Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 751/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 6, art. 15, art. 27 § 1 pkt 9, art. 29, art. 33, art. 59 § 1 i 2, art. 60 § 1, art. 61
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 40 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.), Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi B.B. i J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., powołując się na przepis art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, póz. 1954 ze zm.), uznał za niesłuszny zarzut B. i J. B. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu wykonanie obowiązku określonego w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...], polegającego na rozbiórce wybudowanych na działce o nr ewid. [...] w L. gm. S., bez wymaganego pozwolenia na budowę, domku letniskowego o wym. 5,40 x 5,60 m, zbiornika na nieczystości płynne z przyłączem oraz na uporządkowaniu terenu po rozbiórce i zgłoszeniu wykonania tego obowiązku.

W uzasadnieniu postanowienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w związku z uchylaniem się od wykonania powyższych obowiązków, w dniu [...] wysłane zostało do B. i J. B. upomnienie nr [...], w którym ponownie wezwano do wykonania obowiązku, jak również uprzedzono zobowiązanych, że w razie jego niewykonania w terminie 90 dni od dnia otrzymania upomnienia, zostanie wszczęte przeciwko nim postępowanie egzekucyjne. Organ zaznaczył także, że przedmiotowe upomnienie zostało doręczone B. i J. B. w dniu 8 kwietnia 1998r, co oznacza, że 90-dniowy termin upłynął 8 lipca 1998r. Następnie, postanowieniem nr [...] określono ostateczny termin wykonania obowiązku na dzień 31 lipca 2000r.

Z uwagi na stwierdzenie niewykonania w/w obowiązku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wszczął postępowanie egzekucyjne, nakładając postanowieniem nr [...] na B.ę i J. B. grzywnę w celu przymuszenia. Do postanowienia dołączono tytuł wykonawczy nr [...].

Organ l instancji wskazał dalej, iż na postanowienie nr [...] B. i J. B. wnieśli zażalenie, a nadto zgłosili zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji

administracyjnej, bez uprzedniego doręczenia zobowiązanym upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi na powyższe, zgłaszający zarzut wnieśli o umorzenie postępowania poprzez wycofanie tytułu wykonawczego wraz z klauzulą wykonalności.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] uznał zarzuty za słuszne, aczkolwiek z innych powodów niż te wskazane przez skarżących tj. ze względu na brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w postanowieniu nr [...]. Postanowieniem nr [...] uchylone zostały postanowienie nr [...] oraz tytuł wykonawczy nr [...]. Następnie, postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ ten nałożył na B. i J. B. grzywnę w celu przymuszenia z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...].

Pismem z dnia [...] B.a i J. B. zgłosili zarzut w sprawie prowadzonego postępowania, argumentując, że wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. postanowienia nr [...] - w ich ocenie zawieszającego postępowanie - powoduje, że powoływanie się na upomnienie z dnia 2 kwietnia 1998r. jest bezprzedmiotowe.

Organ l instancji uznając zarzut za niesłuszny podniósł, że nie naruszono art. 15 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku "z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego" zostało zobowiązanym doręczone w dniu 8 kwietnia 1998r. Organ zaznaczył także, iż nie ma przy tym znaczenia postanowienie nr [...] o przedłużeniu terminu wykonania obowiązku do dnia 31 lipca 2001 r., gdyż jego wydanie - wbrew stanowisku zobowiązanych - nie było zawieszeniem postępowania egzekucyjnego do dnia 31 lipca 2000r. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego. Ponieważ tytuł wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wystawiony został w dniu [...] przyjąć należy, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte dopiero w dniu [...].

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wyjaśnił także, iż w upomnieniu z dnia 2 kwietnia 1998r. poinformowano B. i J. B., że w przypadku niewykonania rozbiórki w terminie 90 dni od dnia otrzymania

upomnienia, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Po upływie terminu organ egzekucyjny miał prawo podjąć postępowanie egzekucyjne w każdym dowolnym czasie. Wydając postanowienie nr [...], określające ostateczny termin wykonania obowiązku na dzień 31 lipca 2000r., organ egzekucyjny założył, że zobowiązani wykonają obowiązek w podanym przez siebie terminie i niejako zobowiązał się do niewszczynania postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia [...] B. i J. B. wnieśli do Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego - za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. - zażalenie na powyższe postanowienie, w którym m.in. wskazali, iż w upomnieniu z dnia [...] Powiatowy Nadzoru Budowlanego we W. przywołał "sygnaturę" decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N., pozostającą bez związku z niniejszym postępowaniem, co w ocenie wnoszących zażalenie powoduje bezprzedmiotowość tego upomnienia.

Odnosząc się dalej do podstawy prawnej postanowienia nr [...] z dnia [...], wnoszący zażalenie podnieśli, iż przepis art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawnia organ egzekucyjny - w przypadku uznania zarzutów za uzasadnione - do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bądź do zastosowania mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...], działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Podkreślił dalej, iż w sprawie wszczętej tytułem wykonawczym nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. występuje jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny. Zatem w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów w

sprawie prowadzenia niniejszej egzekucji, przepisy dotyczące uzyskania stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów nie mają zastosowania. W takim przypadku organ egzekucyjny winien od razu wydać postanowienie w sprawie tych zarzutów, zaś w przypadku uznania zarzutów za uzasadnione winien umorzyć postępowanie egzekucyjne, albo zastosować mniej uciążliwy środek egzekucyjny (art. 34 § 4 ww. ustawy).

Organ odwoławczy wskazał, iż podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wyliczone w art. 33 ustawy. W jego ocenie treść pisma B. i J. B. z dnia [...] wskazuje, iż podnoszony w nim zarzut niedoręczenia przez organ egzekucyjny upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, opiera się na przesłance z art. 33 pkt 7 ustawy, a nie na przesłance z art. 33 pkt 6 ustawy, wskazanej przez wnoszących pismo tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. w kwestii skuteczności doręczenia upomnienia z dnia 2 kwietnia 1998r.

Wyjaśnił także dalej, że stanowiący przedmiot niniejszej egzekucji obowiązek wykonania rozbiórki podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja nakazująca rozbiórkę stała się ostateczna. W niniejszej sprawie obowiązek stał się wymagalny z dniem 14 kwietnia 1997r. tj. z datą wydania ostatecznej decyzji Wojewody Zielonogórskiego utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] o nakazie rozbiórki. Tym samym bezzasadne jest stanowisko B. i J. B., że upomnienie z dnia [...] utraciło swoją ważność z uwagi na to, iż bezskutecznie upłynął termin 90 dni od daty doręczenia upomnienia, w jakim zobowiązani zostali wezwani przez organ egzekucyjny do wykonania rozbiórki z zagrożeniem, że w przypadku niewykonania obowiązku we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Zdaniem organu odwoławczego także podniesione w piśmie z dnia [...] kwestie związane z faktem pozostawania w toku postępowań sądowoadministracyjnych dotyczących wniesionych przez nich żądań w trybie postępowania nadzwyczajnego w odniesieniu do prawomocnego orzeczenia w sprawie rozbiórki - jako niemieszczące się w dyspozycji art. 33 ustawy - nie mogą stanowić podstawy wniesienia zarzutu.

Organ II instancji podzielił stanowisko B. i J. B., że w świetle art. 34 § 4 ww. ustawy, w przypadku uznania przez organ egzekucyjny, iż zgłoszone na podstawie art. 33 ustawy zarzuty są uzasadnione, organ ten winien wydać postanowienie o umorzeniu postępowaniu egzekucyjnego, względnie postanowienie o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia rozpatrzony został w postanowieniu nr [...] z dnia 9 maja 2007r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ze względu na ostateczny charakter tego postanowienia nie może ono podlegać ocenie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w niniejszym postępowaniu.

B.a i J. B. pismem z dnia 5 listopada 2007r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie organu II instancji nr [...].

Skarżący tak, jak i w zażaleniu na postanowienie organu l instancji m.in. ponownie wskazali, że przepis art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawnia organ egzekucyjny - w przypadku uznania zarzutów są uzasadnione - do umorzenia postępowania egzekucyjnego, albo do zastosowania mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. B.a i J. B. powołali się na treść pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 18 września 2007r., w którego pkt 5 organ l instancji przekazując zażalenie Lubuskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego wskazał, że wydanie postanowienia nr [...] uchylającego postanowienie nr [...] było umorzeniem postępowania egzekucyjnego, zaś w następnym zdaniu wskazał, iż w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma przepisu, który zabraniałby ponownie wszcząć postępowanie egzekucyjne. W ocenie skarżących "stanowisko organu stoi w oczywistej sprzeczności z literaturą przedmiotu i orzecznictwem sądowym", bowiem w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego nie jest dopuszczalne ponowne jego wszczęcie.

B.a i J. B. stwierdzili również, że "upomnienie z dnia 2 kwietnia 1998r. utraciło swoją ważność" z uwagi na wydanie postanowienia nr [...]. Ich zdaniem odroczenie terminu wykonania obowiązku, o którym mowa w postanowieniu nr [...], powoduje brak wymagalności obowiązku.

Skarżący podkreślili także, że poza sporem pozostaje fakt, iż przyczyna odroczenia terminu wykonania obowiązku "(postępowanie skargowe wobec

Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego) istnieje nadal i oczekuje na rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego".

W konsekwencji B. i J. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. nr [...] z dnia [...].

W odpowiedzi na skargę Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.).

Sąd podziela stanowisko skarżących, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. nr [...] z dnia [...]. uchylające tytuły wykonawcze nr [...] de facto jest postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, co wprost potwierdził sam organ l instancji w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do skarżących. Postanowienie to stało się ostateczne i nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego.

W związku z powyższym należy wziąć pod uwagę w pierwszej kolejności skutki prawne umorzenia postępowania egzekucyjnego, wynikające z art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. 1991 nr 36 póz. 161 ze zm. - zwanej dalej u.p.e.a.

Wcześniej jednak należy przytoczyć kilka uwag o charakterze ogólnym. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest zaliczana do procesowych aktów normatywnych, niemniej jednak zawiera ona zarówno przepisy postępowania

7

(regulujące tryb postępowania egzekucyjnego), jak i przepisy prawa materialnego (stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięć zapadających w tym postępowaniu). Jeśli chodzi o instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego, to przepisami prawa materialnego są zarówno art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. (regulujący przesłanki umorzenia postępowania), jak i art. 61 u.p.e.a., w którym określono przesłanki wszczęcia ponownej egzekucji należności pieniężnych.

Wskazany przepis 61 u.p.e.a. jest przepisem szczególnym, który reguluje tylko i wyłącznie możliwość ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego należności pieniężnych, które wcześniej zostało umorzone z powodu stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W rezultacie przepis art. 61 u.p.e.a. nie może być odnoszony do umorzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, ponieważ ta nie może zostać umorzona z przyczyny określonej w art. 59 §2 u.p.e.a.

Stosownie do treści art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje - co do zasady - uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Oznacza to, że w ten sposób zostaje przywrócony stan istniejący przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Z mocy samego prawa zostają bowiem uchylone dokonane czynności egzekucyjne. Nie ma jednak przeszkód, by prowadzić postępowanie egzekucyjne ponownie. Jedyny wyjątek stanowi oczywista niemożność wyegzekwowania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Ta okoliczność, jak wynika z całokształtu materiału dowodowego, w przedmiotowej sprawie jednak nie zachodzi. Nałożony na skarżących obowiązek dotyczący rozbiórki domku letniskowego i zbiornika na nieczystości płynne z przyłączem ma bowiem charakter niepieniężny.

Za dopuszczalnością ponownego wszczęcia umorzonego wcześniej postępowania egzekucyjnego dotyczącego określonego obowiązku, jeśli zaistnieje sytuacja, w której egzekucja ta stanie się dopuszczalna wypowiada się również literatura (por. T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2003, s. 127-128).

Zaznaczyć trzeba, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania

egzekucyjnego nie oznacza wszakże, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia - poza przypadkiem wskazanym w art. 61 u.p.e.a. -jest niedopuszczalne również z tego powodu, że de facto pozbawiałoby ono wierzyciela możliwości egzekwowania obowiązków wynikających z ostatecznych decyzji lub postanowień właściwych organów administracji publicznej albo prawomocnych orzeczeń sądowych.

Z przyczyn wskazanych wyżej Sąd nie podziela stanowiska skarżących, iż w przypadku umorzenia postępowania dokonanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. nr [...] postanowieniem z dnia [...] nie jest możliwe ponowne jego wszczęcie.

Uznać zatem należy, że nastąpiło ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego przez doręczenie mu - zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].

Odnosząc się do przedmiotu rozstrzygania, wspomnieć należy, iż zarzuty są szczególnym rodzajem środka zaskarżenia przewidzianego w postępowaniu egzekucyjnym. Przysługuje tylko dłużnikowi i stanowi dla niego podstawowy środek ochrony własnych interesów przed niezgodnym z prawem prowadzeniem egzekucji. Są środkiem prawnym przysługującym jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu egzekucyjnego zawierający zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zatem po upływie wskazanego siedmiodniowego terminu nie ma możliwości skutecznego złożenia zarzutów. Upływ terminu siedmiodniowego powoduje również niemożność uzupełnienia przez dłużnika zarzutów złożonych w terminie, powodujących ich nowe podstawy. Również podniesienie zarzutu w postępowaniu sądowoadministracyjnym

czyni zarzut ten spóźnionym ( por. wyrok NSA z dnia 3.12.1997r. l SA/Lu 1246/96, LEX 35893)

W trybie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym mogą być rozstrzygane wyłącznie kwestie dotyczące przebiegu tego postępowania i wyłącznie z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym ( art. 29 § 1 u.pe.a.).

Jak wynika ze stanowiska strony skarżącej podstawą ich zarzutów jest brak upomnienia. Skarżący podnosili, iż upomnienie wystawione przez Kierownika Urzędu Rejonowego w N. w dniu 2 kwietnia 1998r. z uwagi na treść postanowienia nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia [...] wstrzymującego do dnia [...] wykonanie przez skarżących obowiązku rozbiórki domku letniskowego i zbiornika na nieczystości płynne z przyłączem utraciło swoją ważność, stało się bezprzedmiotowe. Zdaniem skarżących odroczenie terminu wykonania obowiązku spowodowało też brak wymagalności ich obowiązku.

Sąd nie podziela tego stanowiska skarżących. Ustosunkowując się do tak skonstruowanego przez skarżących zarzutu już na wstępie zauważyć należy, iż organ egzekucyjny, a później sąd związany jest jego treścią, co oznacza, że przedmiotem rozstrzygania jest jedynie kwestia dotycząca braku upomnienia.

Tym niemniej stwierdzić należy, że brak wymagalności egzekwowanego obowiązku nie pozostaje w związku z tytułem wykonawczym lub upomnieniem( por. wyrok NSA z dnia 22.03.2000r. SA/Sz 357/99, LEX 41537). O braku wymagalności obowiązku decyduje bowiem zupełnie inna kategoria zdarzeń, wskazuje na to treść art. 33 pkt 2 u.p.e.a i należą do nich takie okoliczności jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala organom państwowym domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie oporu zastosować przymus państwowy.

Przechodząc do oceny zarzutu podniesionego przez skarżących, powołujących się na utratę ważności upomnienia zauważyć należy, że jedną z podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązania upomnienia wymaganego art. 15 u.p.e.a. (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.).

10

Art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Przepis ten formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego, której celem jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym uniknięcie wszczęcia egzekucji.

Celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego" uregulowanej w cytowanym wyżej art. 15 u.p.e.a. jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Innymi słowy chodzi o zastosowanie działań uświadamiających, które mają doprowadzić do dobrowolnego, a nie przymusowego wykonania obowiązku ( D Jankowiak - Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz 2005, str. 165. )

Ustawodawca przywiązuje wielką wagę do dobrowolnego wykonania obowiązków, o czym może świadczyć np. nakaz umorzenia postępowania egzekucyjnego w braku upomnienia zobowiązanego. Ważne jest zatem, aby zobowiązany wiedział, że niewykonanie obowiązku spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Wezwanie do wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.e.a przypomina więc jedynie o obowiązku wpłacenia wymienionych w nim należności i nie jest rozstrzygnięciem władczym, które rozstrzyga o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane, lecz jedynie uświadamia, że określony obowiązek już istnieje i że należy go zrealizować.

Upomnienie wydane w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest ani decyzją administracyjną, ani też postanowieniem w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29.08.2005r. l SA/Wa 653/05, LEX 191988), stąd też nie można domagać się stwierdzenia jego nieważności.

W tym miejscu należy podkreślić, że upomnienie nie jest też czynnością egzekucyjną, stąd też nie ma do niej zastosowania art. 60 §1 u.p.e.a. Oznacza to, że upomnienie, jako czynność przedegzekucyjna, pozostaje w mocy, nawet po

11

wcześniejszym umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponowne jego wszczęcie nie wymaga konieczności sporządzenia ponownego upomnienia.

Konkludując tą część rozważań stwierdzić należy, że przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. umożliwia wszczęcie egzekucji dopiero po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, po doręczeniu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego i po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Wykładnia systemowa przepisów art. 33 pkt 7 i art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. prowadzi też do wniosku, że wadą uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji administracyjnej jest brak doręczenia upomnienia zobowiązanego. Brak przesłania upomnienia stanowi istotne uchybienie i daje podstawę do złożenia zarzutu, a następnie umorzenia postępowania.

Skarżący nie kwestionują faktu otrzymania upomnienia z dnia 2 kwietnia 1998r. Niewątpliwie fakt doręczenia skarżącym tego upomnienia ze wskazaniem terminu wykonania rozbiórki ( 90 dni ) było błędem organu, jednakże, w ocenie Sądu, nie powoduje to jego nieskuteczności.

W ogóle określenie terminu wykonania decyzji rozbiórkowej nie znajduje podstawy w przepisach prawa budowlanego, tj. prawa materialnego będącego podstawą wydania orzeczenia. Również nie stanowi podstawy takiej przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. Zakres stosowania ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. jednoznacznie wynika z art. 1 tej ustawy, który stanowi, że ustawa określa postępowanie i środki przymusowe, stosowane przez organy administracji rządowej i organy gminy w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym ( uiszczenia należności pieniężnych) lub obowiązków o charakterze niepieniężnym, a także sposób zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. Przepisy tej ustawy więc nie mogą stanowić materialnoprawnej podstawy do wydawania przez organy administracji rozstrzygnięć w postaci decyzji administracyjnych zarówno co do udzielania uprawnień czy nakładania obowiązków, zawierania w decyzji administracyjnej klauzul dodatkowych ( termin, warunek, zlecenie), jak i określenia terminu wykonania decyzji administracyjnej.

Brak w przepisach prawa podstawy do określenia w upomnieniu terminu wykonania nakazanej rozbiórki obiektu budowlanego nie wpływa na jego ważność i skuteczność. Prezentując taki pogląd Sąd kieruje się przez analogię stanowiskiem

12

Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących określenia w decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego terminu jego wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny jednolicie przyjmował, iż określenie terminu wykonania rozbiórki obiektu budowlanego nie znajduje podstawy prawnej w przepisach Prawa budowlanego z 1974r. i z 1994r. lecz nie powoduje to nieważności całej decyzji, a jedynie jej część określająca termin rozbiórki, co znajduje oparcie w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ( por. wyrok NSA z dnia 25 maja 1994r. SA/Gd 2562/93, OSP 1996r. z. 3, póz. 51, z glosą W. Chróścielewskiego, wyrok z dnia 5 października 1999r. IV SA 1502/97, Lex nr 47792, uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 1 czerwca 1998 r. OPS 2/98 opubl. ONSA Nr 4/98 póz. 108) ).

Brak w przepisach prawa budowlanego podstawy do określenia terminu wykonania nakazanej rozbiórki prowadzi do stwierdzenia, że decyzja orzekająca nakaz rozbiórki obiektu budowlanego podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja ta staje się ostateczna. Jeżeli zaś rozbiórka nie zostanie wykonana dobrowolnie albo też strona zobowiązana nie przystąpi do wykonania rozbiórki już następnego dnia po doręczeniu jej ostatecznej decyzji administracyjnej, to wówczas organ powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych art. 6 § 1 u.p.e.a.

Wskazać należy, że decyzja nakazująca skarżącym rozbiórkę domku letniskowego podlegała wykonaniu z dniem, w którym stała się ostateczna, a mianowicie z dniem 14 kwietnia 1997r., a więc z datą wydania ostatecznej decyzji Wojewody Zielonogórskiego utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia 19 września 1996r. o nakazie rozbiórki. Jeśli wówczas rozbiórka nie została wykonana dobrowolnie przez skarżących - adresatów decyzji orzekającej o rozbiórce właściwy - organ winien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych ( wyrok NSA z dnia 5 października 1999r. IV SA 1502/97, Lex nr 47792 ).

Teoretycznie więc w przedmiotowej sprawie należy uznać, iż skarżący, nie dokonując rozbiórki domku letniskowego i zbiornika na nieczystości płynne z przyłączem już następnego dnia po doręczeniu im ostatecznej decyzji administracyjnej, uchylali od wykonania obowiązku w rozumieniu art. 6 u.p.e.a i już wówczas organ mógł wysłać do nich upomnienie, wzywając ich do natychmiastowej rozbiórki w/w rzeczy pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przy czym należy pamiętać, że wszczęcie administracyjnego postępowania

i:

egzekucyjnego wobec dłużników Skarbu Państwa jest ustawowym obowiązkiem urzędu wierzyciela, a zatem wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszcząć egzekucję, czy też nie ( por. wyrok NSA z 14 marca 2001 r. l SA/Lu 452/00 ).

Sąd uznał, że upomnienie skierowane do skarżących w dniu 2 kwietnia 1998r. zostało wystawione zgodnie z wymogami zawartymi w art. 15 up.e.a. i wywołuje skutki prawne po ponownym wszczęciu postępowania egzekucyjnego, co nastąpiło po doręczeniu skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy l i II instancji przepisów prawa i na podstawie art. 152 p.p.s.a. skargę oddalił.