Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1079/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Ubezpieczenie społeczne
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 446
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu.
article: art. 8
journal: Dz.U. 1983 nr 30 poz. 143
law: Obwieszczenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5 maja 1983 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
article: art. 53 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Teza: 1. Przejściowa niemożność świadczenia pracy z powodu choroby, nie połączona z pobieraniem świadczenia pieniężnego z ubezpieczenia społecznego z tego powodu, nie oznacza niezdolności do pracy, to jest utraty statusu bezrobotnego /art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu - Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./, i nie powoduje utraty prawa do zasiłku.

2. Dla oceny, czy niemożność taka jest przejściowa, istotne znaczenie mają te przepisy prawa pracy i przepisy prawa ubezpieczeń społecznych, które z okresem pozostawania bez pracy z powodu choroby wiążą dalsze trwanie stosunku pracy oraz wypłatę zasiłku chorobowego /art. 53 par. 1 pkt 1 kodeksu pracy oraz art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1983 nr 30 poz. 143 ze zm./.

TEZY

1. Przejściowa niemożność świadczenia pracy z powodu choroby, nie połączona z pobieraniem świadczenia pieniężnego z ubezpieczenia społecznego z tego powodu, nie oznacza niezdolności do pracy, to jest utraty statusu bezrobotnego /art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu - Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./, i nie powoduje utraty prawa do zasiłku.

2. Dla oceny, czy niemożność taka jest przejściowa, istotne znaczenie mają te przepisy prawa pracy i przepisy prawa ubezpieczeń społecznych, które z okresem pozostawania bez pracy z powodu choroby wiążą dalsze trwanie stosunku pracy oraz wypłatę zasiłku chorobowego /art. 53 par. 1 pkt 1 kodeksu pracy oraz art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1983 nr 30 poz. 143 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Aliny K. na decyzję Wojewody P-kiego z dnia 2 października 1991 r. w przedmiocie utraty zasiłku dla bezrobotnych i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł., działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu /Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./, orzekł o utracie przez Alinę K. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 2 sierpnia 1991 r. na czas stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim czasowej niezdolności do pracy od dnia 2 sierpnia do dnia 31 października 1991 r. oraz od dnia 1 listopada do dnia 31 grudnia 1991 r.

Decyzję tę w trybie odwoławczym utrzymał w mocy Wojewoda P-ki decyzją z dnia 2 października 1991 r. nr WBP.V.9112/139/91, w której uzasadnieniu zaznaczył, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 powołanej w decyzji ustawy za bezrobotną uznaje się osobę zdolną do pracy i gotową do jej podjęcia w ramach stosunku pracy, pozostającą bez pracy i zarejestrowaną w organie zatrudnienia. Niezdolność do pracy pozostaje w sprzeczności z definicją osoby bezrobotnej, wobec czego w okresie

niezdolności do pracy osoba taka traci prawo do zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy. Ponadto zaznaczono, że podjęcie wypłaty zasiłku może nastąpić po złożeniu przez stronę oświadczenia o zdolności i gotowości do podjęcia pracy.

Decyzję tę Alina K. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, traktując ją jako krzywdzącą. W skardze podała, że dnia 2 sierpnia 1991 r. uległa wypadkowi i została umieszczona w szpitalu. Na skutek wstrzymania wypłaty zasiłku pozostała wraz z dzieckiem bez środków do życia, ponieważ mąż nie może jej pomagać materialnie, gdyż odbywa długoletnią karę pozbawienia wolności. Pozostaje więc na utrzymaniu swej matki, zatrudnionej w charakterze sprzątaczki, która ponadto utrzymuje jej dwoje rodzeństwa. Uważa zatem, że choroba osoby pobierającej zasiłek nie powinna powodować natychmiastowego wstrzymania zasiłku; w tym wypadku powinny mieć zastosowanie przepisy art. 53 kodeksu pracy, formułujące zasady rozwiązywania umowy o pracę bez wypowiedzenia na skutek niezdolności pracownika do pracy spowodowanej chorobą. Ponadto powołała się na art. 16 wskazanej w decyzji ustawy o zatrudnieniu, który określa przypadki, kiedy zasiłek nie przysługuje bezrobotnemu; żaden z nich nie dotyczy jej sytuacji, gdyż brak z jej strony gotowości podjęcia pracy został spowodowany okresową chorobą i powinien być zaliczony do przyczyn usprawiedliwionych, o jakich mowa w tym artykule.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest pozbawiona słuszności. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przepisy art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu /Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./, precyzujące pojęcie bezrobotnego, na których podstawie orzekły organy administracji, mogą stanowić /same przez się/ podstawę do wydania decyzji o utracie zasiłku przez bezrobotnego z powodu czasowej choroby stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej.

Na wstępie warto przytoczyć podstawowe zasady przyznawania zasiłków dla bezrobotnych. Stosownie do znowelizowanego art. 15 ust. 1 powyższej ustawy zasiłki przysługują bezrobotnym z dniem zarejestrowania, jeżeli nie ma dla nich propozycji odpowiedniej pracy, przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania, skierowania do prac interwencyjnych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy, a przy tym w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania pozostawali w stosunku pracy co najmniej 180 dni lub przez ten okres podlegali ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności. W ustępie 2 tego artykułu przewidziano szereg odstępstw od warunku zatrudnienia lub ubezpieczenia.

Definicja bezrobotnego jest zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 8 omawianej ustawy. W tym artykule, zawierającym słowniczek pojęć zawartych w dalszych przepisach ustawy, stwierdzono, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym, oznacza to osobę zdolna do pracy i gotową do jej podjęcia w ramach stosunku pracy, pozostającą bez pracy i zarejestrowaną w organie zatrudnienia, z uwzględnieniem warunków wymienionych w lit. "a", "b" i "c" tego punktu.

Z powyższych przepisów wynika, że definicja bezrobotnego jest potrzebna do wydania decyzji w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku i w określonej wysokości. W tych przepisach natomiast brak jest wyraźnej normy stwierdzającej, że w razie utraty zdolności do pracy i gotowości jej podjęcia podczas pobierania zasiłku, i to bez względu na przyczyny, bezrobotny traci w danym okresie prawo do zasiłku. Takiej przyczyny nie wymienia wprost art. 16 tej ustawy, określający przesłanki utraty przez bezrobotnego prawa do zasiłku. Wprawdzie art. 16 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 stanowi, że utrata prawa do zasiłku w razie choroby następuje wówczas, gdy bezrobotny pobiera z tego tytułu świadczenie pieniężne z ubezpieczenia społecznego, jednakże przepis ten nie może być interpretowany i stosowany w całkowitym oderwaniu od przepisów prawa pracy oraz przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdyż omawiana ustawa o zatrudnieniu w wielu przepisach nawiązuje do tych dwóch gałęzi prawa /np. art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 1, 3 i 5, art. 12 ust. 5, art. 14/. Skoro zatem w art. 2 ust. 1 pkt 8 tej ustawy mowa jest o osobie "zdolnej do pracy", to w kontekście jej art. 16 ust. 1 pkt 5 i art. 15 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tę zdolność do pracy należy rozumieć w ten sposób, że przejściowa niemożność świadczenia pracy z powodu choroby, nie połączona z pobieraniem świadczenia pieniężnego z ubezpieczenia społecznego z tego powodu, nie oznacza niezdolności do pracy, to jest utraty statusu bezrobotnego, i nie powoduje utraty przez niego prawa do zasiłku; dla oceny, czy niemożność ta jest przejściowa, istotne znaczenie mają te przepisy prawa pracy i przepisy prawa ubezpieczeń społecznych, które z okresem pozostawania bez pracy z powodu choroby wiążą dalsze trwanie stosunku pracy oraz wypłatę zasiłku chorobowego. Takie okresy przewidziane są w przepisach art. 53 par. 1 pkt 1 kodeksu pracy oraz art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa /Dz.U. 1983 nr 30 poz. 143 ze zm./. Są to, w zależności od sytuacji, okresy 3, 6 lub 9 miesięcy.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień zarejestrowania się jako bezrobotna pozostawała w stosunku pracy przez okres co najmniej 6 miesięcy /8 lipca 1988 r. - 30 września 1990 r./, a zatem utrata przez nią prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu choroby w okresie jego pobierania mogła nastąpić dopiero po upływie okresu, przez który pracownikowi przysługuje prawo do pobierania zasiłku chorobowego, to jest po upływie co najmniej 6 miesięcy. Z akt zaś wynika, że w dniu wydania przez organ pierwszej instancji kwestionowanej decyzji o utracie zasiłku skarżąca korzystała ze zwolnienia lekarskiego od trzydziestu trzech dni, a w dniu wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego - od sześćdziesięciu dwóch dni. Nie było więc przesłanek do orzeczenia o utracie z tego powodu przez skarżąca prawa do zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy.

W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa.

Uchylenie decyzji zobowiązuje organy administracji do ponownego rozpoznania sprawy i wydania decyzji zgodnej z wykładnia prawa zawartą w wyroku, stosownie do art. 209 Kpa.