Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 622/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 144 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 185 poz 1243
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na wydobycie odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Minister Środowiska (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania Spółki z o.o. [...] w [...] (dalej "Skarżącej" albo "Spółki") od decyzji Marszałka Województwa [...] (dalej "Marszałka") z dnia [...] października 2017 r. nr [...], odmawiającej wydania zgody na wydobywanie odpadów ze zwałowiska, utrzymał decyzję Marszałka w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r., przedstawia się następująco:

1. Pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. Skarżąca wniosła do Marszałka o wydanie na podstawie art.144 ust.3 w zw. z art.144 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2016 r., poz.1987), dalej także "ustawy", zgody na wydobywanie odpadów ze zwałowiska zlokalizowanego w [...] w rejonie Drogowej Trasy [...], na działkach o numerach ewidencyjnych: [...],[...] i [...]. Do wniosku dołączono: (-) ekspertyzę opracowaną na podstawie art. 144 ust. 5 ustawy, (-) kopię umowy dzierżawy nr [...] zawartej w dniu 22.05.2017 r. pomiędzy Spółką a spółką z o.o. [...] z siedzibą w [...].

2. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Marszałek odmówił wydania Spółce żądanej zgody. Uzasadniając odmowę, organ wskazał w szczególności, co następuje:

- spąg powstałego zagłębienia (po wybraniu odpadów) znajdowałby się poniżej rzędnej terenu otaczającego oraz poniżej zwierciadła wody stawu [...] stwarzając zagrożenie zalania eksploatowanego terenu;

- w przypadku negatywnych warunków atmosferycznych (np. długotrwałych opadów) strome zbocza zagłębienia stwarzałyby ryzyko osunięcia się mas ziemnych;

- eksploatacja zwałowiska będzie skutkować niezorganizowaną emisją spowodowaną spalaniem paliw w wykorzystywanym sprzęcie mechanicznym, emisją pyłów związaną z wydobywaniem i transportem odpadów ze zwałowiska, emisją hałasu i wibracjami, a także może być powodem zanieczyszczenia wód stawu [...];

- jego obszar posiada wartość przyrodniczą - jest miejscem występowania licznego drzewostanu, zwierząt, a wraz z terenem przyległym - stawem [...] i zespołem ogródków rekreacyjnych - tworzy obszar o korzystnych walorach krajobrazowych, posiadający wartości przyrodnicze, estetyczno-widokowe i rekreacyjne.

3. Spółka wniosła do Ministra odwołanie od decyzji Marszałka z dnia [...] października 2017 r., zarzucają organowi zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

III. Jak już wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją Minister rozpatrzył odwołanie Spółki, utrzymując decyzję Marszałka w mocy.

Uzasadniając decyzję odwoławczą, Minister wskazał w szczególności, co następuje:

(i) Udzielanie zgody na wydobywanie odpadów ze zwałowiska następuje na zasadach wskazanych w art.144 ustawy o odpadach.

(ii) Z ekspertyzy załączonej do wniosku Spółki wynika, że przedmiotowe zwałowisko powstało w wyniku działalności zakładów [...], które deponowały na nim odpady z procesów termicznych. Prace wydobywcze mają być prowadzone od północnej strony działki w kierunku południowym, z podziałem na 4 sektory. Prace wydobywcze mają być prowadzone z zachowaniem podziału na 2 poziomy: pomiędzy rzędnymi terenu od 285,50 m n.p.m. do 279,80 m n.p.m. oraz poniżej rzędnej 279,80 m n.p.m. do ok. 276 m n.p.m. W celu zachowania bezpieczeństwa zostaną zachowane tzw. strefy ochronne, tj. 3 m od ogrodzenia terenu należącego do [...] S.A., 3 m od jezdni ul. [...] oraz od 3 do 7 m od stawu [...].

Z protokołu z oględzin terenu objętego wnioskiem, przeprowadzonych przez Marszałka w dniu [...] sierpnia 2017 r. oraz z dokumentacji fotograficznej wynika, że cały teren zwałowiska porośnięty jest drzewostanem stanowiącym samosiejki.

Z dokumentów sprawy wynika też, że zwałowisko graniczy od strony wschodniej z terenami rekreacyjnymi ogródków działkowych, a od strony północnej ze stawem [...] ([...]).

(iii) W postanowieniach Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...] (dalej "studium") teren zwałowiska został oznaczony symbolem Z5 - nieruchomości i obiekty niekubaturowe związane ze sportem amatorskim i kulturą fizyczną. Jakkolwiek studium, opracowywane na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073), nie jest aktem prawa miejscowego to jednakże jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 4 ww. ustawy).

Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód dopuścić należy wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, tym samym nie można, jak uznaje strona, czynić zarzutu organowi przywołującego zapisy studium. Jak wynika ze studium nie przewiduje się innego niż dotychczas zagospodarowania terenu zwałowiska, a wręcz przeciwnie planuje się jego przeznaczenie na cele sportu amatorskiego i kultury fizycznej. Ponadto w studium wskazano "stan sanitarny stawów jest zróżnicowany, za najbardziej zanieczyszczony uważa się Staw [...], Staw [...], Staw [...] oraz zbiornik przy [...]. W większości stawy są zarybiane i użytkowane wędkarsko, z możliwością rewitalizacji i renaturalizacji. "

Na potrzeby ww. studium zostało wykonane "Opracowanie analizy przestrzennej miasta [...] " w ramach realizacji projektu "Zintegrowane podejście do problemów funkcjonalnych na przykładzie [...],[...] i [...]", w którym w części I "Analiza zmian w zagospodarowaniu przestrzennym Miasta zawierająca ocenę aktualności studium, obowiązujących planów, ocenę realizacji wniosków do planu i studium, ocenę wydanych decyzji lokalizacyjnych w kontekście polityki Miasta zawartej w studium oraz propozycje kierunkowych działań przestrzennych dla miasta [...]" (www.bip.[...].pl) sformułowano wnioski i wytyczne z zakresu uwarunkowań środowiska, m.in. wskazano, że "obejmują zagadnienia ochrony kompleksów oraz enklaw zadrzewień i zakrzewień, ochrony użytku ekologicznego nad stawem "[...]", użytku ekologicznego "Las na G.". Wskazuje się na aktualność wniosków i wytycznych zawartych w studium w zakresie uwarunkowań środowiska kulturowego oraz na konieczność podjęcia działań związanych z ochroną istniejących stawów i tworzenia kompleksów użytków ekologicznych uwzględniając już istniejące". W rozdziale "Ocena Aktualności Studium. Uwarunkowania środowiskowe, dane ogólne" wskazano: " — zwiększenie terenów do zalesień na terenach typu wyrobiska, zapadliska, zwałowiska".

(iv) Bezsprzecznie wydobywanie odpadów ze zwałowiska będzie wymagało dokonania wycinki drzew i krzewów, co pozbawi okolicznych mieszkańców terenu umożliwiającego odpoczynek, relaks, uprawianie sportów, przewidziane w studium. Prace wydobywcze wymagające stosowania pojazdów i sprzętu mechanicznego będą też przyczyną hałasu, wibracji, niezorganizowanej emisji zanieczyszczeń do powietrza, w tym emisji pyłów, związanych z wydobywaniem odpadów i ich transportem, co istotnie wpłynie na stan środowiska. Negatywne oddziaływanie na środowisko będzie, z powyższych względów, ograniczać też użytkowanie ogródków działkowych znajdujących się w sąsiedztwie zwałowiska, tym bardziej że wnioskodawca planuje prowadzenie prac przez 12 godzin w ciągu doby (6.00-22.00).

Istotna w sprawie jest pozytywna rola ogrodnictwa działkowego, będącego dziedziną życia społecznego, przyczyniającą się do zaspakajania socjalnych, wypoczynkowych i rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa, a zwłaszcza rodzin z dziećmi, emerytów, rencistów i niepełnosprawnych, poprzez kształtowanie warunków dla prowadzenia aktywnego i zdrowego trybu życia oraz ochrony środowiska i przyrody i dlatego Ustawodawca w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2176) uznaje za konieczne zapewnienie dalszego istnienia i rozwoju rodzinnych ogrodów działkowych, jako stałych elementów infrastruktury gmin, które powinny być uwzględniane w procesie ich rozwoju dla dobra obecnego i przyszłych pokoleń.

(v) Prace wydobywcze z uwagi na emisje zanieczyszczeń do powietrza, w tym pylenie, mogą też powodować zanieczyszczenie wód stawu [...]. Jakkolwiek wnioskodawca przewiduje wytyczenie 3-7 m strefy ochronnej od stawu, to z uwagi na niemalże strome skarpy (rysunki załączone do ekspertyzy), znaczną głębokość zagłębienia powstałego w wyniku wydobywania odpadów oraz położenie jego dna poniżej rzędnej terenu i rzędnej zwierciadła wody w stawie istnieje potencjalne zagrożenie możliwość utraty stateczności skarp i zboczy zagłębienia.

(vi) Nie jest zasadny zarzut wydania dla Spółki [...] zgody na wydobywanie odpadów (decyzja nr [...]), chociażby z uwagi na indywidualny charakter każdej sprawy. Zarzut byłby zasadny, gdyby - w świetle art. 8 kpa - ten sam organ bez uzasadnionej przyczyny odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Ww. decyzja rozstrzygała sprawę wydobywania odpadów o innych kodach, ze zwałowiska, położonego w innym rejonie [...], a zatem przy odmiennym stanie faktycznym, co wynika z okoliczności wskazanych w uzasadnieniu tej decyzji. Natomiast z uzasadnienia decyzji nr [...], wskazanej przez stronę w odwołaniu wynika, że sprawa również dotyczyła zgody na wydobywanie odpadów ze zwałowiska, którego teren jest zadrzewiony, graniczy ze stawem. Zatem z uwagi na zbliżony stan faktyczny podobne uzasadnienia ww. decyzji oraz decyzji zaskarżonej nie mogą stanowić argumentu na nierzetelne podejście organu do załatwienia sprawy oraz "sztampowy" - jak twierdzi strona - sposób sporządzenia uzasadnienia decyzji.

(vii) Marszałek, wbrew zarzutowi naruszenia art. 7 kpa, przeanalizował interes społeczny i słuszny interes obywateli w kontekście przedmiotowego wniosku. Okoliczności wskazane w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji odwoławczej powodują, że organy uznały dominację interesów społeczności lokalnej nad interesami wnioskodawcy. Wydanie zgody na wydobywanie odpadów ze zwałowiska uniemożliwiłoby społeczności lokalnej korzystanie z walorów tego zadrzewionego terenu oraz z ogródków działkowych przez ich użytkowników ze względu na emisję zanieczyszczeń do powietrza oraz 12-godzinną w ciągu doby pracę ciężkiego sprzętu.

IV. Pismem z dnia 18 stycznia 2018 r. Spółka wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Ministra z dnia [...] grudnia 2017 r., podnosząc przeciwko tej decyzji zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy spółką [...] S.A., właściciel działek [...],[...] i [...] będących przedmiotem wniosku skarżącej, wyraziła zgodę na wykorzystanie działek na cele rekreacyjne, w sytuacji gdy brak takiej zgody uniemożliwia poruszanie się kogokolwiek po prywatnym terenie Spółki,

b) naruszenia art. 7, 76 § art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegającego na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności twierdzeniom skarżącej oraz dowodom przedstawionym przez skarżącą w postaci dokumentacji zdjęciowej dotyczącej stanu terenu objętego wnioskiem - tj. faktu, iż nie jest to teren wykorzystywany na cele rekreacyjne, a stanowi raczej teren niezagospodarowany z licznymi dzikimi wysypiskami śmieci, potencjalnie niebezpieczny dla wchodzących tam osób, jak również nie wzięcie pod uwagę przez organ analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z którym planowane działania nie powodują negatywnego wpływu na środowisko.

Uzasadniając zarzuty skargi, Spółka wskazała w szczególności, co następuje:

(i) Analiza terenu nie uwzględnia stanu faktycznego. Nieprawdą jest, iż całość terenu jest zadrzewiona - teren zadrzewiony jest w przeważającej części, ale nie w całości. Nadto teren ten zarośnięty jest głównie samosiejkami oraz, czego organy nie dodały - z licznymi dzikimi wysypiskami śmieci. Teren zwałowiska stanowi nieużytek, na którym tworzone są tzw. dzikie wysypiska odpadów, gdzie osoby z marginesu społecznego urządzają libacje alkoholowe, prowadzone są procesy nielegalnego przetwarzania odpadów polegającego na opalaniu kabli (usuwaniu osłony z tworzywa sztucznego, celem pozyskania metalu), a prowadzącego do zanieczyszczenia środowiska poprzez emisję szkodliwych substancji do powietrza, zakopywane są martwe zwierzęta. Dokumentacja stanu, w jakim znajduje się zwałowisko, bynajmniej nie potwierdzająca jego korzystnych walorów krajobrazowych, wartości przyrodniczych oraz estetyczno - widokowych i rekreacyjnych załączona została do odwołania. Teren zwałowiska nie stanowi terenu rekreacyjnego. Są to raczej nieużytki, gdzie przebywanie osób postronnych wydaje się być bardziej niebezpieczne niż mogące mieć walory rekreacyjne i estetyczno-widokowe.

(ii) Użytkownikiem wieczystym terenu jest [...] – [...] SA. Zasadnym byłoby uzyskanie oświadczenia w/w podmiotu co do jego wiedzy o stanie terenu, zgody na przebywanie tam osób postronnych oraz zgody na zagospodarowanie tego terenu przez wydobycie odpadów i rekultywację.

(iii) Organy przyjęły, iż eksploatacja zwałowiska będzie negatywnie oddziaływać na środowisko powodując emisję pyłu, hałasu oraz zanieczyszczenie okolicznych stawów. Stanowisko to zostało jednakże sformułowane bez odniesienia się w żaden sposób do analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zawartej we wniosku, w tym do sporządzonej analizy akustycznego oddziaływania przedsięwzięcia. Tymczasem analizy te nie tylko nie potwierdzają obaw organów, a wręcz przeciwnie wskazują na brak negatywnego oddziaływania na środowisko.

(iv) Eksploatacja zwałowiska została zaprojektowana i opisana w załączonej do wniosku ekspertyzie w taki sposób, aby stworzyć odpowiednią strefę ochronną dla funkcjonowania stawu [...], zaś skarpy powstałe po wydobycia odpadów mają mieć takie parametry aby zapobiec osuwaniu się mas ziemnych. Organ wskazał jedynie, iż w razie opadów deszczu istnieje ryzyko osunięcia się mas ziemi, jednakże nie zostało to poparte żadnymi argumentami np. w postaci przeprowadzonej ekspertyzy, dowodu z opinii biegłego itp. Jest to zatem jedynie zdanie organu, które przeciwstawione zostaje ekspertyzie załączonej do akt sprawy. Zdaniem strony organ nie wykazał w żaden sposób swojego stanowiska a jako takie nie powinno stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w sprawie.

Organy nie odniosły się do stanowiska ekspertyzy, iż planowane wydobycie odpadów zalegających w zwałowisku jest pożądane z punktu widzenia dyrektyw polityki gospodarowania odpadami.

W swojej dotychczasowej praktyce wydawania zgód na wydobycie odpadów organ pierwszej instancji kierował się ogólnymi zasadami ochrony środowiska dotyczącymi ostrożności i zrównoważonego podejścia oraz zgodności z polityką w dziedzinie odpadów, wynikającą z Dyrektywy parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE.

(v) Likwidacja zwałowiska odpadów poprzemysłowych przyniesie lokalnej społeczności liczne korzyści w postaci: likwidacji dzikich wysypisk śmieci, poprawy bezpieczeństwa poprzez likwidację miejsc nielegalnego przetwarzania odpadów, utylizacji zwierząt, spożywania alkoholu itp.

(vi) Użytkownik wieczysty przedmiotowych działek wyraził zgodę na likwidację zwałowiska.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 20 lutego 2018 r., organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 12 czerwca 2018 r. pełnomocnik Spółki wskazał w szczególności, co następuje:

(i) Działalność objęta wnioskowaną zgodą miałaby charakter wyłącznie czasowy (ok. 3 lat) i prowadziłaby do całkowitego zrekultywowania obszaru objętego wnioskiem. Tym samym realizacja zgody nie udaremniałaby w żadnym zakresie docelowej realizacji celów zakładanych w studium a wręcz byłaby z punktu widzenia realizacji tych celów korzystna, pożądana. W punkcie 7 ekspertyzy przedłożonej przez Skarżącą organowi wraz z wnioskiem o wydanie zgody zawarto opis stanu jaki zostanie osiągnięty po zakończeniu wydobywania. Z opisu tego wynika, że teren zostanie należycie zabezpieczony i przygotowany pod przyszłe inwestycje. Tego aspektu sprawy nie rozważyły orzekające organy, nie analizując wspomnianego fragmentu analizy.

(ii) Spółka ma dostateczne doświadczenie w rekultywowaniu tego rodzaju terenów i może wykazać się odpowiednimi przykładami.

(iii) Ewentualne uciążliwości, jakie pociągałaby za sobą eksploatacją zapadliska, miałyby bardzo ograniczony zasięg (należy też uwzględnić fakt, że nieruchomość znajduje się przy trasie [...]).

(iv) Wskazane przez organy zagrożenia w postaci ryzyka zalania wyrobiska wodą ze stawu czy też ewentualnej niestabilność zboczy wyrobiska można usunąć za pomocą odpowiednich środków technicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja Ministra oraz utrzymana nią w mocy decyzja Marszałka wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art.144 ust.1 pkt 2 i ust.3 ustawy o odpadach, polegającym na nierozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z tej racji w/w decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Ministra prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było udzielenie Spółce, na zasadach określonych w art.144 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, pozwolenia na wydobywanie odpadów ze zwałowiska odpadów. W ocenie orzekających w sprawie organów obu instancji na przeszkodzie do udzielenia żądanego pozwolenia stoi: (-) brak możliwości pogodzenia planowanej działalności wydobywczej z już ukształtowanym (a jednocześnie docelowo ustalonym w miejscowym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego) rekreacyjno – przyrodniczym sposobem zagospodarowania obszaru, na którym znajduje się grunt objęty wnioskiem, (-) perspektywa wystąpienia poważnych zagrożeń (zalanie terenu, osunięcia się zboczy wyrobiska) a także uciążliwości (w szczególności hałasu), mających nieuchronnie towarzyszyć działalności objętej wnioskiem.

Sąd podziela stanowisko skargi, że w/w ocena organów, prowadząca do odmowy udzielenia Spółce żądanego pozwolenia, jest przedwczesna, albowiem nie zostało w sposób wyczerpujące wyjaśnione, czy takie aspekty sprawy, jak: (-) czasowość planowanej działalności, (-) zadeklarowanie przez Spółkę zarówno zrekultywowania terenu, jak i zastosowania niezbędnych rozwiązań technicznych, umożliwiających usunięcie ryzyka zalania terenu, czy też osunięcia się zboczy wyrobiska, (-) wywodzony przez Spółkę ograniczony charakter uciążliwości, związanych z realizacją pozwolenia, nie stanowią łącznie okoliczności świadczących o braku przeszkód do udzielenia żądanej zgody.

Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, stwierdzić należy, iż w/w kwestie nie zostały wyczerpująco wyjaśnione przez organy obu instancji.

2. Kwestię udzielania zgody na wydobywanie odpadów m.in. ze zwałowiska odpadów reguluje art.144 ustawy o odpadach. W myśl art.144 w/w ustawy wydobywanie odpadów ze zwałowiska odpadów wymaga uzyskania zgody na wydobywanie odpadów (ust.1 pkt 2). Przez zwałowisko odpadów rozumie się miejsce składowania odpadów przemysłowych, dla którego nie było wymagane uzyskanie decyzji dotyczącej lokalizacji lub decyzji o pozwoleniu na budowę (ust.2). Zgoda na wydobywanie odpadów jest wydawana, w drodze decyzji, przez właściwy organ, o którym mowa w art. 129 ust. 1 (ust.3). Ust.5 przewiduje, iż do wniosku zainteresowany wydobyciem odpadów dołącza ekspertyzę dotyczącą wydobywania odpadów, która obejmuje w szczególności:

1) rodzaj i szacunkową masę odpadów przewidzianych do wydobycia;

2) techniczny sposób wydobywania odpadów;

3) sposób zapobiegania negatywnemu oddziaływaniu wydobywania odpadów na życie lub zdrowie ludzi oraz na środowisko;

4) opis oddziaływania planowanego wydobywania odpadów na środowisko;

5) opis technicznego zabezpieczenia miejsca po wydobyciu odpadów, a w przypadku zamkniętego składowiska odpadów lub jego części także opis działań rekultywacyjnych.

Pozostałe ustępy art.144 ustawy regulują następujące zagadnienia: treść wniosku o wydanie zgody na wydobywanie odpadów (ust.4), treść decyzji udzielającej zgody na wydobywanie odpadów (ust.5).

Odnotować należy, że w/w przepisy ustawy o odpadach nie wskazują wprost materialnoprawnych przesłanek, obligujących organ do odmowy wydania przedmiotowej zgody (podobnie, jak i brak jest przepisu wskazującego wprost przesłanki do wydania decyzji pozytywnej). Nie może jednakże ulegać wątpliwości, że decydujące znaczenie z punktu widzenia dopuszczalności pozytywnego rozpatrzenia wniosku podmiotu ubiegającego się o zgodę na wydobywanie odpadów ze zwałowiska odpadów ma kwestia możności zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu takiej działalności na otoczenie. W myśl bowiem art.16 ustawy o odpadach gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może:

1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt;

2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach;

3) wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.

3. Odniesienie powyższych uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących wniosków:

Odmawiając wydania żądanej zgody, organy wskazały na rekreacyjno – przyrodniczy charakter terenu planowanej działalności wydobywczej oraz jego najbliższego otoczenia, powołując się w tym kontekście zarówno na stan już istniejący (protokół oględzin z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz dokumentacja fotograficzna), jak i na ustalenia studium i sporządzoną na jego potrzeby dokumentację.

W odniesieniu do stanu już istniejącego organy stwierdziły zatem w szczególności, że: (-) cały teren zwałowiska porośnięty jest drzewostanem stanowiącym samosiejki, (-) zwałowisko graniczy od strony wschodniej z terenami rekreacyjnymi ogródków działkowych, a od strony północnej ze stawem [...] ([...]). W odniesieniu do stanu wynikającego z ustaleń studium oraz ze związanej ze studium dokumentacji wynika, że: (-) teren zwałowiska został oznaczony symbolem Z5 - nieruchomości i obiekty niekubaturowe związane ze sportem amatorskim i kulturą fizyczną, (-) stan sanitarny stawów jest zróżnicowany, za najbardziej zanieczyszczony uważa się Staw [...], Staw [...], Staw [...] oraz zbiornik przy [...]. W większości stawy są zarybiane i użytkowane wędkarsko, z możliwością rewitalizacji i renaturalizacji, (-) zachodzi potrzeba ochrony kompleksów oraz enklaw zadrzewień i zakrzewień, ochrony użytku ekologicznego nad stawem "[...]", użytku ekologicznego "Las na [...]", podjęcia działań związanych z ochroną istniejących stawów i tworzenia kompleksów użytków ekologicznych uwzględniając już istniejące, zwiększenia terenów do zalesień na terenach typu wyrobiska, zapadliska, zwałowiska.

Organy wskazały następnie, że wydobywanie odpadów ze zwałowiska będzie wymagało dokonania wycinki drzew i krzewów, co pozbawi okolicznych mieszkańców terenu umożliwiającego odpoczynek, relaks, uprawianie sportów, przewidziane w studium. Prace wydobywcze wymagające stosowania pojazdów i sprzętu mechanicznego będą też przyczyną hałasu, wibracji, niezorganizowanej emisji zanieczyszczeń do powietrza, w tym emisji pyłów, związanych z wydobywaniem odpadów i ich transportem, co istotnie wpłynie na stan środowiska. Negatywne oddziaływanie na środowisko będzie, z powyższych względów, ograniczać też użytkowanie ogródków działkowych znajdujących się w sąsiedztwie zwałowiska, tym bardziej że wnioskodawca planuje prowadzenie prac przez 12 godzin w ciągu doby (6.00-22.00).

Odnosząc się do w/w argumentacji stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie, czy zachodzą warunki do wydania żądanej zgody bezspornie istotnie nakładało na organy obowiązek poczynienia wszechstronnych ustaleń na okoliczność stanu zagospodarowywania zarówno terenu planowanej działalności wydobywczej, jak i jego otoczenia (w celu ustalenia, czy w/w przedsięwzięcie da się pogodzić ze w/w stanem, tj. czy nie doprowadzi do jego zaburzenia). Bezspornie również w ramach tych wyjaśnień należało uwzględnić nie tylko stan już istniejący ale również – w sytuacji nieobjęcia przedmiotowego obszaru planem miejscowym – zapisów studium (pomimo tego, iż do czasu skonkretyzowania jego kierunkowych ustaleń w planie miejscowym studium to posiada wyłącznie deklaratywny charakter).

W tej sytuacji nie sposób zakwestionować stanowiska organów, iż docelowym sposobem zagospodarowania obszaru jest wykorzystanie go na cele rekreacyjno – przyrodnicze i że okoliczność ta ma znacznie w sprawie.

Poza sporem jest to, iż z określonym w powyższy sposób kierunkiem zagospodarowania przedmiotowego terenu nie dałaby się pogodzić żadna intensywna działalność z zakresu gospodarki odpadami, która z założenia miałaby charakter trwały (wieloletni). Prowadzenie takiej działalności uniemożliwiałoby bowiem wprost osiągniecie celów z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Na gruncie niniejszej sprawy zachodzi jednakże konieczność rozważenia, czy możliwe byłoby czasowe prowadzenie działalności z zakresu gospodarki odpadami w sytuacji w której łącznie występowałyby następujące okoliczności:

(-) planowana działalność z zakresu gospodarki odpadami dotyczyłaby terenu, wprawdzie przeznaczonego w dalszej perspektywie jako teren rekreacyjno – przyrodniczy, niemniej aktualnie nie posiadającego jeszcze takiego charakteru,

(-) w/w działalność miałaby ściśle ograniczony, tj. wyczerpywalny przedmiot (co do zasady cechę tę należy bez wątpienia przypisać wydobywaniu odpadów ze zwałowiska odpadów, tj. działaniu, które z istoty rzeczy możliwe jest tylko do momentu wybrania wszystkich w/w odpadów, tj. zlikwidowania zwałowiska),

(-) działalność ta byłaby prowadzona w ścisłych, tj. najwyżej kilkuletnich ramach czasowych,

(-) wraz z zakończeniem planowanej działalności następowałaby pełna rekultywacja terenu,

(-) istniałyby techniczne możliwości zapobieżenia negatywnym oddziaływaniom planowanej działalności na otoczenie.

Niniejszym Sąd nie przesądza w żadnym zakresie, iż w/w warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione, stwierdzając w to miejsce konieczność poczynienia stosownych ustaleń przez organy, w tym w szczególności konieczność weryfikacji twierdzeń Spółki. Odnotować w tym kontekście należy, co następuje:

Skarżąca konsekwentnie wskazuje na brak podstaw upoważniających do przyjęcia, iż prowadzenie planowanej działalności wydobywczej na terenie objętym wnioskiem stałoby w kolizji z aktualnym, faktycznym sposobem zagospodarowania tego terenu na cele rekreacyjno – przyrodnicze, albowiem w ocenie Spółki teren ten nie jest w taki sposób zagospodarowany. Skarżąca akcentuje w tym kontekście, iż: (-) chodzi o teren gospodarczo przekształcony, na którym znajduje się hałda odpadów [...], (-) teren ten nie został w żadnym zakresie zagospodarowany przez podmiot uprawniony, tj. przez jego użytkownika wieczystego, na cele rekreacyjno – przyrodnicze, takie jak park, czy też obszar zieleni urządzonej, (-) teren ten jest wprawdzie porośnięty na większości swojej powierzchni roślinnością, niemniej ma ona charakter samosiejek a ponadto na gruncie tym ma miejsce nielegalne składowanie śmieci przez nieustalone osoby, (-) nawet jeżeli cześć przedmiotowego terenu jest wykorzystywana przez okoliczną ludność jako np. miejsce spacerów, to ma to charakter wyłącznie nieformalny, pozostający poza wiedzą i zgodą jego użytkownika wieczystego.

Skarżąca deklaruje gotowość całkowitego zrekultywowania terenu objętego wnioskiem po zakończeniu jego eksploatacji. Odnotować należy, iż do wniosku o udzielenie zgody na wydobywanie odpadów Spółka przedłożyła ekspertyzę, wymaganą przez art.144 ust.5 ustawy odpadach. W pkt 7 tego opracowania (str.13) wskazano w szczególności, że po zakończeniu rozbiórki zwałowiska pozostałe wyrobisko zostanie wypełnione nasypem kontrolowanym, zaś podłoże zostanie dostosowane pod przyszłe inwestycje.

Spółka deklaruje również gotowość zastosowania niezbędnych rozwiązań technicznych, umożliwiających uniknięcie dostrzeżonych przez organy zagrożeń dla stosunków wodnych, czy też stabilności podłoża, wiążących się z realizacją pozwolenia. Wskazuje również na konieczność uwzględnienia rzeczywistego rozmiaru uciążliwości wywoływanych w związku z realizacją pozwolenia (powyższe winno m.in. uwzględniać istotność planowanej emisji hałasu w perspektywie sąsiadowania przedmiotowego terenu z drogą szybkiego ruchu). Skarżąca podniosła, iż organy obu instancji nie odniosły się w żaden sposób do zawartej we wniosku analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym do wykonanej analizy akustycznego oddziaływania przedsięwzięcia.

Bezspornie istotnym aspektem sprawy jest ocena ewentualnego oddziaływania planowanej działalności wydobywczej na otoczenie terenu objętego wnioskiem (tj. sąsiedztwo tego terenu), obejmująca ocenę spodziewanych emisji (w tym w szczególności wspomnianego wcześniej hałasu, czy też pyłów). Organy podnoszą w tym kontekście perspektywę negatywnego oddziaływania planowanego wydobycia w szczególności na sąsiednie ogródki działkowe. Uznać należy, iż ostateczna ocena tej kwestii musi być poprzedzona postulowanym przez Spółkę (o czym była mowa wcześniej) wnikliwszym oszacowaniem przez organy rzeczywistego charakteru spodziewanych emisji.

W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Marszałek ponownie rozpatrzy wniosek Spółki o udzielenie żądanego pozwolenia, uzupełniając postępowanie wyjaśniające o kwestie wskazane powyżej (w ramach powyższego należy w szczególności poddać ocenie ustalenia i wnioski ekspertyzy przedłożonej przez Spółkę do wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne).

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § pkt 1 lit.c oraz art.200 p.p.s.a.