Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 777/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 03 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej M. sp. z o. o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 21/05 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w M. poprzednio: T. Sp. z o. o. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz M. sp. z o. o. w M. kwotę 2215,00 (słownie: dwa tysiące dwieście piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II FSK 777/06

Uzasadnienie

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygnaturze akt I SA/Sz 21/05, uchylił zaskarżoną przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spółkę M. (dawna nazwa to T. Sp. z o.o.), decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie [...] roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 rok i 2004 rok oraz poprzedzające ją decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...], w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 roku. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił oraz orzekł, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 rok nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta Ś. decyzją z dnia [...] roku określił spółce T. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2003 rok w kwocie 11.555,10 oraz za 2004 rok w kwocie 9.469,40 złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia [...] roku utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Organy podatkowe uznały, że kabel światłowodowy jest elementem sieci telekomunikacyjnej, która stanowi budowlę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 roku Nr 9, poz. 84 ze zmianami) dalej jako uopl i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zaskarżonym wyroku ocenił, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ś. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie w części określenia spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 rok. Natomiast w zakresie określenia spółce podatku od nieruchomości za 2003 rok Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie orzekło, w ocenie Sądu pierwszej instancji, w sposób zgodny z prawem.

Ustosunkowując się do tej części zaskarżonej decyzji, w której określono spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2003 rok Sąd powołał się na art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 roku Nr 207, poz. 2016 ze zmianami), a także art. 1 pkt 4, art. 2 pkt 11, art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.) wydane na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z 9 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.), które wśród obiektów budowlanych niebędących budynkami wymienia się linie telekomunikacyjne (sekcja 2, dział 22). Sąd wskazał, że skarżąca spółka jest właścicielem środka trwałego określonego jako trakt światłowodowy, sieć światłowodowa, które to sieci są, jak wynika z zawartej z "E." S.A. umowy, podwieszone na konstrukcjach wspornych linii elektroenergetycznych będących własnością E..S.A. w S. Stwierdził, że skoro znajdujący w sprawie zastosowanie na mocy art. 1a ust. 1 pkt 2 upol przepis art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wskazuje, że przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury wskazując wprost, że budowlą jest taki obiekt budowlany jak sieci techniczne, sieci uzbrojenia terenu, to uznać należy, że organy podatkowe trafnie zakwalifikowały posiadane przez podatnika sieci światłowodowe, trakt światłowodowy jako budowlę w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i zasadnie określiły spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 upol.

Sąd w dalszej kolejności uznał, że organ odwoławczy trafnie wskazał, iż posiadany przez stronę światłowód podwieszony na trakcji energetycznej jest jednym z elementów sieci telekomunikacyjnej, przez którą to sieć, jak wynika z definicji zawartej w przepisie art. 2 pkt 23 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz. 852 ze zm.), rozumie się urządzenia telekomunikacyjne i linie telekomunikacyjne, zestawione i połączone w sposób umożliwiający przekaz sygnałów pomiędzy określonymi zakończeniami sieci, za pomocą przewodów, fal radiowych bądź optycznych lub innych środków wykorzystujących energię elektryczną. Dla oceny zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie ma więc znaczenia, wbrew zarzutom skargi, fakt podwieszenia przewodu światłowodowego na słupach będących własnością Zakładu Energetycznego.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe prowadząc postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia skarżącej spółce podatku od nieruchomości za 2003 rok nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne i prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nie dopuszczając się naruszenia art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60) ani art. 187 § 1 tej ustawy.

Sąd argumentował następnie, że w aktach podatkowych rozpoznawanej sprawy brak jest postanowienia o wszczęciu postępowania w zakresie podatku od nieruchomości za 2004 rok, czy to z urzędu czy też na wniosek strony. Organ podatkowy prowadził postępowanie wywołane wnioskiem strony o stwierdzenie nadpłaty podatku za 2003 rok. W ocenie Sądu wydanie w tej sytuacji decyzji określającej zobowiązanie podatkowe także za 2004 rok bez uprzedniego wszczęcia postępowania w tym zakresie narusza przepisy postępowania dotyczące wszczęcia postępowania, a także art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tej przyczyny Sąd zastosował art. 145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) i orzekł o uchyleniu decyzji w zakresie określenia spółce podatku od nieruchomości za 2004 roku. Natomiast orzekając o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie, to jest określenia spółce podatku od nieruchomości za 2003 rok, Sąd zastosował art. 151 u.p.p.s.a.

3. W skardze kasacyjnej do spółka z ograniczoną odpowiedzialnością M. zaskarżyła wskazany powyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2006 roku w części dotyczącej podatku od nieruchomości za 2003 rok zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, polegającą na przyjęciu, że sieci telekomunikacyjne, a w szczególności kable telekomunikacyjne stanowią budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego. Wskazując na ten zarzut autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej określenia spółce podatku od nieruchomości za 2003 rok oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu stwierdził, że wymieniony w wyroku kabel optyczny (światłowodowy) jest własnością spółki, jednak nie jest on budowlą w rozumieniu art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego, którego błędnej wykładni sąd pierwszej instancji także dokonał. Wskazał, że gdyby podzielić stanowisko organów podatkowych i Sądu odnośnie zakwalifikowania majątku spółki w postaci światłowodowego łącza międzymiastowego do "budowli podlegających opodatkowaniu" to należałoby również uznać za budowle aparaty telefoniczne, czy też telewizory podłączone do sieci telekomunikacyjnych, gdyż niewątpliwie dla możliwości korzystania z sieci telekomunikacyjnych są one niezbędne. Strona skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 lutego 2005 r., w którym został wyrażony pogląd, że "nie ma uzasadnienia prawnego do uznania przewodów (tutaj kabli światłowodowych) za budowlę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

5. Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i dlatego zaskarżony wyrok podlega uchyleniu. Przedmiotem zarzutu naruszenia prawa materialnego jest przepis art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który to przepis na zasadzie odesłania zawartego w art. 1a ust. 1 pkt 2 upol, stał się przepisem materialnego prawa podatkowego i niewątpliwie był podstawą prawną wyroku. Podobnie zresztą jak też wymieniony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 3 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, którego naruszenie także przypisał autor skargi kasacyjnej Sądowi pierwszej instancji przez dokonanie jego błędnej wykładni. W przedstawionym rozumieniu powołanych wyżej przepisów podmiot skarżący powołał się na poglądy zawarte w pismach urzędowych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. W argumentacji tej autor skargi kasacyjnej trafnie wywodzi, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:

1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto podatnikami podatku od nieruchomości (art. 3 ust. 1 upol) są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (z zastrzeżeniem ust. 3 niemającym zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy on posiadacza samoistnego, którym skarżąca w świetle niespornych ustaleń faktycznych nie była),

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych (którym skarżąca nie była),

3) użytkownikami wieczystymi gruntów (którym skarżąca też nie była),

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Przedmiotem sporu w sprawie nie jest pojęcie nieruchomości jako przedmiotu opodatkowania lecz pojęcie budowli, której pojęcie zostało zdefiniowanie w art. 1a pkt 2 upol jako "obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem". Otóż definiując pojęcie obiektu budowlanego art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, wskazuje, że rozumieć przez niego należy m.in. budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, przy czym budowlą w rozumieniu w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolnostojące maszty antenowe, wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne zbiorniki, wolnostojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemnie i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowlane, sportowe, cmentarne, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

Z powyższego uregulowania wynika, że by uznać budowlę za przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości musi ona być:

a) obiektem budowlanym (art. 1a ust. 1 pkt 2 upol in principio), a więc budowlą (art. 3 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane) stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

b) a także urządzeniem budowlanym w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związanym z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem (art. 1a ust. 1 pkt 2 in fine upol).

Odnosząc się do pojęcia budowli na gruncie ustawy Prawo budowlane, należy zauważyć, że zaliczono do niej także "sieci techniczne", to jednak nie można tracić z pola widzenia, że są one budowlą w rozumieniu ustawy Prawo budowlane i obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy Prawo budowlane tylko wtedy, gdy stanowią całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami albo urządzeniami budowlanymi w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Poza tym muszą one spełniać kryterium własności lub posiadania samoistnego (art. 3 ust. 1 upol w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 upol). Oznacza to, że kable sieci technicznych umiejscowione w ziemi lub na słupach albo przebiegające przez kanalizację techniczną są urządzeniami budowlanymi umożliwiającymi użytkowanie tych obiektów budowlanych (słupów kanalizacji technicznej) zgodnie z jego przeznaczeniem, wówczas gdy budowla stanowi przedmiot opodatkowania. Jeżeli natomiast takie kable stanowią jedynie instalacje lub inne urządzenia techniczne niezwiązane bezpośrednio z danym obiektem budowlanym i nie spełniają kryterium urządzenia budowlanego, wówczas nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, chyba że są częścią składową całości techniczno-użytkowej budowli. Tym samym można skonstatować, że sieci techniczne (światłowody) mogą być przedmiotem opodatkowania (art. 2 ust. 1 pkt 3 upol w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 upol i w zw. z art. 3 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane, art. 3 pkt 3 i 9 ustawy Prawo budowlane) tylko jako budowla (część składowa) stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami albo jako część składową urządzenia budowlanego (art. 1a ust. 1 pkt 4 upol w zw. z art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane) ale nigdy samodzielnie. Tymczasem Sąd pierwszej instancji przyjął wykładnię m.in. art. 3 pkt 1 lit. b i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, na podstawie której poddane zostały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości kable światłowodowe podwieszone na trakcji energetycznej, niebędącej własnością skarżącej spółki.

Poza rozważaniami faktycznymi Sądu pierwszej instancji stało się zaś to, czy kable te były czy też nie częścią składową budowli stanowiącą wraz z nią całość techniczno-użytkową, bądź część składową urządzenia budowlanego.

Jest jeszcze istotnym to, że niezasadne było powoływanie się przez Sąd pierwszej instancji na definicję "sieci telekomunikacyjnej" z art. 2 pkt 23 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz. 852 z późn. zm.), czy definicję "sieci uzbrojenia terenu" z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1983 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) albowiem nie są to przepisy prawa podatkowego i ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie odsyła do postanowień tych ustaw. Należy uznać, że taka wykładnia jest wykładnią rozszerzającą przepisów prawa podatkowego, skoro przepisy te w sposób wystarczający normują przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 i 2 u.p.p.s.a., a w zakresie kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 1, art. 210 § 1, art. 211, art. 212 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).