Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1498/97
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1998-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Bank
Podatek dochodowy od osób prawnych
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Fakt kwestionowania przez podmiot posiadający w stosunku zobowiązaniowym status dłużnika - bezporności i wymagalności przedstawionej do potrącenia wierzytelności nie może stanowić sam przez się podstawy do odmowy dokonania potrącenia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

TEZY

Fakt kwestionowania przez podmiot posiadający w stosunku zobowiązaniowym status dłużnika - bezporności i wymagalności przedstawionej do potrącenia wierzytelności nie może stanowić sam przez się podstawy do odmowy dokonania potrącenia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 października 1997 r. Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego Ł. z 20 maja 1997 r., którą uchylono kompensatę z 20 sierpnia 1996 r. zobowiązań Banku G. z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za lipiec 1996 r. w kwocie 2.340.093 zł. W zawiadomieniu z 20 sierpnia 1996 r. II Urząd Skarbowy Ł., na podstawie art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, po rozpatrzeniu wniosku Banku G. SA w Ł. potrącił zobowiązanie wymienionego Banku w podatku dochodowym od osób prawnych za lipiec 1996 r. w kwocie 2.340.093,00 zł z wzajemnej bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika z tytułu nie zapłaconej przez Biuro ds. Prywatyzacji i Zamówień Publicznych Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej w W. - pełnomocnika Wojewódzkiego Szpitala w L. - należności za dostawę sprzętu medycznego do tego szpitala przez firmę P. z Zurichu zgodnie z fakturą z 14 marca 1995 r. Wymienioną wierzytelność Bank G. w Ł. odkupił od Banku K. SA w L., I Oddział w W. na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności z 5 lipca 1996 r.

Decyzją z 20 maja 1997 r. Urząd Skarbowy Ł. uchylił dokonaną kompensatę z powodu braku potwierdzenia przez jednostkę budżetową - Wojewódzki Szpital - bezsporności i wymagalności wierzytelności, zgłoszonej przez Bank G. SA w Ł.

W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego Izba Skarbowa uznała za zasadne, w obowiązującym stanie prawnym, stanowisko Urzędu Skarbowego.

Izba Skarbowa stwierdziła, że bezsporność i wymagalność wierzytelności nie została potwierdzona ani przez Wojewódzki Szpital w Ł. ani przez Wojewodę Ł., ani także przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej. Ponadto MZiOS przedstawiło w piśmie z 27 września 1996 r. stanowisko, z którego wynika, że zaświadczenie z czerwca 1995 r., podpisane przez Ryszarda P. - dyrektora Biura ds. Prywatyzacji i Zamówień Publicznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, nie może stanowić podstawy do zrealizowania przedmiotowej kompensaty.

W tej sytuacji Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że jest ona zgodna z prawem.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bank G. SA w Ł. wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji, zarzucając naruszenie jego interesu prawnego oraz naruszenie przepisu art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Skarżący Bank wywodzi, że ani potrącenie zobowiązania podatkowego art. 28 cytowanej ustawy, ani żaden inny przepis nie zawierają wymogu, aby dla ustalenia bezsporności wierzytelności konieczne było potwierdzenie zainteresowanej jednostki budżetowej. Bezsporność powinna wynikać z udokumentowanych faktów, nie zaś z dodatkowego potwierdzenia. Stanowisko to potwierdził Minister Finansów w piśmie z 25 czerwca 1996 r.

Odnosząc się do dowodów zawartych w aktach administracyjnych potwierdzających zaistnienie określonych faktów - Bank stwierdza, co następuje:

a/ okolicznością bezsporną jest, że zakupiony sprzęt medyczny znajduje się w Wojewódzkim Szpitalu w Ł.,

b/ istnieją dokumenty urzędowe, z których jednoznacznie wynika fakt istnienia wierzytelności, jej wysokość i wymagalność. Są to:

- wyciąg z ksiąg Banku K. SA I/O W., który zgodnie z art. 35 ust. 1 prawa bankowego. ma moc prawną dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone /art. 76 Kpa/. Dowód przeciwko treści tego dokumentu nie został przeprowadzony;

- zaświadczenie z czerwca 1995 r. opatrzone pieczęcią nagłówkową Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, Biura ds. Prywatyzacji i Zamówień Publicznych, potwierdzające bezsporność i wymagalność wierzytelności. Bez znaczenia dla strony skarżącej jest fakt, że podpisujący zaświadczenie z czerwca 1995 r. Ryszard P., w dacie jego wystawienia nie był już dyrektorem Biura.

Zdaniem Banku, Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej potwierdziło bezsporność wierzytelności bez względu na to, czy Ryszard P. składając to oświadczenie występował jako organ Skarbu Państwa /art. 33 i art. 38 Kc/, czy też jako przedstawiciel /art. 95 Kc/, działający na podstawie pełnomocnictwa /art. 96 Kc/, bowiem skutki złożonych oświadczeń dotyczą reprezentowanego. Skarżący Bank podnosi, że nawet w przypadku odwołania pełnomocnictwa /art. 101 Kc/ ważna jest czynność prawna dokonana w granicach pierwotnego umocowania przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy.

W konsekwencji uchybień, jakie miały miejsce przy formułowaniu oświadczeń wiedzy i oświadczeń woli przez organy państwowe w pismach firmowanych pieczęcią Ministerstwa i podpisanych z upoważnienia Ministra Zdrowia przez Ryszarda P. /pismo Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 28 marca 1995 r. i zaświadczenie z czerwca 1995 r. firmowane pieczęcią Ministerstwa, a podpisane przez Ryszarda P. z upoważnienia Ministra Zdrowia/ brak cofnięcia pełnomocnictwa nie może obciążać podatnika.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ stanowi podstawę do potrącenia na wniosek podatnika, a także z urzędu, zobowiązania podatkowego ze wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa, w tym również z należności wynikających z dostawy towarów, wykonywania robót i usług na rzecz państwowych jednostek budżetowych.

Wierzytelność, jaką kupił skarżący Bank od Banku K. SA w L. na podstawie umowy z 5 lipca 1996 r., obejmuje należność wynikającą z faktury z 14 marca 1995 r. za sprzęt medyczny dostarczony do Wojewódzkiego Szpitala w Ł. przez szwajcarską firmę P. AG i spełnia warunki wierzytelności określonej w wymienionym art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, z której skarżący mógł zgłosić do potrącenia swoje zobowiązanie podatkowe. Jest to wierzytelność wynikająca z dostaw towarów /sprzętu medycznego/ na rzecz państwowej jednostki budżetowej - Wojewódzkiego Szpitala w Ł., finansowanej z budżetu państwa, co potwierdzają dokumenty zawarte w aktach administracyjnych.

Bezsporność i wymagalność wierzytelności potwierdzona została zaświadczeniem MZiOS, Biuro ds. Prywatyzacji i Zamówień Publicznych z czerwca 1995 r., podpisanym przez dyrektora biura Ryszarda P., działającego z upoważnienia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Ryszard P. został upoważniony przez Ministra do kontaktów z Ministerstwem Finansów, bankami, a także do składania oświadczeń, wniosków i uzgadniania treści umów w zakresie finansowania i realizacji zamówień publicznych w resorcie zdrowia i opieki społecznej, a także do potwierdzania zobowiązań jednostek podległych temu resortowi. Potwierdzenie bezsporności i wymagalności wierzytelności wynikające, z zaświadczenia z czerwca 1995 r., dokonane zostało zatem w granicach umocowania. W postępowaniu administracyjnym nie wykazano faktu odwołania udzielonego Ryszardowi P. pełnomocnictwa /art. 101 par. 1 Kc/ i zażądania jego zwrotu /art. 102 Kc/. Nawet jeżeli istniałyby podstawy do przyjęcia, że pełnomocnictwo wygasło, to dokonana przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy czynność prawna w granicach pierwotnego umocowania jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć /art. 105 Kc/. Na podstawie dokumentów załączonych do akt nie ma podstaw do stwierdzenia, że skarżący Bank wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o wygaśnięciu pełnomocnictwa Ryszarda P. Fakt istnienia wierzytelności, jej wysokość i wymagalność potwierdza także wyciąg z ksiąg Banku K. SA w L., I Oddział w W. z 5 lipca 1996 r., który jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone /art. 76 Kpa/.

Izba Skarbowa w Ł. po przeanalizowaniu wymienionych wyżej i przedstawionych jej dokumentów poinformowała skarżący Bank, że przedmiotowa wierzytelność spełnia warunki potrącenia, wymienione w cyt. art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /pismo z 18 czerwca 1996 r./. Od możliwości dokonania potrącenia zobowiązania podatkowego z tej wierzytelności skarżący Bank uzależniał sfinalizowanie umowy zakupu wierzytelności, o czym poinformował Izbę Skarbową, zwracając się o udzielenie informacji. Po otrzymaniu informacji z Izby Skarbowej skarżący kupił wierzytelność.

Zachowanie się podatnika - zgodnie z udzielonymi mu przez organ podatkowy informacjami - nie może powodować dla podatnika ujemnych konsekwencji. Z utrwalonej w orzecznictwie zasady ochrony zaufania obywatela co do prawidłowości działań organów administracji wynika, że obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się doń działania /m.in. informacja/ organów państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu, nie powinien być narażony na uszczerbek /por. wyrok SN z dnia 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92, Państwo i Prawo 1993 nr 3 str. 110/. Odmowa potwierdzenia wymagalności i bezsporności wierzytelności przez Szpital Wojewódzki w Ł. i przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej nie może więc stanowić podstawy do odmowy dokonania potrącenia. Dokumenty potwierdzają bowiem fakt dostarczenia sprzętu do państwowej jednostki budżetowej, jaką jest szpital oraz fakt, że przedmiotowa wierzytelność jest wierzytelnością skarżącego Banku wobec Skarbu Państwa. Odmawiając dokonania potrącenia organy podatkowe naruszyły w tej sytuacji art. 28 cyt. ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a także art. 7 oraz art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa, gdyż nie rozpatrzyły całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 55 ust. 1 tej ustawy.