Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1874/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 99  pkt  2 i 3
journal: Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.
article: art. 151  par.  1  pkt  2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

II SA/Wa 1874/07 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 4 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2008 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego T. L. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Wa 1874/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej przyznał funkcjonariuszowi Straży Granicznej, T. L., równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Równoważnik ten przyznano od dnia 26 października 2004 r. Podstawą tej decyzji był art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399 ze zm.), zwanej też dalej "ustawą", a także § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 ze zm.). Organ podał w uzasadnieniu, że podstawą faktyczną tej decyzji były podane w oświadczeniu mieszkaniowym okoliczności, iż z dniem mianowania funkcjonariuszem w służbie stałej, tj. z dniem 26 października 2004 r., skarżący nie posiadał lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, zamieszkuje natomiast w miejscowości Z. w domu stanowiącym własność teściowej. Skarżący posiada członków rodziny, o których mowa w art. 93 ustawy.

Decyzja z [...] listopada 2004 r. stała się ostateczna.

W dniu 19 lipca 2006 r. T. L. złożył oświadczenie, z którego wynikało, że z dniem 25 lutego 1992 r., tj. z dniem śmierci jego teścia, żona skarżącego stała się współwłaścicielką domu, w którym zamieszkiwał skarżący w dacie wydania decyzji z [...] listopada 2004 r.

Z. położona jest [...] km od miejsca pełnienia służby przez skarżącego. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia spadkowego z dnia [...] maja 1993 r. wynika, że żona skarżącego jest współwłaścicielką domu w 3/16 części.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej uchylił decyzję z [...] listopada 2004 r. i orzekł o utracie przez skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od 26 października 2004 r. Organ uznał, że od dnia wydania postanowienia spadkowego żona skarżącego posiada dom jednorodzinny w miejscowości pobliskiej względem miejscowości pełnienia przez skarżącego służby, zatem nie był on uprawniony do równoważnika.

Po wniesieniu odwołania od decyzji z [...] sierpnia 2006 r. Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z [...] listopada 2006 r. uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. Organ odwoławczy uznał, że skarżący rzeczywiście nie miał prawa do równoważnika, ale wzruszenie decyzji z [...] listopada 2004 r., jako decyzji ostatecznej korzystającej z ochrony swojej trwałości, mogło nastąpić tylko w jednym z nadzwyczajnych trybów - tj. stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania.

Decyzja z [...] listopada 2006 r. stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wznowił postępowanie zakończone decyzją z [...] listopada 2004 r. Następnie, decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. organ ten, na podstawie art. 151 § 1 punkt 2 Kpa, uchylił decyzję z [...] listopada 2004 r. i odmówił skarżącemu przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Organ wskazał w uzasadnieniu, że nową okolicznością w sprawie, nieznaną w toku poprzedniego postępowania, było nabycie w drodze spadkobrania przez żonę skarżącego, po śmierci jej ojca w 1992 r., udziału w domu jednorodzinnym w Z.. Okoliczność ta wyszła na jaw w lipcu 2006 r. Ponadto organ zauważył, że funkcjonariusz posiada prawo do domu jednorodzinnego położonego w miejscowości Z., a wynika ono z tytułu spadku po ojcu, który z kolei tytułem spadku po swoim ojcu (dziadku skarżącego) nabył prawo do domu w tej miejscowości. Postępowanie spadkowe po ojcu i dziadku skarżącego nie zostało jednak przeprowadzone. Z. i Z. są miejscowościami pobliskimi wobec miejsca pełnienia służby przez skarżącego. Skoro z § 1 ust. 4 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r. wynika, iż prawo do równoważnika przysługuje tylko temu funkcjonariuszowi, który nie posiada sam, lub którego małżonek nie posiada domu, to wobec posiadania domu przez żonę skarżącego równoważnik ten nie przysługiwał mu. Przez "posiadanie" organ rozumiał posiadanie zdefiniowane w Kodeksie cywilnym, a więc faktyczne władztwo.

Po wniesieniu odwołania od decyzji z [...] czerwca 2007 r. Komendant Główny Straży Granicznej, decyzją z [...] września 2007 r., utrzymał tę decyzję w mocy i powtórzył argumentację tam zawartą. Organ odwoławczy, wskazując na art. 99 punkt 2 i 3 ustawy uznał, że posiadanie przez członka rodziny funkcjonariusza domu jednorodzinnego wyklucza przyznanie równoważnika za brak lokalu, gdyż posiadanie takiego domu nie jest powiązane, w przeciwieństwie do lokalu mieszkalnego, z metrażem domu. Posiadanie jakiegokolwiek domu, a nie tylko domu odpowiadającego normom zaludnienia, nie pozwala przyznać równoważnika za brak lokalu. Przez posiadanie organ zrozumiał przy tym posiadanie w sensie art. 336 Kodeksu cywilnego. Współposiadacz jest uprawniony do posiadania całej rzeczy. Organ odwoławczy uznał ponadto, że nie naruszono w sprawie § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 ze zm.), gdyż akt ten w ogóle nie miał w sprawie zastosowania. Posiadanie domu jednorodzinnego nie wiąże się bowiem z kwestią norm zaludnienia. Nowa okoliczność w sprawie, tj. fakt nabycia przez żonę skarżącego udziału w domu jednorodzinnym, wyszedł na jaw dopiero w 2006 r., zatem po wydaniu decyzji z [...] listopada 2004 r. Istniała więc podstawa do wznowienia postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] września 2007 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji z [...] czerwca 2007 r. Zarzucił organowi błędy procesowe i materialnoprawne. Uznał, że art. 92 ustawy przyznaje funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem liczby członków rodziny i uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Tymi odrębnymi przepisami są zasady wynikające z rozporządzenia z 21 czerwca 2002 r. dotyczącego norm zaludnienia. Norma ta wynosi od 7 m² do 10 m² powierzchni mieszkalnej. Potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza są zaspokojone, gdy posiada on mieszkanie o powierzchni uzależnionej od jego sytuacji rodzinnej. W razie nieposiadania takiego odpowiedniego lokalu (a nie lokalu jakiegokolwiek) funkcjonariuszowi przysługuje uprawnienie zastępcze do równoważnika za brak lokalu. Przez posiadanie lokalu, według skarżącego, należy rozumieć możliwość niezakłóconego dysponowania takim lokalem oraz posiadanie prawa do lokalu. Błędne jest rozumienie tego pojęcia w sensie art. 336 i następnych Kodeksu cywilnego. Dlatego ustawa odwołuje się do pojęcia lokalu odpowiadającego normom lub do pojęcia domu jednorodzinnego albo domu mieszkalno – pensjonatowego. Ustawodawca nie posłużył się więc pojęciem udziału w lokalach, gdyż udział jest z natury przejściowy i charakteryzuje się niepewnością – zawsze może dojść do problemów ze zniesieniem współwłasności, rozliczenia nakładów i wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu ponad metraż wynikający z udziału. Funkcjonariusz posiada więc lokal, gdy jest to lokal sensu stricte, tj. wyodrębniony prawnie lokal mieszkalny o odpowiedniej powierzchni, a nie tylko udział w takim lokalu, choćby ten udział odpowiadał należnej funkcjonariuszowi powierzchni. Organ, w ocenie skarżącego, nie przeprowadził należytego postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego, gdyż nie zbadał, jaką faktycznie powierzchnię mieszkalną w domu w Z.zajmuje skarżący, co istotne jest nawet przy interpretacji prawa materialnego zaprezentowanej przez organ. Ponadto skarżący powtórzył, że organ nie miał prawa wznowić postępowania, gdyż okoliczność śmierci teścia skarżącego i nabycia udziału we własności domu przez żonę skarżącego znana była organowi już w dniu [...] czerwca 2006 r. W wyniku tej wiedzy organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji z [...] listopada 2004 r. i zakończyło się ono decyzją z [...] sierpnia 2006 r., która jednak została uchylona ostateczną decyzją organu odwoławczego z [...] listopada 2006 r. Wydanie zaskarżonej decyzji, a nadto decyzji z [...] czerwca 2007 r., nastąpiło zatem, zdaniem skarżącego, w warunkach, gdy w obrocie funkcjonowała już ostateczna decyzja w sprawie, zatem w warunkach powagi rzeczy osądzonej. Wydanie tych decyzji nastąpiło z naruszeniem art. 155 i 163 Kpa. Skarżący ocenił też, że w analogicznych, jak niniejsza sprawach, wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który rozstrzygał ten problem w odniesieniu do funkcjonariuszy Policji, ale zachodzi tu pełna analogia, gdyż w zakresie pomocy mieszkaniowej funkcjonariuszy przepisy ustawy o Policji są takie same.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. W jego ocenie udział we współwłasności określa tylko zakres uprawnień współwłaścicieli względem rzeczy wspólnej, ale posiadanie tej rzeczy i korzystanie z niej przysługuje każdemu współwłaścicielowi. Posiadanie wymienione w art. 96 ust. 1 ustawy należy rozumieć w sensie prawa cywilnego. Nie naruszono § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 21 czerwca 2002 r., gdyż nie było ono w ogóle zastosowane – nie było bowiem takiej potrzeby. Istniały podstawy do wznowienia, gdyż nowa okoliczność (nabycie przez żonę skarżącego udziału w domu jednorodzinnym) wyszła na jaw dopiero po wydaniu decyzji z [...] listopada 2004 r. Sam fakt bycia współwłaścicielem domu przez żonę skarżącego wyklucza jego prawo do równoważnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty wobec zaskarżonej decyzji są zasadne.

Wobec przytoczonej w zaskarżonej decyzji argumentacji organu oraz zawartego w skardze stanowiska skarżącego konieczne jest przypomnienie zasadniczych założeń tych przepisów ustawy o Straży Granicznej, które dotyczą mieszkań funkcjonariuszy, tj. przepisów rozdziału 12.

Podstawowym przepisem z tego rozdziału jest art. 92 ust. 1 ustawy - funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Zasadą jest więc, że funkcjonariusz ma prawo do pomocy mieszkaniowej, której zasadniczą postacią jest lokal in natura. Prawo to wyłączone jest jednak w tych przypadkach, gdy w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej funkcjonariusz (lub jego małżonek) posiada już lokal mieszkalny odpowiadający normom zaludnienia, lub gdy w tych miejscowościach posiada on (lub jego małżonek) dom jednorodzinny albo dom mieszkalno – pensjonatowy (art. 99 punkt 2 i 3 ustawy). Dalsze warunki przyznania pomocy mieszkaniowej wynikają z art. 92 in fine ustawy – prawo do pomocy mieszkaniowej przysługuje z uwzględnieniem liczby członków rodziny funkcjonariusza oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych.

Jeżeli pomimo braku odpowiedniego lokalu mieszkalnego lub domu funkcjonariusz nie otrzymał pomocy w postaci lokalu, przysługuje mu prawo do pomocy zastępczej, tj. prawo do równoważnika za brak lokalu (art. 96 ust. 1 ustawy) lub prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu (art. 98 ust. 1 ustawy). Przyjąć należy, że funkcjonariuszowi pomoc przysługuje tylko jeden raz. Jeśli przydzielono mu lokal in natura, nie ma on prawa do równoważnika za brak lokalu, nie ma też prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Co prawda z ustawy nie wynika wprost i jednoznacznie, że równoważnik za brak lokalu nie może być przydzielony w razie posiadania odpowiedniego lokalu bądź domu, albo w razie uzyskania lokalu w drodze decyzji administracyjnej, ale za takim stanowiskiem przemawia socjalny cel przywołanych przepisów - pomocy mieszkaniowej nie można przyznawać więcej, niż jeden raz, gdyż pomoc ta zmierza do zapewnienia funkcjonariuszowi takich warunków mieszkaniowych, aby mógł on należycie wykonywać obowiązki służbowe bez obawy o byt swojej rodziny. Zasada, że przyznanie równoważnika za brak lokalu jest wykluczone w razie, gdy funkcjonariusz ma już zapewnione odpowiednie warunki mieszkaniowe, wynika natomiast wprost z § 1 przywoływanego przez strony rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania. Jedynie w przypadku przyznania równoważnika za brak lokalu nie jest wykluczone późniejsze otrzymanie lokalu in natura albo pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Nie można jednak pobierać równoważnika, jeśli wcześniej udzielono funkcjonariuszowi pomocy w jednej z dwóch pozostałych form.

Analiza powyższych przepisów ustawy pozwala sformułować generalny wniosek, że funkcjonariuszowi przysługuje pomoc mieszkaniowa co do zasady wówczas, gdy jego potrzeby mieszkaniowe nie są zaspokojone. Potrzeby takie są natomiast zaspokojone nie wtedy, gdy funkcjonariusz posiada jakikolwiek lokal mieszkalny, lecz wtedy, gdy lokal ten w efektywny sposób pozwala te potrzeby zaspokoić, tj. gdy odpowiada on co najmniej minimalnej normie zaludnienia. Takie stanowisko wynika wprost z art. 99 punkt 2 ustawy, do takiego też wniosku prowadzi wykładnia celowościowa instytucji pomocy mieszkaniowej, a ponadto takie stanowisko prezentowane jest w istniejącym orzecznictwie NSA, które dotyczy co prawda przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), ale – jak zasadnie argumentuje skarżący – istnieje tu pełna analogia do przepisów ustawy o Straży Granicznej (vide wyrok NSA z 14 marca 2000 r., I SA 658/1999, a także z 23 lipca 1999 r., I SA 866/1998).

Sąd, tak samo jak organ, zauważa, że zarówno literalnie odczytywany przepis art. 99 punkt 2 i 3 ustawy, jak też § 1 punkt 4 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r. wykluczają przyznanie lokalu i równoważnika za jego brak już wtedy, gdy funkcjonariusz albo jego małżonek posiadają jakikolwiek dom mieszkalny. Przepisy te nie wiążą bowiem braku prawa do tych form pomocy mieszkaniowej z metrażem powierzchni mieszkalnej w takim domu. Interpretacja tych przepisów ustawy, wykluczająca prawo do równoważnika w razie posiadania jakiegokolwiek domu albo posiadania prawa współwłasności do domu w jakiejkolwiek części, wydawać się więc może formalnie uprawniona. Niemniej w ocenie Sądu taka interpretacja abstrahuje od celów instytucji pomocy mieszkaniowej i wprowadza niczym nieuzasadnione, niekorzystne dla funkcjonariusza zróżnicowanie jego sytuacji prawnej w zależności od tego tylko, czy posiada on lokal mieszkalny, czy też dom. Takie zróżnicowanie nie może być zaakceptowane w świetle konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji), gdyż wynika ono z powodów prawnie nieistotnych, pozamerytorycznych i subiektywnych.

Jak wyżej wyjaśniono, i co dodatkowo jest w sprawie bezsporne, prawo do lokalu mieszkalnego służy temu funkcjonariuszowi, który co prawda posiada lokal mieszkalny, ale nie odpowiada on normom zaludnienia. Taki funkcjonariusz ma roszczenie o przydzielenie lokalu o odpowiedniej powierzchni, ma też alternatywne prawo do równoważnika za brak lokalu oraz do pomocy na jego uzyskanie. W tej sytuacji trudno jest wytłumaczyć diametralnie odmienną, według organu, sytuację prawną funkcjonariusza, który tytułem dziedziczenia stał się współwłaścicielem określonej, choćby minimalnej części domu jednorodzinnego wchodzącego w skład masy spadkowej i stanowiącego jedyny składnik tej masy. Przyjmując pogląd organu należałoby przecież uznać, że nabycie tą drogą np. 1/50 części domu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi 80 m², i który dodatkowo ma znikomą wartość ze względu na stan techniczny, standard i wiek, trwale eliminuje funkcjonariusza z jakiejkolwiek pomocy mieszkaniowej, choćby funkcjonariusz miał np. pięciu członków rodziny w rozumieniu art. 93 ustawy (małżonek oraz czworo dzieci). Zauważyć przy tym należy, że odziedziczenie takiej części efektywnie nie poprawiłoby sytuacji finansowej funkcjonariusza. Wartość tak znikomego udziału w takim domu byłaby bowiem na tyle niewielka, że za środki uzyskane wskutek ewentualnego zbycia udziału nie byłoby możliwe nie tylko nabycie lokalu odpowiadającego potrzebom mieszkaniowym funkcjonariusza, ale nawet żadnego lokalu. Tak daleko idący, negatywny skutek w sytuacji prawnej funkcjonariusza nastąpiłby przy tym tylko dlatego, że w wyniku spadkobrania przedmiotem nieznacznego udziału w spadku jest dom. Gdyby zaś przedmiotem tym był lokal mieszkalny – sytuacja funkcjonariusza byłaby całkowicie inna. W tej sytuacji taki spadek należałoby uznać za przeszkodę w uzyskaniu pomocy mieszkaniowej, a jedynym sposobem uzyskania realnej pomocy od organów Straży Granicznej byłoby w efekcie odrzucenie spadku.

Jak wynika z akt postępowania, żona skarżącego nabyła w drodze spadkobrania 3/16 części domu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi 96 m². Jej udział w tym domu wynosi więc nominalnie 18 m² powierzchni mieszkalnej, zaś skarżący dysponuje prawem do trzech norm zaludnienia. Oznacza to, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 ze zm.), przysługuje mu powierzchnia mieszkalna w wymiarze co najmniej 21 m² (trzy normy w wymiarze co najmniej 7 m²). Udział żony skarżącego w domu w Z. nie pozwala więc uznać, że skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Wobec powyższego bezprzedmiotowy w niniejszej sprawie staje się prowadzony przez strony spór co do właściwego rozumienia terminu "posiadanie", użytego w art. 99 ustawy i w § 1 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r. Niezależnie od tego, czy pod tym pojęciem należy rozumieć wyłącznie faktyczne władztwo nad rzeczą, czy też władztwo wynikające z tytułu prawnego i umożliwiające nieskrępowane korzystanie z rzeczy, faktem jest, że skarżący nie dysponuje odpowiednią powierzchnią mieszkalną w lokalu ani w domu. Sąd wyraża bowiem pogląd, że przez wspomniane "posiadanie" nie można rozumieć prawa współwłaściciela do współposiadania całej rzeczy, określonego w art. 206 Kodeksu cywilnego (organy niezasadnie odwołują się do art. 336 Kodeksu cywilnego). Samo uprawnienie do współposiadania rzeczy nie może prowadzić do wniosku o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, skoro to współposiadanie można wykonywać tylko w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 in fine Kodeksu cywilnego). Nie można pominąć faktu, że z istoty współwłasności wynika konieczność respektowania uprawnień pozostałych współwłaścicieli, a posiadanie i korzystanie z rzeczy w niniejszej sprawie zdeterminowane jest okolicznością, że żona skarżącego ma tylko 3/16 części we własności domu. Jej roszczenie o zakres posiadania ograniczone być musi wielkością jej udziału.

Jednocześnie przyjąć należy, iż ustawa o Straży Granicznej nie może pomijać faktu nabycia przez funkcjonariusza lub jego małżonka takiego udziału w domu, który odpowiada normom mieszkaniowym przysługującym funkcjonariuszowi. Zignorowanie tego faktu nie dałoby się pogodzić z socjalnymi celami instytucji pomocy mieszkaniowej, która przysługiwać powinna funkcjonariuszom nie mającym zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Z tego punktu widzenia nabycie przez funkcjonariusza dysponującego prawem do dwóch norm mieszkaniowych ¾ udziału w domu o powierzchni np. 150 m² nie może być prawnie obojętne, i dlatego uznać należy, że nabycie takiego udziału skutkowałoby pozbawieniem go prawa do pomocy mieszkaniowej, w tym także do pomocy w formie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Wszystkie powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że w art. 99 punkt 2 i 3 ustawy, a także w § 1 rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r., chodzi nie o posiadanie jakiegokolwiek udziału w domu jednorodzinnym, lecz o posiadanie udziału wielkości odpowiadającej potrzebom mieszkaniowym funkcjonariusza. Brak wyraźnego odwołania się w tych przepisach do norm mieszkaniowych oceniony być musi jako niekonsekwencja legislacyjna, która wymaga uzupełnienia w drodze odpowiedniej wykładni celowościowej.

Niezasadnie ocenia skarżący, że organ I instancji nie miał podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2004 r. Przy założeniu, że wcześniejsze nabycie przez żonę skarżącego udziału w domu jednorodzinnym wyklucza go z kręgu osób uprawnionych do pomocy mieszkaniowej, podstawę wznowienia stanowił art. 145 § 1 punkt 5 Kpa. Decyzje z [...] sierpnia 2006 r. i [...] listopada 2006 r. niczego w zakresie możliwości wznowienia nie zmieniły, gdyż dotyczyły one zupełnie odrębnej kwestii utraty równoważnika za brak lokalu. Umorzenie postępowania w tej materii było zasadne, ale nie wykluczało ono wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2004 r. w razie wystąpienia stosownej ku temu przesłanki. Niemniej, jak wyżej wyjaśniono, nabycie przez żonę skarżącego udziału we własności domu w Z. nie miało wpływu na uprawnienie skarżącego do pomocy mieszkaniowej w formie równoważnika.

W dalszym postępowaniu organy uwzględnią zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu co do wykładni stosownych przepisów dotyczących pomocy mieszkaniowej dla funkcjonariuszy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Odnośnie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podstawą orzeczenia był art. 151, a odnośnie kosztów postępowania – art. 200 w związku z art. 205 § 2 tej ustawy.