Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 692/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

R. B. (dalej też jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 15 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.- dalej jako "kpa"), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej też jako prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r, poz. 260 - zwanej dalej udp).

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie fatycznym:

W dniu [...] października 2014 r. w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...] inspektor transportu drogowego zatrzymał do kontroli zespół pojazdów składający się z dwuosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową przyczepą o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował J. B., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem bułki tartej, panieru w workach umieszczonych na paletach w imieniu przedsiębiorcy R. B. Pojazd zważono dwukrotnie, a za podstawę do przyjęcia wielkości przekroczenia dopuszczalnej normy przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego. Kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów ustalono, że nacisk na pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,38 ton (po odjęciu 4 %). Tymczasem droga krajowa nr [...] na odcinku obejmującym miejsce ważenia została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W konsekwencji stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej samochodu ciężarowego o 2,38 tony (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 23,8 %). Zarazem podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych parametrów.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2014 roku nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15 tysięcy złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił nieprawidłową subsumpcję stanu faktycznego w kontekście definicji pojazdu nienormatywnego zapisanej w art. 2 pkt 35a prd, błędne stwierdzenie, iż kontrolowany zespół pojazdów wypełniał parametry przewidziane dla zezwolenia kategorii VII oraz niewłaściwe zastosowanie art. 140aa ust. 3 prd, prowadzące do błędnego ustalenia strony postępowania. W ocenie skarżącego organ I instancji naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez niewiarygodne sprawdzenie parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu, art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd, przez jego niezastosowanie oraz art. 55a ustawy Prawo przewozowe. Skarżący zwrócił uwagę, że definicja pojazdu nienormatywnego wskazuje na naciski osi, a więc liczbę mnogą, a nie nacisk osi. Tym samym w jego ocenie, aby mówić o wypełnieniu definicji pojazdu nienormatywnego, parametr ten musi być przekroczony w odniesieniu do co najmniej dwóch osi. Podczas kontroli tymczasem stwierdzono jedynie przekroczenie dopuszczalnego nacisku na jednej osi, a zatem w jego ocenie pojazd kontrolowany nie spełniał definicji pojazdu nienormatywnego. Poza tym w ocenie skarżącego organ w treści zaskarżonej decyzji nie wskazał, czy strona była podmiotem wykonującym przejazd, czy podmiotem wykonującym inne czynności związane z przewozem. Zdaniem skarżącego podmiotem wykonującym przejazd był kierowca, gdyż to on podejmował wszystkie decyzje dotyczące przejazdu związane z zachowaniem się na drodze. Skarżący wskazał również, iż w niniejszej sprawie nie sposób przypisać mu charakteru podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem. Skarżący zauważył, że stosownie do treści rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, ważenie dynamiczne to wyznaczanie obciążenia jakie wywiera oś pojazdu na pomost wagi podczas jego ruchu z ustaloną prędkością. Tymczasem podczas kontroli kierowca przejeżdżając przez stanowisko pomiaru hamował pojazdem, co zafałszowało rzeczywiste wyniki pomiarów. Skarżący wywiódł, że odpowiedzialność administracyjna powinna zostać skierowana do załadowcy, mając na uwadze treść art. 43 i art. 55a ustawy - Prawo przewozowe.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Organ nie zgodził się z argumentacją skarżącego odnośnie wykładni przepisu art. 2 ust. 35a prd, w myśl której, skoro podczas kontroli stwierdzono jedynie przekroczenie dopuszczalnego nacisku na jednej osi pojazdu, a nie na co najmniej dwóch osiach pojazdu, nie sposób uznać kontrolowanego zespołu pojazdów za pojazd nienormatywny. Organ podkreślił, że jeżeli w "zbiorze" przedmiotu naruszenia znajdują się "naciski osi" to tym bardziej dyspozycja art. 2 pkt 35a prd będzie miała zastosowanie do "nacisku osi". Zdaniem organu dokonywanie wykładni danego przepisu nie może następować w oderwaniu od pozostałych przepisów zawartych w przedmiotowej ustawie. Trudno oczekiwać, aby w przypadku przekroczenia danego nacisku osi pojazdu, pojazdu tego nie uznać jako pojazd nienormatywny. Jak stanowi art. 2 pkt 35 prd, nacisk osi oznacza sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. Tym samym o kwestii "nienormatywności" danego pojazdu decyduje to, czy jego parametry odpowiadają parametrom przewidzianym dla danej drogi. Organ zaznaczył, że są to "normy" prawa abstrakcyjne tj. mają one opisać jak najszerszy zbiór regularnych sytuacji. Zatem skoro mowa jest o naciskach osi to należy to rozumieć jako przekroczenie nacisku, zarówno osi pojedynczej, jak i wielokrotnej, napędowej, nienapędowej, czyli każdej osi pojazdu.

Organ podniósł nadto, że skarżący, jako podmiot wykonujący przejazd nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na kierowcę. Organ odwoławczy zauważył, że kierowca i podmiot wykonujący przejazd ponoszą odrębną odpowiedzialność. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Ustawodawca nie wskazał "kierowcy" jako adresata takiej decyzji i był to zabieg celowy. Kierowca podczas kontroli drogowej podlega odpowiedzialności za stwierdzone wykroczenie. O tym, że pojęcia podmiot wykonujący przejazd nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą, zdaniem organu, przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.) - np. art. 92, który określa przypadki, w jakich kierowca podlega karze grzywny (ale nie karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej). Ustawodawca w treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, nie określił kierującego pojazdem jako stronę postępowania administracyjnego, lecz wskazał jasno, że stroną postępowania administracyjnego jest podmiot wykonujący przejazd. Podmiotem wykonującym przejazd jest zaś ten na rzecz kogo jest on wykonywany. Kierowca wykonuje jedynie czynności kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie lecz dla innej osoby.

Organ nie podzielił zarzutu błędu przy dokonywaniu pomiaru przy zastosowaniu wagi samochodowej do ważenia pojazdów ze względu na gwałtowne hamowanie podczas przejazdu przez wagę. Wskazał, że analiza protokołu kontroli nie potwierdza argumentacji skarżącego. Z zawartych w protokole uwag osoby kontrolowanej wynika, że okazano mu świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych. Poza tym kierowca jedynie odmówił podpisania protokołu kontroli, a więc skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Mógł wnieść zastrzeżenia do treści protokołu, lecz tego nie uczynił. W protokole kontroli brak jest jakiejkolwiek wzmianki o nieprawidłowościach podczas pomiaru. Obalenie ustaleń protokołu kontroli wymaga przedstawienia przez stronę jakichkolwiek dowodów, których skarżący nie przedstawił. Poza tym organ zwrócił uwagę na dwukrotne ważenie zespołu pojazdów.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, 8 oraz 77 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego kara pieniężna została nałożona na skarżącego zgodnie z prawem.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Zarzucił:

- nieprawidłową subsumpcję stanu faktycznego do definicji pojazdu nienormatywnego zapisanej w art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, skutkującą błędnym zastosowaniem przywołanego przepisu materialnego,

- nieprawidłową subsumpcję parametrów zespołu pojazdów skontrolowanego w dniu [...] października 2014 r. do przepisu zapisanego pod lp. 7 załącznika nr 1 do prd, co skutkowało błędnym uznaniem, iż pojazd ten wypełnia parametry przewidziane dla zezwolenia kategorii VII wydawanego na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz błędnym zastosowaniem sankcji określonej w art. 140 ab ust. 1 pkt 3 prd,

- nieprawidłowe zastosowanie art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd poprzez uznanie strony skarżącej za podmiot wykonujący przejazd, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego określenia strony postępowania,

- naruszenie art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez wewnętrznie sprzeczne i niezrozumiałe zredagowanie uzasadnienia decyzji,

- nieprawidłowe zastosowanie art. 140 aa ust. 1 prd, prowadzące do naruszenia art. 2, art. 7 Konstytucji oraz art. 6, art. 7 oraz art.8 kpa, wskutek nałożenia kary za przejazd jednym pojazdem nienormatywnym.

Skarżący powołał się na definicję pojazdu nienormatywnego zapisaną w art. 2 pkt 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którą jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem łub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. W ocenie skarżącego, pojazd może stać się nienormatywnym z uwagi na przekroczenie nacisków osi wyłącznie w przypadku, w którym - jak wskazano w cyt. definicji - przekroczone są naciski osi określone liczbą mnogą. Parametr ten musiałby więc zostać przekroczony w odniesieniu do co najmniej dwóch osi. Tymczasem zespół pojazdów skontrolowany w dniu [...] października 2014 r. nie wypełniał tego warunku, a w konsekwencji nie był pojazdem nienormatywnym. W przypadku skontrolowanego zespołu rozważać można jedynie przekroczenie jednego nacisku jednej osi, co jest przekroczeniem zbyt błahym do zakwalifikowania go jako pojazdu nienormatywnego zgodnie z przytoczoną powyżej definicją.

Ponadto w ocenie skarżącego, to kierowca winien ponieść odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. To on bowiem załadował ładunek przewożony w chwili kontroli i prowadził pojazd poddany kontroli, a zatem podejmował wszystkie czynności wykonawcze w odniesieniu do przejazdu, podczas którego dokonano kontroli. Zdaniem skarżącego podmiot wykonujący przejazd jest podmiotem, który przejeżdża danym pojazdem pomiędzy miejscem podjęcia ładunku a miejscem jego zdania, a więc kierowca.

Skarżący wywodził nadto, że gdyby nawet uznać, iż zespół pojazdów skontrolowany w dniu [...] października 2014 r. wypełniał definicję pojazdu nienormatywnego (co jest w ocenie skarżącego uznaniem bezzasadnym), to podstawą prawną do nałożenia kary na gruncie niniejszej sprawy będzie zapis art. 140 ab ust. 2 p.r.d. W chwili kontroli przewożony był bowiem ładunek podzielny, tym samym karę należało nałożyć jak za przejazd bez zezwolenia. Proces nakładania kary za złamanie zakazu przewozu ładunku innego niż niepodzielny jest analogiczny do procesu nakładania kary jak za przejazd bez zezwolenia. W ocenie skarżącego problem polega jednak na tym, iż w przypadku nakładania kary za przejazd bez zezwolenia, niemożliwe jest jej nałożenie przy stwierdzeniu, iż przejazdu dokonano jednym pojazdem. W takiej sytuacji dyspozycja art. 140 aa ust. 1 p.r.d., zgodnie z którą karę za brak zezwolenia nałożyć można w przypadku stwierdzenia przejazdu więcej niż jednym pojazdem nienormatywnym, nie jest wypełniona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], utrzymująca w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 15 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 ust. 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Jak stanowi art. 41 ustawy o drogach publicznych po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:

1. dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2. dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t,

– mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.

Droga krajowa nr [...] po której poruszał się kontrolowany pojazd, została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu kontroli, nacisk pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,38 tony, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 2, 38 tony a więc 23,8 %, bowiem stwierdzono, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ odwoławczy prawidłowo, po dokonaniu analizy treści zezwoleń od kategorii I do VII uznał, iż stan faktyczny potwierdzony protokołem kontroli nie dawał możliwości uzyskania zezwolenia kategorii od I do VI. W rozpatrywanym przypadku właściwie uznał wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, ponieważ nacisk jednej osi przekraczał dopuszczalne wartości o więcej niż 20 %. Powyższa argumentacja znajduje oparcie w art. 64 ust. 1 p.r.d. dopuszczającym ruch pojazdu nienormatywnego pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.

Zgodnie z art. 140aa ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści ust. 3 pkt 1 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.

Zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 prd kara pieniężna za brak zezwolenia kategorii VII wynosi: 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%; 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20 % oraz 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

W niniejszej sprawie skutkiem stwierdzonych naruszeń było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 15 000 złotych za brak podczas wykonywania przejazdu zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%.

Skarżący negując zasadność nałożenia na niego kary pieniężnej wskazuje, że przewóz nie był wykonywany pojazdem nienormatywnym a samą karę nałożono na niewłaściwy podmiot.

W pierwszej kolejności zarzuca organowi błędną wykładnię art. 2 pkt 35a prd, ponieważ przekroczenie nacisku osi stwierdzono tylko na jednej z nich, podczas gdy w przepisie tym posłużono się liczbą mnogą. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, kontrolowany w dniu [...] października 2014 r. pojazd nie odpowiadał definicji legalnej pojazdu nienormatywnego.

Sąd nie podziela zarzutu skarżącego. Istotnie definicja z art. 2 pkt 35a prd zawiera sformułowania w liczbie mnogiej, a mianowicie: "naciski osi", "są większe od dopuszczalnych", "przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych". Z faktu tego, a ściślej mówiąc z zastosowanej przez ustawodawcę techniki legislacyjnej, skarżący wywodzi jednak błędne wnioski, koncentrując się wyłącznie na wyniku wykładni językowej tego jednego tylko przepisu, pomijając pozostałe regulacje ustawy prawo o ruchu drogowym (prd) oraz ustawy o drogach publicznych (udp) i aktów wykonawczych, w tym celu określenia w akcie rangi ustawy dopuszczalnych nacisków osi na drogi. Zestawienie cytowanych wyżej przepisów prd oraz udp jednoznacznie wskazuje, że określone wymagania co do nacisku osi odnoszą się do każdej z nich. Jest to podyktowane dbałością o ochronę stanu technicznego dróg, jako że przeciążenie chociażby jednej z osi ponad dopuszczalną wartość techniczną drogi może skutkować negatywnie na jej stan. Z tego też powodu w art. 61 ust. 2 pkt 1 prd postanowiono, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Z art. 66 ust. 1 pkt 4 prd wynika zaś, że pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie powodowało niszczenia drogi.

Poza sporem jest, że skontrolowany pojazd poruszał się drogą krajową nr [...], po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. Jak trafnie podkreślił WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. VI SA/Wa 345/10, o "nienormatywności" pojazdu decyduje to, czy jego parametry odpowiadają przewidzianym dla danej drogi. O tym, jakie pojazdy mogą się poruszać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po danej drodze publicznej nie decydują przepisy określające maksymalne dopuszczalne naciski osi pojazdów dopuszczonych do ruchu, lecz wartość techniczna tej drogi. Jeżeli więc na drodze krajowej nr [...] bez zezwolenia mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, to pojazd, w którym zostaje przekroczony ten dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi musi być uznany za nienormatywny w rozumieniu art. 2 pkt 35a prd. Nie można oczywiście wykluczyć przekroczenia dopuszczalnej wartości nacisku na więcej niż jednej osi, jednak nie ma to istotnego znaczenia dla kwalifikacji pojazdu jako nienormatywnego. Jak trafnie zaznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 30 czerwca 2015 roku sygn. akt II SA/Rz 159/15, stosując zaprezentowaną w skardze wykładnię można by dojść również do paradoksalnych wniosków, że gdyby przykładowo ustawodawca zdefiniował pojazd nienormatywny jako taki, którego nacisk pojedynczej osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku był większy od dopuszczalnego, to w przypadku przekroczenia tego limitu na więcej niż jednej osi można byłoby podnosić argumenty odwrotne do tych formułowanych w skardze, a więc że pojazd także nie spełnia kryterium nienormatywnego, skoro do przekroczenia doszło na więcej niż jednej osi. Tak więc przyjąć należy, że skoro wprowadzenie określonej wartości dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi miało na celu ochronę drogi przed niszczeniem, to wykładnia systemowa pojęcia "pojazd nienormatywny" prowadzić musi do wniosku, że za pojazd taki uznać należy także taki, w którym przekroczona została określona dla danej drogi wartość dopuszczalnego nacisku pojedynczej (jednej) osi. W innym przypadku cel wprowadzenia wyżej wskazanych przepisów byłby iluzoryczny, nielogiczny oderwany od pozostałych przepisów dotyczących powyższych kwestii. Do takich wniosków prowadzi wykładnia celowościowa i systemowa. Skoro ustawodawca nie uznał, że ograniczenia na określonej kategorii drogi dotyczą sytuacji, w której przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi występuje tylko wówczas, gdy przekroczenie to występuje na więcej niż jednej osi, to oczywiste jest, że przepisy, które miały chronić drogi o określonej wartości technicznej przed zniszczeniem, muszą mieć zastosowanie w każdym przypadku przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi. Warto w tym miejscu przypomnieć, iż ustawodawca uznał, że największe spustoszenie na drogach czynią właśnie pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie, a decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu muszą być w istocie naciski wywierane właśnie na poszczególne osie pojazdu. Dlatego też przekroczenie dopuszczalnej normy na choćby jednej z osi napędowych powinno być karane. Z tych też powodów zarzut naruszenia (błędnej wykładni) art. 2 pkt 35a prd według Sądu jest bezzasadny.

W ocenie Sądu, bezzasadnie skarżący kwestionuje uznanie go za podmiot wykonujący przejazd, a przez to legalność nałożenia na niego kary pieniężnej. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że podmiotem wykonującym przejazd w rozumieniu przepisów prd jest przewoźnik, a nie kierowca (zob. wyrok NSA z dnia 21 maja 2015 r. sygn. I OSK 2608/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. VI SA/Wa 2716/14; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 września 2014 r. sygn. II SA/Ol 754/14 na www.cbois.nsa.gov.pl). Z art. 140aa prd ust. 3 pkt 1 prd, ani innego przepisu prd nie wynika wprawdzie wprost, kto jest podmiotem wykonującym przejazd, ale słusznie organy uznały, że nie jest nim kierowca, lecz skarżący, jako przedsiębiorca prowadzący przedsiębiorstwo transportowe na podstawie licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. To on jest więc podmiotem wykonującym transport drogowy, który w prowadzonej działalności gospodarczej tylko posługuje się kierowcą (por. m.in. art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4 pkt 2, 17 i 22, art. 5a, art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 141 z późn. zm. oraz art. 5 ustawy z dnia 5 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców - Dz. U. poz. 567). Tak więc kierowca J. B. dokonywał przewozu w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy (skarżącego), a skarżący posługiwał się tym kierowcą do wykonywania przejazdu. O tym, że wykonujący przewóz drogowy to z reguły zupełnie inny podmiot niż kierowca świadczą również przepisy ww. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej u.t.d.), które w art. 92 za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przewidują odpowiedzialność kierowcy, zaś w art. 92a odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem. Wprawdzie w ustawie - Prawo o ruchu drogowym użyto pojęcia "podmiot wykonujący przejazd", a nie "podmiot wykonujący przewóz drogowy", jednak zdaniem Sądu pojęcia te pokrywają się. Nie ma też logicznego uzasadnienia prawnego, aby całkowitą odpowiedzialność za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia przerzucać na kierowcę, wykonującego podczas tego przejazdu jedynie czynności faktyczne na rzecz przedsiębiorcy transportowego. Co najistotniejsze poruszając się po drogach działa on w imieniu firmy transportowej, a o ewentualne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego może wystąpić jedynie przedsiębiorca.

Sąd nie podziela nadto zarzutu skarżącego, że w związku ze sformułowaniem art. 140aa ust. 1 prd, brak było podstaw do nałożenia kary, skoro przejazdu dokonano jednym pojazdem. Z faktu, że ustawodawca używa sformułowania w liczbie mnogiej, w żaden sposób nie można wywodzić, że stan faktyczny zaistniały jednostkowo nie podlegałby sankcjom administracyjnym. Po to m.in. określono graniczny dopuszczalny nacisk pojedynczej osi dla konkretnych dróg, aby co do zasady wykluczyć przejazd po nich pojazdów przekraczających te wartości, co oznacza, że każdy pojedynczy przejazd pojazdem z naruszeniem tych norm po drodze publicznej narusza prawo i za to przewidziana została sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej. Przy interpretacji, jaką prezentuje skarżący, znaczenie tych przepisów byłoby iluzoryczne i podważałoby racjonalność w/w regulacji normatywnych. Dlatego, w ocenie Sądu, prawidłowa wykładnia omawianych przepisów prd musi uwzględniać wskazania celowościowe i systemowe (wszystkich przepisów prd, ustawy o drogach publicznych i aktów wykonawczych), a powyższe prowadzą do wniosku, że za każdy, nawet pojedynczy przejazd pojazdu drogą publiczną z naruszeniem dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś, jako mieszczący się w dyspozycji art. 140aa ust. 1 prd, nakłada się karę pieniężną. Na marginesie należy zauważyć, że w znacznej większości przypadków kontrolerzy inspekcji transportu drogowego zatrzymują do kontroli pojedyncze pojazdy. Przyjęcie argumentacji skarżącego doprowadziłoby do sytuacji, w której celowe stałoby się jedynie zatrzymywanie do kontroli tzw. "kolumny pojazdów", bo tylko na taką można by było nałożyć karę w przypadku stwierdzenia naruszenia dopuszczalnych norm, podczas gdy pojedyncze pojazdy, mogłyby bezkarnie jeździć po drogach publicznych przeładowane oraz z przekroczonymi dopuszczalnymi naciskami osi napędowych. Wymierzana kara ma oczywiście charakter represyjny, powinna być współmierna do naruszenia, jednakże nie można zapominać, że jedną z funkcji kary jest również jej charakter prewencyjny. Dlatego też, prawidłowa wykładnia ww. przepisów prd powinna uwzględniać nie tylko jego literalnie brzmienie, ale przede wszystkim to jaką funkcję dany przepis ma pełnić w systemie prawa i jaki był cel jego wprowadzenia (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2015 roku sygn. akt VI SA/Wa 3/15).

Sama kontrola drogowa, w toku której dokonano ważenia pojazdu została, zdaniem Sądu, przeprowadzona sposób prawidłowy. Miejsce ważenia legitymowało się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków osi pojazdów (znajdujący się w aktach pomiar geodezyjny) a waga [...] znak fabr. [...] miała świadectwo legalizacji.

W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 kpa.).

W konsekwencji, uznać należy za prawidłowe ustalenia poczynione przez organy inspekcji transportu drogowego, zgodnie z którymi wykonywany przez skarżącego transport drogowy spełniał definicję przejazdu pojazdem nienormatywnym, o której mowa w art. 2 pkt 35 a) ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Organy inspekcji transportu drogowego dokonały przy tym prawidłowego wywodu prawnego co do sposobu ustalania kategorii wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego i wymierzyły skarżącemu karę w sposób prawidłowy, w wysokości określonej przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.