Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 682/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-07-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa P. J. G., J. W., R. W. spółka jawna w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa "P" J. G., J. W., R. W. spółka jawna w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 maja 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 maja 2016 roku w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej Przedsiębiorstwo P. J. G., J. W., R. W. spółka jawna w K., działająca przez radcę prawnego P.G., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności strony skarżącej jest branża budowlana. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano kwotę 342.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 794.650,83 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości -529.848,62 zł. Wskazano ponadto, iż strona dysponuje rachunkiem bankowym w ING banku Śląskim, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł 7.236,30 zł, jednak kwota ta została zablokowana.

W uzasadnieniu wniosku podano, iż podmiot skarżący nie posiada środków obrotowych na pokrycie kosztów wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Istotnym jest, że strona skarżąca złożyła do tut. Sądu 32 skargi, a łączna wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 1.602.193,46 zł. Skarżąca Spółka osiąga jedynie drobne przychody z tytułu najmu miejsc parkingowych i garaży. Nie ma ona jednak możliwości skorzystania z wpływających środków z uwagi na prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym M.K. postępowanie zabezpieczające. Komornik zajął nie tylko rachunek bankowy Spółki, ale również wierzytelności przysługujące jej z tytułu najmu miejsc parkingowych / garaży. Ponadto w w/w postępowaniu wierzyciel obciążył jedyny istotny składnik majątku skarżącej Spółki tj. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w K., dz. adm. P.. Wnioskodawca nie posiada tym samym zdolności kredytowej. Nie ma również możliwości szybkiej sprzedaży żadnego z posiadanych środków trwałych, a ponadto nawet w przypadku ich sprzedaży uzyskana kwota nie wystarczy na pokrycie wpisów sądowych od wniesionych skarg. W kasie Spółki brak jest środków finansowych. Spółka posiada szereg zobowiązań publicznoprawnych (ZUS, US, podatek od nieruchomości o łącznej wysokości ok. 250.000 zł), a także w stosunku do innych podmiotów (głównie byłych wspólników – odsetki od nieuiszczonych w terminie zobowiązań wynoszą ok. 400.000 zł).

Do wniosku strona skarżąca załączyła kopie następujących dokumentów: bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015 rok, bilansu próbnego za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2016 roku, wyciągu z rachunku bankowego za okres od 30 maja 2015 roku do 30 kwietnia 2016 roku, deklaracji VAT-7 za okres od czerwca 2015 roku do kwietnia 2016 roku, zawiadomienia z dnia 12 maja 2016 roku o wszczęciu postępowania zabezpieczającego, nakazu zapłaty kwoty 105.150,91 zł na rzecz A.G., wydruku z księgi wieczystej nr [...] oraz zawiadomienia z dnia 18 maja 2016 roku o zajęciu wierzytelności.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie Przedsiębiorstwo P. J. G., J. W., R. W. spółka jawna w K. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W przedmiotowej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożyła spółka jawna. W uzasadnieniu powoływała się na swą złą sytuację finansową, brak środków obrotowych umożliwiających opłacenie kosztów sądowych, prowadzone postępowanie zabezpieczające oraz zmniejszenie wartości posiadanych aktywów.

W ocenie orzekającego strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Zasadność wniosku skarżącej Spółki rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej możliwości finansowe. Wpis od skargi, czyli na obecnym etapie postępowania jedyny element kosztów sądowych, wynosi w przedmiotowej sprawie 100 zł. Do tej wielkości należy zatem odnieść zdolność strony do wygospodarowania środków finansowych i przesłanki zastosowania prawa pomocy. Orzekający uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie strona złożyła do tut. Sądu 32 skargi w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 671 do 702/16, a suma wpisów sądowych we wszystkich tych sprawach wynosi 3.200 zł (100 zł x 32).

W ocenie referendarza sądowego uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości mieści się w możliwościach finansowych skarżącej Spółki.

Jak wynika z akt sprawy Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych i zajęciu jej rachunku bankowego Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Jest w stanie wygospodarować środki, z których finansowane jest wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w niniejszej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej.

Z przedłożonych dokumentów finansowych wynika, że za rok 2015 przychód netto Spółki ze sprzedaży produktów wyniósł 182.011,91 zł, a pozostałe przychody operacyjne (w tym zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych) wyniosły 2.106.758,04 zł. Ze względu na wysokie koszty działalności operacyjnej (141.371,35 zł + 1.298.027,61 zł) i wysokość dywidendy i udziałów w zyskach (-1.378.114,09 zł) Spółka odnotowała stratę netto z działalności gospodarczej w wysokości -529.848,62 zł. W tym miejscu należy podkreślić, iż w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe, a strata, jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z dnia 5 września 2013 r. sygn. II OZ 707/13, i z dnia 25 września 2012 syn. I GZ 228/12), jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, a jej powstanie nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Jak wynika z załączonych dokumentów przychód strony skarżącej w za ostatni rok bilansowy był znaczny.

Analiza deklaracji VAT-7 za okres od czerwca 2015 roku do kwietnia 2016 roku wskazuje, że Przedsiębiorstwo "P". J. G., J. W., R. W. spółka jawna w K. wykazuje regularny obrót. I tak tylko w bieżącym roku podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu styczniu wyniosła 2.338.347 zł, w lutym 7.923 zł, w marcu 7.454 zł, a w kwietniu 7.828 zł. Dane te potwierdzają funkcjonowanie Spółki i wykonywanie przez nią czynności w sferze działalności gospodarczej. Również rachunek bankowy Spółki w ING Banku Śląskim S.A. potwierdza wpływy środków finansowych, których wysokość wielokrotnie przekracza należne w niniejszej sprawie koszty sądowe (w kwietniu 2016 roku suma uznań wyniosła 10.833,30 zł, suma obciążeń 3.946,24 zł, w marcu 2016 roku uznania 108.394,58 zł, obciążenia 108.045,34 zł, w lutym 2016 roku uznania 36.785,37 zł, obciążenia 37.557,82 zł, a w styczniu 2016 roku suma uznań wyniosła 35.360,08 zł, a suma obciążeń 34.587,63 zł). Kwotę należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych w zestawieniu z podanymi kwotami można określić jako symboliczną.

Zauważyć także należy, że wartość środków trwałych Przedsiębiorstwa "P." J. G., J. W., R. W. spółka jawna w K. według bilansu za ostatni rok wyniosła 794.650,83 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten podziela także orzekający w niniejszej sprawie.

Za zwolnieniem strony skarżącej nie przemawia też fakt prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez komornika sądowego, ani zajęcie rachunku bankowego. Przy ocenie przesłanek prawa pomocy badaniu podlega bowiem całokształt sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a nie tylko aktualnie posiadane przez stronę kwoty pieniężne. W postanowieniu z dnia 30 maja 2008 roku sygn. akt I FZ 66/09 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Podsumowując, prowadząc działalność gospodarczą, która przynosi przychody oraz dysponując majątkiem o wartości znacznie przekraczającej wysokość należnych w sprawie kosztów sądowych skarżąca Spółka ma możliwości, aby poczynić oszczędności umożliwiające partycypowanie w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Tym bardziej, że wpis od skargi wynosi 100 zł i jest to najniższa wysokość wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wobec uznania, że Spółka jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca stroną przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, jest w stanie ponieść należne koszty sądowe orzekający nie analizował sytuacji materialnej jej wspólników.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.