Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 77/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1 , art. 138 par. 1 pkt 2, art. 149 par. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant Referent stażysta Katarzyna Działek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowionego w sprawie rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w Gliwicach jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 grudnia 2017 r., nr [...], którą organ ten uchylił decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 6 października 2017 r., nr [...] (uchylającą decyzję własną z dnia 7 maja 2013 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji z dnia 8 grudnia 2009 r. o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...] oraz uchylił decyzję z dnia 8 grudnia 2009 r. o zarejestrowaniu ww. pojazdu i odmawiającą jego rejestracji), oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 8 grudnia 2009 r., nr [...], Starosta Głubczycki zarejestrował na rzecz Z. K. i G. K. pojazd marki [...], nr nadwozia [...], wydając dowód rejestracyjny seria i numer: [...], tablice rejestracyjne nr [...] i znak legalizacyjny nr [...].

Pismem z dnia 14 września 2012 r., nr [...], Prokurator Okręgowy w Gliwicach, podstawie art. 184 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej K.p.a., wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Starosty Głubczyckiego z dnia 8 grudnia 2009 r., podnosząc, że w toku śledztwa nadzorowanego przez Prokuraturę Okręgową w Gliwicach, sygn. akt [...], stwierdzono, że dokumenty przedłożone do rejestracji przedmiotowego pojazdu w postaci dowodu rejestracyjnego ([...]) oraz karty pojazdu ([...]) są fałszywe.

Postanowieniem z dnia 19 września 2012 r., nr [...], Starosta Głubczycki wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzja z dnia 8 grudnia 2009 r. i decyzją z dnia 1 października 2012 r., nr [...], uchylił decyzję ostateczną z dnia 8 grudnia 2009 r. o rejestracji samochodu osobowego marki [...], nr rejestracyjny [...] oraz odmówił rejestracji tego pojazdu, wzywając jednocześnie strony do zwrotu: dowodu rejestracyjnego seria i numer [...], dwóch tablic rejestracyjnych o treści [...] oraz karty pojazdu seria i numer [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania Z. K. i G. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 28 lutego 2013 r., nr [...], uchyliło decyzję z dnia 1 października 2012 r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 7 maja 2013 r., nr [...], Starosta Głubczycki odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 8 grudnia 2009 r., nr [...], w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908, z późn. zm. [na dzień wydania zaskarżonej do tut. Sądu decyzji - Dz. U. z 2017 r. poz. 1260, z późn. zm.]), zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prowadzone przez Komendę Wojewódzką Policji w [...] postępowanie przygotowawcze dotyczące sfałszowanych dowodów rejestracyjnych nie zostało zakończone. Organ podał, że jeżeli sąd prawomocnie orzeknie w przedmiocie sfałszowanych dokumentów stanowiących podstawę rejestracji, zostanie ponownie wszczęte postępowanie wznowieniowe. Decyzja ta - wobec jej niezaskarżenia - stała się ostateczna.

W związku z przedłożeniem organowi pierwszej instancji przez Prokuratora Okręgowego w Gliwicach wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt [...], stwierdzającego popełnienie przestępstwa podrobienia m.in. umowy z dnia 12 listopada 2009 r. kupna-sprzedaży samochodu osobowego marki [...] o nr [...] (pkt 179 wyroku), postanowieniem z dnia 14 października 2013 r., nr [...], Starosta Głubczycki, na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją Starosty Głubczyckiego z dnia 8 grudnia 2009 r., nr [...], a orzeczeniem z dnia 29 października 2013 r. uchylił decyzję o rejestracji spornego pojazdu i odmówił jego rejestracji.

W wyniku rozpatrzenia odwołań Prokuratora Okręgowego w Gliwicach oraz Z. K. i G. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 24 kwietnia 2014 r., nr [...], uchyliło decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 29 października 2013 r., nr [...], i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości, wskazując, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie sprzeczne ze sobą decyzje Starosty, tj. decyzja ostateczna z dnia 7 maja 2013 r. oraz decyzja będąca przedmiotem odwołania (z dnia 29 października 2013 r.), które zostały wydane w tej samej sprawie, mimo braku zmiany w stanie faktycznym.

Na skutek skargi Prokuratora Okręgowego w Gliwicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II SA/Op 383/14, uchylił decyzję Kolegium z dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd stwierdził, że bez względu na to, jaka podstawa wznowienia zostanie wskazana w postanowieniu, organ jako dysponent postępowania wszczętego z urzędu może i powinien badać wszystkie te przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, których badanie z urzędu jest dopuszczalne. Zwrócił uwagę, że we wcześniejszym postępowaniu wznowieniowym organ badał, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 K.p.a., czy fałszywe były dokumenty przedłożone do rejestracji w postaci zagranicznej karty pojazdu i dowodu rejestracyjnego, zatem ponowne badanie tych okoliczności, tj. ustalenie fałszywości karty pojazdu i dowodu rejestracyjnego, stosownie do art. 145 § 2 K.p.a., było w niniejszej sprawie niedopuszczalne. Jednak organowi umknęła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. wyjście na jaw nowej okoliczności faktycznej w postaci sfałszowania umowy kupna samochodu, która istniała już na dzień zarejestrowania samochodu, jako mogącej mieć istotne znaczenie dla ustalenia okoliczności dotyczącej przedstawienia przez rejestrującego pojazd, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, dowodu własności pojazdu. Zdaniem Sądu, Kolegium bezpodstawnie zatem umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Wyrokiem z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3252/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu od powyższego orzeczenia.

Ponownie rozpatrując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 16 marca 2017 r. o numerze [...] uchyliło decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 29 października 2013 r. i stwierdziło, że wydanie decyzji tego organu z dnia 8 grudnia 2009 r. nastąpiło z naruszeniem prawa.

Pismem z dnia 26 lipca 2017 r. (data wpływu), nr [...], Prokurator Okręgowy w Gliwicach wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Starosty Głubczyckiego z dnia 7 maja 2013 r., nr [...]. Powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w. zw. z art. 149 § 1 K.p.a. i art. 150 § 1 K.p.a., Prokurator wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 7 maja 2013 r. i uchylenie tej decyzji, a także uchylenie decyzji z dnia 8 grudnia 2009 r. i odmowę rejestracji pojazdu. W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator wskazał, że nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji z dnia 7 maja 2013 r., nieznaną organowi, jest informacja, jaką uzyskał Starosta od organu [...], a dotycząca tego, że zarówno dowód rejestracyjny, jak i karta pojazdu, dołączone do wniosku stron o rejestrację przedmiotowego pojazdu nigdy nie były wydane na terenie [...]. W przekonaniu Prokuratora, okoliczność ta potwierdza, że dołączone do wniosku dokumenty są w sposób "oczywisty" fałszywe w rozumieniu art. 145 § 2 K.p.a., a to z kolei uzasadnia uchylenie decyzji z dnia 7 maja 2013 r. o rejestracji pojazdu w postępowaniu wznowieniowym i odmowę rejestracji pojazdu, jako dokonanej w oparciu o fałszywe dokumenty. Zdaniem Prokuratora, fałszerstwo obu dokumentów potwierdza pośrednio także wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt [...], stwierdzający w pkt 179 podrobienie umowy kupna samochodu marki [...]. Dokumenty te stanowią natomiast podstawę do zarejestrowania pojazdu, a więc w sytuacji, gdy nie zostały przedstawione dokumenty prawdziwe, nie mogło dojść do skutecznej rejestracji.

Pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r., nr [...], Starosta Głubczycki, na podstawie art. 61 w związku z art. 186 K.p.a., zawiadomił Z. K. i G. K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego na skutek sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w Gliwicach od decyzji ostatecznej Starosty Głubczyckiego z dnia 7 maja 2013 r. Jednocześnie organ pouczył strony o uprawnieniach procesowych wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 K.p.a.

Decyzją z dnia 6 października 2017 r., nr [...], Starosta Głubczycki uchylił decyzję własną z dnia 7 maja 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Starosty Głubczyckiego z dnia 8 grudnia 2009 r. o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki [...] pod nr rej. [...] na rzecz Z. K. i G. K. (pkt 1), uchylił decyzję własną z dnia 8 grudnia 2009 r. o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki [...] pod. nr rej. [...] na rzecz Z. K. i G. K. (pkt 2) oraz odmówił zarejestrowania przedmiotowego pojazdu (pkt 3). Rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 150 § 1 oraz art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ zrelacjonował stan faktyczny sprawy i stwierdził, że fakt sfałszowania przedłożonych przez strony wraz z wnioskiem o rejestrację ww. pojazdu dokumentów wynika z przekazanej przez organ [...] informacji z dnia 19 czerwca 2014 r., opinii biegłego z zakresu badań technicznych z dnia 22 kwietnia 2011 r. oraz pośrednio z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt [...]. Starosta wyjaśnił, że wprawdzie nie jest w posiadaniu wyroku sądowego wskazującego bezpośrednio, iż [...] dokumenty zostały sfałszowane, jednak zgodnie z treścią art. 145 § 2 K.p.a., z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Organ podkreślił, że dla stwierdzenia oczywistości sfałszowania dowodu wystarczy zaistnienie stanu, który jest określany jako brak wątpliwości co do tego, że dowód został sfałszowany, np. podrobiony, a z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Ponadto uznał za poważą szkodę dla interesu społecznego pozostawienie w obrocie prawnym rejestracji samochodu dokonanej na podstawie fałszywych dokumentów. Dodatkowo organ stwierdził, że w świetle art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym posłużenie się fałszywymi dokumentami w trakcie rejestracji oznacza, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do rejestracji pojazdu.

W odwołaniu od powyższej decyzji właściciele pojazdu – Z. K. i G. K. wnieśli o jej uchylenie. Wyjaśnili, że działali w dobrej wierze, a pojazd zakupili w profesjonalnym komisie samochodowym, dlatego nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji zaistniałej sytuacji. Podkreślili, że należało mieć na względzie również interes strony, zwłaszcza że zostali poinformowani przez Komendę Wojewódzką Policji w [...], iż samochód nie pochodzi z przestępstwa. Powyższe okoliczności nie dają - ich zdaniem - podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z przyczyny opisanej w art. 145 § 1 pkt 1 zw. z art. 145 § 2 K.p.a. Poza tym powinni mieć zapewnioną możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu wobec opinii biegłego. Tymczasem decyzja odmawiająca rejestracji pojazdu stanowi poważną szkodę dla ich interesu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), nadal zwanej w skrócie "K.p.a.", uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie oraz przytoczyło i omówiło przepisy regulujące tryb wznowienia postępowania, w tym art. 145 § 1 i art. 149 § 1-3 K.p.a., a także przepisy dotyczące instytucji sprzeciwu prokuratora, w tym art. 184 § 1-2, art. 186 i art. 188 K.p.a. Następnie stwierdziło, że w przypadku, gdy postępowanie w trybie nadzwyczajnym toczy się z urzędu, tak jak w niniejszej sprawie w związku ze sprzeciwem Prokuratora, organ wznawia postępowanie wydając postanowienie na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. w związku z art. 186 K.p.a., mające na celu ustalenie, czy przesłanki do jego wznowienia rzeczywiście istnieją. Zdaniem Kolegium, skoro norma art. 149 § 1 K.p.a. obliguje organ administracji publicznej do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, to podjęcie przez organ merytorycznego rozstrzygnięcia, tj. w niniejszej sprawie decyzji z dnia 6 października 2017 r., przed wydaniem postanowienia o wznowieniu oznacza, że organ orzekał w sprawie, której nie wszczął. Tym samym Starosta Głubczycki nie był uprawniony do wypowiadania się co do podstaw postępowania, a jedynie do badania zarzutów, a więc do weryfikowania, czy sprzeciw Prokuratora Okręgowego w Gliwicach był oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. Kolegium podkreśliło, że omawiane postanowienie wszczyna pierwszą fazę postępowania i jego wydanie jest obligatoryjne. Na jego podstawie strona uzyskuje bowiem informację o tym, że wobec ostatecznej decyzji, w której posiadała legitymację procesową i określającej jej prawa podmiotowe, toczyć się będzie postępowanie administracyjne. Kolegium stwierdziło, że wprawdzie Starosta Głubczycki zawiadomił Z. K. i G. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w związku ze sprzeciwem Prokuratora, jednak pismo to wydane zostało na podstawie art. 61 K.p.a. i nie wynika z niego, że postępowanie będzie się toczyć w oparciu o regulację art. 145 § 1 K.p.a. Przywołanie w treści zawiadomienia art. 186 K.p.a. również nie wskazuje na wznowienie postępowania, ponieważ Prokurator uprawniony jest do wniesienia sprzeciwu także w innych trybach nadzwyczajnych: stwierdzenia nieważności decyzji bądź jej zmiany albo uchylenia. Organ odwoławczy podniósł też, że w postanowieniu o wznowieniu postępowania należy określić podstawy wznowienia, a brak w tym zakresie stanowi naruszenie prawa, które ma istotny wpływ na wynik postępowania. Dalej dowodził, że przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przewiduje możliwość uchylenia przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenia co do istoty albo uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości albo w części, jeżeli postępowanie przed tym organem stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie bezprzedmiotowość wynika z faktu, że Starosta Głubczycki rozstrzygnął sprawę co do istoty, mimo tego że nie wszczął postępowania. Natomiast wobec bezprzedmiotowości postępowania zakończonego decyzją z dnia 6 października 2017 r., Kolegium za zbędne uznało odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu.

W skardze na powyższą decyzję Prokurator Okręgowy w Gliwicach wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia Kolegium, zarzucając obrazę przepisów art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., polegającą na uchyleniu w całości decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie Starosty Głubczyckiego nie było i nie stało się bezprzedmiotowe i wobec tego nie zachodziła podstawa do jego umorzenia. Zdaniem skarżącego, powyższe naruszenie przepisów mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W motywach skargi Prokurator zgodził się z Kolegium w kwestii konieczności uchylenia decyzji Starosty Głubczyckiego z dnia 6 października 2017 r. jako wydanej z naruszeniem przepisów dotyczących trybu wznowieniowego z uwagi na niewydanie postanowienia w wznowieniu postępowania. Natomiast nie podzielił stanowiska Kolegium o wystąpieniu przesłanek do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. W tym zakresie wywodził, że wywołane sprzeciwem postępowanie administracyjne Starosty ma swój przedmiot, tj. rozstrzygnięciu podlega konkretna sprawa administracyjna, którą jest rejestracja pojazdu. Postępowanie to - po uzupełnieniu stwierdzonego braku formalnego - może się merytorycznie toczyć. Zdaniem Prokuratora, Kolegium w uzasadnieniu decyzji popadło w sprzeczność w rozumowaniu, albowiem z jednej strony stwierdziło, że brak wszczęcia postępowania jest przyczyną niemożności rozstrzygnięcia sprawy co do meritum, z drugiej zaś wywiodło, że "niewszczęte" przecież postępowanie należy umorzyć. Powołując się na orzecznictwo sądowe, Prokurator argumentował, że podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. jest zasadne wówczas, gdy organ pierwszej instancji podjął - po dokonaniu błędnej oceny - nieprawidłowe rozstrzygnięcie merytoryczne w sytuacji, gdy są podstawy do umorzenia postępowania. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie Starosta Głubczycki nie miał podstaw do umorzenia postępowania, albowiem sprawa, którą rozpatrywał miała i wciąż ma swój przedmiot. Organ pierwszej instancji popełnił błąd formalny, polegający na niewydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania przed wydaniem decyzji merytorycznej. Skarżący podkreślił, że w sprawie nie zaistniał stan bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Wznowione postępowanie ma swój przedmiot i wobec zaistnienia - w świetle nowej przyczyny wznowienia - warunków do uchylenia decyzji pierwotnej i odmowy rejestracji powinno zakończyć się zastosowaniem przepisu art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i podkreślając, że niewszczęte postępowanie wznowieniowe nie może zakończyć się wydaniem orzeczenia merytorycznego.

Na rozprawie sądowej Prokurator Okręgowy w Gliwicach podtrzymał skargę oraz wywody i wnioski w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2017 r. - wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. - o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji z dnia 6 października 2017 r., podjętej w trybie wznowienia postępowania, oraz o umorzeniu postępowania tego organu w całości. Podkreślić trzeba, że oceniana decyzja nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, bowiem nie kształtuje żadnego stosunku prawnego w zakresie uprawnień czy obowiązków strony, a jedynie znosi prowadzone postępowanie. Z tego powodu ocena Sądu ograniczona była do problematyki umorzenia postępowania i związanej z tym kwestii jego bezprzedmiotowości, jako podstawy do podjęcia przez Kolegium kwestionowanej decyzji. Rozważając prawidłowość zastosowania w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., dostrzec należy, że ustalając kompetencję organu odwoławczego do uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania administracyjnego pierwszej instancji w danej sprawie, przepis ten nie określa przesłanek podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Niemniej jednak, ograniczenie swobody organu odwoławczego w wyborze zakończenia postępowania odwoławczego wydaniem decyzji określonej w art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. związane jest z naruszeniem przepisów prawa przez organ pierwszej instancji i związaną z tym wadliwością jego decyzji oraz z przesłanką umorzenia postępowania, o jakiej mowa w art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej mają obowiązek umorzyć postępowanie w każdym przypadku, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Na gruncie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłankę uchylenia decyzji stanowi zatem jej wadliwość, wyrażająca się w dokonaniu błędnej oceny i podjęciu nieprawidłowego rozstrzygnięcia, zaś przesłankę umorzenia postępowania - jego bezprzedmiotowość.

Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygniecie co do istoty. Tak więc bezprzedmiotowość zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. W przypadku przyczyny o charakterze przedmiotowym, brak jest przedmiotu faktycznego do rozpoznania. Organ odwoławczy uprawniony jest więc do umorzenia postępowania pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Na aprobatę zasługuje przyjmowany w orzecznictwie pogląd, wedle którego istota bezprzedmiotowości postępowania polega na nastąpieniu takiego zdarzenia prawnego lub faktycznego, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 467/11 i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 48/13, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając przedstawione znaczenie pojęcia bezprzedmiotowości postępowania, w pełni należy zgodzić się ze stanowiskiem Prokuratora Okręgowego w Gliwicach, że w dacie podejmowania decyzji odwoławczej w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły takie okoliczności faktyczne lub prawne, które wpłynęłyby na niemożność orzekania o istocie sprawy i które czyniłyby postępowanie organu pierwszej instancji bezprzedmiotowym. Przede wszystkim dostrzec trzeba, że wszczęcie postępowania z urzędu przez organ pierwszej instancji nastąpiło na skutek wniesionego, na podstawie art. 184 K.p.a., przez Prokuratora sprzeciwu od decyzji ostatecznej z dnia 7 maja 2013 r. W sprzeciwie tym Prokurator wyraźnie domagał się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wobec wystąpienia nieznanej organowi w dniu wydania decyzji z dnia 7 maja 2013 r. okoliczności faktycznej, a mianowicie informacji, jaką uzyskał Starosta od organu [...], że zarówno dowód rejestracyjny, jak i karta pojazdu, dołączone do wniosku stron o rejestrację spornego pojazdu, nigdy nie były wydane na terenie [...]. W przekonaniu Prokuratora, okoliczność ta potwierdza, że dołączone do wniosku dokumenty są w sposób "oczywisty" fałszywe w rozumieniu art. 145 § 2 K.p.a., a to z kolei uzasadnia uchylenie decyzji z dnia 7 maja 2013 r. o rejestracji pojazdu w postępowaniu wznowieniowym i odmowę rejestracji pojazdu, jako dokonanej w oparciu o fałszywe dokumenty. W ocenie Sądu, w świetle tak sprecyzowanego żądania Prokuratora, wbrew stanowisku Kolegium, należy przyjąć, że postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji nie stało się bezprzedmiotowe. Nadal bowiem istnieje podmiot inicjujący to postępowanie, tj. Prokurator, który jest zainteresowany jego zakończeniem. Ponadto postępowanie to ma swój przedmiot, którym jest rejestracja spornego pojazdu i ocena wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Kontynuując rozważania, nie można również zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium o braku wszczęcia postępowania przez Starostę Głubczyckiego z uwagi na niewydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, stosownie do wymogu z art. art. 149 § 1 K.p.a. Słusznie wskazało Kolegium, że stosownie do powyższego przepisu o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, którego wydanie, w myśl art. 149 § 2 K.p.a., stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wydanie postanowienia w kwestii wznowienia odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Jest to akt procesowy, nierozstrzygający sprawy wznowienia postępowania, a jedynie otwierający postępowanie w sprawie. Na tym etapie organ nie może natomiast oceniać, czy wskazane przez stronę przyczyny wznowienia faktycznie wystąpiły. W rozpoznawanej sprawie należy jednak mieć na uwadze specyfikę prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania, które zostało zainicjowane sprzeciwem Prokuratora. Sprzeciw prokuratorski, o którym mowa w art. 184 K.p.a., będący nadzwyczajnym środkiem prawnym umożliwiającym zainicjowanie jednego ze szczególnych postępowań administracyjnych (trybów weryfikacji lub zmiany decyzji ostatecznej), wyrażony w piśmie procesowym, w którym prokurator wnosi sprzeciw - z uwagi na formę i organ, od którego pochodzi - ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. Analizując zatem treść takiego dokumentu, organ zobowiązany jest uwzględnić nie tylko samo wniesienie sprzeciwu, ale - co do zasady - również uznać fakty potwierdzone w uzasadnieniu tego środka prawnego. Wobec braku przedstawienia jakiegokolwiek przeciwdowodu można zatem przyjąć, że faktem stwierdzonym w dokumencie urzędowym, jakim jest sprzeciw prokuratora, o którym mowa w art. 184 K.p.a., jest nie tylko samo jego wniesienie, ale przede wszystkim również te okoliczności, które zostały wskazane w uzasadnieniu tego dokumentu (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2796/15). Odnotowania również wymaga, że stosownie do art. 186 K.p.a., w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy administracji publicznej obligatoryjnie wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu, zawiadamiając o tym strony. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sytuacji wznowienia postępowania na skutek sprzeciwu prokuratora organ nie bada przesłanek formalnych, tak jak w przypadku podania o wznowienie (termin, status prawny podmiotu, wskazanie przesłanek wznowienia), ale ma obwiązek - co do zasady - wszcząć z urzędu postępowanie. W kontrolowanej sprawie Starosta Głubczycki niewątpliwie uchybił przepisowi art. 149 § 1 K.p.a., nie wydając formalnego aktu o wznowieniu postępowania w postaci postanowienia, jednakże nie można nie dostrzec, że organ ten wszczął postępowanie pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie ostatecznej decyzji z dnia 7 maja 2013 r., wskazując jej przedmiot oraz datę. Podał również, że wszczyna postępowanie z urzędu w związku ze sprzeciwem Prokuratora i pouczył strony postępowania o przysługujących im uprawnieniach procesowych. Zatem, pomimo wady formalnej wszczętego przez organ pierwszej instancji postępowania wznowieniowego, strony miały podstawową informację na temat tego postępowania oraz mogły zapoznać się ze sprzeciwem, w którym Prokurator jednoznacznie wskazał, że domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W tym miejscu zauważyć jeszcze można, że strony postępowania we wniesionym odwołaniu od decyzji z dnia 6 października 2017 r. nie zarzuciły organowi naruszenia ich praw w związku z niewskazaniem, że postępowanie będzie prowadzone w trybie wznowienia. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawy nie doszło zatem do sytuacji, w której organ - po otrzymaniu sprzeciwu - wydał rozstrzygnięcie bez wszczęcia postępowania i bez zawiadomienia stron o prowadzonym postępowaniu. W tych okolicznościach faktycznych sprawy, stanowisko Kolegium o bezprzedmiotowości postępowania wobec braku wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji, uznać więc trzeba za nieprawidłowe.

Przedstawione powyżej rozważania świadczą o niewłaściwym zastosowaniu przez Kolegium art. 138 § 1 pkt 2 in fine w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. Wydana w kontrolowanej sprawie decyzja organu odwoławczego nie jest trafna, ponieważ niewątpliwie nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania. Umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, Kolegium błędnie przyjęło, że wadliwe pod względem formalnym wszczęcie postępowania wznowieniowego przez Starostę oznacza brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez Kolegium przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c - uchylił zaskarżoną decyzję.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a., i merytoryczne rozpoznanie sprawy.