Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1318/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 217 § 2 pkt 1 i2 , art. 218 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 1, art. 4, art. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.
article: art. 3 ust. 1, ust. 4, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 916
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. J. N. i E. J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1026/20 w sprawie ze skargi E. J. N. i E. J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] i poprzedzające je postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz E. J. N. i E. J. K. solidarnie kwotę 1054 zł (tysiąc pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 października 2020 r., I SA/Wa 1026/20, oddalił skargę E. J. N. i E. J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z 6 maja 2019 r. E. K. wystąpiła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...], ozn. jako dz. ew. nr [...] w obr. [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], w części dotyczącej lokalu mieszkalnego nr [...].

Aktem notarialnym z [...] czerwca 2019 r., Rep A. nr [...], E. K. zbyła lokal nr [...] wraz z prawem z nim związanym na rzecz E. N.

Postanowieniem z [...] listopada 2019 r.. nr [...], Prezydent m.st. Warszawy odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia.

Pismem z 17 grudnia 2019 r. adwokat D. L., działający w imieniu E. K. i E. N. złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z [...] lutego 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 217 § 1 i 2 oraz art. 218 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wydawania zaświadczeń, a także treść 1 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 1a ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych w prawo własności tych gruntów. Organ odwoławczy podał, że Prezydent wskazał na dwie przeszkody do wydania wnioskowanego zaświadczenia. Za taką przeszkodę organ uznał toczące się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie postępowanie ze sprzeciwu Prokuratora Regionalnego o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu na rzecz Z. B. użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...]. Drugą przeszkodą do wydania zaświadczenia są również istniejące w księdze wieczystej nieruchomości zapisy dotyczące sprzeczności pomiędzy księgą wieczystą a faktycznym stanem prawnym przedmiotowej nieruchomości.

Kolegium nie podzieliło oceny Prezydenta, że pierwsza ze wskazanych przeszkód, tj. wszczęte na skutek sprzeciwu Prokuratora postępowanie nieważnościowe, może mieć wpływ na odmowę wydania wnioskowanego zaświadczenia. Bezsporne pozostaje, że E. N. nabyła od E. K. lokal mieszkalny nr [...] na mocy aktu notarialnego z [...] czerwca 2019 r., Rep A. nr [...]. Nie budzi również sporu, że E. K. nabyła przedmiotowy lokal na mocy umowy ustanowienia odrębnej własności lokali i darowizny (akt notarialny z [...] sierpnia 2007 r., Rep. A [...]), co potwierdza treść księgi wieczystej tego lokalu nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego, rację ma wnioskodawczyni, że nabycie lokalu w sposób prawem przepisany, tj. na podstawie aktu notarialnego, odniosło skutek w sferze prawa cywilnego. Organ administracji publicznej nie może podważać skutków tym aktem wywołanych. Kolegium dodało, że postępowanie ze sprzeciwu Prokuratora zakończyło się decyzją z [...] stycznia 2020 r., sygn. [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z [...] lipca 2001 r.

Kolegium podniosło, że w dziale III księgi wieczystej nr [...], dotyczącej budynku przy ul. [...] wpisano w dniu 3 kwietnia 2007 r. ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego z faktycznym stanem prawnym budynku (karta 40). Z pisma Wydziału Nieruchomości dla Dzielnicy [...] z [...] października 2019 r. skierowanego do Wydziału Obrotu Nieruchomościami wynika, że w budynku przy ul. [...] zostały wyodrębnione 34 lokale. Jednakże w tym samym budynku znajduje się również lokal nr [...], dla którego prowadzona jest odrębna księga wieczysta. Lokal ten został wyodrębniony na mocy umowy sprzedaży lokalu i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z [...] marca 1990 r. (akt notarialny Rep A nr [...] W powołanym akcie błędnie podano jednak numer księgi wieczystej, z której należało odłączyć przedmiotowy lokal, tzn. podano księgę wieczystą dla nieruchomości położonej pod adresem [...], przy czym lokal nr [...] położony jest faktycznie w budynku przy ul. [...]. Ponadto, z kartoteki budynków wynika, że w zakresie uprawnień Z. B. istnieje niezgodność udziału w użytkowaniu wieczystym gruntu w związku ze sprzedażą lokalu. Z tych względów Kolegium uznał, że prawidłowo Prezydent m.st. Warszawy odmówił wydania zaświadczenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożyły E. N. i E. K.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego.

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji wyjaśnił, że w piśmiennictwie dotyczącym problematyki ksiąg wieczystych zgodnie przyjmuje się, że wpis ostrzeżenia nie przekreśla domniemania zgodności ujawnionego w księdze wieczystej prawa z rzeczywistym stanem prawnym, ale wyłącza on w tym zakresie rękojmię wiary publicznej księgi wieczystej. Uregulowane w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. ostrzeżenie jest szczególnym wpisem zabezpieczającym roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Podstawę wpisu ostrzeżenia stanowi nieprawomocne orzeczenie lub postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia. Skutki ostrzeżenia polegają na wyłączeniu rękojmi wiary publicznej ksiąg w zakresie objętym wpisem. To ostatnie twierdzenie, wynika z art. 8 przywołanej ustawy. Wzmianka o wniosku ma istotne znaczenie, ponieważ poza zachowaniem miejsca dla wpisu, którego dokonania wnioskodawca żąda, wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 8 u.k.w.h.), decyduje o chwili rozstrzygającej o przyjęciu dobrej bądź złej wiary (art. 6 ust. 3 u.k.w.h.) i powoduje, że ujawnione w księdze prawo, którego wniosek i wzmianka dotyczy, nie korzysta już z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 u.k.w.h.).

Sąd I instancji podkreślił, że zaświadczenie jest czynnością materialnotechniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniu obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym – w myśl art. 218 § 1 k.p.a. – na podstawie posiadanych rejestrów i ewidencji, bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Jednakże, w tym postępowaniu dane z księgi wieczystej nie są wyłącznym źródłem wiedzy organu i jedynie wiążącym dokumentem. Zaświadczenia wydawane w trybie k.p.a. nie są indywidualnymi aktami administracyjnymi, potwierdzają jedynie określony stan faktyczny, bądź stan prawny, o ile wynika on z posiadanych przez organ rejestrów, ewidencji, bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W tej sytuacji organy prawidłowo uznały, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia warunku przekształcenia wskazanego w przepisach ustawy, wobec czego należało odmówić wydania wnioskowanego zaświadczenia.

Sąd I instancji wyjaśnił także, że art. 3 ust. 3 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.; dalej u.w.l.) wprowadza zasadę ustalania wielkości udziału poszczególnych właścicieli lokali we współwłasności nieruchomości wspólnej, wedle której udziały przypadające właścicielowi danego lokalu we współwłasności nieruchomości wspólnej są ułamkowe, a ułamek ten jest określony przez stosunek powierzchni użytkowej danego lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do sumy powierzchni użytkowej wszystkich lokali w budynku (wraz z powierzchnią wszystkich pomieszczeń przynależnych do wszystkich lokali). Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.w.l. do wyznaczenia stosunku, o którym mowa w ust. 3 tego przepisu konieczne jest określenie, oddzielnie dla każdego samodzielnego lokalu, jego powierzchni użytkowej wraz z powierzchnią pomieszczeń do niego przynależnych. Skoro zatem z dostępnych organowi danych z ewidencji i kartotek wynika wątpliwość co do prawidłowości ustalenia wielkości udziałów dla poszczególnych lokali znajdujących się w budynku położonym przy ul. [...], w związku z wpisanym ostrzeżeniem w księdze wieczystej nr [...] oraz wadliwością ustanowienia odrębnej własności lokalu nr [...], organ miał prawo odmówić skarżącemu wydania zaświadczenia o żądanej treści. Skarżący wystąpili bowiem o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania w prawo własności w części dotyczącej określonego lokalu, a nie o wydanie zaświadczenia jakie prawo mu przysługuje według wpisu w księdze wieczystej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły E. J. N. i E. J. K., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm przepisanych. Ponadto, skarżące kasacyjnie wniosły o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. wniosku o wyodrębnienie lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie celem wykazaniu faktu, że brak jest podstaw do odmowy wydania wnioskowanego zaświadczenia. Skarżący kasacyjnie zrzekli się przy tym przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. rażące naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. niezastosowanie w sprawie niniejszej, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż obecnie nie ma możliwości wydania wnioskowanego zaświadczenia, w sytuacji, gdy zastosowanie wskazanych przepisów musiałoby doprowadzić do wydania przedmiotowego zaświadczenia, albowiem zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece: "Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym", zaś nie jest rzeczą organu administracyjnego - zwłaszcza w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, ustalenie użytkownika wieczystego nieruchomości odmiennie niż zostało to ujawnione w treści księgi wieczystej — co wynika wprost z w/w art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, a także orzecznictwa sadowoadministracyjnego, w tym orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był w tym zakresie oprzeć się na wpisach zamieszczonych w księdze wieczystej dla przedmiotowego lokalu oraz w księdze wieczystej dla nieruchomości gruntowej i nie może tych wpisów kwestionować, czy też podważać z uwagi na istniejące rzekomo ostrzeżenia (które w ogóle nie odnoszą się do lokalu [...] przy ulicy [...] w Warszawie) albowiem w tym zakresie jest związany wpisem w księdze wieczystej i treścią przepisu art.1 ust. 4 w/w ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów,

2. rażące naruszenie art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. niezastosowanie w sprawie niniejszej, co skutkowało błędnym uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż istnieje wątpliwość co do prawidłowości udziału użytkowania wieczystego dla lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie, w sytuacji, gdy zastosowanie wskazanego przepisu powinno skutkować uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż "w przypadku współużytkowania wieczystego gruntu wielkość udziałów we współwłasności gruntów odpowiada wielkości udziałów we współużytkowaniu wieczystym", zaś wielkość ta wynika wprost z księgi wieczystej KW Nr [...]. Zapisami zaś w księdze wieczystej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest związany, co zostało wskazane powyżej. Tym samym wbrew uzasadnieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, brak jest jakichkolwiek wątpliwości w zakresie udziału w prawie użytkowania wieczystego dotyczącego lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie, albowiem udział ten wynosi 7222/216361;

3. rażące naruszenie treści art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali poprzez ich błędną interpretację, polegającą na nieprawidłowym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż ewentualna wadliwość ustanowienia odrębnej własności lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie może mieć wpływ na określenie wielkości wszystkich udziałów w nieruchomości przy ulicy [...] w Warszawie. Wynika to bowiem z oczywistego faktu, że o wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej nie decyduje fakt wyodrębnienia danego lokalu, czy też jego niewyodrębnienia, a wyłącznie fakt, czy dany lokal jest lokalem samodzielnym - co wynika wprost z treści art. 3 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali;

4. rażące naruszenie treści art. 1 ust. 1, 2 i 5, art. 4 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe w sprawie zastosowanie, a wyrażające się w nieprawidłowym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż obecnie brak jest podstaw do wydania wnioskowanego przez skarżące zaświadczenia, w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z w/w przepisów do wydania wnioskowanego zaświadczenia. Nie może bowiem ulegać wątpliwości w sprawie niniejszej, że nieruchomość przy ulicy [...] w Warszawie zabudowana jest budynkiem na cele mieszkaniowe. Tym samym, zostały spełnione przesłanki do wydania wnioskowanego zaświadczenia. Do wydania bowiem wnioskowanego zaświadczenia konieczne jest wyłącznie ustalenie charakteru posadowionego na nieruchomości budynku. Jeżeli zatem organ administracyjny ustalił, że nieruchomość przy ulicy [...] w Warszawie zabudowana jest budynkiem na cele mieszkaniowe to nie mógł odmówić wydania wnioskowanego zaświadczenia.

II. naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1. Art. 77§1 i art. 80 Kpa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie pomimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy wskazywał, iż organy administracyjne nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes strony niniejszego postępowania, jak również organy administracyjne nie zebrały wyczerpująco i rozpatrzyły materiału dowodowego w niniejszej sprawie, co skutkowało:

a) nieprawidłowym i nieuzasadnionym powtórzeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie twierdzeń organów administracyjnych, iż istnieją wątpliwości co do prawidłowości ustalenia wielkości udziałów poszczególnych lokali w nieruchomości wspólnej, w sytuacji, gdy jak wynika z treści księgi wieczystej dla lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie - udział tego lokalu w nieruchomości wspólnej wynosi 7222/216361, zaś jak wynika z księgi wieczystej dla nieruchomości wspólnej, brak jest jakichkolwiek wątpliwości w zakresie sumy udziałów w nieruchomości wspólnej - wynosi bowiem 216361;

b) nieprawidłowym i nieuzasadnionym powtórzeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie twierdzeń organów administracyjnych, iż kwestia wyodrębnienia lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie może mieć wpływ na wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej, w sytuacji, gdy fakt wyodrębnienia bądź niewyodrębnienia lokalu nie ma żadnego wpływu na wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej. Na wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej ma wpływ bowiem jedynie to czy dany lokal jest samodzielny. Tym samym, kwestia lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie nie ma żadnego wpływu na wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej. Co więcej nawet organ administracyjny w tym zakresie nie ma wątpliwości, albowiem jak wynika z wniosku wieczystoksięgowego z dnia 26 czerwca 2020 r. Miasto Stołeczne Warszawa podpisało umowę zamiany w zakresie lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie, w której zostało wskazane, że suma udziałów w nieruchomości wspólnej wynosi 216361. Nadto, kwestie lokalu numer [...] nie mogą mieć żadnego wpływu na udział związany z lokalem numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie;

c) całkowitym pominięciu, iż w księdze wieczystej dla lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie nie było jakichkolwiek ostrzeżeń o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości - co wprost wynika z treści księgi wieczystej dla lokalu numer [...] przy ulicy [...], tj. KW Nr [...];

d) całkowitym pominięciu, że w przypadku współużytkowania wieczystego gruntu wielkość udziałów we współwłasności gruntów odpowiada wielkości udziałów we współużytkowaniu wieczystym, a w konsekwencji wobec faktu, iż w dziale I-Sp księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu numer [...] przy ulicy [...] w Warszawie - [...] - jako wielkość udziału w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli został wpisany udział związany z własnością lokalu w wysokości 7222/216361, to taka sama wielkość udziału winna zostać wpisana obecnie we współwłasności gruntu, a w konsekwencji brak było podstaw do odmowy wydania zaświadczenia;

e) całkowitym pominięciu, że z dokumentów administracyjnych załączonych do przedmiotowego postępowania wynika, że nieruchomość przy ulicy [...] w Warszawie została zabudowana budynkiem na cele mieszkaniowe, a w konsekwencji brak było podstaw do odmowy wydania wnioskowanego zaświadczenia, albowiem zostały spełnione wszystkie przesłanki z ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów do wydania wnioskowanego zaświadczenia;

f) błędnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organy administracyjne w ramach prowadzonego postępowania o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności mogą kwestionować prawa wynikające z treści księgi wieczystej, a nie ograniczyć się do zbadania, czy dana nieruchomość objęta jest prawem użytkowania wieczystego gruntu, jak również, czy dana nieruchomość zabudowana jest budynkiem na cele mieszkaniowe;

2. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z artykułem 217 i 218 Kpa przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy wskazywał, iż organy administracyjne nieprawidłowo uznały, iż brak jest podstaw do wydania wnioskowanego zaświadczenia, w sytuacji, gdy został złożony wniosek o wydania zaświadczenia w zakresie urzędowego potwierdzenia stanu prawnego, który wprost wynika z księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości - lokalu mieszkalnego numer [...] położonego przy ulicy [...] w Warszawie (stosownie do treści art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów);

3. rażące naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji oceny ustalonego przez organ stanu faktycznego pod kątem zgodności z prawem, a także zbyt ogólne odniesienie się w uzasadnieniu wyroku przez Sąd I instancji do części sformułowanych w skardze zarzutów, a dotyczących naruszenia przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, zwłaszcza w zakresie oceny praw, w tym prawa użytkowania wieczystego przysługującym właścicielom lokali, a wynikającym z treści ksiąg wieczystych i powołanych w tym zakresie orzeczeń sądowoadministracyjnych.

Skarżący kasacyjnie podkreślił, że wskazane uchybienia proceduralne miały istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Wynika to bowiem z faktu, że gdyby Sąd I instancji nie naruszył wskazanych przepisów, to powinien stwierdzić, że: po pierwsze, nieruchomość przy ul. [...] w Warszawie jest objęta prawem użytkowania wieczystego gruntu, po drugie – przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana budynkiem na cele mieszkaniowe. Tym samym, zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania wnioskowanego zaświadczenia. Nadto, zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji powinien stwierdzić, że kwestia lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie nie ma wpływu na wydanie wnioskowanego zaświadczenia, albowiem: po pierwsze, nie dotyczy przedmiotowego lokalu, po drugie – nie ma wpływu na wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej, po trzecie – organy administracyjne w ramach złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności nie są uprawnione do kwestionowania praw wpisanych w księgę wieczystą. Powyższe, powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej nie wyjaśnił, w szczególności w zakresie podniesionych przez skarżącego naruszeń prawa materialnego przez organy, które odmówiły wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskiem. Powyższe uniemożliwia skarżącemu kasacyjnie ustosunkowanie się w pełni do wydanego orzeczenia oraz jego uzasadnienia, a w konsekwencji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a uniemożliwia prawidłową kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia. Ponadto, Sąd I instancji całkowicie pominął, że z dokumentów administracyjnych załączonych do przedmiotowego postępowania wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zabudowana budynkiem na cele mieszkaniowe, a w konsekwencji brak było podstaw do odmowy wydania wnioskowanego zaświadczenia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie spełnione zostały wszystkie przesłanki z ustawy do wydania wnioskowanego zaświadczenia, albowiem przedmiotowa nieruchomość jest w wieczystym użytkowaniu i zabudowana jest budynkiem na cele mieszkaniowe. Powyższe powinno skutkować wydaniem przez organy żądanego zaświadczenia, albowiem stwierdzenie powyższych okoliczności powoduje, że organy administracyjne nie mogą odmówić wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W ocenie skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie uznał, że organy administracyjne w ramach prowadzonego postępowania o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności mogą kwestionować prawa wynikające z treści księgi wieczystej, a nie ograniczyć się do zbadania, czy dana nieruchomość objęta jest prawem użytkowania wieczystego gruntu, jak również, czy dana nieruchomość zabudowana jest budynkiem na cele mieszkaniowe. Powyższe uchybienia procesowe doprowadziły do błędnych ustaleń faktycznych, które miały istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Ponadto, zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że w sprawie istnieją wątpliwości co do prawidłowego ustalenia wielkości udziału w prawie użytkowania wieczystego związanego z przedmiotowym lokalem. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że kwestia wyodrębnienia lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie nie może mieć wpływu na wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej. Na wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej ma wpływ bowiem jedynie, to czy dany lokal jest samodzielny. Tym samym, kwestia rzekomego nieprawidłowego wyodrębnienia lokalu nr [...] nie ma żadnego wpływu na wielkość udziałów w nieruchomości wspólnej, co potwierdza również złożony wniosek do ksiąg wieczystych o wyodrębnienie tego lokalu. Jak wynika z treści wniosku podstawą określenia udziałów była kartoteka lokalu nr [...] oraz kartoteka budynku przy ul. [...] w Warszawie. W tych okolicznościach nie może budzić żadnych wątpliwości, że kartoteki lokali w nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie potwierdzają, że suma udziałów wszystkich samodzielnych lokali wynosi 216361. Powyższe wynika również z treści księgi wieczystej dla nieruchomości wspólnej, które to zapisy są wiążące przy wydaniu wnioskowanego zaświadczenia. Tym samym nie istnieją żadne wątpliwości w zakresie udziału lokalu nr [...] w wieczystym użytkowaniu, jak również sumy udziałów w użytkowaniu wieczystym. Co więcej, zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji całkowicie pominął, że w przypadku współużytkowania wieczystego gruntu wielkość udziałów we współwłasności gruntów odpowiada wielkości udziałów we współużytkowaniu wieczystym. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że w dziale I-Sp księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu nr [...] jako wielkość udziału w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli, został wpisany udział związany z własnością lokalu w wysokości 7222/216361, to taka sama wielkość udziału winna zostać wpisana obecnie we współwłasności gruntu. Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że jak wynika z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowego lokalu w dziale trzecim brak jest jakichkolwiek wpisów, w tym ostrzeżeń o niezgodności stanu prawnego zamieszczonego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym, ostrzeżenie w żadnym zakresie nie może odnosić się do nieruchomości skarżącego, albowiem brak było w księdze wieczystej dla tej nieruchomości jakiegokolwiek ostrzeżenia. W ocenie skarżącego kasacyjnie, analiza ksiąg wieczystych, rejestrów (kartoteki budynku i kartoteki lokali) powinna doprowadzić organ do wydania wnioskowanego zaświadczenia.

Uzasadniając naruszenie prawa materialnego wskazano, że brak jest jakichkolwiek wątpliwości w zakresie udziału w prawie użytkowania wieczystego związanego z przedmiotowym lokalem oraz w zakresie wszystkich udziałów w nieruchomości wspólnej, w tym prawie użytkowania wieczystego gruntu, łącznie z lokalem nr [...]. Co więcej, w zakresie wysokości udziału właściciela lokalu w użytkowaniu wieczystym nieruchomości zarówno organ, jak i Sąd powinien oprzeć się na zapisach w księgach wieczystych dla poszczególnych nieruchomości, co wynika z treści art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Organy, jak i Sąd nie mogą kwestionować istnienia prawa zawartego w księdze wieczystej, bądź wskazywać, że udział właściciela lokalu w wieczystym użytkowaniu jest inny, aniżeli wskazany w księdze wieczystej. Ponadto, zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji dokonał błędnej interpretacji art. 3 ust. 3 i 4 u.w.l. Nie może bowiem ulegać żadnej wątpliwości, że do ustalenia udziału wszystkich lokali w nieruchomości wspólnej, w tym w prawie użytkowania wieczystego gruntu, nie ma żadnego znaczenia fakt wyodrębnienia, czy też niewyodrębnienia danego lokalu w danej nieruchomości. Z uwagi na powyższe, nie ma również żadnego znaczenia ewentualna wadliwość ustanowienia odrębnej własności lokalu nr [...], bowiem fakt prawidłowego wyodrębnienia, czy też niewyodrębnienia danego lokalu nie wpłynie na wielkość udziału w nieruchomości wspólnej. Udział ten ustala się wyłącznie w oparciu o fakt, czy dany lokal wraz z ewentualnymi pomieszczeniami przynależnymi jest samodzielnym lokalem. Jeżeli dany lokal spełnia przesłanki do uznania go za samodzielny lokal, to bez względu czy ten lokal został prawidłowo wyodrębniony, czy też nie został prawidłowo wyodrębniony, zaliczany jest do udziału w nieruchomości wspólnej. W niniejszej sprawie nie może ulegać żadnej wątpliwości, że ww. lokal został uwzględniony w wielkości udziału w nieruchomości wspólnej, co wprost wynika z kartoteki budynku, jak również z kartoteki tego lokalu. Powyższe w pełni potwierdza także złożony w dniu 26 czerwca 2020 r. wniosek do KW Nr [...], tj. zmiana umowy w zakresie lokalu nr [...], zgodnie z którym zarówno organ, a także właściciele przedmiotowego lokalu wnieśli o wyodrębnienie tego lokalu na podstawie otrzymanej od organu kartoteki lokali oraz kartoteki budynku i wpisanie udziału związanego z tym lokalem w wysokości 7222/216361 części.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach wskazanych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zaś istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy istniały podstawy do odmowy wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, dalej, jako "ustawa przekształceniowa". Czy podstawą odmowy wydania zaświadczenia mogło być ostrzeżenie w dziale III księgi wieczystej budynku przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy wpisy w księdze wieczystej wyodrębnionego lokalu nie nasuwają zastrzeżeń.

Przed odniesieniem się do istoty zagadnienia przypomnieć należy, że zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy przekształceniowej z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Zatem z woli ustawodawcy przekształcenie użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności tych gruntów nastąpiło z mocy samego prawa. Zaświadczenie, o którym mowa w art.4 ustawy przekształceniowej ma jedynie charakter potwierdzający przekształcenie z mocy prawa i jest niezbędne do ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności w miejsce dotychczasowego użytkowania wieczystego. Ustawa przekształceniowa określa rodzaj nieruchomości, które podlegają przekształceniu z mocy prawa. Są to mianowicie nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi i wielorodzinnymi oraz budynkami wymienionymi w art.1 ust. 2 pkt 3 ustawy przekształceniowej. Ustawodawca nie uzależnił wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie od oceny stanu prawnego nieruchomości, lecz od ustalenia charakteru budynków posadowionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste.

W rozpoznawanej sprawie nie może budzić wątpliwości spełnienie warunku określonego w art.1 ust. 1 i ust.2 pkt 2 ustawy przekształceniowej w odniesieniu do gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...], w obr. [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], zabudowanego budynkiem wielomieszkaniowym, w części dotyczącej lokalu mieszkalnego nr [...]. Z księgi [...], urządzonej dla nieruchomości wspólnej, wynika, że suma wszystkich udziałów w tej nieruchomości wynosi 216361. Wnioskodawca jest właścicielem lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym położonym na ww. nieruchomości. Z księgi wieczystej nr [...] urządzonej dla tego lokalu wynika, że jego udział w nieruchomości wspólnej oraz w prawie użytkowania wieczystego gruntu wynosi 7222/216361. Ta sama informacja wynika z kartoteki tegoż lokalu. Wnioskodawczyni nabyła własność lokalu nr [...] wraz z udziałem we własności części wspólnych budynku oraz udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu wynoszącym 7222/216321 na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego darowizny zawartej aktem notarialnym rep. A nr [...] w dniu [...] sierpnia 2007 r. Nabycie to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Powyższe nie pozwala mieć wątpliwości, że z księgi wieczystej nr [...] wyraźnie wynika wielkość udziału skarżącej w nieruchomości wspólnej oraz w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Skarżący kasacyjnie trafnie podnoszą zatem, że informacje ujawnione w księdze wieczystej dostatecznie uzasadniały wydanie wnioskowanego zaświadczenia. Zasada wiarygodności ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.) obejmuje także prawo użytkowania wieczystego. Przy czym rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych i domniemania wynikające z art. 3 ust. 1 i art. 4 u.k.w.h. chronią także nieprawidłowe wpisy w księgach wieczystych. Rękojmia chroni nabywcę użytkowania wieczystego także w razie wadliwego wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela nieruchomości (vide: uchwała SN z 15 lutego 2011 r., III CZP 90/10, Lex nr 693990, wyrok TK z 20 kwietnia 2009 r., SK 55/08, OTK-A 2009/4/50). Tym samym nawet w razie późniejszego potwierdzenia wadliwości wpisów dokonanych w księgach wieczystych, domniemania wynikające z przepisów art. 3 ust. 1, art. 4 i art. 5 u.k.w.h. nie pozwalają organom administracji na weryfikowanie ich treści i podważanie ich prawidłowości. Wpisami w księdze wieczystej organy administracji są bowiem związane.

Podstawą odmowy wydania zaświadczenia było ustalenie, że w dziale III księgi wieczystej nr [...], urządzonej dla nieruchomości wspólnej, od dnia 3 kwietnia 2007 r. wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w tej księdze, skierowane przeciwko prawu użytkowania wieczystego Z. B., wynikające z umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nr rep. A [...], sporządzonej w dniu [...] stycznia 2002 r. w Warszawie przed notariuszem C. K. Z okoliczności sprawy wynika, że powyższe ostrzeżenie ma związek z lokalem nr [...], który miałby zostać wyodrębniony z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w Warszawie przy ul [...], choć nie budzi wątpliwości, iż lokal ten znajduje się w budynku mieszkalnym położonym w Warszawie przy ul [...].

Powyższej okoliczności nie można uznać za przeszkodę do wydania wnioskowanego zaświadczenia. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko i argumentację, przedstawione w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2021 r., sygn. I OSK 268/21 oraz z 19 sierpnia 2021 r., sygn. I OSK 359/21, dotyczących tego samego budynku przy ul. [...], lecz innych lokali. W wyrokach tych podkreślono, że jakkolwiek istotne jest to, że ww. ostrzeżenie nie zostało formalnie skierowane wobec prawa skarżących, to jednak rozstrzygający jest charakter prawny samego ostrzeżenia Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przewidziane w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. ostrzeżenie, ujawnione w dziale III księgi wieczystej, nie obala domniemania prawnego z art. 3 u.k.w.h., a więc domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Skutki ostrzeżenia polegają jedynie na wyłączeniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, ustanowionej w art. 5 u.k.w.h., natomiast nie odnoszą się do domniemania zgodności wpisu księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wynikającego z art. 3 u.k.w.h. Domniemanie unormowane w art. 3 u.k.w.h. ma charakter wzruszalny, a zatem może być obalone w stosownym trybie, zasadniczo w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopóki jednak domniemanie to nie zostanie obalone, to osoba, której prawo własności jest ujawnione w księdze wieczystej ma podstawę do powoływania treści wpisu księgi wieczystej w celu wykazania stanu prawnego danej nieruchomości. Ostrzeżenie nie wyłącza zatem ani nie ogranicza rozporządzenia prawem, przeciwko któremu skierowane jest ostrzeżenie. Tym samym wiążące organ administracji domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 u.k.w.h.), mimo dokonanego ostrzeżenia, nadal uniemożliwia organom administracji weryfikowanie istniejących wpisów i podważanie ich prawidłowości. Wpisami w księdze wieczystej organy administracji nadal pozostają związane. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przewidziane w art. 8 u.k.w.h. ostrzeżenie, ujawnione w dziale III księgi wieczystej, nie obala domniemania prawnego z art. 3 u.k.w.h., a więc domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Skutki ostrzeżenia polegają jedynie na wyłączeniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, ustanowionej w art. 5 u.k.w.h.

Jest prawnie oczywiste, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., nie mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, gdyż prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych.

Powyższe prowadzi do wniosku, że trafnie w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 1 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy przekształceniowej i art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Tym samym za zasadny należało też uznać zarzut naruszenia art.217 i 218 Kpa w zakresie podnoszenia przez organy administracji w toku postępowania zaświadczeniowego wątpliwości co do prawidłowości wpisania do księgi wieczystej udziału skarżącej w prawie użytkowania wieczystego gruntu, w sytuacji gdy okoliczność ta wynikała z treści księgi wieczystej i organ pozostawał tym wpisem związany.

Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma jednak charakter pomocniczy, uproszczony i proceduralnie odformalizowany i nie podlega rygorom postępowania dowodowego określonym w art. 7, art. 75 i nast. Kpa. Z tego też powodu zarzut naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa nie mógł być uwzględniony, tak sprecyzowany zarzut pomija specyfikę postępowania w sprawie wydania zaświadczenia Powyższe nie pozwala także uwzględnić wniosku dowodowego sformułowanego w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w tym przepisie. Błędny pogląd wyrażony przez sąd administracyjny nie oznacza, że wadliwie sporządzono uzasadnienie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne okazały się natomiast zarzuty naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy przekształceniowej. Kwestia terminowości działania organów nie była bowiem przedmiotem niniejszego postępowania, zaś art. 4 ust. 3 wskazanej ustawy reguluje treść zaświadczenia. Wobec odmowy wydania zaświadczenia przepis ten nie mógł zostać naruszony.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 c i ust.1 pkt 2 lit.b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( tj. Dz.U. 2015, poz. 1800). Na koszty postępowania sądowego w łącznej kwocie 1054 zł. składają się: wpis od skargi ( 100 zł), wpis od skargi kasacyjnej ( 100 zł.), opłata za wniosek o sporządzenie uzasadnienia ( 100 zł), opłata skarbowa od dwóch pełnomocnictw ( 34 zł), koszty zastępstwa adwokackiego przed Sądem I instancji ( 480 zł.), koszty zastępstwa adwokackiego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ( 240 zł).