Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 164/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/Gd 164 07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Referent Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. sprawy ze skargi M. J., R. J. i Sz. J. na decyzję Wojewody z dnia 15 stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

II S.A./Gd 164/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2001r. [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 142 i art. 216 oraz art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz.U. nr 115 z 2000r., poz. 741/, po rozpatrzeniu wniosku T. J. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ulicy [...] oznaczonej jako działka Nr [...], orzekł o odmowie zwrotu tej nieruchomości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, iż wniosek T. J. o zwrot dotyczył działki nr 294 o powierzchni 1.029 m2 stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa i znajdującej się w trwałym zarządzie Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo- Budowlanego w G. (obecnie Rejonowego Zarządu Infrastruktury w G.), co ujawnione zostało w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego. Nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło na podstawie umowy zamiany i użytkowania wieczystego zawartej w dniu 17 czerwca 1975r. w Państwowym Biurze Notarialnym w G. (Rep. A Nr 10342/1975), w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( w brzmieniu ustalonym w Dz.U. z 1974r., Nr 10, poz. 64), co zgodnie z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, przesądza o zakwalifikowaniu jej do kategorii nieruchomości wywłaszczonej.

Organ I instancji ustalił, iż wywłaszczenie dokonane zostało, jak to wynika z treści umowy zamiany i użytkowania wieczystego będącej podstawą nabycia nieruchomości, zgodnie z prawomocną decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej, przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego z dnia 06.01.1973r. Nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu pod budowę hotelu [...] dla Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo- Budowlanego w G.- z przeznaczeniem nieruchomości przy ul. [...] w G. "pod powyższą inwestycję". Szczegółowe założenia "Planu zagospodarowania przestrzennego działki hotelu [...] stanowiącego załącznik do wskazanej powyżej decyzji, przewidywały w odniesieniu do terenu działki Nr [...] rozbudowę istniejącego na sąsiedniej działce obiektu hotelowego użytkowanego przez instytucje wojskowe, budowę parkingu od strony ulicy [...], a także posadzenie na pozostałej części działki licznych krzewów i roślin ozdobnych.

Organ I instancji w trakcie przeprowadzonych w dniu 26 października 1999r. oględzin nieruchomości ustalił, że działka nr [...] położona jest między terenem zajętym przez obiekt Garnizonowego Sądu Marynarki Wojennej a terenem zajętym przez MW. Część działki /ok. 110mkw/ stanowi fragment pasa drogowego ul. [...] miejsce do parkowania samochodów i wjazdy na tereny wojskowe- część terenu wyłożona jest betonowymi płytami, część obsadzona kwiatami/. Pozostała część działki poza ogrodzeniem od strony ul. [...] – do ogrodzenia na granicy z działką nr [...] stanowi część terenu obsianego trawą, kilkanaście drzew ozdobnych, na granicy działki rośnie żywopłot ozdobny. Pośrodku terenu działki umiejscowiona jest rzeźba przedstawiająca kobietę. W części działki / w pobliżu granicy z działką nr [...]/, umiejscowiony jest parterowy obiekt o charakterze gospodarczym. Opisana część działki stanowi integralną część urządzonych i wykorzystywanych przez Marynarkę Wojenną terenów w rejonie ulic [...]i [...].

Powołując się na ustalenia dokonane w trakcie oględzin organ I instancji ustalił, że cel nabycia nieruchomości w odniesieniu do terenu wywłaszczonej działki został osiągnięty, albowiem obecny stan gospodarczego wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości pozwala na stwierdzenie, iż prace związane z realizacją celu określonego w akcie wywłaszczeniowym zostały na tej nieruchomości nie tylko rozpoczęte, co zgodnie z przepisem art. 137 ust.1 pkt 1 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi przesłankę uznania braku zbędności tej części nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, lecz i zakończone.

Organ I instancji wskazał ponadto, iż działka wywłaszczona została z przeznaczeniem dla potrzeb Marynarki Wojennej i obecnie wykorzystywana jest także przez instytucje wojskowe. Wprawdzie nie może budzić wątpliwości fakt odstąpienia od rozbudowy na działce nr [...] istniejącego w dacie wywłaszczenia budynku hotelu [...] tym niemniej zrealizowane zostały- po modyfikacji planu realizacyjnego- inne zamierzenia inwestycyjne (parking i zieleń zdobna), zachowujące ogólny charakter zagospodarowania terenu wywłaszczonej nieruchomości. Zagospodarowanie i urządzenie terenu wywłaszczonej nieruchomości nie wskazują na zmianę celu wywłaszczenia, są rezultatem dopuszczalnej modyfikacji tego celu.

W konsekwencji powyższych ustaleń organ I instancji uznał, że stosownie do przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 wnioskowana do zwrotu nieruchomość określona obszarem działki nr [...] nie stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczeniowym/ umowie zamiany/ i z tych powodów przy uwzględnieniu przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może być zwrócona

Organ I instancji nie uwzględnił natomiast zarzutu Rejonowego Zarządu Infrastruktury w G., iż przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie mogło nastąpić w trybie przepisów o wywłaszczeniu, lecz na zasadzie porozumienia pomiędzy właścicielem nieruchomości a Skarbem Państwa. O wywłaszczeniowym charakterze przejęcia nieruchomości przesądza zapis z umowy zamiany i użytkowania wieczystego z dnia 17 czerwca 1975r. stanowiący, że Prezydent Miasta postanowił nabyć od T. J. wyżej opisaną działkę nr [...] w trybie art. 6 i 10 ustawy z dnia marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Od powyższej decyzji T. J. wniósł odwołanie do Wojewody zarzucając zaskarżonej decyzji błędną ocenę ustaleń faktycznych oraz naruszenie art. 136 i art.137 ust.1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Strona, nie kwestionując ustaleń organu I instancji dokonanych w toku oględzin nieruchomości wskazała, iż część działki nr [...] stanowi fragment pasa drogowego ul. [...] przeznaczonego do parkowania samochodów i wjazdu na tereny wojskowe, pozostała natomiast część działki stanowi część terenu obsianego trawą, na którym rośnie również kilkanaście drzew ozdobnych, niski żywopłot, a pośrodku terenu działki umiejscowiona jest rzeźba przedstawiająca kobietę. W części działki ( w pobliżu granicy z działką nr [...]) umiejscowiony jest parterowy obiekt o charakterze gospodarczym. W związku z powyższym, zdaniem strony, nie do przyjęcia jest ocena stanu faktycznego, jakiej dokonał organ orzekający, która w rezultacie pociągnęła za sobą wniosek, iż cel nabycia nieruchomości określony w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji jako budowa hotelu [...] z wykorzystaniem dla celów instytucji wojskowych, w odniesieniu do terenu wywłaszczonej działki został osiągnięty. Zdaniem strony, nie tylko inwestycja wskazana w decyzji nie została rozpoczęta, ale na przedmiotowym terenie nie przeprowadzono także żadnych innych prac. Z tego powodu zdaniem strony, należy uznać nieruchomość wywłaszczoną za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art. 137 ust.1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Zdaniem strony, wobec wypełnienia normatywnych przesłanek uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, strona ma uzasadnione prawo do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Za naruszające prawo odwołujący uznał ustalenie organu I instancji, że doszło do modyfikacji planu realizacyjnego na inne zamierzenia inwestycyjne. Taka modyfikacja jest niedopuszczalna w świetle dyspozycji art. 136 ust. 1 ustawy, o ewentualnym zamiarze zmiany przeznaczenia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel organ ma obowiązek zawiadomić poprzedniego właściciela. Z miana taka nie była możliwa bez zawiadomienia odwołującego / por. art. 136 ust. 2 ustawy/ , a dodatkowo dowodzi zbędności nieruchomości na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu.

Postanowieniem z dnia 03.09.2002r. Wojewoda zawiesił z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie z powodu śmierci T. J.

W dniu 21 marca 2006r. spadkobierca T. J., syn Sz. J., dostarczył postanowienie Sądu Rejonowego VII Wydział Cywilny z dn. 04.12.2002r., sygn. akt VII Ns 1467/02 o stwierdzeniu nabycia spadku po T.J. przez żonę M. J., syna Sz. J. i syna R. J.- każde z nich w 1/3 części spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Postanowieniem z dnia 10.04.2006r. Wojewoda podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Spadkobiercy T. J. podtrzymali wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] (działka nr [...], k.m.56).

Decyzją z dnia 15 stycznia 2007r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. O zbędności nieruchomości przesądza art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zaś wyłącznie ocena dokonywana przez organ, oparta na ustaleniach wynikających w zasadzie z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot.

Jednakże jak to ustalono w zaskarżonej decyzji warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest również, stosownie do postanowień art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Kwestię tę jak wskazano precyzuje art. 140 w/wym. ustawy, który stanowi, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem, żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest wierzytelnością w ścisłym tego słowa znaczeniu, nie jest uprawnieniem jednostronnym, lecz prawem powiązanym ściśle z zobowiązaniem. Podmiot uprawniony do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości występuje nie tylko w charakterze osoby, którą można traktować jako wierzyciela, występuje on bowiem jako dłużnik Skarbu Państwa zobowiązany do rozliczenia się z pobranego odszkodowania, w tym także do rozliczenia się z otrzymanej nieruchomości zamiennej ( o ile nadanie takiej nieruchomości miało miejsce).

Według organu II instancji brzmienie art. 140 ust.1 w związku z art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadnia wniosek, że nieruchomość wywłaszczona, która stała się zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, może być zwrócona tylko wówczas, gdy są obiektywne możliwości zwrotu nieruchomości zamiennej, otrzymanej jako całość lub część odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Przepis art. 140 w/w ustawy jest sformułowany w taki sposób, że nie dopuszcza możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez jednoczesnego zwrotu otrzymanej nieruchomości zamiennej.

Wracając do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy Wojewoda wskazał, iż decyzją Prezydenta Miasta z 27.02.1975r. dokonano wywłaszczenia nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], wpisanej w księdze wieczystej KW nr[...] jako własność T. J., które polegało na przyznaniu mu za w/w nieruchomość wywłaszczoną- nieruchomości zamiennej stanowiącej teren państwowy, tj. niezabudowaną działkę budowlaną położoną w G. przy ul. [....], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], objętą księgą wieczystą KW nr [...], przeznaczoną pod budownictwo jednorodzinne oraz oddaniu jej nieodpłatnie w użytkowanie wieczyste T. J. oraz na przyznaniu mu wyrównania pieniężnego tytułem różnicy wynikającej z oszacowania wartości nieruchomości zamiennej w wysokości 19.333 zł. Organ odwoławczy ustalił, iż nieruchomość położona w G. przy ulicy [...], oznaczona jako działka nr [...] jest obecnie własnością M. W. (udział ½) oraz J. i J.K. (udział ½). W konsekwencji powyższego organ II instancji uznał, że spadkobiercy T. J. nie posiadają prawnej możliwości zwrotu w/w nieruchomości zamiennej. W związku z tym ich wniosek w sprawie zwrotu wywłaszczone nieruchomości jest bezpodstawny, ponieważ nie jest możliwe spełnienie przesłanki zawartej w art. 140 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na powyższą decyzję skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i uwzględnienie wniosku o zwrot nieruchomości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego art.136, 137 i art. 140 ustawy z dn. 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, polegające na błędnej ich wykładni i niewłaściwym zastosowaniu.

Skarżący wskazali, że wprawdzie nie negują ustaleń Wojewody co do stanu nieruchomości zamiennej, to zgodnie z orzecznictwem NSA- Wyrok z dnia 21 czerwca 2001 / I SA 212/00/ dokonane na podstawie art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozliczenia z tytułu zwrotu nieruchomości jest zagadnieniem wtórnym w stosunku do obowiązku zwrotu nieruchomości i ewentualne trudności związane z rozliczeniem nie mogą unicestwić samej zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda błędnie natomiast przyjął, że przewidziane w art. 140 wymienionej ustawy zasady rozliczeń stanowią podstawę do oceny, czy nieruchomość podlega zwrotowi. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawierają zakazu dokonania rozliczeń finansowych, jeżeli zwrot nieruchomości zamiennej nie jest możliwy, tak jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Skarżący podnosili, że do istoty prawa użytkowania wieczystego należy możliwość rozporządzania tym prawem przez użytkownika, a dokonanie rozporządzenia nie może rzutować na uprawnienia dotyczące innej nieruchomości. Skarżący wywodzili, iż osoby uzyskujące nieruchomości zamienne nie są ograniczone w dokonywaniu ich obrotu. Zdaniem skarżących wskazane przepisy nie uzależniają możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości od jednoczesnego zwrotu otrzymanej nieruchomości zamiennej. Zatem stanowisko Wojewody jest oczywiście nieprawidłowe. Podkreślono, że ustawodawca statuując zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określił zarówno jej przesłanki, jak i zakres nieruchomości podlegających zwrotowi i nie może być jakichkolwiek odstępstw w pojmowaniu jego treści. Skarżący podnosząc, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że wywłaszczona nieruchomość nie podlega zwrotowi tylko dlatego, że nieruchomość została wyzbyta przez byłego właściciela lub jego następców, powołali się na "Gospodarka nieruchomościami. Komentarz", Jan Szachułowicz, Małgorzata Krassowska, Anna Łukaszewska, s. 378-379, oraz na kolejne orzeczenia NSA / wyrok z dnia 22 listopada 1994r, IV SA 1434/93, wyrok z dnia 14 marca 1994r. SA/LU 877/93.

Skarżący ponadto podnieśli, że nieruchomość objętą żądaniem zwrotu należy uznać za zbędną dla realizacji celu wywłaszczenia. Wojewoda, wychodząc z błędnego założenia nie wyjaśnił w ogóle sprawy z punktu widzenia przewidzianej w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki materialnoprawnej żądania zwrotu nieruchomości, jaką jest zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W uzasadnieniu skargi w powyższym zakresie skarżący wskazali, iż w decyzji Urzędu Miejskiego z dnia 06.01.1973r. jako cel wywłaszczenia wskazano jednoznacznie "rozbudowę istniejącego na sąsiedniej działce obiektu hotelowego [...]. W opisie technicznym szczegółowego planu zagospodarowania rozbudowy hotelu [...] wskazano, iż na działce przy ul. [...] powstaną dobudowane do hotelu dodatkowe pomieszczenia sypialne i mieszkalne wraz z łącznikiem na wysokości drugiej kondygnacji ze "starą" częścią hotelu. Takiej rozbudowy, mimo upływu ponad 30 lat od dnia wywłaszczenia, nie dokonano. Zdaniem skarżących, urządzenie na terenie działki nr [...] jedynie zieleni ozdobnej i parkingu jest sprzeczne z celem dokonanego wywłaszczenia, który zgodnie z obowiązującym prawem powinien pozostać niezmienny. Skarżący w tej sytuacji podtrzymali wszystkie swoje zarzuty zgłoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowo- administracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływa na wynik sprawy / art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. nr 153, poz. 1270/.

Z zasady, że sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, że sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji.

Skargę należy uznać za nieuzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], nr ewid. [...].

Nieruchomość położona w G. przy ul. [...] stanowiąca własność T.J. została przeznaczona decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Ochrony środowiska Urzędu Miejskiego z dnia 6 stycznia 1973r. zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu, pod budowę hotelu [...] przy ul. [...]w G. dla Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo- Budowlanego. Rejonowy Zarząd wystąpił w dniu 12 listopada 1974r do Urzędu o przydzielenie działki zamiennej pod budowę domu jednorodzinnego dla T. J. w zamian za jego nieruchomość położoną przy ul. [...], podlegającą wywłaszczeniu.

Na mocy decyzji nr [...] z dnia 27 lutego 1975r. w sprawie oddania terenu państwowego w użytkowanie wieczyste w zamian za grunt stanowiący współwłasność osób fizycznych podjętej na podstawie art. 3 ust.1, art.6, art.10 ust.3-5 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /tekst jednolity Dz. U. z 1974r., nr 10, poz. 64/ art. 2 ust.1,art. 10-21 i art. 39 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach / Dz. U. nr 22, poz. 159 ze zm./, art. 232-243 kodeksu cywilnego, po rozpatrzeniu wniosku Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo- Budowlanego z dnia 12 listopada 1974r. o przydzielenie działki zamiennej oraz opierając się na wyrażeniu zgody przez T. J. na zaproponowaną działkę, Prezydent postanowił o zamianie gruntu oznaczonego na k.m. jako działka nr 294 o pow. 1029m² położona w G. przy ul. [...] zapisana w księdze wieczystej jako własność T. J. oszacowaną na sumę 56.323zł i przeznaczoną dla Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo- Budowlanego, na teren państwowy stanowiący niezabudowaną działkę budowlaną położoną w G. przy ul. [...] o pow. 329 m² o wartości szacunkowej 36.990zł przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne i podlegający oddaniu w użytkowanie wieczyste, ustalono, że T. J. przysługuje odszkodowanie w wysokości 19.333złjako wyrównanie tytułem różnicy wynikającej z oszacowania wartości nieruchomości. W dniu 17 czerwca 1975r. została zawarta w formie aktu notarialnego umowa zamiany i użytkowania wieczystego. Na mocy umowy z 17 czerwca 1975r. Prezydent Miasta nabył od T. J. powyższą działkę nr [...] o obszarze 1029 m², a w zamian oddał mu w nieodpłatne użytkowanie wieczyste działkę nr [....], o obszarze 329m² przy ul. [...] w G. nr [...] pod budowę domu jednorodzinnego.

T. J. w dniu 2 czerwca 1998r. złożył wniosek o zwrot powyższej wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. [...] w G., podnosząc , że nieruchomość tę należy uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna , nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Jako podstawę prawną T. J. podał art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r. /Dz. U. Nr 115, poz. 741/.

Zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa między innymi na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Rozdział 6 zawiera zasady dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ustawy. Warunek dotyczący zwrotu wywłaszczonej nieruchomości związany ze zwrotem nieruchomości zamiennej lub odszkodowania stosownie do treści art. 140 ustawy został wprowadzony do przepisu art. 136 ust. 3 na mocy art. 1 pkt 88 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw / Dz. U. z 2004r., nr 141, poz. 1492/ , z mocą obowiązującą od dnia 21 września 2004r. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony w dniu 2 czerwca 1998r., jednakże przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. nie zawierają przepisów na mocy, których do wniosków złożonych przed dniem jej wejścia w życie miały zastosowanie dotychczasowe uregulowania. Zatem organ II instancji prawidłowo zastosował przepisy obowiązujące w dacie orzekania. Przepisy tej ustawy nie zawierają postanowień przejściowych, dotyczących wniosków o zwrot wywłaszczonych nieruchomości złożonych przed wejściem w życie powyższej zmiany.

Za niezasadne uznać więc należy zarzuty skargi, w której skarżący podnoszą, że przepisy nie uzależniają możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości od zwrotu otrzymanej nieruchomości zamiennej, innymi słowy, że wśród przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wymienionych a art. 136 ust. 3 ustawy brak jest przesłanki polegającej na zwrocie nieruchomości zamiennej.

Nowe brzmienie art. 136 ust. 3 / uchwalone ustawą z dnia 28 listopada 2003r./ określa, wbrew zarzutom skargi kolejny warunek zwrotu nieruchomości, którym jest zwrot odszkodowania, a także nieruchomości zamiennej, jeżeli osoba wywłaszczona otrzymała taką nieruchomość, stosownie do art. 140 ustawy.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca skarbowi państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Nadto stosownie do art. 140 ust. 5 jeżeli w ramach odszkodowania została przyznana nieruchomość zamienna oraz dopłata pieniężna, oprócz nieruchomości zamiennej zwraca się również tę dopłatę.

W okolicznościach niniejszej sprawy w świetle ustalonego stanu faktycznego nieruchomość położona w G. przy ul. [...] została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy zamiany z T. J. zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem na budowę hotelu [...]. Jako równowartość zamienianej nieruchomości T. J. otrzymał od Skarbu Państwa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w G., przy ul. [...] o pow.329m², różnica wartości zamienianych praw została ustalona na kwotę 19.333zł.

Jak to wyżej wskazano, stosownie do postanowień art. 216 ustawy postanowienia ustawy, w tym postanowienia art. 136ust. 3 i art. 140 znajdują zastosowanie do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie przepisów art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w którego trybie nabyta została przez Skarb Państwa działka położona w G. przy ul. [...].

Z treści przepisu art. 140 ust. 1 ustawy wynika, że nieruchomość wywłaszczona , która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, może być zwrócona tylko wówczas, gdy istnieją możliwości zwrotu nieruchomości zamiennej, otrzymanej przez byłego właściciela nieruchomości wywłaszczonej. Brzmienie tego przepisu , wbrew zarzutom skargi, nie zawiera uprawnienia do zamiany obowiązku zwrotu otrzymanej nieruchomości zamiennej -na odszkodowanie pieniężne.

W konsekwencji przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nawet w przypadku stwierdzenia materialnoprawnych przesłanek uzasadniających zwrot wywłaszczonej nieruchomości określonych w przepisie art. 136 ust. 3 ustawy, decyzja o jej zwrocie może być wydana tylko wówczas, gdy poprzedniemu właścicielowi przysługuje do nieruchomości zamiennej takie prawo, które pozwala na zwrócenie jej Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego / por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2002r. II SA/Kr 291/00 opubl. ONSA z 2003r., nr 1,poz. 14, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 marca 2005r. II SA/Bk 828/04 LEX nr 173705/.

Odnosząc powyższe ustalenia do stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że nawet uwzględniając zarzut skargi, że nieruchomość położona w G. przy ul. [...] stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu albowiem na nieruchomości objętej wywłaszczeniem nie został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci wybudowania hotelu, to w okolicznościach sprawy decyzja o zwrocie tej nieruchomości nie mogła być wydana. Niekwestionowanym w sprawie jest bowiem, że skarżącym nie przysługują do nieruchomości zamiennej żadne prawa, które umożliwiałyby jej zwrot na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Z odpisów księgi wieczystej dotyczącej nieruchomości zamiennej położonej przy ul. [...] w G.wynika, że skarżący nie są jej właścicielami, jak też nie przysługują im do tej nieruchomości prawa, które umożliwiły by jej zwrot. Obecnie jej właścicielami są osoby trzecie.

W tym stanie rzeczy , skoro skarżący nie dysponują prawem własności do nieruchomości zamiennej, uzyskanej w następstwie wywłaszczenia – nie mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ nie spełniają przesłanek zawartych w art. 136 ust. i 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W świetle powyższych ustaleń zarzut zawarty w skardze dotyczący naruszenia art. 136, 137 i art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zasługiwał na uwzględnienie. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ II instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i prawidłowo zastosował przepisy prawa do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.

Mając powyższe na uwadze i fakt, że zarzuty skarżących nie znalazły uzasadnienia w niniejszej sprawie Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , oddalił skargę.