Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 618/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 153 oraz art. 145 § 1 pkt 1 c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (zwany dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji"), po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (zwana dalej: "skarżąca", "spółka", "beneficjent") o przyznanie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej na rok 2007 orzekł o: 1. umorzeniu postępowania w sprawie przyznania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej w części dotyczącej działki rolnej [...]; 2. przyznaniu płatności do gruntów rolnych na 2007 rok w wysokości [...] zł., w tym jednolitej płatności obszarowej (JPO) pomniejszonej o kwotę [...] zł z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości; 3. odmowie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni upraw podstawowych i nałożeniu sankcji

w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (zwany dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek beneficjenta o przyznanie płatności bezpośrednich (zwane dalej: "płatności OB") na 2007 r. wpłynął do organu I instancji w dniu [...] maja 2007 r., następnie w dniu [...] października 2007 r. spółka złożyła oświadczenie dotyczące cofnięcia deklaracji działki [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...].

Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, w tym: wniosków spółek cywilnych "[...]" i "[...]" o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych wraz z porozumieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., wniosków spółek cywilnych: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" i spółki z o.o. "[...]" o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW oraz porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008 r., protokołów stanowiących integralną część tych porozumień, oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia [...] kwietnia 2008 r., organ stwierdził, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r., ww. podmioty przejęły w posiadanie nieruchomości rolne deklarowane przez spółkę do płatności OB. W konsekwencji uznał, iż wobec przekazania posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a więc przekazania uprawnień i obowiązków z nim związanych beneficjent zrezygnował z przyznania płatności na swoją rzecz.

Wyjaśnił, iż we wniosku o przyznanie płatności JPO na 2007 rok spółka zadeklarowała obszar użytków rolnych o powierzchni [...] ha. Następnie z płatności tej spółka wycofała działkę [...] o powierzchni [...] ha. Grunty rolne zgłoszone przez beneficjenta w ramach wniosku o przyznanie płatności JPO o łącznej powierzchni [...] ha w związku z przejęciem w posiadanie przez ww. podmioty, zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania przedmiotowej płatności. Ostatecznie powierzchnia deklarowana kwalifikowana do JPO wyniosła [...] ha. Powierzchnia, co do której naliczono płatność wyniosła [...] ha. Z uwagi na różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną kwota płatności została pomniejszona o [...] zł. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek JPO zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosiła mniej niż 30% (5,69%). Wobec ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną znajduje się w przedziale 3% - 30%, organ zgodnie z regulacją art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2006 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1 ze zm., zwane rozporządzeniem 1782/2003), przyznał stronie przedmiotową płatność pomniejszoną o kwotę przypadającą na dwukrotnie wykrytą różnicę.

We wniosku o przyznanie płatności UPO na 2007 rok strona zadeklarowała obszar użytków rolnych o powierzchni [...] ha. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek UPO zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 68,70%. Wobec ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną wyniosła powyżej 50%, organ zgodnie

z regulacją art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm., zwane dalej rozporządzeniem 796/2004), odmówił producentowi przyznania płatności oraz nałożył sankcje wieloletnie w wysokości odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym

a zatwierdzonym. Sankcja ustalona została w wysokości [...] zł.

W odniesieniu do działki [...] o powierzchni [...] ha, co do której wniosek

o przyznanie płatności ONW został wycofany [...] października 2007 r., organ działając na podstawie art. 105 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) orzekł o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Wyrokiem z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 150/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej przyznania JPO i odmowy przyznania UPO do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz nałożenia sankcji, w pozostałym zakresie skargę oddalił. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, na podstawie wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm., zwana dalej: "ustawą o płatnościach bezpośrednich"), art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia 796/2004 oraz art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. UE L

z 2003 r., Nr 270, poz. 1), iż realizowana w ramach wsparcia bezpośredniego pomoc finansowa ustalana jest w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacana

w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa

w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem

o płatności. Sąd uznał, że decyzja w sprawie płatności bezpośrednich powinna, co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Obowiązujące w tym zakresie przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność OB (do dnia 1 marca), ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku. Złożony

w niniejszej sprawie przez skarżącą wniosek dotyczył płatności OB za 2007 rok, natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w kwietniu 2008 r. Za bezsprzeczny Sąd uznał fakt, że skarżąca była posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności na 2007 rok

w dacie złożenia tego wniosku oraz okoliczność, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r. skarżąca przeniosła na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżąca była w posiadaniu przedmiotowych gruntów. Oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie skarżącej do płatności OB za 2007 rok Sąd stwierdził, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniała ona przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Za niepodważalny uznał także fakt, że w dacie wydania pierwszej decyzji

w sprawie skarżąca nie posiadała już gruntów, które wcześniej zadeklarowała we wniosku.

Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd uznał, iż zmiana stanu faktycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności OB, oceniana w dniu wydania decyzji (tj. [...] września 2010 r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącą płatności. Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Błędna interpretacja dokonana przez organy w niniejszej sprawie spowodowała jednak przyznanie skarżącej JPO w pomniejszonej wysokości i odmowę przyznania UPO do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz nałożenie sankcji. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 2 lata.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2011 r., po raz wtóry orzekł o: 1. umorzeniu postępowania w sprawie przyznania JPO i UPO w części dotyczącej działki rolnej [...]; 2. przyznaniu płatności do gruntów rolnych na 2007 rok w wysokości [...] zł., w tym JPO pomniejszonej o kwotę [...] zł. z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości; 3. odmowie przyznania UPO do powierzchni upraw podstawowych i nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł., która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] Dyrektor ARiMR, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, orzekł o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy. Dyrektor ARiMR uznał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] czerwca 2008 r. skarżąca przekazała posiadanie części gospodarstwa rolnego, objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 rok, na rzecz innych producentów rolnych, którzy złożyli następnie wnioski transferowe wraz z dokumentami potwierdzającymi przejęcie posiadania. Przyjął, że skoro beneficjent podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a zatem także przekazania uprawnień i obowiązków z tym związanych, zrezygnował niejako dobrowolnie z przyznania płatności na swoją rzecz. Powierzchnia spełniająca warunki do przyznania JPO pozostająca w posiadaniu skarżącej wyniosła [...] ha i w odniesieniu do niej rozpatrzony został wniosek

o przyznanie płatności. Stwierdzono, że beneficjent nie dotrzymał warunku przekazania gospodarstwa rolnego w całości na rzecz innego producenta rolnego, w konsekwencji czego spółka nie była w posiadaniu części działek objętych wnioskiem, a przekazanych na rzecz innych podmiotów. Ostatecznie JPO została pomniejszona z uwagi na stwierdzenie w kontroli administracyjnej powierzchni mniejszej ([...] ha) od deklarowanej we wniosku ([...] ha). Stwierdzona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną do JPO a ujawnioną wyniosła 5,69%, stąd na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2006 przedmiotowa płatność przyznana została w pomniejszonej wysokości.

W związku z przejęciem posiadania przez inne podmioty działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie UPO, o powierzchni łącznej [...] ha, grunty te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do przedmiotowej płatności. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony, wyniosła [...] ha. Ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią zadeklarowaną do UPO a ujawnioną, skarżącej odmówiono przyznania płatności UPO.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, iż JPO i UPO,

o które ubiega się skarżąca, są przyznawane przejmującemu, jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu dotyczącego niewykonania zaleceń wynikających z wyroku sądowego podał, iż organ I instancji wydał decyzję, w której wziął pod uwagę stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Łączna powierzchnia działek rolnych będących w posiadaniu beneficjenta wynosiła [...] ha

i w sytuacji, gdy spółki cywilne złożyły wnioski transferowe, wyrażając chęć przejęcia płatności do gruntów rolnych wynoszących [...] ha, do takiej powierzchni zostałaby przyznana płatność za rok 2007 łącznie dla skarżącej jak i przejmujących spółek, gdyby te spełniły wszystkie warunki do przyznania tych płatności. Podał, iż wydając decyzję, organ I instancji wziął pod uwagę zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

i nie rozpatrywał sprawy, przyjmując za miarodajny stan posiadania gruntów na dzień wydania decyzji, co dla Sądu było niezrozumiałe, gdyż każdy wnioskujący o przyznanie płatności może w każdej chwili przekazać swoje grunty rolne na rzecz innych podmiotów oraz dlatego, że z wydaniem decyzji zwlekano ponad 2 lata.

Za istotny dla sprawy uznał fakt, że z wnioskiem o przejęcie płatności do działek rolnych, zgłoszonych do płatności przez skarżącą, inne podmioty wystąpiły przed wydaniem decyzji. Tym samym spełnione zostały wymagania określone w art. 21 ust. 1 pkt 1c i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, a zgodnie z art. 21 ust. 5 powołanego aktu przejmujący wstępuje w miejsce przekazującego.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wydanym decyzjom postawiła zarzut rażącego naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). W ocenie skarżącej organ I instancji zdaje się nie rozumieć istoty kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem nie wziął pod uwagę faktu związania organu prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. prezes skarżącej złożył pismo procesowe, w którym podtrzymując dotychczasową argumentację wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wobec naruszenia przez organy art. 153 p.p.s.a.

Wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 264/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany także: "WSA") stwierdził nieważność zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji (odpowiednio z dnia [...] lutego 2012 r. i [...] października 2011 r.). Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, iż organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. Przytaczając treść wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku podjętego w sprawie VIII SA/Wa 150/11 Sąd wywiódł, iż ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji winny były ustalić, jaka powierzchnia gruntów rolnych w stosunku do powierzchni deklarowanej do płatności JPO i UPO we wniosku inicjującym postępowanie (przy uwzględnieniu oświadczenia

o cofnięciu deklaracji co do działki [...]) pozostawała w posiadaniu skarżącej na dzień 31 grudnia 2007 r. Zgodnie w powołanymi wyżej wytycznymi Sądu, wiążącymi zarówno organy ARiMR jak i Sąd, organy nie mogły z deklarowanej do płatności powierzchni działek rolnych wyłączyć gruntów, których posiadanie przeniesiono na inne podmioty

z dniem [...] kwietnia 2008 r. Organy nie wykazały bowiem, że podmioty te uzyskały płatności, o które na podstawie złożonych wniosków transferowych wystąpiły. Niezależnie od powyższego organy nieprawidłowo orzekały w kwestii, która na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu z dnia [...] maja 2011 r. procedowaniu nie podlegała, tj. w zakresie dotyczącym umorzenia postępowania w odniesieniu do działki [...], bowiem w tej bowiem części Sąd skargę oddalił.

Dokonując ustaleń stanu faktycznego sprawy (w odniesieniu do powierzchni gruntów rolnych, będących w posiadaniu skarżącej na koniec roku kalendarzowego 2007) w sposób sprzeczny z wytycznymi Sądu, organy obu instancji w sposób oczywisty dopuściły się obrazy art. 153 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpatrując sprawę ponownie po prawomocnym wyroku sądu, organ administracji winien zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu tego wyroku, bez względu na odmienne poglądy prawne. Jeśli organ odwoławczy nie zgadzał się z interpretacją Sądu, zawartą w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 150/11, miał prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, z czego nie skorzystał. W zaskarżonej decyzji tymczasem, kontrolując decyzję organu I instancji, wskazał z jednej strony, że sprawa była rozpatrywana z uwzględnieniem zaleceń wskazanych w ww. wyroku, że stan posiadania nieruchomości skarżącej był rozpatrywany na koniec roku 2007, a z drugiej strony, polemizując z prawomocnymi ustaleniami Sądu, podniósł, iż ta okoliczność nie była decydująca przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy. Najważniejsza w tej sprawie dla organów była własna interpretacja przepisów, dotycząca złożenia w 2008 r. przez podmioty przejmujące wniosków transferowych przed wydaniem decyzji wobec skarżącej. Ta kwestia jednak, wobec jednoznacznych wytycznych Sądu w wyroku

w sprawie VIII SA/Wa 150/11, który odniósł się również w swojej ocenie do wniosków transferowych w przedmiotowej sprawie, nie powinna mieć dla organów obu instancji znaczenia.

W konsekwencji zatem Sąd uznał, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 153 p.p.s.a., skutkującym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 225/13 Naczelny Sąd Administracyjny (zwany także: "NSA") uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. WSA stwierdzając nieważność zaskarżonych decyzji wskazał, że skutki naruszenia przez organy administracji przepisu art. 153 p.p.s.a. należy zakwalifikować jako rażące. Treść rozstrzygnięcia decyzji pozostaje bowiem w ewidentnej sprzeczności z dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a., przez proste ich zestawienie ze sobą, a skutki tej wadliwości w okolicznościach sprawy powodują, że decyzje organów obu instancji nie mogą być zaakceptowane jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. WSA poprzestając na ogólnikowym stwierdzaniu "rażących skutków naruszenia art. 153 p.p.s.a." nie wykazał jednak, że w sprawie zaistniały wyżej wymienione przesłanki rażącego naruszania prawa. Naruszenie przez organy administracji zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez organ skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 225/13, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W związku z powyższym Sąd orzekający w tej sprawie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań, co do dalszego postępowania. Jednakże, jak podkreśla się w piśmiennictwie, z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268), natomiast w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie.

W judykaturze i doktrynie zwraca się również uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony

w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak-Molczyk (w:) H. Knysiak-Molczyk,

M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

W świetle powyższych rozważań za przesądzoną uznać należy kwestię wadliwości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z uwagi na niewykonanie zaleceń wynikających z wyroku WSA z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 150/11. Zalecenia te zostały szczegółowo przedstawione w części wcześniejszej uzasadnienia, w tym miejscu Sąd zauważa jedynie, iż jak wynika z ww. wytycznych, we wskazaniach co do dalszego postępowania, Sąd wskazał, że organ powinien przyjąć za miarodajny stan posiadania gruntów rolnych z końca 2007 r. Wyjaśnił także, że kwestie przeniesienia posiadania gruntów rolnych, skuteczność bądź nieskuteczność oświadczeń woli podmiotów, na rzecz których nastąpiło przeniesienie posiadania tych gruntów, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu płatności za 2007 r.

Tymczasem ponownie rozpoznając sprawę organy dokonały analizy stanu faktycznego w odniesieniu do roku, w którym został złożony wniosek, jak i kolejnego roku, wskazując że w ciągu 2007 r. spółka była w posiadaniu gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności, natomiast przekazanie gruntów nastąpiło w kolejnym 2008 roku. W tym stanie rzeczy organ powołując się na treść art. 21 ust. 1 ustawy

o płatnościach bezpośrednich stwierdził, iż w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004, JPO lub UPO,

o które ubiega się przekazujący są przyznawane przejmującemu, jeżeli przeniesienie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności. W rozpoznawanej sprawie wnioski takie zostały przez przejmujące spółki cywilne złożone, spełniając wymagania wynikające z art. 21 ust. 2 tej ustawy. W związku z przejęciem w posiadanie od skarżącego gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności przez innych producentów rolnych, grunty te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania tej płatności. Należy w tym miejscu podkreślić, co zaznaczył również Naczelny Sąd Administracyjny, iż w prawomocnym wyroku z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt VIII 150/11, WSA orzekał na podstawie stanu faktycznego, z którego wynikało, że [...] czerwca 2008 r. do Kierownika ARiMR wpłynęły wnioski szeregu spółek cywilnych

o przyznanie płatności OB (JPO lub UPO) oraz płatności ONW, w których spółki te zawnioskowały o wstąpienie przez nie na miejsce skarżącej do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności na rok 2007. Na podstawie dołączonych do wniosków dokumentów, w tym protokołów stanowiących integralną część porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia [...] kwietnia 2008 r. organ stwierdził, że

z dniem [...] kwietnia 2008 r. wskazane spółki cywilne przejęły w posiadanie określone nieruchomości rolne. W związku z przekazaniem przez skarżącą w posiadanie części gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2007, zarówno JPO, jaki i UPO zostały przyznane do powierzchni będącej w posiadaniu spółki.

W ocenie Sądu po wydaniu ww. wyroku w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych, która mogłyby spowodować nieaktualność,

a co za tym idzie ustanie mocy wiążącej oceny prawnej ww. prawomocnego orzeczenia Sądu. Błędnie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, iż podstawę rozpoznania

w niniejszej sprawie stanowi stan faktyczny uwzględniający okoliczność przekazania spornych gruntów rolnych wynoszących łącznie [...] ha na rzecz innych podmiotów, mimo iż przekazanie to nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym, niż rok złożenia wniosku przez beneficjenta.

W związku z powyższym w sprawie znajduje zastosowanie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą

w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby

w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Związanie oceną prawną dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej

w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony jedynie w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów

i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (vide: wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, CBOSA), czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych

i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do sposobu ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Analizując ustalenia decyzji wydanych na skutek ww. orzeczenia podjętego

w sprawie VIII SA/Wa 150/11 Sąd stwierdza, iż prowadzone przez organy postępowanie nie uwzględniało przedstawionych wyżej zaleceń, czym naruszono art. 153 p.p.s.a. W konsekwencji w rozstrzygnięciach tych wbrew zaleceniom Sądu zaprezentowano przyjęty stan faktyczny sprawy i jego ocenę prawną, jawnie sprzeczną z oceną zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku. Powyższe uchybienia postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej

i poprzedzającej ją decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy raz jeszcze dokonają ustaleń zgodnie

z wytycznymi Sądu określonymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 150/11.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku (pkt I).

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.