Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1011/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 1,  art. 138 par. 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2,  art. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji dotyczącej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania i rozbudowę obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. działając na wniosek A. N. – właścicielki firmy PPH "A.", zatwierdził projekt budowlany i udzielił wnioskodawczyni pozwolenia na rozbudowę istniejącego garażu i zmianę sposobu użytkowania na zakład dziewiarski na działkach położonych w C. przy ul. [...], nr ewid. 1, 2, 3, 4 obręb [...] oraz na działce przy ul. [...], nr ewid. 5, obręb [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...]r.

Dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego została wcześniej wydana decyzja Prezydenta Miasta C. nr [...] znak [...] z dnia [...] r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak [...] z dnia [...]r. Jednakże wyrokiem z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1101/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów obydwu instancji.

Wnioskiem z dnia [...] r. właściciele sąsiednich nieruchomości: L. i H. R., D. i I. M. oraz J. i A. R. wystąpili do Prezydenta Miasta C. o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją zezwalającą na zmianę sposobu użytkowania oraz o wstrzymanie wykonania tej decyzji.

Jako przesłankę wznowieniową wnioskodawcy wskazali przepis art. 145 § 1 pkt 8 kpa, w związku z uchyleniem decyzji obydwu organów o warunkach zabudowy, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 1101/10 z dnia 18 lutego 2011 r. Niezależnie od powyższego w tym samym wniosku zażądali wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa podając, iż bez własnej winy nie wzięli udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją. Wnioskodawcy nadmienili, iż o decyzji tej dowiedzieli się w dniu [...] r. podczas przeglądania akt innej sprawy administracyjnej.

Prezydent Miasta C. postanowieniem z dnia [...] r. wznowił postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 8 kpa.

Tego samego dnia organ pierwszej instancji (na podstawie art. 152 § 1 kpa) wydał postanowienie znak [...] o wstrzymaniu wykonania własnej ostatecznej decyzji nr [...] znak [...] z dnia [...] r. uznając, po dokonanej analizie w/w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 lutego 2011 r., iż zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Następnie decyzją nr [...] znak [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] r. i odmowie udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania istniejącego garażu na zakład dziewiarski jako I ETAPU inwestycji obejmującej zmianę sposobu użytkowania i rozbudowę istniejącego garażu na zakład dziewiarski na działkach w C. przy ul. [...] o nr ewid. 1, 2, 3, 4 obręb [...] oraz na działce przy ul. [...] o nr ewid. 5, obręb [...] (art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania istniejącego garażu na zakład dziewiarski. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W związku z powyższym przy określaniu przez organ stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, decydującym jest wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu. Z kolei zgodnie z treścią art. 3 pkt 20 tejże ustawy, przez obszar oddziaływania obiektu rozumieć należy teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Zatem organ ustalił, że wniosek o pozwolenie na budowę złożył inwestor, który ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz że realizacja projektowanej inwestycji jest na działkach w C. przy ul. [...] o nr ewid. 1, 2, 3, 4 obręb [...] oraz na działce przy ul. [...] o nr ewid. 5, obręb [...].

Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika bowiem (wyrok z dnia 20 czerwca 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1454/05), że "tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym takie ograniczenia dają prawo właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w sprawie, której przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę. Osoba taka może mieć w takim postępowaniu interes faktyczny, a nie interes prawny. Sam fakt, iż dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż podmiotowi takiemu przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę...".

Zakres inwestycji – zmiana sposobu użytkowania istniejącego garażu na zakład dziewiarski, nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i jego realizacja nie może spowodować zaliczenia projektowanej inwestycji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z dnia 3 grudnia 2004 r.). Zakres inwestycji określony w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...] r. znak sprawy [...], obejmuje istniejący garaż i łącznik między tym garażem a budynkiem mieszkalnym. Planowana w II etapie rozbudowa garażu została uwzględniona w projekcie zagospodarowania terenu, ale projekt architektoniczno-budowlany nie obejmował przyszłej rozbudowy. Lokalizacja rozbudowy w II etapie przedstawiona w projekcie zagospodarowania terenu jest zgodna z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Stąd organ uznał, że obszar oddziaływania inwestycji nie oddziałuje na działki wnioskodawców wznowionego postępowania.

W związku z powyższym, w postępowaniu o wydanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania istniejącego garażu na zakład dziewiarski jako I ETAPU inwestycji, organ uznał, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony. Wobec powyższego, doręczenie wnioskodawcom, nie będących stronami w sprawie [...] decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] r., nie jest możliwe. Jednakże wyrokiem z dnia 18 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Prezydenta Miasta C. o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] r. znak [...] utrzymaną wcześniej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją dnia [...]r. znak sprawy [...]. Na podstawie tej decyzji w dniu [...] r. zostało udzielone A. N. pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania istniejącego garażu na zakład dziewiarski jako I ETAPU inwestycji. Nadmieniono, że A. N. w dniu [...] r. wycofała wniosek z dnia [...] r. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania i rozbudowie istniejącego garażu na zakład dziewiarski na działkach w C. przy ul. [...] o nr ewid. 1, 2, 3, 4 obręb [...] oraz na działce przy ul. [...] o nr ewid. 5, obręb [...]. Organ wyjaśnił, że podstawę do takiego orzeczenia daje przepis art. 151 § 1 pkt 2 kpa, stanowiący o konieczności uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu, jeżeli organ prowadzący takie postępowanie stwierdzi istnienie przesłanki określonej art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Ponieważ na dzień orzekania w niniejszej sprawie inwestor nie dysponuje decyzją o warunkach zabudowy, jednocześnie orzeczono o odmowie udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania istniejącego garażu na zakład dziewiarski.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. N., domagając się jej "zmiany" przez udzielenie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania i rozbudowę istniejącego garażu na zakład dziewiarski na działkach nr ewid. 1, 2, 3, 4 obręb [...], względnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji celem uzupełnienia postępowania zgodnie z uzasadnieniem wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1101/10. Odwołująca się wyjaśniła, że zrezygnowała z II etapu rozbudowy i związanej z tym obsługi komunikacyjnej z ul. [...] oraz zmieniła zakres terenu inwestycji, ograniczając ją do części oznaczonej na załączonej mapie literą "B". Celem tych zmian było uniknięcie konfliktów z sąsiadami. W tej sytuacji obszar oddziaływania inwestycji obejmuje jedynie działki, będące jej własnością, a zatem sąsiedzi nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu zgodnie z art. 28 ust. 2 i art. 59 Prawa budowlanego. Nadto, odwołująca się podniosła, że organ pierwszej instancji pominął przy orzekaniu fakt wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji nr [...] z dnia [...] r., udzielającej pozwolenia na użytkowani obiektu.

Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. Wojewody [...], na podstawie art. 138 § 2 orzeczono o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ drugiej instancji, po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania. Podał, że z akt sprawy wynika ponadto, iż Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] znak [...] z dnia [...] r. umorzył w trybie art. 105 § 1 kpa postępowanie w sprawie warunków zabudowy ze względu na wycofanie przez inwestora wniosku w tej sprawie. Decyzja ta jest ostateczna.

Organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń doszedł on do przekonania, że osobom wnioskującym o wznowienie postępowania nie przysługuje przymiot strony postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. albowiem ich nieruchomości nie doznają, w związku z planowaną zmianą sposobu użytkowania istniejącego garażu na zakład dziewiarski żadnych ograniczeń w sposobie ich zagospodarowania. Takie też sformułowanie zawarte zostało w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji.

Jednocześnie z uwagi na zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, skutkującej wyeliminowaniem z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, organ pierwszej instancji uznał, iż należy uchylić decyzję o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania.

Tymczasem w ocenie organu odwoławczego w sytuacji, gdy we wniosku o wznowienie wskazano dwie odrębne przesłanki wznowieniowe, tj. niezawiniony przez stronę brak udziału w postępowaniu oraz uchylenie decyzji o warunkach zabudowy, w oparciu o którą została wydana decyzja o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania, należało w pierwszej kolejności rozpoznać podanie osób domagających się przyznania statusu stron o wznowienie postępowania. W zależności zaś od poczynionych ustaleń organ winien wydać jedną z decyzji, o których mowa w art. 151 kpa, kończąc w ten sposób postępowanie z wniosku. Jeżeli w wyniku przeprowadzenia postępowania organ doszedłby do przekonania, że wskazana przesłanka w postaci pozbawienia strony udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną nie występuje, to formalne zakończenie tego postępowania powinno nastąpić w drodze decyzji z art. 151 §1 pkt 1 kpa, tj. poprzez odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej. Osobom domagającym się przyznania przymiotu strony przysługiwałoby na zasadach ogólnych odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.

Dopiero w następnej kolejności organ winien rozważyć, czy w sprawie zachodzi konieczność wznowienia postępowania z urzędu, przy czym, wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji kończącej postępowanie, którego wznowienia zażądano, zainicjowanej na wniosek, umożliwiłoby organowi administracyjnemu wdrożenie trybu nadzwyczajnego z urzędu, tj. w okolicznościach rozpatrywanego przypadku zbadanie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa.

Ponadto, organ drugiej instancji zauważył, że wobec uzyskania przez inwestora mocą decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] znak [...] z dnia [...] r. pozwolenia na użytkowanie zrealizowanego już obiektu, organ pierwszej instancji, orzekając co do istoty sprawy w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, będzie zobligowany umorzyć – jako bezprzedmiotowe – postępowanie w sprawie pozwolenia na w/w zmianę sposobu użytkowania. W sytuacji bowiem, gdy obiekt został już wybudowany, bezprzedmiotowym jest wyrażanie stanowiska przez organ co do dopuszczalności jego powstania. W tym zakresie zasadny jest zarzut strony, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnił wydanego przez organ nadzoru budowlanego pozwolenia na użytkowanie, co powinien uwzględnić w toku dalszego postępowania.

Skargę na decyzję ostateczną wniósł H. R., domagając się jej uchylenia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 147 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa poprzez:

- wadliwe przyjęcie, iż w przypadku ustalenia przez organ administracji braku podstaw do wznowienia postępowania na wniosek stron, organ administracji publicznej nie jest władny wznowić postępowania z urzędu oraz uchylić decyzji o pozwoleniu na budowę, z uwagi na uchylenie decyzji o warunkach zabudowy terenu,

- wadliwe przyjęcie, iż organ administracji obowiązany jest do rozpatrzenia w pierwszej kolejności wniosku o wznowienie postępowania, a nie jest uprawniony do wznowienia postępowania z urzędu, w sytuacji gdy zaistniały podstawy do wznowienia postępowania z urzędu, oraz że obie te podstawy nie mogą być rozpatrywane w jednym postępowaniu,

- wadliwe przyjęcie, iż złożenie wniosku i wznowienie postępowania uniemożliwia wznowienie postępowania z urzędu, a wniosek stron winien być rozpatrywany w pierwszej kolejności, w dalszej kolejności organ może dopiero rozważać wszczęcie postępowania z urzędu, podczas gdy brak ku temu podstawy prawnej, a organ w pierwszej kolejności winien zbadać czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania z urzędu,

- wadliwe przyjęcie, iż organ wydający pozwolenia na budowę jest uprawniony do zmiany sposobu użytkowania istniejącego budynku, podczas gdy zmiana sposobu użytkowania istniejącego budynku prowadzona jest w zupełnie innym trybie, nie w trybie pozwolenia na budowę,

- wadliwe przyjęcie, iż wydanie pozwolenia na użytkowanie jest równoznaczne z zatwierdzeniem zmiany sposobu użytkowania istniejącego budynku, podczas gdy pozwolenie na użytkowanie potwierdza jedynie, fakt wykonania określonych prac przewidzianych pozwoleniem budowlanym,

- pominięcie faktu, iż decyzja o pozwoleniu na budowę nr 1024, której dotyczy niniejsze postępowanie, jest nieważna albowiem została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w trybie pozwolenia na budowę nie jest dopuszczalna zmiana sposobu użytkowania istniejącego budynku,

- pominięcie faktu, iż decyzja o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie nr [...], wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest nieważna albowiem została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w trybie pozwolenia na budowę nie jest dopuszczalna zmiana sposobu użytkowania istniejącego budynku oraz zatwierdzenie tego w trybie pozwolenia na użytkowanie,

2. art. 151 §1 pkt 2 kpa – poprzez przyjęcie, iż brak podstaw do wznowienia postępowania, podczas gdy decyzja o pozwoleniu na budowę wydana została w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy, która została następnie uchylona,

3. art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 kpa – poprzez przyjęcie, iż bezprzedmiotowe jest orzekanie w sprawie pozwolenia na budowę podczas, gdy "rzekome" wykonanie decyzji nie jest żadną z przesłanek uniemożliwiającą wznowienie postępowania i wyeliminowanie z obrotu decyzji nie posiadającej podstawy prawnej,

4. art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane – poprzez całkowicie dowolne przyjęcie, iż skarżący nie jest stroną postępowania.

Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy jest nie tylko uprawniony, ale wręcz obowiązany rozpatrzyć w jednym postępowaniu wszystkie podstawy do wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy rozpoznając sprawę całkowicie pominął również fakt nieważności decyzji o pozwoleniu budowlanym, w której to sprawie toczy się niniejsze postępowanie albowiem niedopuszczalne jest wydawanie decyzji o pozwoleniu na budowę, w sytuacji gdy dochodzi jedynie do zmiany sposobu użytkowania budynku. Całkowicie dowolne i pozbawione oparcia w ustaleniach faktycznych było również ustalenie, iż skarżący nie jest stroną niniejszego postępowania, podczas gdy jego nieruchomość znajduje się w sferze oddziaływania inwestycji.

W konsekwencji, całkowicie wadliwie przyjął organ odwoławczy, iż brak było podstaw do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji o pozwoleniu budowlanym. Nadto, błędne jest stanowisko organu odwoławczego, iż wykonanie zmiany sposobu użytkowania obiektu na podstawie pozwolenia na budowę sprawia, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania staje się bezprzedmiotowe, podczas gdy brak ku temu podstawy prawnej, a obowiązkiem organów administracji publicznej jest usunięcie z obrotu decyzji nie mającej podstawy prawnej. Skarżący wskazał również, iż na działce A. N., po wydaniu pozwolenia budowlanego, nie były prowadzone prace budowlane.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga musiała odnieść skutek aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej wnioski i zarzuty należało podzielić. Działając z urzędu sąd administracyjny stwierdził bowiem, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 2 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na tej podstawie prawnej organ odwoławczy władny jest uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy jej ponownym rozpatrzeniu. Tymczasem w niniejszej sprawie organ odwoławczy wydając decyzję kasatoryjną wbrew treści art. 138 § 2 kpa, ograniczył się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, uchylając się od obowiązku ponownego rozstrzygnięcia sprawy i nie wskazując na żadne braki materiału dowodowego, uniemożliwiające merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w ramach postępowania odwoławczego.

W szczególności organ odwoławczy uchylił się od oceny przymiotu strony osób wnioskujących o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r., ani też nie wskazał, aby ocena statusu strony w tym postępowaniu wymagała poczynienia jakichkolwiek nowych ustaleń faktycznych i zebrania materiału dowodowego. Co więcej, zdaniem sądu administracyjnego, zbadanie legitymacji skarżącego było możliwe na podstawie akt niniejszej sprawy. Wszak jest poza sporem, że skarżący i pozostałe osoby wnioskujące o wznowienie postępowania, są współwłaścicielami posesji sąsiedniej przy ul. [...], stanowiącej działkę nr 6. Osoby legitymujące się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji co do zasady legitymują się zaś przymiotem strony w pozwoleniu na budowę (rozbudowę), zwłaszcza gdy zamierzenie inwestycyjne łączy się ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Rozbudowa garażu na cele zakładu dziewiarskiego wymaga bowiem dochowania ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), w tym ochrony przed hałasem i drganiami oraz odpowiednie usytuowanie obiektu na działce budowlanej. Przywołane przez organ pierwszej instancji przepisy – art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego – nie pozwalają na konstatację, że przymiot strony nie przysługuje współwłaścicielom nieruchomości sąsiedniej z tej racji, że sporna inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Organy obydwu instancji nie poczyniły nawet ustaleń co do zachowania minimalnych odległości przedmiotowej inwestycji od granicy z działką skarżącego, a w takim wypadku zdaniem sądu administracyjnego, brak podstaw do odmowy przyznania statusu strony, co umożliwiłoby weryfikację ustaleń organów administracji. Podane w projekcie budowlanym twierdzenia, co do obszaru oddziaływania, podlegają bowiem kontroli w toku postępowania administracyjnego – z uwzględnieniem przepisów techniczno-budowlanych, w tym spełnienia wymogów w zakresie naturalnego oświetlenia pomieszczeń na pobyt ludzi.

Stąd też zdaniem sądu administracyjnego, mając na uwadze zakres i rodzaj inwestycji, współwłaścicielom działki nr 6 jako bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji, przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] r. Zatem decyzja ta obarczona była wadami z art. 145 § 1 pkt 4 i 8 kpa. Skoro zaś w postępowaniu odwoławczym ustalono, że sporne przedsięwzięcie zostało zrealizowane, co wynika z faktu udzielenia inwestorowi pozwolenia na użytkowanie na mocy przywołanej wyżej decyzji PINB, organ drugiej instancji winien orzec o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji, objętej odwołaniem oraz równocześnie uchylić decyzję dotychczasową i umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie objętym wnioskiem inwestora z dnia [...] r. (art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa). Wbrew zarzutom skargi, prawidłowo bowiem w motywach zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji ocenił skutki zrealizowania robót objętych wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę. Postępowanie w tym przedmiocie jest bowiem bezprzedmiotowe, nawet jeżeli roboty zrealizowano przed jego udzieleniem. W sytuacji zaś, gdy zmiana sposobu użytkowania wymaga realizacji robót podlegających reżimowi pozwolenia na budowę, sprawa podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Rozbudowa obiektu stanowi zaś budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Z treści decyzji z dnia [...] r, objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, wynika jednoznacznie, że inwestycja polega na budowie łącznika między garażem i budynkiem mieszkalnym na działkach inwestora (I etap). Zatem sporne zamierzenie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Wbrew twierdzeniom skarżącego, rozpoznając sprawę w trybie wznowieniowym, organ administracji nie stosuje też sankcji nieważności bowiem rodzaje decyzji w takim postępowaniu wymienia art. 151 kpa. Stąd też nawet przy przyjęciu, że brak było podstaw do udzielenia pozwolenia na budowę, o które wystąpiła A. N. wynik sprawy wznowieniowej byłby taki sam. Jednakże działając z urzędu, z przyczyn wyżej wskazanych, skarga musiała odnieść skutek. Wreszcie, wskazać przyjdzie, że nawet przy przyjęciu, że współwłaściciele działki sąsiedniej nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] r., brak było podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej z art. 138 § 2 kpa. W takim bowiem przypadku organ drugiej instancji władny był orzec o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w trybie wznowieniowym i odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Wznowienie postępowania nastąpić winno w takim przypadku z urzędu w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Błędnie bowiem skarżący zarzucił, że w przypadku wdrożenia trybu wznowieniowego na wniosek, organ administracji władny jest do działania z urzędu, mimo że wnioskodawca nie legitymuje się przymiotem strony.

Wreszcie, wskazać przyjdzie, że w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), kompetencje sądu administracyjnego są wyłącznie kasacyjne. Stąd też uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem art. 138 § 2 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy na podstawie pkt 1 lit. c tego przepisu. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 ustawy.

Przy ponownym rozpoznaniu odwołania A. N. (inwestora) organ odwoławczy winien zatem orzec o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji objętej odwołaniem oraz uchylić wadliwą, decyzję dotychczasową z dnia [...] r. i umorzyć postępowanie w sprawie z wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę. Brak bowiem przesłanek do odmowy przyznania skarżącemu statusu strony, a wobec zrealizowania spornego zamierzenia, postępowanie o pozwolenie na budowę jest bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie to otworzy następnie drogę do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, co z kolei prowadzić winno do wdrożenia przed organami nadzoru budowlanego kolejnego postępowania w celu rozstrzygnięcia o bycie prawnym inwestycji.

mw