Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 810/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest skarga [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Nr [...] z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 14 maja 2009 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą

w B. (zwana dalej: "skarżąca", "spółka") złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (zwany dalej: "Kierownik BP", "organ I instancji") wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (zwana dalej: "płatność PRŚ") na 2009 r., deklarując działalność w ramach Pakietu 1 - utrzymywanie łąk ekstensywnych - wariant P01a01 półnaturalne łąki jednokośne wykaszane ręcznie na powierzchni 85,53 ha i wariant P01b półnaturalne łąki dwukośne na powierzchni 26,91 ha oraz w ramach Pakietu 2 – rolnictwo ekologiczne - wariant S02a02 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 2,23 ha, wariant S02b02 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 112,44 ha.

Po rozpoznaniu ww. wniosku Kierownik BP decyzją nr [...] kwietnia 2011 r. orzekł o przyznaniu płatności PRŚ na rok 2009 w pomniejszonej wysokości. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: "Dyrektor ARiMR, "organ odwoławczy"), decyzją Nr [...] z [...] listopada 2010 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP decyzją nr [...] z [...] marca 2011 r., orzekł o odmowie przyznania płatności PRŚ na rok 2009. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2011 r., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1046/11, po rozpoznaniu skargi spółki, orzekł o oddaleniu skargi. W wyniku złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1357/12 orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd

I instancji. Wskutek powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 181/14, orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji (odpowiednio : [...] z [...] sierpnia

2011 r. i nr [...] z [...] marca 2011 r.).

W międzyczasie spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. W wyniku rozpoznania ww. żądania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany także: Prezes ARiMR) decyzją nr [...] z [...] grudnia 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2012 r.

Następnie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP nr [...] z [...] marca 2011 r. W wyniku rozpoznania tego wniosku Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z [...] lutego 2012 r., orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji (będąc zobowiązany wskazaniami zawartymi w wyroku do uzupełnienia materiału dowodowego

o dokumentację dotyczącą postępowań za lata 2007- 2008 oraz wyjaśnienia, okoliczności dotyczących realizowania w tych latach programu rolnośrodowiskowego

i uzyskania z tego tytułu płatności) włączył do przedmiotowego postępowania kopię dokumentacji dotyczącej postępowań za lata 2007-2008, wezwał spółkę do wskazania osób (firm) wykonujących prace rolne w 2009 r. na gruntach deklarowanych do płatności oraz do przedstawienia dokumentacji potwierdzającej posiadanie gruntów

w 2009 r. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżąca złożyła kserokopie dokumentów (umowy, faktury, protokoły, ewidencja środków trwałych, sprzedaży) oraz wniosła

o przesłuchanie w charakterze świadków: M. D., K. R., G., P. M., Z. B., M. P..

Jednocześnie organ I instancji wystąpił do Dyrektora ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2010 r. (o zmianie decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej) oraz decyzji nr [...] z [...] marca 2010 r. (o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości) wydanych po rozpoznaniu wniosków spółki złożonych na lata 2007 i 2008.

W wyniku tego postępowania nadzwyczajnego Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z [...] lutego 2015 r. stwierdził nieważność wydanej wobec spółki decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności PRŚ na rok 2008. Następnie Prezes ARiMR decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. po rozpoznaniu odwołania spółki, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i odmówił stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP nr [...] z [...] marca 2010 r., wydanej w sprawie płatności PRŚ za rok 2008. Jednocześnie Prezes ARiMR decyzją nr [...] z [...] maja 2015 r. orzekł o uchyleniu w całości decyzji Dyrektora ARiMR nr [...] z [...] lutego 2015 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP nr [...] z [...] kwietnia 2010 r., wydanej w sprawie płatności PRŚ za rok 2007.

W toku postępowania organ I instancji włączył do materiału dowodowego sprawy - tabelaryczne zestawienie wspólników podmiotów oraz podanych przez nich kont bankowych, tabelaryczne zestawienie podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów na rok 2009 oraz ich wspólników, akta rejestrowe skarżącej w ewidencji producentów, kopie wniosków podmiotów ubiegających się w latach 2005-2013

o płatności do działek deklarowanych w roku 2009 przez spółkę oraz umowy przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych pomiędzy spółką i innymi podmiotami, kopie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do deklarowanych w roku 2009 przez spółkę działek, tabelaryczne zestawienie gruntów zgłaszanych przez podmioty powiązane z P. M. w roku 2009, dokumenty z akt postępowań spółek [...] s.c., [...] s.c., [...] s.c. oraz P. M. - akta rejestrowe ewidencji producentów, wnioski o przyznanie płatności na rok 2009, dokumentację KRS, protokół z przesłuchania M. W. z [...] listopada 2015 r.

Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229 poz. 2273 ze zm., zwana dalej: ustawą ONW), § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem PRŚ), art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74, zwane dalej: rozporządzeniem 1975/2006), art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (DZ.U.L 312 z 23.12.1995 r., zwane dalej: rozporządzeniem 2988/95), oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) orzekł o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, iż spółka nie spełniła warunków określonych w art. 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ ze względu na stworzenie przez P. M. sztucznych warunków, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006, w celu uzyskania nienależnych płatności poprzez sztuczny podział posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem spółki - poprzez zmianę ostatecznej decyzji Kierownika [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku z uwzględnieniem przesłanek wznowienia z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. art. 153 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 2

i art. 1 pkt 40 ustawy o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015.r. poz. 658) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że ocena prawna

i zobowiązania co do dalszego prowadzenia sprawy wyrażone w wydanych uprzednio prawomocnych wyrokach w sprawie nie wiążą organu w postępowaniu zakończonym zaskarżaną niniejszym odwołaniem decyzją, w sytuacji gdy w obowiązującym w dacie orzekania stanie prawnym, jedyną przesłanką utraty mocy wiążącej oceny prawnej

i wskazań wyroku jest zmiana stanu prawnego.

Podniósł także zarzut braku obiektywizmu, braku staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów

w ustaleniu stanu faktycznego w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody. Nadto błędną, arbitralną, dowolną ocenę materiału dowodowego - nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 oraz art. 2 lit. a i b art. rozporządzenia Rady WE 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz.UE.L.30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16, zwane dalej: rozporządzeniem nr 73/2009).

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] lipca 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w wydanym w sprawie wyroku sąd administracyjny stwierdził naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1, art. 80 i art. 16 § k.p.a.), co doprowadziło do wadliwej lub co najmniej przedwczesnej odmowy przyznania płatności za 2009 r., z naruszeniem przepisów: § 2 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 5 i § 17 ust. 1 rozporządzenia PRŚ. Sąd zalecił organom uzupełnienie materiału dowodowego sprawy o dokumentację dotyczącą postępowań za lata 2007-2008 oraz wyjaśnienie okoliczności przyznania płatności za te lata oraz uwzględnienie wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z 3 grudnia 2013 r.

Dyrektor ARiMR podał, iż podstawą odmowy przyznania płatności PRŚ przez organ I instancji jest uznanie, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków. Powyższa okoliczność nie była przedmiotem poprzednich rozważań zarówno organów administracji ARiMR jak i sądu administracyjnego. Tym samym są to nowe ustalenia faktyczne organów, które nie mogły być przedmiotem oceny również sądu administracyjnego. Wskazał, że okoliczności stworzenia sztucznych warunków pojawiły się w sprawie dopiero po analizie kilkudziesięciu podmiotów, spółek cywilnych i spółek z o.o., które zostały utworzone przez identyczną grupę osób. Ustalenia te wymagały porównania składów osobowych kilkudziesięciu spółek, które składały wnioski na przestrzeni ostatnich lat, ich siedziby, sposobu działania, powiązań osobowych, wychwycenia mechanizmów działania, treści składanych wniosków. Wychwycenie mechanizmów działania mogło natomiast nastąpić dopiero po pewnym czasie po analizie wniosków składanych przez te spółki na przestrzeni ostatnich lat, gdy pewien schemat działania nabrał cech powtarzalności. W czasie wydawania poprzednich decyzji w sprawie organy ARiMR takich ustaleń jeszcze nie posiadały. Stwierdzenie sztucznych warunków poprzez podział gospodarstwa w celu uzyskania nienależnych płatności, możliwe było dopiero po analizie dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M..

Podkreślił, iż przedmiotem analizy było postępowanie P. M. który, według stanu na rok 2009, wspólnie z członkami najbliższej rodziny, zawiązał kilkadziesiąt spółek cywilnych i spółek z o.o., składających odrębne od niego i (jego ówczesnej żony) R. M., wnioski o przyznanie płatności. Ustalono, iż małżonkowie M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów, nadanych osobom fizycznym, utworzyli dodatkowo 10 spółek (cywilnych i z o.o.), w których są jedynymi współwłaścicielami, a w pozostałych spółkach jedno z małżonków jest wspólnikiem, a drugim wspólnikiem jest zamiennie D. M. - syn P. i R. M., [...] sp. z o.o. lub [...] SA. Zarówno małżonkowie M. jak i wszystkie pozostałe podmioty, złożyli w 2009 r. odrębne wnioski o przyznanie płatności obszarowych. We wniosku na rok 2009 skarżąca wnioskowała o przyznanie płatności obszarowej, w związku użytkowaniem gruntów rolnych na powierzchni łącznej wynoszącej [...] ha. Jak wynika z odpisu z KRS o nr [...] spółkę reprezentuje zarząd w osobie: P. M. - Prezes Zarządu, wspólnikiem spółki jest P. M. oraz [...] SA. Z danych rejestrowych KRS nr [...] dotyczących [...] SA wynika, że jej jedynymi akcjonariuszami w roku 2009 byli P. M. oraz M. M. (ojciec P. M.). Zatem P. M. był większościowym udziałowcem skarżącej. Ponadto z KRS wynika, że spółka zarejestrowana jest pod adresem ul. K., [...] B., (adres tożsamy z adresem jej wspólnika tj. [...] SA), a przedmiotem jej działalności jest m.in.: uprawa zbóż, ziemniaków, roślin okopowych, szkółkarstwo leśne oraz działalność usługowa związana z rolnictwem i leśnictwem.

Z analizy struktury własnościowej podmiotów (wnioskujących odrębnie

o płatności w roku 2009) wynika, iż bezpośrednio jako wspólnicy występują: P. M., R. M., [...] SA oraz spółki z o.o. (zarejestrowane

w ewidencji producentów ARiMR w roku 2006 i składające od tego roku odrębne wnioski o przyznanie płatności). Pośrednio jednak jak wywiódł organ, własność udziałów we wszystkich opisanych wyżej spółkach skupiła się głównie w rękach P. M., oraz w niewielkim wymiarze R. M. (ówczesnej małżonki)

i M. M. (ojca). Spółki te są jedynie inną formą prawną posiadanego przez P. M. gospodarstwa. Ponadto, wszystkie opisane podmioty wskazały jako swoją siedzibę ten sam adres tj., ul. K., [...][...]. Praktycznie taki sam był również zakres ich działalności (identyczny - w przypadku spółek cywilnych).

Ponadto P. M. prowadzi także działalność gospodarczą jako P. M. [...], co wynika z CEIDG. Działając jako przedsiębiorca P. M. pobierał zlecenia i wystawiał faktury i rachunki za wykonanie prac na rzecz utworzonych przez siebie podmiotów. Pomimo różnej formy organizacyjnej wymienionych podmiotów, to P. M. występował w ich imieniu w postępowaniach przed organami ARiMR. Świadczą o tym przede wszystkim zebrane w ramach prowadzonych postępowań dla ww. podmiotów dokumenty, oświadczenia, zeznania czy nawet odwołania od wydanych aktów prawnych lub skargi do sądu administracyjnego. W sprawie z wniosku spółki na rok 2009 to P.M., jako Prezes Zarządu, złożył wniosek o przyznanie płatności wraz z załącznikami graficznymi oraz oświadczenia będące załącznikami do wniosku, o czym świadczą podpisy na powyższych dokumentach. Zadeklarowana została powierzchnia gruntów wynoszących łącznie [...] ha. Również P. M. - na wezwanie organów - udzielał wyjaśnień, składał korekty, wnioski dowodowe, zapoznawał się z aktami sprawy. Powiązania pomiędzy podmiotami utworzonymi przez P. M. obrazują porozumienia w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych

(z 21 kwietnia 2008 r.), na podstawie których działki ewidencyjne były swobodnie przekazywane między spółkami P. M.. Umowy zostały sporządzone przez podmioty, w których w każdym przypadku działa P. M.. Ponadto P. M. występował o nadanie numeru identyfikacyjnego dla spółek, składał w ich imieniu wnioski o płatności, w imieniu spółek składał (podpisywał) wyjaśnienia i dokumenty oraz wyrażał zgodę na przelewanie przez ARiMR środków finansowych z tytułu dopłat na rachunek bankowy P. M.. Powyższe obrazuje, iż środki finansowe z tytułu dopłat rolniczych wpływały bezpośrednio na rachunki P. M. lub spółek, które faktycznie są zarządzane przez P. M..

Zdaniem organu odwoławczego przedstawione działania P. M. świadczą jedynie o tym, iż jest to jedno gospodarstwo rolne prowadzone przez jedną osobę – P. M., zarządzane przez niego, w których jest on główną osobą decyzyjną. Wyodrębnienie innych podmiotów z jednego gospodarstwa rolnego, może jedynie świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania wyższych płatności z UE. Bowiem powiązanie osobowe pomiędzy poszczególnymi spółkami powoduje, że pomimo wielości występujących podmiotów, w proces pozyskiwania płatności z Unii Europejskiej zaangażowane są te same osoby.

Ponadto utworzone przez P. M. podmioty są także powiązane ze sobą organizacyjnie, przez co nie można w ich przypadku mówić o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Nadto powiązania organizacyjne pomiędzy spółkami przejawiają się także w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek przenoszeniu posiadania działek rolnych, poszczególne działki rolne deklarowane są w kolejnych latach przez różne spółki i samego P. M., przy czym potwierdzeniem ewentualnego przeniesienia posiadania działek rolnych mają być oświadczenia, gdzie w imieniu różnych spółek występują te same osoby. Pomiędzy podmiotami występują powiązania o charakterze osobowym oraz organizacyjnym powodujące, że podmioty te nie prowadzą samodzielnie działalności rolniczej, a jedynym celem ich utworzenia było uzyskanie nienależnych płatności. Wymienione podmioty powiązane są ze sobą osobowo - poprzez osobę P. M., który we wszystkich ze wskazanych powyżej spółek pełni funkcję umożliwiającą sprawowanie kontroli nad tymi podmiotami - wspólnika, prezesa zarządu, prokurenta bądź pełnomocnika. Ponadto podobne funkcje w spółkach sprawują także członkowie rodziny P. M. m.in. R. M., oraz inne osoby, których nazwiska powtarzają się w większości podmiotów: M. P., M. D., W. K.. Powoduje to, że mimo pozornej wielości podmiotów działalność rolnicza prowadzona jest de facto przez te same osoby. Aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

Zdaniem Dyrektora ARiMR, z przebiegu całego postępowania wynikło, że

w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Powyższe jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominiecie przepisów, narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95. Weryfikacja wniosku o przyznanie pomocy, jak również innych wniosków złożonych do organu, wykazała istniejące powiązania osobowe pomiędzy spółkami i P. M.. Zachodzące powiązania w zakresie udziału P. M. w każdym z postępowań wszczętych na wniosek wymienionych w decyzji spółek, dały podstawę do stwierdzenia, iż zachodzą uzasadnione podstawy do twierdzenia, że P. M. stworzył sztuczne warunki uzyskania pomocy, poprzez chęć przysporzenia wielokrotności maksymalnego limitu pomocy przysługującemu jednemu beneficjentowi. A płatność PRŚ podlega modulacji.

Podał, iż we wniosku o płatność PRŚ spółka zadeklarowała grunty o łącznej powierzchni [...] ha. W tym samym roku (2009) P. M. zadeklarował do płatności PRŚ powierzchnię wynoszącą [...] ha, spółka [...] s.c. zadeklarowała do płatności ONW powierzchnię gruntów [...] ha, [...] s.c. zadeklarowała do płatności powierzchnię gruntów [...] ha, zaś [...] s.c. powierzchnię [...] ha. Oddzielne zgłoszenie do płatności ONW przez P. M. oraz 4 wybrane (spośród wielu) i analizowane podmioty, powierzchni łącznej wynoszącej [...] ha, umożliwia ominięcie przepisów modulacyjnych i jest sprzeczne z unormowanymi celami wsparcia.

Ocenił dalej, że skarżąca sama nie prowadziła działalności rolniczej, zatrudniała firmę, której właścicielem był sam P. M.. Nie wykazała, czy to na jej ryzyko

i rachunek były prowadzone prace rolne, nie wykazała też czy plon był zbierany i jakie było jego wykorzystanie. Sposób działania P. M. miał na celu ominięcie przepisów modulacyjnych, opisanych powyżej. Spółka została utworzona "sztucznie", tylko w celu otrzymania wyższych dotacji z UE, nie była posiadaczem gospodarstwa rolnika, a zatem nie spełniała definicji "producenta rolnego". Wszystkie podmioty

w których głównym udziałowcem jest P. M., zajmując tę samą siedzibę

(ul. K. B., woj. mazowieckie), zadeklarowały do płatności grunty rolne położone w kilku innych województwach, dodatkowo w gospodarstwie rozproszonym na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby, znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa (ekologicznego, a więc ze swej natury wysokonakładowego) i podważa sens ekonomiczny takiej działalności. Jednocześnie pomimo pozornego (oceniając jeden podmiot) rozproszenia, analiza gruntów zadeklarowanych przez całą grupę podmiotów związanych z P. M. wykazała zadziwiającą, a w ocenie organu nieprzypadkową, zbieżność ich położenia. O ile zrozumiałym byłoby zdeklarowanie przez spółkę gospodarstwa rolnego położonego np. w woj. [...], odrębnie od gospodarstwa rolnego zgłoszonego bezpośrednio przez P. M., położonego w województwie zachodniopomorskim, to nie jest możliwe zrozumienie celowości, odrębnego zgłaszania do płatności gruntów położonych de facto obok siebie, przez podmioty mające tego samego właściciela, zajmujące tą samą siedzibę, a przede wszystkim prowadzące identyczny rodzaj działalności, oraz korzystającego z tej samej siły roboczej czy też maszyn i urządzeń. Podał, iż jak wynika z dokumentów sprawy, w 2009 r. prace na zlecenie spółki wykonywała firma usługowa [...], której właścicielem jest P. M.. Tym samym prace w spółce na jej zlecenie wykonywał, jej wspólnik.

Zdaniem Dyrektora ARiMR organ I instancji zebrał kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczynił prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności utworzenia kolejnej spółki przez P. M., zawierania kolejnych porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości między spółkami i małżonkami, przeanalizował szczegółowo istniejące powiązania osobowe, rodzinne, pełnione w spółkach funkcje. Z powyższego zasadnie wywiódł, iż to P. M. wraz członkami rodziny (byłą żoną R. M.) w 2009 r. był posiadaczem gospodarstwa rolnego i to on prowadził działalność rolną wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek. To P. M. (Prezes i zarazem wspólnik skarżącej spółki) uzyskiwał dochody i ponosił koszty, o czym świadczą przede wszystkim zebrane w aktach faktury VAT (wymienione w treści niniejszej decyzji) oraz to on świadczył usługi rolne poprzez działalność gospodarczą [...], a więc prowadził jedno spójne gospodarstwo rolne, sztucznie podzielone i zgłaszane oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych jako odrębni producenci rolni, działający w formie spółek.

Organ odwoławczy wskazał, iż w żaden sposób nie podważa obowiązującej

w prawie polskim zasady odrębności podmiotów, jednak przy tak stworzonej strukturze własnościowej analizowanych podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, nie pozwala na przyjęcie stwierdzenia, iż działalność rolnicza w formie licznych spółek kapitałowych jest uzasadniona okolicznościami ekonomicznymi. Wręcz przeciwnie pozwala stwierdzić, iż stanowi sztuczne działanie P. M.

w celu uzyskania nienależnych płatności poprzez obejście przepisów prawa. We wszystkich spółkach, które deklarowały do płatności (w latach 2005-2007) grunty deklarowane do płatności przez skarżącą w 2009 r., wspólnikiem był P. M.. Wszystkie przekazania gruntów następowały na podstawie umów dzierżawy lub poddzierżawy gruntów lub też "umów przeniesienia posiadania" zawieranych bezpośrednio pomiędzy zainteresowanymi podmiotami.

Ocenił, iż ustalone w sprawie fakty i okoliczności (ta sama siedziba, ci sami wspólnicy bądź prezesi, wzajemne przekazywanie sobie posiadanych gruntów, deklarowanie działek rolnych w tych samych obrębach ewidencyjnych) zasadnie wskazują, że spółka została zawiązana w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasady, że płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem. Podzielił także stanowisko organu I instancji, że ustalone w rozpatrywanej sprawie i wykazane w formie zestawienia tabelarycznego "muliplikowanie" spółek prawa handlowego nie stanowi uzasadnionej okoliczności formy prowadzenia działalności rolniczej, a jest przejawem działania nastawionego na uzyskanie płatności w wyższej niż dopuszczalna kwota i takie działania nie mogą być uznane za pozostające w zgodzie

z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników prowadzących działalność rolniczą i wnioskujących o przyznanie płatności.

Dyrektor ARiMR zaznaczył, iż pomimo wystosowanego przez organ wezwania, spółka w żaden sposób nie wykazała faktu rzeczywistego posiadania w roku 2009 zadeklarowanych gruntów rolnych oraz prowadzenia na nich własnej działalności rolniczej (wezwanie pozostało bez odpowiedzi). Podejmowane przez jej wspólnika (P. M.) czynności miały na celu obejście przepisów prawa. Jako takie należy rozumieć czynności, które jakkolwiek nie są prawnie zakazane, lecz podejmowane są dla osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo.

Odnosząc się do argumentów odwołania organ odwoławczy stwierdził, iż

w sprawie nie doszło do naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), bowiem stwierdzenie okoliczności stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności możliwe było dopiero po analizie dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M. w latach 2006-2009, w tym analizy przekazywania poszczególnych gruntów rolnych pomiędzy spółkami, w których P. M. posiadał udziały, wykonywania prac na zlecenie spółek przez podmioty powołane przez P. M., analizy numerów kont bankowych przez te spółki, a także tożsamości osób zawiązujących te spółki. W dacie wydawania decyzji nr [...] z [...] marca 2011 r. organ I instancji nie był w stanie ustalić mechanizmu stworzenia sztucznych warunków celem uzyskania nienależnych płatności. Okoliczność tworzenia sztucznych warunków nie była przedmiotem rozważań ani ustaleń na ówczesnym etapie, zarówno przez organy administracyjne jak i Sądy Administracyjne. Są to nowe okoliczności, mające znaczenie dla sprawy, ustalone przez organ I instancji już po wydaniu w sprawie rozstrzygnięcia i po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i sądowego. W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

W skardze złożonej na powyższą decyzję do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasadzenie kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2 oraz art.150 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. Ponadto zarzuciła organom ewidentny brak obiektywizmu, brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów przy ustalania stanu faktycznego oraz źle metodycznie zgromadzone dowody. Zarzuciła także błędną, arbitralną, dowolną wręcz kuriozalną ocenę materiału dowodowego - nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 oraz art. 2 i art. 30 rozporządzenia Rady WE 73/2009.

W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia spółka podniosła, że w sprawach nie istnieją i nie istniały podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jedyną podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie stanowi art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wskazał dalej, iż w sprawie rolnośrodowiskowej za rok 2009 organy są bezwzględnie związane wyrokiem sądu administracyjnego. Po ostatniej nowelizacji p.p.s.a. odstępstwem od ścisłego związania oceną prawną i wskazaniami do dalszego prowadzenia sprawy zawartymi w wyroku sądu w sprawie może być jedynie zmiana przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Powtórzył dotychczas prezentowaną argumentację zarówno co do ustaleń faktycznych, jak też wykładni i stosowania przepisów materialnoprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów skarżącego o charakterze proceduralnym. Z wykładni art. 153 p.p.s.a. wynika, że organy są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może dotyczyć dwóch sytuacji: gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd oraz gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia sądowego.

W ocenie Sądu, nie jest zasadny zarzut skargi naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, do którego przeprowadzenia organ I instancji został zobowiązany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 kwietnia 2014 r. w sprawie VIII SA/Wa 181/14. Trafnie bowiem wskazał w tym zakresie organ odwoławczy, że z przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika zakaz dokonywania przez organ innej oceny tych okoliczności faktycznych, które były przedmiotem kontroli sądu administracyjnego i zostały objęte oceną prawną tego sądu. Z przepisu tego zaś nie wynika w żadnym razie zakaz prowadzenia – przy ponownym rozpatrywaniu sprawy - postępowania dowodowego w szerszym zakresie, tj.

w odniesieniu do tych okoliczności faktycznych, które nie były przedmiotem kontroli sądowej. Należy zgodzić się więc z poglądem, że ocena prawna dokonana przez sąd nie wyznacza granic sprawy administracyjnej i nie może być utożsamiana z zakazem czynienia nowych ustaleń faktycznych, jeżeli są one niezbędne do załatwienia sprawy. Granice sprawy administracyjnej wyznacza bowiem stan faktyczny i prawny istniejący

w dniu wydania decyzji.

Organ I instancji, prowadząc ponownie postępowanie administracyjne dotyczące kwestii przyznania płatności PRŚ na rzecz spółki na rok 2009 stwierdził zmianę stanu faktycznego i ustalił nowe okoliczności skutkujące odmową przyznania płatności, które nie były przedmiotem oceny sądowej. Ta zmiana stanu faktycznego i nowe okoliczności sprawy to ustalenie, iż nastąpiło stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności.

Przechodząc do oceny merytorycznej niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy ARiMR art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006, skutkującego odmową przyznania przedmiotowej płatności. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów,

w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Przepis ten stanowi zatem generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe

w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową

i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53) (Vide LEXIS.pl nr 405322). Rygor nieprzyznania płatności w razie stwierdzenia przypadku obchodzenia prawa nie jest ograniczony do określonych rodzajów płatności. Z treści art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 jednoznacznie wynika, że w sytuacji stwierdzonej tym przepisem "nie dokonuje się żadnych płatności".

Podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił także art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, zgodnie z którym działania nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (unijnego), mającymi zastosowanie w danym przypadku, poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Dokonując interpretacji art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006, należy zauważyć, że analogiczną regulację zawiera rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011 (Dz. Urz. UE Nr L 25 z 27 stycznia 2011 r., str. 8, zwane dalej: rozporządzeniem 65/2011) w art. 4 ust. 8. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dokonał wykładni tego przepisu w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond ‘Zemedelie’ – Razplasztatelna agencija). TSUE orzekł, że: 1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego

i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi: prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami; 2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się

o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Wprawdzie ww. wyrok dotyczy wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, które zastąpiło rozporządzenie 1975/2006, jednak treści obu przepisów są tożsame. Rozporządzenia te obejmują przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. L 277, s.1, zwane dalej: rozporządzeniem 1698/2005).

Wyrok w sprawie C - 434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 (odpowiednio art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011). Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków

w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał analizy przepisu art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 w obu aspektach: obiektywnym i subiektywnym, wskazując na ustalenia stanu faktycznego, że utworzona spółka nie posiada odrębnego kierownictwa, nie jest wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym, jest ściśle powiązana osobowo, rodzinnie i kapitałowo, nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz. Została utworzona tylko w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Organy obu instancji, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego

w sprawie, zasadnie, zdaniem Sądu, doszły do przekonania, że przedmiotowa spółka występując o przyznanie płatności na 2009 r., nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej (rolniczej). Świadczą o tym okoliczności dotyczące jej zawiązania, jej składu osobowego, jak również utworzenia przez P. M. i R. M. w 2009 r. 10 spółek, w których byli jedynymi współwłaścicielami oraz 60 spółek cywilnych i z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem, jak również dalsze rozwijanie tego rodzaju działalności w kierunku utworzenia 90 spółek w 2012 r.

Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że okoliczności te należy uznać za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system wsparcia EFRROW. Organy zebrały kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące nie tylko sposobu tworzenia spółek, ale i porozumień w sprawie przeniesienia posiadania deklarowanych do płatności działek w okresie od 2005 r. do 2009 r. Przeanalizowały szczegółowo przedstawione w sposób tabelaryczny w uzasadnieniu decyzji organu

I instancji, a w pełni zaakceptowane przez organ odwoławczy, istniejące powiązania osobowe, rodzinne, majątkowe, pełnione przez P. M. funkcje w spółkach, okoliczności podania w większości utworzonych spółkach (w 87 na 90) konta bankowego P. M. lub jego syna D. M., rejestracji tworzonych podmiotów na przestrzeni lat 2005 - 2012 pod kątem wskazywania siedziby spółek tożsamych z miejscem zamieszkania skarżącego. Poza tym P. M. poprzez firmę [...] wykonywał usługi rolnicze na rzecz podmiotów, w których był wspólnikiem lub pełnił inną funkcję. Konsekwencją stworzenia wielu podmiotów było przyznanie do jednego gospodarstwa wielokrotnie wyższego wsparcia, niż wynikałoby to z przepisów.

W 2009 r. P. M. występował jako wspólnik 60 spółek, które ubiegały się o płatność ONW i PRŚ w pakietach: rolnictwo ekologiczne (pakiet 2 lub SO2) – łącznie do powierzchni 100,00 ha, zaś omówione w decyzjach (dla zobrazowania schematu działania P. M.) trzy utworzone przez niego spółki ([...] s.c., [...] s.c., [...] s.c.) oraz on sam deklarował w ramach tego pakietu powierzchnię – [...] ha, [...] ha, [...] ha i [...] ha. Gdyby P. M. złożył jeden wniosek o przyznanie płatności w powyższych pakietach, to zgodnie z § 10 rozporządzenia PRŚ otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości, niż kiedy składa 60 odrębnych wniosków.

Uznać zatem należy, że prawidłowo oceniony został w sprawie również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia. Działalność spółki w istocie była prowadzona na rachunek P. M., choć pod względem formalnym ryzyko prowadzonej przez nią działalności, jak również przez inne spółki cywilne i spółki z o.o., tworzone przez P. M. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie, obciążały te spółki. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje, zdaniem Sądu, na zamierzoną już w momencie powoływania spółek koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.

W tym miejscu wypada przypomnieć, że warunki i tryb udzielania przedmiotowej pomocy na 2009 r. określa - wydane na podstawie art. 29 ust. 1 ONW - rozporządzenie PRŚ. Treść § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wskazuje producentowi rolnemu, jakie warunki musi spełnić do uzyskania tej płatności. Istotne jest, że wysokość należnej płatności PRŚ powiązana jest z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie określa przedziały dotyczące powierzchni działek,

a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności (§ 10 rozporządzenia PRŚ). Pomoc finansowa z tytułu płatności PRŚ zależna jest więc od wielkości gospodarstwa, a mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc.

Jak wynika z powyższego uregulowania krajowego, wsparcie z tytułu płatności PRŚ z samej istoty skierowane jest przede wszystkim do małych i średnich gospodarstw. Jest to pomoc wieloletnia, wypłacana corocznie według określonego systemu skonstruowanego degresywnie. Każde państwo członkowskie określa stawki płatności. Ustalanie górnych limitów środków przypadających na jedno gospodarstwo rolne ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu kumulowaniu środków

w gospodarstwach wielkoobszarowych. Rolnictwo ekologiczne, z racji konieczności stosowania określonych metod uprawy, w warunkach polskich raczej dotyczy gospodarstw o areale nie przekraczającym 100 ha i inaczej na takiej wielkości powierzchni kształtuje się dochodowość oraz kosztowość. Z tej racji legislator krajowy wprowadził system preferujący mniej powierzchniowe gospodarstwa. Ominięcie przepisów dotyczących modulacji płatności, w ocenie Sądu, powoduje przyznanie płatności sprzeczne z celami wsparcia.

Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu 1698/2005. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju

i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich, wskazany w art. 4 ust. 1 litera c) ww. rozporządzenia nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne podmioty, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek (por. wyrok NSA z 2 października 2015 r., w sprawie II GSK 2112/14 (publ. cbosa). Podkreślenia wymaga również, że spółka nie zatrudniała żadnych pracowników, nie dysponowała zapleczem maszynowym, czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotowi zewnętrznemu należącemu do P. M. (firma [...]). W takiej sytuacji nie może być mowy o poprawie konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji na terenie, który spółka wskazała we wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności

(art. 4 ust. 1 litera a) rozporządzenia 1698/2005).

Ww. okoliczności i mechanizm tworzenia spółek przez tę samą grupę osób, które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, o których mowa w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C – 434/12, zostały szczegółowo przeanalizowane

i stwierdzone przez organy administracji w przedmiotowej sprawie. Tym samym organy ARiMR, dokonały prawidłowej wykładni art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006, które bezpośrednio i wprost stanowi część krajowego systemu prawnego.

Na podstawie materiału dowodowego sprawy organy zasadnie wywiodły, iż spółka nie była samodzielnym posiadaczem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą deklarowane do płatności działki rolne, tylko P. M. jest posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, podzielonego pomiędzy poszczególne podmioty. To on prowadził działalność rolną wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek, uzyskiwał dochody i ponosił wydatki.

W okolicznościach faktycznych tej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, aby spółka, spełniająca formalnie definicję rolnika z art. 2 litera a) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, zarządzała samodzielnie, na własny rachunek gospodarstwem w rozumieniu art. 2 litera b) tego rozporządzenia. W ocenie Sądu, do rozpoznawanej sprawy ma zastosowanie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14, zwane dalej: rozporządzeniem 1166/2008). Zgodnie z art. 2 litera a) tego rozporządzenia, gospodarstwo rolne oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Rozporządzenie to, chociaż zostało wydane w celu stworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych, to jednak nie zawiera innego pojęcia "gospodarstwa", jak zdefiniowane w art. 2 litera b) rozporządzenia 73/2009, a wręcz przeciwnie, uzupełnia je o takie elementy, jak: względy techniczne, ekonomiczne, posiadanie oddzielnego kierownictwa. Taki sposób interpretacji jest zasadny, mając na uwadze wzajemne przenikanie i uzupełnianie się wspólnotowych regulacji i definicji dotyczących wsi oraz systemów płatności.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała w toku postępowania administracyjnego, aby istniały jakieś racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą rodzinnie tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności. Uzasadnienie skarżącej prowadzenia działalności w ramach poszczególnych spółek względami ekonomiczno-organizacyjnymi nie ma oparcia

w materiale dowodowym i jest niezrozumiałe wobec siedziby spółek w miejscu zamieszkania skarżącego, położenia zgłaszanych przez spółki działek do płatności (na terenie całej Polski), obrabiania działek maszynami rolniczymi, które dojeżdżają niekiedy kilkaset kilometrów z siedziby firmy [...] P. M. w B.. Z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania i prowadzenia gospodarstwa, działki danego gospodarstwa winny stanowić zorganizowaną całość, ponieważ programy wsparcia są realizowane w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Zauważyć przy tym należy, że organy ARiMR nie kwestionują możliwości prawnego tworzenia wielu podmiotów w formie spółek cywilnych i z o.o., prowadzących działalność gospodarczą polegającą np. na uprawie zbóż, warzyw, roślin przemysłowych i innych upraw rolnych, chowie i hodowli bydła (tak, jak spółka cywilna [...]). Jednak sam fakt powołania do bytu prawnego spółki oraz dopełnienie wpisu jej do rejestru producentów rolnych nie świadczy sam w sobie, że w zamiarze jej założycieli ma ona objąć faktycznie w posiadanie dane grunty i istotnie będzie prowadzić na nich realną produkcję rolną.

Analizując podjęte w postępowaniu administracyjnym decyzje Sąd uznał, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów procesowych w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione, a na marginesie dodać należy, że sprawa nie dotyczyła wznowienia postępowania.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.