Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2199/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-12-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 245  par. 1 i  par. 2,  art. 246  par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. Zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w części przekraczającej [...] zł ([...] złotych). 2. W pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...], skarżąca zwarła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Wniosek ten został powtórzony następnie na druku urzędowego formularza czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia [...] 2010 r.

Wniosek ten uzasadniono brakiem środków finansowych z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. W wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpiła bowiem blokada kont bankowych firmy, która uniemożliwia bieżący zakup paliw oraz akcesorii do handlu. Spowodowała ona również zaległości w płatnościach wobec dostawców, jako że zajęto kwotę [...] zł. Tym samym w okresie od [...] do [...] 2010 r. skarżąca nie osiągnęła żadnego dochodu tylko stratę w wysokości [...] zł.

Jednocześnie w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podano, iż we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą, tj. L.Z. pozostaje córka (lat 24), która nie pracuje tylko kontynuuje naukę na studiach wyższych. Z mężem pozostaje w faktycznej separacji, mimo iż nie posiada stosownego orzeczenia wydanego w tym przedmiocie. Co więcej nie może doprowadzić do zbycia części wspólnego majątku - jakim jest Stacja Paliw - ponieważ został on zabezpieczony protokołami zajęcia ruchomości przez Izbę Celną na poczet zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego. W tej sytuacji jedynym majątkiem jest posiadany przez córkę dom o pow. użytkowej 100 m2, w którym obie zamieszkują. Skarżąca nie posiada bowiem żadnych oszczędności (lokat, akcji bądź obligacji), a także przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro.

Jako uzupełnienie wskazanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano odpisy następujących dokumentów źródłowych:

- akt notarialny z dnia [...] 2008 r., na mocy którego w małżeństwie skarżącej ustanowiona została rozdzielność majątkowa;

- rachunki ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków, które obejmowały opłaty za wodę ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), telefon ([...] zł) i podatek od nieruchomości ([...] zł);

- umowę darowizny z dnia [...] 2008 r., na mocy której skarżąca wraz z mężem darowała córce nieruchomość o pow. 0,5348 ha;

- wydruki księgi handlowej prowadzonej dla Stacji Paliw "A" wraz

z wyciągami rachunków bankowych za okres od [...] do [...] 2010 r.;

- deklaracje VAT-7, gdzie w ramach prowadzonej działalności zadeklarowano następujące podstawy opodatkowania [...] zł ([...]),[...] zł ([...]),[...] zł ([...]);

- ewidencję środków trwałych firmy;

- protokół zajęcia ruchomości wraz z wystawionymi w dniu [...] i [...] 2008 r. zarządzeniami zabezpieczenia;

- zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych z dnia [...] 2010 r,

- zeznanie podatkowe za 2009 r., gdzie skarżąca zadeklarowała przychód z tytułu prowadzonej działalności w kwocie [...] zł, który po potrąceniu kosztów jego uzyskania w wysokości [...] zł przyniósł jej stratę rzędu [...] zł.

Ponadto z treści pisma procesowego z dnia [...] 2010 r. ustalono, iż wszystkie rachunki związane z utrzymaniem domu pokrywa mąż skarżącej, który w ten sposób partycypuje w kosztach utrzymania córki. Wprawdzie od dnia ustanowienia rozdzielności majątkowej pozostaje ona z mężem w faktycznej separacji, niemniej jednak nadal z nim zamieszkuje. Mąż korzysta bowiem z ustanowionej przez córkę na jego rzecz służebności osobistej dożywotniego mieszkania (por. dołączone do akt o sygn. III SA/Gl 1893/10 pismo przewodnie z dnia 16 września 2010 r.). Źródłem dochodu jej męża jest działalność gospodarcza polegająca na sprzedaży detalicznej odzieży prowadzona pod nazwą "B" W. Z.. Ponieważ ta jest nierentowna mąż chce doprowadzić do likwidacji firmy (vide: zeznanie PIT-28 za ubiegły rok podatkowy, gdzie wykazano przychód w wysokości [...] zł, a nadto ewidencję przychodów, gdzie za ostatnie trzy miesiące wykazano następujące kwoty: [...] zł, [...] zł i [...] zł). Dodatkowo skarżąca przedłożyła zaświadczenie z Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w W. potwierdzające fakt ukończenia studiów przez jej córkę wraz z decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r., na mocy której została ona uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku.

Wprawdzie posiadane przez skarżącą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej rachunki bankowe zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, jako że na rachunku pomocniczym firmy, do którego egzekucja nie została skierowana na dzień [...] 2010 r. wykazano saldo końcowe w kwocie [...] zł. Podobnie na pozostałych rachunkach bankowych, mimo potrąceń związanych z egzekucją dochodzonych należności dostępne były następujące środki: [...] zł (por. wyciąg z [...] 2010 r. ), [...] zł (por. wyciąg z [...] 2010 r.), [...] zł (por. wyciąg z [...] 2010 r.), [...] zł (por. wyciąg z [...] 2010 r.) oraz [...] zł (por. wyciąg z [...] 2010 r.), a także [...] zł (por. wyciąg z [...] 2010 r.).

Na podstawie powyżej przedstawionego stanu fatycznego postanowieniem z dnia 12 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej [...] 2010 r. [...] 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z [...] 2010 r.

W sprzeciwie skarżąca podniosła, iż wysokość obrotów nie powinna przysłaniać jej rzeczywistej sytuacji materialnej a strata na poziomie blisko [...] zł jest niezaprzeczalnym faktem. Skarżąca utrzymuje, że nie posiada zapasów własnej gotówki, którą obraca, gdyż wpływy ze sprzedaży paliw przekazywane są na spłatę kredytów kupieckich udzielanych przez dostawców. Brak zapłaty spowoduje wstrzymanie dalszych dostaw a tym samym zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą. Ponadto skarżąca podnosi, że koszty zakupów towarów nie są jedynym kosztem. Oczywistymi kosztami są wynagrodzenia pracowników, ubezpieczenia społeczne, koszty zużycia prądu, wody, opłaty lokalne. Zdaniem skarżącej uregulowanie wpisu sądowego od skargi zmusiłoby ją do nie uregulowania wynagrodzeń pracowników lub nie płacenie dostawcy. Zatem fakt posiadania środków na rachunku bankowym nie przesądza o uzyskaniu dochodu którym skarżąca może swobodnie dysponować.

Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem, iż prowadząc działalność gospodarczą należy zabezpieczyć kwoty na ewentualne koszty postępowań sądowych, zwłaszcza iż nie mogła ona przewidzieć tak bezwzględnego, pozostającego w opozycji do zasad postępowania działania organu podatkowego, którego efektem jest określenie zobowiązania podatkowego w łącznej kwocie ponad [...] złotych. Łączny wpis we wszystkich wniesionych skargach na decyzje określające to zobowiązanie wyniesie [...] zł. Zdaniem skarżącej tylko osiągnięcie dochodu z prowadzonej działalności pozwoliłoby na uregulowanie opłat sądowych.

Skarżąca dodała, że nie przyznając jej prawa pomocy a tym samym odmawiając sprawiedliwego rozstrzygnięcia w rujnujących ją sprawach doprowadzi ją w niedalekiej przyszłości do ubóstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 12 listopada 2010 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Instytucja prawa pomocy stanowi szczególny przypadek wyłączenia wobec strony postępowania sądowego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, wynikającego z art. 199 P.p.s.a. Jej zastosowanie następuje zatem wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Ocenie rozpoznającego taki wniosek podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a należy, rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych – uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł, a zatem w częściowym zakresie.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego skarżącej dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów źródłowych, prowadzi do wniosku, iż ta powinna w nich partycypować. Nie sposób bowiem pominąć faktu, iż skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, w ramach której od [...] 2010 r. do [...] 2010 r. obracała środkami w kwocie [...] zł. Podobnie wykazana w deklaracjach VAT-7 podstawa opodatkowania wynosiła: [...] zł ([...]),[...] zł ([...]) i [...] zł ([...]). Tym samym twierdzenie, iż skarżąca poniosła stratę rzędu [...] zł nie znajduje uzasadnienia w przedstawionym materiale dowodowym. Ta bowiem nie jest spowodowana nierentownością firmy tylko wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. Podobne spostrzeżenia nasuwają się w odniesieniu do wykazanej za ubiegły rok podatkowy straty rzędu [...] zł, jako że uzyskany za ten okres przychód wynosił [...] zł, natomiast koszty jego uzyskania obejmowały kwotę [...] zł. W ocenie Sądu nic nie stoi na przeszkodzie by w ramach wspomnianych kosztów przyjmujących dużo wyższe wartości znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmu-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44).

Jednak Sąd biorąc pod uwagę argument strony iż, w sprawach skarżącej zawisłych przed tutejszym Sądem łączna wartość wpisów sądowych od skarg wynosi [...] złotych w przedmiotowej sprawie zwolnił stronę skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych w części przekraczającej [...] zł. Zwalniając w tej wysokości stronę skarżącą od wpisu sądowego Sąd uwzględnił argument strony, że jedynie osiągnięcie dochodu z prowadzonej działalności pozwoliłoby na uregulowanie wszystkich opłat sądowych. Z akt sprawy wynika, iż na rachunku pomocniczym firmy do którego egzekucja nie została skierowana na dzień [...] 2010 r. wykazano saldo końcowe w kwocie [...] zł. Z wyciągów bankowych wynika, iż skarżąca stale utrzymuje podobne kwoty na rachunku bankowym, na koszty związane z bieżącą działalnością firmy. W przedmiotowej sprawie wpis wynosi [...] zł, Sąd zwolnił skarżącą z kosztów przekraczających kwotę [...] zł. Sąd uznał, iż zmniejszając wpis do blisko jednej trzeciej należnego wpisu daje skarżącej możliwość jego uiszczenia, a tym samym daje stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem.

W związku z powyższym i na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. – Sąd orzekł jak w sentencji.