Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 222/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1,art. 13
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Waldemar Śledzik Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Szmydt asesor WSA Michał Sułkowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J.S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w rozpatrzeniu wniosku z dnia 12 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej (L.dz. [...]) 1. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpatrzenia tiret pierwszego, drugiego i trzeciego wniosku J.S. z dnia 12 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej (L.dz[...]) w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w punkcie 1 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego J.S. kwotę 100 zł (słownie: stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

J.S. we wniosku z [...] lutego 2022 r., powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej "udip"), zwrócił się do Wójta Gminy [...] o udostępnienie informacji poprzez wgląd do:

– centralnego rejestru umów obecnej kadencji Rady Gminy;

– faktur wystawionych przez kontrahenta o nr NIP:[...], [...]za okres obecnej kadencji Rady Gminy;

– kompletnej dokumentacji dotyczącej udzielonych zamówień publicznych w obecnej kadencji Rady Gminy z zastosowaniem ustawy Prawo zamówień publicznych i bez stosowania tejże ustawy;

– dokumentacji z ostatnich 10 lat dotyczących otrzymywanych przez GKS [...] [...] dotacji z budżetu gminy wraz z ich rozliczeniem;

– umów kredytów i pożyczek zawartych przez Gminę [...] w obecnej kadencji Rady Gminy.

Opisany wniosek został złożony w formie dokumentu elektronicznego i wpłynął do elektronicznej skrzynki podawczej Urzędu Gminy [...] w dniu [...] lutego 2022 r. Został zarejestrowany 14 lutego 2022 r. pod numerem [...].

Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, w piśmie z 23 lutego 2022 r. (znak: [...]) poinformował i przypomniał skarżącemu, że w zakresie powyższych spraw otrzymał już informacje (pisma), natomiast pozostałe odpowiedzi otrzyma w późniejszym terminie, wynikającym z udip.

J.S. w piśmie z [...] lutego 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w formie dokumentu elektronicznego skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 2022 r. ([...]).

Skarżący podniósł, że prowadzenie przez Wójta Gminy [...] postępowania w sposób niezgodny z przepisami udip spowodowało, że organ w przewidzianym w ustawie terminie nie udzielił skarżącemu żądanej informacji w formie wglądu w dokumenty, nie odmówił w formie decyzji udostępnienia informacji, ani też nie umorzył postępowania. Powyższe zdaniem skarżącego oznacza, że organ pozostał w bezczynności, co do rozpoznania wniosku. J.S. podkreślił, że intencją ustawodawcy towarzyszącą uchwaleniu udip było zapewnienie każdemu możliwości realizowania jego konstytucyjnego prawa do uzyskania informacji publicznej. Wydanie decyzji o odmowie udostępnienia tej informacji wraz z obowiązkiem ustalenia przez organ istnienia, bądź braku interesu publicznego w uzyskaniu takiej informacji, zapewnia lepszą ochronę wnioskodawcy, gdyż umożliwia zaskarżenie takiej decyzji do sądu administracyjnego. Zatem złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie wszczyna żadnego klasycznego jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, prowadzonego w oparciu o przepisy K.p.a.

W związku z powyższym, w ocenie J.S., skarga jest w pełni uzasadniona.

Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, a ponadto dopuszczenie dowodu z przesłuchania Sekretarza Gminy [...] i z dokumentów w postaci 105 wniosków o udostępnienie informacji publicznej złożonych przez J.S. do Urzędu Gminy [...] w 2022 r. na okoliczność nadużywania prawa do informacji publicznej.

Wójt Gminy [...] stwierdził, że nie dopuścił się bezczynności w udzieleniu odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. Zauważył, że wniosek wpłynął nie 10 lutego 2022 r., a 14 lutego 2022 r. Podniósł, że wniosek w zakresie centralnego rejestru umów został złożony przez skarżącego pierwotnie 31 stycznia 2022 r. Odpowiedź została przekazana skarżącemu pismem z 11 lutego 2022 r. Zatem w dacie złożenia kolejnego wniosku w tej samej sprawie skarżący znał stanowisko Wójta i dalsze żądanie udzielenia tej samej informacji nie rodzi po stronie organu obowiązku kolejnej odpowiedzi.

Następnie organ wskazał, że wniosek w zakresie faktur kontrahenta [...]jest powieleniem wniosku skarżącego z 20 stycznia 2022 r. Zauważył, że skarga na bezczynność Wójta w udzieleniu tej informacji publicznej jest przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II DK/Wa 34/22).

Wójt Gminy [...] stwierdził dalej, że skany umów dotyczących dotacji Gminy na rzec GKS [...] [...] zostały przekazane skarżącemu pismem z 17 lutego 2022 r. Skarżący potwierdził otrzymanie tej informacji. Z kolei dokumenty dotyczące kredytów zostały przesłane skarżącemu pismami z 23 lutego 2022 r. i z 7 marca 2022 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o ich przesłanie 28 stycznia 2022 r. Na podstawie art. 13 ust. 2 udip wyznaczono natomiast termin udostępnienia informacji do 10 marca 2022 r.

Następnie Wójt Gminy [...] wywiódł, że działalność skarżącego w zakresie żądania informacji publicznych zarówno na dzień złożenia wniosku, jak i w trakcie prowadzonego postępowania, jednoznacznie wskazuje, iż nie kierował się on chęcią poprawy funkcjonowania Urzędu Gminy [...], ani dążeniem do lepszej ochrony interesu publicznego. W ocenie Wójta, działanie skarżącego nacechowane było dużą dozą złej woli i chęcią sparaliżowania pracy Urzędu. Z tego względu Wójt uznał, że wnioskodawca dopuścił się nadużycia prawa do uzyskania informacji publicznej dotyczącej faktur na rzecz [...] oraz dokumentacji dotyczącej udzielonych zamówień publicznych w obecnej kadencji i pozostawił wniosek w tym zakresie bez rozpoznania.

Jak podniósł Wójt, w 2022 r. do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę skarżący złożył w Urzędzie Gminy [...] 105 wniosków o informację publiczną, dotyczących wszelkich aspektów funkcjonowania Gminy od objęcia stanowiska Wójta przez M.C.. Wójt zaznaczył, że J.S. był w przeszłości pracownikiem firmy rodzinnej M.C., obecnie aktywnie udziela się na założonej w celu krytyki władz samorządu Gminy [...] grupie "Gmina [...]" na Facebooku. W pismach kierowanych do Gminy skarżący wskazuje, że pozostaje w osobistym konflikcie z Wójt Gminy.

Jak skonstatował Wójt Gminy [...], nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów. Prawo dostępu do informacji publicznej powinno służyć do zachowania jawności życia publicznego, czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób, a nie zaspokajaniu osobistej ciekawości osoby wnoszącej o udostępnienie informacji publicznej lub też załatwieniu jej osobistych interesów.

W ocenie Wójta, biorąc pod uwagę ilość złożonych przez skarżącego wniosków o informację publiczną, obszerność żądanych materiałów, bez wątpienia doszło do nadużycia przez skarżącego prawa do informacji publicznej. Zdaniem organu, rzeczywistymi intencjami wnioskodawcy było zakłócenie pracy Urzędu oraz utrudnienie pracy urzędnikom. Wójt zauważył, że rozpatrując wnioski skarżącego pracownicy organu muszą wyselekcjonować dokumenty, skserować je, zanonimizować oraz wysłać. Udostępnienie informacji publicznej wiąże się z zaangażowaniem personelu urzędniczego i środków technicznych, co wpływa na efektywność wykonywania powierzonych mu zadań publicznych. Z uwagi na skalę żądanych informacji prowadzi to do paraliżu pracy poszczególnych komórek organizacyjnych Urzędu, niemożności udzielania odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej w ustawowych terminach.

Wójt Gminy [...] skonstatował, że takie postępowanie nie zasługuje na ochronę prawną, prowadzi też do zagrożenia konstytucyjnego prawa dostępu do informacji tych osób, które składają wnioski niestanowiące nadużycia prawa. Jeśli więc wniosek o informację publiczną stanowi, w kontekście faktycznym sprawy, niebudzący wątpliwości przejaw nadużycia prawa do tej informacji, to jego adresat nie popada w bezczynność wymagającą interwencji sądu administracyjnego. Udip nie powinna być wykorzystywana w celu innym niż troska o dobro publiczne, o przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, o jawność działania administracji. Opisane nadużycie absorbuje bowiem organ, jego siły i środki, co może opóźniać realizację wniosków niestanowiących nadużycia prawa. Stosowanie trybu udip dla realizacji takiego celu nie było zamierzeniem ustawodawcy i nie podlega ochronie prawnej, również w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

J.S. w piśmie z 18 maja 2022 r. podniósł, że jak dotąd nie udostępniono mu informacji publicznej w zakresie trzech pierwszych "punktów" wniosku z [...] lutego 2022 r., zatem organ pozostaje w bezczynności. Niemniej, prawa do wglądu w dokumenty – zgodnie ze złożonym wnioskiem – nie udzielono mu w całości. Skarżący podkreślił, że to obywatel decyduje, czy chce mieć wgląd w dokumenty zawierające informację publiczną, czy taką informację organ mam mu przesłać. Wyjaśnienia Wójta Gminy [...] skarżący uznał za lakoniczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie natomiast do treści, art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę ze skargi J.S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902.; dalej powoływana jako "udip"), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie.

W świetle natomiast art. 4 ust. 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 udip).

Jak z kolei wynika z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, lit. d i lit. f oraz pkt 5 lit. c udip, udostępnieniu podlega m.in. informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych (pkt 3 lit. a), sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (pkt 3 lit. d), prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (pkt 3 lit. f), a także informacja o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego (pkt 5 lit. c).

Analiza art. 1 ust. 1 i art. 6 udip prowadzi do wniosku, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 września 2021 r. sygn. akt III OSK 1036/21, z 27 października 2020 r. sygn. akt I OSK 2266/19, z 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 967/19 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest przedmiotem sporu, że Wójt Gminy [...] jest obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej organem władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 udip). Informacje objęte wnioskiem skarżącego z [...] lutego 2022 r. ([...]) stanowią natomiast informację publiczną. Dotyczą działalności Gminy [...], jej majątku i wydatkowania przez władze gminy środków publicznych. Organ nie kwestionuje zresztą takiego ich charakteru, poza centralnym rejestrem umów obecnej kadencji Rady Gminy. W skierowanym do skarżącego piśmie z 10 lutego 2022 r. (znak: [...]), do którego Wójt Gminy [...] odwołał się w odpowiedzi na skargę (omyłkowo wskazując datę pisma 11 lutego 2022 r.

– przyp. Sądu), stwierdził bowiem, że rejestr umów nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu udip i ma charakter tzw. dokumentu wewnętrznego, jako dokument, który nie został wykorzystany w procesie decyzyjnym, lub którego treść dotyczy jedynie sfery zamierzeń.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko nie jest prawidłowe. Rejestr umów zawieranych przez gminę nie służy jedynie poszerzeniu zakresu wiedzy i informacji posiadanych przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Nie ma więc podstaw, by uznać, że ma charakter wyłącznie poznawczy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażano już stanowisko, że rejestr umów zawieranych przez organy władzy publicznej, w tym reprezentujące jednostki samorządu terytorialnego - ze względu na jego zawartość i treść objętych nim umów

- dotyczy wydatkowania środków publicznych. Nie akceptowano jednocześnie stanowiska, że rejestr taki jest dokumentem wewnętrznym i roboczym, służącym porządkowaniu pracy komórek organizacyjnych. Takiemu założeniu przeczy zresztą treść powołanego wyżej art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f udip, który wprost stanowi, że informacją publiczną są dane dotyczące prowadzonych rejestrów, ewidencji, archiwów oraz sposobów i zasad udostępniania danych w nich zawartych. Ustawodawca przewidział zatem możliwość udostępniania nie tylko informacji o rejestrach, ale także zawartych w tych rejestrach danych.

Rejestr może być dokumentem wewnętrznym, ale tylko, jeżeli zawiera informacje niebędące informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 udip, a więc nie dotyczy spraw publicznych, lecz tylko wewnętrznych spraw danego podmiotu i prowadzony jest w celu lepszej organizacji pracy określonej komórki, czy komórek. Takiego charakteru nie ma rejestr umów zawieranych przez organy władzy publicznej, bowiem umowy te zawierane są z podmiotami publicznymi korzystającymi z majątku publicznego i są podstawą wydatkowania środków publicznych (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2335/18 i z 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2440/14 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 udip, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie natomiast do treści art. 13 ust. 2 udip, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej organ władzy publicznej pozostaje zatem w bezczynności, jeżeli nie udzielił zainteresowanemu żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni, bądź w terminie 2 miesięcy w sytuacji opisanej w ust. 2 tego artykułu 13.

Bezczynność występuje także wówczas, gdy organ nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 udip ze względu na ograniczenia ujęte w art. 5 tej ustawy lub w związku z niespełnieniem przez stronę warunku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 udip (niewykazanie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego), albo jeśli nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych we wniosku.

Organ jest bezczynny także wówczas, gdy nie zawiadamia wnioskodawcy w drodze zwykłego pisma o tym, że nie posiada żądanej informacji publicznej.

Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy, dotyczącej wniosku J.S. z [...] lutego 2022 r. (l.dz. [...]), należy stwierdzić, że w zakresie obejmującym wgląd do centralnego rejestru umów obecnej kadencji Rady Gminy [...] (tiret pierwsze wniosku) Wójt Gminy [...] nie mógł uwolnić się od zarzutu bezczynności poprzez odwołanie się w odpowiedzi udzielonej skarżącemu w piśmie z 23 lutego 2022 r. (znak: [...]) do pisma skierowanego do niego wcześniej. W piśmie tym (z 10 lutego 2022 r. znak: [...]) zawarto bowiem nieznajdujące oparcia w przepisach udip stanowisko, że rejestr umów nie stanowi informacji publicznej, ponieważ jest tzw. dokumentem wewnętrznym. Należy nadmienić, że to błędne stanowisko zostało powtórzone przez Wójta w kolejnym piśmie z 16 lutego 2022 r. (znak: [...]), stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącego z [...] lutego 2022 r. (l.dz. [...]) w sprawie wyjaśnień do pisma z 10 lutego 2022 r.

Ponieważ zatem w zakresie obejmującym tiret pierwsze wniosku z [...] lutego 2022 r. ([...]) Wójt Gminy [...] nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych we wniosku, w powyższym zakresie pozostaje w bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem do rozpatrzenia wniosku (tiret pierwsze).

W zakresie wniosku zawartego w tiret drugim wniosku z [...] lutego 2022 r. (l.dz. [...]) w odpowiedzi na skargę podniesiono, że wniosek ten jest powieleniem wniosku skarżącego z 20 stycznia 2022 r., wskazując przy tym, że skarga J.S. na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia tego wniosku, jest przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt II DK/Wa 34/22.

Jak ustalono na podstawie urządzeń ewidencyjnych Sądu, skarga J.S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 19 stycznia 2022 r. (wniosek został zarejestrowany 20 stycznia 2022 r. pod numerem l.dz. [...]; organ posługuje się datą wniosku 20 stycznia 2022 r. – przyp. Sądu), pierwotnie wpisana do Dziennika Korespondencji pod numerem II DK/Wa 34/22, została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wa 217/22. Odpis wniosku skarżącego z 19 stycznia 2022 r., którego dotyczy wskazana sprawa, znajduje się także w aktach przekazanych Sądowi z odpowiedzią na skargę w przedmiotowej sprawie (sygn. akt II SAB/Wa 222/22). We wniosku tym (l.dz. [...]) J.S. zwrócił się o udzielenie informacji publicznej poprzez "podanie łącznej kwoty wydatków poniesionych z budżetu gminy na kontrahenta o nr NIP: [...], [...]z rozbiciem na lata 2018, 2019, 2020 oraz 2021".

W odpowiedzi na wezwania Sądu z 19 października 2022 r. i z 14 listopada 2022 r., Wójt Gminy [...] (przy piśmie z 18 listopada 2022 r. znak: [...] – k. 128 akt sądowych) złożył do akt sprawy odpowiedź udzieloną skarżącemu w piśmie z 14 lutego 2022 r. (znak: [...]) na wniosek z 19 stycznia 2022 r. (l.dz. [...]). Wynika z niej, że w związku z rzeczonym wnioskiem, w dniu 3 lutego 2022 r. pismem znak: [...](pismo to znajduje się w aktach sprawy sygn. II SAB/Wa 217/22) organ wezwał J.S. do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu powyższej informacji. Skarżący udzielił odpowiedzi na wezwanie w piśmie z 8 lutego 2022 r.

W tych okolicznościach, w piśmie z 14 lutego 2022 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...] poinformował skarżącego, że ponieważ nie wykazał przesłanki szczególnego interesu publicznego, wniosek został pozostawiony bez rozpoznania, wskazując ponadto, że J.S. nadużywa prawa do informacji publicznej.

Mając powyższe na uwadze, należy w pierwszym rządzie zauważyć, że wbrew twierdzeniu zawartemu w odpowiedzi na skargę, wniosek z [...] lutego 2022 r. ([...]) zakresie faktur wystawionych przez kontrahenta o nr NIP:[...], [...]za okres obecnej kadencji Rady Gminy nie jest "powieleniem wniosku" z 19 stycznia 2022 r. (l.dz. [...]), w którym skarżący domagał się podania łącznej kwoty wydatków poniesionych z budżetu gminy na kontrahenta o nr NIP: [...], [...]z rozbiciem na lata 2018, 2019, 2020 oraz 2021.

Przede wszystkim jednak należy stwierdzić, że w przypadku niewykazania przez wnioskodawcę pomimo wystosowanego wezwania, że uzyskanie informacji publicznej w żądanym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a nie poinformowanie w piśmie o pozostawieniu wniosku z tego powodu bez rozpoznania.

Z powyższych względów Wójt Gminy [...] nie mógł uwolnić się od zarzutu bezczynności z zakresie obejmującym rozpatrzenie tiret drugiego wniosku z [...] lutego 2022 r. ([...]) poprzez odwołanie się do wcześniejszego pisma (z 14 lutego 2022 r. znak: [...]).

Ponieważ zatem w zakresie obejmującym tiret drugie wniosku z [...] lutego 2022 r. ([...]) Wójt Gminy [...] nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych we wniosku, w powyższym zakresie pozostaje w bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem do rozpatrzenia wniosku (tiret drugie).

Podobnie należało ocenić postępowanie Wójta Gminy [...] w zakresie obejmującym dokumentację dotyczącą udzielonych zamówień publicznych w obecnej kadencji Rady Gminy z zastosowaniem ustawy Prawo zamówień publicznych i bez stosowania tejże ustawy (tiret trzecie wniosku z 12 lutego 2022 r. [...]).

W odpowiedzi na skargę organ wywiódł, że podobnie, jak w zakresie faktur, w powyższym zakresie stwierdził, iż J.S. dopuścił się nadużycia prawa do informacji publicznej, dlatego pozostawił wniosek bez rozpoznania. W piśmie z 18 listopada 2022 r. (k. 128 akt sądowych), w odpowiedzi na wezwanie Sądu, Wójt Gminy [...] wskazał natomiast, że w zakresie obejmującym ilość zamówień publicznych skarżącemu udzielono odpowiedzi w piśmie z 14 lutego 2022 r. (znak: [...]). Nadmienił przy tym, że w sprawie tej toczy się postępowanie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt II DK/Wa 34/22. Organ dołączył do pisma z 18 listopada 2022 r. odpis pisma z 14 lutego 2022 r. (znak: [...]), które stanowi odpowiedź na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 8 stycznia 2022 r. (wniosek został zarejestrowany 10 stycznia 2022 r. pod numerem l.dz. [...]; organ posługuje się datą wniosku 10 stycznia 2022 r. – przyp. Sądu).

Jak ustalono na podstawie urządzeń ewidencyjnych Sądu, skarga J.S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 8 stycznia 2022 r. (l.dz. [...]) została pierwotnie wpisana do Dziennika Korespondencji pod numerem II DK/Wa 37/22 (a nie jak omyłkowo podano w piśmie Wójta z 18 listopada 2022 r. w sprawie sygn. II DK/Wa 34/22 – przyp. Sądu). Następnie została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wa 228/22 i rozpoznana wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 października 2022 r.

Odpis wniosku skarżącego z 8 stycznia 2022 r., którego dotyczy wskazana sprawa, znajduje się także w aktach przekazanych Sądowi z odpowiedzią na skargę w przedmiotowej sprawie (sygn. akt II SAB/Wa 222/22). We wniosku tym (l.dz. [...]) J.S. zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania: "1. ile udzielono w latach 2019-2020 zamówień publicznych do kwoty 30 tys. euro, a ile powyżej kwoty 30 tys. euro" oraz "co było przedmiotem zamówienia, komu udzielono zamówień i na jaki okres? W jakim trybie udzielono tychże zamówień".

W związku z tym wnioskiem, organ w dniu 18 stycznia 2022 r. pismem znak: [...] (pismo to znajduje się w aktach sprawy sygn. II SAB/Wa 228/22) wezwał J.S. do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu powyższej informacji. Skarżący udzielił odpowiedzi na wezwanie w piśmie z 1 lutego 2022 r.

W tych okolicznościach, w piśmie z 14 lutego 2022 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...] poinformował skarżącego, że ponieważ nie wykazał przesłanki szczególnego interesu publicznego, wniosek został pozostawiony bez rozpoznania, wskazując ponadto, że J.S. nadużywa prawa do informacji publicznej.

Powołanym wyżej (nieprawomocnym) wyrokiem z 26 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę J.S., wywodząc w uzasadnieniu, że jeśli w ocenie organu skarżący nie wykazał, iż uzyskanie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a nie pozostawić wniosek bez rozpoznania.

Z powyższych względów, także z zakresie obejmującym tiret trzecie wniosku z [...] lutego 2012 r. ([...]) Wójt Gminy [...] nie mógł uwolnić się od zarzutu bezczynności poprzez odwołanie się do wcześniejszego pisma (z 14 lutego 2022 r. [...]). Wniosek, na który udzielono odpowiedzi tym pismem nie jest tożsamy z wnioskiem zawartym w tiret trzecim wniosku z [...] lutego 2022 r., a ponadto odpowiadając na wniosek z 8 stycznia 2022 r. (l.dz. [...]) pismem informującym o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania, Wójt nie przerwał stanu bezczynności, ponieważ w okolicznościach stwierdzonych w treści pisma z 14 lutego 2022 r. powinien był wydać decyzję na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip.

Ponieważ zatem w zakresie obejmującym tiret trzecie wniosku z [...] lutego 2022 r. ([...]) Wójt Gminy [...] nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych we wniosku, w powyższym zakresie pozostaje w bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem do rozpatrzenia wniosku (tiret trzecie).

Sąd nie stwierdził natomiast bezczynności Wójta Gminy [...] w zakresie obejmującym tiret czwarte i tiret piąte wniosku z [...] lutego 2022 r. ([...]). Należy przy tym zaznaczyć, że jakkolwiek w piśmie z 18 lutego 2022 r. (karta nr 56 akt sądowych) skarżący stwierdził, iż nie udostępniono mu informacji w zakresie pierwszych trzech "punktów" wniosku z [...] lutego 2022 r., to nie cofnął skargi w pozostałym zakresie, natomiast zaznaczył, że prawa wglądu w dokumenty odmówiono mu w odniesieniu do całości wniosku i stwierdził, iż to wnioskodawca decyduje, czy chce mieć wgląd w dokumenty dotyczące informacji publicznej, czy taką informację organ ma mu przesłać.

Uwzględniając powyższe, należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż 30 stycznia 2022 r. (wysyłając wiadomość e-mail), J.S. zwrócił się do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie, "w jakiej wysokości otrzymywała GKS [...] [...] dotacje z budżetu gminy w ostatnich 10 latach". Skarżący zwrócił się o podanie żądanej informacji z rozbiciem na poszczególne lata oraz ewentualne przesłanie skanów umów dotyczących przyznanych dotacji. Wniosek zarejestrowano 31 stycznia 2022 r. pod numerem l. dz. [...].

W dniu 11 lutego 2022 r. na podany przez skarżącego adres poczty elektronicznej, w związku z wnioskiem z 30 stycznia 2022 r. (zarejestrowanym 31 stycznia 2022 r. pod nr l.dz. [...]) przekazano informację, że udzielenie odpowiedzi na wniosek ze względu na skalę żądanych danych wymaga podjęcia wielu czynności merytorycznych i technicznych związanych z przygotowaniem wnioskowanej informacji. Z tych względów, na podstawie art. 13 ust. 2 udip, poinformowano, że żądana informacja zostanie udzielona do 25 lutego 2022 r.

W dniu 17 lutego 2022 r., w odpowiedzi na powołany wniosek, przekazano J.S. skany umów z ostatnich dziesięciu lat zawarte przez Gminę [...] z GKS [...].

Z akt sprawy wynika również, że 28 stycznia 2022 r. (wysyłając wiadomość e-mail) J.S. zwrócił się do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez "enumeratywne wyliczenie kredytów i pożyczek zawartych przez Gminę [...] w obecnej kadencji Rady Gminy". Skarżący zażądał podania, w jakiej wysokości i na jaki cel te kredyty, bądź pożyczki zostały zaciągnięte przez Gminę [...] w obecnej kadencji, kto udzielił Gminie [...] przedmiotowych kredytów, bądź pożyczek, w jakich trybach zostało dokonane zaciągnięcie tych zobowiązań. Zwrócił się również o przesłanie skanów umów zawartych "na ww. przedmioty zamówień". Wniosek zarejestrowano 31 stycznia 2022 r. pod numerem l. dz. [...].

W dniu 11 lutego 2022 r. na podany przez skarżącego adres poczty elektronicznej, w związku z wnioskiem z 28 stycznia 2022 r. (zarejestrowanym 31 stycznia 2022 r. pod nr l.dz. [...]) przekazano informację, że udzielenie odpowiedzi na wniosek ze względu na skalę żądanych danych wymaga podjęcia wielu czynności merytorycznych i technicznych związanych z przygotowaniem wnioskowanej informacji. Z tych względów, na podstawie art. 13 ust. 2 udip, poinformowano, że żądana informacja zostanie udzielona do 10 marca 2022 r.

Następnie, 23 lutego 2022 r. przekazano skarżącemu skany dwóch zawartych w 2019 r. umów kredytu w wysokości 171.000 zł i 660.000 zł, natomiast 7 marca 2022 r. przekazano skarżącemu skan umowy kredytu w wysokości 1.000.000 zł, wskazując, że informacje dotyczące pozostałych dwóch kredytów otrzymał 23 lutego 2022 r. Resumując podano, że Gmina [...] w obecnej kadencji zaciągnęła trzy kredyty w wysokości 1.831.000 zł.

Uwzględniając powyższe, należy zauważyć, że zgodnie z art. 14 ust. 1 udip, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

Jak wynika z akt sprawy, J.S. przed złożeniem wniosku z [...] lutego 2022 r. ([...]), w zakresie obejmującym tiret czwarte i tiret piąte tego wniosku zażądał od Wójta Gminy [...] informacji publicznej, wskazując, że należy ją przekazać na podany we wnioskach adres poczty elektronicznej, w szczególności w formie skanów umów. Wnioski z 28 stycznia 2022 r. (l.dz. [...]) i z 30 stycznia (l.dz. [...]) zostały zrealizowane przez organ w terminie określonym w art. 13 ust. 2 udip, po uprzednim powiadomieniu o powodach opóźnienia zgodnie z wymogiem określonym w tym przepisie.

Uwzględniając z kolei powyższe, należy podkreślić, że celem udip jest umożliwienie osobie zainteresowanej zapoznania się z informacją publiczną. W realiach rozpoznanej sprawy, w zakresie obejmującym tiret czwarte i tiret piąte wniosku J.S. z [...] lutego 2022 r. ([...]) cel ten został osiągnięty poprzez realizację wniosków skarżącego z 28 stycznia 2022 r. (l.dz. [...]) i z 30 stycznia 2022 r. (l.dz. [...]). W konsekwencji, nieuczynienie zadość przez Wójta Gminy [...] żądaniu udostępnienia tej samej informacji, chociaż w innej formie, nie skutkuje stwierdzeniem, że pozostaje on w bezczynności. Skarżący sam przyznał zresztą w piśmie z 18 maja 2022 r., że nie udostępniono mu informacji w zakresie obejmującym pierwsze trzy "punkty" wniosku z [...] lutego 2022 r., potwierdzając tym samym, że pozostała objęta żądaniami tego wniosku informacja publiczna została mu udzielona. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 934/14 i z 20 listopada 2011 r. sygn. akt II SAB 372/03, w których podnoszono, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nie dotyczy w szczególności informacji będącej już w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie (wyroki niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym Sąd oddalił skargę w zakresie obejmującym tiret czwarte i tiret piąte wniosku skarżącego z [...] lutego 2022 r. ([...]).

W realiach rozpoznanej sprawy Sąd nie znalazł natomiast podstaw do oddalania skargi – zgodnie z argumentacją zawartą w odpowiedzi nas skargę - z uwagi nadużycie przez skarżącego prawa do informacji publicznej.

Odnosząc się do stanowiska Wójta Gminy [...] w tej kwestii, należy zauważyć, że w judykaturze i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4827/21, z 16 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1992/14, z 23 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1601/15, z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16; J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa 2005 r., s. 146–147).

Jakkolwiek więc osoba korzystająca z prawa do informacji publicznej nie jest zobowiązana wskazywać celów, ani motywów swego działania, to jednak w każdym indywidualnym przypadku zachodzi możliwość oceny zachowania wnioskującego o informację publiczną pod kątem tego, czy korzysta ze swojego uprawnienia zgodnie z jego celem i funkcją. Ocena ta powinna być oparta o okoliczności faktyczne, w szczególności uwzględniać treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz dotychczasowe relacje z wnioskodawcą (na płaszczyźnie korzystania przez niego z prawa do informacji publicznej) (por. A. Kręcisz-Sarna, Informacja w Administracji Publicznej 2019/1, s. 50 i nast.). Przy czym należy zaznaczyć, że udip w zasadzie nie zawiera systemowych ograniczeń przeciwdziałających nadużywaniu prawa do uzyskania informacji. Taka przesłanka odmowy udostępnienia informacji publicznej wprost nie wynika z tej ustawy. Przy uwzględnieniu tej okoliczności należy więc zachować szczególną ostrożność.

Sądowi z urzędu wiadome jest (na podstawie urządzeń ewidencyjnych), że J.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 9 skarg na bezczynność organów gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd nie ma też podstaw do kwestionowania zawartej w odpowiedzi na skargę informacji, że skarżący w okresie trzech pierwszych miesięcy bieżącego roku złożył w Urzędzie Gminy [...] 105 wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Organ dołączył do odpowiedzi na skargę odpisy wniosków złożonych przez J.S. w okresie od początku stycznia bieżącego roku do 21 marca 2022 r. Znajdują się one w przekazanych Sądowi aktach sprawy.

Niemniej jednak, liczba złożonych wniosków, podobnie jak podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność zatrudnienia skarżącego w przeszłości w firmie należącej do osoby piastującej obecnie stanowisko Wójta Gminy [...] oraz nieukrywana przez niego krytyka obecnych władz Gminy, nie są w ocenie Sądu wystarczające, by uznać, że składając wniosek z [...] lutego 2012 r. skarżący nadużył prawa do informacji publicznej. W okolicznościach tej konkretnej sprawy należy zaznaczyć, że wniosek skarżącego dotyczy dostępu do dokumentów zawierających informacje o działalności organów Gminy, w szczególności o sposobie wydatkowania przez nie środków publicznych. Treść wniosku, ani inne okoliczności przedmiotowej sprawy, nie świadczą o tym, że J.S. żąda udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem w innym celu niż realizacja prawa do społecznej kontroli działania władz jednostki samorządu terytorialnego, jawności funkcjonowania administracji i jej organów, czy wydatkowania środków publicznych. Nawet jeśli, jak podaje organ w odpowiedzi na skargę, J.S. wskazuje, że pozostaje w osobistym konflikcie z obecnym wójtem Gminy, to w świetle akt sprawy nie ma podstaw, by stwierdzić, że skarżący zamierza wykorzystać żądane informacje w osobistych celach związanych z własnym indywidualnym interesem, którego podłożem miałby być ów konflikt. Eksponowane natomiast w odpowiedzi na skargę okoliczność dotyczące liczby wniosków złożonych przez skarżącego w 2022 r., w połączeniu z obszernością i złożonością żądanych informacji, których udostępnienie

– jak zauważył Wójt Gminy [...] – wymaga m.in. wyselekcjonowania spośród innych danych, zaangażowania personelu urzędniczego i środków technicznych, mogą stanowić podstawę do rozważania zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, jednakże nie pozwalają stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie doszło do nadużycia przez J.S. publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej względy, Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest argumentów, które w sposób jednoznaczny pozwoliłyby przyjąć, że skarżący planuje wykorzystać wnioskowaną informację w sposób sprzeczny z istotą prawa do informacji publicznej, nadużywając tym samym regulacji zawartych w przepisach udip. Należy ponadto nadmienić, że przepisy P.p.s.a. nie dopuszczają przeprowadzenia przez Sąd dowodu z przesłuchania świadka lub strony postępowania.

Stwierdzona w sprawie bezczynność Wójta Gminy [...] nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Stwierdzenie tej kwalifikowanej postaci bezczynności wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia art. 149 § 1a P.p.s.a. rażące naruszenie prawa w odniesieniu do bezczynności organu łączy z bezczynnością o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającą miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt Il OSK 151/21, z 27 maja 2021 r. sygn. akt I FSK 644/21, z 23 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 2439/20 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach rozpoznanej sprawy nie doszło do takiej sytuacji. Z jednej bowiem strony, należy zauważyć, że wedle odpowiedzi na skargę, J.S. w okresie pierwszych trzech miesięcy bieżącego roku złożył w Urzędzie Gminy [...] 105 wniosków o udostępnienie informacji publicznej, co daje 35 wniosków miesięcznie. Z drugiej natomiast strony należy stwierdzić, że jakkolwiek skarżącemu nie udostępniono żądanych informacji, ani nie wydano decyzji o odmowie ich udostępnienia, to wnioski skarżącego nie były ignorowane, bądź lekceważone. Stwierdzona bezczynność jest wyłącznie wynikiem błędnej kwalifikacji rejestru umów jako dokumentu wewnętrznego oraz wadliwej formy zakończenia postępowania w przypadkach stwierdzenia przez organ, że skarżący pomimo wezwania nie wykazał, iż udostępnienie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia kwalifikowanej postaci bezczynności.

W tym stanie rzeczy, Sąd:

1. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji;

2. na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji;

3. na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji;

4. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, które stanowiły kwotę uiszczonego wpisu od skargi.