Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1615/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10, art. 28, art. 156
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uroszczonym sprawy ze skargi G.K., J.W. i M.W. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących G.K., J.W. i M.W. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] lipca 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] marca 2015 r. nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z [...] kwietnia 1959 r. nr [...].

Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Orzeczeniem z [...] kwietnia 1959 r. nr [...] Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych stwierdził przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa Cegielnia [...] i S-ka w O., gm. D., pow. [...], stanowiącego własność S.K., W.O., A.C. i H.W.

Pismem z 2 grudnia 2008 r., sprecyzowanym pismem z 3 marca 2011 r., G.K. (następca prawny H.W. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. z [...] lipca 2010 r. sygn. akt [...] o nabyciu spadku po W.K. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] sierpnia 1982 r. sygn. akt [...] o nabyciu spadku po H.W.) złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z [...] kwietnia 1959 r.

Postanowieniem z [...] marca 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju zawiesił z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z [...] kwietnia 1959 r. do czasu dostarczenia odpisu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym S.K. albo zarejestrowanego notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłym oraz na podstawie art. 100 § 1 k.p.a., zobowiązał H.K., G.K., J.W. i M.W. do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym S.K. albo do notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłym.

Niezgadzając się z powyższym G.K., M.W. i J.W. złożyły wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem z [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu podniosły, że zawieszenie przedmiotowego postępowania jest bezzasadne, gdyż jest pozbawione uzasadnienia prawnego. Wskazały również, że przeprowadzenie postępowania spadkowego po zmarłym S.K. jest praktycznie niewykonalne, a jedyny znany spadkobierca S.K. – H.K. oświadczył, iż rezygnuje ze starań o odszkodowanie po bezprawnie upaństwowionej cegielni. Ponadto wskazały, iż spadkobiercy S.K. w każdej chwili mogą przystąpić do toczącego się postępowania. Następnie pismem z 25 czerwca 2015 r. G.K. poinformowała, że przed Sądem Rejonowym w K. VII Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w B. nie toczy się, i dotąd nie toczyło się, żadne postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po S.K. zmarłym [...] kwietnia 1985 r.

Postanowieniem z [...] lipca 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] marca 2015 r.

W uzasadnieniu stwierdził, że zagadnieniem wstępnym w przedmiotowej sprawie jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym S.K., co jest niezbędne dla ustalenia jego następców prawnych oraz do zapewnienia im udziału w postępowaniu. Wskazał, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o nacjonalizacji przedsiębiorstwa stronami są poprzedni właściciele przedsiębiorstwa oraz podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Zatem, zdaniem Ministra, nieustaleni spadkobiercy S.K., zgodnie z art. 28 k.p.a., mają prawo uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym dotyczącym stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z [...] kwietnia 1959 r., gdyż ich spadkodawcy przysługiwał przymiot strony tego postępowania.

Jednocześnie odnosząc się do zarzutów podniesionych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził, że mimo, iż wszczęcie postępowania nadzorczego może nastąpić na wniosek nawet jednej uprawnionej strony, to już prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia musi zostać poprzedzone ustaleniem wszystkich stron postępowania. Zatem organ nie może wydać rozstrzygnięcia nadzorczego, jeżeli nie zapewni wszystkim stronom czynnego udziału lub należytej reprezentacji w postępowaniu. Wskazał również, że legitymację czynną w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku - na podstawie art. 510 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) mają również G.K., J.W. i M.W., ponieważ jako wnioskodawczynie postępowania nadzorczego mają interes prawny w prawidłowym ustaleniu stron postępowania nadzorczego oraz w jego zakończeniu. Wnioskodawczynie postępowania nadzorczego mogą zatem samodzielnie wystąpić z odpowiednim wnioskiem o przeprowadzenie postępowania spadkowego po S.K.

Na powyższe postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły G.K., J.W. i M.W. zarzucając organowi bezpodstawne i bezprzedmiotowe zawieszenie oraz brak uzasadnienia prawnego postanowienia.

Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Zarządzeniem z 25 stycznia 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 3 marca 2016 r. W dniu 16 lutego 2016 r. wróciła awizowana przesyłka adresowana do uczestnika postępowania A.C. z adnotacją: “Zwrot adresat zmarł" (k-61 akt sądowych).

Zarządzeniem z 17 lutego 2016 r. zdjęto sprawę z wokandy posiedzenia jawnego wyznaczonego na dzień 3 marca 2016 r. oraz zwrócono się do właściwego Urzędu Stanu Cywilnego o nadesłanie odpisu zupełnego aktu zgonu uczestnika postępowania A.C. Z załączonego do akt sprawy aktu zgonu Nr [...] wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego O. wynika, iż A.C. zmarł w dniu [...] stycznia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2016 r., poz. 23) powołana dalej jako: "k.p.a.", lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Przepis art. 10 § 1 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Należy stwierdzić, że stroną postępowania administracyjnego jest stosownie do art. 28 k.p.a. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Z rozdzielnika zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lipca 2015 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] marca 2015 r. wynika, że oba postanowienia zostały doręczone m.in. A.C. (spadkobiercy A.C. – współwłaściciela przedsiębiorstwa Cegielnia [...] i S-ka w O.).

W tym miejscu wskazać należy, że ze znajdującego się w aktach sądowych niniejszej sprawy odpisu zupełnego aktu zgonu nr [...] wynika, że A.C. zmarł w dniu [...] stycznia 2015 r., a więc przed wydaniem przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postanowienia z [...] lipca 2015 r. i poprzedzającego go postanowienia z [...] marca 2015 r. Oznacza to, że postępowanie prowadzone przez organ w obu instancjach oraz wydane postanowienia skierowane zostały do osoby zmarłej, a więc osoby, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 (LEX nr 82653): "(...) prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa wraz z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (zob. Małgorzata Stahl - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83 - OSPIKA 1984, z. 5, poz. 108).

Reasumując, powyższa okoliczność oznacza, że postępowania administracyjne zakończone postanowieniami z [...] marca 2015 r. i z [...] lipca 2015 r. prowadzone były w sytuacji, gdy strona tych postępowań już nie żyła, a postanowienia skierowano do osoby zmarłej.

W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy Sąd był zobligowany do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z [...] lipca 2015 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] marca 2015 r.

Z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie i postanowienie poprzedzające dotknięte są wadą nieważności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odstąpił od ich dalszej kontroli.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 powołanej ustawy.