Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 613/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Adam Matuszak Beata Jezielska (spr.) Katarzyna Matczak Karolina Hrymowicz Przewodniczący Sędzia WSA Asesor WSA Asesor WSA Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji II. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu 22 czerwca 2004r. K. L. złożył w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Biurze Powiatowym w L. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004r. Następnie pismem z dnia 26 lipca 2004r. został wezwany do wyjaśnienia nieścisłości dotyczących powierzchni zadeklarowanych działek w odniesieniu do działek oznaczonych nr 301 i 304/3. W dniu 5 sierpnia 2004r. wnioskodawca poprawił dane zawarte we wniosku, korygując ilość zadeklarowanych działek rolnych i ich ogólną powierzchnię.

Decyzją z dnia 19 marca 2005r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz orzekł o sankcjach, nakładając karę pieniężną w wysokości 1458,97 zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej oraz karę pieniężną w wysokości 2028,97 zł z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej, potrącaną z płatności pomocy do której producent rolny będzie uprawniony w ciągu trzech lat kalendarzowych. W uzasadnieniu podano, iż odmówiono przyznania płatności i wymierzono karę pieniężną ze względu na niezgodności pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Wskazano, iż powierzchnia działek zgłoszona we wniosku o przyznanie pomocy wynosiła 9,02 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli – 2,09 ha. W związku z tym naliczono kary pieniężne, powołując się na art. 32 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiające szczegółowe przepisy w zakresie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.

Od decyzji tej odwołał się K. L. Podał, iż wadliwa powierzchnia działek została wpisana omyłkowo. Wyjaśnił, iż wniosek zostawił w Urzędzie Gminy - w punkcie konsultacyjnym ARiMR, gdzie został wypełniony przez pracownika Agencji. Wskazał, iż wniosek składał po raz pierwszy i miał pełne zaufanie co do rzetelności jego wypełnienia przez przeszkoloną osobę. Podał także, iż przed terminem przyznania dopłat wniosek ten skorygował, w związku z tym wniósł o cofnięcie decyzji o wstrzymaniu dopłat.

Decyzją z dnia 15 czerwca 2005r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, iż działki o nr ewidencyjnych 301 i 304/3 w obrębie geodezyjnym Z. gm. K. zadeklarowane przez K. L. pokrywają się z działkami rolnymi zgłoszonymi przez innych producentów rolnych. Celem wyjaśnienia tych nieprawidłowości wezwano wnioskodawcę do złożenia stosownych wyjaśnień. K. L. dokonał korekty wniosku poprzez wykreślenie działek ewidencyjnych o nr 301 i 304/3. Jednocześnie wykreślił także działkę o nr 295, a dopisał działkę o nr 303 o powierzchni 2,09 ha. Powołując się na art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/200 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiające szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 wskazano, iż korekta wycofująca przedmiotowe działki po kontroli krzyżowej, która wykryła nieprawidłowości jest niedopuszczalna. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem wnioskodawca może dokonywać zmian we wniosku polegających na wycofaniu części działek tylko z inicjatywy wnioskodawcy w każdym momencie, ale przed powiadomieniem wnioskodawcy o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomieniem go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. Zatem brak jest podstaw do uwzględnienia korekty złożonej przez wnioskodawcę. Podano w jaki sposób ustalono wysokość kary pieniężnej w odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej, powołując się na art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe do stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej wobec Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji. Wskazano także na sposób wyliczenia kary pieniężnej w odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej, powołując się na art. 32 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiające szczegółowe przepisy w zakresie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu podano, iż nie znajdują one podstaw. Wyjaśniono, iż wniosek został wypełniony prawidłowo pod względem formalnym, a pracownicy punktu konsultacyjnego nie mogli znać wielkości gospodarstwa wnioskodawcy, ani ilości znajdujących się na nim działek rolnych. Wskazano, iż podpisując wniosek strona potwierdziła prawdziwość danych w nim wpisanych oraz znajomość zasad przyznawania płatności bezpośrednich, a także została pouczona o skutkach składania fałszywych zeznań. W związku z tym w ocenie organu odwoławczego decyzja będąca przedmiotem odwołania jest prawidłowa.

Na tę decyzję skargę wniósł K. L., wnosząc o jej "cofnięcie" i przyznanie płatności za 2004r. Wskazał, iż pracownicy Agencji sami mieli trudności z ustaleniem w jaki sposób doszło do zawyżenia wielkości działki i dopiero po kilku telefonach ustalili, iż jest to błąd we wniosku. Wyjaśnił, iż wniosek składał po raz pierwszy i w związku z tym korzystał z pomocy osób przeszkolonych przez Agencję. Wniosku nie wypełniał własnoręcznie, lecz wypełniał go pracownik Agencji, któremu przedstawił akt notarialny i wyciąg z księgi wieczystej. Podał, iż nie był obecny przy wypełnianiu wniosku, a podpisał go nie mając cienia wątpliwości co do poprawności jego wypełnienia. Wskazał przy tym, iż gdyby wypełnienie wniosku nie było skomplikowane, nie trzeba byłoby zatrudniać ludzi do pomocy przy jego wypełnianiu. Skarżący podniósł, iż sam dokonał korekty wniosku, a gdyby otrzymał dotację to z pewnością by ją zwrócił, zaś zaskarżona decyzja rzuca cień wątpliwości co do jego uczciwości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących błędnego wypełnienia wniosku przez pracownika Agencji podano, iż nie znalazły one potwierdzenia w świetle wyjaśnień Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. Wskazano, iż pomoc pracowników Agencji przy wypełnianiu wniosków wyklucza ich wypełnianie w zastępstwie wnioskodawców, co jest podyktowane ostrożnością, wynikającą z praktyki, iż wnioskodawcy wykorzystują ten argument do usprawiedliwienia faktu podania nieprawdziwych danych. Podniesiono, iż organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające w ramach kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności i zastosował odpowiednie przepisy prawa krajowego i wspólnotowego, a skala wykrytych nieprawidłowości oraz ich ciężar gatunkowy miały wpływ na odmowę przyznania płatności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy wskazać, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej podjęcia, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd dopatrzył się naruszenia prawa, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zaskarżoną decyzją odmówiono przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004r. oraz nałożono na skarżącego karę pieniężną, podlegającą potrąceniu z płatności pomocy, do której jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych. Kwestie te regulują przepisy prawa wspólnotowego, stąd też jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano - w odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej – art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe do stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej wobec Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji.(Dz.U. nr L 328 17/12/2003 s.21), zaś w odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej – art. 32 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiające szczegółowe przepisy w zakresie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. L 327 12/12/2001 s. 11). Przepisy te przewidują sankcje nakładane na rolnika, w przypadku, gdy występuje różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym przez niego we wniosku, a powierzchnią ustaloną przez organ w wyniku kontroli. Podano przy tym, iż wprawdzie skarżący skorygował dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności, lecz nastąpiło to dopiero po tzw. kontroli krzyżowej, która wykryła nieprawidłowości, a zatem z mocy art. 8 powołanego rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 taka korekta jest niedopuszczalna.

Podnieść należy, iż stosownie do art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 sankcji o których mowa wyżej nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, iż nie ponosi winy. Wprawdzie przepisy tego rozporządzenia zostały uchylone, jednakże z mocy art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004r. z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 30/04/2004 s. 18) mają one zastosowanie do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r. (przepis ten zresztą odpowiada w swej treści art. 68 ust. 1 powołanego rozrządzenia Komisji (WE) 796/2004). Wskazać zaś należy, iż zarówno w odwołaniu, jak i w skardze strona podnosiła, iż błędne wpisanie ilości posiadanych przez niego działek, jak i ogólnej powierzchni nie wyniknęło z działania wnioskodawcy, a jedynie z faktu iż wypełnienie wniosku powierzył osobie wykwalifikowanej, zatrudnionej w punkcie konsultacyjnym Agencji i podpisał go będąc przekonany iż jest sporządzony prawidłowo. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż twierdzenia te nie są prawdziwe. Stwierdzenie takie należy jednak uznać za gołosłowne, gdyż na tę okoliczność organy nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego. Wskazać tutaj należy, iż wprawdzie w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa wspólnotowego, lecz nie zwalnia to organ z obowiązku stosowania przepisów prawa krajowego w takim zakresie w jakim nie jest to sprzeczne z przepisami wspólnotowymi. Skoro zaś zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004r. Nr 6 poz. 40 ze zm.) kwestie dotyczące płatności rozstrzygane są w drodze decyzji administracyjnej, to musi być ona poprzedzona przeprowadzeniem postępowania stosownie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem skarżący podnosi okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie, czy podane we wniosku nieprawidłowości były przez niego zawinione, czy też nie, to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Natomiast brak powyższych ustaleń narusza przepisy art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W związku z tym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.