Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 408/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162, art. 163, art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2009r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Bd 408/09

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił F. z siedzibą w B. przy ul. N. , wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc styczeń 2003 r. w wysokości 52.580 zł. Według organu decyzję doręczono podatnikowi w dniu 05 listopada 2008 r. Strona została prawidłowo pouczona o prawie do wniesienia odwołania.

W dniu 26 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego) podatnik wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji z dnia [...] W uzasadnieniu strona wskazała, iż o wydaniu decyzji, które miały być doręczone poprzez awizo, strona dowiedziała się z postanowień Dyrektora Izby Celnej w T.z dnia [...] doręczonych w dniu 26 stycznia 2009 r. Odpisy zaskarżonych decyzji zostały na wniosek strony wydane w dniu 26 stycznia 2009 r. w Urzędzie Celnym w B.. Wskazano, iż jak wynika z przedmiotowych postanowień, przesyłka miała być awizowana dwukrotnie w dniu 20 i 28 października 2008 r. Strona w okresie awizowania odbierała na poczcie inne przesyłki, jednak przesyłka z Urzędu Celnego nie została stronie wydana. W związku z tym zaniedbaniem ze strony poczty, strona złożyła reklamację w Urzędzie Pocztowym.

Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia [....] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]

Podkreślając, iż prawo do wniesienia odwołania od decyzji przysługuje stronie w terminie 14 dni od daty jej doręczenia organ wskazał, iż podatnik odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł w dniu 26 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego).

Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż strona podejmując osobiście w dniu 22 grudnia 2008 r. zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego oraz tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w T. powzięła wiedzę o istnieniu powyższej decyzji.

W związku z tym w ocenie organu termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem rozpoczął się w dniu 23 grudnia 2008 r. i ostatecznie upłynął w dniu 29 grudnia 2008 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 26 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego). W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego niespełniona została przesłanka wynikająca z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, tzn. wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi tj. do dnia 29 grudnia 2008 r.

Stwierdzając w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania lub przywrócenie przez organ drugiej instancji uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie ustawowego terminu oraz odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest brak możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia.

Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości zarzucając mu:

1) błędne przyjęcie, iż w dniu 22 grudnia 2008 r. ustała przyczyna uchybienia terminu;

2) błędne przyjęcie, iż do uchybienia terminu doszło z winy strony ;

3) niezastosowanie art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym strona wnosząc wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zobowiązana jest jednocześnie dokonać tej czynności;

4) niezastosowanie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym dla przywrócenia terminu strona winna uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Autor skargi podniósł, iż tytuły wykonawcze zostały wystawione w dniu [...] na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] zostały mu doręczone w dniu 22 grudnia 2008 r. Nie zgodził się z poglądem Dyrektora Izby Celnej, iż tego dnia rozpoczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesieniu odwołania od decyzji ponieważ w dniu 29 grudnia 2008 r. strona złożyła zarzuty do tytułów wykonawczych, w których podnosiła, iż przedmiotowa decyzja nie została stronie doręczona ani też zobowiązany nie został wezwany do dobrowolnego spełnienia świadczenia.

Wyjaśniono, że gdyby strona w dniu 29 grudnia 2008 r. miała wiedzę o doręczeniu zastępczym decyzji przez awizo nie wnosiłaby zarzutów z żądaniem umorzenia egzekucji. O doręczeniu zastępczym skarżący dowiedział się dopiero z postanowień wydanych na skutek zarzutów, które doręczono mu 19 stycznia 2009r. W związku z czym w terminie 7 dni od tej daty złożył wniosek o przywrócenie terminu. Jednocześnie strona złożyła wniosek o wydanie odpisów decyzji, które zostały jej doręczone 26 stycznia 2009 r. i w tym samym dniu strona złożyła stosowne podanie.

Skarżący podniósł, iż żeby złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, należy zgodnie z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa złożyć odwołanie. W myśl art. 222 ustawy, odwołanie od decyzji organu podatkowego powinny zawierać zarzuty przeciw decyzji, określić istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazać dowody uzasadniające to żądanie. Zdaniem strony wymóg ten sprawia, iż przed złożeniem odwołania i jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu, strona musi mieć możliwość zapoznania się z rozstrzygnięciem, jego uzasadnieniem, a także pouczeniem o przysługujących jej środkach odwoławczych.

W konsekwencji zdaniem autora skargi termin do złożenia podania o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg dopiero 26 stycznia 2009 r., w którym to dniu strona zapoznała się z decyzjami i złożyła stosowny wniosek.

Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, iż w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie uwolnił się od zarzutu winy w uchybieniu terminu, ani nie przedstawił żadnego przeciwdowodu na to domniemanie. Podniósł, iż przepisy proceduralne nie ustanawiają domniemania winy strony w uchybieniu terminu. Art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, w przeciwieństwie do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień stanowi, iż strona ma jedynie uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zatem w opozycji do stanowiska organu strona nie musi obalać domniemania winy, które ustawa w ogóle nie ustanawia, ani przedstawiać dowodów, lecz od niekorzystnych skutków uchybienia terminu może uwolnić się jedynie przez uprawdopodobnienie, a więc środek słabszym niż dowód. Zdaniem skarżącego, strona uprawdopodobniła przesłanki do przywrócenia terminu poprzez przedstawienie dowodu w postaci uwzględnienia jej reklamacji przez Pocztę Polską.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu postanowienia stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym sprawy istotne jest to, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożył też odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania, gdyż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Postanowienie w przedmiocie uchybienia terminowi oparte zostało na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60), zwanej dalej o.p. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

W takim stanie faktycznym organ podatkowy drugiej instancji nie mógł wydać postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie wskazanego przepisu. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie tylko wtedy, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ podatkowy w toku postępowania odwoławczego stwierdzi uchybienie terminu do złożenia odwołania.

Zauważyć wypada, że stwierdzenie przez organ podatkowy uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie stoi na przeszkodzie złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu i do rozpoznania wniosku przez organ zgodnie z treścią art. 162 i art. 163 § 2 o.p.

Przywołane regulacje tworzą schemat kolejności czynności, jakie organ odwoławczy winien wykonać w toku postępowania zainicjowanego samym odwołaniem. Po pierwsze, organ powinien zbadać odwołanie wnoszone przez stronę pod kątem jego dopuszczalności i terminowego wniesienia oraz spełnienia warunków określonych przepisem art. 222 o.p. Po drugie, w razie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 o.p., w dalszej zaś kolejności, w razie złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 162 i 163 § 2 o.p.

Natomiast w sytuacji, gdy strona składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania składa też odwołanie, a organ podatkowy w wydanym postanowieniu w przedmiocie tego wniosku przyjmuje, iż nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., stwierdzającego to uchybienie.

Przenosząc przeprowadzone rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wydanie przez odwoławczy organ podatkowy postanowienia z dnia [...], stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji równoczesnego wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania, było zbędne, bowiem już samo postanowienie, odmawiające stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z przyczyn wskazanych w jego uzasadnieniu stwierdzało, że został uchybiony przez nią termin do wniesienia odwołania. Tym samym nie zachodziła konieczność powtórnego stwierdzenia tejże okoliczności w osobnym postanowieniu opartym o art. 228 § 1 pkt 2 o.p., który w sprawie nie miał już zastosowania.

Skoro zatem strona skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wydanego w sytuacji, w której złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, a organ odmawiając przywrócenia terminu uznał, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, to zasadnym było wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Mając zatem na względzie przedstawioną argumentację Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.