Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 702/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140, art. 137, art. 136
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 21, art.22, art. 26
journal: Dz.U. 2014 poz 40
law: Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
article: art. 33, art.11
journal: Dz.U. 1981 nr 12 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska - Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] r., znak: [...] w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawniej jako działki nr [...] i nr [...], w części wchodzącej w areał działek ewidencyjnych nr [...] (obręb [...] - W. arkusz mapy [...]) i nr [...] (obręb [...] - W. arkusz mapy [...]), położonej w L. przy ul. [...].

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. znak: [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m.in. nieruchomość położoną w L. przy ul. [...], stanowiącą własność L. T., oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Wywłaszczenia nieruchomości dokonano na wniosek [...] Związku [...] z przeznaczeniem pod budowę toru [...]. Podstawą przejęcia nieruchomości były przepisy ustawy dnia 12 marca 1958 r.

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 ze zm.).

Wnioskiem z dnia 4 września 2013 r. spadkobiercy byłej właścicielki tj. J. K., M. K., A. D., A. T., A. B. T., M. J. T. i A. T., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podnosząc, że nie została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Następstwo prawne wnioskodawców zostało ustalone na podstawie załączonych do wniosku dokumentów (postanowienia Sądu Rejonowego w L.

z dnia [...] r. sygn. akt II Ns [...], zgodnie z którym spadek po L. T. nabyli: A. D. K., A. B. T., A. T., A. T., M. J. T. po [...] cz.; postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt II Ns [...], zgodnie z którym spadek po A. D. K. nabyli: J. K., W. J. K. i A. D. K. (następnie D. ) po [...] cz.; postanowienia Sądu Rejonowego [...]

w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] r. sygn. akt I Ns [...], zgodnie z którym spadek po W. J. K. nabyli: M. P. K. i M. W. K. po [...] cz.). Organ wskazał ponadto, że M. P. K. zrzekła się roszczenia o zwrot przedmiotowej nieruchomości na rzecz brata M. K. w oświadczeniu złożonym w dniu 17 sierpnia 2013 r., opatrzonym klauzulą Apostille.

Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda, w związku wystąpieniem przesłanek z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a., wyłączył od prowadzenia postępowania Prezydenta Miasta L. i wyznaczył do rozpatrzenia sprawy Starostę L..

W toku postępowania sporządzono dokumentację geodezyjno-prawną, zarejestrowaną w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej

w L. pod nr [...], z której wynika, że dawna działka nr [...], stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...], oznaczona została jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha, zaś dawna działka nr [...], wchodząca w obszar ewidencyjnej działki nr [...], została oznaczona jako projektowana działka nr [...]

o pow. [...] ha i te działki są objęte wnioskiem o zwrot.

Organ I instancji ustalił, że zostały one zajęte pod Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" (dalej "ROD [...]") i znajdują się na nim wydzielone parcele ogrodowe, alejki trawiaste, altany ogrodowe, drzewa iglaste, krzewy owocowe i ozdobne, rośliny kwiatowe; pod ziemią znajduje się instalacja wodna. ROD "[...]" jest ogrodem stałym, wpisanym do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady [...]

W związku z tym, decyzją z dnia [...] r. organ I instancji orzekł zwrot nieruchomości oznaczonych jako projektowane działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha na rzecz spadkobierców poprzedniej właścicielki tj. A. B. T. w [...] cz., A. T. w [...] cz., A. T. w [...] cz., M. J. T. w [...] cz., J. K. w [...] cz., A. D. w [...] cz., M. W. K. w [...] cz.

Następnie po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta Miasta [...] i Polskiego Związku [...] (dalej jako "PZD"), Wojewoda decyzją

z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, podnosząc, że w sprawie mają zastosowanie ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r poz. 2176 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o ROD",

w świetle której w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie (art. 26).

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 471/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Gminy L. na powyższą decyzję, podkreślając, że bezspornie nieruchomość objęta wnioskiem nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 21, 22 i 26 ustawy o ROD i organ powinien je uwzględnić wydając ponownie decyzję.

W dalszym toku postępowania, PZD wskazywał, że teren nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot obejmuje części 12 parceli ogrodowych tj. parcele ogrodowe nr: [...]. Działka nr [...] użytkowana jest przez J. Z., działka nr [...] przez J. W., działka nr [...] przez J. P., działka nr [...] przez A. T., działka nr [...] przez J. J., działka nr [...] przez J. B., działka nr [...] przez A. S., działka nr [...] przez B. K., działka nr [...] przez K. J., działka nr [...] przez D. B., działka nr [...] przez M. S., działka nr [...] przez W. W.. W związku z tym, organ

I instancji poinformował powyższych działkowców o toczącym się postępowaniu, zapewniając im w nim udział.

Następnie został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy z dnia 7 grudnia 2015 r., określający wartość składników majątkowych stanowiących własność użytkowników wskazanych przez ROD parceli ogrodowych

i wartość prawa do działki w ROD, znajdujących się w obszarze zwracanych projektowanych działek nr [...] i nr [...] oraz części wspólnych.

Zarząd PZD w L. podnosił, że w związku z dokonaniem zwrotów dalsze prowadzenie ogrodu straciło sens organizacyjny i ekonomiczny, dlatego na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy o ROD zwrócił się do Prezydenta Miasta L.

o przyznanie terenu zamiennego, odbudowę infrastruktury i wypłatę odszkodowań dla działkowców i PZD za części do wspólnego korzystania. Wyjaśnił, że przyłącza wodociągowe znajdujące się na parcelach ogrodowych stanowią własność prywatną poszczególnych działkowców, zaś przyłącze wodociągowe, umieszczone w obszarze alejek, stanowi majątek stowarzyszenia ogrodowego.

Z kolei Prezydent Miasta L. sprzeciwiał się zwrotowi podnosząc, że Gmina nie dysponuje obecnie gruntami odpowiednimi dla odtworzenia ogrodu działkowego, dlatego w związku z koniecznością poszukiwania terenu, bądź zmiany planu zagospodarowania wniósł o wyznaczenie 5-letniego terminu na zrealizowanie obowiązku odtworzenia ogrodu. Jednocześnie zaproponował roczny termin (od dnia wykonalności decyzji) na wypłatę odszkodowania należnego użytkownikom parcel ogrodowych objętych postępowaniem.

Odnosząc się do tego wniosku, PZD Okręgowy Zarząd w L. zgodził się na 3 letni termin odtworzenia ogrodu i roczny termin na wypłatę mu odszkodowania.

Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji ponownie orzekł zwrot projektowanych działek nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha na rzecz spadkobierców byłej właścicielki tj. na rzecz A. B. T., A. T., A. T., M. J. T., J. K., A. D., M. W. K.. Jednocześnie organ administracji ustalił na rzecz działkowców oraz PZD odszkodowanie za składniki majątkowe, zobowiązując Gminę L. do wypłaty tych odszkodowań, a także do odtworzenia i założenia likwidowanego ogrodu działkowego poprzez zawarcie z PZD umowy dającej tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni objętej decyzją o zwrocie nieruchomości, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu do nieruchomości dotychczas zajmowanej przez likwidowany ROD.

Po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta Miasta L. i PZD, Wojewoda decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na konieczność ustalenia prawa zarządu do działki nr [...] (dawna działka nr [...]) przysługującego Z. L., przeprowadzenia oględzin w celu ustalenia, jakie parcele ogrodowe znalazły się w granicach zwracanej nieruchomości i w konsekwencji na konieczność prawidłowego ustalenia stron postępowania - użytkowników tych parcel ogrodowych.

Prowadząc postępowanie zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, organ I instancji uzyskał informację od Z. L., że ewidencyjna działka nr [...], nie stanowi pasa drogowego drogi publicznej ani drogi wewnętrznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1440). Działka ta stanowi rezerwę pod budowę drogi publicznej - ul. [...].

W celu precyzyjnego określenia granic zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości organ administracji przeprowadził w dniu 16 maja 2017 r. oględziny

z udziałem geodety, który okazał granice terenu objętego wnioskiem o zwrot

i oznaczył granice parceli ogrodowych nr: [...] Stwierdził, że na działkach nr [...] i nr [...] znajdują się altany, które

w całości wchodzą w granice przedmiotowej nieruchomości. Z kolei altany posadowione na działkach nr [...] i [...] wchodzą tylko częściowo w granice gruntu objętego żądaniem zwrotu. Na objętej wnioskiem o zwrot części parceli nr [...] znajduje się budynek gospodarczy w ruinie i część drewnianego szkieletu opuszczonej szklarni (cieplak obity dawniej folią). W skład terenu objętego żądaniem zwrotu wchodzą także części wspólne ogrodu (teren ogólny) w postaci alei trawiastych. Na działkach ogrodowych widoczne są także nasadzenia roślin ogrodowych i warzywnych.

W związku z ustaleniem, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość obejmuje swym obszarem (oprócz parceli nr: [...]) również fragmenty parceli ogrodowych nr [...] i nr [...], użytkowanych odpowiednio przez - D. K. i B. J., organ administracji poinformował tych użytkowników o toczącym się postępowaniu i zapewnił im w nim udział.

W dalszym toku postępowania sporządzono nowy operat szacunkowy z dnia 10 sierpnia 2017 r., określający wartość składników majątkowych stanowiących własność użytkowników poszczególnych parcel ogrodowych oraz wartość składników będących własnością PZD. Zgodnie z powyższą opinią, wartość składników roślinnych i budowlanych stanowiącą własność stowarzyszenia ogrodowego, znajdujących się w obszarze terenów wspólnych ROD "[...]" wynosi [...] zł, zaś wartość składników znajdujących się na ww. poszczególnych parcelach ogrodowych, w terenie objętym wnioskiem, wynosi: parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, parcela nr [...] - [...] zł, zaś za części wspólne (użytkownik Zarząd ROD "[...]") - [...] zł. Na objętych postępowaniem częściach parcel nr [...] i nr [...] nie ma natomiast składników roślinnych i budowlanych. Rzeczoznawca majątkowy przy wycenie składników roślinnych (wieloletnich nasadzeń owocowych i ozdobnych) zastosował podejście kosztowe, metodę kosztowo-dochodową z kalkulacją własną, przy zastosowaniu cenników opracowanych przez K. Z.: "Szacowanie wartości ogrodniczych plantacji kultur wieloletnich" (dla wyceny roślin owocowych) oraz "Określenie wartości plantacji kultur wieloletnich" (dla wyceny roślin ozdobnych), według zasad zapisanych w art. 135 ust. 5, 6 i 7 u.g.n. Przy określaniu wartości składników budowlanych (budynków lub ich części, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej) rzeczoznawca zastosował podejście kosztowe, według zasad zapisanych w art. 135 ust. 4 u.g.n., metodę kosztów odtworzenia, technikę elementów scalonych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ I instancji decyzją z dnia 14 grudnia 2017 r. ponownie orzekł zwrot spornej nieruchomości na rzecz spadkobierców byłej właścicielki (pkt I i II), zobowiązując wnioskodawców do zwrotu na rzecz gminy zwaloryzowanej kwoty ustalonej i wypłaconej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt w wysokości [...] zł (pkt V), ustalając na rzecz poszczególnych działkowców odszkodowanie w określonych wysokościach za składniki majątkowe znajdujące się na działkach ogrodowych, stanowiące ich własność (pkt X) oraz odszkodowanie na rzecz PZD w wysokości [...] zł za składniki majątkowe stanowiące własność tego stowarzyszenia (pkt XI), do wypłaty których organ zobowiązał Gminę L. (pkt XII), którą zobowiązał także do "odtworzenia i założenia likwidowanego ogrodu działkowego poprzez zawarcie z PZD umowy dającej tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni objętej niniejszą decyzją o zwrocie nieruchomości, w miejscu odpowiednim do potrzeb

i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu do nieruchomości dotychczas zajmowanej przez likwidowany ROD" (pkt XV).

W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydent Miasta L. zarzucał naruszenie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., art. 21, art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 26 ustawy o ROD oraz art. 7, 77 § 1 i 81 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Podnosił, że organ I instancji nie włączył w poczet materiału dowodowego planów zagospodarowania dla przedmiotowego terenu, obowiązujących w dacie wywłaszczenia tj. Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...]/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia 3 czerwca 1969 r., ogłoszoną w Dz. Urz. WRN nr [...] z dnia 9 października 1969 r. ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą Nr [...]/72 PWRN w L. z dnia 25 lipca 1972 r., zgodnie z którymi grunt obejmujący obszar ROD "[...]" przeznaczony był pod tereny rolne bez prawa zabudowy (symbol D 129 RP) oraz pod ośrodek sportowy - strzelnica myśliwska (symbol D 36 US). Poza tym w pierwotnym planie teren ten oznaczony był symbolem D 52 RP - jako obszar przeznaczony dla umożliwienia rozwoju ogrodnictwa, co oznacza, że sporna nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z jej przeznaczeniem w planie miejscowym w dacie wywłaszczenia.

Prezydent Miasta L. zarzucił także, że ROD "[...]" nie mógł stać się ogrodem stałym w myśl przepisu art. 33 ustawy z dnia 6 maja 1981 r.

o pracowniczych ogrodach działkowych (tekst Dz.U. 1996r., Nr 85, poz. 390), dalej jako "u.p.o.d.", gdyż nie spełniał on wskazanych w tym przepisie przesłanek tj. nie był ogrodem nie mającym ustalonej lokalizacji.

Podniósł ponadto, że przyznane działkowiczom odszkodowanie, wyliczone zostało w oparciu o operat szacunkowy zawierający błędy co do określenia stopnia zużycia technicznego na poziomie 72-60 % znajdujących się tam 2 budowli (altana

z suporeksu i tunelu cieplnego).

Wojewoda nie uwzględnił odwołania i wskazaną na wstępie zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji, podzielając stanowisko i ustalenia tego organu.

W uzasadnieniu Wojewoda przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie tj. art. 136, 137, 216, 140, 141 ust. 2 u.g.n., a także art. 26, 21, 22 ustawy o ROD.

Odnosząc się do zarzutów Gminy L. dokonał analizy Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L. i stwierdził, że sporny teren w dacie wywłaszczenia przeznaczony był w tym planie pod tereny rolne bez prawa zabudowy (symbol D 129 RP - pow. [...] ha); teren ten nie był jednak objęty planem szczegółowym.

Organ analizował także uwierzytelnione kopie załącznika do decyzji z dnia

[...] r. (tor kartingowy - autodrom, projekt makroniwelacji) oraz decyzję

z dnia [...] r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji: toru kartingowego przy ul. [...] w L.. Stwierdził, że zgodnie

z załącznikiem graficznym planu realizacyjnego, nieruchomość oznaczona nr [...]

i nr [...] (projektowane działki nr: [...] i [...]), przeznaczone były pod park maszyn.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że objęty wnioskiem o zwrot teren nie został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia, skoro urządzono na nim ogród działkowy. W Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego [...] wskazano, że sporny teren przeznaczony był m. in. pod tereny rolne bez prawa zabudowy, a więc nie pod ogród działkowy. Cel wywłaszczenia został wskazany jednoznacznie w decyzji wywłaszczeniowej jako "budowa toru kartingowego i autodromu" i powinien być interpretowany ściśle.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego powstał na długo przed wywłaszczeniem nieruchomości i nie przewidywał jeszcze inwestycji na jaką wywłaszczenia dokonano, a więc przeznaczenie spornej nieruchomości w tym planie pod tereny rolne bez prawa zabudowy nie może wpłynąć na ocenę realizacji celu późniejszego wywłaszczenia.

Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów dotyczących operatu szacunkowego, stwierdzając, że wyliczenia w nim zawarte, są prawidłowe. Biegły wycenił stopień zużycia altany murowanej z suporeksu znajdującej się na parceli nr [...] na 72 % i tunelu (zakotwionego na kątownikach, konstrukcja drewniana do wysokości 1,50 m, szklona ze zniszczoną folią) na parceli nr [...] na 60 %. Wysokość odszkodowań za składniki roślinne i budowlane, ustalona na podstawie operatu szacunkowego z dnia 10 sierpnia 2017r., nie była natomiast kwestionowana przez PZD i użytkowników poszczególnych parceli ogrodowych.

Organ odwoławczy, przytaczając treść przepisów ustawy o ROD i u.g.n., stwierdził, że zwracane przez byłego właściciela nieruchomości lub jego spadkobiercę odszkodowanie na rzecz gminy może uwzględniać tylko działania podjęte bezpośrednio na nieruchomości, bez uwzględniania stanu jej otoczenia,

a więc w sprawie należało zobowiązać Gminę L. do wypłaty odszkodowania tylko za składniki majątkowe znajdujące się w granicach zwracanej nieruchomości. W myśl bowiem art. 26 ust. 1 ustawy o ROD, w przypadku likwidacji ogrodu działkowego lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie. Zgodnie z ust. 2 powyższego przepisu, do likwidacji ROD lub jego części, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 21 oraz art. 22 ust. 1 i 2, które przewidują obowiązek odtworzenia rodzinnego ogrodu działkowego oraz wypłaty odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na działkach. W ocenie organu odwoławczego odpowiednie stosowanie wymienionych przepisów, oznacza stosowanie z modyfikacją wynikającą z regulacji o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych, zawartą w Rozdziale 6 Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozliczenia związane ze zwrotem nieruchomości wywłaszczonej, uregulowane m.in w art. 140 u.g.n., dotyczyć mogą wyłącznie nieruchomości zwracanej. Zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 - 2 u.g.n. , w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie,

a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. W sytuacji, gdy zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną przez byłego właściciela lub jego spadkobiercę kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (art. 140 ust. 3). W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa

o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości (art. 140 ust. 4).

Zdaniem Wojewody, nie budzi wątpliwości, że ROD "[...]" stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. u.p.o.d., co wynika

z decyzji z [...] r. o przekazaniu na okres 10 lat w nieodpłatne użytkowanie Zarządu Wojewódzkiego [...] Związku Działkowców w L. terenu położonego przy ul. [...] w L. o pow. [...] ha. Nie zgodził się z twierdzeniem Gminy L., że ogród ten nie mógł stać się ogrodem stałym

w myśl przepisu art. 33 u.p.o.d., gdyż nie spełniał wskazanego w tym przepisie kryterium, tj. nie był ogrodem nie mającym ustalonej lokalizacji. Jak bowiem stanowił art. 11 ust. 3 u.p.o.d., w przypadku braku decyzji o likwidacji czasowego ogrodu działkowego, czasowy pracowniczy ogród działkowy staje się ogrodem stałym. Skoro brak decyzji o likwidacji ogrodu działkowego, to ogród stał się ogrodem stałym, potwierdza to również karta rejestracyjna Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]

Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, dotyczącego naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez orzeczenie o zwrocie spornej nieruchomości na rzecz spadkobierców byłej właścicielki, z pominięciem spadkobierczyni M. P. K., która w oświadczeniu złożonym w dniu 17 sierpnia 2013 r. zrzekła się należnego jej roszczenia na rzecz M. W. K., organ odwoławczy stwierdził, że zarzut ten jest niezasadny. Oświadczenie o zrzeczeniu roszczenia

o zwrot nastąpiło bowiem na rzecz innego spadkobiercy poprzedniego właściciela.

W powyższej czynności prawnej jako strona nie występuje więc osoba trzecia, na rzecz której nie może być przeniesione uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przysługujące poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n.

W świetle powyższego Wojewoda stwierdził, że decyzja organu

I instancji jest zgodna z prawem, dlatego zaskarżoną decyzją utrzymał ją w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Gmina L., reprezentowana przez Prezydenta Miasta L., domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając jej wydanie z naruszeniem:

1) przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nienależytą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego

w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że na nieruchomości, której zwrot orzeczono, nie zrealizowano celu wywłaszczenia w sytuacji, gdy sposób zagospodarowania nieruchomości polegający na urządzeniu ogrodów działkowych jest zgodny z celem wywłaszczenia; a także poprzez nieprawidłowe oznaczenie stron postępowania, tj. w sposób uniemożliwiający ich zidentyfikowanie.

2) przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia na działce nr [...] nie został zrealizowany; art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez niewzięcie pod uwagę wzrostu wartości zwracanej nieruchomości

i nieuwzględnienie tej okoliczności w kwocie należnego do zwrotu na rzecz Gminy L. odszkodowania; art. 8 ust. 1, art. 21, art. 22 ust. 1 i 2, art. 26 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. ustawy o ROD poprzez zobowiązanie Gminy L. do odtworzenia rodzinnego ogrodu działkowego, mimo braku w tym zakresie wniosku stowarzyszenia ogrodowego.

1. W uzasadnieniu Gmina podniosła (podobnie, jak w odwołaniu), że wbrew stanowisku organów administracji, cel wywłaszczenia został zrealizowany. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego [...] miasta przewidywał, że teren obejmujący obszar ROD "[...]" przeznaczony był pod tereny rolne bez prawa zabudowy (symbol D 129 RP) oraz pod ośrodek sportowy - strzelnica myśliwska (symbol D 36 US), zaś w pierwotnym planie zagospodarowania przestrzennego teren ten oznaczony był symbolem D 52 RP - obszar przeznaczony dla umożliwienia rozwoju ogrodnictwa. Na tym terenie zaplanowano więc roślinność, zastrzegając brak możliwości zabudowy, co oznacza, że sporna nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z jej przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wywłaszczenia.

2. Skarżąca podniosła również, że wbrew ustaleniom organu, ogród [...] nie ma charakteru ogrodu stałego. Przepis art. 33 u.p.o.d., stanowił, że "Pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy". Zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 2002 r., sygn. K 39/00 "(...) w świetle art. 11 ust. 1 ustawy z 1981 r. dopuszczalne jest tworzenie czasowych pracowniczych ogrodów działkowych na gruntach, które w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego mają inne przeznaczenie. Pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe

w rozumieniu ustawy. Oznacza to, że po upływie 10 lat ogrodami stałymi stają się także zakładane czasowo pracownicze ogrody działkowe Chodzi tu o grunty, które

w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone na pracownicze ogrody działkowe". W aktach sprawy znajduje się decyzja Urzędu Miejskiego w L. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] r., z której wynika, że przedmiotowy grunt został przekazany

w nieodpłatne użytkowanie na okres 10 lat na rzecz Zarządu Wojewódzkiego PZD

w L.. W uzasadnieniu wskazano, że według opinii Biura Planowania Przestrzennego w L. z dnia [...] r. teren będący przedmiotem decyzji przeznaczony został pod urządzenie czasowych ogrodów działkowych oraz parkingu dla [...]. Jak wynika z powyższego, ROD "[...] nie mógł stać się ogrodem stałym w myśl przepisu art. 33 u.p.o.d., gdyż nie spełniał on wskazanych tam kryteriów - nie był ogrodem nie mającym ustalonej lokalizacji. Poza tym nie ma dowodów świadczących o oddaniu przedmiotowego terenu na dalszy okres, a tym samym po upływie 10 lat od dnia ostateczności decyzji z dnia [...] r. tj. w [...] r., ROD "[...]" utracił tytuł prawny do terenu objętego wnioskiem o zwrot nieruchomości. Zgodnie więc z poglądami doktryny, "gdy likwidowany w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości ROD nie znajdował się na terenie, do którego stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny, to wówczas nie ma podstaw do nakładania na jakikolwiek podmiot obowiązków odtworzeniowych lub obowiązku zapłaty odszkodowania".

3. Skarżąca zarzuciła także, że organ administarcji nie ustalił precyzyjnie w pkt XV decyzji, zajmowanej przez ROD "[...] powierzchni, która wchodzi w obszar zawnioskowanej do zwrotu działki, co może prowadzić do niewykonalności decyzji

w tym zakresie, gdyż nie wiadomo dokładnie, jaki obszar ma być odtworzony. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały nałożone na stronę.

4. Podniosła ponadto, że wykonanie zobowiązania nałożonego na Gminę L. polegającego na odtworzeniu i założeniu ROD jest niemożliwe z uwagi na to, że stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy o ROD, rada gminy może w drodze uchwały utworzyć ROD jedynie na wniosek stowarzyszenia ogrodowego, a takiego

w niniejszej sprawie nie ma. Na marginesie wskazała, że w projekcie do ustawy

o rodzinnych ogrodach działkowych przewidywano sytuacji, w których likwidacja odbywałaby się bez obowiązku odtwarzania ROD. Zaspokojeniu podlegałyby jedynie roszczenia działkowców i stowarzyszeń z tytułu utraty własności składników majątkowych zlokalizowanych na działkach i terenach ogólnych.

5. Zarzuciła, że decyzja została oparta na operacie szacunkowym, który uwzględniał wyniki oględzin przeprowadzonych pół roku wcześniej przed wydaniem decyzji (tj. w lipcu [...] r.), a więc stan na działkach w zakresie ich zagospodarowania mógł się zmienić do czasu wydania decyzji. Uniemożliwiło to skarżącej przeprowadzenie dowodu przeciwnego i doprowadziło do niemożności zweryfikowania wysokości odszkodowań przyznanym na rzecz użytkowników parceli i PZD ze stanem faktycznym istniejącym na gruncie w dacie zbliżonej do dnia wydawania decyzji w sprawie.

Ponadto, zdaniem skarżącej, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia operat szacunkowy z dnia 10 sierpnia 2017 r. został wykonany nieprawidłowo w części dotyczącej wyceny składników majątkowych na parceli ogrodowej nr [...]. Rzeczoznawca majątkowy stwierdził, że jest to altana murowana z suporeksu ze stolarką okienną spaloną oraz konstrukcją dachu drewnianą również spaloną, jednak mimo to stwierdził, że jej stopień zużycia technicznego wynosi 72 %. Tymczasem faktycznie jest to ruina, nie nadająca się do eksploatacji i adaptacji, a więc wartość zużycia tego obiektu została znacząco zaniżona, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego szacunku jego wartości na kwotę [...]zł. Poza tym działka ogrodowa nr [...] jest zaniedbana, nie widać na niej oznak jakiejkolwiek pielęgnacji, jest porośnięta wysokim chwastem, a mimo to, biegły wartość składników roślinnych (m.in. narcyzy, tulipany, piwonie, juka ogrodowa, róża pnąca) oszacował na kwotę [...]zł. Nieprawidłowo ustalił również rzeczoznawca wycenę składników majątkowych na parceli ogrodowej nr [...], na której znajduje się konstrukcja drewniana, do wysokości 1,50 m szklona, stanowiąca dawniej tunel cieplny z dachem obitym folią. Stopień zużycia technicznego tego obiektu rzeczoznawca ustalił na poziomie zaledwie 60%.

6. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 140 u.g.n. poprzez wadliwe ustalenie odszkodowania podlegającego zwrotowi od wnioskodawców na rzecz Gminy w wysokości [...] zł, podczas gdy jednocześnie nałożono na skarżącą Gminę obowiązek zapłaty na rzecz działkowców oraz PZD odszkodowania za składniki majątkowe stanowiące ich własność w łącznej kwocie [...]zł. Ustalając kwotę odszkodowania wypłaconego byłym właścicielom spornej nieruchomości nie uwzględniono, że po wywłaszczeniu doszło do wzrostu wartości nieruchomości o wartość składników majątkowych znajdujących się na tym terenie. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła wyrażony w doktrynie pogląd, że "przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Należy przyjąć, że przyrost wartości nieruchomości należy uwzględnić niezależnie od tego, przez kogo - podmiot, na rzecz którego zostało dokonane wywłaszczenie, czy też przez inny podmiot (np. dzierżawcę lub najemcę) zostały poczynione nakłady na nieruchomości" (T. Woś "Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot" Warszawa 2007, s. 332). Wskazała, że pogląd ten podzielił NSA w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt: I OSK 303/11 oraz WSA

w Lublinie w wyroku z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt: II SA/Lu 371/16, który uznał, że obliczając wysokość odszkodowania za zwracany grunt, należy uwzględnić wzrost wartości nieruchomości spowodowany również innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego.

7. Skarżąca zarzuciła również, że organ orzekając o zwrocie powinien uwzględnić także M. K. (spadkobierczynię), pomimo jej oświadczenia z dnia 17 sierpnia 2013 r. o zrzeczeniu się należnego jej roszczenia

o zwrot nieruchomości na rzecz M. K., błędnie uznając, że skoro M. K. jest uprawniony do otrzymania zwrotu udziału we własności przedmiotowej nieruchomości należnego w ramach spadkobrania M. K., to na nim spoczywa obowiązek zwrotu przypadającej za ten udział kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. Skarżąca podniosła, że uprawnienie do żądania zwrotu nie jest uprawnieniem jednostronnym, lecz prawem powiązanym ściśle ze zobowiązaniem. Uprawniony do żądania zwrotu występuje nie tylko w charakterze osoby, którą można traktować jako wierzyciela, lecz również jako dłużnik Skarbu Państwa zobowiązany do rozliczenia się z pobranego odszkodowania. Dokonanie rozliczenia musi przy tym nastąpić w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nie została ona wykorzystana na cele, dla których została wywłaszczona i musi być objęta jedną decyzją. Właściwość zobowiązania obu stron zarówno postępowania wywłaszczeniowego, jak

i postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości wywłaszczonej przesądza w takim wypadku o niedopuszczalności dokonania przelewu uprawnień przysługujących jednej stronie bez zgody strony drugiej. Nie ma więc w tej sytuacji zastosowania art. 509 § 1 k.c. normującego cesję wierzytelności, czyli możliwość jej przelewu bez zgody dłużnika, a więc drugiej strony stosunku zobowiązaniowego. Cesja dotyczy bowiem wyłącznie wierzytelności, której przelew nie powoduje zmiany zobowiązania i nie pogarsza sytuacji drugiej strony jako dłużnika (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt: III CZP 29/96). Skarżąca przytoczyła również fragment wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2009 r. (sygn. akt II SA/Kr 445/09), w którym wskazano, że uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie może zostać przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej. W świetle powyższego, oświadczenie M. K. o zrzeczeniu się roszczenia było bezskuteczne, a więc jako spadkobierca poprzednich właścicieli nieruchomości powinna być zobowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania proporcjonalnie do przypadającego jej udziału w spadku po byłej właścicielce nieruchomości.

8. Ponadto zdaniem skarżącej, organ I instancji określając w decyzji użytkowników parceli ogrodowych, na rzecz których ustalono odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na tych parcelach, nie wskazał PESEL-u tych osób, a konieczne jest jednoznaczne oznaczenie adresata decyzji, w sposób umożliwiający jego identyfikację. W sprawie oznaczenie stron jest niewystarczające

z uwagi na brak dodatkowych danych tych osób, takich jak adres zamieszkania, imiona rodziców czy nr PESEL; czyni to decyzję niewykonalną.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie został już wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2015 r., II SA/Lu 471/14, którym obecnie zarówno organy administracji obu instancji ponownie rozpatrując sprawę, jak i e Sąd są związane zgodnie z art. 153 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Oznacza to, że obecnie ani organy administracji publicznej, ani Sąd, nie mogą zająć odmiennego stanowiska, niż wyrażonego w wydanym w prawomocnym wyroku.

W związku z tym należy przede wszystkim wskazać, że w wyroku Sąd stwierdził, że bezspornie objęta wnioskiem o zwrot działka nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji Prezydenta Miasta L.

z dnia [...]., znak: [...] tj. pod budowę toru kartingowego i autodromu. Aktualnie wchodzi ona w obszar Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]", który istnieje od 1984 r. i ma charakter ogrodu stałego, wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady [...] Związku Działkowców pod nr [...]

Mając na uwadze wiążący charakter wydanego wyroku stwierdzić należy, że bez znaczenia są obecnie zarzuty skarżącej dotyczące wadliwego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany oraz zarzuty dotyczące tego, czy ROD [...] jest ogrodem stałym. Kwestia ta została bowiem jednoznacznie rozstrzygnięta w powyżej opisanym wyroku, a organy zostały wprost zobowiązane do wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem orzekania na podstawie art. 21, 22 i 26 ustawy o ROD.

W związku z tym na obecnym etapie postępowania skarżąca mogła podnosić wyłącznie zarzuty dotyczące prawidłowego zastosowania przez organ administracji tych przepisów.

Przepis art. 21 ustawy o ROD stanowi, że podmiot likwidujący obowiązany jest do odtworzenia ROD, polegającego na:

1) zawarciu ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy dającej stowarzyszeniu ogrodowemu tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni likwidowanego ROD, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu, który posiadało ono do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD.

2) założeniu nowego ROD i odtworzeniu urządzeń i budynków odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD.

Z kolei zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ROD - Podmiot likwidujący obowiązany jest wypłacić:

1) działkowcom - odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na działkach, a stanowiące ich własność oraz za prawa do działki w ROD, pomniejszone o wartość prawa do działki przyznanego w nowo powstałym ROD;

2) stowarzyszeniu ogrodowemu - odszkodowanie, według kosztów odtworzenia, za składniki majątkowe stanowiące jego własność, a niepodlegające odtworzeniu.

2. Ustalenie wysokości odszkodowań następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego. Koszty sporządzenia opinii ponosi podmiot likwidujący.

3. Podmiot likwidujący obowiązany jest zrekompensować koszty i straty poniesione przez stowarzyszenie ogrodowe w związku z likwidacją.

4. W przypadku likwidacji ROD poza okresem, o którym mowa w art. 20 ust. 1, działkowcom przysługuje od podmiotu likwidującego dodatkowe odszkodowanie

w wysokości wartości przewidywanych plonów. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Natomiast w świetle art. 26 ust. 1 - W przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie.

2. Do likwidacji ROD lub jego części, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 21 oraz art. 22 ust. 1 i 2. Uprawnienie do odtworzenia oraz do odszkodowania nie przysługuje za nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem.

3. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21, określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

4. Odwołanie od decyzji, o której mowa w ust. 3, w zakresie wskazanym

w ust. 3, nie wstrzymuje jej wykonania w części dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości. Przepisu art. 23 nie stosuje się.

5. W przypadku gdy likwidacja części ROD, z przyczyny wskazanej w ust. 1, powoduje, że inna część ROD nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany, na wniosek stowarzyszenia ogrodowego, do likwidacji tej części ROD. Przepisy art. 19-24 stosuje się.

6. Przepisy ust. 1-5 stosuje się w przypadku, gdy do nieruchomości zajmowanej przez ROD lub jego część objętą likwidacją stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny lub jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r.

o pracowniczych ogrodach działkowych.

Skarżąca Gmina nie kwestionuje obowiązków wskazanych w przytoczonych przepisach, a zarzuty dotyczą wyliczenia zbyt wysokiego odszkodowania należnego od niej na rzecz działkowców i PZD za składniki majątkowe stanowiące własność tych podmiotów, a także zbyt niskiego odszkodowania należnego Gminie od spadkobierców byłej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości. Wysokość tych odszkodowań została ustalona przez rzeczoznawcę w operacie szacunkowym i na podstawie tych ustaleń organ wydał rozstrzygnięcie.

Faktycznie zatem zarzuty skarżącej sprowadzają się do zakwestionowania prawidłowości wyliczeń dokonanych przez biegłego. Dotyczą one wyceny składników majątkowych na parceli nr [...] i nr [...] (altany z suporeksu i foliowego tunelu), gdyż zdaniem skarżącej, biegły zawyżył ich wartość, zaniżając stopień ich zużycia.

Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że na obecnym etapie nie jest możliwe ich uwzględnienie, gdyż Sąd nie jest uprawniony do odmiennej, niż dokonana przez rzeczoznawcę, oceny. Jak wynika z obszernych akt skarżąca brała aktywny udział w postępowaniu, miała możliwość wnoszenia zastrzeżeń, uwag

i wątpliwości do operatu; miała także prawo przedstawienia własnego specjalistycznego opracowania, które mogłoby skutecznie podważyć ustalenia rzeczoznawcy. Kwestionowanie operatu szacunkowego, sporządzonego przez uprawionego specjalistę, o ile nie zawiera rażących niejasności, czy niedokładności, nie może polegać wyłącznie na polemice. Zarzuty dotyczące takiego operatu powinny mieć charakter merytoryczny i powinny być poparte stosownymi wyliczeniami, dokonanymi według charakterystycznych dla danej gałęzi nauki, zasad.

W niniejszej sprawie nie było podstaw do zakwestionowania sporządzonego przez rzeczoznawcę operatu, co organ administracji obszernie uzasadnił, a więc podważenie jego wiarygodności było możliwe tylko za pomocą innego specjalistycznego opracowania, a takiego skarżąca Gmina nie przedstawiła.

Dodać należy, że wyznaczony rzeczoznawca w niniejszym postępowaniu sporządził dwa operaty - pierwszy w 2015 r., a następnie ze względu na upływ terminu jego ważności, wynoszącego 12 miesięcy, zgodnie z art. 156 u.g.n., kolejny w dniu 10 sierpnia 2017 r., którego ważność upłynął dopiero 10 sierpnia 2018 r.,

a więc w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jego ustalenia i wnioski były miarodajne dla organu administracji. Dotyczy to również stanu zagospodarowania poszczególnych parceli ogrodowych, podlegających zwrotowi, a więc zarzut skarżącej, że nie uwzględniono nasadzeń z okresu od sporządzenia tego operatu do czasu wydania decyzji o zwrocie, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie

z powołanym art. 156 ust. 3 u.g.n. - operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154, tj. w zakresie przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym, czy stanu nieruchomości. Takie istotne zmiany w niniejszej sprawie nie wystąpiły, bo za takie nie można uznać drobnych nasadzeń czy samoistnie powstałej roślinności, nie było więc konieczności sporządzania nowego operatu, ani aktualizacji operatu sporządzonego w sierpniu 2017 r.

Niezależnie od zarzutów dotyczących ustalenia odszkodowania od skarżącej na rzecz działkowców, skarżąca wskazała na znaczne dysproporcje pomiędzy tym odszkodowaniem należnym od niej dla działkowców a wysokością odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz skarżącej od wnioskodawców, będących spadkobiercami poprzedniej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości. Podniosła, że odszkodowanie to ([...]. zł) zostało wyliczone bez uwzględnienia, że po wywłaszczeniu doszło do wzrostu wartości nieruchomości o wartość składników znajdujących się na tym terenie, która została określona na kwotę prawie [...]. zł

i którą to kwotę Gmina ma obecnie obowiązek wypłacić wnioskodawcom. Zdaniem skarżącej, obliczając wysokość odszkodowania za zwracany grunt należało uwzględnić wzrost wartości nieruchomości spowodowany również innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego; na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca powołała wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. I OSK 1836/10 oraz WSA w Lublinie z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 371/16)

Spór sprowadza się więc do proporcjonalności wzajemnych zobowiązań stron, która w sytuacji występującej w sprawie jest zachwiana.

Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, że zgodnie z art. 140 ust. 1 - 4 u.g.n. - W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania (ust. 1). Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu,

a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (ust. 2). Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (ust.3). W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio (ust.4) (...).

Przepis art. 140 u.g.n. przewiduje więc podstawę prawną do orzekania

i ustalania wartości wypłaconego poprzedniemu właścicielowi odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa /jednostki samorządu terytorialnego (w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu).

Wysokość odszkodowania za składniki majątkowe PZD oraz działkowiczów regulują natomiast przytoczone wyżej przepisy art. 21- 26 ustawy o ROD.

W świetle tych przepisów, organ administracji orzekając o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, zajętej pod rodzinne ogrody działkowe, ma obowiązek orzec zarówno o zwrocie przez poprzedniego właściciela bądź jego spadkobierców na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego, wypłaconego im odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (zgodnie z art. 140 u.g.n.), jak też

o obowiązku wypłacenia przez Skarb Państwa/ jednostkę samorządu terytorialnego odszkodowania na rzecz działkowców i stowarzyszenia za składniki majątkowe na zwracanej nieruchomości należące do nich (art. 21- 26 ustawy o ROD). Podkreślić należy, że są to dwa różne odszkodowania, przysługujące różnym podmiotom, na różnych podstawach prawnych, przewidzianych w innych ustawach i ustalane są

w innych trybach. Odszkodowanie ustalane w trybie art. 140 u.g.n. dotyczy wyłącznie rozliczeń pomiędzy Skarbem Państwa a poprzednim właścicielem wywłaszczonej nieruchomości, natomiast celem odszkodowań na rzecz działkowców i PZD jest ochrona interesów tych podmiotów. Prowadzi to do wniosku, że ustalone na podstawie przepisów u.g.n. i ustawy o ROD odszkodowania nie podlegają swoistemu "potrąceniu", którego w istocie domaga się skarżąca Gmina L.. Kwestia zrealizowania urządzeń na zwracanych parcelach ogrodowych nie może być zatem traktowana jako "działanie zwiększające wartość nieruchomości", o którym mowa

w art. 140 ust. 4 u.g.n. Sąd w składzie niniejszym nie podziela w tym zakresie poglądu Sądów wyrażonych w powołanych w skardze wyrokach.

Niezależnie od tego, Sąd stoi na stanowisku, że zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości zwracanego odszkodowania (por. wyrok NSA z 21.01.2015 r., I OSK 1323/13, LEX nr 1769174, wyrok WSA w Lublinie z 24.04.2018 r., II SA/Lu 156/18, LEX nr 2531985, oraz wyrok WSA w Gdańsku z 25.07.2018 r., II SA/GD 274/18, LEX nr 2529849).

W świetle powyższego stwierdzić należy, że pomimo dysproporcji pomiędzy świadczeniami należnymi skarżącej Gminie i jej zobowiązaniami na rzecz ROD

i działkowców, rozstrzygnięcie organu administracji w tym zakresie jest prawidłowe.

Podsumowując, zasadnie organ orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, gdyż cel na którą ją wywłaszczono, nie został zrealizowany,

a jednocześnie orzekał o obowiązkach wynikających z art. 21, 22 i 26 ustawy o ROD.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że również nie są one zasadne.

Nie ma racji skarżąca, że organ orzekając o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości pominął M. K.. Bezspornie bowiem ta spadkobierczyni po byłej właścicielce wywłaszczonej nieruchomości, złożyła w dniu 17 sierpnia 2013 r. oświadczenie o zrzeczeniu się roszczenia o zwrot na rzecz M. K., będącego innym spadkobiercą. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że zrzeczenie się jest bezskuteczne, jako dokonane na rzecz osoby trzeciej, o której mowa w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., III CKN 520/00, na które powołuje się skarżąca. Sąd Najwyższy w tym postanowieniu sformułował tezę, że "uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, przysługujące poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., nie może być przeniesione na osobę trzecią

w drodze czynności prawnej". Prawidłowa interpretacja tego stanowiska wymaga uwzględnienia argumentacji Sądu wyrażonej w uzasadnieniu tego postanowienia. Sąd formułując tezę o niedopuszczalności zrzeczenia się uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości miał bowiem na względzie zmianę przepisów kolejnych ustaw w zakresie podmiotów, którym przysługiwało takie uprawnienie. Sąd Najwyższy wskazał, że na gruncie poprzedniej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm., dalej jako "u.g.g.w.") osobami uprawnionymi byli "poprzedni właściciel lub jego następca prawny" (art. 69 ust.1 u.g.g.w..), natomiast w ustawie

o gospodarce nieruchomościami krąg tych osób został zawężony do "poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy". Sąd podkreślił, że na gruncie poprzedniej ustawy, uprawnienie do zwrotu nieruchomości przysługiwało poprzedniemu właścicielowi oraz wszystkim następcom prawnym tego właściciela, a więc nie tylko spadkobiercom, ale także osobom, które nabyły je na podstawie umowy. Przepis wyraźnie zatem dopuszczał nabycie uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez osoby trzecie w jakimkolwiek trybie (dziedziczenie/umowa). Skoro jednak obecnie ustawodawca zawęził krąg uprawnionych do poprzedniego właściciela i jego spadkobierców, to - zdaniem Sądu Najwyższego - nie jest obecnie możliwe nabycie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez osoby trzecie. Przedstawiona argumentacja Sądu Najwyższego nie wyklucza jednak nabycia takiego uprawnienia przez spadkobiercę poprzedniego właściciela od innego spadkobiercy tego właściciela - w takim przypadku, w świetle art. 136 ust. 3 u.g.n., zarówno zbywca, jak i nabywca należy do kręgu podmiotów wymienionych w tym przepisie, którym przysługuje uprawnienie do zwrotu. Poglądu przemawiającego za dopuszczalnością w takim przypadku zbycia (zrzeczenia się) uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie wyklucza charakter tego roszczenia, przedstawiony przez Sąd Najwyższy w przytoczonym postanowieniu. Sąd uznał

w nim, że uprawnienie to nie jest wierzytelnością w ścisłym tego słowa znaczeniu, nie jest uprawnieniem jednostronnym, lecz prawem ściśle związanym ze zobowiązaniem. Uprawniony do żądania zwrotu występuje nie tylko w charakterze osoby, którą można traktować jako wierzyciela, lecz również jako dłużnik Skarbu Państwa zobowiązany do rozliczenia się z pobranego odszkodowania, w tym także do rozliczenia się z otrzymanej nieruchomości zamiennej, jeśli nadanie takiej nieruchomości miało miejsce. Właściwość zobowiązania obu stron postępowania wywłaszczeniowego i w przedmiocie zwrotu, przesądza zatem - zdaniem Sądu Najwyższego - o niedopuszczalności dokonania przelewu uprawnień przysługujących jednej stronie bez zgody drugiej strony.

Przytoczona teza i argumentacja Sądu Najwyższego nie znajduje uzasadnienia w sytuacji, gdy przeniesienie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości dokonywane jest pomiędzy spadkobiercami poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku dziedziczenia, spadkobiercy nabywając uprawnienia, nabywają także zobowiązania spadkodawcy w odpowiednich częściach. Oznacza to, że spadkobiercy nabywając uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nabywają jednocześnie

(w takim samych częściach) zobowiązania związane z jej zwrotem, istniejące wobec Skarbu Państwa/ jednostek samorządu terytorialnego. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że zobowiązania te, z uwagi na zbycie uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz innego spadkobiercy, nie będą możliwe do wykonania. Wyrażona przez Sąd Najwyższy w przytoczonym postanowieniu III CKN 520/00 argumentacja o tym, że ze względu na właściwość zobowiązania stron postępowania wywłaszczeniowego i postępowania o zwrot, nie jest dopuszczalne zbycie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie jest więc usprawiedliwiona w przypadku zbywania takiego uprawnienia przez spadkobiercę poprzedniego właściciela na rzecz innego spadkobiercy. Pogląd o dopuszczalności przeniesienia roszczenia o zwrot wypłaszczonej nieruchomości na innego spadkobiercę prezentowany jest również w orzecznictwie sądowo administracyjnym. W czynności prawnej dokonanej między dwoma spadkobiercami poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, jako strona nie występuje osoba trzecia, na rzecz której nie może być przeniesione uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przysługujące poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. (por. postanowienie SN z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 520/2000 - OSNC 2003/2, poz. 26, uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt CZP 29/96 - OSNC 1996/7-8, poz. 102).

Nie jest również zasadny zarzut skarżącej, że nie jest możliwe wykonanie obowiązku odtworzenia ogrodu lub jego części wobec braku wniosku stowarzyszenia ogrodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ROD. Takiego wymogu nie przewiduje bowiem żaden przepis ustawy o ROD, odtworzenie likwidowanego ogrodu wiąże się bowiem z zawarciem umowy ze stowarzyszeniem ogrodowym (art. 26 ust. 5 w zw. z art. 21 ust. 1 u.r.o.d.) i na jego korzyść, a więc uzależnione jest ono wyłącznie od woli tego Stowarzyszenia. Oznacza to, że organ orzekając o obowiązku odtworzenia ogrodu działkowego przez podmiot likwidujący, w decyzji orzekającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie zobowiązuje jednocześnie stowarzyszenia ogrodowego do zawarcia umowy, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o ROD. Brak formalnego wniosku stowarzyszenia o odtworzenie likwidowanego ogrodu nie stanowi więc przeszkody do nałożenia takiego obowiązku na podmiot likwidujący.

Niezasadny jest również zarzut, że orzekając o odtworzeniu ogrodu, organ nie określił precyzyjnie obszaru, który ma być odtworzony, gdyż również ten obowiązek nie wynika z ustawy o ROD. Jak bowiem wyżej wskazano, odtworzenie likwidowanego ogrodu następuje w wykonaniu umowy pomiędzy podmiotem likwidującym a stowarzyszeniem ogrodowym. Wynika to z cytowanego już wyżej art. 21 ustawy o ROD, który - jak wskazano - stanowi, że podmiot likwidujący obowiązany jest do odtworzenia ROD, polegającego na:

1) zawarciu ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy dającej stowarzyszeniu ogrodowemu tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni likwidowanego ROD, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu, który posiadało ono do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD;

2) założeniu nowego ROD i odtworzeniu urządzeń i budynków odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD;

Odtworzenie ogrodu działkowego jest uprawnieniem stowarzyszenia ogrodowego, a nie jego obowiązkiem i w świetle przytoczonego przepisu stowarzyszenie może z tego uprawnienia skorzystać zawierając umowę z podmiotem likwidującym istniejący ogród. Odtworzenie ogrodu działkowego dokonuje się zatem w trybie czynności cywilno-prawnej, w której strony same określają wzajemne obowiązki. Treść umowy powinna uwzględniać jedynie minimalne wymagania, określone w cyt. przepis art. 21 pkt 1 ustawy o ROD, m.in. to, że powierzchnia nowego ogrodu nie może być mniejsza (choć może być większa), niż powierzchnia likwidowanego ROD. W związku z tym, orzeczenie organu w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zajętej pod ogród działkowy, o którym mowa

w przepisie art. 26 ustawy o ROD, o obowiązku odtworzenia likwidowanego ogrodu, należy rozumieć wyłącznie jako zastępujące oświadczenie takiego podmiotu wyrażające wolę zawarcia ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy, o której mowa

w art. 21 pkt 1 ustawy o ROD. Przepis art. 26 ustawy o ROD przewiduje, że w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości organ określa wyłącznie wysokość odszkodowań, osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21. Przepis ten słusznie nie nakłada obowiązku określania w decyzji orzekającej zwrot szczegółowej powierzchni, jaka podlega odtworzeniu, gdyż - jak wyżej wskazano - powierzchnię tę strony ustalają w drodze umowy (z zastrzeżeniem, że nie może być ona mniejsza, niż powierzchnia likwidowanego ROD). Natomiast obowiązek utworzenia nowego ROD w miejsce likwidowanego, o którym mowa w pkt 2 przytoczonego przepisu, jest obowiązkiem podjęcia określonych działań faktycznych zmierzających do rzeczywistego odtworzenia ROD. Działania te powinny w pierwszej kolejności odpowiadać obowiązkom wskazanym w art. 10 ust. 1 - 3. Z przepisu tego wynika, że "grunty przeznaczone pod nowo tworzone i odtwarzane ROD powinny być zrekultywowane

i zmeliorowane przez właściciela gruntu. Gmina obowiązana jest do doprowadzenia do ROD dróg dojazdowych, energii elektrycznej, zaopatrzenia w wodę oraz uwzględnienia w organizacji komunikacji publicznej potrzeb ROD. W drodze umowy pomiędzy gminą a stowarzyszeniem ogrodowym, obowiązki, o których mowa w ust. 2, mogą być przejęte przez stowarzyszenie ogrodowe. W takim przypadku umowa określa tryb wzajemnych rozliczeń" (zob. Jakowlew Aleksander, Kuc Oktawian, Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych. Komentarz, LexisNexis 2014).

Także zarzut, że decyzja powinna wskazywać numer PESEL wszystkich działkowiczów wskazanych w sentencji jest niezasadny, gdyż wbrew zarzutom, identyfikacja tych osób w toku postępowania nie budziła i nie budzi wątpliwości.

Z powyższych względów Sąd stwierdził, ze zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.