Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 208/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 zo, art. 31 zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: par. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska Asesor sądowy Anna Komorowska - Kaczkowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za luty 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z 23 marca 2021 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu (dalej jako: organ) działając na podstawie art. 31zq ust. 7 z art. 31zy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r. poz. 1842, ze zm., dalej jako: "ustawa o COVID-19") w związku § 10 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych w skutek pandemii COVID-19 [(Dz.U. z 2021r. poz. 371), dalej zwanej Rozporządzeniem] oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (.Dz. U.2020, poz. 266 ze zm.) odmówił A w [...] (dalej jako: Strona, Skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r.

Jak wynika z akt sprawy, Strona złożyła w dniu 18 marca 2021 r. wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. We wniosku tym, złożonym na formularzu RDZ-B7, Strona w punkcie I – Informacje podstawowe, Dane wnioskodawcy - wskazała, że prowadzi przeważającą działalność według PKD oznaczoną kodem 79.11.A. (według stanu na dzień 30 listopada 2020 r.) Jednocześnie Strona oświadczyła, że przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2021 r. był o co najmniej 40 % niższy w porównaniu do przychodu uzyskanego w grudniu 2020 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 marca 2021 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Opolu odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ zacytował treść § 10 ust. 2 oraz § 11 pkt 3 Rozporządzenia w sprawie wsparcia. Następnie organ wskazał, że Strona we wniosku z dnia 18 marca 2021 r. podała jako przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 79.11.A. Tymczasem z analizy konta oraz danych zawartych w rejestrze REGON wynika, że przeważająca działalność oznaczona jest numerem 94.99.Z i nie jest to działalność ujęta na liście branż, które mogą skorzystać z umorzenia składek.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Skarżący wskazał, że nie zgadza się z interpretacją przepisów pomocowych zaprezentowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Skarżącego interpretacja przepisów przyjęta przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych powoduje, iż jest on w dużo gorszej sytuacji niż przedsiębiorcy z tej samej branży, którzy w tym samym czasie dostają pomoc ze strony państwa w postaci zwolnień z opłacania składek. Skarżący zarzucił, że wszelkie decyzje ze Strony Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprowadzają się do weryfikacji kodów "zaciąganych" z REGON. Podkreślił, że jako podmiot wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego zarejestrowany jest w dwóch rejestrach: Rejestrze stowarzyszeń oraz w Rejestrze przedsiębiorców. Wskazał, że jako przedsiębiorca A, zarejestrowane jest od 2004 r. i od tego czasu prowadzona jest działalność jako biuro podróży – ówczesny kod PKD 63.30.C. Skarżący podkreślił, że co roku składa sprawozdania finansowe do KRS, widnieje w Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych, posiada polisę ubezpieczeniową jako Organizator Turystyki, ale z uwagi na Rejestr stowarzyszeń jako nadrzędny rejestr, w którym nie występuje żaden kod PKD nie ma szans na równe traktowanie z innymi podmiotami prowadzącymi działalność w tej samej branży. W Głównym Urzędzie Statystycznym w rejestrze REGON występuje bowiem kod PKD 94.99.Z – działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowanych, na którą powołuje się organ, a którego niestety nie można zmienić. Kontynuując Skarżący podał, że w ubiegłym roku został złożony wniosek o uaktualnienie i wpisanie do Rejestru przedsiębiorców przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej. Wpis ten został dokonany 12 listopada 2020 r., a w rejestrze tym jako przeważająca działalności została ujawniona działalność o kodzie 79.11. A, a pozostała działalność to m.in. 79.11.B, 79.12.Z, 79.90.C, które zgodnie z Rozporządzeniem dają podstawę do ubiegania się o zwolnienie.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Po przytoczeniu przepisów prawa podał, że po wprowadzeniu wniosku Skarżącego do systemu/aplikacji ZUS-EPWD okazało się, że kod wskazany we wniosku RDZ-B7 (dający podstawę do zwolnienia), nie jest zgodny z kodem PKD wskazanym przez GUS. Według danych zawartych w rejestrze REGON przeważającym rodzajem działalności gospodarczej płatnika był kod PKD 99.99.Z, zaś kod ten nie uprawnia do zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z 23 marca 2021 r., wydana na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), art. 31zy ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020, poz. 1842, ze zm., dalej jako: "ustawa o COVID-19") w związku z art. 31zy ustawy o COVID -19 oraz w związku z § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych w skutek pandemii COVID 19 dalej jako Rozporządzenie (Dz.U. z 2021, poz. 371), odmawiająca A w [...] (dalej jako: Strona, Skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, iż toku postępowania administracyjnego przed organem, w myśl art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz.735) zwanej dalej "k.p.a". Natomiast podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 2 Rozporządzenia. Zgodnie z § 10 ust. 2 Rozporządzenia zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Zgodnie natomiast z § 10 ust.3 Rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.

W rozpatrywanej sprawie, spór między stronami zaistniał w zakresie prawidłowości zastosowania powyższych przepisów. W niniejszej sprawie ZUS oceniając zasadność wniosku Skarżącego stwierdził, że z uwagi na niewpisanie w rejestrze REGON, jako przeważającego rodzaju jego działalności (poprzez podanie jej kodu PKD), działalności uprawniającej do wystąpienia o zwolnienie, zwolnienie nie przysługuje. Skarżący tymczasem podniósł, że główną działalnością gospodarczą, jaką prowadził, była ta, oznaczona kodem PKD 79.11.A., która uprawnia do zwolnienia. Prowadzenie tego rodzaju działalności miał ujawnione w Rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, gdzie wskazano, że jest to jego przeważająca działalność gospodarcza, wobec czego pozbawienie go prawa do zwolnienia jest niezasadne.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, na wstępie należy zaznaczyć, że w stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że w rejestrze REGON, jako przeważającej działalności, wpisany był kod 94.99.Z., który nie uprawnia do zwolnienia. Oprócz tego bezspornym jest także to, że sąd rejestrowy – Sąd Rejonowy w [...], w dniu 12 listopada 2021 r. wydał postanowienie, na mocy którego postanowił wpisać jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej Skarżącego, działalność oznaczoną kodem PKD 79.11.A. Organ nie kwestionuje tego faktu, jednakże w zakresie przyjętego przez siebie stanowiska powołuje się jedynie na związanie zapisem w rejestrze REGON.

Przystępując do rozstrzygnięcia tak zarysowanej kwestii, należy, w pierwszej kolejności, zwrócić uwagę na specyfikę rozpatrywanej sprawy wynikającą w faktu, że Skarżący jest podmiotem podlegającym wpisowi do Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Do Rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego podlega on wpisowi, jedynie niejako uzupełniająco, ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, której wykonywanie nie jest w jego przypadku obligatoryjne. Z tego zaś wynikają dodatkowe konsekwencje, na gruncie przepisów o statystyce publicznej, w tym w odniesieniu do ujawnianych w rejestrze REGON zakresu danych. Podkreślić przy tym należy, działalność statutowa i działalność gospodarcza są odrębnymi rodzajami działalności. Zgodnie natomiast z art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. 2020r. poz. 2261 ) stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Prowadzenie działalności gospodarczej przez stowarzyszenie odbywa się według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach - w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej i ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Okoliczność, że dochody stowarzyszenia uzyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej są przeznaczane na takie czy inne cele, nie zmienia charakteru tej działalności. Stowarzyszenia mogą prowadzić bowiem dwojakiego rodzaju działalność: statutową i gospodarczą. Gospodarczego celu działalności nie niweczy przy tym to, że dochód z jej prowadzenia jest przeznaczony na działalność statutową (por. wyrok NSA dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 926/10, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 października 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 333/09). W związku z tym Stowarzyszenia mogą także zatrudniać pracowników i w takiej sytuacji występują jako płatnicy, których obowiązkiem jest opłacanie za te osoby należnych z tego tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne.

Z kolei z brzmienia § 10 ust. 2 Rozporządzenia wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek płatnikom składek prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom - płatnikom składek, rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności, bez rozróżnienia ich poszczególnych kategorii. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Nastąpiło to jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia. Nie można również tracić z pola widzenia okoliczności, wynikającej ze specyficznego charakteru Skarżącego, działającego w formie stowarzyszenia. Z uwagi na powyższe, treść wpisu danych w rejestrze REGON może przybierać nieco inną postać, niż to ma miejsce w przypadku przedsiębiorców niepodlegających wpisowi do Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący podlega obligatoryjnemu wpisowi do Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, natomiast wpisowi do Rejestru przedsiębiorców podlega jedynie wówczas, gdy oprócz działalności statutowej, prowadzi także, niejako dodatkowo, działalność gospodarczą. W okolicznościach niniejszej sprawy Skarżący tego rodzaju dodatkową działalność niewątpliwie podjął. Jednak zgodnie z art. 42 ust. 3 a pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2021 r., poz.955), dane uzupełniające, zamieszczane w rejestrze REGON, obejmowały w tym wypadku jedynie przeważający rodzaj działalności statutowej. Tej zaś nie można utożsamiać z przeważającą działalnością gospodarczą, do której odnosi się § 10 ust. 1 Rozporządzenia. Tak więc dane o przeważającej działalności gospodarczej Skarżącego w omawianym przypadku miały charakter drugorzędny. Nie można zaś mylić czy też utożsamiać tych dwóch pojęć, które odnoszą się do zupełnie odmiennych zakresów działalności zaewidencjonowanych podmiotów. W sytuacji, w której w Rejestrze przedsiębiorców ujawniony został kod przeważającej działalności gospodarczej, to w rejestrze REGON tego rodzaju dane mogą być odnotowane wyłącznie jako działalność drugorzędna. Wobec tego nie można ustalić zakresu przeważającej działalności gospodarczej stowarzyszenia, na podstawie zapisów w bazie REGON. Z uwagi na charakter wpisu, w odniesieniu do podmiotów podlegających wpisowi do Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, Skarżący nie miał zatem wpływu na ujawnienie informacji o swojej przeważającej działalności gospodarczej w rejestrze REGON. Trudno zaś przyjąć, że tego rodzaju zależność, dualizm prowadzonej działalności, mógłby stać za wyłączeniem takich podmiotów, jak chociażby stowarzyszenia, prowadzące działalność gospodarczą, z kategorii podmiotów uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w §10 ust. 2 Rozporządzenia. Tego rodzaju zamiaru prawodawcy nie sposób bowiem wyprowadzić z przepisów § 10 ust. 1- 3 Rozporządzenia, zgodnie z którym pomoc w postaci zwolnienia ze składek została skierowana do wszystkich podmiotów, będących płatnikami, spełniającymi określone warunki jej przyznania. Poza tym stowarzyszenia prowadzące działalność gospodarczą są równoprawnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, dlatego też ich odmiennego traktowania nie można wywieść z wyników wykładni celowościowej i funkcjonalnej wskazanych wyżej przepisów zwłaszcza, że godziłoby to w zasadę równości wobec prawa, odnoszącą się także do wszelkiego rodzaju przedsiębiorców. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 359/21). Poza tym, jako to już wyżej zaznaczono, pomoc określona między innymi przepisem § 10 ust. 1 Rozporządzenia, kierowana jest do podmiotów rzeczywiście prowadzących wskazane w nich rodzaje działalności, zaś ich ustalenie w oparciu o zapisy rejestru REGON ma na celu jedynie uproszczenie postępowania w tym przedmiocie, same zaś dane kodów PKD nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, nie można przyjąć, że brak wpisania w rejestrze REGON tej działalności gospodarczej Skarżącego, która ma dla niego przeważający charakter, wyklucza definitywnie Skarżącego z ubiegania się o przyznanie zwolnienia. Przepis § 10 ust. 2 Rozporządzenia mówi bowiem o faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej, jako warunku uprawniającym danego przedsiębiorcę do uzyskania pomocy, regulowanej tym przepisem. Tymczasem organ, powołując się na brak wpisu w rejestrze REGON właściwego - przeważającego rodzaju działalności gospodarczej, wykluczył Skarżącego, wbrew § 10 ust. 2 Rozporządzenia, z grona podmiotów, mogących się ubiegać o zwolnienie ze składek opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON. Jak wskazuje się w orzecznictwie § 10 ust. 3 Rozporządzenia zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia płatnikom składek faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. Wskazać w tym miejscu należy, że co prawda dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w ustawie o COVID-19 i przepisach Rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 304/21, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 367/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 633/21, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 256/21). Oznacza to, że płatnik prowadzący rzeczywistą przeważającą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w przedmiotowej ustawie, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Organ powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić Stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). W ocenie Sądu tak ścisłe interpretowanie przepisu, jakie przyjął organ może być krzywdzące dla szeregu podmiotów, którzy faktycznie i rzeczywiście prowadzili działalność uprawniającą do zwolnienia ze składek, jednakże wymaganego przepisem kodu PKD nie mieli wpisanego jako kodu "przeważającej działalności". Dlatego też, w ocenie Sądu, odejście od literalnej wykładni przepisów jest możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy. Nie można bowiem przy wykładni przepisów ustawy o COVID-19 tracić z pola widzenia także tego, że ustawa ta, w tym kolejne jej nowelizacje miała i ma na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19.

Dodatkowo zauważyć należy, że jak wynika z danych powszechnie dostępnych – strona internetowa ZUS (www.zus.pl), ZUS od dnia 4 maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ powinien był realizować w sprawie, uregulowaną w art. 10 k.p.a., zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie.

W świetle powyższego w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie doszło także do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (tak WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19).

Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem brak jest takiej adnotacji w aktach sprawy.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ, dopuścił się naruszenia nie tylko prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy (§ 10 ust. 1 Rozporządzenia), ale również przepisów prawa procesowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), nie odnosząc się w żaden sposób do przedmiotu rzeczywistej działalności gospodarczej Skarżącego, mającej charakter przeważający, pomimo tego że dysponował wiedzą o jej zadeklarowaniu w tym charakterze w Rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do powyższych okoliczności, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do podania kodu uwidocznionego w rejestrze REGON, na dzień 30 listopada 2020 r., i wskazania, że kod ten nie figuruje na liście wskazanych branż, które mogą korzystać ze zwolnienia, co w świetle okoliczności podnoszonych przez Skarżącego uznać należy za niewystarczające.

W tym miejscu podkreślić należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem prawnym i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając przyczyny, które skłoniły do tego sąd. Sąd administracyjny nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, gdyż to należy do uprawnień organu, który po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami Sądu, zawartymi w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ, zgodnie z warunkami zwolnienia ze składek, o których mowa w § 10 ust. 2 Rozporządzenia, ustali kod przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącego - na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych. W tym zakresie odniesie się, również do zaoferowanych przez Skarżącego dowodów, postaci prawomocnego postanowienia sądu rejestrowego. Następnie zaś, w przypadku stwierdzenia, że przeważająca działalność gospodarcza, prowadzona przez Skarżącego, uprawnia go do uzyskania zwolnienia, odniesie się do zasadności jego wniosku, w kontekście pozostałych przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi.

W zakresie zwrotu kosztów sądowych Sąd nie orzekał, ponieważ Strona takiego wniosku nie złożyła. Nadto na postawie art. 239 lit. e p.p.s.a. Strona jest zwolniona z kosztów sądowych, a Skarżący działający osobiście, nie wykazał, że poniósł inne wydatki niezbędne do celowego dochodzenia jego praw.

Końcowo Sąd wskazuje, że orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

-----------------------

1