Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 250/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4a ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3, art. 5, art. 6 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 86
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jedn.
article: art. 121 par. 2, art. 122
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi N.J. reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 250/16

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r. ustalającą małoletniej N. J., reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową – M. J., wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia po zmarłym w dniu 2 listopada 2010 r. ojcu - Ł. J. w kwocie 6.584 zł.

Podstawą decyzji były następujące ustalenia i wnioski organów prowadzących postępowanie.

Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w P. stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 2 listopada 2010 r. Ł. J. na podstawie ustawy nabyły: żona M. J. i córka N. J., po 1/2 części każda z nich. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 12 listopada 2014 r., termin na zgłoszenie nabycia korzystającego ze zwolnienia od podatku od spadków upłynął zatem z dniem 12 maja 2015 r. Natomiast M. J., działająca jako przedstawiciel ustawowy córki – N. J., złożyła w Urzędzie Skarbowym Ł.-W. dopiero w dniu 11 sierpnia 2015 r. zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3, w którym jako przedmiot spadku po zmarłym Ł. J. wykazała:

- 1/2 część zabudowanego budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 45 m2 gospodarstwa rolnego, położonego w miejscowości B. 49, gm. R. o powierzchni ogólnej 3,5920 ha, którego wartość określiła na kwotę 150.000 zł

(w tym wartość budynku mieszkalnego określiła na kwotę 10.000 zł),

- 1/2 część niezabudowanej nieruchomości, położonej w miejscowości H., gm. R. o powierzchni ogólnej 1,9321 ha, której wartość określiła na kwotę 75.000 zł.

Do powyższego zeznania podatkowego M. J. załączyła następujące dokumenty:

- wyciąg z elektronicznej księgi wieczystej Nr [...] dotyczący nieruchomości położonej w miejscowości H., składającej się z działek rolnych nr 23, 56/2 i 150/2 o powierzchni 1,9321 ha, w której jako współwłaściciele figurowali Z. J. w 1/2 części i Ł. J. w 1/2 części,

- wyciąg z elektronicznej księgi wieczystej Nr [...] dotyczący nieruchomości położonej w miejscowości B., składającej się z działek nr 6, 46, 81 i 45/2 o powierzchni 3,5920 ha, w której jako współwłaściciele figurują Z. J. w 1/2 części i Ł. J. w 1/2 części,

- wypis z rejestru gruntów gminy R. z dnia [...] r. potwierdzający, że nieruchomość o powierzchni 1,9322 ha położona jest w miejscowości H. i stanowi na całym obszarze grunty orne, łąki i grunty zadrzewione.

Nadto na wezwanie organu I instancji z dnia 2 września 2015 r. M. J. przedłożyła w Urzędzie Skarbowym w dniu 9 września 2015 r. następujące dokumenty:

- decyzję Burmistrza R. z dnia [...] r. w sprawie podatku rolnego i od nieruchomości, potwierdzającą powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości w B.,

- informację dotyczącą nieruchomości stanowiącej przedmiot spadku, w której dodatkowo oświadczyła, iż nie zamieszkuje na ww. nieruchomości oraz nie prowadzi gospodarstwa rolnego.

Z uwagi na fakt, że nabycie ww. rzeczy zostało zgłoszone z uchybieniem terminu wskazanego w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, uprawniającego do zwolnienia od podatku, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W., po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] r. ustalił N. J. zobowiązanie w tym podatku z tytułu spadku po zmarłym Ł. J. w kwocie 6.584 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. J., działając jako przedstawicielka ustawowa N. J., zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem:

- przepisów prawa materialnego, tj. w szczególności art. 4a ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn poprzez jego niezasadne zastosowanie, w sytuacji kiedy mając na uwadze całokształt okoliczności w przedmiotowej sprawie nie można uznać, żeby uchybiła terminowi do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia,

- przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1. art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak należytego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz nieudzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,

2. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Z powyższych względów M. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] r., wydaną po rozpoznaniu powyższego odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, odwołując się do ustaleń organu I instancji, własnych ustaleń w sprawie oraz przepisów znajdujących w niej zastosowanie, w tym zwłaszcza art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U z 2015 r., poz. 86 ze zm.), stwierdził, że przepis ten nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż koniecznym warunkiem skorzystania ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn jest zachowanie

6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Termin ten ma charakter materialnoprawny i jego dotrzymanie jest bezwzględnym warunkiem zastosowania zwolnienia podatkowego, o którym mowa w tym przepisie.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że zachowanie powyższego terminu uzależnione jest od podejmowanych przez podatnika lub jego przedstawiciela ustawowego czynności procesowych, który winien przyjąć postawę gwarantującą mu wywiązanie się z ustawowych obowiązków w imieniu własnym lub małoletniego dziecka. Działanie bądź zaniechanie określonego działania przez przedstawiciela ustawowego oceniane jest bowiem na podstawie okoliczności zachodzących po stronie tego przedstawiciela, a nie osoby przez niego reprezentowanej. Kierując się tymi ustaleniami organ odwoławczy za nietrafny uznał zawarty w odwołaniu argument, że małoletnia osoba nie może ponosić negatywnych skutków ewentualnych uchybień jej przedstawiciela ustawowego. W ocenie organu z punktu widzenia skutków podatkowych nie mają bowiem znaczenia okoliczności podnoszone przez pełnomocnika, dotyczące uchybienia ww. terminu z winy, czy też bez winy podatnika bądź jego przedstawiciela ustawowego. Dokonanie zgłoszenia po upływie ustawowego terminu pozbawia możliwości zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Organy podatkowe nie mają bowiem podstawy prawnej umożliwiającej zastosowanie ww. zwolnienia w przypadku zgłoszenia nabycia spadku po jego upływie, a co więcej, nie mają nawet możliwości przywrócenia uchybionego terminu.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że organy podatkowe nie mają zarówno obowiązku, jak i też możliwości informowania każdego z podatników o zawartych w ustawach podatkowych zwolnieniach od podatku. Ustawy podatkowe, w tym ustawa od spadków i darowizn, są regulacjami ogólnodostępnymi, a w interesie podatnika (jego przedstawiciela ustawowego) powinno leżeć zapoznanie się z ich treścią, w celu uniknięcia konsekwencji niedotrzymania terminów z nich wynikających. Jednocześnie na formularzach podatkowych, tj. SD-3, SD-Z2, naniesione są informacje odnośnie m.in. terminu ich składania, a zatem informacje, których brak udzielenia zarzucono organowi podatkowemu. Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż wskazane przepisy Ordynacji podatkowej, tj. art. 121 i 122 znajdują się w Dziale IV zatytułowanym "Postępowanie podatkowe" i stanowią zasady prowadzenia takiego postępowania, które w przypadku strony zostało wszczęte z dniem złożenie zeznania podatkowego, tj. z dniem 11 sierpnia 2015 r. Po tej dacie M. J. nie występowała do Urzędu Skarbowego z żadnym zapytaniem, które organ I instancji pozostawiłby bez odpowiedzi.

Wychodząc z powyższych przesłanek organ odwoławczy wskazał, że skorzystanie ze zwolnienia od podatku zależy od woli podatnika (przedstawiciela ustawowego) i to na nim ciąży obowiązek spełnienia przesłanek, które to zwolnienie warunkują. Oznacza to zatem, że po upływie ustawowego terminu, podatnik nie może skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego, w którym nabędzie prawo do zwolnienia z podatku. Niedopełnienie bowiem obowiązku zgłoszenia w ustawowo określonym terminie skutkuje utratą prawa do zwolnienia. Konsekwencją jest zaś opodatkowanie nabycia majątku według zasad ogólnych, tj. właściwych dla I grupy podatkowej, z uwzględnieniem stawek podatkowych właściwych dla tej grupy nabywców (art. 15 ust. 1) i minimum podatkowego określonego w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy, tak jak to uczynił organ I instancji. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie materiał dowodowy zgromadzony przez organ podatkowy I instancji okazał się kompletny, a tym samym wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, natomiast jego spójna i logiczna ocena nie narusza granic swobodnej oceny dowodów. Zarzut strony dotyczący niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy jest zatem nietrafny.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, przedstawicielka ustawowa małoletniej N. J. złożyła w jej imieniu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik przedstawicielki ustawowej zarzucił obrazę:

I. przepisów prawa materialnego, tj. art. 4a ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn poprzez jego niezasadne zastosowanie, w sytuacji kiedy mając na uwadze całokształt okoliczności w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że M. J. uchybiła terminowi do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia,

II. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1. art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieudzielenie podatnikowi należytych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego, pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania,

2. art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia tak zakreślonej kognicji sądu administracyjnego należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa, a skarga jako niezasadna podlega w całości oddaleniu.

Zasadniczym przedmiotem sporu, zainicjowanym skargą, jest kwestia zasadności zastosowania przez organy podatkowe art. 4a ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U z 2015 r., poz. 86 ze zm.), dalej jako: "u.p.s.d." i tym samym ustalenia N. J., reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową – M. J., zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym ojcu – Ł. J.. Przedstawicielka ustawowa skarżącej wywodzi, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, że uchybiła terminowi do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. Jednocześnie jej zdaniem, nawet gdyby przyjąć, że nie dochowała tego terminu, to małoletnia N. J. nie może ponosić odpowiedzialności za niedochowanie terminu zgłoszenia nabycia rzeczy lub prawa majątkowego przez jej matkę – przedstawicielkę ustawową. W konsekwencji przyjmuje, że organ niezasadnie zastosował powyższy przepis i ustalił N. J. zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym ojcu.

Z kolei zdaniem organu podatkowego obowiązek podatkowy w niniejszej sprawie powstał, bowiem przedstawicielka ustawowa, reprezentująca podatniczkę – N. J., dokonała zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych z uchybieniem terminu wskazanego w powołanym przepisie, uprawniającego do zwolnienia od tego podatku. W ocenie organu zachowanie powyższego terminu uzależnione jest od podejmowanych przez podatnika lub jego przedstawiciela ustawowego czynności procesowych, który winien przyjąć postawę gwarantująca mu wywiązanie się z ustawowych obowiązków w imieniu własnym lub małoletniego dziecka. Działania lub zaniechania określonego działania przez przedstawiciela ustawowego oceniane jest bowiem na podstawie okoliczności zachodzących po stronie tego przedstawiciela, a nie osoby przez niego reprezentowanej.

Zmierzając do rozstrzygnięcia powyższego sporu w pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego. Obowiązek podatkowy, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., powstaje z chwilą przyjęcia spadku i ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych (art. 5 u.p.s.d.).

Jednocześnie wskazać należy, że w myśl art. 6 ust. 4 u.p.s.d. jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Oznacza to zatem, że spadkobierca, który nabył prawo do spadku, stwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu, zobowiązany jest na podstawie art. 5 i art. 6 ust. 1 u.p.s.d. do uiszczenia podatku od spadku (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2008 r. II FSK 1673/06, a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2015 r., I SA/Gl 687/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże omawiana ustawa w art. 4a ust. 1 przewiduje zwolnienie od tego podatku.

W świetle art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. przesłanką zwolnienia podatnika (małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy), od zapłaty podatku, jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. Natomiast art. 4a ust. 2 u.p.s.d. stanowi, że jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 u.p.s.d.).

Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż skoro w ustawie o podatku od spadków i darowizn mowa jest o nabyciu rzeczy i praw majątkowych tytułem dziedziczenia, to oznacza nabycie tych właśnie składników majątku przez spadkobiercę z chwilą śmierci spadkodawcy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2120/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 924 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca, w myśl art. 925 k.c., nabywa spadek w chwili jego otwarcia. Oznacza to, że nabycie spadku następuje z mocy prawa oraz że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, czy też akt poświadczenia dziedziczenia mają tylko deklaratoryjny, a nie konstytutywny charakter. W przypadku dziedziczenia ustawodawca podatkowy określił moment powstania obowiązku podatkowego na dzień uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku (art. 6 ust. 4 u.p.s.d.). Powyższa zasada odnosi się do sytuacji, w której spadkobierca ma wiedzę o toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku, a więc sam składa stosowny wniosek lub uczestniczy w tym postępowaniu zakończonym wydaniem przez sąd postanowienia. Termin ten ma charakter materialnoprawny, w związku z tym nie może zostać przywrócony, a jego dotrzymanie jest bezwzględnym warunkiem zastosowania zwolnienia podatkowego (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 marca 2012 r., I SA/Łd 60/12; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2007 r., I SA/Bd 675/07, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2015 r., I SA/Gl 687/14; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy Sąd stwierdza, że kwestią niebudzącą wątpliwości w niniejszej sprawie jest okoliczność nabycia przez N.J. spadku po zmarłym w dniu 2 listopada 2010 r. ojcu – Ł. J., potwierdzona postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r., sygn. akt [...], które uprawomocniło się z dniem 12 listopada 2014 r., a zatem obowiązek podatkowy z tytułu przedmiotowego nabycia powstał na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w tej dacie. Słusznie zatem organy przyjęły, że 6-miesięczny termin do dokonania zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, upłynął w dniu 12 maja 2015 r. i w konsekwencji dokonane przez przedstawicielkę ustawową skarżącej zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy dopiero w dniu 11 sierpnia 2015 r. uznały za złożone z uchybieniem terminu wskazanego w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., uprawniającego do zwolnienia od tego podatku. Poza sporem w sprawie pozostaje przy tym sposób obliczenia podatku i wartość masy spadkowej, przyjęta według zeznania podatkowego złożonego przez M. J..

Jednocześnie należy zauważyć, że faktu przekroczenia powyższego terminu na dokonanie zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy nie kwestionuje także przedstawicielka ustawowa skarżącej, podając przy tym przyczyny usprawiedliwiające w jej ocenie uchybienie powyższego terminu dotyczące braku posiadania wystarczających informacji w tym względzie. Jednakże przedstawiona w sprawie argumentacja nie zasługuje w ocenie Sądu na uwzględnienie, z kilku względów. Po pierwsze, organy podatkowe, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, nie mają ani obowiązku, ani możliwości informowania każdego z podatników o zawartych w ustawach podatkowych zwolnieniach od podatku. Ustawy podatkowe, w tym ustawa od spadków i darowizn, są regulacjami ogólnodostępnymi, a w interesie podatnika (przedstawiciela ustawowego) powinno leżeć zapoznanie się z ich treścią, w celu uniknięcia konsekwencji niedotrzymania terminów z nich wynikających. Po drugie, Sąd co do zasady zgadza się ze skarżącą, że obowiązkiem pracowników urzędu skarbowego powinno być udzielanie niezbędnych informacji petentom, zwłaszcza w zakresie konieczności złożenia przez nich zeznań na właściwych formularzach i we właściwym terminie, aczkolwiek z relacji skarżącej zawartej w aktach sprawy nie wynika, jakiej treści pytania kierowała do pracowników urzędu skarbowego, zwłaszcza czy w istocie dotyczyły one kwestii terminu dokonania zgłoszenia o nabyciu rzeczy i praw majątkowych tytułem dziedziczenia. Zresztą sama skarżąca nie pamięta terminów swoich wizyt w urzędzie skarbowym, stwierdza bowiem, iż miały one miejsce na przełomie kwietnia i maja 2015 r., a ich celem było pobranie odpowiedniego formularza i powzięcie szczegółowych informacji na temat wymogów tego zgłoszenia, w szczególności, jakie dokumenty zobowiązana jest do niego załączyć. Wprawdzie wskazuje ona, że podczas żadnej z wizyt nie była informowana o upływającym

6-miesięcznym terminie na dokonanie powyższego zgłoszenia ani o konsekwencjach uchybienia temu terminowi, aczkolwiek jej oświadczenia w tym względzie są niemożliwe do zweryfikowania z punktu widzenia rzeczywistego przebiegu jej wizyt w urzędzie skarbowym we wskazanym okresie. Ponadto organy słusznie wywodzą, że zachowanie rozważanego terminu zależało od podejmowanych przez przedstawicielkę ustawową czynności procesowych, powinna ona była przyjąć więc postawę gwarantującą wywiązanie się z ustawowych obowiązków w imieniu małoletniej córki – N. J.. Nie ulega bowiem wątpliwości, że jej zaniechanie określonego działania, w tym przypadku złożenia zgłoszenia w ww. terminie, musi być oceniane na podstawie okoliczności zachodzących po jej stronie, a nie osoby przez nią reprezentowanej. Trafnie zatem organy wskazały, że skorzystanie ze zwolnienia od podatku zależy od woli podatnika (przedstawiciela ustawowego) i to na nim ciąży obowiązek spełnienia przesłanek, które to zwolnienie warunkują. Omawiany przepis nie pozostawia organom podatkowym w takiej sytuacji uznaniowości, co oznacza brak jakiejkolwiek możliwości przyjęcia wyjaśnień strony dotyczących chociażby jej sytuacji finansowej, która nie zezwoliła na uzyskanie dokumentów wymagających poniesienia określonych płatności w terminie gwarantującym skorzystanie ze zwolnienia od podatku. Słusznie więc organy podatkowe wywiodły, że po upływie ustawowego terminu podatnik nie może skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego, w którym nabędzie prawo do zwolnienia z podatku. Niedopełnienie bowiem obowiązku zgłoszenia w ustawowo określonym terminie skutkuje utratą prawa do zwolnienia. Konsekwencją jest zatem opodatkowanie nabycia majątku według zasad ogólnych, tj. właściwych dla I grupy podatkowej, z uwzględnieniem stawek podatkowych właściwych dla tej grupy nabywców (art. 15 ust. 1) i minimum podatkowego określonego w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.d.s.

Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej Sąd stwierdza, że jest on niezasadny. Przepis ten określa jedną z zasad prowadzenia postępowania podatkowego (zasadę informowania uczestników postępowania) w konkretnej sprawie podatkowej i wiąże organy podatkowe z dniem wszczęcia postępowania w takiej sprawie, które w odniesieniu do podatniczki nastąpiło z dniem złożenia zeznania podatkowego, tj. z dniem 11 sierpnia 2015 r. Po tej dacie, jak zauważył organ odwoławczy, M. J. nie występowała do Urzędu Skarbowego z żadnym zapytaniem, które organ I instancji pozostawiłby bez odpowiedzi. Oznacza to zatem, że nie doszło w sprawie do naruszenia art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, co z kolei wyklucza możliwość jego istotnego wpływu na jej wynik. Sąd podziela przy tym prezentowany w doktrynie pogląd, że zwolnienie uregulowane w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.d.s. ma charakter przywileju podatkowego (finansowego), którego uzyskanie jest możliwe na równych zasadach dla wszystkich podatników, ale po spełnieniu ściśle określonych kryteriów formalnych. Rzeczą samych podatników jest wobec tego dochowanie należytej staranności w celu uzyskania korzyści podatkowej. Organ podatkowy w ramach nakazu wyznaczonego w art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej nie ma obowiązku określonego doradzania podatnikowi, ani też czuwania, by nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa (zob. m.in. S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 496).

Ponadto w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej polegającego na niepodjęciu przez organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sprawie zgromadzono wyczerpujący materiał dowodowy, a jego ocena jest spójna, logiczna i nie narusza granic swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

E.B.