Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 778/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 26a ust 5 pkt 2, art 31 ust 3 pkt 1 lit b i pkt 2, art 26 b ust 1, art 33  ust 1 i 2, art 33 ust 3 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: par 2 ust 1,par 2 ust 1 pkt 12, par 2 sut 1 pkt 12 lit e
journal: Dz.U. 2007 nr 245 poz 1810
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób  niepełnosprawnych.
article: art 138 par 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 379 poz 5 art 87 i 88
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2009 r. sprawy ze skargi "P" Sp. z o.o. w G na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P Spółkę z o.o. w G jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] kwietnia 2009 r. o nr [...]

Postanowieniem tym Minister Pracy, działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 oraz art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] stycznia 2009 r. o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, w następującym stanie faktycznym:

Pismami z dnia [...] grudnia 2007 r., uzupełnionymi w dniu [...] maja 2008 r. ,[...] lipca 2008 r. oraz [...] stycznia 2009 r. Spółka P zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. W uzasadnieniu pism wskazała, że w dniu [...] grudnia 2007 r. wydatkowane zostały środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej w skrócie: zfron), w ramach IPR (indywidualnych programów rehabilitacji) zasilone z SOD-u. Ze środków tych zakupiony został pług do odśnieżania za kwotę netto [...] zł. Ponadto w dniu [...] grudnia 2007 r. wydatkowane zostały środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach IPR zasilone z SOD-u, z których zakupiony został ciągnik rolniczy [...] za kwotę brutto [...] zł. Spółka wskazała, że środki przeznaczone na zakup ciągnika oraz pługu do odśnieżania wydatkowano zgodnie z § 3 pkt 2 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r, w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ( Dz. U. nr 76, poz. 496).

Do wniosków wydanie zaświadczenia Spółka załączyła m.in. fakturę VAT nr [...] z [...] grudnia 2008 r. (z adnotacją, że zapłaty dokonano przelewem),dowód przelewu z konta podstawowego tytułem zapłaty za fakturę[...] , dowód przelewu z konta zfron na konto podstawowe spółki kwoty netto [...] zł, umowę kupna sprzedaży ciągnika rolniczego z dnia [...] grudnia 2007 r., dowód potwierdzający przelew kwoty [...] zł z konta zfron na konto podstawowe spółki, wyciąg z konta zfron, oświadczenie wskazujące nr konta zfron, informacje o posiadanych zaświadczeniach o pomocy de minimis.

Postanowieniem z [...] stycznia 2009 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił P Spółka z o.o. w G wydania zaświadczeń o pomocy de minimis na wydatki poniesione w dniu [...] .12.2007 r., w kwocie[...] zł ([...] ) tj. [...] euro ([...] ) oraz w kwocie [...] zł ([...] ) tj. [...] euro ([...] ). W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż dokumentacja będąca dowodem poniesienia wydatku wskazuje, iż wydatek ten został pokryty ze środków nie pochodzących z rachunku zfron. Zaznaczył, iż katalog wydatków zfron ma charakter zamknięty i nie wymienia jako wydatku przelewu środków z rachunku bankowego zfron na rachunek obrotowy i dotyczy finansowania wydatków a nie ich refundacji z rachunku zfron. Podkreślił, iż pracodawca wydatkował środki z rachunku obrotowego zamiast z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji, które nie pochodziły z "nadwyżki" dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego zgodnie z art. 26a ust.5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14 poz. 92 z późn. zm.). W związku z powyższym uznał, iż w/w wydatek nie został dokonany ze środków publicznych lecz prywatnych. Funduszu zaznaczył, iż taki sposób wydatkowania środków z zfron uniemożliwia wydanie zaświadczeń o pomocy de minimis.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka P wniosła o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na kwotę wskazaną w złożonym przez nią wniosku. Podniosła, że wniosek ten zawierał wszystkie potrzebne do wystawienia zaświadczenia dokumenty. Zaznaczyła, iż rekompensowała z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wydatki wcześniej sfinansowane z rachunku podstawowego firmy ponieważ w aktualnym oraz w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej Dz. U. nr 76 poz. 496) nie istnieje i nie istniała żadna regulacja zakazująca pokrywania z funduszu ZFRON wydatków, które najpierw zostały sfinansowane z konta podstawowego. Wskazała, iż takie stanowisko prezentuje także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 28 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 677/07 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 185/08. oraz w wyroku sygn. akt I SA/Wr 191/08 , a także w wyroku sygn. akt I SA/Wr 578/08.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności zaznaczył, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż wydatki w ramach indywidualnego programu rehabilitacji nie zostały poniesione ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym zfron. Zatem, jak stwierdził, nie ma podstaw do obciążania tą kwotą rachunku zfron oraz wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. W uznaniu organu odwoławczego pokrywanie ze środków zfron wydatków sfinansowanych wcześniej z innego konta pracodawcy jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 245 poz. 1810). W powyżej przedstawionym zakresie Minister Pracy podzielił pogląd wyrażony w postanowieniu organu I instancji.

Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż przepis art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008r.Nr 14, poz.92 ze zm.) określa cele, na które mogą być przeznaczane środki z zfron. Szczegółowy katalog dopuszczalnych wydatków został określony w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Zaznaczył, że nie jest dopuszczalne przeznaczanie środków zfron na inne cele niż dokonanie wydatków określonych w tym katalogu. Jednocześnie podkreślił, iż katalog wydatków zfron dotyczy finansowania wydatków, a nie ich "refundacji" z konta zfron. Zauważył też, że środki zfron są środkami "znaczonymi", których pracodawca jest dysponentem zgodnie z art. 33 ust. 9 ww. ustawy. Status tych środków nie jest tożsamy ze środkami własnymi pracodawcy. "Refundacja" polegałaby na "przekwalifikowaniu" środków zfron na środki własne, a to nie jest przewidziane w katalogu sposobów wydatkowania tych środków. Postawą zakwalifikowania pomocy jako pomoc de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie cel, na jaki zostały wydatkowane środki. Wskazując powyższe Minister Pracy ponownie podkreślił, iż wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowanie własnych środków przedsiębiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zfron.

Dalej Minister Pracy wyjaśnił, iż wskazywany już przepis art. 33 ust. 4 ww. ustawy stanowi jednoznacznie, że środki zfron przeznaczane są na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z regulaminem wykorzystania tych środków. Powołując ww. przepis Minister Pracy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie było podstawy prawnej do obciążania rachunku zfron oraz do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, ponieważ wydatek (wskazany przez Spółkę we wniosku) nie został sfinansowany ze środków zfron oraz nie był zgodny z rozporządzeniem w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Pomoc de minimis może być udzielona wyłącznie w przypadku ponoszenia wydatków z zfon. W sytuacji, gdy pracodawca płaci za wydatek środkami obrotowymi, a następnie przekazuje tę kwotę z rachunku zfron na rachunek obrotowy, to należy uznać, że wydatek ten nie został poniesiony ze środków zfron. Minister Pracy zauważył również przy tym, że zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy pracodawca jest obowiązany do prowadzenia rachunku bankowego środków funduszu rehabilitacji oraz, że zasadą jest przechowywanie w związku z tym środków zfron na rachunku bankowym tych środków. Tym samym i wydatkowanie tych środków musi nastąpić wyłącznie z tego rachunku.

W dalszej części uzasadnienia wydanego postanowienia Minister Pracy wskazał, iż odnośnie indywidualnego programu rehabilitacji oraz dokonanego wydatku Strona wyjaśniła, że był to program zbiorowy dotyczący zakupu ciągnika do adaptacji na pług w okresie zimowym, ułatwiający pracę osobom niepełnosprawnym. Jednak z indywidualnych programów rehabilitacji wynika, że niepełnosprawni pracownicy Spółki zatrudnieni są na stanowiskach "pracowników gospodarczych" i nie ma potrzeby poprawy lub zmiany organizacji pracy, zmiany stanowiska pracy ani zmiany wykonywanych czynności zawodowych. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać, iż zakup ciągnika rolniczego [...] czy też pługu do odśnieżania stanowi działanie związane z przystosowaniem stanowiska stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności i przyczynia się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika. Poprawia natomiast komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego czy pracę wykonuje pracownik sprawny czy też niepełnosprawny. Indywidualny program rehabilitacyjny może służyć – zdaniem organu – wyposażeniu miejsc pracy, ale jedynie w takim stopniu, w jakim stanowi on zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych pracownika. W niniejszej sprawie trudno zaś znaleźć związek pomiędzy zakupem ciągnika rolniczego oraz pługu do odśnieżania a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej skarżąca – P Spółka z o.o. w G wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 33 ust. 1, art. 26 a ust 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z art. 66 tej ustawy,

- art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291 ze zm.),

- § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810)

poprzez ich błędną wykładnię i w efekcie niezastosowanie oraz

- naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 138 pkt 2 k.p.a. – poprzez ich niezastosowanie czego skutkiem było utrzymanie postanowienia wydanego w I instancji.

W uzasadnieniu skargi Spółka podtrzymała stanowisko przedstawione już na etapie zażalenia i podniosła, iż żaden z obowiązujących przepisów nie wprowadza obowiązku zapłaty za wydatki bezpośrednio z rachunku bankowego zfron. Wyrażając takie stanowisko Spółka zauważyła, że Minister Pracy nie podał konkretnej podstawy prawnej wskazującej, iż finansowanie zakupów przeznaczonych na rehabilitację osób niepełnosprawnych może następować tylko i wyłącznie z wyodrębnionego konta zfron. Wyjaśnienia odwołujące się do katalogu wydatków ze środków zfron nie są zdaniem skarżącej w tym zakresie wystarczające. Katalog wydatków w żaden sposób nie stanowi o możliwościach i sposobach wydatkowania środków. Znaleźć tu można jedynie zbiór wydatków, na jakie przedsiębiorca przeznaczyć może posiadane środki. W tym katalogu mieści się przedmiotowy zakup ciągnika rolniczego do adaptacji na pług do odśnieżania w ramach IPR - § 2 ust. 1 pkt 12e. W tym miejscu skarżąca wskazała na wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, mające potwierdzać powyżej przedstawione przez nią stanowisko.

Co do zakwestionowania przez organ zasadności wydatku skarżąca wyjaśniła, iż pracownicy, dla których opracowany został IPR, są niepełnosprawni ruchowo. Dla pracowników tych posługiwanie się ręcznym sprzętem do odśnieżania było dość uciążliwe, a wręcz niewykonalne. Opracowane dla nich indywidualne programy rehabilitacji miał na celu ułatwienie im wykonywania obowiązków poprzez zakupienie

ciągnika rolniczego [...] wraz z pługiem do odśnieżania dzięki którym praca jest dużo łatwiejsza i odpowiednia dla pracowników z uszkodzonym narządem ruchu. Tym samym wydatek na zakup powyższego sprzętu jest zdaniem skarżącej uzasadniony. Skarżąca zauważyła przy tym, że to pracodawca decyduje o tym, w jaki sposób można ułatwić pracownikom wykonywanie obowiązków. Podważanie zasadności wydatku skarżąca uznała za bezpodstawne.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, istniejące w czasie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.). Należy też zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że postanowienie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przede wszystkim Sąd zauważa, iż spór w niniejszej sprawie dotyczył dwóch kwestii, po pierwsze - ustalenia czy skarżąca Spółka prawidłowo dysponowała środkami z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na tle regulacji dotyczących warunków udzielenia pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej, a po drugie – czy poniesiony przez skarżącą wydatek był zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Przed odniesieniem się do występujących w sprawie problemów należy wyjaśnić, iż problematyka dotycząca pomocy de minimis została przeniesiona na grunt polskiego prawa w ramach procesu harmonizacji prawa krajowego z rozwiązaniami przyjętymi na gruncie prawa wspólnotowego. Podstawowym aktem prawnym odnoszącym się do pomocy publicznej, w tym do pomocy de minimis, jest Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską - art. 87 i 88 (Dz. U. z 2004 Nr 90, poz. 864/2 ze zmianami), a w dalszej kolejności rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006, str. 5).

W prawie krajowym kluczową rolę pełni ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r., Nr 59, poz. 404 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354), które z dniem 5 kwietnia 2007 r. zastąpiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis (Dz. U. nr 187, poz. 1930). Ponadto, dla potrzeb niniejszej sprawy istotne znaczenie mają także przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810) - w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania skarżonego postanowienia

W tym miejscu warto wskazać, iż stosownie do art. 26a ust. 1 ww. ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, który nie ma ustalonego prawa do emerytury, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1, prowadzonej przez Fundusz. Zgodnie z ust. 4 tego artykułu, kwota miesięcznego dofinansowania, z zastrzeżeniem ust. 5, nie powinna przekroczyć kwoty miesięcznego wynagrodzenia osiąganego przez pracownika niepełnosprawnego. W przypadku gdy kwota miesięcznego dofinansowania przekracza kwotę miesięcznego wynagrodzenia osiąganego przez pracownika niepełnosprawnego u pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, pracodawca przekazuje różnicę pomiędzy kwotą miesięcznego dofinansowania a kwotą tego wynagrodzenia na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, z przeznaczeniem na indywidualny program rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w zakładzie pracy chronionej (ust. 5 pkt 2).

Stosownie natomiast do treści art. 33 ust. 1 i 2 omawianej ustawy prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji" - w szczególności ze środków, o których mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 oraz w art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. b) i pkt 2; z części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami; z wpływów z zapisów i darowizn; z odsetek od środków zgromadzonych na rachunku funduszu rehabilitacji; ze środków pochodzących ze zbycia środków trwałych zakupionych ze środków funduszu, w części niezamortyzowanej.

Nadto należy zaznaczyć, że pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany m.in.: do prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji, prowadzenia rachunku bankowego środków tego funduszu oraz przeznaczania co najmniej 15 % środków funduszu rehabilitacji na indywidualne programy rehabilitacji (ust. 3 art. 33).

Rodzaje wydatków, na jakie mogą być przeznaczane środki z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych zostały wyszczególnione w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W przepisie tym wymieniono m.in. indywidualne programy rehabilitacji - mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w ramach których finansowane są m.in. koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (pkt 12 lit. e).

Zgodnie z ust. 2 § 2 omawianego rozporządzenia, określone rodzaje wydatków - w tym m.in., te o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 12, o ile nie stanowią pomocy dla osób niepełnosprawnych, stanowią pomoc de minimis w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis.

Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie z § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy. W sytuacji gdy pomoc została udzielona w formie nadwyżki miesięcznego dofinansowania, o której mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji (przekazanej na rachunek zfron na indywidualny program rehabilitacji) organem właściwym do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis jest podmiot udzielający tej pomocy, a więc Prezes Zarządu PFRON.

Należy też dodać, iż w celu uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania (ust. 2 § 9).

I. Dostrzegając powyższe i mając na względzie zasadniczy spór powstały w niniejszej sprawie, Sąd w tym miejscu jednocześnie zaznacza, że w omawianym rozporządzeniu nie określono trybu dysponowania środkami z zfron. Przepisy tego rozporządzenia nie zawierają bowiem żadnej dyspozycji co do sposobu wydatkowania tych środków, nie przewidują na przykład, że środki z zfron muszą być bezpośrednio, tj. z konta bankowego środków funduszu rehabilitacji, wydatkowane na określony w przepisach cel. Rozporządzenie to wymienia jedynie rodzaje wydatków na jakie środki funduszu rehabilitacji mogą być przeznaczone.

Regulacji takich nie zawierają także pozostałe, wymienione powyżej akty prawne, w tym ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W konsekwencji Sąd stwierdza, iż w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie nie istniała regulacja zakazująca wprost pokrywania z zfron wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego. Również wykładnia istniejących wówczas przepisów nie dawała uprawnienia do potwierdzenia zajętego przez organy orzekające w sprawie stanowiska. Przepisy prawa, które znajdowały zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu nie wskazywały sposobu przekazania środków pieniężnych, a jedynie rodzaj wydatków, na jakie środki funduszu mogły (i powinny) być przeznaczone.

Za takim stanowiskiem Sądu przemawia również zmiana w przepisach wprowadzona do rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, a obowiązująca od 22 lipca 2009 r. Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 107, poz. 891) dodano w § 9 powyżej omawianego rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. pkt 2a, w którym to zapisano, iż nie uznaje się za dokonanie wydatku ze środków funduszu rehabilitacji wydatku, który został sfinansowany ze środków innych niż zgromadzone na rachunku, o którym mowa w art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, a następnie zrefundowany ze środków tego funduszu. Taka zmiana wprowadzona do przepisów dotyczących wydatkowania środków zfron oznacza, iż dotychczas brak było przepisu regulującego tę kwestię.

Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, iż organy orzekające w niniejszej sprawie przedstawiły błędną wykładnię przepisów prawa materialnego uznając, że w każdym przypadku, gdy przedsiębiorca dokonuje wydatku nie bezpośrednio z rachunku prowadzonego na potrzeby zfron, brak jest - już tylko z tego powodu - podstaw do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Zdaniem Sądu, w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie brak było takich regulacji, z których wynikałby obowiązek dla pracodawcy bezpośredniego pokrywania wydatku ze środków zfron. Oznacza to, iż do 22 lipca 2009 r. (tj. do dnia wejścia w życie powyżej wskazanego rozporządzenia zmieniającego), skarżąca mogła pokryć wydatek najpierw ze środków zgromadzonych na koncie obrotowym – podstawowym firmy, a następnie dokonać ich rekompensaty z konta prowadzonego na potrzeby zfron – IPR.

W tym zakresie Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w skarżonym postanowieniu.

II. Pomimo tego Sąd nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Uznał bowiem iż organ prawidłowo zakwestionował zasadność wydatku w sprawie, a to uzasadniało podjęcie negatywnego dla skarżącej Spółki rozstrzygnięcia.

Przedmiotowy w sprawie wydatek za sfinansowanie zakupu ciągnika rolniczego wraz z pługiem do odśnieżania został zrealizowany w ramach indywidualnych programów rehabilitacji opracowanych dla niepełnosprawnych pracowników firmy([...] ) zatrudnionych na stanowisku - pracownik gospodarczy, wobec których orzeczono lekki stopień niepełnosprawności na skutek uszkodzenia narządu ruchu. W indywidualnych programach rehabilitacji wskazano, że pracownicy posiadają zdolność do samodzielnego poruszania się oraz, że są zdolni do pracy lekkiej, nie wymagającej zbyt dużego wysiłku fizycznego. Wskazano też, że nie wymagają oni poprawy lub zmiany organizacji pracy, zmiany stanowiska pracy, czy zmiany wykonywanych czynności zawodowych.

W tym miejscu należy przypomnieć, iż w ramach indywidualnych programów rehabilitacji mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem (§ 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r.). Zasadność poniesienia wydatku musi zatem wynikać wprost z ipr i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany. Natomiast z przedstawionych przez skarżącą w toku postępowania indywidualnych programów rehabilitacji nie wynika, aby określony tam wydatek miał związek z niepełnosprawnością osoby, której dotyczy. Brak jest wskazania narządu ruchu, który jest niesprawny, i jakiego rodzaju jest to niepełnosprawność, a co za tym idzie nie można ocenić w jaki sposób posługiwanie się ciągnikiem wraz z pługiem do odśnieżania zmniejszy ograniczenia zawodowe pracowników. Nie zostało również wskazane w jaki sposób może nastąpić dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności poprzez zakup ciągnika rolniczego dla[...] , którzy nie posiadają w ogóle prawa jazdy ( por. dokumenty – oceny zawodowej tych pracowników w aktach admin. k – 59,72, 86).

Sąd w tym zakresie w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego w sprawie. Zgadza się z organem, iż IPR osób niepełnosprawnych nie mogą służyć do dokonywania w firmie inwestycji stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, ale nie mających związku z niepełnosprawnością.

W konsekwencji Sąd uznał, iż zakup przedmiotowej w sprawie ciągnika rolniczego wraz z pługiem do odśnieżania dla pracowników zajmujących stanowisko - pracownik gospodarczy nie stanowi działania związanego z przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności zatrudnionych na nim pracowników. Stanowisko to może być wyposażone w pług do odśnieżania niezależnie od tego, czy pracę tę wykonuje osoba sprawna czy też niepełnosprawna. Z tych też przyczyn brak jest podstaw do uznania, że zakup ciągnika oraz pługu stanowi koszt dostosowania stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika.

W świetle powyższego należało stwierdzić, iż brak jest podstaw w sprawie do uznania, że przy wydawaniu skarżonego orzeczenia naruszono przepis § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. oraz, że bezpodstawnie odmówiono skarżącej wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

Konkludując, chociaż Sąd dopatrzył się w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego – z przyczyn powyżej przedstawionych, to jednak uznał, iż naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Po uchyleniu przez Sąd tego orzeczenia musiałoby bowiem zapaść identyczne rozstrzygnięcie organu.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie zakwestionował poniesiony przez skarżącą wydatek w ramach IPR - w świetle treści § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. To zaś spowodowało, iż postanowienie tego organu należało uznać za zasadne – pomimo przedstawienia w tym postanowieniu błędnej wykładni przepisów prawa materialnego.

Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż nie znalazł podstaw w sprawie do uwzględnienia zarzutów procesowych podniesionych w skardze.

Orzekając w sprawie organ odwoławczy oparł się na tym, co zostało przedstawione przez samą skarżącą – na jej wyjaśnieniach i złożonych przez nią dokumentach. W ocenie Sądu, działając w sprawie i wydając skarżone postanowienie Minister Pracy nie naruszył zasad ogólnych postępowania, ani art. 138 § 2 k.p.a.

W związku z powyższym, nie znajdując wystarczających podstaw do uwzględnienia skargi, i działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.