Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 142/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 15b ust. 4 i ust. 4a, art. 16 pkt 2, art. 24 ust. 1b, art. 32 ust. 1, art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.
article: § 7, § 8 i 8a, § 9 ust. 1, § 10 ust. 1-3 i ust. 4 pkt 1, § 14 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 102 poz 946
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.
article: art. 104
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 207 § 1, art. 220 § 1, art. 228 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 188, art. 200, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b)
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Anna Robotowska Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. T. Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 795/11 w sprawie ze skargi R. T. Spółki z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz R. T. Spółki z o.o. w P. kwotę 660 (sześćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 795/11, oddalił skargę R. T. sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], w przedmiocie niedopuszczalności odwołania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w P. zawiadomił R. T. sp. z o.o., że z powodu wygaśnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, z mocy prawa utraciło ważność poświadczenie rejestracji automatu: nr fab. [...], nr poświadczenia [...]. Konsekwencją utraty ważności poświadczenia rejestracji tego automatu było wyrejestrowanie go z Krajowego Rejestru Automatów do Gier (KRAG). W treści pisma Naczelnik Urzędu Celnego w P. powołał § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.) dalej jako "rozporządzenie MF z dnia 3 czerwca 2003 r.", z którego wynika, że poświadczenie rejestracji traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) dalej jako "u.g.z.w.".

R. T. sp. z o.o. złożyła odwołanie wskazując, że pismo z dnia [...] maja 2011 r. jest decyzją administracyjną.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w P. powołując się na art. 228 § 1 pkt 1, § 2 i art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) dalej jako "o.p." stwierdził niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych, bowiem organ wyrejestrowując automat z systemu KRAG nie wydał decyzji, a jedynie powiadomił spółkę o dokonanej czynności, zatem nie było przesłanek aby rozpatrzyć odwołanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. spółka wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. zarzucając naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zaskarżone pismo z dnia [...] maja 2011 r. nie jest decyzją. Zarzuciła także naruszenie art. 124 w zw. z art. 121 § 1 o.p. przez brak wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 13 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja administracyjna to każdy wydany na podstawie przepisu prawa powszechnie obowiązującego władczy i jednostronny akt organu administracji rozstrzygający konkretną sprawę i skierowany imiennie do oznaczonego adresata niezwiązanego z organem węzłem zależności ani podległości. Zawiadomienie, że poświadczenie rejestracji utraciło ważność nie posiada cech decyzji. Czynność organu podjęta w sprawie ma charakter faktyczny, polegający na ustaleniu, w których poświadczeniach rejestracji automatów do gier zostały wskazane zezwolenia, których termin obowiązywania wygasł. Czynności faktyczne stanowią konsekwencję wygaśnięcia zezwoleń i nie rodzą żadnych obowiązków. Skoro nie jest możliwe funkcjonowanie automatu bez posiadania zezwolenia, to fakt wygaśnięcia zezwolenia powoduje utratę ważności poświadczenia rejestracji, a zatem Dyrektor Izby Celnej w P. zasadnie stwierdził niedopuszczalność odwołania od pisma z dnia [...] maja 2011 r.

II

Skargę kasacyjną złożyła R. T. sp. z o.o.

Wyrok zaskarżyła w całości. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wnosząca skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez:

1) naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ew. także lit. b lub c) w zw. z art. art. 228 § 1 pkt 1, 207 § 1, 220 § 1 (i ew. art. 240 § 1 pkt 4) o.p. – poprzez uznanie, że pismo Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] maja 2011 r. nie stanowi decyzji, od której przysługuje odwołanie, mimo że w świetle następujących przepisów prawa materialnego:

a) § 1 pkt 2, § 7, § 10 ust. 1-5 oraz § 15 w zw. z § 9 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r.,

b) art. 16 pkt 2, art. 15b ust. 4 oraz w szczególności art. 24 ust. 1

i 2 u.g.z.w.,

c) art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) dalej: "u.g.h.",

pismo Naczelnika Urzędu Celnego w P.:

– jest aktem stosowania prawa materialnego (aktem subsumcji stanu faktycznego pod określoną w wyniku wykładni normę prawa materialnego), wywołującym konkretne skutki prawne;

– opiera się na błędnej wykładni § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r., a w konsekwencji stwierdza utratę ważności poświadczenia rejestracji automatu, które to poświadczenie oczywiście nie utraciło ważności, a na tej podstawie automat został wyrejestrowany z urzędowego rejestru KRAG, choć nie powinien był zostać z niego wyrejestrowany;

– kształtuje sytuację prawną skarżącej, tj. pozbawia skarżącą uprawnienia do eksploatacji automatu do gier o niskich wygranych, które zostało skarżącej udzielone na okres 6 lat – a którego to uprawnienia pozbawia skarżącą zaskarżone odwołaniem pismo (w sposób sprzeczny z wyżej wymienionymi przepisami prawa materialnego);

– oczywiście nie stanowi czynności materialno-technicznej czy też czynności faktycznej ("informacji" tudzież "zawiadomienia" o stanie faktycznym), gdyż czynności takie nie stwierdzają utraty "ważności" czy "uprawnień", a zaskarżone odwołaniem pismo – w świetle brzmienia powołanych wyżej przepisów rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. – stwierdza – wbrew tym przepisom – utratę ważności poświadczenia rejestracji i w rzeczywistym obrocie prawnym i gospodarczym oczywiście pozbawia skarżącą uprawnienia do dalszej eksploatacji automatu do gier, kształtując niekorzystnie jej sytuację prawną (w tym m.in. w zakresie zagrożenia odpowiedzialnością publicznoprawną w związku z nielegalną dla organów administracji eksploatacją automatu i związanymi z nią daleko idącymi konsekwencjami procesowymi, zarówno administracyjnymi, jak i karnoskarbowymi), a w sensie ekonomicznym powodując szkodę;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez brak rozważenia oraz ustosunkowania się do wszystkich istotnych w sprawie twierdzeń, zarzutów i wniosków skarżącej, zamieszczonych w skardze administracyjnej, w szczególności:

– pominięcie zarzutów i uzasadnienia skargi administracyjnej i ograniczenie się do lakonicznego rozstrzygnięcia wyżej wymienionej kwestii formalnej (pomimo że treść tych zarzutów i uzasadnienia skargi powinna była mieć wpływ również na ocenę tej kwestii),

– pominięcie dotyczącej kwestii formalnej argumentacji skarżącej zamieszczonej w pkt III. skargi administracyjnej, gdzie skarżąca przytoczyła przepisy prawa materialnego wskazujące, że zaskarżona "informacja" w istocie stanowi decyzję w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.;

3) w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. i oddalenie skargi – pomimo że spełnione zostały przesłanki;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1) niewłaściwe zastosowanie powołanych wyżej w punkcie I.1. lit. a) przepisów rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. i ustalenie, że poświadczenie rejestracji automatu jest czynnością materialno-techniczną, tudzież, że stwierdzenie utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu (określającego status prawny danego automatu w działalności operacyjno-procesowej organów administracji i organów postępowania karnoskarbowego) stanowi czynność materialno-techniczną, podczas gdy z wyraźnego brzmienia powołanych wyżej przepisów rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r., wynika m.in., że:

– "poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie" (§ 10 ust. 2),

– "dokonuje się [go] na sześć lat" (§ 10 ust. 3),

– jest "warunkiem dopuszczenia automatu do gier do eksploatacji i użytkowania" (§ 7),

– wydaje się je na "wniosek" (§ 9) oraz

– może "utracić ważność" (§ 10 ust. 4), w przypadkach ściśle określonych,

podczas gdy żadna czynność materialno-techniczna ze swej natury nie może posiadać statusu "ważności" ani też tej "ważności" utracić, jak też nie może stwierdzać niczyjego uprawnienia; ewentualnie zaskarżonemu wyrokowi wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła błędną wykładnię powołanych wyżej przepisów prawa poprzez przyjęcie, że przepisy te określają poświadczenie rejestracji i związane z nim akty, jako czynności materialno-techniczne (czy mające charakter czynności faktycznych), chociaż generują uprawnienie;

2) ewentualnie zaskarżonemu wyrokowi wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów wskazanych w punkcie I.1. lit. a-c petitum niniejszej skargi i przyjęcie, że z przepisów tych nie wynikają dla skarżącej istotne w sprawie konsekwencje prawne, ewentualnie poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w szczególności poprzez pominięcie przepisów wskazanych w punkcie I.1. lit. a-c – a w konsekwencji naruszenie przepisów postępowania wskazanych w punkcie I. petitum niniejszej skargi;

3) w konsekwencji naruszenie art. 2, art. 20, art. 22 Konstytucji RP oraz art. 7, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP – poprzez akceptację takiej oczywiście wadliwej praktyki stosowania przepisów prawa (wskazanych wyżej w punkcie I.1. petitum), która:

– narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do Państwa, zasadę pewności prawa, zasadę ochrony praw nabytych oraz ochrony interesów w toku (art. 2 Konstytucji RP) – poprzez uniemożliwienie skarżącej dalszej eksploatacji automatu do gier o niskich wygranych, który został dopuszczony do eksploatacji, pomimo że skarżąca posiada ważne, wydane na podstawie ustawy, zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz nie uległy zmianie jakiekolwiek istotne elementy stanu faktycznego;

– narusza zasadę wolności działalności gospodarczej i związaną z nią zasadę ścisłej wykładni ograniczeń tej wolności możliwych jedynie na podstawie przepisów ustawy (art. 20 i 22 Konstytucji RP) – poprzez przyjęcie, że można decydować o zakresie wolności działalności gospodarczej, interesach w toku oraz prawach nabytych w drodze wydawania niepodlegających kontroli "informacji"; w szczególności w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, w których organ błędnie ustalił hipotezę § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. (w zakresie ziszczenia się przesłanki "wygaśnięcia zezwolenia"), albowiem oczywiście błędnie przyjął, że chodzi o zezwolenie, w oparciu o które dokonano rejestracji (co nie ma podstaw w wyżej wymienionym przepisie);

– narusza zasadę praworządności i hierarchii źródeł prawa (art. 7, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP) – poprzez przedkładanie niższych źródeł prawa lub aktów nieposiadających w ogóle przymiotu źródeł prawa (treści formularzy i rejestrów, "informacji") ponad wyższe źródła prawa (w szczególności wyraźne przepisy ustawowe), dokonywanie aktów arbitralnego stosowania przepisów prawa z pominięciem zasad prawidłowej wykładni;

4) naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – poprzez odebranie skarżącej drogi sądowej i możliwości sądowej (merytorycznej) kontroli decyzji organu administracji, polegającej na wadliwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, a która to decyzja ukształtowała sytuację prawną skarżącej (m.in. poprzez odebranie jej możliwości legalnej eksploatacji automatu do gier zgodnie z uzyskanym wcześniej uprawnieniem oraz zagrożenie skierowania przeciwko skarżącej lub/i jej kontrahentom lub ich pracownikom postępowania karnoskarbowego, i obligatoryjnych czynności procesowych z tym związanych, jak zatrzymanie automatu do gier, przeszukanie pomieszczeń, przesłuchania świadków) oraz kształtują w istotnym zakresie jej sytuacją ekonomiczno-prawną (tj. odbierając pozostały z 6-letniego okresu uprawnienia oraz zezwolenia na działalność – czas eksploatacji automatu do gier, a więc w sposób niepodlegający naprawie ze względu na brzmienie przepisów u.g.z.w.).

Dyrektor Izby Celnej w P. nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne i poprawnie sformułowane.

Na wstępie zauważyć należy, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie o niedopuszczalności odwołania. Postanowienie to ma z jednej strony charakter procesowy, gdyż nie zawiera merytorycznego rozstrzygnięcia o wniesionym odwołaniu, ale jednocześnie kończąc sprawę definitywnie utrwala stan zaskarżony odwołaniem i w tym aspekcie ma charakter materialnoprawny.

Meritum sprawy niniejszej stanowi kwestia dopuszczalności (lub niedopuszczalności) odwołania. Jej rozstrzygnięcie zależy od kwalifikacji prawnej działania organu polegającego na poinformowaniu strony, że poświadczenie rejestracji automatu utraciło ważność, a automat został wyrejestrowany z systemu KRAG.

W ocenie strony stwierdzenie utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu, pociągające za sobą jego wyrejestrowanie z systemu KRAG i uniemożliwienie dalszej eksploatacji, ma charakter decyzji.

W ocenie organu administracji i Sądu pierwszej instancji działanie organu ma wyłącznie charakter faktyczny.

Problematyka charakteru prawnego poświadczenia rejestracji automatu oraz stwierdzenia utraty ważności poświadczenia rejestracji była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego przy okazji rozpatrywania skarg na postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skarg na "informacje" o wyrejestrowaniu automatów (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1677/11, postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2112/11, postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1752/11, postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 127/12). We wskazanych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarówno poświadczenie rejestracji automatu, jak i stwierdzenie nieważności poświadczenia rejestracji mają charakter decyzji administracyjnych z czym wiąże się prawo do ich zaskarżania oraz konieczność wyczerpania trybu odwoławczego przed wniesieniem skargi do sądu.

W cytowanych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 15b ust. 4 i ust. 4a u.g.z.w. automaty i urządzenia do gier mogły być eksploatowane i użytkowane przez podmioty posiadające zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych lub przez podmioty wykonujące monopol Państwa, po dopuszczeniu ich do eksploatacji i użytkowania przez wyznaczonego naczelnika urzędu celnego na podstawie opinii jednostki badającej upoważnionej przez Ministra finansów.

Jak wynika z treści art. 24 ust. 1b, 32 ust. 1 i 35 ust. 1 u.g.z.w. eksploatować automaty mogły tylko podmioty posiadające stosowne zezwolenie. Zezwolenie to nie określało jednak konkretnych automatów używanych przy korzystaniu z niego.

Podmioty mające zezwolenie mogły eksploatować tylko te automaty, które zostały dopuszczone do eksploatacji przez właściwego naczelnika urzędu celnego po przedstawieniu pozytywnej opinii upoważnionej jednostki badającej zgodnie z art. 15b ust. 4a u.g.z.w.

Działając na podstawie art. 16 pkt 2 u.g.z.w. Minister Finansów określił w cytowanym wyżej rozporządzeniu z 2003 r. 1/ szczegółowe warunki dopuszczania do eksploatacji i użytkowania automatów oraz 2/ warunki przyznawania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzania do eksploatacji i użytkowania automatów.

Zgodnie z § 8 i 8a rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. jednostka badająca upoważniona przez Ministra Finansów bada i ocenia cechy techniczne urządzenia oraz sprawdza, czy na automacie jest umieszczona informacja o zezwoleniu na prowadzenie gier, o którym mowa w art. 24 ust. 1b u.g.z.w. Pozytywną opinię dostawał tylko automat zaopatrzony w informację, że będzie eksploatowany w ramach konkretnego i ważnego zezwolenia.

Po złożeniu stosownego wniosku wraz z pozytywną opinią o automacie i zezwoleniem na prowadzenie gier, naczelnik urzędu celnego dokonywał rejestracji automatu zgodnie z § 7 i § 9 ust. 1 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. Rejestracja, tj. wprowadzenie automatu do stosownego rejestru KRAG, stanowiła czynność techniczną, o której strony nie powiadamiano.

Prawnym rezultatem wprowadzenia automatu do systemu KRAG było wydanie przez naczelnika urzędu celnego dokumentu "poświadczenia rejestracji" (poprzez dokonanie potwierdzenia rejestracji na wniosku). Wystawienie tego dokumentu ma doniosłe znaczenie prawne, bowiem zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. "poświadczenie rejestracji" stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania wymienionego w nim automatu przez okres 6 lat. "Poświadczenie rejestracji" zawiera dane konkretnego automatu, numer rejestracji oraz datę ważności (§ 10 ust. 1, 2 i 3).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego "poświadczenie rejestracji" będące dopuszczeniem automatu do eksploatacji i użytkowania ma walor decyzji administracyjnej o charakterze deklaratoryjnym (potwierdzającym) posiadanie uprawnienia do eksploatacji automatu. Podmiot posiadający zezwolenie na działalność w zakresie gier i posiadający automat spełniający wymagania techniczne miał prawo eksploatować ten automat dopiero wówczas, gdy uzyskał "poświadczenie rejestracji" wystawione przez uprawniony organ administracji publicznej. Omawiany dokument stwierdzał uprawnienie wnioskodawcy do eksploatacji automatu. Jednocześnie, bez "poświadczenia rejestracji" konkretnego automatu wnioskodawca, choćby miał zezwolenie i posiadał automat z pozytywną opinią jednostki badającej nie był uprawniony do jego eksploatacji.

Zgodnie z § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. "poświadczenie rejestracji" traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1b u.g.z.w. Jednak stwierdzenie, czy "poświadczenie rejestracji" utraciło ważność może być kwestią sporną między uprawnionym i organem, w szczególności w sytuacji, kiedy wygasło zezwolenie dołączone do wniosku o rejestrację, ale przedtem wnioskodawca zgodnie z § 14 ust. 3 rozporządzenia przemieścił automat do innego punktu gier, który prowadzony był na podstawie innego dłużej ważnego zezwolenia. Mając na uwadze, że stwierdzenie utraty ważności "poświadczenia rejestracji" powoduje utratę istniejącego wcześniej uprawnienia do eksploatacji konkretnego automatu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że także stwierdzenie utraty ważności "poświadczenia rejestracji" ma charakter decyzji administracyjnej i wskazał, że ze względu na zawartą w art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) zasadę załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych przez wydanie decyzji, wyłączenie decyzyjnej formy załatwiania takich spraw musi być wyraźne; nie można go domniemywać (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1329/97, publik. ONSA z 1998 nr 4, poz. 137).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej poglądy powyższe w pełni podziela.

Zatem, skoro stwierdzenie utraty ważności poświadczenia rejestracji następuje w formie decyzji, a od decyzji tej służy odwołanie, to postanowienie o jego niedopuszczalności narusza prawo. Zasadne są zatem zarzuty skargi kasacyjnej wymienione w pkt I.1. II.1. i II.2. dotyczące błędnej wykładni przepisów § 10 ust. 1-5 rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r. oraz art. 207 § 1, 220 § 1 i 228 § 1 pkt 1 o.p., art. 15b ust. 4 u.g.z.w. w zw. z art. 129 ust. 1 u.g.h.

Trafność wskazanych wyżej zarzutów dotyczących błędnej wykładni przepisów rozporządzenia MF z dnia 3 czerwca 2003 r., prowadzącej do błędnego uznania, że stwierdzenie nieważności poświadczenia rejestracji automatu nie jest decyzją a następnie błędnego zastosowania (niezastosowania) przepisów o.p. dotyczących wydawania rozstrzygnięć w formie decyzji (art. 207 § 1 o.p.), zaskarżalności decyzji odwołaniem (art. 220 § 1 o.p.) a także zastosowania przepisu o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania (art. 228 § 1 pkt 1 o.p.), wystarczająco uzasadnia żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku. Nie ma zatem potrzeby uzasadniania zasadności skargi kasacyjnej naruszeniem przez skarżone rozstrzygnięcia także przepisów Konstytucji RP. Pozbawienie strony uprawnień wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego zawsze godzi w konstytucyjny porządek prawny, co nie oznacza jednak konieczności formułowania zarzutów dotyczących naruszenia Konstytucji RP w sytuacji, kiedy można wskazać jako naruszone przepisy niższej rangi, tak jak miało to miejsce w sprawie niniejszej.

Z uwagi na fakt, że ustalenia faktyczne w sprawie niniejszej były niesporne, a meritum sprawy stanowiła niedopuszczalność odwołania, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i uznając skargę kasacyjną za usprawiedliwioną, uchylił zaskarżony wyrok oraz rozstrzygnął sprawę merytorycznie uchylając postanowienie o niedopuszczalności odwołania.

Uwzględniając wyżej przedstawioną wykładnię prawa organ II instancji rozpatrzy odwołanie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).