Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1154/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a pkt 2,ust. 2c, art. 2 pkt 8 i art. 53a, art.23
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: par. 71 ust. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
article: art. 138 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. R. i A. R. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta K., na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 2 oraz ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725 j.t. ze zm.), dalej jako "p.g.k.",

po rozpoznaniu wniosku R. R., odmówił aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta K. dotyczących powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego o identyfikatorze

nr [...]_[...] położonego w K. przy ul. [...], a także aktualizacji powierzchni użytkowych lokali o identyfikatorach wymienionych w decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że R. R., działający jako pełnomocnik części współwłaścicieli nieruchomości działka ewidencyjna nr [...], położonej przy ul. [...], wniósł o aktualizację powierzchni użytkowej przedmiotowego budynku oraz aktualizację powierzchni użytkowych poszczególnych lokali zlokalizowanych w tym budynku. We wniosku zawarto również żądanie wydania wypisów z rejestru budynków i rejestru lokali ze wskazaniem aktualnej powierzchni użytkowej budynku i lokali. W uzupełnieniu wniosku, na wezwanie organu, dołączono podpisaną i opieczętowaną przez autora inwentaryzację przedmiotowego budynku oraz kserokopie zaświadczeń

o samodzielności lokalu nr [...] (zaświadczenie nr [...] z dnia [...] października

2014 r.) i lokalu nr [...] (zaświadczenie nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r.).

Organ I Instancji wyjaśnił, że w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej przedmiotowego budynku ujawnionych jest 10 lokali mieszkalnych i 1 lokal niemieszkalny, które stanowią odrębne nieruchomości, w tym lokal mieszkalny nr [...]. Lokal mieszkalny nr [...] nie był wcześniej ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. Zestawienie danych z przedłożonej do akt niniejszej sprawy inwentaryzacji z danymi ujawnionymi dotychczas w ewidencji gruntów i budynków wykazało, że w ewidencji nie zostały ujawnione do tej pory dane dotyczące jeszcze siedmiu lokali wykazanych w tej inwentaryzacji, w tym lokalu nr [...].

Organ podkreślił, że przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego

i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r., w sprawie ewidencji gruntów i budynków

(Dz.U. z 2019 r. poz. 393 – j.t.), nazywanego dalej "rozporządzeniem", w sposób precyzyjny wskazują, jakie dokumenty mogą stanowić podstawę do oznaczenia powierzchni użytkowej budynku i lokalu. Zgodnie z § 71 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, dane ewidencyjne dotyczące budynków, tj. pole powierzchni użytkowej ustalone na podstawie obmiarów oraz łączne pole powierzchni użytkowej lokali stanowiących odrębne nieruchomości, lokali niewyodrębnionych oraz pomieszczeń przynależnych do lokali, a także dane ewidencyjne dotyczące lokali, wymienione w § 70 rozporządzenia, w tym pole powierzchni użytkowej lokalu i pole powierzchni pomieszczeń przynależnych do lokalu, ujawnia się w ewidencji na wniosek właściwych podmiotów ewidencyjnych, na podstawie doręczonego zaświadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2019 r. poz. 737), dalej jako "u.w.l."

i dokumentów opracowanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy. Zgodnie ze specyfikacją pojęciowego modelu danych ewidencji gruntów

i budynków, stanowiącą załącznik nr 1 a do rozporządzenia, pole powierzchni użytkowej budynku z obmiarów jako atrybut wymagalny w przypadkach, o których mowa § 71 ust. 1 rozporządzenia, rozumiane jest jako łączne pole powierzchni użytkowej wszystkich lokali w budynku.

Zdaniem organu I instancji, w świetle przywołanych przepisów, przedłożona inwentaryzacja budynku i kserokopie zaświadczeń o samodzielności lokali nr [...] nie są wystarczające, aby dokonać aktualizacji powierzchni użytkowej budynku

i powierzchni użytkowych poszczególnych lokali.

Od powyższej decyzji odwołał się R. R.. W uzasadnieniu pisma wskazał, że przedłożone zaświadczenia o samodzielności lokali nr [...] mogą różnić się (załączniki do zaświadczeń) od dołączonej do wniosku inwentaryzacji budynku. Wynika to z faktu, iż wykonane były w latach 2009 i 2012/2014, przez inną osobę używającą innych technik i narzędzi pomiarowych, aniżeli wykonana w 2018 r. inwentaryzacja budynku. Faktem jest, że w budynku istnieje 10 lokali mieszkalnych oraz 1 lokal niemieszkalny, które stanowią własność prywatnych właścicieli oraz zostały dla nich założone księgi wieczyste. Lokal nr [...] powstał poprzez adaptację części wspólnych budynku. Nie został on dotychczas wyodrębniony i sprzedany, wobec czego stanowi on nadal część wspólną budynku. Są natomiast konsekwentnie podejmowane kolejne działania mające na celu wyodrębnienie oraz sprzedaż tego lokalu (jak również sprzedaż dobudowanej części lokalu nr [...]) wraz z jednoczesnym wyprostowaniem udziałów w częściach wspólnych budynku. Z tego powodu też na wniosek właścicieli lokali została wykonana aktualna inwentaryzacja budynku. Pozostałe 6 lokali (numery: [...]) stanowią własność G. K.. Odwołujący się podniósł nadto, że Prezydent Miasta odniósł się jedynie do kwestii aktualizacji powierzchni użytkowych lokali, a jednocześnie nie odniósł się i nie wydał wskazanych wypisów uznając, iż dane, które obecnie znajdują się w operacie ewidencyjnym są ostateczne i na dany moment aktualne.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego

i Kartograficznego decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – j.t. ze zm.) zwanego dalej "k.p.a." oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 w związku z art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 7d pkt 1 p.g.k. i § 44s, § 45 ust. 1, § 63 ust. 1 pkt 14 i 15, § 70 ust. 1 oraz § 71 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że stosownie do § 63 ust. 1 pkt 14 i 15 rozporządzenia, danymi ewidencyjnymi dotyczącymi budynku są m.in. pole powierzchni użytkowej budynku ustalone na podstawie: obmiarów bądź informacji zawartych w projekcie budowlanym, jak również połączone pole powierzchni użytkowej lokali stanowiących odrębne nieruchomości, lokali niewyodrębnionych, pomieszczeń przynależnych do lokali. Danymi ewidencyjnymi dotyczącymi lokalu (§ 70 ust. 1 ww. rozporządzenia) jest m.in. pole powierzchni.

Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawca, w imieniu określonych osób, wniósł o aktualizację powierzchni użytkowych lokali będących w ich władaniu,

a mianowicie lokali nr [...] i lokal niemieszkalny, jednakże nie przedstawił, pomimo wezwania organu I instancji, dokumentacji dla tych lokali, co jest oczywistym brakiem formalnym wniosku.

Zdaniem organu, żądanie zaktualizowania powierzchni użytkowych lokali zostało niejasno sprecyzowane, gdyż po pierwsze załączniki do wniosku obejmują jedynie dwa lokale (nr [...] [...]). Z kolei w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. będącym uzupełnieniem do wniosku, wskazano, że w pozostałych lokalach nie dokonywano zmian. Ich powierzchnie są korygowane ze względu na niestaranne określenie powierzchni przy wcześniejszych pomiarach. Lokale te funkcjonują w ewidencji gruntów i budynków, jako lokale samodzielne i były wcześniej ujawnione w ewidencji.

Powołując się na treść § 71 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, organ II instancji zaznaczył, że potwierdzeniem spełnienia wymagań dotyczących samodzielności lokali mieszkalnych oraz lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne, jest stosowne zaświadczenie wydane przez właściwy organ. W tym wypadku Prezydent Miasta K. wydaje zaświadczenie na żądanie ubiegającej się o nie osoby. Przed wydaniem takiego dokumentu, organowi przedkłada się stosowną dokumentację, a po jej weryfikacji wydaje odpowiednie zaświadczenie, czyli urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, co jest dalej niezbędne do przeprowadzenia kolejnego postępowania i wprowadzenia określonych zmian w ewidencji gruntów i budynków.

W przedmiotowej sprawie wymóg dostarczenia stosownych dokumentów do aktualizacji operatu ewidencyjnego nie został spełniony. Zainteresowany nie dostarczył odpowiednich dokumentów, niezbędnych do dokonania określonych czynności (aktualizacji). Nie można obligować organu właściwego do załatwienia sprawy do uzupełnienia ("dostarczenia") odpowiednich danych. Obowiązek taki dotyczy wnioskodawcy, w którego interesie spoczywa dostarczenie właściwych, zgodnych z przepisami dokumentów, będących podstawą wprowadzenia zmian. Tym bardziej wnioskując o zmiany w ewidencji gruntów i budynków, która jest jedynie rejestrem, zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach. Natomiast aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Pamiętać przy tym należy, że w ewidencji wpisy do rejestrów są ściśle reglamentowane pod względem dokumentów czy innych dowodów, jakie mogą być podstawą odpowiednich adnotacji. Stąd w przedmiotowej sprawie organ ewidencyjny żąda dostarczenia m.in. stosownych zaświadczeń.

Organ odwoławczy podkreślił dodatkowo, iż niniejsze postępowanie prowadzone było wyłącznie w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. W zaskarżonej decyzji Prezydent Miasta K. odniósł się do kwestii aktualizacji danych ewidencyjnych, odmawiając ostatecznie zmiany informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie powierzchni użytkowej budynku przy [...] oraz znajdujących się w nim lokali. Wskazał, że wniosek dotyczył także udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym w formie wypisów z rejestru budynków i rejestru lokali i podkreślił, iż wydanie stosownych wypisów jest kwestią odrębną i dotyczy udostępniania danych zawartych w operacie ewidencyjnym. W przypadku zaistnienia sporu co do zakresu udostępnionych danych, możliwe jest w odrębnym trybie - uruchomieniu stosownej procedury, którą to określają przepisy art. 40f ust. 1 ustawy.

Podsumowując, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego

i Kartograficznego wyjaśnił, że nie jest możliwe wprowadzenie wnioskowanych zmian

w ewidencji gruntów i budynków bez przedłożenia organowi ewidencyjnemu stosownych dokumentów, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z 24 czerwca

1994 r. o własności lokali i dokumentów opracowanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy. Brak wymaganych dowodów, będących załącznikiem do złożonego podania w sprawie powoduje, iż nie wystąpiły podstawy do aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Powyższą decyzję R. R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 24, art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 45 w zw. z § 35 i 36 oraz § 71 rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków nie jest możliwa bez przedłożenia organowi ewidencyjnemu stosownych dokumentów, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali, i dokumentów opracowanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywiódł, że zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji między innymi na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (tj. w tym właścicieli nieruchomości). Ponadto § 45 ust. 1 rozporządzenia mówi, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, a zgodnie z ust. 2 przy aktualizacji operatu ewidencyjnego stosuje się odpowiednio przepisy § 35 i 361, które wskazują źródła danych ewidencyjnych. Istotne jest, że nie stanowią one o zaświadczeniu o samodzielności lokalu, a co więcej - nie odsyłają do powoływanego przez oba organy § 71 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Zakładając zaś racjonalność ustawodawcy należy przyjąć, zdaniem skarżącego, że gdyby przepis ten miał być stosowany przy aktualizacji danych ewidencji, to zostałoby poczynione odpowiednie odesłanie. Ponadto przepis § 71 ust. 1 pkt 2 mówi o "ujawnianiu", a nie "aktualizacji" danych. Przepis art. 22 ustawy także nie wymienia obowiązku polegającego na przedłożeniu zaświadczenia o samodzielności lokalu, natomiast zaświadczenie o samodzielności lokalu jest wydawane jedynie w przypadku, gdy ma dojść do wyodrębnienia lokalu.

Powołując się na treść art. 217 k.p.a., skarżący podkreślili, że w przedmiotowej sprawie nie ma interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności lokalu, albowiem nie wymaga jego wydania przepis prawa, oraz nie ma interesu w potwierdzeniu określonych faktów ani stanu prawnego, albowiem zaświadczenie to stwierdza jedynie, że dany lokal jest samodzielnym lokalem mieszkalnym, zaś nie stanowi podstawy do ujawnienia powierzchni lokalu w ewidencji, ponieważ dane te w zaświadczeniu nie są zamieszczane.

Ponadto skarżący podnieśli, że wniosek o aktualizację danych lokali i budynku oraz o wydanie dokumentów geodezyjnych po powyższej aktualizacji, został złożony

w celu dokonania odpowiednich zmian w księgach wieczystych, a zgodnie z art. 26 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie jest możliwe doprowadzenie do zgodności działu I-O ksiąg wieczystych ze stanem rzeczywistym nieruchomości w inny sposób, aniżeli poprzez przedłożenie dokumentów geodezyjnych posiadających dane zgodne ze stanem faktycznym. Jednym z zadań starosty, zgodnie z § 44 rozporządzenia, jest utrzymywanie operatu w stanie aktualności, a sama aktualizacja zgodnie z § 45 ust. 1 ma między innymi służyć zastąpieniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi danymi zgodnymi, a także wyeliminowaniu danych błędnych. Utrzymanie zatem w mocy zaskarżonej decyzji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, prowadzi do niezgodności danych ujawnionych w ewidencji ze stanem rzeczywistym i uniemożliwia mu otrzymanie dokumentów niezbędnych do ujawnienia zmian w księgach wieczystych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że żądanie przez organy obu instancji zaświadczenia o samodzielności wszystkich lokali w budynku było jednym z koniecznych warunków do dokonania aktualizacji danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Treść § 71 ust. 1 rozporządzenia stanowi o ujawnieniu danych ewidencyjnych dotyczących lokali,

o których mowa w § 70 ust. 1, a nie jak oczekuje skarżący, o ujawnieniu danych ewidencyjnych nowego lokalu. Ponadto w § 45 ust. 2 rozporządzenia mówi się

o odpowiednim stosowaniu § 35 i § 36, a nie o stosowaniu tych przepisów wprost, zaś w sprawie pierwszeństwo w stosowaniu ma § 71 rozporządzenia. Wbrew stanowisku skarżącego inwentaryzacja nie może stanowić samodzielnej podstawy do dokonania aktualizacji danych zgromadzonych w ewidencji.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący podtrzymali swoje stanowisko

w sprawie, podkreślając, że w ich ocenie inwentaryzacja budynku jest wystarczającym dokumentem do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 – j.t.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Dokonana przez sąd, według kryterium zgodności z prawem, kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa, stąd skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem skargi jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (ZWINGK), którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta K. odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w żądanym przez strony zakresie.

Reprezentujący część (co wynika z załączonego do akt administracyjnych pełnomocnictwa) współwłaścicieli budynku, położonego w K. przy ul. [...]. [...], R. R. domagał się aktualizacji powierzchni użytkowanych poszczególnych lokali oraz aktualizacji powierzchni użytkowej budynku w ewidencji gruntów i budynków oraz wydania wypisu z rejestru budynku zawierającego wskazanie aktualnej powierzchni użytkowej budynku, liczonej jako suma powierzchni użytkowej lokali oraz wypisu z rejestru lokali z aktualnymi wielkościami powierzchni użytkowych. Podstawę do dokonania aktualizacji widniejących w ewidencji wpisów miała stanowić inwentaryzacja budynku dokonana przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia.

Jak wynika z pisma pełnomocnika skarżących z dnia [...] sierpnia 2020 r., celem aktualizacji danych w ewidencji było doprowadzenie do zmian powierzchni poszczególnych lokali w ich księgach wieczystych, w oparciu o art. 26 i 27 ustawy

o księgach wieczystych i hipotece, a to z kolei umożliwiłoby uregulowanie stanu prawnego w oparciu o udziały ustalone na podstawie zaktualizowanej powierzchni użytkowej lokali.

Na wstępie rozważań należy zatem poczynić kilka uwag na temat charakteru ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości). Zgodnie z ustawową definicją, zawartą w art. 2 pkt 8 p.g.k. pod pojęciem tym należy rozumieć jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. W świetle tej definicji ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawo, ani też praw nie nadaje. Ewidencja pełni jedynie funkcje rejestrujące w odniesieniu do stanów prawnych, ustalonych w innym trybie i przez inne organy.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:

1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;

3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.

Dopełnieniem tej regulacji są przepisy Ministra Rozwoju Regionalnego

i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, które w § 10 i następnych szczegółowo opisują jakie dane zawiera ewidencja.

Dalej wyjaśnienia wymaga, z jakich źródeł pochodzą informacje zamieszczane

w ewidencji, jaki ma ona charakter, a w związku z tym – jakie są kompetencje organu prowadzącego ewidencję.

Na podstawie art. 22 ust. 2 p.g.k. podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Te ostatnie dokumenty, które stanowią podstawę do dokonania wpisu do ewidencji, bądź zmiany danych już w ewidencji widniejących, na podstawie art. 23 ust. 1-3 p.g.k. mają obowiązek przekazać staroście sądy, notariusze i organy administracji publicznej.

Zgodnie natomiast z § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów

i budynków prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:

1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych;

2) prawomocnych orzeczeń sądowych;

3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali;

4) ostatecznych decyzji administracyjnych;

5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych;

6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków informacje podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. , lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania, o czym stanowi art. 24 ust. 2a p.g.k.

Zgodnie z art. 24 ust. 2b tej ustawy aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części,

o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego

i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

W § 63 ust. 1 rozporządzenia wymieniono dane ewidencyjne budynków, a w § 70 ust. 1 i 2 tego aktu dane ewidencyjne lokali, podlegające ujawnieniu w katastrze nieruchomości. W myśl § 71 ust. 1 rozporządzenia, dane ewidencyjne, dotyczące budynków, o których mowa w § 63 ust. 1 pkt 14 lit. a i pkt 15, oraz dane ewidencyjne dotyczące lokali, o których mowa w § 70 ust. 1, ujawnia się w ewidencji:

1) z urzędu - jeżeli taka informacja jest zawarta w doręczonych organowi dokumentach, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 ustawy;

2) na wniosek właściwych podmiotów ewidencyjnych lub osób, jednostek organizacyjnych i organów, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 1, na podstawie doręczonego zaświadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia

24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2018 r. poz. 716, 1496 i 1506),

i dokumentów opracowanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, iż zapisy

w ewidencji dotyczące uprawnień do gruntu mają charakter pochodny w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia, oraz

że w postępowaniu dotyczącym wprowadzenia zmian w ewidencji źródeł tych nie można interpretować w sposób dowolny. Organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa ani ustanowić, ani wyinterpretować z przesłanek pośrednich. Jest to związane

z tym, że ewidencja gruntów ma charakter techniczno-deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Nie kształtuje więc nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan zaistniały wcześniej (rejestruje zmiany dokonane w innych postępowaniach). Dlatego dokonanie zmian wpisów w ewidencji gruntów i budynków ma charakter wtórny do dotyczących danej nieruchomości zmian natury prawnej

i faktycznej, a organ ewidencyjny na podstawie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym oświadczeń stron, powinien ocenić zasadność wprowadzenia tych zmian (por. por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2003 r. sygn. akt II SA 1018/02, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 197/17, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analiza przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy nakazuje rozróżnić aktualizację danych ewidencyjnych dotyczących lokali w zależności do tego, jakie dane mają zostać zmodyfikowane. Jeżeli aktualizacja ma dotyczyć wyłącznie danych wymienionych

w § 25 ust. 2 rozporządzenia, to jest danych określających: właścicieli lokali oraz ich udziały w prawie własności, trwałych zarządców lokalu oraz ich udziały w trwałym zarządzie, udziały właścicieli lokalu w nieruchomościach wspólnych związanych

z lokalami, identyfikatory działek ewidencyjnych, które wchodzą w skład nieruchomości wspólnych związanych z lokalami, identyfikatory budynków, których części wspólne wchodzą w skład nieruchomości wspólnych związanych z lokalami – to dokumentami stanowiącymi podstawę prawną wprowadzenia zmian ewidencyjnych mogą być wyłącznie dokumenty wymienione w art. 23 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne odnoszące się do zmian w zakresie praw do lokalu, to jest odpisy prawomocnych orzeczeń sądowych, zawiadomienia o nowych wpisach w działach I i II księgi wieczystej, odpisy aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia, odpisy ostatecznych decyzji administracyjnych wraz załącznikami stanowiącymi ich integralną część, odpisy odpowiednich dokumentów wymaganych przez prawo budowlane lub zawiadomienia o zmianie danych zawartych w ewidencji ludności.

Jeżeli żądana aktualizacja ma dotyczyć danych ewidencyjnych lokalu wymienionych w § 70 ust. 1 rozporządzenia (identyfikator lokalu, numer porządkowy lokalu w budynku, rodzaj lokalu (mieszkalny, niemieszkalny), liczba izb, liczba i rodzaje pomieszczeń przynależnych, numer kondygnacji, pole powierzchni użytkowej, pole powierzchni pomieszczeń przynależnych, adres lokalu, dane dotyczące pomieszczeń przynależnych) – może się ona odbyć na wniosek właściwych podmiotów (w tym właścicieli lokalu) na podstawie doręczonych przez nich dokumentów opracowanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r.

o własności lokali (rzuty odpowiednich kondygnacji budynku) oraz zaświadczenia,

o którym mowa w art. 2 ust. 3 tej ustawy (zaświadczenie o samodzielności lokalu mieszkalnego), z tym jednakże zastrzeżeniem, że wymienione dokumenty mogą być dokumentami źródłowymi wyłącznie, gdy podlegające zmianie dane z § 70 ust. 1 rozporządzenia nie są zawarte w dokumentach wymienionych w art. 23 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W badanej sprawie wniosek skarżących obejmował dokonanie aktualizacji powierzchni wszystkich lokali w budynku, również tych, które zostały już wyodrębnione, a ich stan prawny ustalony. Tak dokonana aktualizacja musiałaby prowadzić do zmian stosunków własnościowych, bowiem jej konsekwencją miało być ponowne ustalenie udziałów w częściach wspólnych budynku, co wynika również z pisma procesowego pełnomocnika skarżących. Ingerowałaby zatem w stan prawny nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 3 u.w.l. w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali (ust. 1). Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (ust. 2). Udział właściciela lokalu wyodrębnionego w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Udział właściciela samodzielnych lokali niewyodrębnionych w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej tych lokali wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi (ust. 3). Zatem wszelkie zmiany w powierzchni użytkowej lokali muszą prowadzić do zmian w stosunkach własnościowych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości,

że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji (por. wyroki NSA z dnia: 7 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 719/07, 31 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1573/12, 15 kwietnia

2015 r. sygn. akt I OSK 2066/13 – dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ prowadzący operat ewidencji gruntów i budynków nie ma uprawnień do zmiany danych ewidencyjnych dotyczących powierzchni użytkowej lokalu, gdyż skutkiem tego jest zmiana udziału właściciela w częściach wspólnych budynku, a co za tym idzie udziałów wszystkich właścicieli odrębnych lokali w nieruchomości wspólnej. Przy czym dokonana w ten sposób aktualizacja doprowadziłaby do stanu, w którym dane dotyczące poszczególnych lokali, widniejące w księgach wieczystych byłyby niezgodne z danymi w ewidencji. W zaistniałej sytuacji należało zatem uregulować stan prawny nieruchomości poprzez określenie powierzchni użytkowej lokali i przysługujących im udziałów, na podstawie przepisów ustawy o własności lokali i doprowadzić do jego ujawnienia w księgach wieczystych i dopiero na tej podstawie możliwa byłaby aktualizacja ewidencji we wnioskowanym zakresie.

Odnosząc się do podniesionego w skardze argumentu, iż aktualizacja jest niezbędna w celu dokonania odpowiednich zmian w księgach wieczystych wyjaśnić należy, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych (art. 21 p.g.k.). Z brzmieniem tego przepisu Prawa geodezyjnego i kartograficznego koresponduje treść art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r.,

poz. 2204), czytana z uwzględnieniem treści art. 2 pkt 8 i art. 53a p.g.k., według którego to przepisu podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków). Przepis ten ma na celu zachowanie jednolitości informacji ujawnianych w katastrze nieruchomości oraz księgach wieczystych. To, że dane ewidencyjne służą oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, nie zmienia jednak techniczno-deklaratoryjnego charakteru ewidencji gruntów i budynków, która jest systematycznie aktualizowanym zbiorem (rejestrem) informacji o gruntach, budynkach, lokalach i ich właścicielach.

Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. zasada utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Ewidencja gruntów ma zatem odzwierciedlać aktualny stan prawny nieruchomości, a nie go tworzyć. Przedstawione rozumienie pojęcia aktualizacji oraz techniczno-deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych, lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem przeprowadzenia odpowiedniej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2066/13, dostępny jw.).

Z tych względów przedłożona przez stronę inwentaryzacja budynku nie mogła stanowić wystarczającej podstawy do ujawnienia zawartych tam danych, dotyczących powierzchni poszczególnych lokali. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że na stronie 5 tego dokumentu zawarto uwagę, z której wynika, że "powierzchnia użytkowa podana w tabeli jest powierzchnią określoną na podstawie pomiarów z natury. Kwalifikacja powierzchni użytkowej następuje na skutek oświadczeń najemców i właścicieli. Nie jest badany stan prawny nieruchomości, przez co powierzchnia ta nie może być wprost stosowana do określenia współudziałów".

W świetle powyższych rozważań nie ulega zdaniem sądu wątpliwości, że organ nie mógł dokonać aktualizacji zgodnie z żądaniem skarżących, a zatem skarga, jako niezasadna musiała ulec oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.