Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 552/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 52 § 1, art. 147 § 1, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 7 poz 39
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 5, art. 6 ust. 1, art. 14, art. 105
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r. nr III/6/06 w przedmiocie ustalenia opłat za niektóre świadczenia Publicznego Przedszkola I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 2, § 3 i § 7, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała w części określonej w pkt I nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. Prokurator Rejonowy złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr III/6/06 w sprawie ustalenia opłat za niektóre świadczenia Publicznego Przedszkola (Dz. U.Woj. z dnia 18 stycznia 2007 r., Nr 5, poz. 87), skarżąc ją w całości i wnosząc o stwierdzenie w tym zakresie jej nieważności. Przedmiotowa uchwała podjęta została w oparciu o treść art. 14 ust. 5 w zw. z art.6 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.).

W § 1 przedmiotowej uchwały organ ustalił, iż usługi świadczone przez publiczne przedszkola prowadzone przez Gminę w zakresie podstawy programowej określonej w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 51, poz. 458 ze zm.) są realizowane bezpłatnie. Natomiast w § 2 tej uchwały Rada Gminy ustaliła opłatę miesięczną w wysokości 80 zł za świadczenia publicznych przedszkoli samorządowych, wykraczających poza podstawę programową wychowania przedszkolnego. W § 3 uchwały ustalono, iż opłata, o której mowa była w § 2 uchwały nie obejmuje kosztów wyżywienia oraz kosztów zajęć dodatkowych, a w szczególności: nauki jezyków obcych, rytmiki, gimnastyki korekcyjnej, zajęć logopedycznych. W treści § 7 uchwały Rada uchwaliła, iż powyższa opłata stała podlega obniżeniu w przypadku, gdy do przedszkola uczęszcza rodzeństwo. Opłata za drugie dziecko ulega w tej sytuacji obniżeniu o 50 %. Za trzecie i następne dzieci opłaty nie są pobierane.

Prokurator zauważył, iż ustalenie opłaty za świadczenie prowadzonych przez gminę przedszkoli (a zatem również skarżona uchwała) stanowi akt normatywny o charakterze aktu prawa miejscowego. Przemawia za tym fakt, iż uchwała wydawana jest na podstawie upoważnienia ustawowego i zawiera normy prawne, które są adresowane do każdego w określonym w normie stanie hipotetycznym. Adresatem norm zawartych w zaskarżonej uchwale jest bliżej nieokreślona i nieograniczona liczba osób, które znajdą się w określonym stanie hipotetycznym – czyli rodziców i opiekunów dzieci, które objęte są obowiązkiem wychowania przedszkolnego.

W ocenie Prokuratora skarżona uchwała w kwestionowanym zakresie istotnie narusza prawo, w szczególności art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Zdaniem Prokuratora skoro dyspozycja zawarta w art. 6 pkt 1 ustawy o systemie oświaty wskazuje, iż przedszkolem publicznym jest takie przedszkole, które prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstaw programowych wychowania przedszkolnego, zatem opłaty mogą być ustalane i pobierane jedynie za świadczenia, które nie mieszczą się w podstawach wychowawczych. Zgodnie z treścią art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty radzie gminy przyznana została kompetencja do ustalania opłat za świadczenia powadzonych przez gminę przedszkoli publicznych, jednakże z uwzględnieniem cytowanego art. 6 pkt 1 ustawy o systemie oświaty.

W ocenie skarżącego oczywistym jest, iż nauczanie i wychowanie odbywa się w ramach podstawy programowej i jest ono całkowicie bezpłatne, natomiast za świadczenia publicznych przedszkoli wykraczające poza podstawę programową wychowania przedszkolnego dozwolone jest pobieranie opłat. Jednakże konieczne jest określenie przez radę gminy rodzaju świadczeń, które są odpłatne i wysokości opłaty odpowiadającej każdemu z tych świadczeń. Za niewystarczające w tym zakresie uznał Prokurator określenie w uchwale w sposób ogólny, iż dodatkowa opłata dotyczy świadczeń wykraczających poza podstawę programową. Powyższe powoduje, iż taka sztywna opłata jest nakładana na rodziców (opiekunów) dziecka w każdym przypadku korzystania przez dziecko z wychowania przedszkolnego, niezależnie od tego czy konkretne przedszkole oferuje jakiekolwiek inne świadczenia poza podstawą programową i niezależnie od tego czy konkretne dziecko korzysta z dodatkowych świadczeń, bądź ewentualnie w jakim zakresie. Prokurator podkreślił, iż w skarżonej uchwale uzależniono opłatę jedynie od czasu w jakim dziecko przebywa w przedszkolu oraz od tego czy do przedszkola uczęszcza jedno dwoje czy więcej dzieci rodziców (opiekunów).

Prokurator wskazał, iż w § 3 skarżonej uchwały określono, iż opłata stała nie obejmuje kosztów wyżywienia oraz kosztów zajęć dodatkowych a w szczególności: nauki języków obcych, gimnastyki korekcyjnej, zajęć logopedycznych, a zatem organ uchwałodawczy nie określił co opłata ta obejmuje. Prokurator podkreślił, iż sposób ustalenia opłaty powinien być wyraźny, oparty na kalkulacji ekonomicznej, zaś argumentacja za nim przemawiająca racjonalna i stosownie uzasadniona. Dopiero wówczas można uznać, iż spełnione zostałyby wymogi ustawowe określone w art. 14 ust. 5 i art. 6 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Uzasadniając przyjęte stanowisko Prokurator powołał się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym też Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jednocześnie skarżący uznał, iż zróżnicowanie na gruncie zaskarżonej uchwały wysokości ponoszonych opłat jedynie w zależności od długości czasu przybywania dziecka w przedszkolu jest pozbawione podstawy prawnej, gdyż dopuszczalność pobierania opłat za przedszkola publiczne uzależniona została przez ustawodawcę od oferowania przez dane przedszkole usług opiekuńczo-wychowawczych wykraczających poza zakres podstawy programowej określonej w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej.

W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Gminy pozostawił w całości Sądowi ocenę zasadności jej wniesienia, bez dalszego zajęcia w sprawie stanowiska.

Podczas rozprawy Prokurator zmienił dotychczasowe stanowisko o tyle, że w miejsce żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości, domagał się stwierdzenia nieważności §2, §3 oraz §7 tej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Prokurator Rejonowy wniósł skargę z powołaniem się na przepis art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.). Prokuratora nie dotyczy wymóg uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, co wynika z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2002 r., Nr 153, poz.1270) nazywana dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.

W myśl upoważnienia zawartego w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli należy do zadań własnych gmin. Przepis art. 105 tej ustawy ustanawia prowadzenie przedszkoli przez gminy jako zadanie własne o charakterze obowiązkowym. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy przedszkolem publicznym jest przedszkole, które:

1) prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego;

2) przeprowadza rekrutację dzieci w oparciu o zasadę powszechnej dostępności;

3) zatrudnia nauczycieli posiadających kwalifikacje określone w odrębnych przepisach.

Wychowanie przedszkolne obejmuje dzieci w wieku 3-6 lat. Wychowanie przedszkolne jest realizowane w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz w innych formach wychowania przedszkolnego (art. 14 ust. 1 ustawy). Przedszkole realizuje podstawę programową wychowania przedszkolnego określoną przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania (art. 14 ust. 2).

Stosownie do art. 14 ust. 5 opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych ustala rada gminy, a w przypadku innych przedszkoli publicznych – organy prowadzące te przedszkola, z uwzględnieniem art. 6 pkt 1. Skoro zgodnie z powołanym przepisem, opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych ustala rada gminy, przeto do wyłącznej jej kompetencji należy ustalenie wysokości konkretnych opłat, a nie tylko określenie zasad ich ustalania.

Powołany przepis zawiera upoważnienie ustawowe dla rady gminy do wydania aktu prawa miejscowego w przedmiocie opłat za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych. Taki akt prawa miejscowego zawiera normy prawne, które są adresowane do każdego w określonym w normie stanie hipotetycznym, zaś w stanie faktycznym sprawy, do bliżej nieokreślonej grupy rodziców lub opiekunów prawnych dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 1005, w spr. I OSK 971/05, wyrok WSA w Gliwicach z 1 czerwca 2009 r., IV SA/Gl 766/08).

Przedszkole publiczne prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie co do zasady w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego, określonej rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 51, poz. 458). Wskazany, w §10 ust. 2 pkt 1 załącznika Nr 1 tego rozporządzenia, czas przeznaczony na realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego jest nie krótszy niż 5 godzin. Działalność przedszkoli w pozostałym zakresie obejmuje zajęcia ponadprogramowe, w szczególności naukę języków obcych oraz zapewnianie posiłków i w takiej części jest odpłatna. Zestawienie treści przytoczonych wyżej przepisów art. 5 ust 5, art. 105 oraz art. 6ust. 1 ustawy o systemie oświaty, stwarza podstawę do stwierdzenia, że opłaty ustalane przez radę gminy nie mogą być opłatami dotyczącymi nauczania i wychowania w zakresie mieszczącym się w podstawie programowej , gdyż ta działalność jest z mocy prawa ( art. 6 pkt1 ) bezpłatna. W takim stanie przepisów prawa wszystkie inne usługi świadczone w przedszkolu, wykraczające poza podstawę programową, uzależnione są od woli gminy, nie wynikają bowiem z przepisów powszechnie obowiązujących. Tych świadczeń ( innych niż obligatoryjne ) może dotyczyć uchwała gminy. Tak zatem gmina nie jest uprawniona do pobierania od rodziców (opiekunów) dzieci korzystających z przedszkoli publicznych opłat za zajęcia, które mieszczą się w ramach zajęć określonych w załączniku Nr 1 do wspomnianego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej, natomiast opłaty mogą dotyczyć wyłącznie świadczeń w załączniku tym nie wymienionych.

Skoro brak jest podstaw prawnych do pobierania opłat za nauczanie i wychowanie w zakresie podstawy programowej, należy przyjąć, że nie istnieje podstawa do pobierania opłaty za sam fakt uczęszczania dziecka do przedszkola (z pominięciem opłat za posiłki i zajęcia ponadprogramowe). Przedszkole publiczne powinno bowiem prowadzić bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstaw programowych wychowania przedszkolnego.

Zaskarżona uchwała Nr III/6/06 Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2006 r. przewiduje w § 2, iż za świadczenia publicznych przedszkoli samorządowych, wykraczające poza podstawę programową wychowania przedszkolnego, ustala się opłate miesięczną w wysokości 80 zł. W § 3stwierdzono, że opłata o której mowa w § 2 , nie obejmuje kosztów wyżywienia oraz kosztów zajęć dodatkowych, a w szczególności: nauki języków obcych, rytmiki oraz gimnastyki korekcyjnej, zajęć logopedycznych. W § 7 przewidziano bonifikatę w stosunku do opłaty o której mowa w §2 jeżeli do przedszkola uczęszcza rodzeństwo

Zaskarżona uchwała jest aktem normatywnym o charakterze aktu prawa miejscowego. Została ona wydana na podstawie upoważnienia ustawowego i zawiera normy prawne adresowane do bliżej nieokreślonej i nieograniczonej liczby osób – w tym przypadku do rodziców i opiekunów dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Nie można przy tym w żadnym wypadku stwierdzić, aby krąg tych osób był w jakikolwiek sposób związany strukturalnie (organizacyjnie) z gminą, gdyż ich związek z gminą wynika wyłącznie z faktu zamieszkiwania na jej terenie i korzystania z przedszkola publicznego.

Jak wyżej wykazano, ustanowione przez radę gminy opłaty mogą odnosić się wyłącznie do świadczeń przekraczających podstawę programową, zatem mogą dotyczyć zarówno opieki i kształcenia w zakresie przekraczającym tę podstawę, jak również kosztów żywienia. Oznacza to, że w świetle art. 14 ust 5 ustawy o systemie oświaty, kompetencja rady gminy sprowadzać się będzie do określenia wysokości konkretnych opłat za poszczególne świadczenia .

Z przepisu §2 zaskarżonej uchwały nie wynika rozróżnienie rodzaju świadczenia jakie za jej poniesienie oferuje przedszkole. Zestawienie tego przepisu z § 3 uchwały, wskazuje jakiego rodzaju zajęcia nie mieszczą się w podanej w §2 wysokości. Ujęcie kosztów jako całość sprawia, że poza kontrolą pozostaje czy w opłacanych zajęciach mieszczą się wyłącznie świadczenia przekraczające podstawy programowe wychowania przedszkolnego czy mieszczą się także świadczenia zaliczone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej do podstawy programowej.

Tak sformułowane przepisy zaskarżonej uchwały naruszają art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz nie uwzględniają treści art. 6 ust. 1 ustawy. Za niewystarczające należy bowiem uznać wskazanie, iż są to koszty zajęć opiekuńczo-wychowawczych realizowanych w zakresie przekraczającym podstawy programowe. Nadto, jak trafnie zauważył Prokurator w swej skardze, ogólnikowe wskazanie, iż odpłatność, o której mowa w § 2 p uchwały wynosi 80 zł, wprowadza przyjęcie tylko jednej sztywnej opłaty, która nakłada na rodziców (opiekunów) obowiązek jej ponoszenia w każdym przypadku korzystania przez dziecko z wychowania przedszkolnego w rozmiarze przekraczającym realizacją podstawy programowej, niezależnie od tego czy konkretne przedszkole oferuje jakiekolwiek inne świadczenia, poza wymienionymi w §3, nieznany jest rodzaj oraz jakość tych świadczeń i przede wszystkim niezależnie od tego czy konkretne dziecko w ogóle korzysta z dodatkowych świadczeń, a jeśli tak to w jakim rozmiarze.

Z treści art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty wynika, że zakres udzielonego radzie upoważnienia sprowadza się do ustalenia opłaty. Opłata stanowi zaś instytucję prawnofinansową, której istotną cechą jest ekwiwalentność. Pobiera się ją w związku z wyraźnie wskazanymi usługami i czynnościami organów państwowych lub samorządowych, dokonywanych w interesie konkretnych podmiotów. Opłata stanowi zatem swoistą zapłatę za uzyskanie zindywidualizowanego świadczenia oferowanego przez podmiot prawa publicznego.

Uchwała powinna zatem precyzyjnie określać poszczególne świadczenia przekraczające podstawę programową oferowane przez przedszkole publiczne, a także co składa się na każde z tych świadczeń. Organ samorządu terytorialnego, ustanawiając opłatę powinien określić jej wysokość za każde ze świadczeń z osobna. Powinien również wykazać, iż wysokość opłaty pozostaje w związku przyczynowym z oferowanym świadczeniem. Zdaniem Sądu sposób ustalenia odpłatności powinien być przekonujący, oparty na kalkulacji ekonomicznej i zasadzie ekwiwalentności oraz przekonująco uzasadniony. Realizacja tych wskazań po pierwsze pozwoli na kontrolę czy opłatą nie są objęte świadczenia bezpłatne według art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, a po drugie sprawi, że zakres oferowanych świadczeń ponadprogramowych oraz odpowiadający im taryfikator staną się czytelne, co będzie miało istotne znaczenie dla rodziców (opiekunów) dziecka przy wyborze poszczególnych odpłatnych świadczeń dodatkowych, odpowiadających potrzebom dziecka oraz ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Trafnie Prokurator zauważył, iż § 2 nie zawiera jakiejkolwiek kalkulacji opłaty i brak jest wyjaśnienia, dlaczego wysokość opłaty ustalono akurat w wysokości wskazanej w tym przepisie. Wskazana, w zakwestionowanym przepisie opłata, w zestawieniu z §1, może wskazywać, że jest ponoszona za sam pobyt dziecka w przedszkolu przez czas przekraczający 5 godzin. Tymczasem, jak wynika z ustawy o systemie oświaty, odpłatności podlega nie sam pobyt dziecka w przedszkolu publicznym, ale oferowane przez tego rodzaju placówkę świadczenia wykraczające poza podstawę programową, przewidzianą w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej.

Pogląd, iż ustanowienie comiesięcznej opłaty stałej za usługi świadczone przez przedszkole publiczne w taki sposób jak uczyniła to Rada Gminy w zaskarżonej uchwale, narusza art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, znajduje potwierdzenie w przytoczonym przez Prokuratora licznym orzecznictwie sądowym, m.in. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2009 r., I OSK 1189/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w którym Sąd stwierdził, iż ustalenie opłaty na sztywnym poziomie zobowiązującej do jej ponoszenia niezależnie od czasu korzystania i charakteru dodatkowych świadczeń opiekuńczo-wychowawczych oferowanych przez dane przedszkole, stanowi istotne naruszenie art. 14 ust. 5 ustawy o ystemie oświaty.

Ogólnikowe ujęcie opłaty powoduje w istocie nałożenie na rodziców obowiązku jej ponoszenia w każdym przypadku korzystania przez dziecko z wychowania przedszkolnego niezależnie od rozmiaru i rodzaju tych dodatkowych świadczeń, oferowanych poza podstawą programową przez przedszkole. Kontrolowana uchwała jako akt prawa miejscowego o charakterze generalnymi abstrakcyjnym powinna swojego uregulowania obejmować wszystkie możliwe sytuacje. Istnieje zatem konieczność konkretyzowania w uchwale świadczeń za które przedszkola mają prawo pobierać opłaty, w celu realizacji zasady ekwiwalentności tych świadczeń i opłat. W zaskarżonej uchwale brak takiej konkretyzacji. Szczegółowe wykazanie za jakiego rodzaju świadczenie opłata jest żądana i co się na opłacane świadczenie składa czyni za dość wspomnianej zasadzie ekwiwalentności świadczeń.

Zdaniem Sądu sposób ustalenia odpłatności powinien być przekonywający, oparty na kalkulacji ekonomicznej, a przemawiająca za nim argumentacja racjonalna i stosownie uzasadniona. Konieczność precyzowania przez radę gminy rodzaju świadczeń proponowanych przez przedszkola i wysokości opłat odpowiadających każdemu z tych świadczeń umożliwi zweryfikowanie, czy opłatą nie zostały objęte świadczenia bezpłatne według art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o oświacie. Konstrukcja czytelnego katalogu usług opiekuńczo wychowawczych oraz odpowiadający im cennik będzie miał dodatkowo niebagatelne znaczenie dla rodziców dziecka przy wyborze poszczególnych świadczeń dodatkowych, odpowiadającym indywidualnym potrzebom dziecka oraz możliwościom zarobkowym jego rodziców. Podobny pogląd został wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2008 r., IV SA/Wr 150/08, z dnia 5 lutego 2008 r., III SA/Wr 622/07 (Lex nr 372638), z dnia 30 maja 2007 r., IV SA/Wr 122/07 (Lex nr 322173), z dnia 3 września 2008 r., IV SA/Wr 291/08, z dnia 24 września 2008 r., III SA/Wr 358/08, z dnia 8 sierpnia 2006 r., IV SA/Wr 94/06 (Lex nr 235607), z dnia 18 lipca 2007 r., IV SA/Wr 213/07 (Lex nr 471665), z dnia 7 maja 2008 r., wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 maja 2008 r., III SA/Lu 167/08 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2009 r., III SA/Gd 476/08 (opublikowanych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).

Przepis art. 94 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, przewidujący ograniczenie czasowe możliwości stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy, nie dotyczy aktów prawa miejscowego. Sąd administracyjny władny jest zatem na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzić nieważność w całości lub w części uchwały rady gminy będącej aktem prawa miejscowego w każdym czasie, o ile uchwała ta została wydana z naruszeniem prawa.

Brak zdefiniowania ustawowego określenia czym jest istotne naruszenie prawa , stwarza konieczność odwołania się do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w orzecznictwie sądowym. W judykaturze jako istotne naruszenie prawa , będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, przyjęto między innymi wydanie aktu bez podstawy lub z naruszeniem podstawy prawnej do podjęcia uchwały przez radę gminy.

W rozpoznawanej sprawie Rada Gminy w zaskarżonej uchwale oznaczyła opłatą o charakterze stałym wszystkie świadczenia wykraczające ponad podstawę programową. Czyni to nieczytelnym rozmiar świadczeń ponadprogramowych oraz ich ekwiwalentność i jednocześnie uniemożliwia kontrolę czy w comiesięcznej opłacie mieszczą się usługi zaliczone do podstawy programowej a tym samym nieodpłatne. Taka treść uchwały stanowi istotne naruszenie prawa, w szczególności przepisu art. 14 ust. 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o systemie oświaty.

W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził nieważność § 2 zaskarżonej uchwały , wprowadzający zakwestionowaną opłatę oraz odwołujące się do jego treści § 3 i §7.

Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżona uchwała, w zakresie jakim została uznana za nieważną, nie podlega wykonaniu .