Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1336/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pokt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 12, art. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1336/13

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. D. w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 r., Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – zwanej dalej w skrócie k.p.a.) i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

O przyznanie takiego zasiłku zwrócił się J. D., wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Odmawiając przyznania mu zasiłku celowego decyzją z dnia [...] września 2013 r., Prezydent Miasta [...] wskazał, że wnioskodawca wraz z żoną i trzema pełnoletnimi synami prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Rodzina wnioskodawcy zajmuje trzypokojowe mieszkanie własnościowe, opłaty regulowane są na bieżąco. Małżonka wnioskodawcy B. D. jest właścicielką drugiego mieszkania, w którym zamieszkuje jej niepełnosprawny brat, ponoszący opłaty związane z utrzymaniem tego mieszkania. Skarżący oraz jego żona pozostają pod stałą opieką lekarską. Ich synowie są studentami uczelni [...]. Dwóch z nich do końca lipca 2013 r. pobierało stypendia socjalne, najmłodszy zaś od października 2013 r. rozpoczyna studia stacjonarne na uczelni [...]. Ze złożonych oświadczeń wynika, że wnioskodawca posiada samochód osobowy marki Fiat Stilo o wartości ok. 9000 zł. Również każdy z synów posiada samochód osobowy o wartości nieprzekraczającej 2000 zł każdy, które to zostały im zakupione przez dziadków.

Organ podał, że dochód rodziny w sierpniu 2013 r. wyniósł 871,51 zł na co złożyły się renta B. D. – 561,51 zł oraz kwota 310 zł tytułem opłacanego przez jej brata czynszu. Dochód ten nie przekracza kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (456 zł), natomiast 150% tego kryterium wynosi 684 zł (art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Rodzina wnioskodawcy kwalifikuje się więc do przyznania zasiłku celowego ( zgodnie z art. 7 ostatnio cytowanej ustawy do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej).

Motywując odmowę przyznania zasiłku Prezydent Miasta [...] wskazał na brak współdziałania wnioskodawcy i jego rodziny z pracownikiem socjalnym a także dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny. W ocenie organu rodzina wnioskodawcy jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne możliwości finansowe bez potrzeby korzystania z pomocy społecznej. Wyjaśniono, że rodzina posiada cztery samochody osobowe (które nie są niezbędne do jej funkcjonowania), dwa mieszkania własnościowe (z których jedno można wynająć a co za tym idzie pozyskać środki finansowe). Zwrócono także uwagę, że wnioskodawca nie wykorzystuje możliwości odciążenia budżetu domowego poprzez uzyskanie dodatku mieszkaniowego. Organ zaznaczył ponadto, że złożone oświadczenie o niemożności pozyskania zaświadczenia z uczelni synów, okazało się nieprawdziwe.

W obszernym odwołaniu od tej decyzji J. D. zawnioskował o jej uchylenie i przyznanie mu pomocy finansowej. Podkreślił trudną sytuację bytową i zdrowotną swoją i żony (która jest osobą niepełnosprawną). Wyjaśnił, że w latach 1992-2013 był pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na stanowisku Kierownika Działu Gospodarczego i ds. Zamówień Publicznych. W dniu [...] maja 2013 r. został zwolniony dyscyplinarnie, w związku z nieprawidłowościami jakie wykazała kontrola. Wówczas zarejestrował się jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Nie mogąc znaleźć zatrudnienia zwrócił się o pomoc finansową do MOPS-u w [...]. Odwołujący nie zgodził się z uzasadnieniem decyzji o braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Wyjaśnił, że na żądanie organu dostarczał różnorakie dokumenty, on i członkowie jego rodziny złożyli stosowne oświadczenia. Zwrócił uwagę na opieszałe rozpoznanie jego wniosku, który złożył [...].08.2013 r., a decyzja odmowna wydana została [...] września 2013 r. W jego ocenie pracownicy MOPS-u są negatywnie i niechętnie nastawieni do jego osoby i jego rodziny. Wyjaśnił także, że nie występował z wnioskiem o dodatek mieszkaniowy, gdyż miał problem z uzyskaniem zaświadczeń z uczelni synów (komisje stypendialne nie pracują w okresie wakacji). W kwestii posiadania drugiego mieszkania podał, że zamieszkuje w nim niepełnoprawny brat żony, który ponosi koszty jego utrzymania. Sugestie zawarte w uzasadnieniu decyzji o możliwości wynajęcia tego mieszkania uznał jako "jawną ingerencję w podstawowe prawa obywatelskie" i wyjaśnił, że brat żony jest osobą chorą, niepełnosprawną, wymaga szczególnych warunków bytowania. Ich zmiana może spowodować zaostrzenie choroby. Zwrócił uwagę, że kiedy poprzednio przyznano im pomoc finansową, to nie wskazywano na posiadanie tego mieszkania, nie żądano także dokumentów o stanie majątkowym syna.

Odnosząc się zaś do kwestii posiadania czterech samochodów osobowych wyjaśnił, że on z żoną są właścicielami jednego samochodu, pozostałe trzy są własnością synów. Zakupione one zostały dawno temu przez nieżyjących już dziadków. Są to samochody z roku 1995 i 1996 i ich wartość na rynku jest bardzo niska. Obecnie nie są użytkowane z uwagi na brak pieniędzy. Ich sprzedaż nie przysporzy "wielkich korzyści materialnych". Poza tym ich sprzedaż nie byłaby możliwa "z dnia na dzień", nie poprawiłaby ich sytuacji finansowej w sposób natychmiastowy.

W ocenie odwołującego sytuacja jego i jego rodziny została rozpatrzona w sposób przedmiotowy, nie uwzględniono "realiów życia codziennego i czynnika ludzkiego". By utrzymać rodzinę i mieszkanie pożycza pieniądze od znajomych. Odmowa przyznania środków na zakup leków spowodowała pogorszenie stanu zdrowia u żony. Zwrócił uwagę, że niechęć pracowników organu do jego osoby, a także wydanie odmownej decyzji związane jest z kontrolą jaką przeprowadziła Państwowa Inspekcja Pracy w Ośrodku, w związku ze złożoną przez niego skargą.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W jej uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" do udzielania pomocy w zakresie dożywiania zastosowanie mają odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej. W dalszej części wskazując na charakter zasiłku celowego podało, że jest on świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, powołując się również na art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ zaznaczył również, że jakkolwiek trudna sytuacja materialna może stanowić podstawę do ubiegania się o zasiłek wymieniony w art. 39 to jednak nie przesądza to o konieczności jego przyznania. Świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego i nie mogą być traktowane jako rekompensata za znajdowanie się w trudnej sytuacji materialnej. Zaznaczono również, że osoba lub rodzina ubiegająca się o taką pomoc winna współdziałać z organami pomocy społecznej przy ubieganiu się o świadczenia z takiej pomocy m.in. udostępniać informacje, dokumenty, składać oświadczenia dotyczące sytuacji materialnej i finansowej. Stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak takiego współdziałania może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej.

Kolegium wskazało, że taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazywał woli współpracy z pracownikiem socjalnym. Powyższe przejawiało się m.in. poprzez stwarzanie trudności w złożeniu stosownych zaświadczeń z uczelni synów, podania adresu zamieszkania jednego z nich, brak podjęcia inicjatywy w ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy, co mogłoby wpłynąć na poprawę sytuacji materialnej rodziny. Organ wskazał, że odwołujący, jako osoba zatrudniona na stanowisku kierowniczym, znał przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące procedury ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej.

Kolegium podało, że sytuacja dochodowa wnioskodawcy nie jest tak zła by uzasadniała przyznanie pomocy finansowej. Rodzina posiada dwa mieszkania na terenie S., opłaca na bieżąco rachunki związane z ich utrzymaniem. Posiada cztery samochody osobowe, których koszt utrzymania nie jest mały (zakup paliwa, ubezpieczenie). Kolegium poddało w wątpliwość fakt, że odwołujący jako osoba bezrobotna jest w stanie łożyć na utrzymanie synów studiujących w W., ponosić koszty utrzymania samochodów oraz mieszkań.

Zdaniem SKO prawidłowo organ I instancji uznał, że zachodzi rażąca dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny. Jego decyzja jest zatem prawidłowa i ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Osobiste animozje w stosunku do pracowników MOPS-u w [...] nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do wzruszenia decyzji.

W obszernej skardze na tę decyzję, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J. D. nie sprecyzował kierunku jej weryfikacji. Domaga się natomiast przyznania pomocy o którą wnioskował a także zadośćuczynienia za szkody moralne i zdrowotne. Zarzucił nieuzasadnione przetrzymywanie decyzji, brak obiektywności, nieprecyzyjne ustalenie stanu faktycznego. Wytknął szereg błędów jakie popełniły organy obu instancji ustalając stan faktyczny w sprawie. Podał, że uzasadnienie zaskarżonych decyzji jest wewnętrznie sprzeczne, "pełne błędów i literówek". Wbrew twierdzeniom organów obu instancji istniała możliwość skontaktowania się z jego synem poprzez przesłanie wezwania na adres domowy (w którego posiadaniu był organ). Zarzucił brak dowodu (w aktach sprawy) na poparcie twierdzeń organu o możliwości uzyskania zaświadczeń z uczelni synów. Przy czym zwrócił uwagę, że zaświadczenia te są potrzebne przy ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy, nie zaś przy ubieganiu się o wnioskowaną pomoc. Zarzucił także powoływanie się przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji na "osobiste animozje w stosunku do pracowników MOPS-u" oraz stwierdzenie, że jako były pracownik tej instytucji posiada wiedzę na temat procesu przyznawania pomocy. Za bulwersujące uznał podawanie w zaskarżonych decyzjach powodów zwolnienia go z pracy. Powyższe nie powinno mieć znaczenia w rozpatrywaniu jego wniosków. W ocenie skarżącego on i jego rodzina spełniają ustawowe wymogi do przyznania wnioskowanego świadczenia (przewlekła choroba żony, niepełnosprawność skarżącego, bezrobocie, brak zabezpieczenia z innych systemów zabezpieczenia społecznego). Podał, że w miesiącach czerwiec i lipiec została im przyznana pomoc a aktualnie odmawia się im tej pomocy w sytuacji, gdy sytuacja dochodowa i materialna nie zmieniła się. Wbrew twierdzeniom organów nie posiadają żadnych wartościowych składników majątkowych. W dalszej części skarżący przedstawił "tragiczna sytuację finansową i zdrowotną rodziny". Zarzucił bezkrytyczne przyjęcie przez Kolegium ustaleń organu I instancji, brak sprawdzenia wiarygodności twierdzeń pracowników MOPS-u, brak odniesienia się do argumentacji zawartej w odwołaniu. Zakwestionował także sposób gromadzenia materiału dowodowego przez organ I instancji, czym naruszono jego prawo do ochrony danych osobowych. W kwestii wystawionych recept, wyjaśnił, że lekarz wyświadczył przysługę wypisując leki na dwa miesiące. Zakwestionował także wliczenie do dochodu stypendiów synów, które są świadczeniami socjalnymi przyznawanymi na podstawie ustawy o systemie oświaty a których nie powinno wliczać się do dochodu. Zamieścił krytyczne uwagi pod adresem pracowników MOPS w [...] oraz szczegółowo wskazał na błędy zawarte w zaskarżonej decyzji Kolegium.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo.

Materialną podstawę tych rozstrzygnięć stanowi art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 182, ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). W art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przewidziany został zasiłek celowy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności – w myśl art. 39 ust. 2 – zasiłek taki może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ustawy), jednakże rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku wychodzenia z trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański: Komentarz do ustawy o pomocy społecznej wraz ze zbiorem przepisów wykonawczych, Kutno 2006, s. 10).

Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego, które z jednej strony oznacza, że nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę warunków koniecznych do uzyskania zasiłku po stronie organu nie powstaje obowiązek jego przyznania w wysokości uznanej przez wnioskodawcę za odpowiednią, z drugiej zaś strony nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16.01.2009 r., I OSK 343/08, LEX Nr 528050, wyrok NSA z dnia 2.08.2011 r., I OSK 562/11, LEX Nr 1068520). Decyzja w zakresie przyznania prawa do zasiłku celowego powinna uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8.02.2013 r., II SA/Po 995/12, LEX Nr 1287038).

Szczególnym obowiązkiem organów rozstrzygających w oparciu o uznanie administracyjne jest zbadanie i rozważenie okoliczności indywidualnych danej sprawy, tak, by wybrać rozwiązanie optymalne.

WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 7.02.2013 r., II SA/Ol 43/13, LEX Nr 1286997 wskazał, że z treścią art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej), koresponduje art. 7 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (tu powołano wyrok NSA z dnia 19.01.2006 r., I OSK 777/05, LEX nr 194414).

Także NSA w wyroku z dnia 18 maja 2005 r., FSK 221/04 (dostępny na stronie http//www.gov.nsa.pl//) podkreślił, że negatywne rozstrzygnięcie, zwłaszcza podjęte w ramach uznania powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że dochód rodziny skarżącego w sierpniu 2013 r. wyniósł 871,51 zł, a zatem J. D. spełnia przesłankę kryterium dochodowego. Jednocześnie odmowę przyznania zasiłku celowego na zakup żywności uzasadniły brakiem współdziałania skarżącego z organami pomocy społecznej (art. 11 ust. 2), a także stwierdzeniem dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu rodziny a jej sytuacją majątkową (art. 12).

Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także inne zachowania wskazane w tym przepisie, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Odmówić przyznania świadczenia można także w sytuacji przewidzianej w art. 12 tej ustawy – w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.

Należy zwrócić uwagę, że wskazana w tych przepisach odmowa przyznania świadczenia, podobnie jak samo przyznanie zasiłku celowego wynikające z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, mają charakter fakultatywny i są uzależnione od uznania organu.

W ocenie Sądu zastosowanie art. 11 i 12 ustawy o pomocy społecznej winno być ściśle powiązane z indywidualną sytuacją wnioskodawcy i rodzajem pomocy, o jaką się ubiega. Niewątpliwie istnieje katalog potrzeb – takich jak zapewnienie schronienia, posiłku czy leków, które mają charakter elementarny i nawet wśród innych form pomocy przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej muszą być traktowane priorytetowo. Dodatkowo wskazać należy na szczególny charakter tej formy pomocy, objęty "Programem państwa w zakresie dożywiania". W ramach tego programu, realizowanego w latach 2006-2013 na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. podejmowane były działania zapewniające pomoc w zakresie dożywiania m. in. osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej (art. 3 pkt 1 ustawy). Nie ulega zatem wątpliwości, że zakup żywności stanowi zaspokojenie elementarnej potrzeby życiowej, objętej szczególną troską państwa.

W świetle tych okoliczności, gdy wnioskodawca spełnia przesłankę kryterium dochodowego (zasadniczą dla przyznania zasiłku celowego) i mieści się w grupie objętej pomocą w zakresie dożywiania, wskazanej w art. 3 ust. 1 pkt c) ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz zgłasza potrzebę przyznania takiej formy pomocy, powoływanie się przy odmowie przyznania zasiłku na zakup żywności na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym musi zostać odczytane jako stronnicze i arbitralne, a więc wykraczające poza granice uznania administracyjnego. Dodać przy tym należy, że wspomniany "brak współdziałania" nie uniemożliwił organom ustalenia sytuacji dochodowej strony, a w konsekwencji przyjęto, że skarżący nie przekracza kryterium dochodowego.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, która dotyczy zasiłku celowego na zakup żywności, nie powinien też znaleźć zastosowania art. 12 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku braku środków na elementarne bieżące potrzeby, takie jak żywność, spowodowanego przejściowym i niespodziewanym pogorszeniem sytuacji finansowej, nawet posiadanie pewnych zasobów majątkowych nie musi stać na przeszkodzie w przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej. W przypadku skarżącego utrata zatrudnienia i stabilności finansowej jego rodziny (był zatrudniony ponad 20 lat) nastąpiła w maju 2013 r., a zatem krótki okres pomiędzy tą datą a datą wystąpienia o zasiłek celowy mógł nie być wystarczający do ewentualnego zbycia trwałych składników majątku, takich jak np. mieszkanie czy samochód.

W ocenie Sądu organy rozpoznając wniosek J. D. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności przekroczyły granice uznania administracyjnego, dopuszczając się naruszenia art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obligujących organy do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona.

Naruszenia te Sąd uznał za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obliguje do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Sąd nie brał pod uwagę zgłoszonego w skardze żądania "zadośćuczynienia za szkody moralne i zdrowotne", jako że żądanie to wykracza poza kognicję sądu administracyjnego.

Ponownie rozpatrując sprawę organy winny dokonać niezbędnych ustaleń, a następnie poddać je wszechstronnemu rozważeniu w ramach uznania administracyjnego, przyjmując, zgodnie z powołanym wcześniej wyrokiem NSA z dnia 19.01.2006 r., I OSK 777/05, że uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obliguje do uwzględnienia słusznego interesu wnioskodawcy, o ile nie koliduje to z interesem społecznym i nie przekracza możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków.

Z wymienionych wyżej przyczyn Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2013 r.

Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja nie przyznaje żadnych praw i nie nakłada obowiązków, Sąd odstąpił od stosowania art. 152 P.p.s.a. i określenia czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana.