Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1065/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1b.
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r., 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 1466 (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (skarżąca) wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 6660 złotych.

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i 1b pkt 2, art. 40c, art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 8 pkt 6 lit. d i e, lp. 8 pkt 7 lit. d i e, lp. 9 pkt 6 lit. c załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że przekroczono dopuszczalne naciski osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 11,5 t:

1. dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych,

2. dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi naczep, większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m,

3. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z trzyosiowego ciągnika siodłowego i dwu- lub trzyosiowej naczepy.

Powyższe przekroczenia ustalono podczas kontroli drogowej, która odbyła się dnia [...] października 2010 r. na punkcie do ważenia pojazdów w miejscowości P.. Zatrzymanie do kontroli miało miejsce na ul. E. w G., leżącej w ciągu drogi krajowej nr [...]. Zatrzymano pojazd marki S. nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki S. nr rejestracyjnym [...]. Powyższym zespołem pojazdów Pan T.S.wykonywał przejazd w imieniu oraz na rzecz przedsiębiorcy: A. Z. .- P.H.U. [...]. Ze zgromadzonej w trakcie kontroli dokumentacji wynika, że spedytorem (będącym stroną postępowania) był przedsiębiorca: E. Sp. z o.o.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) rozpoznając odwołanie skarżącej od decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., w którym skarżąca podnosi, że jako firma spedycyjna nie ma wpływu na wybór podstawionego środka transportu, nie ma również możliwości odmowy wydania towaru. A także, iż zapłaciła przewoźnikowi dwa frachty, bowiem ten wystawił dwie faktury VAT. Uznał powyższe zarzuty za bezzasadne.

GITD stwierdził, że: miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia [...].04.2010 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...]. Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] oraz Prezesa Głównego Urzędu Miar do odpowiednio: [...].05.2010 r. i [...].01.2012 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], którego kierowca nie podpisał, bez podania przyczyn. Pojazd zważono dwukrotnie, przyjęto wyniki ważenia korzystniejsze dla strony.

W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 15,34 t na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 3,84 t;

- nacisk 29,89 t na potrójnej osi - przekroczenie o 5,89 t;

- masa zespołu pojazdów 52,58 t - przekroczenie o 12,58 t;

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Przedstawił następnie sposób wyliczenia przedmiotowej kary (6660 zł), a także zauważył, iż w decyzji organu I instancji wkradł się błąd pisarski polegający na podaniu jako kwalifikacji prawnej przekroczenia dmc zespołu pojazdów lp. 9.6 c) (co jest prawidłowe) zaś przytoczono treść lp. 9.11 c) załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Nie ma to jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, gdyż wysokość kary w obu pozycjach załącznika jest taka sama za stwierdzone w trakcie kontroli drogowych przekroczenia DMC (pomimo faktycznego przekroczenia dmc o 12,58 t a nie jak wskazuje organ 10,58 t). Dlatego też organ II instancji ogranicza się do stosownego zauważenia owego błędu.

Odwołując się do treści art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, będącego podstawą do nałożenia kary pieniężnej na załadowcę organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca miała wpływ lub godziła się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Z dokumentów zgromadzonych w trakcie kontroli drogowej wynika, iż E. Sp. z o.o. jako spedytor zlecił umieszczenie na kontrolowanym pojeździe dwa kontenery 20-stopowe o nr [...] i [...]. Łączna masa ładunku umieszczonego w tych kontenerach wynosiła 36068kg do czego należy doliczyć masę kontenerów wynoszącą ok. 4400 kg. Maksymalna dopuszczalna przez przepisy masa całkowita zespołu pojazdów wraz z ładunkiem może wynosić 40 t, zaś załadowca umieścił na pojeździe ładunek, który nawet bez uwzględnienia masy pojazdu przekraczał dopuszczalną wartość. Należy podkreślić, iż kontrola wykazała przekroczenie dmc pojazdu o 12,58 t.

Przekroczenie dmc pojazdu miało bezpośredni wpływ na przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Spedytor zlecając umieszczenie na pojeździe aż 2 kontenerów 20-stopowych z całą pewnością miał wpływ i godził się na powstałe naruszenia.

W zakresie dwóch odrębnie wystawionych faktur VAT stwierdził, iż oba listy przewozowe, na podstawie których zostały wydane przedmiotowe faktury, są wystawione na ten sam pojazd i wskazują na załadunek obu kontenerów, w tym jednego na tył.

Zdaniem organu II instancji, takie okoliczności jak to, że spedytor miał dane (sama masa ładunku wynikająca z dokumentów wydania kontenerów przekraczała dopuszczalne normy dmc), iż dochodzi do naruszenia powszechnie obowiązujących norm w zakresie parametrów pojazdu, jednoznacznie dowodzą, że spedytor miał wpływ na powstanie takiego naruszenia. Organ dodał, iż w ten sposób spedytor pośrednio miał swój wkład w pogorszenie nie tylko stanu technicznego dróg (w tym drogi prowadzącej do swego przedsiębiorstwa), ale też przyczynił się do pogorszenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Reasumując wskazał, iż normy dotyczące nacisków i dmc, a także sankcje za naruszanie tych norm nie zależą od rodzaju przewożonego ładunku. Jak wykazano wyżej, przepisy nakazywały takie zorganizowanie przewozu, by naciski osi i dmc nie były przekraczane. Przepisy te nie przewidują żadnych wyjątków i nie ma możliwości odstępowania od nakładania kar czy ich zmniejszania w sytuacji, gdy stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu, bowiem przesłanką odpowiedzialności administracyjnej, w tym przypadku skutkującej nałożeniem kary pieniężnej, jest sam fakt wystąpienia określonego w przepisach prawa naruszenia. Materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt naruszenia przepisów przez skarżącego. Dlatego też wprowadzenie regulacji umożliwiającej nakładanie kar pieniężnych na spedytorów za przyczynienie się do powstania naruszeń prawa miało jak najbardziej racjonalne uzasadnienie.

W skardze na powyższą decyzję spółka E. wniosła o:

1) uchylenie skarżonej decyzji a także decyzji pierwszej instancji w zaskarżonej części, jako naruszających prawo materialne w postaci naruszenia art. 13 g ust. 1b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w sposób mający wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację przepisu prawa zastosowanego w niniejszej sprawie,

2) uchylenie skarżonej decyzji, jako naruszającej przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 kpa skutkujące utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej PWITD) oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 kpa skutkujące brakiem uchylenia błędnej decyzji PWITD mimo ewidentnych przesłanek ku temu,

3) zasądzenie od organu administracyjnego kosztów sądowych, zgodnie z art. 205 § 2 ppsa.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że udział skarżącej w wykonaniu spornego przewozu sprowadzał się jedynie do zlecenia jego wykonania. Zdaniem strony, znając, że skarżąca miała wpływ lub godziła się na podstawie wskazanych w decyzji naruszeń, organ administracyjny zupełnie pominął fakt wystawienia dwóch odrębnych zleceń dokonania przewozu kontrolowanemu przewoźnikowi, co za tym idzie zleciła dwa odrębne przewozy do czego z własnej woli nie zastosował się przewoźnik, na co nie miała wpływu Skarżąca. O tym fakcie świadczy również wystawienie przez przewoźnika dwóch odrębnych faktur za wykonanie jednej usługi. O fakcie wykonania jednego przewozu dwóch zleconych ładunków Skarżąca dowiedziała się dopiero z protokołu kontroli. Ponadto wskazała, iż w każdym zleceniu oraz liście przewozowym istniała adnotacja, że każdy z kontenerów ma być załadowany na tył pojazdu, a co za tym idzie jasny jest zamysł wykonania dwóch odrębnych przewozów.

Wskazanie tego samego przewoźnika na każdym z listów przewozowych jest obszernie wyjaśnione w zeznaniach świadka J. C., które zostały całkowicie pominięte przez organ administracyjny. Ponadto podkreśliła, że listach przewozowych wskazane są dwa różne numery wizyt (w celu odbioru kontenerów) tj. numer podjęcia [...] oraz [...]. Powyższe argumenty jasno wskazują, iż zamysłem Skarżącej było wykonanie dwóch odrębnych przewozów (które zostały zlecone i opłacone przez nią) a nie jednego przewozu z naruszeniem przepisów prawnych. Skarżąca nie miała wpływu ani nie godziła się na rażąco sprzeczne z prawem wykonanie przewozu przez nierzetelnego przewoźnika.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 13g ust. 1b ustawy o drogach publicznych (uodp)

"Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego."

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 406/10 wskazał, że:

"Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. powstaje wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wykazują ich wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków. Przytoczona regulacja wskazuje, że w przypadku podmiotów określonych w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. ich odpowiedzialność nie ma charakteru bezwzględnego. Innymi słowy samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. W omawianej sytuacji właściwy organ musi wykazać, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują na wpływ lub zgodę nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu.".

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organy obu instancji zaniechały oceny niektórych dowodów lub niepełnie oceniły dowody, które zdaniem skarżącej świadczyły o tym, że nie miała ona wpływu i nie godziła się na stwierdzone naruszenia. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż nie polega na prawdzie ustalenie organu zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2011 r., że obydwa listy przewozowe "wskazują na załadunek obu kontenerów na ten sam pojazd, w tym jednego na tył". Przeczy temu treść przedmiotowych listów znajdujących się w aktach sprawy, gdyż w każdym z tych listów zawarta jest adnotacja, iż każdy z kontenerów ma być załadowany na tył pojazdu. Nadto organ pominął, że we wzmiankowanych listach podano różne numery wizyt w celu odbioru kontenerów a także, że wskazano w nich różne daty zwrotu kontenerów. Organ pominął również zeznania świadka J. C., który stwierdził, że przekazał instrukcje przewoźnikowi, iż przedmiotowe kontenery mają być przewożone "na tyle naczepy – w każdym przypadku".

Organ nie dokonał oceny tych zeznań ani nie skonfrontował ich z pozostałym materiałem zebranym w sprawie, nie dopuścił też żadnych innych dowodów np. z przesłuchania przewoźnika na okoliczności wskazywane przez załadowcę. Tymczasem powyższe okoliczności, akcentowane przez skarżącą w piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. (k. 17 akt administracyjnych), a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a także wystawienie dwóch faktur VAT za wykonane usługi wskazują, zdaniem skarżącej, że jako spedytor zleciła dwa odrębne przewozy do czego z własnej woli nie zastosował się przewoźnik.

Brak zbadania powyższych kwestii przez organ administracji narusza przepisy postępowania w zakresie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Domeną organów administracji jest ustalenie stanu faktycznego sprawy i nie jest rzeczą sądu administracyjnego zastępowanie w tym organu.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ nie wykazał, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że skarżąca będąca załadowcą, miała wpływ lub godziła się na powstanie naruszenia w postaci przekroczenia nacisków na osie lub/i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu poddanego kontroli drogowej w dniu [...] października 2010 r.

Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł jak w pkt 1 wyroku o niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 ppsa.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organy administracji zastosują się do wskazań zawartych w niniejszym orzeczeniu – stosownie do treści art. 153 ppsa.