Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1910/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Dnia 2 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska, p.o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz T. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił w części dotyczącej podstawy prawnej, zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. uznającą zgłoszenie celne samochodu osobowego używanego marki Peugeot 406 HDI dokonane przez T. M. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej zgłoszonego towaru i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w dniu [...] T. M. dokonała zgłoszenia celnego samochodu osobowego marki Peugeot 406 HDI, rok produkcji 1999, wnioskując o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] określającą cenę sprzedaży ww samochodu na kwotę 6000,00 DEM. Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał, że zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towarów w rozumieniu art. 23 § 1 Kodeksu celnego jest zaś wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. Jednocześnie podkreślono, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle tego przepisu wiarygodność faktury (rachunku) obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że o zakwestionowaniu ceny zawartej w rachunku zadecydował fakt, iż odbiegała ona znacznie od cen zawartych w katalogu notowań pojazdów samochodowych na rynku zagranicznym "Eurotax Schwacke" 12/2001. Wartość celną samochodu organ celny I instancji ustalił na kwotę 28.988,00 PLN (7907,90 EUR) na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego stosując metodę tzw. "ostatniej szansy". Organy celne podniosły, że zastosowanie metod określonych w art. 25 i 26 Kodeksu celnego jest problematyczne, bowiem znalezienie samochodów o identycznym lub podobnym stopniu zużycia jest niemożliwe. Z kolei metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku importu towarów dla celów handlowych. Również metoda wartości kalkulowanej oparta na koszcie produkcji importowanych towarów opisana w art. 28 Kodeksu celnego nie może stanowić podstawy ustalenia wartości celnej używanych samochodów z uwagi na to, że samochody używane nie są produkowane jako takie. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że ceny zawarte w katalogu "Eurotax" na podstawie którego ustalono wartość celną sprowadzonego pojazdu są cenami średnimi, zbliżonymi do cen transakcyjnych i odnoszą się do pojazdów używanych i zamortyzowanych.

W odniesieniu do zarzutu zawartego w odwołaniu, dotyczącego nieuwzględnienia przez organ I instancji przy ustalaniu wartości sprowadzonego pojazdu jego stanu technicznego (zużycia) Dyrektor Izy Celnej w Ł. wyjaśnił, że z uwagi na zmianę rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie klasyfikacji odpadów jako odpad zostały zaklasyfikowane pojazdy wycofane z eksploatacji – niezarejestrowane lub niezdolne do ruchu. Z dokumentów przedmiotowej sprawy wynika, że sprowadzony pojazd został dopuszczony do ruchu bezwarunkowo. Do zgłoszenia celnego, zgodnie z wymogiem wynikającym z § 234 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117 poz. 1250) załączono zaświadczenie o przeprowadzonym z pozytywnym wynikiem badaniu technicznym pojazdu.

Zawarte w wyspecjalizowanych wydawnictwach "Eurotax" wartości rynkowe dotyczą pojazdów o przeciętnym stanie technicznym dla danego rocznika oferowanego na polskim rynku. W świetle powyższego przy zastosowaniu do ustalenia wartości celnej metody "ostatniej szansy" nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia pojazdu, bowiem pojazdy nadmiernie uszkodzone i zużyte nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, ponieważ zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska traktowane są jako odpad. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia ( w tym przebiegu).

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał także, że podanie niepełnej podstawy prawnej nie miało wpływu na kwotę ustalonej ostatecznie wartości celnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. M. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 23 § 7 i art. 29 Kodeksu celnego poprzez bezpodstawne i nieudowodnione zakwestionowanie wiarygodności ceny transakcyjnej oraz ustalenie wartości celnej metodą "ostatniej szansy" wynikającą z art. 29 Kodeksu celnego z pominięciem metod wskazanych w art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i uznanie zgłoszenia celnego z dnia [...] za prawidłowe oraz spowodowanie zwrotu niesłusznie pobranych należności wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i przytoczył podane w niej argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późn zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu wartością celną jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Wartość celną ustala się wówczas zgodnie z metodami, określonymi w art. 25 – 28 Kodeksu celnego, stosując je w kolejności wynikającej z przepisów. Dopiero jeżeli zastosowanie żadnej z metod wcześniejszych nie jest możliwe, wartość ustala się tzw. metodą "ostatniej szansy" wynikającą z art. 29 Kodeksu celnego z zastosowaniem odpowiednich środków, zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu z 1994r., porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu i przepisów działu III Kodeksu celnego.

W rozpoznawanej sprawie organy celne w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy trafnie przyjęły, że zachodzą podstawy z art. 23 § 7 Kodeksu celnego do zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego. Trzeba podzielić pogląd organu odwoławczego, że wiarygodność rachunku (faktury, umowy kupna-sprzedaży) obejmuje nie tylko jego autentyczność, ale także wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. W rozpoznawanej sprawie szczególne wątpliwości organu celnego wzbudziła rażąco niska cena pojazdu podana w umowie kupna-sprzedaży. Porównanie ceny transakcyjnej towaru przedstawionego do odprawy celnej z cenami wynikającymi z katalogów motoryzacyjnych dla tego rodzaju samochodów w pełni uzasadniało zakwestionowanie jej wiarygodności i podjęcie czynności mających na celu ustalenie wartości celnej jedną z metod zastępczych ustalania wartości celnej, przewidzianych w Kodeksie celnym w art. 25-29.

Zgodzić się należy z organami celnymi, iż w przypadku zakwestionowania przez nie wartości transakcyjnej importowanego samochodu używanego, wartość ta nie może z uwagi na specyfikę towaru, być ustalona metodami wskazanymi w art. 25 – 28 Kodeksu celnego. Argumentacja zawarta w uzasadnieniach rozstrzygnięć, poparta wytycznymi Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej w sprawie ustalania wartości celnej w tym zakresie nie budzi wątpliwości i nie jest przez sąd kwestionowana. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25-26 Kodeksu celnego), akcentując, że sprowadzony samochód był używany, a nie można porównywać ze sobą towarów uszkodzonych i używanych, gdyż stopień zużycia lub uszkodzenia może być różny. Także ustalenie wartości celnej towaru za pomocą metody ceny jednostkowej towarów identycznych i podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) nie było możliwe, gdyż tą metodę stosuje się w stosunku do importu towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach. W sprawie nie mogła mieć także zastosowania metoda wartości kalkulowanej ( art. 28 Kodeksu celnego), gdyż samochody używane nie są produkowane jako takie i nie można opierać się na wyliczonym koszcie ich produkcji. Z tego powodu należy zgodzić się z twierdzeniem, że zastosowanie metody ostatniej szansy na podstawie art. 29 Kodeksu celnego było uzasadnione. Przy metodzie tej dopuszczalne jest też oparcie się przy ustalaniu tejże wartości na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach, podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją. W takim przypadku należy jednak uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia. Strona skarżąca w toku postępowania przed organami celnymi obu instancji powoływała się na "stan zużycia" importowanego pojazdu. W tym kontekście nie jest trafna argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, że zgodnie z regulacją zawartą w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych, do ustalenia wartości celnej przy zastosowaniu metody "ostatniej szansy" nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu, określonego procentowo stopnia uszkodzenia pojazdu. W ocenie Sądu cytowane przez organy przepisy nie stanowią uzasadnienia dla takiej tezy. Przywołane przepisy kwalifikowały jako odpady pojazdy wycofane z eksploatacji i wprowadzały dodatkowe wymogi dla importerów sprowadzających samochody używane, co nie oznacza jednak, że przepisy te zmieniły zasady ustalania wartości celnej używanych samochodów przewidziane w art. 29 Kodeksu celnego i pozwalają na ustalenie takiej wartości wyłącznie w oparciu o dostępne katalogi. Organ celny jest nadal obowiązany do ustalenia wartości celnej, zgodnie ze stanem pojazdu w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, a więc także z uwzględnieniem wad i uszkodzeń oraz zużycia. Okoliczność ,że samochód jest sprawny technicznie, co pozwalało na uzyskanie pozytywnego wyniku badania technicznego, nie oznacza, że organy celne zwolnione były z oceny, czy ewentualne uszkodzenia nie miały wpływu na jego cenę transakcyjną.

Z zebranych w sprawie dowodów (protokół oględzin pojazdu) wynika, że sprowadzony samochód posiadał uszkodzenia. Rolą organów celnych było ustalenie czy uszkodzenia te miały wpływ na wysokość ceny transakcyjnej, a stosowne rozważania dotyczące tej kwestii organ celny winien zamieścić w uzasadnieniu decyzji. Argumenty powinny być przedstawione tak, aby można było skontrolować czy przyjęte ustalenia są prawidłowe i nie zawierają błędu.

Reasumując niedokładne wyjaśnienie stanu towaru mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję.

W odniesieniu do żądania skarżącej uznania zgłoszenia celnego z dnia 13 lutego 2002 r. za prawidłowe i spowodowania zwrotu niesłusznie pobranych należności wraz z odsetkami , Sąd wyjaśnia, że stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W świetle tych przepisów do właściwości sądu administracyjnego nie należy wydawania decyzji lub innych aktów administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, lecz kontrola tych aktów pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sądowa kontrola decyzji administracyjnych zgodnie z powołanym wyżej przepisem polega na ocenie zaskarżonych aktów pod względem ich legalności. Sąd administracyjny nie jest więc kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym i na skutek zaskarżenia działania organu, nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować działanie tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, nie może zastępować organu administracji i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wobec wykonania zaskarżonej decyzji, orzekanie w trybie art. 152 cyt. ustawy Sąd uznał za bezprzedmiotowe.

O zwrocie kosztów postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270).