Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2836/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej: "Prezesem NFZ") decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581, nazywanej dalej: "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., nazywanej dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania W. T. (nazywanego dalej: "Stroną", "Skarżącym") z [...] marca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] marca 2014 r. Nr [...], stwierdzającą objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zainicjował wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...], Inspektoratu w [...] z [...] października 2013 r., który wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozstrzygniecie o obowiązku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Stronę z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Rozpatrując odwołanie od decyzji I instancji z [...] marca 2014 r., Prezes NFZ wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, tj.: art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm., nazywanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym"), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm., nazwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ"), zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi".

Organ wyjaśnił następnie, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ a także art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie natomiast, z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2015 r., poz. 121, nazwanej dalej "ustawą o systemie"), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584, nazwanej dalej "ustawą o swobodzie"). W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie, za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U . Nr 101 poz. 1178, z póżn. zm., nazwanej dalej "ustawą prawo działalności"), uchylonego z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808, z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast według przepisu art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, uchylonego z dniem 31 grudnia 2011 r., zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

W świetle powyższego, Prezes NFZ uznał, że w celu określenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego znaczenie prawne należy przyznać wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej oraz wykreśleniu z tej ewidencji z wyłączeniem okresu, w którym działalność pozarolniczą została zawieszona.

Prezes NFZ wskazał następnie, że jak wynika z akt sprawy, w szczególności pisma Urzędu Miasta [...] z [...] sierpnia 2013 r., Strona rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej 1 września 1992 r., nazwa: P. P. zostało wykreślone z ewidencji [...] grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z [...] września 2013 r. poinformował, że Strona zamknęła działalność gospodarczą: P. [...] lipca 2011 r. Ponadto z ww. pisma wynika, że Strona składała dokumenty PIT-36 za lata 2000-2007.

Prezes NFZ wyjaśnił, że Strona została poinformowana przez organ I instancji oraz Prezesa NFZ o toczącym się postępowaniu z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rozstrzygniecie o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Strona też została poinformowana, iż w przypadku twierdzenia o nieprowadzeniu działalności gospodarczej winna przedstawić dokumenty potwierdzające to twierdzenie, tj. informacje o złożonych zeznaniach podatkowych za poszczególne lata/miesiące, osiągniętych dochodach lub przychodach. Strona nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów potwierdzających nieprowadzenie działalności gospodarczej w spornym okresie.

Prezes NFZ wyjaśni ponadto, że Narodowy Fundusz Zdrowia nie ma instrumentów prawnych do uzyskania dokumentów z urzędów skarbowych w zakresie składanych zeznań podatkowych. Powyższe wynika z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012, poz. 749, z późn. zm.), która wśród podmiotów uprawnionych do uzyskiwania tego typu informacji nie wymienia organu jakim jest Narodowy Fundusz Zdrowia.

W świetle powyższego, Prezes NFZ uznał, że brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji z [...] marca 2014 r., w której organ I instancji stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r.

W skardze z [...] września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z [...] sierpnia 2015 r. w całości i wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, ewentualnie ich zmianę poprzez uznanie, że Skarżący nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jak również o obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania sądowego, a zwolnienie z nich Skarżącego, zarzucił:

1) wydanie błędnej decyzji na skutek błędnego i bezzasadnego uznania, że w przedmiotowym okresie Skarżący prowadził działalność gospodarczą,

2) bezzasadne żądanie od Skarżącego przedstawienia dowodów, których skarżący nie posiada i jako 75-letni emeryt, ma prawo nie posiadać,

3) nie uwzględnienie okoliczności sprawy, a w szczególności faktu, że Skarżący jest 75-letnim emerytem, przebywającym na emeryturze od ok. 10 lat,

4) nie przeprowadzenie rzetelnego postępowania dowodowego i nie zażądanie stosownych dokumentów od ZUS-u,

5) rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z wyrokami sądów (w tym NSA), na które powołały się organy obu instancji,

6) bezzasadne traktowanie "prośby Prezesa NFZ", jak czynności urzędowej.

Skarżący podkreślił, że od około 10 lat przebywa na emeryturze, a wcześniej od końca lat 90-tych, był na rencie. Jeżeli zatem figurował w jakiejś ewidencji działalności gospodarczej, to w rzeczywistości od wielu lat tej działalności nie prowadził, jednak nie da się takiej okoliczności udowodnić. Skarżący podkreślił, że obywatel nie ma obowiązku przechowywania dokumentacji podatkowej przez okres dłuższy niż 5 lat.

Zdaniem Skarżącego, organ nie przeprowadził rzetelnego postępowania dowodowego, gdyż nie zwrócił się nawet do ZUS-u, który sporządzał i rozliczał za Skarżącego PIT-y, tym bardziej, że miał na to czas skoro postępowanie było prowadzone przez 17 miesięcy.

Skarżący dodał, że sam fakt wpisania do ewidencji działalności gospodarczej, nie oznacza, że działalność ta w rzeczywistości była wykonywana, na co nawet organy obu instancji zwróciły uwagę, powołując się na odpowiednie wyroki sądów.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając sprawę stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Jak słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji Prezes NFZ, w okresie w którym, zgodnie z ustaleniami organów obu instancji, Skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw. Zgodnie z przepisami tych ustaw, tj.: art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie natomiast, z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Jak wynika z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie, za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Kontrolując zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji, Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji rozstrzygające w niniejszej sprawie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy. Argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego.

Z akt administracyjnych sprawy oraz przebiegu postępowania administracyjnego wynika, że w trakcie postępowania przed organem I instancji zwracano się do Skarżącego o dostarczenie dowodów potwierdzających okres faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej (pismo z [...] października 2013 r., z [...] listopada 2013 r., z [...] stycznia 2014 r.), ze wskazaniem, że mogą to być np. zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego potwierdzające okresy zawieszenia działalności gospodarczej, czy też wskazujące okresy braku uzyskiwania dochodów i ponoszenia kosztów z tytułu działalności gospodarczej.

Podkreślenia wymaga, że organ wskazywał na dokumenty, które Skarżący mógł pozyskać osobiście w urzędzie skarbowym. Nie chodziło zatem o dokumenty, które miałby, wbrew ustawowemu obowiązkowi, posiadać Skarżący.

Organ II instancji, pismem z [...] maja 2014 r., poinformował Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w postępowaniu dowodów, a następnie pismem z [...] lutego 2015 r., ponownie poinformował Skarżącego o możliwości uzupełnienia akt sprawy o dokumenty świadczące o nieprowadzeniu działalności gospodarczej.

Skarżący, pomimo wielokrotnych pism organów obu instancji, nie przedstawił jednak wnioskowanych dokumentów, które świadczyłyby, że Skarżący nie uzyskiwał dochodów z zarejestrowanej działalności gospodarczej. Skarżący wielokrotnie natomiast wyjaśniał, że od kilkunastu lat nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż jest na emeryturze. W piśmie z [...] grudnia 2013 r., Skarżący wyjaśnił również, że do 2007 r., będąc już na emeryturze, ale będąc też [...], składał w Urzędzie Skarbowym w [...] dokumenty PIT-36, ponieważ ze względu na niską emeryturę sporadycznie sporządzał niewielkie projekty, co nie oznacza prowadzenia działalności gospodarczej. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby Skarżący wystąpił do Urzędu Skarbowego w [...] o informację w jakich okresach nie uzyskiwał dochodów z tej działalności. Zgodzić się należy natomiast z Prezesem NFZ, że Narodowy Fundusz Zdrowia nie dysponuje instrumentami prawnymi pozwalającymi na pozyskanie od organów podatkowych informacji objętych tajemnicą skarbową.

Wobec powyższego organy obu instancji podejmowały swoje rozstrzygnięcie w oparciu o informacje i pisma przekazane przez ZUS-u, w tym pismo Urzędu Miasta [...] z [...] sierpnia 2013 r., z którego wynika że Strona rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej 1 września 1992 r., jako P. i że wpis w tym zakresie zostało wykreślony z ewidencji [...] grudnia 2011 r., z urzędu, nie na wniosek Strony. Ponadto, pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] września 2013 r., z którego wynika, że Strona [...] lipca 2011 r., zamknęła działalność gospodarczą: P. i że Strona, w związku z prowadzoną działalnością składała do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] dokumenty PIT-36 za lata 2000-2007. O powyższych pismach, jak i ich treści, Strona została poinformowana przez organ I instancji w piśmie z [...] listopada 2013 r.

Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że niezasadne są zarzuty podniesione w skardze. Organy obu instancji podjęły działania w celu ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy materialnej. Okres prowadzonej działalności gospodarczej przez Skarżącego został ustalony w oparciu o jednoznaczne wyjaśnienia pochodzące z Urzędu Skarbowego w [...] dotyczące składanych przez Skarżącego deklaracji PIT-36 za lata 2000-2007, jak i wyjaśnienia Skarżącego. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które pozwoliłyby organom na przyjęcie innego okresu, bądź okresów, prowadzonej działalności gospodarczej, pomimo wielokrotnego zwracanie się do Skarżącego w tej kwestii, również w formie prośby, która to forma nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dodać należy, że organy nie żądały od Skarżącego dostarczenia dokumentów, których nie miał obowiązku posiadać. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie stoi również w sprzeczności z orzecznictwem sądów administracyjnych. Organy obu instancji nie rozstrzygnęły w oparciu o formalną przesłankę wykreślenia spornej działalności gospodarczej z ewidencji, lecz dążyły do ustalenia faktycznych okoliczności związanych z rzeczywistym prowadzeniem przez Skarżącego działalności gospodarczej.

Powyższe pozwala uznać, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji odpowiadają prawu, w związku z czym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), oddalił skargę.