Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1275/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 86  ust. 1  pkt 1  , art. 87-88, art. 92-93
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
article: Art. 145  par. 1 pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla studentów Uniwersytetu z dnia 1 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na semestr letni roku akademickiego 2020/2021 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego M. D. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez M. D., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 1 lipca 2021 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1, art. 87-88, art. 92-93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce), a także na podstawie § 4 - § 17 oraz § 25 - § 27 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu (zarządzenie nr 78 Rektora Uniwersytetu z dnia 1 października 2019 r. ze zm.) utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu z dnia 26 lutego 2021 r. znak: [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu, działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 oraz art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 4 - § 12, § 15 - § 17, § 25 - § 29 zarządzenia nr 78 Rektora Uniwersytetu z dnia 1 października 2019 r. w sprawie Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu, w zw. z art. 104 i 107 k.p.a. nie przyznała skarżącemu stypendium socjalnego na semestr letni roku akademickiego 2020/2021.

Uzasadniając decyzję Komisja Stypendialna dla Studentów wskazała, że skarżący odbywa studia dłużej niż 6 lat, a uprawnienia do stypendium socjalnego upłynęły w dniu 30 listopada 2020 r. Oznacza to, że po tym dniu skarżący nie posiada uprawnienia do otrzymania stypendium socjalnego, stypendium rektora, stypendium dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi i nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia na semestr letni roku akademickiego 2020/2021.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce odnosi się do czasu pobierania świadczenia, nie zaś trwania studiów. Nadto podniósł, że okres pobierania świadczenia i studiowania nie są w przypadku skarżącego tożsame gdyż np. w semestrze zimowym skarżący nie pobierał stypendium.

Opisaną na wstępie decyzją Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów podała, że na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce student może ubiegać się o stypendium socjalne. Zgodnie z art. 87 ust.1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stypendium socjalne może otrzymywać student, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a na podstawie ust. 3 w szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości.

Zgodnie z art. 86 ust. 2 ww. ustawy przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 (w tym stypendium socjalnego), oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. W myśl ust. 3 zdanie pierwsze na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4 (w tym stypendium socjalne), są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Na wniosek złożony przez UKE SS stypendium socjalne na Uniwersytecie przyznaje Komisja Stypendialna dla Studentów, natomiast odwołania rozpatruje Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów, powołane przez Rektora.

Na podstawie delegacji ustawowej, wyrażonej w art. 95 ust. 2 zdanie pierwsze Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, Rektor ustalił zarządzeniem nr 78 z dnia 1 października 2019 r. Regulamin świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu ; § 4 - § 17 i § 25 - § 27 określają szczegółowe kryteria i tryb przyznawania stypendium socjalnego.

Komisja w pełni podzieliła argumentację komisji pierwszoinstancyjnej oraz przyjęła ją za własną.

Wskazała, że zgodnie z art. 93 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Z kolei zgodnie z § 5 ust. 2 Regulaminu świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Okres ten oblicza się w miesiącach, sumując do 72 miesięcy każdy rozpoczęty miesiąc, w którym wnioskodawca posiadał status studenta.

Na podstawie informacji uzyskanych ze zintegrowanego systemu informacji o nauce i szkolnictwie wyższym (POL-on), ustalono że skarżący studiował na Uniwersytecie lub innych uczelniach w następującym okresie:

- od 1 października 2013 do 19 grudnia 2015 r.;

- od 1 października 2014 do 10 lipca 2019 r.;

- od 1 października 2014 do 17 października 2018 r.;

- od 1 października 2016 do 1 maja 2017 r.;

- od 1 października 2019 do 8 stycznia 2020 r.;

- od 1 października 2019 do marca 2021 r.;

- od 1 października 2019 do marca 2021 r.;

Oznacza to, że skarżący studiował przez:

- 2013/2014 (tj. 12 miesięcy);

- 2014/2015 (tj. 12 miesięcy);

- 2015/2016 (tj. 12 miesięcy);

- 2016/2017 (tj. 12 miesięcy);

- 2017/2018 (tj. 12 miesięcy);

- 2018/2019 (tj. 10 miesięcy);

- 2019/2020 (tj. 12 miesięcy);

- 2020/2021 (tj. 9 miesięcy).

Na postawie danych zgromadzonych w systemie USOSweb, zostało ustalone, że składając wniosek o stypendium socjalne skarżący nie podał następujących okresów studiowania poza Uniwersytetem:

- od 1 października 2013 do 19 grudnia 2015 r.;

- od 1 października 2016 do 1 maja 2017 r.;

- od 1 października 2019 do 8 stycznia 2020 r.

Przy czym w okresie od 1 października 2016 do 1 maja 2017 skarżący studiował w Szkole Głównej Handlowej, gdzie pobierał stypendium socjalne, zatem nie tylko nie podał odbywania na tej uczelni studiów, ale także pobierania na niej świadczenia. Uwzględniając dane z SGH – skarżący nie pobierał stypendiów powyżej okresu 72 miesięcy. Okres 72 miesięcy studiowania tj. prawa do świadczeń (ich przysługiwania) upłynął 30 listopada 2020 r. Oznacza to, że na dzień wydania decyzji o przyznaniu świadczenia tj. 26 luty 2021 r. skarżący studiował powyżej 72 miesięcy, a okres prawa do świadczeń upłynął.

Komisja wskazała, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy art. 93 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce odnosi się do okresu pobierania świadczeń czy też przysługiwania prawa do stypendiów. "Przysługuje" według internetowego słownika języka polskiego PWN należy rozumieć, jako "należeć się komuś z tytułu ustawy, prawa, przywileju", to że świadczenie się należy, nie oznacza, że osoba uprawniona ze świadczenia korzysta lub spełnia przesłanki do korzystania z niego. Co istotne, opisana powyżej wykładania art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce pozostaje w zgodzie z zasadą stosowaną dotychczas, jeszcze na gruncie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, która w art. 184 ust. 5 stanowiła, że "studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat."

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt: II SA/Wa 1147/17; LEX nr 2540799 stwierdził, że: "do okresu trzech lat, o którym mowa w przepisie art. 184 ust. 5 ustawy (...) Prawo o szkolnictwie wyższym, zaliczyć należy wszystkie okresy, w których dana osoba posiadała status studenta na studiach prowadzących do uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego. O tym, że sformułowanie "jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat" odnosi się do czasu kontynuowania studiów w celu uzyskania tytułu magistra (a nie do okresu otrzymywania świadczeń pomocy materialnej) przesądza także użycie przez ustawodawcę w tym miejscu słowa "lat", które oznacza jednostkę czasu odpowiadającą 12 miesiącom".

Zdaniem Komisji skoro na gruncie obowiązujących dotychczas przepisów regulujących problematykę świadczeń stypendialnych określenie "przysługuje" rozumiane było jednolicie, jako "należy się z mocy prawa" niezależnie od tego, czy osoba uprawniona ze świadczenia korzysta, czy organ weryfikował, czy spełnia warunki do jego przyznania, to brak jest podstaw do zmiany tej interpretacji. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego jakoby określenie "świadczenie przysługuje" rozumiane było, jako świadczenie, które zostało przyznane i wypłacane po spełnieniu wszystkich kryteriów.

Przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce tworzą spójny system prawny, w którym funkcjonują uczelnie wyższe, studenci i pracownicy nauki. Tej systemowej spójności nie można pomijać dokonując wykładni poszczególnych przepisów ustawy, które pozbawione kontekstu mogą znaczyć coś zupełnie innego, niż znaczą interpretowane wspólnie z innymi przepisami. Artykuł 93 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, (określając termin, w którym studentom "przysługują" świadczenia stypendialne) odsyła do art. 86 ust. 1, który stanowi, że student "może ubiegać się o" przyznanie wymienionych w tym przepisie świadczeń. Skoro student "może się ubiegać", to znaczy, że świadczenia te mu "przysługują", nie oznacza to jednak, że spełnia kryteria do ich przyznania albo ze świadczeń tych korzysta. Prawidłowa systemowa wykładnia art. 86 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce prowadzi do wniosku, że student w okresie 6 lat od rozpoczęcia nauki może ubiegać się o przyznanie świadczeń stypendialnych, ponieważ w tym okresie one mu przysługują. Właściwy organ zweryfikuje, czy wnioskodawca ubiegający się o przyznanie świadczenia spełnia kryteria, a zatem, czy świadczenie to ostatecznie będzie mógł uzyskać.

W opinii Ministerstwa Edukacji i Nauki limit określony w spornym artykule ustawy "oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

Zdaniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów, w oparciu

o zebrany w sprawie materiał dowodowy (dane o podejmowanych kierunkach studiów zgromadzone w systemie USOS), w spójności ze stanowiskiem Ministerstwa Edukacji i Nauki, na podstawie wykładni językowej opartej na definicji słowa "przysługuje" wskazanej w słowniku języka polskiego oraz mając na uwadze wykładnię systemową zaprezentowaną powyżej, omawiany art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce należy rozumieć w ten sposób, że studentowi przysługują świadczenia przez okres 6 lat liczonych w miesiącach, za każdy rozpoczęty miesiąc posiadania statusu studenta. Do okresu przysługiwania świadczeń zalicza się okres przebywania na urlopie, ale nie wlicza się przerw w nauce (np. po ukończeniu jednego kierunku, a przed rozpoczęciem kolejnego). Co prawda opinie Ministerstwa nie znajdują się w katalogu akt prawa powszechnie obowiązującego, niemniej stanowią one funkcję pomocniczą w procesie stosowania prawa.

W przedmiotowej sprawie skarżący studiuje dłużej niż 6 lat, rozumiane jako 72 miesiące, a odmowa przyznania świadczenia następuje na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z powodu upływu prawa do świadczeń, w tym stypendium socjalnego, w dniu 30 listopada 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący zarzucił Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów, naruszenie przepisów:

- art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez błędną wykładnię polegającą na założeniu, że stypendium rektorskie przysługuje studentowi do 6 lat odbywania studiów, a nie do 6 lat pobierania świadczenia w postaci stypendium rektorskiego, skutkującą oddaleniem wniosku skarżącego o przyznanie stypendium rektorskiego na semestr zimowy roku akademickiego 2020/2021;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący w dniach od 1 października 2019 r. do dnia 8 stycznia 2020 roku studiował na Uniwersytecie W na kierunku Politologia, przez co organ przyjął, że posiadał status studenta na Uniwersytecie W przez 4 miesiące liczone według Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wojewódzkie sądy administracyjne w jednolity sposób dokonują wykładni pojęcia "przysługuje" na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Skarżący pobierał świadczenie przez 48 miesięcy, więc nie przekroczył 72 miesięcznego ograniczenia ustawowego. Oznacza to, że żaden organ nie zweryfikował pozytywnie przesłanek ku pobieraniu świadczenia przez okres powyżej 72 miesięcy, dlatego może on składać kolejne wnioski o przyznanie stypendium rektorskiego.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem Komisji, że art. 184 ust. 5 nieobowiązującej już ustawy o szkolnictwie wyższym należy traktować analogicznie do obecnego art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Po pierwsze, treść poprzedniego przepisu odnosiła się do studentów kontynuujących studia po ukończeniu studiów licencjackich I stopnia. Po drugie, obecne brzmienie ustawy w jasny sposób ustala i ujednolica kwestię ubiegania się o stypendium rektorskie. Art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce jasno wskazuje, iż "Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". Powyższy przepis nie wskazuje, iż powinno być to przez 6 lat studiowania, ale właśnie powinno to być 6 lat pobierania.

Zdaniem skarżącego dopiero po wydaniu prawomocnej decyzji o ustaleniu prawa do stypendium student może wiedzieć, czy spełnia przesłanki do pobierania stypendium, a organ weryfikuje te przesłanki. Dopiero po tej weryfikacji wiadome jest, że stypendium rektorskie przysługuje studentowi. Świadczenie w postaci stypendium rektorskiego nie przysługuje z mocy ustawy powszechnie każdemu studentowi. Przysługuje ono tylko temu studentowi, który spełnia przesłanki, a wiadome jest to, że spełnia przesłanki dopiero po stwierdzeniu tego przez organ wydający decyzję, a nie jest prawdą, że przysługuje ono automatycznie każdemu studentowi z mocy ustawy.

Za błędne skarżący uznał stwierdzenie organu, że "prawidłowa systemowa wykładnia art. 86 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce prowadzi do wniosku, że student w okresie 6 lat od rozpoczęcia nauki może ubiegać się o przyznanie świadczeń stypendialnych, ponieważ w tym okresie one mu przysługują. Właściwy organ zweryfikuje, czy wnioskodawca ubiegający się o przyznanie świadczenia spełnia kryteria, a zatem, czy świadczenie to ostatecznie będzie mógł uzyskać". Powyższe stanowisko zostało podważone przez liczne wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym nie uznaje się powyższej wykładni pojęcia "przysługuje" oraz jasno wskazuje się, że sam status studenta nie implikuje prawa do pobierania świadczenia stypendialnego, ale to świadczenie nabywa się po złożeniu stosownego wniosku, tj. wyrażeniu woli oraz spełnieniu przesłanek ku temu, by móc pobierać te świadczenia.

Odnosząc się do zarzutu błędnie ustalonego stanu faktycznego skarżący wskazał, że nie można wliczać do sumy miesięcznej okresu studiów powyższego okresu niepodjętych studiów na kierunku Politologia na Uniwersytecie Warszawskim. Organ błędnie ustalił, że prawo do świadczeń upływa z dniem 30 listopada 2020 r. Nawet jeśli Sąd uznałby twierdzenia strony skarżącej dotyczące wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce za prawdziwe to prawo do świadczeń wygasłoby wtedy 4 miesiące później, tj. 31 marca 2021 r.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce), w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

W myśl art. 86 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce student może ubiegać się o stypendium socjalne.

Zgodnie z art. 87 ust.1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stypendium socjalne może otrzymywać student, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a na podstawie ust. 3 w szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości.

Zgodnie z art. 86 ust. 2 ww. ustawy przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 (w tym stypendium socjalnego), oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. W myśl ust. 3 zdanie pierwsze na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4 (w tym stypendium socjalne), są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Na wniosek złożony przez UKE SS stypendium socjalne na Uniwersytecie przyznaje Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu, natomiast odwołania rozpatruje Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów, powołane przez Rektora.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów i Komisji Stypendialnej dla Studentów stypendium socjalne, w świetle ww. przepisu, nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy nić 6 lat. Skoro skarżący posiadał status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat, to jego uprawnienie do uzyskania przedmiotowego stypendium wygasło.

Z taką wykładnią przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić.

Podkreślić należy, że w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce brak ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, a w ślad za nim w przepisach Regulaminu Regulamin świadczeń dla studentów i doktorantów (§ 5 ust. 2 Regulaminu).

Zdaniem sądu pojęcie to, należy odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to czy student występował oświadczenie i czy zostało mu ono przez uczelniany organ stypendialny przyznane, tj. czy pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium socjalnego), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak art. 87 ustawy wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 - warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 - warunki przyznania zapomogi, art. 91 - przesłanki otrzymania stypendium rektora, a art. 359 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowany wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Przyjęcie poglądu prezentowanego przez Odwoławczą Komisję Stypendialną dla Studentów i Komisję Stypendialną dla Studentów prowadzi do nieracjonalnych wniosków.

Zgodnie z art. 87 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej.

W art. 88 ustawy wskazano warunki uzyskania stypendium socjalnego. Oznacza to, aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione warunki:

1) ubiegający się musi mieć status studenta;

2) ubiegający się musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc

3) ubiegający się musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane w art. 87 ustawy właściwe dla tego rodzaju stypendium.

W art. 87 ust. 1 został określony podstawowy warunek, którego spełnienie umożliwia ubieganie się przez studenta o stypendium socjalne i otrzymanie tego stypendium - tym warunkiem jest znajdowanie się przez studenta w trudnej sytuacji materialnej. Przepisy art. 87 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce nie precyzują, co należy rozumieć przez pojęcie "trudna sytuacja materialna". Pojęcie to należy wywodzić z analizy przepisów art. 87 ust. 2, jak również art. 88. Z kolei, art. 87 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce przewiduje ustalenie przez rektora w porozumieniu z uczelnianym samorządem wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającej do ubiegania się o stypendium socjalne. Przepisy zawierają progi, które nie mogą zostać przekroczone przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego do ubiegania się przez studenta o stypendium socjalne. Warunki przyznawania stypendium socjalnego określa art. 88 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

Powyższa analiza regulacji utwierdza, że świadczenie to przysługuje studentowi z chwilą spełnienia przez niego przesłanek do jego przyznania, a nie z chwilą bycia studentem.

Natomiast wykładnia Ministerstwa zrównująca okres studiowania z okresem "przysługiwania" świadczeń powoduje, że we wskazanych przykładach świadczenia zainteresowanym już "przysługiwały" (bo byli studentami), choć jeszcze nie spełnili koniecznych przesłanek - nie osiągnęli koniecznej średniej ocen albo nie posiadali w ogóle orzeczenia o niepełnosprawności. Po za tym stanowisko to nie jest wiążące dla Sądu, gdyż nie należy do źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ono sprzeczne z celem uregulowań dotyczących pomocy materialnej studentom, wyrażonym w uzasadnieniu projektu Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawa ma realizować cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, tj. jej regulacje mają pozwalać na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużek niż przez 6 lat.

Prezentowane przez Sąd rozumienie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce wynika z uzasadnienia projektu ustawy, które odnosi się do pobierania stypendiów czy zapomóg, czyli do stypendiów (zapomóg) przyznanych. Jak wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg (...) nie dłużej niż przez 6 lat". Mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się oświadczenie" (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, wszystkie powołane:orzezeniansa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, a także w powołanych przepisach Regulaminu, należało odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni, a nie - jak przyjęły w niniejszej sprawie organy stypendialne - że okres ten każdorazowo liczyć od momentu rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Podkreślić ponownie należy, że skoro z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania, otrzymywania świadczeń pomocowych, to bezpodstawne było uznanie, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec 6-letni termin. Regulamin nie może wprowadzać dodatkowych kryteriów i być sprzeczny z ustawą. W związku z tym Sąd odmówił, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP zastosowania § 5 ust. 2 Regulaminu. Stosownie do art. 92 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Skoro pomoc materialna dla studentów przyznawana jest na semestr lub na rok akademicki, to należy przyjąć, że pomoc ta dotyczy takich właśnie okresów, a zatem skoro rok akademicki składa się z dwóch semestrów, to w przypadku, gdy student nie korzysta z pomocy stypendialnej w całym roku akademickim - w dwóch semestrach, lecz tylko w jednym z semestrów, to tym samym nie można zaliczyć semestru, w którym student nie otrzymuje pomocy, nie pobiera świadczenia do 6-letniego okresu uprawniającego go do otrzymywania świadczeń, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

Organy stypendialne wobec zastosowania błędnej wykładni powołanych przepisów ustawy, jak i Regulaminu świadczeń nie badały przez jaki okres skarżący pobierał stypendium poprzestając na ustaleniu, że studiuje już dłużej niż 6 lat, co jest ustaleniem prawnie irrelewantnym. Biorąc pod uwagę, że skarżący nie wyczerpał 6-cio letniego okresu studiowania, bez znaczenia pozostaje, czy ubiega się o stypendium na tym samym czy innym (kolejnym) kierunku, niż pobierał je wcześniej.

Z tego powodu zarzuty skargi dot. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce zasługiwały na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja - jako wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy - winna być uchylona. (Podobnie np. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20, WSA w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 105/20, WSA w Gliwicach z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 248/20).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2022 r., poz. 329), jak w punkcie II sentencji wyroku. Na koszty te składały się: wpis od skargi w wysokości 200 zł, oplata za czynności radcy prawnego w wysokości 480 zł, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1,lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.) oraz wydatek poniesiony w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika w wysokości 17 zł.