Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 784/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2019, poz. 506), art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2020r., poz.808, dalej p.o.u.a.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. Z 2020 r., poz. 256, dalej K.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania M. B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2018 r., nr [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Prezydent [...], decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...] [...] odmówił M. B. umorzenia w całości należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, wynoszących na dzień [...] października 2018 r. [...] zł należności głównej i [...] zł odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczonych na dzień [...] października 2018 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż M. B. złożył wniosek o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego, jakie posiada wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (dalej MOPR) w [...] z tytułu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną - D. B., ze względu na problemy zdrowotne, korzystanie z pomocy społecznej oraz pozostawanie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku.

W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskodawca mieszka w mieszkaniu komunalnym, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu. Ma 55 lat, jest osobą rozwiedzioną, posiadającą wykształcenie zawodowe (mechanik maszyn i urządzeń rolniczych).

Z informacji udzielonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej we [...] wynika, iż wnioskodawca poza pomocą materialną nie korzysta z innych form pracy socjalnej. Wskazano również, że w roku 2016 wnioskodawca ubiegał się o ustalenie stopnia niepełnosprawności, czego jednak nie uzyskał.

Z kolei Powiatowy Urząd Pracy we [...] poinformował, że od [...] lipca 2014 r. M. B. figuruje w ewidencji Urzędu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Podsumowując powyższe ustalenia Prezydent [...] stwierdził, iż w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu niekorzystanie z zaproponowanych przez urząd pracy form pomocy pozwala domniemywać, że nie jest zainteresowany podjęciem aktywności zawodowej. Ponadto nie korzysta również z żadnej formy pracy socjalnej poza ubieganiem się i otrzymywaniem pomocy o charakterze materialnym. Nie legitymuje się też określonym przez Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności stopniem niepełnosprawności. Nie jest również możliwe określenie przeciwwskazań do podejmowania zatrudnienia ze względu na schorzenia kardiologiczne, ponieważ lekarz prowadzący (kardiolog) nie udzielił odpowiedzi w sprawie.

Odnosząc się do przedłożonego przez M. B. orzeczenia lekarskiego z nr [...] z dnia [...] października 2018 r., w którym lekarz medycyny pracy wskazał, że M. B. nie może podjąć pracy na stanowisku pracownika gospodarczego w Centrum [...]" we [...] wobec istniejących przeciwwskazań zdrowotnych, organ wskazał, że załączony dokument potwierdza, iż wnioskodawca nie może wykonywać pracy na wskazanym w skierowaniu stanowisku, co jednak nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że nie może on podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia odpowiedniego do aktualnego stanu zdrowia oraz kwalifikacji, w tym możliwości przekwalifikowania się.

Prezydent zwrócił również uwagę, że od dnia [...] października 2015 r. świadczenie alimentacyjne z funduszu nie jest już wypłacane, a więc należność główna wobec organu wypłacającego świadczenie nie narasta, co stwarza wnioskodawcy możliwość stopniowego, całkowitego uregulowania zobowiązań alimentacyjnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Prezydent odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w terminie prawem przewidzianym M. B. podnosząc, iż z uwagi na jego sytuację zdrowotną i trudną sytuację życiową, niemożność znalezienia pracy zaistniały podstawy do umorzenia zaległych należności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W swoim rozstrzygnięciu Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji co do sytuacji rodzinnej i zdrowotnej M. B.. SKO uznało, iż sytuacja zdrowotna i zawodowa skarżącego nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia. Skarżący wprawdzie zgłaszał organowi schorzenie kardiologiczne, podnosił argument braku zgody lekarza medycyny pracy na podjęcie pracy na stanowisku pracownika gospodarczego, jednakże SKO uznało, że nie jest to definitywny zakaz podejmowania pracy, a jedynie przeciwwskazanie do podjęcia pracy na tym konkretnym stanowisku. Także Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uznał, iż skarżącego nie można uznać za osobę niepełnosprawną. Według Kolegium powyższe prowadzi do wniosku, iż M. B. ma możliwość podejmowania aktywności, w tym zawodowej. Istnieją zatem szanse na zatrudnienie skarżącego, co pozwoli na systematyczne wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku uregulowania długu alimentacyjnego.

W skardze na powyższą decyzję M. B., poza powtórzeniem wcześniejszej argumentacji, podniósł, iż od [...] stycznia 2019 r. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z 16 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Po 221/19 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni powołanego art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organy podjęły też działania zmierzające do ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej M. B.. Niemniej jednak ze skargi wynika, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] lutego 2019 r. skarżący legitymował się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] stycznia 2019 r., którym zaliczono go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. We wskazaniach tego orzeczenia, dotyczących odpowiedniego zatrudnienia podano "według zaleceń lekarza medycyny pracy". W orzeczeniu stwierdzono, iż niepełnosprawność M. B. istnieje od [...] grudnia 2013 r. a orzeczenie zostało wydane do dnia [...] stycznia 2022 r.

Sąd zauważył, iż okoliczność legitymowanie się przez skarżącego orzeczeniem o niepełnosprawności była nieznana organowi odwoławczemu w dacie orzekania, niemniej mogła mieć ona wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organy przyjęły, iż skoro M. B. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, to brak jest przesłanek do uznania, iż nie może podjąć pracy zarobkowej. Tymczasem od dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący legitymuje się wyżej opisanym orzeczeniem o zaliczeniu go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Orzeczenie z [...] stycznia 2019 r. wskazuje, iż w odniesieniu do skarżącego występują istotne ograniczenia w możliwości podejmowani przez niego pracy zarobkowej, co niewątpliwie może rzutować na ocenę jego sytuacji rodzinnej i dochodowej. Wspomniane wyżej okoliczności faktyczne istniały w dacie wydania zaskarżonej decyzji, choć były organowi nieznane i wyszły na jaw dopiero na etapie wniesienia skargi do tutejszego sądu. Zdaniem Sądu ujawnienie w skardze faktu istnienia ww. orzeczenia z [...] stycznia 2019 r. stanowiło okoliczność faktyczną, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Nadto Sąd uznał za zasadny podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. gdyż organ odwoławczy bezpośrednio przed wydaniem decyzji nie zapewnił stronie możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co skutkowało brakiem wiedzy organu o wydaniu orzeczenia o niepełnosprawności z [...] stycznia 2019 r.

Sąd zalecił SKO by ponownie jeszcze raz zbadało sytuację rodzinną i dochodową skarżącego, a w szczególności uwzględniło posiadane przez M. B. orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną we wstępie decyzję o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

Kolegium wskazało, że zleciło organowi I instancji na podstawie art. 136 K.p.a. przeprowadzenie postępowania dowodowego odnośnie aktualnej sytuacji majątkowej M. B. (sytuacja mieszkaniowa, dochody, długi, stałe wydatki, pobierane świadczenia, korzystanie z pomocy społecznej, ew. rodzinny wywiad środowiskowy - alimentacyjny itp.), aktualnej sytuacji rodzinnej M. B., jego aktualnej sytuacji zdrowotnej (orzeczenie o niepełnosprawności, leczenie) oraz perspektyw podjęcia pracy zarobkowej, w tym ustalenia czy na rynku pracy istnieją oferty pracy dla osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym.

Po otrzymaniu dodatkowych dokumentów Kolegium zawiadomiło stronę o możliwości zapoznania się z nimi oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, iż aktualnie skarżący ma 57 lat, jest rozwiedziony, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada innych osób na utrzymaniu. Nie posiada majątku. Mieszka w mieszkaniu komunalnym. Jak podał w oświadczeniu o sytuacji dochodowej i rodzinnej miesięczne jego stałe wydatki to ok.: energia [...] zł, woda plus ścieki [...] zł, gaz [...] zł, czynsz [...] zł, telefon [...] zł. Miesięczny stały wydatek na leki [...] zł. Łącznie: [...] zł.

W ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy we [...] M. B. figuruje jako osoba poszukująca pracy (od dnia [...] lipca 2020 r. - na dzień sporządzenia wywiadu alimentacyjnego nie był w ogóle zarejestrowany w PUP). Organ ustalił, że aktualnie urząd ten nie posiada ofert dla osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie ma także możliwości skierowania osoby poszukującej pracy na szkolenie, gdyż PUP dysponuje jedynie środkami przeznaczonymi dla osób bezrobotnych, otrzymanymi w ramach programów unijnych (k. 28 akt uzupełniających postępowanie dowodowe). Skarżący choruje na schorzenia kardiologiczne.

SKO wskazało, że z pisma Powiatowego Urzędu Pracy we [...] z dnia [...] września 2018 r., Nr [...] wynika, że został określony profil w ramach którego M. B. mógł korzystać z różnych form pomocy określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jednakże nie korzystał z żadnej z form pomocy.

Dnia [...] stycznia 2019 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie, na mocy którego zaliczył M. B. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do [...] stycznia 2022 r. Niepełnosprawność istnieje od [...] grudnia 2013 r., natomiast ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od [...] grudnia 2018 r.

Dalej ustalono także, że M. B. od 2010 r. korzystał z różnego rodzaju świadczeń z pomocy społecznej i otrzymywał świadczenia pieniężne na zakup artykułów żywnościowych i na uregulowanie czynszu, na zakup opału, opłatę rachunków za gaz, zakup odzieży, środków higieny osobistej, opłat za energię elektryczną, opłat za wodę, zapłaty za lekarstwa. Dochód wniskodawcy w 2018 r. pochodził z pomocy społecznej, otrzymywał on pomoc na zakup żywności, dopłatę do czynszu, pomoc na zakup leków oraz zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia, łącznie [...] zł miesięcznie (wywiad środowiskowy z dnia [...].08.2018).

Aktualnie, sytuacja wygląda podobnie tj. dochód wnioskodawcy pochodzi ze świadczeń z pomocy społecznej. Korzysta on z różnego rodzaju świadczeń, w tym z zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie [...]zł miesięcznie (od [...] kwietnia 2019 r. do [...] grudnia 2021 r.) oraz różnego rodzaju zasiłków celowych (na leki, wyżywienie, dofinansowanie opłat mieszkaniowych).

Jak wynika z pisma Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] tylko w okresie od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r. otrzymał pomoc finansową w łącznej wysokości [...] zł, co daje [...] zł miesięcznie netto (k. 25). Dla porównania minimalna emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna wynoszą aktualnie [...] zł i są to kwoty brutto.

M. B. oświadczył nadto, iż posiada zobowiązania względem Funduszu Alimentacyjnego we [...] kwocie ok. [...] zł, wobec córki [...] ok. [...] zł, wobec syna Jacka ok. [...] zł, a także inne - pozaalimentacyjne w kwocie [...]zł.

SKO wskazało, że powstanie zadłużenia objętego niniejszym postępowaniem i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania wnioskodawcy polegającego na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec córki D. B.. Zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym (dalej K.r.o.) obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, bowiem służy realizacji zasady ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego utrzymanie, wychowanie, edukację. Państwo jedynie pomaga w częściowym zaspokajaniu potrzeb dzieci, których rodzice znajdują się w trudnej sytuacji. Jak wynika z art. 133 § 1 K.r.o. zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci mają charakter obligatoryjny. Przyznanie zatem ulgi jaką jest umorzenie należności, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, może nastąpić wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy rodzic nie może wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego, na skutek okoliczności w pełni od niego niezależnych.

Oceniając sytuację zdrowotną i zawodową skarżącego, w świetle nowo zgromadzonych dowodów, SKO stwierdziło, że jest ona trudna jednak nie uniemożliwia całkowicie podjęcia zatrudnienia. Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie dyskwalifikuje Skarżącego na rynku pracy. Ma on możliwość poszukiwania pracy nie tylko zgodnie ze swoimi kwalifikacjami, ale także zatrudnienia dla osób bez kwalifikacji, bowiem z uwagi na wiek i brak funduszy w PUP przeznaczonych dla osób poszukujących pracy nie ma możliwości przekwalifikowania zawodowego. Zdaniem Kolegium, mimo braku w danym dniu ofert dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności M. B. ma szanse na zatrudnienie, co pozwoli na systematyczne wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku uregulowania długu alimentacyjnego.

Kolegium wskazało na małą aktywność M. B. w zakresie poszukiwania pracy oraz podkreśliło wieloletnią, wyjątkowo niską aktywność w spłacaniu zadłużenia, bowiem przez cały okres od momentu, gdy rozpoczęto wypłatę świadczeń, do dnia [...] lipca 2020 r. na koncie dłużnika odnotowano jedynie dwie wpłaty na poczet spłaty zadłużenia: w dniu [...] lipca 2015 r. w wysokości [...] zł oraz w dniu [...] grudnia 2016 r. w wysokości [...] zł. Organ wyjaśnił, że M. B. zobowiązany jest do zwrotu należności z tytułu wypłaty z Funduszu Alimentacyjnego za okres od września 2014 r. do sierpnia 2015 r. Należność główna wynosi [...] zł, natomiast odsetki na dzień [...] lipca 2020 r. wynoszą [...] zł. Należność główna nie narasta, gdyż świadczenie nie jest już wypłacane.

W ocenie SKO wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy i jako takie, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi powinny być wykładane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Umorzenie zatem powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, przy czym stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Tak niska aktywność w spłacaniu zadłużenia, kilkuletni brak wpłaty nawet symbolicznych kwot świadczy, zdaniem organu, o braku woli spłaty po stronie zobowiązanego, a nie o obiektywnych przeszkodach. W miesiącu maju i czerwcu 2020r. Skarżący dysponował dochodami netto na poziomie najniższej emerytury brutto i nie dokonał żadnej wpłaty.

Zdaniem SKO w świetle powyższego nie było możliwości orzeczenia odmiennie niż organ I instancji w zakresie odmowy umorzenia należności.

Decyzję SKO M. B. w terminie prawem przewidzianym zaskarżył w całości. W skardze podniósł, że SKO nie zastosowało się do zaleceń wyroku z dnia [...] stycznia 2020 r. W szczególności nie wzięło pod uwagę orzeczenia o niepełnosprawności i tego, że występują istotne ograniczenia w podjęciu pracy przez skarżącego. Skarżący podał, że jego jedynym źródłem utrzymania są zasiłki z pomocy społecznej. Z uwagi na schorzenia kardiologiczne nie może podjąć pracy. Dodał, że inne organy umorzyły mu zaległe należności, a wtenczas był osobą zdrową.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. Nr 2167) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 stycznia 2020 r., sygn II SA/Po 221/19, zatem zgodnie z art. 153 P.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. oznacza więc, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wyrażonym wcześniej w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.

Dokonując kontroli zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji SKO w [...] Sąd nie mógł jej dokonać z pominięciem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...] stycznia 2020 r. Zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w powyższym wyroku rolą organu było ponowne zbadanie sytuacji rodzinnej, osobistej i majątkowej skarżącego, a w szczególności uwzględnienie w swych rozważaniach, że skarżący od dnia [...] stycznia 2019r. legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Organ miał rownież wziąć pod uwagę, że orzeczenie z [...] stycznia 2019 r. wskazuje, iż w odniesieniu do skarżącego występują istotne ograniczenia w możliwości podejmowania przez niego pracy zarobkowej, co niewątpliwie może rzutować na ocenę jego sytuacji rodzinnej i dochodowej.

Rolą Sądu w niniejszym postępowaniu jest więc ocena, czy SKO zastosowało się do ww. zaleceń Sądu.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że SKO postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. zleciło Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w [...] przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia aktualniej sytuacji majątkowej, rodzinnej, zdrowotnej M. B., a także zweryfikowanie perspektyw podjęcia pracy przez skarżącego, w tym ustalenie czy na rynku pracy istnieją oferty dla osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym.

Z ustaleń organu, w tym z wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego [...] lipca 2020 r., wynika że M. B. ma 57 lat, posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe, w zakresie mechanik maszyn i urządzeń rolniczych. Na okres od [...] grudnia 2018 r. do [...] stycznia 2022 r. ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności z możliwością podjęcia zatrudnienia według zaleceń lekarza medycyny pracy (k.17). Jest rozwiedziony, zajmuje mieszkanie komunalne i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z przyznanego mu zasiłku stałego ([...] zł), otrzymał również zasiłki celowe na zakup leków i sfinansowanie posiłków (łącznie [...] zł). W związku z przyznaniem od [...] kwietnia 2019 r. do [...] stycznia 2022 r. zasiłku stałego skarżący utracił od [...] kwietnia 2019 r status osoby bezrobotnej. Organ ustalił, że w rozliczeniu miesięcznym M. B. otrzymuje za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] pomoc w kwocie [...]zł netto, która to kwota jest zbliżona do najniższej wysokości emerytury. Wskazując organowi jakie opłaty ponosi miesięcznie M. B. podał, że na zakup leków wydał kwotę [...]zł, za mieszkanie płaci [...] zł, opłaty za telefon komórkowy wynoszą [...] zł miesięcznie. Ponadto przedstawił organowi fakturę za wodę i ścieki w kwocie [...]zł za okres od [...] grudnia 2019 r. do [...] marca 2020 r.,. za energie elektryczną w kwocie [...]zł za okres od [...] lutego 2020 r. do [...] kwietnia 2020 r. oraz fakturę za gaz w kwocie [...]zł dotyczącą rozliczenia za okres od [...] lutego 2020 r. do [...] kwietnia 2020 r. Przy tym skarżący posiada zobowiązania względem funduszu alimentacyjnego w [...] w kwocie [...]zł należności głównej i [...] zł odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych na dzień [...] lipca 2020 r., jak oświadczył posiada również zobowiązania względem funduszu alimentacyjnego we [...] w kwocie około [...] zł, a także zadłużenie wobec córki [...] w kwocie około [...] zł i syna Jacka w kwocie około [...] zł, ponadto inne poza alimentacyjne zobowiązania w kwocie [...]zł. Nadto w okresie W okresie od [...] do [...] dłużnik otrzymał pomoc w łącznej kwocie [...]zł.

Co się zaś tyczy weryfikacji możliwości podjęcia pracy przez skarżącego, organ wystąpił [...] lipca 2020 r. do Powiatowego Urzędu Pracy we [...] o wskazanie, czy dysponuje ofertami zatrudnienia dla osoby posiadającej zawód wyuczony mechanik maszyn i urządzeń rolniczych legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wymagającej zatrudnienia "według wskazań lekarza medycyny pracy", czy na rynku pracy istnieją oferty pracy dla osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym oraz czy dłużnik ma możliwość podjęcia zatrudnienia lub ewentualnego zdobycia nowych kwalifikacji. W odpowiedzi z dnia [...].07 2020 r. (k.28) Powiatowy Urząd Pracy we [...] poinformował, że od dnia [...] lipca 2020 r Pan M. B. figuruje w ewidencji Urzędu jako osoba poszukująca pracy, jednak na dzień [...].07.2020 r Urząd nie dysponuje ofertami pracy będącymi przedmiotem zapytania. Nie ma również możliwości skierowania osoby poszukującej pracy na szkolenie, ponieważ oferty takowe skierowane są dla osób posiadających status osoby bezrobotnej.

Organ ustalił jednak, że przez lata skarżący nie podejmował żadnych starań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej, w tym poszukiwania pracy. Wprawdzie zarejestrował się w Urzędzie Pracy niemniej jednak sam nie wykazywał inicjatywy w znalezieniu zatrudnienia. Wprawdzie aktualnie skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem uwzględnienia zaleceń lekarza medycyny pracy, niemniej jednak z powyższego orzeczenia nie wynika zakaz podejmowania jakiejkolwiek pracy. Sam fakt istnienia orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie przesądza o istnieniu z tego tytułu niezdolności do pracy. Orzeczenie stwierdzające u określonej osoby umiarkowany stopień niepełnosprawności, oznacza, że w danym wypadku chodzi o osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Wobec powyższego istnieje względem skarżącego potencjalna możliwość podjęcia pracy, jeśli uwzględniać będzie ona wymogi zawarte w orzeczeniu. Sama okoliczność, że na moment złożenia zapytania przez organ nie było ofert pracy dla osoby o kwalifikacjach takich jak skarżący, nie oznacza że w dłuższej perspektywie czasowej takie oferty nie pojawią się. Nadto to po stronie skarżącego powinna zaktualizować się chęć poszukiwania pracy i uzyskiwania wynagrodzenia, gdyż aktualnie utrzymuje się on jedynie z pomocy socjalnej. Osiągnięcie jakichkolwiek dochodów zdecydowanie poprawi ogólną sytuację majątkową skarżącego, a co istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania mogłoby doprowadzić do spłaty zaległych należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, chociażby w niewielkich kwotach. Skarżący utrzymuje się ze skromnych dochodów ale nie można pomijać faktu, że na samo swoje utrzymanie (opłata za mieszkanie, telefon, media) wydaje stosunkowo niewielkie kwoty. Jest objęty pomocą ośrodka w zakresie dofinansowania leków i zakupu posiłków. Przez lata jednak nie regulował kwot zadłużenia, a aktualne okoliczności wskazują, że mimo skromnych środków może nawet niewielkie kwoty przeznaczać na spłatę swojego zadłużenia.

Zgodnie z będącym podstawą rozstrzygnięcia w tej sprawie art. 30 ust. 2 p.o.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma zatem wyjątkowy charakter i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.

Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostawiono uznaniu organu administracji publicznej, co oznacza, że umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego nie jest obligatoryjne nawet w przypadku ustalenia jego trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej.

Kontrola przez sąd administracyjny decyzji uznaniowej jest ograniczona. Sprowadza się ona do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy zatem przede wszystkim od ustalenia, czy w świetle przepisów prawa materialnego stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony.

W niniejszej sprawie zdaniem Sądu nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organy rozważając sytuację dochodową i rodzinną skarżącego uwzględniły zarówno aktualną na dzień orzekania okoliczność osiągania dochodu z tytułu zasiłku stałego i zasiłków celowych, jak też potencjalną możliwość uzyskania dochodu w sytuacji pojawienia się oferty pracy dla osoby z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w zawodzie skarżącego (mechanik maszyn i urządzeń rolniczych). W tych okolicznościach SKO uznało, że brak jest podstaw do umorzenia skarżącemu należności. Wzięło również pod uwagę, że chodzi o należności za 2014 i 2015 r. a aktualnie córka skarżącego nie jest już objęta wypłatami z funduszu alimentacyjnego. Chodzi więc wyłącznie o spłatę zaległego zadłużenia. Kolegium uwzględniło również to, że skarżący w ogóle nie regulował przez lata należności, mimo iż to na nim spoczywa obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania i wychowania swojej córki, co wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Znamiennym jest, iż skarżący nie wskazał na jakiekolwiek braki przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym na brak przeprowadzenie dowodów pozwalających ustalić istotne okoliczności sprawy, a zakwestionował jedynie oceny organu, co do zaistnienia przesłanek do umorzenia przypadających od niego należności dokonane w oparciu o kompletny materiał dowodowy zebrany przez organ.

Skarżący oczekuje zatem dokonania przez Sąd odmiennej niż organ administracji oceny, czy w prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaistniały przesłanki dla umorzenia przypadających od niego należności, co jest niedopuszczalne w przypadku dokonywania przez sąd administracyjny kontroli decyzji organu, której rozstrzygnięcie ustawodawca pozostawił uznaniu tegoż organu. Sąd administracyjny kontroluje bowiem decyzje organów administracji jedynie pod kątem ich zgodności z prawem (legalności), a nie celowości, bądź racjonalności, co oznacza, iż nie może wkraczać w materie zastrzeżone przez prawodawcę dla uznania organu.

Nie ulega wątpliwości, że sytuacja skarżącego nie jest łatwa. Należy mieć jednak na uwadze, iż umarzanie zaległych należności dłużnikowi z powodu niskich dochodów , nawet wyłącznie pochodzących z zasiłków z pomocy społecznej, prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych przez wszystkich podatników, co byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Należy mieć na względzie, że umorzenie zobowiązania przysługującego jednostce sektora finansów publicznych jest równoznaczne z wygaśnięciem tego zobowiązania czyli definitywną rezygnacją organu władzy publicznej z możliwości odzyskania środków finansowych wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, na rzecz której osoba zobowiązana do alimentów nie wypełnia swego ustawowego obowiązku. Z istoty wspomnianych świadczeń wynika, że wypłacane są one w zastępstwie osób, które – tak jak skarżący – są zobowiązane do alimentacji, lecz nie realizują tego obowiązku. Oczywiste jest zarazem, że niejednokrotnie osoby te znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż nie posiadają dostatecznych środków na wywiązywanie się ze swych zobowiązań wobec swoich dzieci i właśnie z tego względu czasową pomocą dla ich rodzin udzielana jest ze środków publicznych. Pomoc państwa w tym zakresie, nie oznacza jednak w żadnym razie, że osoba zobowiązana do alimentacji zostaje zwolniona z obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń. (wyrok WSA w Lublinie z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 853/18, dostępny w CBOSA). Obowiązkiem właściwych organów jest więc dochodzenie zwrotu wypłaconych należności, zaś ich umorzenie – jak wskazano wyżej – nastąpić może w szczególnych, zupełnie wyjątkowych okolicznościach, które w rozstrzyganej sprawie nie występowały.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, ze wydane przez SKO w [...] rozstrzygnięcie odpowiada prawu, a organ zastosował się do zaleceń Sąd zawartych w wyroku z dnia [...] stycznia 2021 r. i w pełni je zrealizował.

Wobec tego Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.