Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 518/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust 1, art. 37a,
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 29 ust. 1,2 i 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Referent Ewa Pąsiek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi H.F. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. G. z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. F. (dalej: skarżąca, strona) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Oddziału Regionalnego ARiMR we W., wydaną za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. G. w dniu [...] lutego 2015r., nr [...] o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2010 w wysokości [...] zł.

Skarżąca wnioskiem złożonym w dniu [...] maja 2010 r. zwróciła się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 do kancelarii Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w J. G.. W dniu [...] lipca 2010 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu, która wykazała mniejsze powierzchnie działek rolnych A, C, D, F i H, w stosunku do powierzchni deklarowanej we wniosku. Tego samego dnia w gospodarstwie strony przeprowadzono także kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności, która wykazała naruszenie normy N.04.1 tj. brak wykoszenia i usunięcia biomasy lub wypasu zwierząt w wymaganym terminie na działkach A, E i H.

W efekcie kontroli Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. G. wydał w dniu [...] marca 2011 r. decyzję nr [...], przyznającą skarżącej płatność na rok 2010 w wysokości [...] zł, z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), wynikającą z pomniejszenia o kwotę 2 203,39 zł z powodu różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez rolnika we wniosku a powierzchnią ustaloną w wyniku przeprowadzonej kontroli oraz nakazał realizację działań mających na celu usunięcie niezgodności stwierdzonych w kontroli na miejscu w zakresie spełnienia norm oraz wymogów.

Powyższa decyzja została uchylona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jako powód uchylenia decyzji organ odwoławczy wskazał na fakt przeprowadzenia powtórnej analizy protokołu z kontroli nr[...], która wykazała, iż kontrola gospodarstwa rolnego skarżącej powinna zostać powtórzona.

W dniu [...] czerwca 2011 r. została przeprowadzona ponowna kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, z której sporządzono raport nr [...] . W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono mniejsze powierzchnie działek rolnych A, B, C, D, F i H, w stosunku do powierzchni deklarowanej we wniosku. Zastosowano kod kontrolny DR13+.

Dnia [...] lipca 2011 r. Kierownik BP ARiMR w J. G., w oparciu o w/w wyniki kontroli na miejscu wydał decyzję nr[...] , na mocy której przyznał Stronie płatności JPO w wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia o kwotę [...] zł, które było wynikiem różnicy między powierzchnią deklarowaną przez rolnika we wniosku a powierzchnią ustaloną w wyniku kontroli na miejscu.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję Kierownika BP ARiMR w J. G. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku powtórnej analizy materiału dowodowego stwierdzono, iż wniosek o przyznanie płatności został złożony przez stronę w dniu [...] maja 2010 r. a nie [...] maja 2010 r., jak przyjmował organ I instancji,

W dniu [...] listopada 2011 r. Kierownik BP ARiMR w J. G. wydał decyzję nr[...], o przyznaniu płatności JPO w wysokości [...] zł po pomniejszeniu o kwotę [...] zł, ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a stwierdzoną podczas kontroli na miejscu. Ponadto w związku ze złożeniem wniosku po terminie kwota została pomniejszona o 1%. Od przedmiotowej decyzji Strona wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektor OR ARiMR we W. utrzymał w mocy ww. decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Strona nie wniosła na tę decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W dniu [...] grudnia 2014 r. Kierownik BP ARiMR w J. G., zawiadomieniem nr[...], powołując się na art. 61 § 4 w powiązaniu z art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych stronie na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., wydanej przez Kierownika BP ARiMR w J. G.. Strona złożyła wnioski do Kierownika BP ARiMR w J. G.. Do powyższych pism strony Kierownik BP ARiMR w J. G., odniósł się pismem z dnia [...] stycznia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...](doręczoną w dniu [...] marca 2015 r.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. G. orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...]zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podniosła naruszenie szeregu zasad postępowania (w tym naruszenie zasad: praworządności, czynnego udziału stron w postępowaniu, informowania stron, pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy) i przepisów procesowych (art. 7 i art. 77 K.p.a – poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, art. 80 K.p.a. – przez błędną ocenę materiału dowodowego, art. 107 § 1 i 3 K.p.a. – przez sporządzenie nieadekwatnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, art. 145 § 1 w zw. z art. 147 K.p.a – przez ich niezastosowanie w sytuacji gdy istniały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania.

Strona zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji błędnie przyjęto, że zgodziła się ustaleniami kontroli przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2010 r. oraz [...] czerwca 2011 r., a także błędnie uznano, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] listopada 2011 r. stanowiła "pierwsze powiadomienie przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności".

Strona podniosła także naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 7 pkt 1 ustawy o płatnościach - poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu i przyznanie JPO na 2010 r. po zakończeniu rocznego zobowiązania,

- art. 26 ust. 1 Rozporządzenia 1122/2009 – przez przeprowadzenie kontroli w sposób uniemożliwiający skuteczne sprawdzenie zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc

- art. 80 ww. Rozporządzenia – przez wydanie decyzji ustalającej nienależnie pobraną płatność w sytuacji gdy nie zachodziły przesłanki do jej wydania oraz nieuwzględnienie przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności, w sytuacji gdy płatności dokonano na skutek błędu organu, a strona nie mogła błędów co do elementów stanu faktycznego przewidzieć,

- art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438, z 2015 poz. 308, 349) – dalej : ustawa o ARiMR – przez jego niezasadne zastosowanie.

Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranych płatności prawidłowo ustalono, że strona otrzymała płatności obszarowe w łącznej kwocie [...] zł na rok 2010 na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. G. z dnia [...] marca 2011r., która w toku postępowania odwoławczego została wyeliminowana z obrotu prawnego, natomiast decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., organ ten przyznał stronie płatności obszarowe na rok 2010 w wysokości [...] zł. Skoro więc wypłaty płatności dokonano na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, stwierdzić należy, iż w rozumieniu przepisów prawa, płatności obszarowe za rok 2010. w wysokości [...] zł. stanowiące różnicę między kwota wypłacona na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2011 r. a kwotą przyznanych płatności na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., stały się płatnościami nienależnymi.

Odnosząc się do zarzutów strony organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 K.p.a., bowiem organ pierwszej instancji zebrał i wszechstronnie rozpatrzył cały materiał dowodowy. W sprawie dwukrotnie była przeprowadzona kontrola na miejscu i w jej wyniku organ pierwszo instancyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa, jak również w prawidłowy sposób ustalił kwotę do zwrotu.

W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą, zdaniem organu II instancji, okoliczności o których mowa w art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o płatnościach, bowiem kwota pomniejszenia JPO (813,57 zł) przeliczona z zastosowaniem kursu euro [...] zł (na dzień 30 września 2010 r.) -zgodnie z art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005 r., str. 1, z późn. zm.), przekraczała równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro, która wynosiła [...] zł.

Organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art., 5 ust. 1 rozporządzenia komisji (UE) nr 65/2011, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia bezpośredniego. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Tymczasem w niniejszej sprawie płatność przekazana na rachunek bankowy skarżącej nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność w tej wysokości strona uzyskała na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. G., po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym na podstawie wniosku strony o przyznanie płatności na rok 2010, zawierającego określone deklaracje, co do wielkości i sposobu użytkowania przez skarżącą gruntów oraz na podstawie wyników z kontroli na miejscu zawartych w raporcie z czynności kontrolnych z dnia 8 lipca 2010 r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności. Powołany przez organ przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b ustawy o ARiMR nie uzależnia natomiast konieczności wydania decyzji dotyczącej nienależnej lub nadmiernej płatności od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Tym samym obejmuje on swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Końcowo organ zauważył, że płatności uzyskane w ramach działań realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa należą do instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą więc być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Zatem w sytuacji uzasadniających zwrot nienależnie pobranych płatności, płatności te, co do zasady podlegają zwrotowi. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa, a przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności podlegających zwrotowi.

W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. W skardze zawarto zarzuty w zasadzie identyczne z podniesionym w odwołaniu. Zarzuty zostały przez stronę rozwinięte w piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2015 r.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.

Zaskarżoną decyzję wydano bowiem z naruszeniem przepisów postępowania, które przesadziło wadliwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego.

Podstawę prawną wydania decyzji ustalającej skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowiły:

- art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o ARiMR

- art. 5 ust. 1 i art. 37a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.- dalej: ustawa o płatnościach

- art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. L 316 z 12 grudnia 2009r., str. 65) dalej rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o ARiMR, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy nie doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi spodków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek jej zwrotu, a także 3) czy nie wystąpiły przesłanki taki zwrot wykluczające.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jako różnicę pomiędzy kwotą wynikającą z decyzji tegoż organu z dnia 9 marca 2011 r. o przyznaniu jej płatności JPO o kwotą wynikającą z decyzji wydanej w dniu 14 listopada 2011 r., wydanej na skutek dwukrotnego uchylenia pierwszej decyzji (z 9 marca 2011 r.) w postępowaniu odwoławczym. Ponieważ ta ostatnia decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia 17 lutego 2012 r., która z kolei nie została przez stronę zaskarżona do sądu administracyjnego, ustalenia wynikające z decyzji organu odwoławczego należy uznać za ostateczne. Oznacza to m.in., że strona nie ma obecnie możliwości kwestionowania wynikających z tej decyzji ustaleń w ramach skargi na decyzję wydaną w trybie art. 29 ustawy o ARiMR. W konsekwencji Sąd nie mógł w ramach obecnie prowadzonego postępowania badać i uwzględnić podniesionych w skardze zarzutów odnoszących się do samego przebiegu kontroli na miejscu, które miały miejsce w gospodarstwie skarżącej przed wydaniem decyzji ustalających ostatecznie wysokość płatności JPO za 2010 r., podobnie jak do wniosków i ustaleń tych kontroli. Zarzuty w tym zakresie można było bowiem podnosić w skardze na decyzję Dyrektora OR ARiMR we W. z dnia [...] lutego 2012 r., jednak skarżąca nie skorzystała z tej możliwości.

Biorąc zatem pod uwagę, że strona faktycznie otrzymała tytułem płatności JPO za 2010 r. kwotę [...] zł wynikającą z decyzji z dnia [...] marca 2011 r., która została potem wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją określającą ostatecznie wysokość należnej stronie płatności nas kwotę [...] zł i, jak wyjaśniono powyżej, brak jest obecnie podstaw do podważania wartości należnej skarżącej płatności, to stwierdzić trzeba, że skarżącej wypłacono ze źródeł wskazanych w art. 29 ust. 1 środki zawyżone o [...] zł. W tej części stanowią więc one kwotę nadmiernie pobranej płatności, o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie – co z kolei każe uznać ustalenia organu w tym zakresie za prawidłowe.

Stwierdzenie, że dokonano płatności nienależnie lub w nadmiernej wysokości co do zasady skutkuje obowiązkiem jej zwrotu. Zostało to wyartykułowane wprost w art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Odsetki naliczane są w sposób wskazany w ust. 2 art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Przedmiotem dalszego badania ze strony organu powinny być w tej sytuacji okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu kwoty nadmiernej płatności.

Organ zawarł w zaskarżonej decyzji analizę sformułowanych w art. 40 ustawy o płatnościach przesłanek odstąpienia od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, o których mowa w art. 29 ustawy o ARiMR. W myśl tego przepisu którego Kierownik BP ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006. Stosując wynikające z tych przepisów zasady przeliczenia organ wyliczył równowartość 100 euro jako 398,47 zł, którego to wyniku Skarżąca nie kwestionowała. Tym samym słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na podstawie art. 40 ustawy o płatnościach.

Dalsze przesłanki wyłączające zwrot płatności pobranej nadmiernie zostały zawarte w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z treścią tej regulacji obowiązek zwrotu nienależnej płatności, o jakiej mowa w ust. 1 tego artykułu, nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że przesłanki wyłączające zwrot płatności nie wystąpiły. Uzasadnienie w tym zakresie zawarte w decyzjach tych organów (identyczne co do treści) jest jednak wyjątkowo lakoniczne. Sprowadza się do stwierdzenia, że płatność przekazana na rachunek skarżącej nie wynikała z pomyłki ARiMR oraz do wskazania, że Skarżąca uzyskała ją " na podstawie decyzji wydanej po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym na podstawie wniosku Strony zawierającego określone deklaracje co do wielkości i sposobu użytkowanych przez Stronę gruntów oraz na podstawie wyników kontroli na miejscu zawartych w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr (...)". Tego typu stwierdzenie zawiera w istocie jedynie powołanie się na fakt dokonania weryfikacji wniosku Strony poprzez czynności kontrolne jako podstawę wydania decyzji z dnia 9 marca 2011 r. Trudno w tym wypadku mówić o jakiejkolwiek głębszej analizie przyczyn dokonania płatności w zawyżonej kwocie a w szczególności o próbie oceny okoliczności prowadzących do określenia w decyzji z 9 marca 2011 r. zbyt wysokiej kwoty JPO w świetle przesłanek zawartych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 tj. oceny czy i dlaczego mogły lub nie mogły one świadczyć o popełnieniu błędu przez organ, a jeśli tak, czy błąd ten mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez Skarżącą oraz czy dotyczył okoliczności faktycznych związanych z obliczaniem płatności. Brak rozważań organu w tym zakresie czyni natomiast całkowicie arbitralną ocenę, iż "płatność nie wynikała z pomyłki ARiMR".

Jednocześnie przytoczone przez organ w decyzji, w części dotyczącej opisu stanu faktycznego, okoliczności prowadzące do wydania decyzji nie potwierdzają tezy organów, iż płatność nie została dokonana na rzecz Skarżącej w nadmiernej wysokości na skutek błędu organu. Z treści decyzji oraz akt sprawy bezspornie wynika, że wypłaty JPO w kwocie 6.233,68 zł dokonano nie na podstawie jedynie wniosku Skarżącej i zgodnie z tym wnioskiem, ale że dane zawarte we wniosku zostały przez organ zakwestionowane i skorygowane w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2010 r. kontroli na miejscu. Na skutek tejże kontroli i w oparciu o system informacji geograficznej organ ustalił powierzchnię kwalifikowaną do JPO na 15,01 ha, podczas, gdy strona deklarowała 16,97 ha. Powyższe zadecydowało o ustaleniu w decyzji kwoty płatności w takiej, a nie innej wysokości. Trudno, zdaniem Sądu, nie mówić zatem o pomyłce organu w sytuacji, gdy to organ dokonał weryfikacji wniosku Strony i wydał decyzję na podstawie własnych ustaleń poczynionych w efekcie kontroli na miejscu, zaś później – w wyniku uchylenia decyzji w postępowaniu odwoławczym ze względu na błędy dotyczące kontroli i na skutek przeprowadzenia kolejnej kontroli – zweryfikował powyższe ustalenia i dokonał ponownego określenia powierzchni działki kwalifikowanej do płatności (14,56 ha) oraz ponownego ustalenia wysokości płatności. Skoro bowiem pierwszą kontrolę na miejscu organ przeprowadził błędnie czy niewłaściwie, to sytuacja taka, w przekonaniu Sądu, wyczerpuje znamiona pomyłki, o jakiej mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Nie można bowiem zgodzić się na to, by skutki dokonanej na rachunek rolnika płatności w wysokości ustalonej na podstawie wadliwie przeprowadzonej przez organ kontroli obciążały beneficjenta płatności. Inaczej przedstawiałby się sytuacja, gdyby wypłata nastąpiła na podstawie danych zawartych we wniosku, a kontrola miała miejsce już po dokonaniu płatności i wykazała rozbieżności z danymi deklarowanymi przez rolnika. Jeśli jednak – jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie – organ dokonuje kontroli wniosku przed dokonaniem płatności, to ma obowiązek przeprowadzić tę kontrolę skutecznie i prawidłowo ustalić powierzchnię kwalifikującą się do płatności (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 665/15, dostępny na stronie CBONSA).

Podkreślić w tym miejscu należy, że zgonie ze zdaniem drugim art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 błąd organu dotyczący elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności wyklucza obowiązek zwrotu tylko w razie nieprzekazania decyzji o odzyskaniu w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Organ odwoławczy w swojej decyzji posługuje się co prawda sformułowaniem "jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności", tym nie mniej nie jest to zgodne z brzmieniem rozporządzenia, a w każdym razie nie upoważnia do przyjęcia, że takim "powiadomieniem" mogłaby być któraś z kolejnych decyzji ustalających Stronie płatność w niższej wysokości (decyzje z 27 lutego 2011 r. i z 14 listopada 2011 r.) W rozpoznawanej sprawie moment "przekazania decyzji o odzyskaniu" należy utożsamić, zdaniem Sądu, z doręczeniem Stronie decyzji z 22 lutego 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności – co miało miejsce niewątpliwie po upływie 12 miesięcy od otrzymania płatności przez Skarżącą. Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1201/13 (dostępny na stronie CBONSA) w odniesieniu do wskazanego w art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE)z 11 grudnia 2001 r. (Dz. Urz. WE L 327.11 z 12 grudnia 2001 r.) koniecznego okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, będącego warunkiem braku obowiązku zwrotu nienależnej płatności. NSA stwierdził wówczas, że "O tym czy płatności były świadczeniem nienależnym rozstrzyga organ w postępowaniu o ustalenie kwot nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych". Do czasu przeprowadzenia postępowania w zakresie obowiązku zwrotu nie można zatem mówić też o "decyzji o zwrocie", o jakiej mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009.

Wypada w tym miejscu odnotować, że ostatecznie ustalona kwota należnej Skarżącej płatności JPO na 2010 r. była wynikiem także korekty wysokości płatności, wynikającej z przyjęcia w decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] listopada 2011 r., utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, innej, niż w pierwotnej decyzji, daty złożenia wniosku przez Skarżącą. Pomijając w tym miejscu ocenę dopuszczalności dokonania tego rodzaju korekty w świetle warunków wynikających z art. 138 § 2 i art. 139 K.p.a. – z uwagi na niezaskarżenie przez Stronę decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] lipca 2011 r., to powyższą przyczynę zawyżenia kwoty przekazanej Stronie płatności również należy kwalifikować jako pomyłkę organu.

Ponieważ w zaskarżonej decyzji organ zajął stanowisko, że płatności w zawyżonej kwocie nie dokonano wskutek pomyłki organu, Dyrektor ARiMR nie przeprowadził też analizy okoliczności w jakich błędnego ustalenia kwoty płatności, celem zbadania, czy błąd mógł zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. Wobec powyższego w ponownie prowadzonym postępowaniu konieczne będzie ustosunkowanie się organu do tego, czy błędy dotyczące powierzchni kwalifikowanej mogła wykryć sama strona w zwykłych okolicznościach. Nie można uznać za uzasadnienie w tym zakresie wskazania w zaskarżonej decyzji, że płatność strona otrzymała na podstawie powołanej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] marca 2011 r., wydanej po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym na podstawie wniosku strony, zawierającego określone deklaracje co do wielkości i sposobu użytkowanych przez stronę gruntów oraz na podstawie wyników kontroli na miejscu. Powyższe twierdzenie nie jest tożsame z oceną możliwości wykrycia błędu przez stronę, a z pewnością nie może zastąpić tej oceny powołanie się na fakt zadeklarowania przez samą skarżącą określonych wielkości we wniosku o przyznanie płatności. Wręcz przeciwnie, fakt że wniosek ten był przed dokonaniem płatności weryfikowany przez organ, do poczynienia ustaleń faktycznych odnośnie powierzchni kwalifikowanej doszło na skutek zastosowania przez organ specjalistycznego systemu informacji geograficznej, zaś kody błędów nie wskazywały na umyślne działanie rolnika, a wreszcie to że konieczne stało się przeprowadzenie powtórnej kontroli, prowadzącej do innych wyników - poddaje raczej w wątpliwość proste wykrycie błędu przez Stronę.

Reasumując, organy ARiMR, orzekając o obowiązku zwrotu płatności przez skarżącą nie zbadały należycie i nie poddały analizie oraz ocenie wszystkich przesłanek wyłączenia konieczności zwrotu, o jakich jest mowa w art. 80 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Tym samym, nie wyjaśniając wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, bo przesądzających o stosowaniu normy materialnoprawnej (art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009), organy nie dopełniły obowiązków wynikających z art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. , poz. 267 ze zm.) – dalej: k.p.a. W zakresie, w jakim w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej przyjęto, że do wypłaty Skarżącej nienależnej płatności nie doszło na skutek pomyłki organu, uzasadnienie sprowadza się do jednego zdania i nie powołuje się w zasadzie na żadne fakty lub dowody potwierdzające tezę organów – przez co nie tylko nie spełnia ono w tej części wymogów stawianych uzasadnieniu w art. 107 § 3 k.p.a., ale nie pozwala też na uznanie tak lakonicznie sformułowanego wniosku za realizujący zasadę swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a. W kwestii natomiast oceny zachowania terminu doręczenia decyzji o odzyskaniu, o jakim mowa jest w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009, organ nieprawidłowo zinterpretował treść tego przepisu (co zostało wyjaśnione powyżej), przez co w konsekwencji doszło do błędnego określenia czasu, w jakim doręczenie tej decyzji wykluczało obowiązek zwrotu.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ARiMR będą obowiązane uwzględnić uwagi i zalecenia zawarte w niniejszym wyroku.

Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia przez organ art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji Sąd stwierdza, że o takim prawie została strona zawiadomiona w piśmie z dnia 1 grudnia 2014 r. zawiadamiającym ja o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności i przedłożyła w odpowiedzi pismo z dnia [...] grudnia 2014 r., przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Strona nie została co prawda powiadomiona dodatkowo tym uprawnieniu przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej, jednak podnosząc obecnie na tej podstawie zarzut nie wskazuje – poprzez powołanie się na konkretne okoliczności, wyjaśnienia czy dowody, które wobec tego nie zostały uwzględnione w zaskarżonej decyzji, w jaki sposób powyższe mogło wpłynąć na wynik sprawy. To zaś przesądza że tak postawiony zarzut nie mógł, w świetle brzmienia art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zdecydować o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Wobec uchylenia decyzji ze względów podanych powyżej, pozostaje on ponadto bez większego znaczenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.