Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1304/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2 pkt 2 art. 12 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Dnia 2 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi R. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2018 r. nr [....] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e:

Starosta T., decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], na podst. art.12 ust. 2 pkt 2 oraz art 12 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 978), zwanej dalej: "u.k.p.", odmówił skarżącemu R. U. zwrotu kategorii C, C+E, D, D+E prawa jazdy.

Powyższe rozstrzygnięcie, organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania:

W dniu [...].08.2018 r. skarżący złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E, D, D+E. Zgodnie z aktami ewidencyjnymi posiadał prawo jazdy kat. A, B, B+E, C, C+E, D, D+E nr [...] wydane przez Starostę T. , które zostało zatrzymane postanowieniem Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...].01.2018 r., sygn. akt [...].

W dniu [...].06.2018 r. do Starostwa Powiatowego w T. wpłynął wyrok II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w T. z dnia [...].05.2018 r., sygn. akt II K 118/18 orzekający w III punkcie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kategorii A i B na okres 3 trzech lat, tj. od dnia [...].12.2017 r. do dnia [...].12.2020 r.

Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., prawo jazdy kat. AM, Al, A2, A, Cl, C, Dl, lub D a także B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E nie może być wydane osobie w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Fakt, że przed wyrokiem skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kat. B, B+E, C, C+E, D, D+E zaś Sąd Rejonowy w T. prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B w ruchu lądowym na okres 3 trzech lat, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu ww. może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte kategorii C C+E D D+E. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 u.k.p., dlatego też sąd karny nie musiał orzec o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii C, C+E, C, D+E prawa jazdy.

Ponadto w dniu [...].07.2018 r. Starosta T. cofnął Panu R. U. uprawnienia w zakresie kat. AM, A2, B, B1, A, A1. Zgodnie z art. 12 ust. 3 pkt 1 prawo jazdy kat. C1, C, D1 lub D nie może być wydane osobie w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1/ przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 12 ust. 2 pt. 2 i 3 u.k.p., polegającą na przyjęciu, iż orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B powoduje, ze nie jest możliwe wydanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, E+E i D w sytuacji gdy wnioskodawca nie utracił uprawnień do kierowania pojazdami tych kategorii, co stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego.

2/ zasady bis in idem poprzez rozszerzenie przez organ administracyjny zakazu orzeczonego,

3/ naruszenie art. 2, art. 10, ar. 45 i art. 175 Konstytucji i art. 42 kk poprzez nieuprawnione wkroczenie w kognicję sądu wyłącznie uprawnionego do wymierzenia kary w sposób wiążący dla organów administracji.

4/ przepisów postępowania tj. art. 7 kpa i 8 kpa

Skarżący wniósł o: uchylenie lub zmianę decyzji poprzez zwrot prawo jazdy C, C+E, D, D+E.

W uzasadnieniu odwołania wywodził, że sąd orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów określając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie stanowi podstawę do cofnięcia uprawień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ administracji. Organ ten nie może przy tym rozszerzyć ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu, co ma miejsce w tym konkretnym wypadku. Na taki stan rzecz zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014 r sygn. akt. IKZP29/13. A zatem w tym konkretnym przypadku rozszerzenie zakazu na pozostałe kategorie jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa i jest sprzeczne z orzeczonym wyrokiem przez Sąd.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] września 2018 r., na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej: "k.p.a.", utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy podjęte rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia i rozważania:

Sąd Rejonowy Wydział Karny w T. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2018 r. uznał skarżącego za winnego kierowania w dniu [...] grudnia 2017 r. samochodem osobowym marki [...] nr rej. [...] w stanie nietrzeźwości tj. o czyn z art. 178a § 1 kk i w związku z tym orzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kategorii A i B, na okres 3 lat.

Jednocześnie jak wynika z akt sprawy, ostateczną decyzją z dnia [...] lipca br. nr [...] organ I instancji cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii AM,A2,B,B1,A,A1 prawa jazdy, a także ostatecznymi decyzjami z dnia 4 lipca br. nr [...] , [...], [...] skarżący został skierowany na badania psychologiczne, lekarskie oraz kurs reedukacyjny.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w stanie prawnym po nowelizacji u.k.p. ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Według art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, Al, A2, A, Cl, C, Dl lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (pkt 2) oraz w zakresie kategorii B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, Dl lub D. Wraz z nowelizacją, która weszła w życie z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła zmiana treści art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii.

Zatem skutki prawomocnego wyroku zakazującego prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, w tej sprawie kat. A i B zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów - w tej sprawie również na kategorie C,C+E,D,D+E.

Dlatego skarżący nie może skutecznie domagać się zwrotu prawa jazdy kategorii w tych kategoriach, skoro został wobec niego orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii A i B.

Regulacja prawa materialnego jest obecnie jednoznaczna. Organy administracji wbrew zarzutom odwołującego nie wkraczają w kognicję sądów w zakresie orzekania środków karnych - o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych a jedynie w tym wypadku o zwrocie prawa jazdy w omawianych kategoriach.

W skardze złożonej do Sądu, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I organu instancji, jak też o zmianę tych decyzji, poprzez zwrot prawa jazdy pozostałych kategorii nieobjętych wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Karny w T. z dnia [...] maja 2018 r (sygn. akt. II K 118/18).

Skarżący zarzucił naruszenie:

1/ art. 2, 10, 45 Konstytucji poprzez błędną wykładnię art. 12 ust 2 pkt 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U z 2014 poz. 970) albowiem przepis ustawy narusza prawo do Sądu.

2/ art 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.k. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B powoduje, że nie jest możliwe wydanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii pozostałych w sytuacji gdy wnioskodawca nie utracił uprawnień do kierowania pojazdami tych kategorii co stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego.

3/ art. 6 kpa , art 7 kpa poprzez wprowadzenie w błąd skarżącego co do decyzji administracyjnej poprzez skierowanie na badania skarżącego, który poniósł szkodę, a w szczególności zasady zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że skoro ostatecznymi decyzjami z dnia [...] lipca 2018 r., został skierowany na badania psychologiczne, lekarskie oraz kurs reedukacyjny, to uznał, że zostają podjęte czynności zmierzające do zwrotu prawa jazdy. W ocenie strony, koszty badań oraz uczestnictwa w kursie reedukacyjnym, bezpośrednio wiążą się z przedmiotowym postępowaniem Skarżący zarzucił, że został zmodyfikowany środek karny wprowadzony normą art. 42 k.k przez art. 12 u.k.p., oraz przez Starostę, który zmusił skarżącego, który zaufał organowi administracji publicznej do dodatkowych kursów i opłat (w tym opłaty za prawo jazdy, kurs reedukacyjny). A zatem nie do przyjęcia jest fakt, iż dolegliwość w postaci skutków zapisanych w ustawie przekracza znacznie dolegliwość środka karnego w rozstrzygnięciu sądu. A zatem zarówno takie orzeczenie Starosty, samorządowego Kolegium Odwoławczego budzi wątpliwość w zakresie zgodności tych działań z Konstytucją.

Strona podniosła, że praca jako kierowca zawodowy była jedynym źródłem utrzymania całej jego rodziny i dlatego ze względów społecznych prawo jazdy powinno zostać zwrócone jako pomoc w utrzymaniu rodziny.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w treści nadanej ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. poz. 970).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i w zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 2 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 3 tej ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C lub D (art. 12 ust. 2 pkt 2) oraz C+E lub D+E (art. 12 ust. 2 pkt 3) - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 u.k.p., poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed tą zmianą, regulacja art. 12 ust. 2 tej ustawy, stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot.

Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowanie, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu [...].05.2018 r.

Na podstawie zatem stanu prawnego obowiązującego po dokonaniu zmiany treści przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 u.k.p., należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, tj. czy regulacje te dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.

W art. 12 ust. 1 u.k.p., wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 u.k.p., okoliczność wyłączającą możliwość wydania prawa jazdy określoną w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem.

Tym samym więc w znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy.

Do powyższego wniosku prowadzą nie tylko dyrektywy wykładni językowej, ale także i celowościowej. Zarówno bowiem literalna treść przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p., jak i ratio legis tej regulacji oraz wyraźna wola prawodawcy zmiany jej treści, nakazują zdaniem Sądu, rozumieć ten przepis w ten sposób, iż odnosi się on także względem osób, którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii nie objętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. Rozróżnienie w akcie prawnym instytucji wydania prawa jazdy, zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy, fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu tych dwóch ostatnich instytucji prawnych, nie pozwalają na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 u.k.p. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogłaby w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu. Dlatego też nie tylko wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p., ale także racje celowościowe omawianych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, iż w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., wyrażony został jednoznaczny nakaz niewydawania przez organ administracyjny osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E, D, D+E, prawa jazdy tej kategorii, w czasie trwania orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B.

Dokonane przez organy orzekające ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości i podlegają subsumcji pod normy prawne zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p.

W świetle powyższych rozważań, nie jest zasadny przedstawiony w skardze art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.k.p. Tym samym, nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 2, 10, 45 Konstytucji poprzez błędną wykładnię art. 12 ust 2 pkt 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Chybionym i w istocie niezrozumiałym jest wytyk naruszenia prawa do sądu w sytuacji, kiedy skarga strony została przez Sąd przyjęta i rozpoznana w ramach procesu, w którym skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału.

Co się natomiast tyczy zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a. , art 7 k.p.a., poprzez wprowadzenie w błąd skarżącego wskutek skierowanie go na badania przez, co poniósł szkodę, to w skardze nie wykazano jaki wpływ na wynik sprawy maiło to zarzucane uchybienie. Dlatego też nie można uznać, by zarzut ten mógł odnieść skutek.

W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że skarga nie była zasadna i dlatego też na podst. art. 151 p.p.s.a., podlegała oddaleniu.