Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1041/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 48 , art 52
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S., K. S. i M. S. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lipca 2021 r., znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji, II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją nr [...] z dnia 6 kwietnia 2021 r., znak: [...] na podstawie art. 48 ust. 1 upb nakazał inwestorowi S. K. rozbiórkę cyt.: "budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 4,20 m x 4,30m wraz z dobudowaną części o wymiarach 1,40m x 3,20m - znajdującego się na działce ewid. nr [...] położonej w miejscowości N. B., gmina P. - wybudowanego bez wymaganego pozwalania na budowę".

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez R. S. działającego w imieniu własnym oraz nieletnich dzieci: M. S., K. S. , [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] z 19 lipca 2021 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj., Dz. U. 2021 r. poz. 735, dalej: Kpa) oraz na podstawie art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj., Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm., dalej: upb).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku gospodarczego na działkach nr ewid. [...], [...], [...] położonych w miejscowości N. B..

W dniu 19 grudnia 2016 r. PINB wydał decyzję nr [...] znak: [...], którą nakazał S. K., S. S., A. G., M. G., R. S. działającemu w imieniu własnym i dzieci P. S., M. S., K. S. rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działkach ewid. nr [...], [...], [...] w miejscowości N. B., gmina P..

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] z dnia 31 maja 2017 r., znak: [...] uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 8 lutego 2018 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili oględziny na dz. ew. nr [...], [...], [...] położonych w m. N. B., w wyniku których ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek gospodarczy o konstrukcji drewnianej, przykryty blachą trapezową, posadowiony na fundamencie betonowym. Przedmiotowy budynek jest w takim samym stanie jak podczas kontroli z dnia 24.02.2015 r. Inwestorem budynku był S. K.. Inwestor legitymuje się zgłoszeniem wydanym w 1999 r. Zgłoszenie obejmowało bud. drewnianej szopy o wym. 3,5m x 4,5m. Jednak po porównaniu przedmiotowego zgłoszenia z stanem obecnym stwierdzono, iż wybudowany budynek jest większy. Do protokołu dołączono dokumentacje fotograficzną, kserokopię mapy rozgraniczenia działkę ewid. nr [...] z działkami [...], [...], [...] w m. N. B. oraz inwentaryzacje przedmiotowego budynku gospodarczego.

W dniu 27 kwietnia 2018 r. PINB wydał decyzję znak: [...] nakazującą S. K., S. S., A. G., M. G., R. S. działającemu w imieniu własnym i dzieci P. S., M. S.. K. S. rozbiórkę ww. spornego obiektu budowlanego.

Następnie MWINB decyzją z dnia 23 marca 2019 r. znak: [...] ponownie uchylił ww. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 28 stycznia 2020 r. PINB ponownie orzekł w niniejszej sprawie wydając decyzję nr [...] znak: [...] którą nakazano S. K. rozbiórkę rzeczonego budynku gospodarczego.

Decyzją nr [...] z dnia 29 lipca 2020 r., znak: [...] MWINB ponownie uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Następnie PINB w dniu 6 kwietnia 2021 r. wydał skarżoną decyzję nr [...] znak: [...]

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w pierwszej kolejności wskazał, iż do sprawy stosuje się ustawę Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy Prawo budowlane dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 471).

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie co do zasady zostało wydane prawidłowo.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest weryfikacja zasadności wydania decyzji obligującej S. K. do rozbiórki budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 4,20 m x 4,30m wraz z dobudowaną części o wymiarach l,40m x 3,20m zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w N. B..

W świetle ogólnej zasady, wyrażonej w art. 28 ust. 1 upb: Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 upb). Budową jest wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 upb). W niniejszej sprawie wykonane roboty budowlane polegały na budowie budynku gospodarczego o wymiarach 4,20m x 4,30m wraz z dobudowaną częścią o wymiarach l,40m x 3,20m. Powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości N. B. wynosi 22,54 m2 . Zgodnie z normą zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 ppkt a upb nie wymagała pozwolenia na budowę realizacja parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, natomiast w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 inwestor winien dokonać zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Zatem w niniejszym stanie faktycznym, PINB prawidłowo zakwalifikował przedmiot niniejszego postępowania jako obiekt przed którego budową wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Pomimo, że powierzchnia zabudowy jest mniejsza niżeli wskazane w przepisie 35 m2 to nie może zostać uznany za budynek parterowy. Zasadnie fakt ten również wskazał PINB w uzasadnieniu skarżonej decyzji cyt.: "Ponadto ustalono, że przedmiotowy obiekt to budynek posiadający dwie kondygnacje (przyziemie i parter)". Tym samym w oparciu o zebrany materiał dowodowy należy stwierdzić, że zrealizowane przez inwestora roboty budowlane zostały wykonane w warunkach tzw. samowoli budowlanej. W związku z powyższym MWINB potwierdził zasadność prowadzenia przez PINB postępowania w sprawie likwidacji skutków stwierdzonej samowoli w oparciu o tryb określony w art. 48 upb.

Przepisy ustawy Prawo budowlane przewidują możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Legalizacja obiektu budowlanego przebiega dwustopniowo. Wstępnie o ewentualności zalegalizowania samowoli budowlanej rozstrzyga organ nadzoru budowlanego, który musi zbadać, czy w ogóle zachodzą przesłanki wydania postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 upb Jeśli takie przesłanki zachodzą, organ musi stwierdzić, że legalizacja jest dopuszczalna, i wydać postanowienie nakładające określone obowiązki na inwestora. W dalszej kolejności inicjatywę przejmuje inwestor, który musi wywiązać się z nałożonych na niego obowiązków, pod rygorem nakazania rozbiórki.

Zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: "WT") Przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 135 ust. 10 oraz § 207 ust. 2. W związku z tym należy podać analizie treść § 12 WT:

1. Jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.

2. Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość.

3. Dopuszcza się, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13. 19. 23. 36, 40, 60 i 271-273, sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

4. W zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się:

1) budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej;

2) nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi;

3) budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi.

W świetle powyżej przywołanego przepisu należy stwierdzić, że zgodnie z ustaleniami wskazanymi przez PINB w uzasadnieniu skarżonej decyzji cyt.: "znaczenie ma fakt, iż przedmiotowy obiekt wykonany został niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi tj. rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dn. 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Budynek jest usytuowany zbyt blisko granic działek sąsiednich, naruszając tym samym przepisy techniczno-budowlane. MWINB podzielił stanowisko PINB, że jedynym sposobem likwidacji stanu niezgodnego z prawem jest wydanie nakazu rozbiórki w całości budynku gospodarczego zlokalizowanego na dz. ew. nr [...] położonej w m. N. B., gm. P.. Wyznaczenie innego zakresu robót (np. rozbiórka części ścian nośnych) pomimo przywrócenia stanu zgodności z przepisami wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia stanu zagrożenia życia i mienia, bowiem doszłoby do ingerencji w elementy nośne budynku. W tak uzasadnionym przypadku decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego jest jedynym rozstrzygnięciem jakie organ nadzoru budowlanego może wydać.

Przechodząc do zarzutów formułowanych przez Skarżącego w odwołaniu ("Ja jako właściciel wyżej wymienionego budynku dostarczyłem wszystkie wymagane dokumentu PINB w Z.") MWINB podkreślił, iż pomimo wielu wydanych decyzji na przestrzeni lat w przedmiotowej sprawie jedyną będącą w obrocie prawnym na dzień orzekania jest skarżona decyzja PINB nr [...] z dnia 6 kwietnia 2021 r., znak: [...] Organ I instancji wdrożył procedurę legalizacyjną przewidzianą w art. 48 upb. Jak powyżej wskazano w zaistniałym stanie faktycznym organ I instancji po dokonaniu wstępnej analizy ewentualnej możliwości przywrócenia stanu zgodnego z prawem uznał, iż jest to niemożliwe, co za tym idzie związany konstrukcją normy prawnej art. 48 upb orzekł o nakazie rozbiórki. Oznacza to, że dostarczenie jakichkolwiek dokumentów w tak przedstawiającym się stanie faktycznym nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie PINB.

Kolejno Skarżący podnosi, iż cyt.: "Pan S. K. zamieszkały [...] nie jest w stanie zrealizować nakazu rozbiórki (...) Ponadto nie jest on właścicielem budynku gospodarczego będącego przedmiotem postępowania zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w N. B.." W pierwszej kolejności podkreślić należy, że organ nadzoru budowlanego w tym zakresie związany jest treścią przepisów prawa materialnego, które nie przewidują uwzględniania okoliczności takich jak wiek, sytuacja majątkowa czy stan zdrowia osoby zobowiązanej. Organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości odstąpienia od nałożenia nakazu rozbiórki albowiem art. 48 Prawa budowlanego zobowiązuje organ do przeprowadzenia procedury mającej na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a decyzja o rozbiórce jest właśnie jednym ze sposobów przywrócenia tego stanu jeśli inne rozwiązanie nie jest z jakiegoś powodu możliwe.

Przechodząc do kwestii prawa własności do działki ewid. nr [...] położonej w miejscowości N. B., na której zlokalizowany jest budynek gospodarczy objęty niniejszym postępowaniem należy pochylić się nad treścią art. 52 upb: Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Z treści ww. przepisu jednoznacznie wynika, że w sytuacji gdy organ nadzoru budowlanego z jakiegoś powodu nie może nałożyć obowiązku na inwestora kolejno adresatem winien zostać uznany właściciel lub zarządca. Jednym z takich powodów może być np. utrata prawa do dysponowania nieruchomością (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie). Niemniej jednak sam fakt utraty prawa własności nie może chronić inwestora - S. K. przed poniesieniem odpowiedzialności za działanie w ramach tzw. samowoli budowlanej. Taka praktyka spowodowałaby nieuzasadnione obciążenie dla obecnych właścicieli działki tj. R. S., P. S. oraz nieletnich M. i K. S. reprezentowanych przez ustawowego opiekuna R. S.. W takiej sytuacji gdy nie ma możliwości zalegalizowania spornego budynku gospodarczego w ocenie MWINB adresatem niniejszego nakazu rozbiórki należy uznać inwestora, który co prawda utracił prawo własności do nieruchomości, ale w sytuacji gdy obecni właściciele nie sprzeciwiają się nakazowi jego wykonania. Brak sprzeciwu ze strony właścicieli w ocenie Organu jest logiczna, bowiem chroni ich przed negatywnymi skutkami związanymi z wykonaniem robót rozbiórkowych, które w realiach niniejszej sprawy są nieuniknione. Taka interpretacja przepisów prawa chroni interes aktualnych właścicieli oraz pozwala na unikniecie obarczenia ich odpowiedzialnością za czyny popełnione przez poprzedniego właściciela działki ewid. nr [...], zarazem inwestora spornego budynku gospodarczego S. K.. Przedstawiona interpretacja przepisów znajduje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie administracyjnym.

W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 Kpa). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). W decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne.

W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. W tym stanie rzeczy MWINB podziela argumentację rozstrzygnięcia organu I instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.

Mając na względzie powyższe, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdza, iż wydana w dniu 6 kwietnia 2021 r. przez PINB w Z. skarżona decyzja nr [...] znak: [...] odpowiada prawu. Wobec powyższego organ odwoławczy, kierując się zasadą prawdy obiektywnej, w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, zobligowany był do utrzymania skarżonej decyzji w mocy.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R. S., K. S. i M. S., zarzucając jej

1. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego i niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, co skutkowało nieprawidłowym przyjęciem, że przedmiotowy budynek podlegający rozbiórce znajduje się na działce nr [...] położonej w N. B., Gmina P., w sytuacji, w której wniosek taki pozostaje nieuprawniony w związku ze sprzecznością treści dokumentów funkcjonujących w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym Starostwa T., z których z jednej strony wynika, że budynek objęty zaskarżoną decyzją znajduje się w całości na działce nr [...] i stan taki, przyjęty przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., znajduje odzwierciedlenie w całym szeregu dokumentów, w tym na mapie sytuacyjnej w skali 1:500 wpisanej do ewidencji materiału zasobu w dniu 10 lutego 2016 roku oraz wynika m. in z treści opinii sporządzonej przez biegłego sądowego A. P. do sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Z. do sygn. akt [...] zaś w toku innego postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Z. do sygn. akt [...], w oparciu o te same materiały Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego Starostwa T., przez Biegłego Sądowego Uprawnionego Geodetę zostaje sporządzony projekt służebności z dnia 11 czerwca 2021 roku, z którego wynika, że przedmiotowy budynek zlokalizowany pozostaje w granicach działki nr [...] oraz działki [...].

2. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia mający wpływ na jego treść, a polegający na nakazaniu rozbiórki przedmiotowego budynku inwestorowi S. K., któremu nie przysługuje tytuł prawny do dz. ewid. nr [...] położonej w N. B..

3. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, iż budynek gospodarczy będący przedmiotem niniejszego postępowania odbiega w istotny sposób od ustaleń i warunków określonych w zgłoszeniu dokonanym przez poprzedniego właściciela dz.ewid.nr [...] położonej w N. B..

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Ponieważ strony nie wykonały powyższego wezwania, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie niniejszej postępowanie toczy się we właściwym trybie tj. w trybie art. 48 ustawy prawo budowlane, według stanu prawnego sprzed nowelizacji tej ustawy, dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 471), która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r.

Budynek, którego dotyczy rozbiórka, został zrealizowany nielegalnie w 1999r. przez S. K., bez wymaganego pozwolenia na budowę. W dniu 13 lipca 1999 r., S. K. zgłosił co prawda zamiar budowy, ale wiaty drewnianej o wymiarach 3,5 x 4,5 na narzędzia rolnicze, na działkach [...] i [...] (k. 39 akt adm.) Tymczasem wybudowany został dwukondygnacyjny budynek o funkcji garażowej i gospodarczej. Te okoliczności są zdaniem Sądu niewątpliwe, a zarzuty skargi w tym zakresie gołosłowne.

Według stanu prawnego obowiązującego w dacie dokonywania zgłoszenia, tj. w lipcu 1999 r., art. 29 ust. 1 pkt. 1 lit. a – e ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.)., stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: a) parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, b)płyt do składowania obornika, c) szczelnych zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę o pojemności do 25 m3, d) obiektów do neutralizacji ścieków o wydajności do 5 m3 na dobę, e) naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30 m3 i wysokości nie większej niż 4,50 m. Po myśli art. 30 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy, budowa ww. obiektów wymagała zgłoszenia. Skoro zaś powstał budynek dwukondygnacyjny i to w dodatku częściowo garażowy, a nie wyłącznie gospodarczy, to nie był on zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a skoro tak, to zgodnie z art. 48 ustawy prawo budowlane, organ prawidłowo przystąpił od legalizacji budynku w trybie tego przepisu.

Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych W przypadku stwierdzenia, że wzniesienie obiektu budowlanego lub jego części nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej, na organie nadzoru budowlanego, zawsze, w pierwszej kolejności ciąży obowiązek zbadania czy istnieje prawna i techniczna możliwość legalizacji danego obiektu. Dopiero gdy postępowanie wykaże, że z określonych przyczyn legalizacja nie jest możliwa, organ orzeka rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego lub jego części.

W niniejszej sprawie organy obu instancji w swoich decyzjach wskazały, że: "znaczenie ma fakt, iż przedmiotowy obiekt wykonany został niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi tj. rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dn. 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Budynek jest usytuowany zbyt blisko granic działek sąsiednich, naruszając tym samym przepisy techniczno-budowlane. MWINB podzielił stanowisko PINB, że jedynym sposobem likwidacji stanu niezgodnego z prawem jest wydanie nakazu rozbiórki w całości budynku gospodarczego zlokalizowanego na dz. ew. nr [...] położonej w m. N. B., gm. P.."

Jest to – oględnie mówiąc - dość zwięzłe przedstawienie przyczyn nakazanej rozbiórki, po kilku latach prowadzonego postępowania w sprawie.

Organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał ani numerów działek, w stosunku do granic których budynek usytuowany jest "za blisko", jak i nie wskazał która konkretnie norma prawna zawarta w § 12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.) została poprzez jego usytuowanie naruszona. Przepis ten składa się z wielu jednostek redakcyjnych, w tym również z ust. 4 pkt. 3, zgodnie z którym: w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi.

Przepis ten, nie tylko nie został przez organ przeanalizowany, ale nawet nie został przytoczony.

Dalej wskazać należy, że PINB w Z. wydał w dniu 25 stycznia 2021 r. (k. 309) postanowienie, w którym nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej, z dokładnym określeniem lokalizacji przedmiotowego budynku w stosunku do granic sąsiednich i budynków. Jednak skierował je do S. K., a w odpowiedzi na nie R. S. – jako właściciel nieruchomości – poinformował organ, że zobowiązania tego S. K. nie jest stanie wykonać. Ostatecznie postanowienie to nie zostało wykonane, a organ oparł się na przedłożonym przez skarżącego postanowieniu Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Z. z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. I Ns [...] wraz z załącznikiem o ustaleniu przebiegu granic nieruchomości.

Ponownie prowadząc postępowanie organ będzie obwiązany jednoznacznie wskazać, czy i który konkretnie przepis warunków technicznych został naruszony w sposób uniemożliwiający legalizację budynku. W szczególności, opierając się na jednoznacznie wskazanych dokumentach, określi odległości spornego budynku w stosunku do granic sąsiednich działek i budynków. Jeśli uzna to za konieczne, wezwie skarżącego do przedstawienia inwentaryzacji geodezyjnej, analogicznej do opisanej w przywołanym wyżej postanowieniu PINB z dnia 25 stycznia 2021 r. W kontrolowanym obecnie postępowaniu nie zostały poczynione wystarczające ustalenia co do stanu faktycznego, czym naruszone został art. 7 i 77 Kpa, a w konsekwencji również art. 48 ustawy prawo budowlane, bo nie została przeprowadzona rzetelna ocena możliwości legalizacji spornego budynku.

Drugim powodem uchylenia zaskarżonej decyzji jest określenie jej adresata, czyli osoby, której nakazano wykonanie rozbiórki. Adresatem jest S. K. jako inwestor nie będący już właścicielem nieruchomości tj. działki [...] .

Organ w uzasadnieniu swojej decyzji, "pochylając się" nad treścią art. 52 ustawy prawo budowlane, rozważa wybór właściwego adresata decyzji nakazującej rozbiórkę. W konkluzji dochodzi do przekonania, że "gdy nie ma możliwości zalegalizowania spornego budynku gospodarczego w ocenie MWINB adresatem niniejszego nakazu rozbiórki należy uznać inwestora, który co prawda utracił prawo własności do nieruchomości, ale w sytuacji gdy obecni właściciele nie sprzeciwiają się nakazowi jego wykonania. Brak sprzeciwu ze strony właścicieli w ocenie Organu jest logiczna, bowiem chroni ich przed negatywnymi skutkami związanymi z wykonaniem robót rozbiórkowych, które w realiach niniejszej sprawy są nieuniknione."

Tymczasem z aktualnego orzecznictwa sądowego jednoznacznie w zasadzie wynika, że "W pierwszej kolejności nakaz winien być adresowany do inwestora, lecz dotyczy to takiego inwestora, który legitymuje się tytułem prawnym do obiektu. Nie powinno orzekać się jednak nakazu adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu." (tak np. NSA w wyroku z dnia 14 października 2021 r. II OSK 379/21). Jeżeli bowiem decyzja nakazująca rozbiórkę ma doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, to musi być ona wykonalna. Tylko aktualny właściciel nieruchomości ma tytuł do dysponowania jej częściami składowymi, do których należy budynek.

Nie jest też prawdą, że skarżący nie sprzeciwia się nakazowi rozbiórki, który miałby wykonać S. K.. Jest wręcz przeciwnie, R. S. sprzeciwia się rozbiórce konsekwentnie przez całe postępowanie, o czym świadczą wnoszone odwołania od dotychczas wydanych decyzji organu I Instancji oraz składane w sprawie pisma, w których podkreśla, że S. K. nie jest właścicielem nieruchomości i nie widzi podstaw prawnych, aby S. K. ingerował w nieruchomość nie stanowiącą jego własności.

Jeśli zaś chodzi o zarzut skargi dotyczący błędnego oznaczenia lokalizacji spornego budynku na działce [...], podczas gdy projekt służebności sporządzony przez geodetę w dniu 11 czerwca 2021 r. na potrzeby postępowania przed sądem powszechnym wskazuje, że jest on usytuowany na działkach [...] oraz [...] to wskazać należy, że w aktach adm. (k. 324) znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Z. z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. I Ns [...]. Postanowienie to zakończyło ustalenie granic pomiędzy działką [...] a działkami [...], [...], [...] obręb N. B.. Jak wynika z treści sentencji tego postanowienia, granica została wykreślona kolorem czerwonym na mapie uzupełniającej rozgraniczenie nieruchomości. Na kserokopii tej mapy, również znajdującej się w aktach administracyjnych, nie zaznaczono jednak kolorem czerwonym ustalonych przez Sąd w Z. granic działek. Można jednak odczytać ich przebieg pomiędzy wskazanymi punktami A-B1. Z mapy tej wynika, że budynek posadowiony jest tylko na działce [...] i tym kierował się organ, co Sąd ocenia jako działania prawidłowe. Jeśli jednak w ponownie prowadzonym postępowaniu okaże się, że na mapach przyjętych do zasobu geodezyjnego i kartograficznego zostały naniesione nowe (inne) granice, czy też zakończyło się np. inne (nowe) postępowanie rozgraniczeniowe, to oczywiście organ będzie obowiązany kierować się aktualnymi dokumentami, aktualnym stanem faktycznym i prawnym.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja został uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. Decyzja organu I Instancji podlegała uchyleniu na zasadzie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., na zasądzone koszty składa się wpis od skargi uiszczony przez skarżącego w kwocie [...]zł.

Na koniec i na marginesie sprawy, Sąd zwraca uwagę Skarżącego, że przedłożone do akt sądowych odpisy skrócone aktów urodzenia K. S. i M. S. różnią się od tych, które zalegają w aktach administracyjnych. Różnica dotyczy imienia i nazwiska matki dzieci. Jeśli jest to omyłka, to winna zostać wyjaśniona w Urzędzie Stanu Cywilnego.