Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1491/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 art. 3,  art. 2
journal: Dz.U. 1918 nr 21 poz 67
law: Dekret w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.
article: art. 18
journal: Dz.U. 1946 nr 13 poz 87
law: Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi D. P., L. L., C. G. i K. G. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., po rozpatrzeniu wniosku : D. P., L. L., K. G. i C. G. (Skarżący) o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2014 r.

Powyższa decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Minister Gospodarki (Minister) umorzył postępowanie administracyjne, o którego wszczęciu zawiadomiono strony pismem z dnia [...] listopada 1994 r., ustalając jego zakres przedmiotowy jako stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] maja 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem X w S. przy ul. [...] oraz orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] grudnia 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa X w S. przy ul. [...]

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r., Skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją żądając jej uchylenia.

Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 28 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że Skarżącym nie przysługuje status strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym z uwagi na brak interesu prawnego,

2. art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, polegające w szczególności na:

- zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] oraz podstawy wpisu prawa własności tej nieruchomości na rzecz A. R,

- niewystarczającym zebraniu dowodów dotyczących własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] na dzień wydania zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa,

- braku wystąpienia do właściwych organów o udostępnienie akt spraw nacjonalizacyjnych i oryginałów decyzji administracyjnych.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Skarżący w niniejszej sprawie posiadają interes prawny, który dotyczy w sposób ścisły przysługującego im prawa własności nieruchomości położonej w [...]. przy ul. [...], uprzednio stanowiącej własność spadkodawcy Skarżących – T. G. Wyjaśniono, że T. G. stał się właścicielem ww. nieruchomości na mocy aktu z dnia [...] września 1919 r. i do roku 1923 w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...], jako właściciele wpisani byli małżonkowie T. i L. G., zaś od 1923 r. - jako właściciel figurował tam kupiec A. R. ze S. Skarżący podnieśli, że do przejścia prawa własności nieruchomości na A. R. doszło w wyniku rażącej niesprawiedliwości. Na mocy dokumentu vice-konsula G. z dnia [...] marca 1922 r. odmówiono T.G. możliwości przebywania na terytorium Polski, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że przedmiotowa nieruchomość została mu bezprawnie odebrana. Skarżący stwierdzili, iż "Gdyby nie doszło do niesłusznego i krzywdzącego odebrania T. G. jego własności, nie byłoby najmniejszych trudności z wykazaniem, że to właśnie jemu, a obecnie jego spadkobiercom przysługuje wspomniane prawo ".

Skarżący zarzucili, że organ orzekający "wydając decyzję nie dysponował nawet odpisem orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa X własność T. G. w S. przy ul. [...], które to zostało wydane [...] grudnia 1951 roku. Zdaniem skarżących, mylnie twierdzi organ, że obowiązkiem wnioskodawczyni było uzupełnienie braków formalnych wniosku z dnia [...] listopada 1989 r. w postaci załączenia aktu na mocy, którego przedmiotowe przedsiębiorstwo przeszło na własność państwa.

Po dokonanej ponownie analizie całości zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, pod kątem podniesionych przez skarżących zarzutów, Minister stwierdził, że nie znajduje podstaw do zmiany decyzji własnej z dnia [...] lutego 2014r.

Zaznaczył, że kilkakrotnie wzywał pełnomocnika skarżących, który przystąpił do ww. postępowania w imieniu: C. G., D. P. i Le. L. m.in. do uzupełnienia braków w zakresie wykazania pełnego kręgu spadkobierców T. G. Pomimo wezwań braki formalne zostały uzupełnione częściowo. Organ dodał, że niezależnie od ww. braków formalnych podjął czynności mające na celu zgromadzenie dokumentacji w sprawie.

Organ zacytował treść art. 105 § 1 k.p.a. wyjaśniając, że bezprzedmiotowość postępowania może mieć charakter przedmiotowy lub podmiotowy. Dodał, że w sytuacji, gdy organ nie stwierdzi w sprawie interesu (obowiązku) prawnego strony żądającej wszczęcia postępowania albo wobec której wszczął postępowanie z urzędu, nie przechodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a postępowanie kończy wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie - art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. O tym natomiast, czy wnioskodawca posiada przymiot strony danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny".

W ocenie organu, taki interes w przedmiotowej sprawie posiada właściciel przedsiębiorstwa, nad którym ustanowiono przymusowy zarząd państwowy lub jego następcy prawni po udokumentowaniu prawa własności do tego mienia w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego.

Organ wskazał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w dacie bezpośrednio poprzedzającej ustanowienie przymusowego zarządu państwowego przedsiębiorstwo, tj. warsztat [...] w S. przy ul. [...] stanowiło (od 1923 r.) własność A. R. - kupca z S., natomiast T. G. przywrócono jedynie, na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w [...]. z dnia [...] grudnia 1946 r. (nr akt [...]), posiadanie nieruchomości położonej w S. ul. [...], stanowiącej warsztat [...] z urządzeniem, objętej księgą wieczystą [...]., tom [...] wykaz [...]. Organ zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się karta rejestracyjna z grudnia 1949 r., wydana przez Urząd Skarbowy - Rewizyjny w [...]., dla T. G. zamieszkałego w [...]. przy ul. [...] świadcząca o wykonywaniu przez ww. osobę usług "kołodziejstwa i montażu młynów". Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 1 i 2 zd. 1 i ust. 3 dekretu z dnia 25 października 1948 r. o podatku obrotowym (Dz. U. Nr 52, poz. 413, z 1949 r. Nr 35, poz. 256) kartę otrzymywała po zgłoszeniu obowiązku podatkowego osoba "wykonująca przedsiębiorstwo" i co do zasady karta ta potwierdzała jedynie spełnienie obowiązku podatkowego w stosunku do tej osoby. Prawo do zmiany miejsca wykonywania świadczenia wskazywało dodatkowo, iż zgłoszenie obowiązku podatkowego, potwierdzonego wydaniem karty, nie oznaczało tym samym prawa własności danej osoby do przedsiębiorstwa, którego rodzaj i miejsce prowadzenia wskazano w karcie rejestracyjnej. Natomiast brak w karcie rejestracyjnej nazwy przedsiębiorstwa, potwierdza także, że istotną przy wydawaniu karty była kwestia rodzaju świadczenia, a nie własności przedsiębiorstwa.

Organ wskazał ponadto, że Sąd Powiatowy w [...]., postanowieniem z dnia [...] czerwca 1961 r., sygn. akt [...], stwierdził, "że L. G. s. T. B. G. c. T., wspólnie nabyli przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej w [...]. przy ul. [...], (...), stanowiącej część działki ziemi Nr [...] o bliżej nie określonej powierzchni wraz z domem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym". Sąd wskazał również, że część tej działki jest w posiadaniu i użytkowaniu X w [...], a bliższe granice działki oraz obszar posiadania i użytkowania jej części przez B. G. oraz L. G., a także ww. zakłady dotychczas nie zostały określone.

W ocenie organu, powyższe stwierdzenie Sądu także potwierdza, że do momentu stwierdzenia zasiedzenia części nieruchomości, w granicach której funkcjonował przed nacjonalizacją X w [...]. przy ul. [...], nie była ona własnością T. G. ani jego spadkobierców.

Odnosząc się do zarzutu stron skarżących, że "do przejścia prawa własności nieruchomości na A. R. doszło w wyniku rażącej niesprawiedliwości organ wskazał, że nie jest władny oceniać czy czynność, którą przywołują skarżący, została dokonana "w wyniku rażącej niesprawiedliwości", ponieważ ocenę tego typu roszczeń należałoby przeprowadzić w innym trybie i przed innym organem.

Zdaniem organu orzekającego, zgromadzony podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy, nie pozwala na kwestionowanie w najmniejszym stopniu faktu nieposiadania przez T. G. prawa własności do ww. przedsiębiorstwa w dacie ustanowienia nad nim przymusowego zarządu państwowego. Tym samym, wbrew opinii skarżących, podejmowane do tej pory działania przez organ nie powodują naruszeń art. 7 k.p.a., czy art. 77 § 1 k.p.a. Dodatkowo organ podkreślił, że posiadanie to nie prawo, ale stan polegający na faktycznym władztwie nad rzeczą.

W ocenie organu, istnienie interesu prawnego stron skarżących nie zostało potwierdzone w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Nie zostało bowiem udokumentowane prawo własności do przedmiotowego przedsiębiorstwa w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, przysługujące ich poprzednikowi prawnemu – T. G. Natomiast przepis prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 3 dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, z uwagi na pogląd prawny wyrażony w wyroku z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 2017/08, pozwala zakwalifikować interes skarżących jedynie jako interes faktyczny.

Organ stwierdził ponadto, że to w interesie Skarżących leży poparcie swoich racji wymaganymi dokumentami, natomiast przedłożone dokumenty są niewystarczające, do udowodnienia istnienia interesu prawnego po ich stronie. Skoro skarżący, którzy działają za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, nie przedłożyli niezbędnych dokumentów uzasadniających słuszność ich roszczenia, winni liczyć się z tym, że rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.

Dodatkowo organ podniósł, że w dniu [...] listopada 1994 r. Ministerstwo Przemysłu i Handlu zawiadomiło o wszczęciu postępowania również w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] grudnia 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa X w [...]. przy ul. [...]. Organ podkreślił, że orzeczenie nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1951 r. (MP Nr [...] poz. [...]) wskazuje na przejście na własność Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 i 7 i art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, przedsiębiorstwa pn. "[...]".

W protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] listopada 1952 r. z przejścia ww. przedsiębiorstwa na rzecz Państwa, T. G. został wskazany jako użytkownik firmy od dnia [...] lutego 1946 r. do dnia [...] kwietnia 1951 r. Powyższe oznacza, że ww. orzeczenie nie dotyczyło przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa X w [...]. przy ul. [...], lecz stanowiło o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. "[...]". Z tego względu, postępowanie w części określonej jako stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] grudnia 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa X w [...]. przy ul. [...]- jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu sprawy. Organ stwierdził, że orzeczenie nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] grudnia 1951 r. o ww. zakresie przedmiotowym, wskazane w zawiadomieniu z dnia [...] listopada 1994 r. jako przedmiot niniejszego postępowania, nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Wobec powyższego, za całkowicie bezzasadny organ uznał zarzut stron skarżących, iż wydając decyzją nie dysponował nawet odpisem ww. orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa.

Skarżący wnieśli na powyższą decyzję do skargę do tutejszego sądu zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie :

1) art. 138 §1 pkt. 2 w związku z art. 127 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku, kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 roku, poz. 267) zwanej dalej k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą utrzymaniem w mocy decyzji własnej Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2014 roku, pomimo, iż istniały podstawy do jej uchylenia i wydania decyzji co do istoty sprawy, albowiem Skarżącym, wbrew wadliwym twierdzeniom Ministra Gospodarki przysługuje status strony postępowania o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] maja 1951 roku w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem X w [...]., przy ul. [...] oraz orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1951 roku o przejęciu przedsiębiorstw na własności Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa X w [...]., przy ul. [...];

2) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, że Skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Ministrem Gospodarki,

3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 77§1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, polegające w szczególności na:

- zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości położonej w [...]. przy ulicy [...] oraz podstawy wpisu prawa własności tej nieruchomości na rzecz A. R.,

- niewystarczającym zebraniu dowodów dotyczących własności nieruchomości położonej w [...]. przy ulicy [...] na dzień wydania przedmiotowego zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2014 roku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Stosownie do treści art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji naruszone zostało prawo w stopniu uzasadniającym uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Istota skargi sprowadza się do oceny, czy Skarżący mają przymiot strony w zakresie zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności Zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] maja 1951 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstw X w [...]. przy ul. [...] oraz orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa X w [...]. przy ul. [...].

Stosownie do art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny,

o którym mowa w art. 28 kpa powinien wynikać dla danej osoby z prawa materialnego, co niejednokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast interes faktyczny nie tworzy dla danej osoby legitymacji procesowej.

W zakresie ustalenia interesu prawnego danego podmiotu w oparciu o normę wynikającą z art. 28 kpa należy wskazać, że w celu wykazania legitymacji procesowej w konkretnym postępowaniu administracyjnym dany podmiot powinien wykazać, że załatwienie sprawy dotyczy bezpośrednio jego sfery prawnej. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga bowiem ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie prawa materialnego. Interes prawny musi być ponadto aktualny, a zatem uzasadniony okolicznościami i zdarzeniami, które wystąpiły lub nadal trwają. Nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, które wystąpią dopiero w przyszłości (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 458/10 i wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1916/12 orzeczenia.nsa.gov.pl).

Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne mogą stanowić nie o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym.

W sytuacji gdy okaże się, że postępowanie wszczęto na wniosek podmiotu, który nie posiada interesu prawnego zgodnie z art. 105 § 1 kpa organ winien postępowanie umorzyć w każdym stadium postępowania.

Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, który w sposób obszerny przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, że skoro że w dacie bezpośrednio poprzedzającej ustanowienie przymusowego zarządu państwowego, przedsiębiorstwo, tj. warsztat [...] w [...]. przy ul. [...] stanowił od 1923 r. własność A. R. – kupca ze [...]., poprzednikowi prawnemu Skarżących – T. G. - nie przysługiwała legitymacja procesowa do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń w rozumieniu art. 28 kpa.

Materialnoprawną podstawę ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem X w [...]., przy ul. [...] stanowił przepis art. 1 ust. 3 i art. 2 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz.U. R.P. Nr 21 poz. 67).

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Sądu, wyrażone w wyroku z dnia 8 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 20171/08, że w przypadku decyzji wydanej na podstawie ww. dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego przedmiotem orzekania jest przedsiębiorstwo, a zatem mocą którego orzeczono w kwestii majątkowej status strony w sprawie dotyczącej orzeczenia, przedsiębiorstwa (objęcie w zarząd), przysługuje osobom fizycznym (ich spadkobiercom) o ile przedsiębiorstwo stanowiło własność tych osób lub odpowiednio spółkom prawa handlowego.

Strona skarżąca podniosła, że jej poprzednik prawny T. G. stał się właścicielem ww. nieruchomości na mocy aktu z dnia [...] września 1919 r. i do roku 1923 r. w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...], jako właściciele wpisani byli małżonkowie T. i L. G. Od 1923 r. jako właściciel figuruje A. R. ze [...]., jednak do przejścia prawa własności nieruchomości na A. R. doszło w wyniku rażącej niesprawiedliwości.

Zdaniem Sądu, rację ma Minister, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że poprzednik prawny skarżących – T. G. w dacie [...] maja 1951 r. jak i 10 grudnia 1951 r. legitymował się prawem własności do przedmiotowej nieruchomości oraz prowadzonego na niej przedsiębiorstwa.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 1946 r. (nr akt [...]) Sąd Grodzki w [...]. przywrócił T. G. zamieszkałemu w [...]. posiadanie "nieruchomości składającej się z trzech zabudowań murowanych i jednego warsztatu [...] (...).Powyższe wynika również z odpisu z księgi wieczystej z dnia [...] maja 1947 r., gdzie stwierdzono, że ww. postanowieniem "przywrócono T. G. w [...]. posiadanie "nieruchomości położonej w [...]. ul. [...], stanowiącej warsztat kołodziejski z urządzeniem, objętej księgą wieczystą [...], tom [...] wykaz [...], z tym, że wyżej wymienionemu służy zarząd i użytkowanie tego majątku".

Sąd rozpoznający sprawę wskazuje w tym miejscu, że stosownie do treści art. 18 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. 1946 r. Nr 13 poz. 87) osobie, której zostanie przywrócone posiadanie majątku opuszczonego w trybie niniejszego dekretu, jeżeli nie jest ona właścicielem tego majątku, służy tylko zarząd i użytkowanie.

Zapis w księdze wieczystej, że T. G. służy zarząd i użytkowanie "nieruchomości położonej w [...]. ul. [...], stanowiącej warsztat kołodziejski z urządzeniem" potwierdza także, iż nie był on w dacie wydania zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem ([...] maja 1951 r.), jak i w dacie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa ([...] grudnia 1951 r.) właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Podkreślić należy, że wpisanym właścicielem do roku 1923 byli małżonkowie T. G. i L. G. ze [...]., natomiast właścicielem przedmiotowej nieruchomości od 1923 r. do chwili sporządzenia odpisu ww. księgi był - kupiec A. R. ze [...].

Po przywróceniu posiadania ww. nieruchomości wraz z ruchomościami T. G. uruchomił i rozbudował warsztat kołodziejski. W dniu [...] września 1950 r. Rejonowy Urząd Likwidacyjny w [...]., na podstawie uchwał Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w O. z siedzibą w S. z dnia [...] i [...] sierpnia 1950 r., przekazał ten warsztat w trwały zarząd i użytkowanie Dyrekcji Państwowego Przemysłu Miejscowego w [...]. Pismem z dnia [...] lutego 1951 r. Dyrekcja Państwowego Przemysłu Miejscowego w [...]. zwróciła się do Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości w [...]. o ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad ww. zakładem. Następnie zarządzeniem Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] maja 1951 r. został ustanowiony nad przedsiębiorstwem "X" przymusowy zarząd państwowy. Na podstawie ww. zarządzenia, w dniu [...] września 1951 r. sporządzono protokół zdawczo-odbiorczy z objęcia ww. przedsiębiorstwa przez Wojewódzki Zarząd Przemysłu Terenowego w [...]. Niezależnie od powyższego, orzeczeniem nr [...] Ministra Leśnictwa dnia [...] grudnia 1951 r. na własność Państwa przeszło przedsiębiorstwo pn. "[...]", na podstawie art. 2 ust. 1 i 7 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, z późn. zm.), tj. jako tzw. mienie poniemieckie. W dniu [...] listopada 1952 r. sporządzono protokół zdawczo-odbiorczy z przejścia ww. przedsiębiorstwa na rzecz Państwa, według stanu na dzień 5 lutego 1946 r., tj. na dzień wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. Protokołem tym objęto mienie wchodzące w skład ww. warsztatu [...]. W protokole tym T. G. został wskazany jako użytkownik firmy od dnia 1 lutego 1946 r. do dnia 2 kwietnia 1951 r., który rozbudował przedsiębiorstwo.

Zdaniem Sądu, z przedłożonych do akt administracyjnych dowodów bezspornie wynika, że w dacie bezpośrednio poprzedzającej ustanowienie przymusowego zarządu państwowego przedsiębiorstwo, tj. warsztat [...] w [...]. przy ul. [...], stanowiło (od 1923 r.) własność A. R. - kupca ze [...]., natomiast T. G. przywrócono jedynie, na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w [...]. z dnia [...] grudnia 1946 r. (nr akt C[...]), posiadanie nieruchomości położonej w [...]. ul. [...], wraz z warsztatem [...] z urządzeniem, objętej księgą wieczystą [...], tom [...] wykaz L. [...].

Zaznaczyć należy, że czym innym jest prawo własności do nieruchomości, a czym innym jej posiadanie. Posiadanie to stan polegający na faktycznym władztwie nad rzeczą, a nie prawo do nieruchomości.

Ponadto, z postanowienia Sądu Powiatowego w [...]. z dnia [...] czerwca 1961 r., sygn. akt [...], wynika, że "że L. G. s. T. i B. G. c. T., wspólnie nabyli przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej w [...]. przy ul. [...], (...), stanowiącej część działki ziemi Nr [...] o bliżej nie określonej powierzchni wraz z domem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym". Sąd wskazał również, że część tej działki jest w posiadaniu i użytkowaniu Y, a bliższe granice działki oraz obszar posiadania i użytkowania jej części przez B. G. oraz L. G., a także ww. zakłady dotychczas nie zostały określone.

Powyższe postanowienie Sądu także potwierdza, że do momentu stwierdzenia zasiedzenia części nieruchomości, w granicach której funkcjonował przed nacjonalizacją X, nie była ona własnością T. G. ani jego spadkobierców. Dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu stwierdzającego zasiedzenie powyższej nieruchomości L. G. i B. G. stali się jej właścicielami.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że istnienie interesu prawnego stron skarżących nie zostało potwierdzone w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Nie zostało bowiem udokumentowane prawo własności do przedmiotowego przedsiębiorstwa w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, przysługujące poprzednikowi prawnemu – T.G.

Sąd zwraca przy tym uwagę, że skarżący pomimo wezwania organu nie przedłożyli wszystkich żądanych dokumentów, natomiast przedłożone dokumenty były niewystarczające do udowodnienia istnienia interesu prawnego po ich stronie.

Odnosząc się natomiast do orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] grudnia 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa X wskazać należy, że ww. wskazuje na przejście na własność Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 i 7 i art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, przedsiębiorstwa pn. "[...]".

W protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] listopada 1952 r. z przejścia ww. przedsiębiorstwa na rzecz Państwa, T. G. został wskazany jako użytkownik firmy od dnia 1 lutego 1946 r. do dnia 2 kwietnia 1951 r. Powyższe oznacza, że ww. orzeczenie nie dotyczyło przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] przy ul. [...], lecz stanowiło o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. "[...]". Słusznie zatem organ uznał, że postępowanie w części określonej jako stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] grudnia 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa X- jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu sprawy. Orzeczenie nr [...] Ministra Leśnictwa z [...] grudnia 1951 r. o wyżej wskazanym zakresie przedmiotowym, wskazane w zawiadomieniu z dnia [...] listopada 1994 r. jako przedmiot niniejszego postępowania, nie funkcjonuje bowiem w obrocie prawnym.

Na etapie postępowania odwoławczego Skarżący wskazywali, że oryginał orzeczenia nr [...] nie znajdował się w aktach administracyjnych. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że z akt administracyjnych wynika, iż orzeczenie nr [...] opublikowane zostało w Monitorze Polski [...] z 1952 r. pod pozycją [...]. Wobec powyższego nie można czynić zarzutów organowi, iż oryginał orzeczenia nie zostało dołączony do akt sprawy.

W kontekście powyższego zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, że skarżący nie posiadają interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń z dnia 14 maja 1951 r. oraz z dnia 10 grudnia 1951 r. i postępowanie jako bezprzedmiotowe umorzył. Wskazać należy, że bezprzedmiotowość postępowania może mieć charakter przedmiotowy lub podmiotowy. Bezprzedmiotowość o charakterze przedmiotowym dotyczy sytuacji, gdy sprawa nie ma charakteru administracyjnego lub gdy brak jest przedmiotu sprawy. Zasadnie zatem organ stwierdził, że postępowanie co do orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1951 e. jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu sprawy.

Sąd podziela w pełni stanowisko organu, że niedopuszczalnym jest przerzucanie na organ administracji obowiązku wykazania, że skarżący posiadają przymiot strony postępowania w przedmiotowej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że organ wszczął postępowanie nadzwyczajne oraz podjął szereg czynności procesowych mających na celu ustalenie i wyjaśnienie, czy skarżący legitymują się interesem prawnym do bycia stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. W tym celu także, organ wezwał skarżących działających przez profesjonalnego pełnomocnika do przedłożenia wymaganych dokumentów, jednak nie zostały one przedłożone. Dlatego też zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a, poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz naruszenia art. 28 kpa Sąd uznał za bezzasadne.

Skoro Skarżący nie wykazali interesu prawnego w zainicjowaniu postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 14 maja 1951 r. to należy uznać, że organ prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych (braku po stronie skarżących interesu prawnego), oraz z przyczyn przedmiotowych (brak przedmiotu postępowania), co do orzeczenia z dnia [...] grudnia 1951 r. Prawidłowo także organ umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1951 r. jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu sprawy.

Zdaniem Sądu organ dokładnie ustalił stan faktyczny i prawny sprawy, prawidłowo go ocenił nie naruszając przy tym przepisów postępowania, ani prawa materialnego oraz w sposób właściwy i szczegółowy uzasadnił swoje orzeczenie.

Sąd wskazuje końcowo, że również przyczyn, dla których doszło do przeniesienia prawa własności nieruchomości w 1923 r. jak również ewentualne wyeliminowanie jej skutków z obrotu prawnego nie wchodziło w zakresie kompetencji ani organów administracyjnych ani obecnie rozpoznającego sprawę sądu administracyjnego.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji .