Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 702/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 1 i ust. 5, art. 38 ust. 1, 2, 3, 4, art. 8 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Kuliś, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. Z. od decyzji nr [...] z dnia 27 czerwca 2014 r. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w przedmiocie zmiany decyzji nr [...] z dnia [...] z powodu zmiany dochodów, w ten sposób, że zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. przysługuje w wysokości 73,56 zł - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że decyzją nr [...]z dnia [...]działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. orzekł o zmianie decyzji nr [...]z dnia [...] przyznającej J. Z. zasiłek okresowy w miesiącach maju i czerwcu 2014 r. w wysokości 173,56 zł miesięcznie, z powodu zmiany dochodów, w ten sposób, że zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. przyznał w wysokości 73,56 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że sytuacja finansowa strony uległa zmianie w porównaniu do okresu, w którym przeprowadzono wywiad środowiskowy poprzedzający decyzję w sprawie przyznania zasiłku okresowego. Zasiłek okresowy przysługuje nadal, ale w innej wysokości. Wymieniona okoliczność stanowi podstawę przeliczenia - zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej - przyznanego świadczenia i ustalenia wysokości zasiłku okresowego przy uwzględnieniu zmiany sytuacji dochodowej strony. Stosownie do art. 38 ustawy o pomocy społecznej wysokość zasiłku okresowego ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem. Minimalna kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł. Wysokość zasiłku ustalono w wysokości 50% różnicy między kryterium dochodowym tj. 542 zł, a dochodem wnioskodawcy tj. 394,89 zł. Realizacja pomocy w formie zasiłku okresowego należy do zadań obowiązkowych gminy. Na realizację tej formy pomocy gmina - zgodnie z art. 147 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, otrzymuje dotację celową, ale jedynie na pokrycie minimalnej wysokości zasiłku. Posiadane ograniczone środki finansowe gminy, przy stale rosnących potrzebach osób korzystających z pomocy, nie dają możliwości przyznania zasiłku okresowego w wyższej wysokości niż minimalna.

Od powyższej decyzji J. Z. wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że zasiłek okresowy za czerwiec obniżono w związku z doliczeniem do dochodu za maj diety, otrzymanej za czas związany z przeprowadzeniem głosowania oraz ustaleniem wyników głosowania w dniu 25 maja 2014 r. - na podstawie Uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 14 marca 2011 r. Skarżący wskazał, iż zgodnie § 3 pkt 1 w/w uchwały "Członkom komisji, w związku z udziałem w pracach komisji, przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży i noclegów, na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1990 z 2004 r. Nr 271, poz. 2686, z 2005 r. Nr 186, poz. 1554 oraz z 2006 r. Nr 227, poz. 1661), z uwzględnieniem zmian wynikających z niniejszej uchwały". W § 8 pkt 1 napisano: "Członkom okręgowych, rejonowych i obwodowych komisji wyborczych przysługuje zryczałtowana dieta za czas związany z wykonywaniem czynności, o których mowa w § 1 pkt 2 lit. a i b". Strona podniosła, że w myśl przepisów podatkowych diety nie są opodatkowane, co wynika z samej definicji diety, jako ekwiwalentu za dodatkowo poniesione koszty w związku z wykonywaniem określonych czynności. W tym przypadku czynności członka obwodowej komisji wyborczej. Dodatkowe koszty to np. dojazd do siedziby komisji i na organizowane szkolenia, koszty rozmów telefonicznych, wyższe niż w domu koszty wyżywienia, a nawet wydatki związane z przygotowaniem właściwego wyglądu zewnętrznego (koszty prasowania, środków higieny osobistej itp.). Skarżący zajął stanowisko, iż decyzja obniżająca przyznany wcześniej zasiłek okresowy jest demoralizująca, gdyż wynika z niej, że najlepiej jest nic nie robić i nie zabiegać o jakiekolwiek czynności, za które otrzyma się zwrot poniesionych wydatków. Dlatego uważał, że zasiłek nie powinien zostać obniżony i wnosił o jego przywrócenie do pierwotnej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdziło, że w myśl art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, z późn. zm.) przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast art. 106 ust. 5 ustawy stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy, przy czym zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Zacytowany przepis, uwzględniając specyfikę świadczeń i charakter decyzji wydawanych w pomocy społecznej, określa więc szereg przypadków, których zaistnienie może spowodować zmianę lub uchylenie decyzji dotychczasowej. Ustawodawca w powyższym przepisie wskazał, iż przyczyną zmiany lub uchylenia decyzji organu może być: marnotrawienie przyznanych świadczeń, ich celowe niszczenie lub korzystanie w sposób niezgodny z przeznaczeniem; marnotrawienie własnych zasobów finansowych; brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej; odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień; nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy lub odmowa wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną; wystąpienie dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową; odmowa złożenia oświadczenia majątkowego.

Normy wymienione powyżej nie są jednolite. Część z nich nakazuje organowi administracji zmianę lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony, natomiast inne stwarzają taką możliwość w drodze uznania administracyjnego.

Organ administracji jest zobowiązany do dokonania weryfikacji decyzji w przypadku wystąpienia jednej z następujących okoliczności:

- zmiany przepisów prawa;

- zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony;

- pobrania nienależnego świadczenia.

Jak wskazano wyżej, weryfikacja decyzji administracyjnej w trybie art. 106 ust. 5 ustawy następuje obligatoryjnie wówczas, gdy zmieni się sytuacja dochodowa lub osobista osoby lub rodziny, przy czym zmiana ta musi być tego rodzaju, że wiąże się z podstawą prawną i faktyczną przyznania świadczenia, a zatem ma wpływ na spełnienie, bądź niespełnienie wymogów do jego otrzymania. Zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej winna być określona, co do rodzaju tej zmiany, tzn. czy wystąpiło pogorszenie, czy też zmiana związana z poprawą sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Ponadto w przypadku, gdy organ w decyzji powołuje się na przesłankę określoną w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej winien ustalić moment wystąpienia tych zmian.

W myśl art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy - zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Według art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy, kwota zasiłku okresowego, ustalona zgodnie z ust. 2, nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jak stanowi art. 38 ust. 4 ustawy, kwota zasiłku nie może być niższa niż 20,00 zł miesięcznie.

Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, tj. sieroctwa, bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy w rodzinie; potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach opiekuńczo- wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą; trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; alkoholizmu lub narkomanii; zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; klęski żywiołowej lub ekologicznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Na podstawie zaś art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast w myśl ust. 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Z akt sprawy wynika, że na mocy decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. nr [...] z dnia [...], został przyznany J. Z. zasiłek okresowy od 1 maja 2014 r. do 31 maja 2014 r. oraz od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w wysokości po 173,56 zł, w każdym z wymienionych miesięcy. Następnie pismem z dnia 4 czerwca 2014 r. organ pierwszej instancji powiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany ww. decyzji w związku ze zmianą sytuacji dochodowej.

Z akt sprawy wynika, że przed wydaniem decyzji z dnia 14 maja 2014 r. przyznającej stronie zasiłek okresowy, która następnie została zmieniona zaskarżoną

decyzją, pracownik socjalny przeprowadził w dniu 6 maja 2014 r. aktualizację wywiadu środowiskowego, podczas której ustalono, iż wnioskodawca jest osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą. Uzyskał w kwietniu 2014 r. dochód w łącznej kwocie 194,89 zł, na który składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 183 53 zł (przyznany decyzją z dnia 5 grudnia 2013 r. na okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r.) oraz zryczałtowany dodatek energetyczny w kwocie 11,36 zł (przyznany decyzją z dnia 23 stycznia 2014 r. na okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r.). Ponadto w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia 24 kwietnia 2014 r. o przyznaniu stronie zryczałtowanego dodatku energetycznego na okres od 1 maja 2014 r. do 30 czerwca 2014 r., również w kwocie 11,36 zł.

Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej stanowi kwota 542 zł Różnica między kryterium dochodowym a dochodem strony wynosiła 347,11 zł (542 zł – 194,89 zł). Zatem minimalna kwota zasiłku okresowego dla strony, zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy, wynosiła 173,56 zł (347,11 x 50% = 173,56 zł) i w takiej kwocie został przyznany stronie ten zasiłek w decyzji z dnia 14 maja 2014 r.

Po wydaniu decyzji przyznającej stronie zasiłek okresowy została przeprowadzona w dniu 6 czerwca 2014 r. aktualizacja wywiadu środowiskowego Ustalono, że strona nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku Strona oświadczyła, iż uzyskała dochód z tytułu diety w kwocie 180 zł. Następnie w oświadczeniu z dnia 26 czerwca 2014 r. podała, że była to kwota 200 zł W piśmie z dnia 20 czerwca 2014 r. nr FN.3222.11.2014.XXX Zastępca Skarbnika Miasta, Urzędu Miasta L. poinformował, że dieta za udział w posiedzeniu Obwodowej Komisji Wyborczej podczas wyborów do Parlamentu Europejskiego, zarządzonych na dzień 25 maja 2014 r., została wypłacona J. Z. w dniu 25 maja 2014 r. w kwocie 200 zł.

W związku z uzyskaniem przez stronę ww. diety w kwocie 200 zł w maju dochód strony wynosił 394,89 zł, na który składały się - dodatek mieszkaniowy oraz zryczałtowany dodatek energetyczny (w takich samych kwotach, jak w kwietniu 2014 r.) oraz dieta w kwocie 200 zł. Różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem strony jest równa 147,11 zł (542 zł - 394 89 zł) Zatem minimalna kwota zasiłku okresowego dla strony, zgodnie z art 38 ust 3 pkt 1 ustawy, wynosi 73,56 zł (147,11 x 50% = 73,56 zł). Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji zmienił kwotę zasiłku okresowego dla strony za okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w ten sposób, że zasiłek ten przysługuje w wysokości 73,56 zł.

Uzasadniając zasadność zmiany decyzji i przyznanie zasiłku okresowego w minimalnej wysokości organ wyjaśnił, że na realizację zadania obowiązkowego polegającego na udzielaniu pomocy w formie zasiłku okresowego, gmina - zgodnie z art. 147 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, otrzymuje dotację celową, ale jedynie na pokrycie minimalnej wysokości zasiłku. Posiadane ograniczone środki finansowe gminy przy stale rosnących potrzebach osób korzystających z pomocy nie dają możliwości przyznania zasiłku okresowego w wyższej wysokości niż minimalna.

W ocenie organu odwoławczego powyższe prowadzi do wniosku, że wystąpiła przesłanka do zmiany decyzji przyznającej stronie zasiłek okresowy, jaką jest zmiana sytuacji dochodowej. Ponadto organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji przyznał to świadczenie w prawidłowej wysokości.

W odwołaniu strona nie zgodziła się z wliczeniem do dochodu uzyskanej diety, jednakże w świetle powyższych unormowań ustawy o pomocy społecznej ustanawiających zasady przyznawania pomocy i stanowiących podstawę do ustalenia dochodu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 8 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 700/06, Lex nr 320923), jak też w komentarzu do ustawy o pomocy społecznej (Sierpowska Iwona, Komentarz do art. 8 ustawy o pomocy społecznej [w:] Sierpowska Iwona, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz. ABC, 2009, wyd. el. Lex), prezentowane jest stanowisko, które podziela skład orzekający Kolegium, że określony w przepisach art. 8 ustawy o pomocy społecznej katalog obciążeń pomniejszających dochód (art. 8 ust. 3) jak i katalog przychodów odliczonych od dochodu (art. 8 ust. 4) są na gruncie ustawy o pomocy społecznej zamknięte. Należy zauważyć, iż zarówno katalog odliczeń jak i katalog pomniejszeń nie obejmują kwoty z tytułu diety uzyskanej w związku z udziałem w pracach komisji wyborczej. W żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, iż kwota diety nie podlega zaliczeniu do dochodu, bądź, że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu. Natomiast pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, a dieta jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie, gdy strona nią dysponowała.

Strona powołuje się na fakt, iż diety nie są opodatkowane. Istotnie, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) wolne od podatku dochodowego są diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 2.280 zł. Jednakże zwolnienie diet od podatku (do określonej miesięcznej wysokości) jest uzasadnione tym, że społeczny charakter pracy członka komisji wyborczej nie może prowadzić do dopłacania przezeń do tej funkcji. Natomiast niewątpliwie jest to dochód. Nie znajduje natomiast uzasadnienia argument skarżącego, iż poniósł koszty dojazdów w związku z udziałem w wyborach, bowiem zarówno z treści § 3 powołanego przez stronę, nieobowiązującego już, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1990, z późn. zm.), jak też z treści § 2, obowiązującego od 1 marca 2013 r., rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 167) wynika, że zwrot kosztów przejazdów, jak też dojazdów środkami komunikacji miejscowej przysługuje odrębnie, niezależnie od diety. Skład orzekający Kolegium nie kwestionuje przy tym, że w związku z udziałem w komisji wyborczej strona mogła ponieść wyższe niż w domu koszty związane z wyżywieniem, ubraniem (przygotowaniem właściwego wyglądu zewnętrznego), jednakże brak jest podstaw prawnych do odliczenia tych kosztów od kwoty otrzymanej diety.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. Z. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium, zarzucając wydanie jej z naruszeniem prawa poprzez błędną interpretację zapisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i w związku z tym naruszenie jego interesu prawnego.

Skarżący argumentował, że otrzymanie jednorazowo kwoty 200,00 zł nie poprawiło jego sytuacji dochodowej lub osobistej i nie spowodowało przekroczenia progu dochodowego (wynoszącego 542,00 zł). Stwierdził, że nadal żyje w ubóstwie. Przywołując treść art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej skarżący wyraził wątpliwość, aby kwota 394,89 zł, łącznie z otrzymaną kwotą 200 zł, pozwalała na życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie zgodził się ze stwierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż "W żadnym przepisie ustawy me postanowiono, iż kwota diety nie podlega zaliczeniu do dochodu, bądź, że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu" bowiem w jego ocenie skoro w żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, że dieta podlega zaliczeniu do dochodu, to nie było potrzeby wymieniać jej jako odliczenia od dochodu. Odnosząc się do zawartego w zaskarżonej decyzji uzasadnienia dotyczącego nie posiadania przez organ pierwszej instancji środków na przyznawanie zasiłków okresowych w kwocie wyższej niż minimalna skarżący zarzucił, ze tylko interes prawny Gminy jest brany pod uwagę, a pominięto .jego interes prawny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) (zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji więc czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

W myśl art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast art. 106 ust. 5 ustawy stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy, przy czym zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Kolegium interpretując ten przepis trafnie podniosło, że organ administracji jest zobowiązany do dokonania weryfikacji decyzji w przypadku wystąpienia jednej z następujących okoliczności: zmiany przepisów prawa; zmiany sytuacji dochodowej strony; pobrania nienależnego świadczenia. Prawidłowo wskazano również, że weryfikacja decyzji administracyjnej w trybie art. 106 ust. 5 ustawy następuje obligatoryjnie wówczas, gdy zmieni się sytuacja dochodowa lub osobista osoby lub rodziny, przy czym zmiana ta musi być tego rodzaju, że wiąże się z podstawą prawną i faktyczną przyznania świadczenia, a zatem ma wpływ na spełnienie, bądź niespełnienie wymogów do jego otrzymania.

Skarżący zakwestionował prawidłowość decyzji organu w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej wysokości przyznanego mu zasiłku okresowego z pomocy społecznej w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. z powodu zmiany dochodów. W myśl art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy - zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Według art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy, kwota zasiłku okresowego, ustalona zgodnie z ust. 2, nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jak stanowi art. 38 ust. 4 ustawy, kwota zasiłku nie może być niższa niż 20,00 zł miesięcznie.

Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15. tj. sieroctwa, bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy w rodzinie; potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach opiekuńczo- wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą; trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; alkoholizmu lub narkomanii; zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; klęski żywiołowej lub ekologicznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Na podstawie zaś art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast w myśl ust. 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

W kwestionowanej sprawie zasiłek okresowy został przyznany skarżącemu decyzją z dnia 14 maja 2014 r., na okres od 1 maja 2014 r. do 31 maja 2014 r. oraz od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w wysokości po 173,56 zł, w każdym z wymienionych miesięcy, na skutek ustalenia, że jest on osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą. Uzyskał w kwietniu 2014 r. dochód w łącznej kwocie 194.89 zł, na który składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 183,53 zł (przyznany decyzją z dnia 5 grudnia 2013 r. na okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r.) oraz zryczałtowany dodatek energetyczny w kwocie 11,36 zł (przyznany decyzją z dnia 23 stycznia 2014 r. na okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r.). Ponadto w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia 24 kwietnia 2014 r. o przyznaniu stronie zryczałtowanego dodatku energetycznego na okres od 1 maja 2014 r. do 30 czerwca 2014 r., również w kwocie 11,36 zł.

Podstawą wydania kwestionowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji z dnia 14 maja 2014 r. – stanowiło ustalenie przez organ pomocy społecznej, że w związku z uzyskaniem przez niego diety za udział w posiedzeniu Obwodowej Komisji Wyborczej podczas wyborów do Parlamentu Europejskiego zarządzonych na dzień 25 maja 2014 r. w kwocie 200 zł, w maju 2014 r. dochód strony wynosił 394,89 zł, na który składały się - dodatek mieszkaniowy oraz zryczałtowany dodatek energetyczny (w takich samych kwotach jak w kwietniu 2014 r.) oraz dieta w kwocie 200 zł. Różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem strony jest równa 147,11 zł (542 zł – 394,89 zł). Zatem minimalna kwota zasiłku okresowego dla strony, zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy, wynosi 73,56 zł (147,11 x 50% = 73,56 zł). Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji zmienił kwotę zasiłku okresowego dla strony za okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w ten sposób, że zasiłek ten przysługuje w wysokości 73,56 zł.

Uzasadniając zasadność zmiany decyzji i przyznanie zasiłku okresowego w minimalnej wysokości organ wyjaśnił, że na realizację zadania obowiązkowego, polegającego na udzielaniu pomocy w formie zasiłku okresowego, gmina – zgodnie z art. 147 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, otrzymuje dotację celową, ale jedynie na pokrycie minimalnej wysokości zasiłku. Posiadane ograniczone środki finansowe gminy przy stale rosnących potrzebach osób korzystających z pomocy nie dają możliwości przyznania zasiłku okresowego w wyższej wysokości niż minimalna.

Odnosząc się do merytorycznego zarzutu skargi nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, jakoby dieta za udział w posiedzeniu komisji wyborczej nie stanowiła dochodu w świetle treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Powołany przepis art. 8 ust. 4 stanowi zamknięty katalog świadczeń, których do dochodu się nie wlicza, a to oznacza, iż wyłącznie wskazane w tym przepisie źródła przychodu nie są uwzględniane przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustalenia zasiłku stałego. W katalogu tym nie znajduje się jednak przychód uzyskiwany z tytułu diety przysługującej za udział w posiedzeniu komisji wyborczej, a zatem ich uwzględnienie przy wyliczaniu dochodu należy uznać za prawidłowe. Ustawa o pomocy społecznej stanowi w tej mierze kompletną regulację i nie odwołuje się w zakresie pojęcia dochodu rodziny (osoby samotnie gospodarującej) do innych ustaw, w tym przywoływanych przez skarżącego.

Organy zatem prawidłowo oceniły charakter uzyskiwanej przez skarżącego należności w postaci diety z tytułu pełnienia funkcji w komisji wyborczej, które to należności wprawdzie korzystają ze zwolnienia od opodatkowania, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ale wskutek tego nie przestają być przychodem, o którym mowa w art. 13 pkt 5 tej ustawy, to jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście - przychodem otrzymywanym przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek.

Organ trafnie ocenił, że nie znajduje uzasadnienia argument skarżącego, iż poniósł koszty dojazdów w związku z udziałem w wyborach, bowiem zarówno z treści § 3 powołanego przez stronę, nieobowiązującego już, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1990, z późn. zm.), jak też z treści § 2, obowiązującego od 1 marca 2013r., rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013r. poz. 167) w związku z art. 154 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.) wynika, że zwrot kosztów przejazdów, jak też dojazdów środkami komunikacji miejscowej przysługuje odrębnie, niezależnie od diety.

W związku z tym, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy organ pomocy społecznej zasadnie przyjął, że skarżący w maju 2014 r. uzyskał dochód w wysokości 394,89 zł, a tym samym, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony. To zaś nakładało na organ obowiązek przeprowadzenia postępowania mającego na celu zweryfikowanie decyzji przyznającej zasiłek stały w ustawowym trybie przewidzianym w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

P.M.14.04.2015 r.