że same suszarnie są stabilne i bezpieczne już w przypadku dokładnego ich wypoziomowania, bez konieczności zapewnienia innej formy mocowania do podłoża, co jednak pominięto w zaskarżonej decyzji. Na przedłożonym wraz z niniejszą skargą wydruku fotografii przedmiotowej suszarni, kolorem czerwony zaznaczono miejsca oparcia podpór i lokalizacji śrub rektyfikacyjnych. Nasuwa się wobec tego oczywisty wniosek, że kotwienie suszarni nie jest konieczne, a wykonane otwory maja zabezpieczyć jedynie przed przekazywaniem drgań, podczas pracy urządzeń, oraz ewentualnym przesunięciom całej konstrukcji. W dokumentacji techniczno-roboczej suszarni nie wspomina się nawet o konieczności wykonania projektu fundamentu lub sprawdzenia wytrzymałości łączników z nim. Średnica otworów natomiast wymusza na montażu, zastosowania odpowiednich śrub lub innych elementów, zabezpieczających przed drganiami.

Reasumując, można w całej rozciągłości potwierdzić, że suszarnia C. jest maszyna rolnicza, która nie jest trwale z gruntem związana (dowód: wydruk fotografii).

Uzupełniająco strona dodała, że urządzenia takie jak suszarnia ziarna nie zostało wymienione ani w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 Nr 112, poz. 1316), ani też w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 października 2016 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. z 2016 poz. 1864). Suszarnie nie pojawiają się także w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 poz. 81). Suszarnie produktów rolnych, a więc zbóż czy ziaren pojawiają się natomiast w "Taryfie Celnej", gdzie klasyfikowane są jako maszyny rolnicze. Podobnie z resztą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie Polskiej klasyfikacji wyrobów i Usług (Dz. U. z 2015 poz. 1676), gdzie suszarnie widnieją pod symbolem 28.93.16, w kategorii 28.93, jako maszyny stosowane w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów. Jak podkreśliła strona, Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług zawiera odrębną sekcję F, poświęconą obiektom budowlanym i robotom budowlanym. Pod symbolem 41.00.26. zostały wymienione zbiorniki, silosy i budynki magazynowe. Sekcja ta nie wymienia suszarni zatem nie klasyfikuje ich jako budynki.

Powyżej przytoczone przykłady będące wszak regulacjami prawa powszechnie obowiązującego dodatkowo potwierdzają, że suszarnie do ziarna należy klasyfikować jako maszyny rolnicze. Mając na uwadze powyższe, strona wskazała, że organy rozpoznające niniejszą sprawę wskutek przeprowadzonego wadliwie postępowania ustaliły, że montaż suszarni do ziarna wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Prawidłowe ustalenia powinny prowadzić do konstatacji, że przedmiotowa suszarnia jest maszyną rolniczą, co przesądza natomiast, że nie wymaga pozwolenia na budowę. Postępowanie administracyjne powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie mogła odnieść skutku, gdyż wbrew jej zarzutom kontrolowana decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, czy stwierdzenie jej nieważności. Wskazać należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nakłada to na Sąd obowiązek oceny zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, jak i przepisami postępowania administracyjnego, a w razie stwierdzenia naruszenia przepisów dokonania oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Ustalenia te sąd przeprowadza wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu i w ich toku nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.).

Odnosząc się do kwestii, w których zajęły stanowisko orzekające w sprawie organy, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Wymienione przepisy art. 29 - art. 31 Prawa budowlanego zawierają zamknięty katalog robót budowlanych, do których można przystąpić bez uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organów obu instancji, że stanowiący przedmiot postępowania obiekt nie został objęty hipotezą przepisu art. 29 Prawa budowlanego, wobec czego wymagał on uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu przedmiotowa suszarnia zbóż o tak dużych parametrach (dł. 11,70 m, szer. 6,80 m i 26 m wysokości z galerią około 3 m) jest obiektem budowlanym (budowlą) w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (art. 3 pkt 1). Takie stanowisko zajęte przez organy znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, powołanym w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, które Sąd orzekający podziela. Należy przy tym zwrócić uwagę szczególnie na wielkość całej suszarni, której powierzchnia zabudowy wynosi 79,56 m2. Z orzeczenia technicznego sporządzonego przez inż. K.K. wynika, że suszarnia została posadowiona (na miejsce dwóch poprzednich starych, na które właściciel miał pozwolenie na budowę) na płycie betonowej zbrojnej prętami określonej grubości, co ustalono przy pomocy przenośnego systemu firmy H.. Beton sprawdzono młotkiem "Poldiego". Suszarnia jest tam na stałe posadowiona na przygotowanej dla niej betonowej płycie i jest z nią na stałe związana, przy czym wynika to z wielkości suszarni, ciężaru i możliwości technicznych zakotwienia.

Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że "trwałe związanie z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce (wyrok NSA z 11.05.2012 r., II OSK 323/11).

Przez trwałe zaś związanie obiektu z gruntem należy rozmieć za wyrokiem NSA z dnia 29 lipca 2010 r., II OSK 1233/09 [w:] LEX nr 621276, konieczność posiadania przez niego co do zasady prefabrykowanego lub murowanego fundamentu, albo odpowiednio przygotowane podłoże wymagające wykonania stosownych robót ziemnych. Należy przez to rozumieć mocne połączenie w takim stopniu, że odłączenie spowodowałoby zasadniczą zmianę w sensie technicznym uniemożliwiającą np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłożona. Nie wolno także zapominać o względach bezpieczeństwa przy posadowieniu dużego obiektu budowlanego.

Te kwestie zostały szczegółowo i wnikliwie rozpatrzone w skarżonej decyzji i wbrew zarzutom skargi organ II instancji nie naruszył przepisów art. 8, 11, 7, 77 i 80 K.p.a. W niniejszej sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania w opisanej sytuacji.

W związku z powyższym skarżone decyzje wydane na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego wobec niewykonania postanowienia organu I instancji z dnia 4.05.2016 r. w niczym nie naruszają prawa i dlatego skargę jako nietrafną należało oddalić. Zarzuty skargi są jedynie polemiką z argumentacją organu, przedstawioną szczegółowo wyżej. Wbrew skardze organ II instancji należycie rozpatrzył zarzuty odwołania i nie naruszył art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Z tych też względów orzeczono jak na wstępie.