Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 795/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 136 ust. 3 i art. 137
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Niżnik-Dobosz WSA Mariusz Kotulski Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi J. T. i R. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 maja 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 listopada 2014 r. znak [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. B., na rzecz: W. T., E. T., J. T. i R. T..

Orzekając w ten sposób organ I instancji wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca poprzednio własność J. T., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 28 kwietnia 1951 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 23 i art. 34 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, na cele budowy miasta [...]. O zwrot nieruchomości wystąpiły wszystkie uprawnione osoby.

Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji powstałej przed wywłaszczeniem niemożliwym było ustalenie konkretnego celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, co wynikało ze specyfiki inwestycji określonej jako budowa miasta [...], w związku z czym, na potrzeby niezbędnego doprecyzowania celu wywłaszczenia tej nieruchomości pozyskano do akt sprawy dokumenty planistyczne wytworzone już po odjęciu prawa własności przedmiotowej nieruchomości, z których wynika, iż była ona przeznaczona pod realizację osiedla mieszkaniowego wraz infrastrukturą towarzyszącą - w ramach realizacji II etapu dzielnicy [...] ("za ul. K.").

Z kolei w oparciu o pozyskane do akt sprawy zdjęcia lotnicze przedstawiające stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w latach: 1970, 1982, 1987, 1993 i 2004 r., jak również na podstawie oględzin tej nieruchomości przeprowadzonych 14 grudnia 1998 r. i 23 marca 2012 r. oraz dokumentacji projektowej i prawnej organ I instancji ustalił, iż jakkolwiek realizacja celu wywłaszczenia określonego ogólnie jako "budowa miasta [...]", a doprecyzowanego jako budowa osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą, została rozpoczęta na przedmiotowej nieruchomości wiele lat po wywłaszczeniu, to jednak - w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 oraz orzecznictwa sądów administracyjnych - wykonanie zamierzonej inwestycji przed złożeniem rozpatrywanego wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości oraz przed 22 września 2004 r. nie pozwala na stwierdzenie jej zbędności na ten cel, co w ocenie organu I instancji uniemożliwia obecnie orzeczenie o jej zwrocie na rzecz wnioskodawców.

Odwołania od decyzji Starosty złożyli J. T. i R. T., podnosząc m.in., iż organ I instancji nieprawidłowo ustalił cel wywłaszczenia poprzez wskazanie na ogólny zapis o "budowie miasta [...]", czemu sprzeciwia się ratio legis art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakazujący ścisłe oznaczenie i wykonywanie celu wywłaszczenia. W odwołaniach wskazano również, iż zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli spełniona została chociażby jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie, co potwierdzają utrwalone już poglądy orzecznictwa sądowo-administracyjnego. Jak natomiast wykazało postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, jeszcze w roku 1970 przedmiotowa nieruchomość pozostawała wolna od jakiegokolwiek zagospodarowania, stanowiąc pola uprawne, co oznacza, że pomimo upływu 19 lat od wydania orzeczenia o wywłaszczeniu cel, na jaki została ona przejęta nie został zrealizowany, ani nawet nie rozpoczęto prac związanych z jego realizacją.

Ponadto odwołujący się podnieśli, iż budynek powstały m.in. na aktualnej działce nr [...] stanowił jedynie zaplecze budowy osiedli mieszkaniowych, zaś zarówno w świetle przepisów obowiązujących w dacie wywłaszczenia, jak i obecnie, potrzeba przejściowego, tymczasowego zajęcia nieruchomości nie mogła stanowić podstawy do dokonania wywłaszczenia. Również obecna funkcja tego budynku -jako siedziby niepublicznej szkoły, która została wyznaczona znacznie później - nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia określonego jako "budowa Miasta [...]". Co więcej, przeznaczenie ww. budynku pod tego rodzaju placówkę nie stanowi realizacji celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który za cel taki uznaje m.in. budowę i utrzymywanie szkół publicznych.

Wojewoda decyzją z dnia 19 maja 2015 r., znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż objęta wnioskiem o zwrot parcela l. kat. [...], b. gm. kat. B. (odpowiadająca obecnie częściom działek nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.) stanowi nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu przepisów art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ust. 2 pkt 2 u.g.n., o której zwrot wystąpili spadkobiercy jej poprzedniego właściciela, J. T., tj. W. T., E. T., J. T. i R. T.. Tym samym dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Z kolei legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany,

W kontekście powyższego należy mieć jednak na uwadze, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w pierwszej kolejności możliwie najbardziej precyzyjnie określić cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie - w drodze dostępnych środków dowodowych ustalić - czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 u.g.n.. Ustalenia w tej kwestii mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym zwraca się uwagę na możliwość - w razie braku innych jednoznacznych dowodów - dokonania koniecznego doprecyzowania celu, na jaki wywłaszczono nieruchomość, w oparciu o następujący po tym zdarzeniu (odjęciu praw do nieruchomości) sposób korzystania z niej, który w razie braku dokumentu powołanego w decyzji wywłaszczeniowej lub umowie sprzedaży winien być co do zasady zgodny z celem wskazanym w akcie wywłaszczeniowym (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 12 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1665/13, CBOSA).

Zwrócono uwagę na specyfikę przedmiotowej sprawy, w której przedmiotem jest nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Przepisy dekretu nie przewidywały konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Art. 39 ust. 1 tego aktu prawnego stanowił mianowicie, iż: "orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Orzeczenie to stanowi podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej". Tym samym w praktyce niejednokrotnie zdarzało się, iż inwestycja stanowiąca cel wywłaszczenia była faktycznie realizowana zanim w ogóle doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej.

Jak wynika z pozyskanej przez organ I instancji dokumentacji pochodzącej z lat 1978-1981, przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie przeznaczonym pod realizację części osiedla mieszkaniowego w postaci typowej infrastruktury niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego, przez którą należy rozumieć nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom, tj. pawilony handlowe, usługowe, szkoły i boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze, czy też instalacje podziemne. Powyższe ustalenia pozostają w zgodzie z celem wywłaszczenia wskazanym ogólnie w orzeczeniu wywłaszczeniowym jako "budowa miasta [...]".

Zgodnie z opracowaniem pt. "Założenia Projektowe Budowy Miasta [...], Aktualizacja na dzień 1955 r.", jak i przywołanymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fragmentami publikacji historycznych, realizacja miejskiego zespołu osiedli robotniczych nazywanego miastem [...] (które miastem nigdy się nie stało, lecz zostało przed jego ukończeniem przyłączone do miasta jako jedna z jego dzielnic), rozpoczęła się już w 1949 r. (powołanie Komisji do Spraw Budowy [...] przy Centralnym Zarządzie Przemysłu [...] oraz początek pozyskiwania gruntów pod inwestycję). Zgodnie z powołanym opracowaniem do 1955 r. powstały obiekty tworzące osiedla położone w południowo-wschodniej, wschodniej i północno-wschodniej części zespołu miejskiego projektowanego w charakterystycznym układzie promienistym wraz z infrastrukturą, które w następnych latach planowano rozbudowywać. Z kolei zabudowa pozostałego wywłaszczonego terenu (w ramach etapu II - "za ulicą K."), na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość, następowała od ok. drugiej połowy lat 70-tych ubiegłego wieku, o czym świadczy m.in. fakt, iż najwcześniejszą dokumentacją planistyczną dotyczącą terenu obecnego osiedla "[...]" w K., jaką udało się organowi I instancji pozyskać, są powołane wyżej plany z 1978 r., jak również to, że ze znajdującego się w aktach sprawy zdjęcia lotniczego tego terenu z 1970 r. przedstawiony jest sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości jako pól uprawnych. Z kolejnych zdjęć lotniczych tego terenu, pochodzących z lat: 1982, 1987 i 1993 oraz dokumentacji projektowej i prawnej wynika natomiast, iż przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana pod realizację infrastruktury osiedla mieszkaniowego w postaci fragmentu budynku administracyjno-socjalnego (część działki nr [...]) oraz urządzonego trawnika (część działki nr [...]) zlokalizowanego pomiędzy ulicami osiedlowymi oraz ww. budynkiem. Ponadto na przedmiotowych działkach zrealizowano infrastrukturę podziemną w postaci sieci teletechnicznej (wybudowanej w latach 70-tych ubiegłego wieku) oraz kabla nN wybudowanego w 1992 r.

Dodatkowo zdjęcia lotnicze przedstawiające sposób zagospodarowania tego terenu w 1993 r. i w 2004 r. oraz ustalenia poczynione w trakcie kolejnych oględzin przedmiotowej nieruchomości potwierdzają, że powyższy stan jej zagospodarowania nie uległ zasadniczej zmianie.

Odnosząc się do zarzutu odwołań podkreślono, iż nie ma znaczenia, że budynek administracyjno-socjalny służył jedynie jako zaplecze budowy, bowiem co do zasady nie można uznać za zbędną takiej nieruchomości, na której zostały zainstalowane urządzenia lub powstały nakłady, bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby powstać lub spełniać planowanych funkcji. Urządzenia towarzyszące muszą jednak być rzeczywiście niezbędne do prawidłowego funkcjonowania inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia (por. m.in. T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot", wyd. 3 LexisNexis Warszawa 2007, s. 270). Nawet zatem jeżeliby przyjąć, iż omawiany budynek początkowo służył jedynie jako zaplecze budowy (choć twierdzenia tego nie można potwierdzić w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy), to nie może ulegać wątpliwości, iż budynek ten został zrealizowany w ramach realizacji ówczesnego os. [...] i jak słusznie zauważył organ I instancji, obiekt tego rodzaju stanowi typową infrastrukturę inwestycji, jaką jest realizacja osiedla mieszkaniowego.

Dokonując zatem w świetle powyższych ustaleń oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cele jej wywłaszczenia należało zdaniem organu odwoławczego stwierdzić, iż została ona zagospodarowana zgodnie z tym celem, tj. pod opisaną powyżej infrastrukturę osiedla mieszkaniowego - w ramach realizacji dawnej krakowskiej dzielnicy [...].

Organ odwoławczy podkreślił, że niezrealizowanie celu wywłaszczenia oznacza sytuację, gdy planowanych prac nie podjęto w ogóle lub odstąpiono od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona, tj. w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym.

Powyższy pogląd koresponduje również z powołanym wcześniej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, który zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny. Jak wynika z powołanego orzeczenia, nie podlegają zwrotowi nieruchomości wywłaszczone przed 27 maja 1990 r., na których w dniu złożenia wniosku o zwrot (w przedmiotowej sprawie wniosek pochodzi z 13 października 1997 r.), a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co w świetle wcześniejszych uwag jak stwierdzono ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się w tym miejscu do podniesionego w odwołaniach zarzutu nieprawidłowego ustalenia przez organ I instancji konkretnego celu wywłaszczenia wyjaśniono, że jakkolwiek słusznym jest stwierdzenie o konieczności precyzyjnego wskazywania w decyzji wywłaszczeniowej celu wywłaszczenia, to jednak w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości rolą organu jest możliwie precyzyjne ustalenie takiego celu oraz poczynienie niezbędnych ustaleń w zakresie jego realizacji na danej nieruchomości, a nie zaś badanie, czy decyzja wywłaszczeniowa spełnia ww. warunki w omawianym zakresie. Nie jest bowiem rzeczą organów rozpatrujących wniosek o zwrot nieruchomości, w trybie powołanych wcześniej przepisów art. 136 i następne u.g.n., badanie prawidłowości decyzji wywłaszczeniowej.

Dokonane przez organ I instancji ustalenia związane z doprecyzowaniem celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, określonego ogólnie jako "budowa miasta [...]" organ II instancji uznał za prawidłowe.

Z podobnych względów jak powyższe za niezasadny uznano podniesiony w odwołaniach zarzut, iż wykorzystywanie budynku usytuowanego częściowo na objętej niniejszym postępowaniem działce nr [...] jako siedziby niepublicznej szkoły nie realizuje celu określonego w art. 6 pkt 6 u.g.n. jako budowa i utrzymywanie m.in. szkół publicznych, bowiem wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło na podstawie przepisów tej ustawy, lecz - jak wskazano wcześniej - w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (który nie przewidywał katalogu celów publicznych), a zatem kwestii zbędności tej nieruchomości nie należy rozpatrywać w kontekście realizacji na jej terenie któregokolwiek z celów wskazanych w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Następnie odnosząc się do kolejnego z zarzutów odwołań, dotyczącego naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez nieuwzględnienie ich literalnego brzmienia, wskazano, iż był on niezasadny w świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którą przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. w zakresie wskazanych tam terminów nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

W świetle powyższego stwierdzono, że objęta postępowaniem nieruchomość oznaczona jako części działek: nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. B., jako wykorzystana na cel jej wywłaszczenia nie spełnia tym samym przesłanki zbędności na ten cel, a zatem należało odmówić jej zwrotu na rzecz wnioskodawców, a w konsekwencji utrzymać w mocy, jako prawidłową, decyzję Starosty z 27 listopada 2014 r. znak [...].

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. T. i R. T., zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "ustawa o gospodarce nieruchomościami") przez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że cel wywłaszczenia wobec działek nr [...] i [...] został zrealizowany;

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zakresie w jakim organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której błędnie i nieprecyzyjnie ustalono cel wywłaszczenia nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, opierając się nadal na dokumentacji powstałej wiele łat po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu (pomimo wytycznych Wojewody w decyzji z dnia 13 września 2013 r.), co oznacza, że nie istniały żadne konkretne plany zagospodarowania nieruchomości nie tylko w momencie poprzedzającym wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego, ale również wiele lat po jego wydaniu, a w konsekwencji, iż obszar ten od samego początku był zbędny na cel wywłaszczenia, zaś jego wywłaszczenie nastąpiło niejako "na zapas";

3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła, a zatem, że nie jest do przyjęcia stanowisko, iż nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy ceł wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami terminów;

4. naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, t), art. 15 w zw. z art. 127 § 1 oraz art. 140 w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego, całościowego zbadania sprawy administracyjnej i samodzielnej oceny celu wywłaszczenia nieruchomości i stopnia jego realizacji, z jednoczesnym bezkrytycznym i niejako automatycznym potwierdzeniem ustaleń organu pierwszej instancji w tym zakresie, czego konsekwencją jest naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasad oficjalności i prawdy obiektywnej,

5. art. 140 w zw, z art, 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zakresie w jakim organ odwoławczy zaniechał wyczerpującego zebrania i przede wszystkim rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów skarżących podniesionych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej i poprzestał na powtórzeniu fragmentów uzasadnienia decyzji pierwszo instancyjnej;

6. naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez brak ustaleń organu w zakresie celu wywłaszczenia nieruchomości, spełnienia celu wywłaszczenia nieruchomości oraz ewentualnej daty osiągnięcia celu, dla którego wywłaszczone zostały przedmiotowe nieruchomości, w szczególności poprzez brak ustalenia funkcji budynku wybudowanego w roku 1977 r., na działce nr [...], a mimo to jednoczesne wskazanie, że budynek stanowił typową infrastrukturę dla osiedla mieszkaniowego — str. 6 uzasadnienia skarżonej decyzji);

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości skarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty z dnia 27 listopada 2014 r., znak [...], a także o zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżących kosztów postępowania;

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.").

Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a także z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11 i z obowiązującą linią orzeczniczą sądów administracyjnych.

Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ wynik sprawy, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa.

Na rozprawie w dniu 2 października 2015 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zapoznał się z pełnym kompletem akt administracyjnych dołączonym i złożonym do sprawy o sygn. akt II SA/Kr 749/15 ( k - 67) .Akta administracyjne zawierały dokumenty na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji.

Nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu administracyjnym. Organy obu instancji szczegółowo zebrały i rozważyły cały materiał dowodowy i na jego podstawie ustaliły, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 28 kwietnia 1951 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 23 i art. 34 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, na cele budowy miasta [...].

Słusznie w zaskarżonej decyzji wskazano na odmienność trybu wywłaszczenia dokonywanego w trybie powyższego dekretu - zwłaszcza w porównaniu z dzisiejszymi standardami dotyczącymi trybu wywłaszczania nieruchomości, jak również na specyfikę szeroko pojętego przedsięwzięcia określonego nazwą "Budowa miasta [...]". Sąd podziela również pogląd, iż w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości orzeczenia o wywłaszczeniu.

Niemożliwym było ustalenie konkretnego celu wywłaszczenia na podstawie samej pierwotnej decyzji wywłaszczeniowej, dlatego trafnie organy sięgnęły do innych dowodów, w tym również dowodów powstałych wiele lat po wywłaszczeniu. Prawidłowe były uszczegółowienie celu wywłaszczenia na podstawie dokumentów planistycznych, zezwolenia pełnomocnika Ministra Budownictwa z 17 kwietnia 1950 r. na zgłoszenie przez Zakład [...] wniosku o nabycie nieruchomości, w którym wskazano, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji budownictwa mieszkaniowego, dokumentu o nazwie "Założenia Projektowe Budowy Miasta [...], aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r.", jak również późniejszej dokumentacji pochodzącej z lat 1978 - 1981. Z wszystkich tych dowodów wynika że była nim realizacja osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą w ramach realizacji II etapu budowy dzielnicy [...] (za ul. K.). Realizacja tak określonego celu rozłożona była na dwa etapy i przebiegała przez wiele lat, stopniowo, stosownie do obwiązujących wtedy planów 5 letnich). Na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot planowano realizację założeń w ramach II etapu (za ulicą K.), dla którego najpierw określono globalne wskaźniki bez lokalizacji osiedla. Dziś nie da się określić, kiedy konkretnie na wywłaszczonej działce zaczęto realizować prace ale cały ogólny cel wywłaszczenia – budowa [...] był realizowany niezwłocznie po wywłaszczeniu systematycznie w kolejnych planach 5 letnich. Prawidłowo również organy zbadały sam sposób korzystania z nieruchomości oraz zdjęcia lotnicze z lat 1970, 1982, 1987, 1993 i 2004.

Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności niedostatecznego wyjaśnienia celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości są w tych okolicznościach bezzasadne. Za prawidłowe należy uznać ustalenie, iż w ramach ogólnie określonego celu wywłaszczenia "budowa miasta [...]" nieruchomość, której dotyczy postępowanie został przeznaczona pod realizację osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą - w ramach realizacji II etapu dzielnicy [...] ("za ulicą K.").

Nie budzi wątpliwości ustalenie, iż zagospodarowanie nieruchomości nastąpiło w latach siedemdziesiątych XX wieku, bowiem wtedy podjęto prace nad realizacją II etapu budowy [...].

Z powyższych ustaleń wynika, że zagospodarowanie nieruchomości nastąpiło ponad dwadzieścia lat po jej wywłaszczeniu, a więc niewątpliwie po upływie terminów przewidzianych w art. 137 u.g.n.

Nie można jednak pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11 (OTK-A 2014/3/31), zgodnie z którym art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie dokładnie wpasowany jest w zakres tego rozstrzygnięcia.

Nieruchomość wywłaszczono 28 kwietnia 1951 r. - a więc niewątpliwie przed dniem 27 maja 1990 r. Wniosek o zwrot złożono 13 października 1997 r. i na ten dzień cel wywłaszczenia odnośnie działek [...] i [...] został zrealizowany, bowiem nieruchomość została wykorzystana pod realizacje infrastruktury osiedla mieszkaniowego w postaci fragmentu budynku administracyjno- socjalnego (część działki [...], obecnie siedziba szkoły niepublicznej – społecznej nr [...] wraz z dziedzińcem, zagospodarowanym trawnikiem, zieleńcem przed głównym wejściem i ogrodzeniem – protokół z dnia 23.03.2012 r.) oraz urządzonego trawnika (część działki [...]) wraz z infrastrukturą podziemną w postaci sieci teletechnicznej (wybudowanej w latach 70 tych ) oraz kabla nN ( wybudowanego w 1992 r ).

W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie można było uznać nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a tym samym orzec o jej zwrocie na rzecz poprzednich właścicieli.

Jak wynika z powyższego również te zarzuty skargi, które odnoszą się do naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się bezzasadne.

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione argumenty skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) i art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.)