Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4777/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 78, art. 78, art. 80 art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec- Kudiura, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] [...] prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Minister Rozwoju i Finansów) z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej: "Minister", "organ II instancji") po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez B. P. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą U. (dalej: "Skarżąca lub "Strona") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. (dalej: "organ I instancji" lub "Dyrektor WUP") z [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania na 586.043,33 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] listopada 2012 r. Skarżąca zawarła z Województwem Zachodniopomorskim - Wojewódzkim Urzędem Pracy w S. umowę nr [...] o dofinansowanie projektu pt. "Dane osobowe w podróży - bezpieczny wypoczynek" (dalej: "umowa"). Głównym celem projektu było podniesienie konkurencyjności 44 mikro i małych przedsiębiorstw branży turystycznej w województwie zachodniopomorskim, poprzez doskonalenie kwalifikacji kadr 132 osób w zakresie ochrony danych osobowych odbiorców usług turystyczno-rekreacyjnych.

W ramach postępowania kontrolnego w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi za okres od 1 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej (UKS) w S. objął kontrolą projekt "Dane osobowe w podróży - bezpieczny wypoczynek", który był wdrażany przez Skarżącą. W wynikach kontroli z 30 maja 2014 r. UKS wskazał na nieprawidłowości w obszarach: zasad współpracy, zawierania umów oraz wynagradzania trenerów, dokumentów potwierdzających rekrutację i udział w projekcie 132 uczestników, ponieważ część z uczestników sama podważyła prawidłowość dokumentów, w tym dotyczących kosztów z tytułu noclegów uczestników oraz trenerów.

W związku z wynikami kontroli Dyrektor WUP podjął decyzję o rozwiązaniu w trybie natychmiastowym umowy o dofinansowanie projektu na podstawie § 25 ust. 1 pkt 1 umowy. Jednocześnie, na podstawie § 27 ust. 1 umowy zażądał od Skarżącej zwrotu wypłaconego dofinansowania w całości. Ponieważ Strona odmówiła zwrotu dofinansowania, organ administracji wszczął postępowanie administracyjne, w wyniku którego wydał [...] czerwca 2015 r. decyzję określającą kwotę dofinansowania projektu przypadającą do zwrotu.

Po rozpoznaniu złożonego odwołania, Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jego ocenie nie ulega wątpliwości, że Strona dopuściła do powstania w czasie realizacji projektu poważnych nieprawidłowości, które uzasadniały rozwiązanie umowy o dofinansowanie na podstawie § 25 ust. 1 pkt 1 umowy. Dowody zebrane w sprawie przez organ I instancji wskazują, że dokumentacja projektu nie była wiarygodna, gdyż mimo tego, że poświadczała fakt odbycia szkolenia m.in. przez 14 uczestników, osoby oświadczyły, że faktycznie nie brały w nim udziału. Część uczestników zeznała, że podpisy w dokumentach projektowych nie są ich podpisami. Inni pośród tej grupy, choć potwierdzali swoje podpisy na dokumentacji, jednocześnie zeznali np. że "formularz rekrutacyjny podpisał na etapie rekrutacji, natomiast pozostałe dokumenty, których treści nie pamięta, przekazano do podpisu po zakończeniu szkolenia. Świadek podpisując dokumenty nie był świadomy, iż potwierdza tym samym swój udział w szkoleniach".

W projekcie wykryto także nieprawidłowości polegające na udziale 10 uczestników w niepełnym wymiarze szkoleń, choć dokumentacja wskazywała, że wymienione w niej osoby brały udział w całości szkoleń lub też, że w miejsce tych osób w szkoleniu brały udział inne osoby, które podpisały się za nie na listach obecności i odebrały certyfikaty ukończenia szkolenia. Z zebranego materiału dowodowego wynika również, że w ramach projektu wystawiano certyfikaty dla osób, które nie uczestniczyły w projekcie. Dotyczy to zarówno osób, które nie uczestniczyły w projekcie, jak też osób, które uczestniczyły w ich zastępstwie.

Organ II instancji podkreślił, że za uczestnika projektu może być uznana tylko osoba, która została prawidłowo zrekrutowana. Na etapie rekrutacji zgodnie z Wytycznymi (podrozdział 3.6) osoba taka podpisuje deklarację uczestnictwa w projekcie, która zawiera co najmniej: wyrażenie woli uczestniczenia w projekcie, oświadczenie uczestnika o spełnieniu kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, datę i podpis oraz pouczenie o odpowiedzialności za składanie oświadczeń niezgodnych z prawdą. Ponieważ prawidłowa rekrutacja uczestnika do projektu stanowi warunek kwalifikowania wydatków związanych z tą osobą, brak deklaracji uczestnictwa wyłącza możliwość refundowania ze środków projektu wydatków poniesionych na osoby zastępujące uczestników podczas szkoleń.

Z uwagi na opisane nieprawidłowości w realizacji projektu organ I instancji rozwiązał umowę o dofinansowanie w trybie natychmiastowym, a w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego została wydana decyzja na podstawie której Skarżąca została zobowiązana do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji albo o stwierdzenie nieważności decyzji organu I i II instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dowodu uzupełniającego z dokumentu prywatnego tj. potwierdzenia zwrotu kaucji na poczet należytego wykonania umów o dzieło Pani E. S.- na okoliczność błędnego przyjęcia przez organy, że środki stanowiące kaucję na poczet prawidłowego wykonania umów zawartych z trenerami mogły być uszczuplane przez partnera projektu.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez wadliwe i wybiórcze gromadzenie i weryfikowanie dowodów w postępowaniu administracyjnym, czego skutkiem był brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia sprawy, polegający m.in. na ograniczeniu dowodów z zeznań świadków do zaledwie 11 osób spośród 132 uczestników projektu, bezpodstawne pominięcie dowodów zgłaszanych przez Skarżącą w toku postępowania, w tym wniosków o przesłuchanie dalszych świadków i Skarżącej, pominięcie dowodu z zeznań D. L. , na której zeznaniach oparto zarzuty o rzekomych istotnych nieprawidłowościach w realizacji kontraktu, tylko z tego powodu, że świadkowi nie odpowiadał termin przesłuchania;

2. art. 78 k.p.a., poprzez pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych przez Stronę, w tym z zeznań świadków S. L., D. N. i K. S. oraz przesłuchania Skarżącej w charakterze strony - podczas gdy dowody te miały istotne znaczenie dla wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy;

3. art. 79 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i art. 77 k.p.a., poprzez włączenie do materiału dowodowego protokołów z zeznań świadków odebranych w ramach czynności przeprowadzonych w ramach odrębnych postępowań przez powołane do ich prowadzenia organy, co przyniosło skutek w postaci istotnego ograniczenia udziału Skarżącej w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie oraz naruszenia zasady oficjalności i bezpośredniości postępowania dowodowego;

4. art. 80 k.p.a., poprzez zastąpienie swobodnej oceny dowodów całkowitą dowolnością organu II instancji, polegającą na rozciąganiu marginalnych, drobnych i nieistotnych niedociągnięć na ocenę i kwalifikację wszystkich wydatków poniesionych na realizację projektu, a w konsekwencji powyższego uznanie, wbrew całokształtowi materiału dowodowego w sprawie, za niekwalifikowalne wszystkich wydatków na realizację projektu, podczas gdy domniemane nieprawidłowości już w ocenie samego organu mogły dotyczyć, co najwyżej 14 ze 132 uczestników projektu, bezpodstawnym uznaniu, że środki stanowiące kaucję na poczet prawidłowego wykonania umów zawartych z trenerami mogły być uszczuplane przez partnera projektu oraz bezpodstawnym, nielogicznym i oderwanym od realiów projektu uznaniu, że istniały jakiekolwiek nieprawidłowości przy kwaterowaniu uczestników projektu w hotelu;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy organ odwoławczy - w świetle sygnalizowanych przez Skarżącą niedomagań postępowania dowodowego i składanych wniosków - niewątpliwie mógł przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, czego zaniechał;

6. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji jako dotkniętej wadami;

7. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu w zakresie pominięcia wniosków dowodowych zgłoszonych przez nią w postępowaniu przed organem I instancji oraz niewskazania przez organ II instancji w oparciu o jakie dowody uznał za udowodnione fakty, na których podstawie wydał decyzję, wskutek czego istotnie utrudnił weryfikację podstaw rozstrzygnięcia oraz sporządzenie skargi, naruszając jednocześnie normę art. 8 k.p.a.;

8. art. 6 i 8 k.p.a., poprzez sprzeniewierzenie się przez organ I instancji, a w szczególności przez organ II instancji, obowiązkowi praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, a także wymogowi obiektywnego działania, z całkowitym brakiem poszanowania dla reguły proporcjonalności, czego skutkiem było arbitralne i inkwizycyjne procedowanie w sprawie oraz przyjęcie, że co do zasady i zdecydowanie w przeważającej mierze prawidłowo rozliczone przez Skarżącą wydatki na projekt można w całości uznać za niekwalifikowalne tylko z uwagi na nieistotne i marginalne niedociągnięcia;

9. art. 15 k.p.a., poprzez nierozpoznanie sprawy w całokształcie wszystkich jej okoliczności faktycznych i prawnych, a polegające wyłącznie na powtórzeniu błędnej, wybiórczej, nieobiektywnej, a przez to całkowicie nietrafnej analizy i oceny organu I instancji;

Strona zarzuciła również naruszenie przepisu prawa materialnego:

1. art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.), dalej: "u.f.p.", poprzez przyjęcie, że środki przeznaczone na realizację projektu w zakresie wskazanym w decyzji są w całości niekwalifikowalne, a tym samym, że zostały wykorzystane niezgodnie z umową o dofinansowanie projektu;

2. naruszenie postanowień łączącej strony umowy o dofinansowanie oraz bezpodstawne i jednocześnie niewłaściwe zastosowanie reguły proporcjonalności, o której mowa w Rozdziale 3 Ogólnych zasady kwalifikowania wydatków, Podrozdział 1 Podstawowe zasady kwalifikowania wydatków, Sekcja 5 Wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki - wydanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego;

3. art. 207 ust. 1 pkt 1 lub 2 oraz ust. 8 i 9 u.f.p., poprzez ich zastosowanie w sprawie, podczas gdy nie istniały jakiekolwiek przesłanki ku temu;

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując motywy rozstrzygnięcia wskazane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2016 r. poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania Sąd nie stwierdził, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. nakładającą na Skarżącą obowiązek zwrotu 586.043,33 zł z tytułu wykorzystania z naruszeniem procedur środków pieniężnych przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Skarżąca kwestionuje prawidłowość przeprowadzonego postępowania administracyjnego, zarzucając organom prowadzącym sprawę naruszenie ogólnych zasad prowadzenia postępowania (art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a.), a także naruszenie przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego (art. 77, art. 78, art. 79, art. 80 k.p.a.). W ocenie Strony wynikiem wadliwe przeprowadzonego postępowania dowodowego było zastosowanie przez organy orzekające przepisów prawa materialnego, na podstawie których na Skarżącą nałożono obowiązek zwrotu w całości środków pozyskanych na realizację projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, pod nazwą "Dane osobowe w podróży - bezpieczny wypoczynek".

W ocenie Sądu zarzuty Strony nie zasługują na uwzględnienie, a organom prowadzącym postępowanie nie można zarzucić, iż dowody zostały gromadzone wybiórczo, a następnie zostały wadliwie zweryfikowane, w wyniku czego sprawa nie została wszechstronnie i dokładnie wyjaśniona. Zwrócić należy uwagę, że Skarżąca nie kwestionuje, iż stwierdzone uchybienia nie miały miejsca, ale argumentuje, że ich skala była mniejsza, mniej znacząca. Wyjaśnienia Strony nie mogą zostać uznane za wystarczające do uchylenia zaskarżonych decyzji. Dowody zebrane w sprawie wskazują jednoznacznie, że dokumentacja projektu była niewiarygodna i oceny tej nie może zmienić okoliczność, że w ramach postępowania dowodowego przesłuchano kilkanaście osób – mimo, że w projekcie zgodnie z programem miały uczestniczyć 132 osoby.

Zauważyć należy, że co do zasady Skarżąca ma prawo do zgłoszenia żądania przeprowadzenie dowodu, jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania organ powinien każdorazowo rozważyć, w sytuacji gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2014, sygn. akt II OSK 2191/12). W ocenie Sądu organom administracji nie można czynić zarzutu, że nie przeprowadziły dowodów z przesłuchania wszystkich osób, które pozytywnie przeszły wstępną rekrutację stanowiącą podstawę uczestnictwa w projekcie. Zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. nie może zostać uznany za zasadny również dlatego, że w zaskarżonych decyzjach organy logicznie i przekonująco uzasadniły brak konieczności przeprowadzenia kolejnych dowodów z przesłuchań świadków. Zauważyć należy, że wszystkie z przesłuchanych osób potwierdziły nieprawidłowości w realizacji projektu. Sąd podziela tym samym ocenę organów administracji, zgodnie z którą przesłuchania następnych osób zakwalifikowanych do projektu było zbędne. Przekonujące jest stanowisko, iż działania takie mogły jedynie wpłynąć na zwiększenie liczby osób zakwestionowanych, przedłużenie postępowania, ale nie mogły wpłynąć na poprawę sytuacji Skarżącej.

Istotny jest również zakres i ciężar ustalonych nieprawidłowości w zakresie realizacji zapisów umowy o dofinansowanie z 15 listopada 2012 r. oraz wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem Strony zgodnie z którym zakwestionowane przez organy czynności dokonywane przez Skarżącą w realizacji projektu stanowią jedynie "najdrobniejsze niedoskonałości". W ocenie Sądu zakres i ciężar ustalonych nieprawidłowości uprawniał Dyrektora WUP do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym stosownie do zapisów § 25 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie, zgodnie z którym Instytucja Pośrednicząca może rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym w przypadku gdy Beneficjent wykorzysta w całości lub w części przekazane środku na cel inny niż określony w Projekcie lub niezgodnie z umową. Zasadny jest wniosek, iż dokumentacja projektu nie była prowadzona rzetelnie i nie jest wiarygodna. Stosownie do § 7 ust. 1 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązuje się do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji wydatków Projektu w sposób przejrzysty zgodnie z zasadami określonymi w Programie, tak aby możliwa była identyfikacja poszczególnych operacji związanych z Programem.

Odwołując się do ustaleń organów wskazać należy, że zgodnie z dokumentacją projektu 14 przesłuchanych uczestników odbyło szkolenie, równocześnie te same osoby oświadczyły, że faktycznie w szkoleniu nie brali udziału. Część uczestników zeznała, że podpisy w dokumentach projektowych nie są ich podpisami. Inni uczestnicy potwierdzili swoje podpisy na dokumentacji, ale jednocześnie zeznali, że już na etapie składania formularza rekrutacyjnego podpisywali inne dokumenty dotyczące szkolenia, w tym listy obecności, które powinny zostać przedstawione po jego zakończeniu. Świadkowie podpisując dokumenty nie byli świadomi, iż potwierdzają tym samym swój udział w szkoleniach.

W projekcie wykryto także nieprawidłowości polegające na udziale 10 uczestników w niepełnym wymiarze szkoleń, choć dokumentacja wskazywała, że brali udział w całości lub też, że w miejsce osób uprawnionych w szkoleniu brały udział osoby nieuprawnione, które podpisały się na listach obecności i odbierały certyfikaty ukończenia szkolenia. Z materiału dowodowego wynika także, że certyfikaty wystawiano na osoby, które w ogóle nie uczestniczyły w projekcie, jak też osoby, które uczestniczyły w projekcie w zastępstwie osób uprawnionych.

Podkreślić należy, że za uczestnika projektu może być uznana tylko osoba, która została prawidłowo zrekrutowana do projektu. Na etapie rekrutacji, zgodnie z Wytycznymi (podrozdział 3.6), osoba taka podpisuje deklarację uczestnictwa w projekcie, która zawiera co najmniej: wyrażenie woli uczestniczenia w projekcie, oświadczenie uczestnika o spełnieniu kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, datę i podpis uczestnika projektu, pouczenie o odpowiedzialności za składanie oświadczeń niezgodnych z prawdą. Ponieważ wskazane kryteria stanowią warunek kwalifikowania wydatków związanych z konkretnym uczestnikiem, brak deklaracji uczestnictwa wyłącza możliwość refundowania ze środków projektu wydatków poniesionych przez Skarżącą projektu na osoby zastępujące uczestników podczas szkoleń.

Istotne pozostaje, że ze złożonych wyjaśnień wynika, że organizatorzy szkoleń wiedzieli, że biorą w nich udział osoby nieuprawnione i pomimo tego wystawiali certyfikaty na te osoby. Nie są przekonujące wyjaśnienia Strony, iż nie może odpowiadać za działania i oświadczenia uczestników, którzy rezygnowali ze szkolenia, podpisywali dokumentację projektową bez jakiejkolwiek weryfikacji lub kierowali inne osoby na szkolenia w swym zastępstwie bez wiedzy Skarżącej. Takie twierdzenie pozostają w sprzeczności z oświadczeniami uczestników, którzy stwierdzili, że to organizatorzy szkolenia przekazywali im dokumenty do podpisu. Zeznali także, że zastępstwa uczestników na szkoleniach były uzgadniane z organizatorem. Personel projektu, za który odpowiadała Skarżąca, był świadomy nieprawidłowości dotyczących jego realizacji, a nawet przedkładał uczestnikom do podpisu dokumenty niezgodne ze stanem faktycznym.

Analizując uznane przez organy jako niekwalifikowalne wydatki na zakwaterowanie wskazać należy na ustalenia dokonane w postępowaniu, iż wydatki związane z noclegiem dotyczyły osób, które nie brały udziału w szkoleniach lub dotyczyły noclegu osób nieuprawnionych, uczestniczących w szkoleniach w zastępstwie osób, które przeszły rekrutację. Zwrócić uwagę należy, że z zeznań świadków wynika, iż uczestnicy oddelegowywali na swoje miejsce inne osoby za wiedzą i zgodą organizatorów szkoleń. Ustalony w sprawie stan faktyczny potwierdza również, że w ramach projektu doszło do istotnej nieprawidłowości w postaci m.in. przedkładania przez personel projektu oświadczeń uczestników o uczestniczeniu w zjazdach szkoleniowych, podczas gdy osoby te nie brały udziału w szkoleniu. Opisane wydatki nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Stosownie do postanowień Wytycznych (podrozdział 3.1 pkt 1): Wszystkie wydatki w ramach PO KL są kwalifikowalne, o ile łącznie spełniają następujące warunki: a) są niezbędne dla realizacji projektu, a więc mają bezpośredni związek z celami projektu; d) dotyczą towarów dostarczonych lub usług wykonanych (...).

Również jako rażącą nieprawidłowość należy ocenić zasady rozliczenia przez partnera projektu - PC Service D. N., S. L. s.c. odpowiadającego za przeprowadzenie szkoleń i doradztwa w zakresie ochrony danych osobowych - wynagrodzeń wypłacanych trenerom projektu: D. L., E. S., P. U. Organy ustaliły, że partner wypłacał trenerom wynagrodzenie za przeprowadzone szkolenia, a następnie żądał zwrotu części tego wynagrodzenia tytułem kaucji za należyte wykonanie umowy lub tytułem zapłaty za prawa autorskie do prezentacji, z której trener (D. L.) nie korzystał podczas szkoleń. Organy stwierdziły, iż zwrócone kwoty zostały ostatecznie rozliczone. Równocześnie zwróciły uwagę, że działania w celu ich rozliczenia partnerzy projektu podjęli dopiero po przeprowadzonej kontroli, a więc gdy Skarżąca wiedziała już o stwierdzonych nieprawidłowościach. W tym zakresie zawarty w skardze wniosek dowodowy nie był istotny dla rozstrzygania.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 79 k.p.a. i art. 10 k.pa., poprzez uznanie za dowód w sprawie protokołów z zeznań świadków zeznających w ramach odrębnych postępowań, w tym karnych. Stosownie do art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Na podstawie 79 § 2 k.p.a. strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przepis art. 75 k.p.a. zawiera przykładowy, otwarty katalog środków dowodowych wskazując, że dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z powołanej regulacji wynika, że nie istnieje żadna formalna hierarchia znaczenia dowodów, a także zakaz dowodowy, co do możliwości włączenia do materiału dowodowego protokołów z zeznań świadków zeznających w ramach odrębnych postępowań. Protokoły z zeznań złożonych w odrębnych postępowaniach wchodzą w skład materiału dowodowego i podlegają ocenie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne na takich samych zasadach jak inne zebrane dowody. Przepisy procedury administracyjnej nie nakładają na organ administracji obowiązku przeprowadzenia konkretnego dowodu w celu ustalenia konkretnej okoliczności, lecz pozostawiają mu rozważenie, czy przeprowadzone w sprawie dowody i podjęte działania są wystarczające dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dowodowe prowadzone było z udziałem Skarżącej. Organ administracji był uprawniony włączyć do materiału dowodowego protokoły z zeznań świadków złożonych w postępowaniu karnym. Skarżąca miała możliwość zapoznać się z całym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z protokołami z zeznań świadków złożonych w postępowaniu karnym, ponieważ stanowiły one część akt administracyjnych.

Zważyć również należy, że Strona kwestionując włączenie do materiału dowodowego protokołów z zeznań świadków nie przedstawiła kontrdowodów, które mogłyby obalić fakty ustalone przez organ I instancji na podstawie oświadczeń uczestników, przesłuchań uczestników w roli świadków oraz dokumentów zebranych w postępowaniach prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową.

Bezpodstawne są również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 184 u.f.p. Zgodnie z przepisem art. 184 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 u.f.p. są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Przyjmuje się, że procedurami obowiązującymi przy wydatkowaniu środków są umowa o dofinansowanie i Wytyczne. Naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie, co zaistniało w niniejszej sprawie jest zatem naruszeniem procedur, które obliguje organ administracji do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu wypłaconych środków.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. zgodnie z którym w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 – podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie środki otrzymane przez Stronę w związku z podpisaną umową o dofinansowanie zostały wykorzystanie niezgodnie z procedurami (zapisami umowy z [...] listopada 2012 r. oraz Wytycznymi), co zostało ustalone i wyczerpująco uzasadnione w zaskarżonych decyzjach. Organ uznając, że Skarżąca naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie projektu i Wytyczne, które stanowią procedury, o których mowa w art. 184 u.f.p. postąpił zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i wydał decyzję zobowiązującą do zwrotu środków. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z § 13 ust. 3 umowy o dofinansowanie: w przypadku stwierdzenia określonych nieprawidłowości Beneficjent dokona zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwanie Instytucji Pośredniczącej do zwrotu.

Skala nieprawidłowości w sposobie realizacji projektu zadecydowała o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie na podstawie § 25 ust. 1 pkt 1 (realizacja projektu niezgodnie z umową). W takim przypadku umowa przewiduje odpowiednie zapisy co do kwestii finansowych i tak § 27 ust. 1 wskazuje, że Beneficjent ma obowiązek zwrotu całości albo części otrzymanego dofinansowania.

W związku z powyższym nie ma racji Skarżąca, że organy administracji nie były uprawnione do żądania zwrotu całości przekazanego dofinansowania. W opinii Sądu Dyrektor WUP, działając jako strona umowy o dofinansowanie właściwie ocenił wagę i charakter stwierdzonych nieprawidłowości i prawidłowo uznał, że są to tak rażące uchybienia, że zasadne jest rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie znajdzie zastosowania reguła proporcjonalności, o której mowa w Wytycznych (Rozdział 3 Podrozdział 1 Sekcja 5). Reguła proporcjonalności dotyczy rozliczenia projektu pod względem finansowym w zależności od stopnia osiągnięcia założeń merytorycznych określonych we wniosku o dofinansowanie projektu. W związku z powyższym: a) w przypadku niespełnienia kryterium dostępu w ramach projektu – podmiot będący stroną umowy może uznać wszystkie wydatki dotychczas rozliczone w ramach projektu za niekwalifikowalne; b) w przypadku niespełnienia kryterium strategicznego w ramach projektu lub nieosiągnięcia celu projektu – wysokość wydatków w dotychczas zatwierdzonych wnioskach o płatność może zostać proporcjonalnie zmniejszona, co jednocześnie oznacza odpowiednie obniżenie kwoty dofinansowania określonej w umowie o dofinansowanie projektu; wysokość zmniejszenia dofinansowania uzależniona jest od stopnia niezrealizowania kryterium lub celu projektu; zmniejszenie dofinansowania dotyczy wydatków związanych z tym zadaniem merytorycznym (zadaniami merytorycznymi), którego założenia nie zostały osiągnięte lub kosztów zarządzania projektem i kosztów pośrednich; stopień nieosiągnięcia założeń projektu określany jest przez podmiot będący stroną umowy.

Z uwagi na fakt, że umowa o dofinansowanie została rozwiązana w trybie natychmiastowym, zamiast rozliczenia projektu (gdzie stosuje się regułę proporcjonalności) organy właściwie zastosowały § 27 ust. 1 umowy o dofinansowanie, a w tej sytuacji organ decyduje, czy żąda zwrotu całości czy części przekazanych środków biorąc pod uwagę wagę błędów i nieprawidłowości.

Brak podstaw do przyjęcia, że organy II instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro bowiem uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, to utrzymanie jej w mocy było prawidłowym postępowaniem. Do naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. mogłoby dojść w sytuacji, w której organ II instancji stwierdziłby naruszenie prawa, a pomimo tego decyzję utrzymał w mocy. Wbrew zarzutom Skarżącej została zachowana zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), ponieważ sprawa została dwukrotnie rozpatrzona i wydane zostały dwa rozstrzygnięcia. Uznanie przez organ II instancji, że decyzja wydana w I instancji jest prawidłowa nie uzasadnia twierdzenia, że wydane rozstrzygnięcie stanowi jedynie powtórzenie stanowiska wyrażonego w decyzji pierwszoinstancyjnej. Uprawnieniem, ale również obowiązkiem organu II instancji jest kontrola zaskarżonej decyzji, a nie kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Skoro organ odwoławczy uznał, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów, to nie było podstaw do uchylenia decyzji wydanej w I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Bezpodstawny jest również zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, co powinno skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Wyjaśnić należy, że o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość naruszenia prowadząca do nadania lub odmowy jego przyznania wbrew wszystkim przesłankom przepisu. Podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa Skarżąca nie wskazuje, jakie to "oczywiste" naruszenie miało miejsce w sprawie. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości decyzji administracyjnych. Dla skuteczności zarzutu działania z rażącym naruszeniem prawa nie wystarcza samo twierdzenie, że kwestionowana decyzja jest wadliwa. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie uzasadniła podniesionego zarzutu w świetle wskazanej przesłanki nieważnościowej.

W ocenie Sądu uwzględnione przez organy dokumenty i wyjaśnienia złożone przez Stronę były wystarczające do prawidłowego ustalenia stanu prawnego i faktycznego w sprawie, co też zostało uczynione.

Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko w takim przypadku uchylenie zaskarżonej decyzji byłoby zasadne. W ocenie Sądu, w sprawie nie zachodzą również przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.