Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 354/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA del. Tomasz Judecki, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 8 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

B. K. (dalej jako strona lub skarżąca) zaskarżyła do tut. Sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako Kolegium lub organ odwoławczy) z dnia 8 marca 2022 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia 21 stycznia 2022 r., nr [...], wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta B. Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (dalej jako MOPS lub organ I instancji) o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na I. K. (dalej jako córka strony, podopieczna).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 27 października 2021 r. strona, reprezentowana przez adwokata, wniosła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. W oświadczeniu załączonym do wniosku skarżąca podała m.in., że posiada własne orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy, nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką, z którą zamieszkuje, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna oraz pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy.

W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że córka strony jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej, długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jak również konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim z dnia 21 września 2006 r., nr [...], wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności podopiecznej datuje się od 16 lipca 2004 r., a niepełnosprawność istnieje od urodzenia.

W ramach przeprowadzonego w dniu 24 listopada 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z niepełnosprawną córką, która jest ubezwłasnowolniona całkowicie i ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie egzystować. Strona jest opiekunem prawnym podopiecznej i sprawuje nad nią bezpośrednią opiekę. Skarżąca wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz pomaga córce w czynnościach dnia codziennego (zajmuje się sprzątaniem, gotowaniem, robieniem zakupów, przygotowywaniem posiłków, dawkowaniem leków, organizowaniem wizyt lekarskich, odwożeniem córki do lekarza, wychodzeniem z córką na spacery). Sprawowana opieka ma charakter stały, całodobowy i uniemożliwia wykonywanie przez stronę pracy zarobkowej lub podjęcie zatrudnienia. Organ I instancji ustalił również, że skarżąca pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy, przyznaną na stałe na podstawie decyzji z dnia 21 grudnia 2017 r.

Pismem z dnia 18 stycznia 2022 r. organ I instancji poinformował skarżącą o możliwości złożenia do właściwego organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty oraz o uzależnieniu przyznania wnioskowanego świadczenia od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty.

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 20 stycznia 2022 r. skarżąca oświadczyła, że nie złoży wniosku o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ponieważ przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pomimo pobierania renty. Przywołując rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, strona stwierdziła, że uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej jej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia 21 stycznia 2022 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej w skrócie: k.p.a.) w zw. z art. 20 ust. 3, art. 17 ust. 1, 1a i 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) i art. 3 pkt 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej w skrócie u.ś.r.), odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 października 2021 r. bezterminowo.

Zdaniem MOPS-u, w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki ustawowe do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji zaznaczył, że z brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do renty. Organ podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że strona jest uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy, w związku z czym spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r. uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z najnowszą linią orzeczniczą sądów administracyjnych należy dopuścić możliwość przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym rentę, świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości, pod warunkiem dokonania wyboru przez osobę uprawnioną jednego z tych świadczeń. Organ zaznaczył, że skarżąca została poinformowana o możliwości złożenia wniosku do organu emerytalno-rentowego o zawieszenie prawa do renty oraz o uzależnieniu przyznania wnioskowanego świadczenia od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty. W związku z tym, że skarżąca nie zrezygnowała z pobierania renty, MOPS nie znalazł podstaw do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca odwołała się od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. polegającą na przyjęciu, że okoliczność pobierania przez nią renty z tytułu niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie organ pominął regulację wynikającą z art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którą przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w u.ś.r., przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Strona wskazała, że skoro art. 27 ust. 5 u.ś.r. wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., to w dacie złożenia wniosku mogła dokonać wyboru przysługującego jej świadczenia. Zdaniem skarżącej, z treści złożonego przez nią oświadczenia wynika natomiast jednoznacznie intencja wyboru przez nią świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego od dotychczasowego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania renty.

Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, podzieliło argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji w kwestii uzależnienia przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty. Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie MOPS wypełnił obowiązek poinformowania strony o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia, jednak skarżąca nie dokonała wyboru wskazując, że przysługuje jej prawo do obydwu świadczeń. Odnosząc się do powołanego przez stronę wyroku TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 organ odwoławczy podkreślił, że w wyroku tym Trybunał dostrzegł problem braku regulacji w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych mechanizmu, który pozwoliłby obniżyć świadczenie pielęgnacyjne proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Ustawodawca nie ustanowił jednak w związku z tym wyrokiem żadnych regulacji prawnych, które umożliwiałyby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom pobierającym rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium podkreśliło, że z rozstrzygnięcia Trybunału wynika, iż nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego samo posiadanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, natomiast przeszkodą do przyznania tego świadczenia jest pobieranie tej renty - niezależnie od wysokości świadczenia. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji słusznie odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną córkę, gdyż skarżąca nie zrezygnowała z pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy.

W skardze do tut. Sądu strona zakwestionowała decyzję organu odwoławczego w całości, zarzucając - podobnie jak w odwołaniu - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez jego zastosowanie pomimo derogacyjnego skutku orzeczenia TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, podniosła, że rozpatrując przedmiotową sprawę organy pominęły fakt, iż na skutek powołanego orzeczenia, Trybunał orzekł o niezgodności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Strona podkreśliła, że w pkt II wyroku Trybunał orzekł utratę mocy obowiązującej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. we wskazanym zakresie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, a zatem derogacyjny skutek wyroku nastąpił z dniem 9 stycznia 2020 r. W ocenie skarżącej, od tego dnia negatywna przesłanka w postaci pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do dominującej linii orzeczniczej sądów administracyjnych w zakresie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających renty i emerytury, strona stwierdziła, że wyrażony w tych wyrokach pogląd, zgodnie z którym uprawnienie to powstaje po zawieszeniu prawa do renty lub emerytury, nie powinien mieć zastosowania w niniejszej sprawie w związku ze stwierdzeniem przez Trybunał niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zdaniem skarżącej, wobec utraty mocy obowiązującej tego przepisu, jest ona uprawniona do pobierania obydwu świadczeń.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, strona wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także wystąpiła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej u.p.p.s.a.).

W myśl art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 u.p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei unormowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. wprowadza przesłanki negatywne po stronie osoby sprawującej opiekę, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl bowiem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Na wstępie rozważań przypomnieć należy, że w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (pkt I); Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (pkt II).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego (...). Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Jak wynika z treści wyroku, za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu niezdolności częściowej do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń.

Rozważając, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymaga załatwienia odmownego w każdym przypadku, gdy strona posiada prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., należy uwzględnić, że według aktualnie przyjętej linii orzecznictwa sądy administracyjne w komentowanej materii dostrzegają konieczność uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. rezultatami wykładni celowościowej, funkcjonalnej, systemowej (por. wyroki NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 i z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to jednak nie można się jedynie do nich ograniczać. Argumentuje się, że celowe jest odstąpienie od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazuje się w powołanych wyrokach na konieczność uwzględnienia prokonstytucyjnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., oraz że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

W kwestii sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczeń emerytalno-rentowych wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., Sąd w składzie orzekającym podziela zapatrywanie wyrażone w wyrokach NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 24 sierpnia 2020r., sygn. akt I OSK 650/20 oraz z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, zgodnie z którym brak jest podstaw prawnych do kompensowania przez organ świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami. Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, które jednak zachowują aktualność także w odniesieniu do renty (w tym renty z tytułu niezdolności do pracy) podkreśla, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością innych świadczeń, pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.

Z tych względów Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd aktualnie dominujący w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1160/21; z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1648/21; z dnia 2 marca 2022r., sygn. akt I OSK 1020/21 i z dnia 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 433/21), że wnioskodawca, który spełnia pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz pobiera emeryturę lub rentę powinien mieć prawo wyboru jednego z tych świadczeń, to znaczy - albo świadczenia pielęgnacyjnego albo świadczenia emerytalno-rentowego, poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. W przypadku bowiem zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja zawarta jest w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wybór ten - jak słusznie przyjęły organy orzekające w niniejszej sprawie - strona może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty. Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 291 ze zm.), prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego musi być jednakże uzewnętrzniony przez stronę złożeniem w odrębnym trybie wniosku o zawieszenie prawa do renty do organu rentowego, czyli organu innego, niż organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie powstaje ponadto z chwilą złożenia takiego wniosku, dopiero bowiem wstrzymanie prawa do renty skutkuje powstaniem takiej możliwości. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych, w tym do świadczenia pielęgnacyjnego, ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami - czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie narusza norm prawa materialnego ani procesowego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dokonana przez organ odwoławczy prawidłowa wykładnia normy prawnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zgodna z przeważającą, aktualną linią orzecznictwa, znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom strony zawartym w odwołaniu, organ I instancji trafnie przyjął, na tle prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, że skarżąca nie wykazała, aby złożyła do organu emerytalno-rentowego wniosek o zawieszenie prawa do renty. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że strona (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) została prawidłowo pouczona przez organ w piśmie z dnia 18 stycznia 2022 r. o powyższym warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to znaczy o możliwości wyboru świadczenia oraz możliwości zawieszenia prawa do renty, wstrzymania jej wypłaty i konieczności przedłożenia decyzji w tym przedmiocie. W odpowiedzi na wymienione pismo strona oświadczyła, że nie złoży wniosku o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ponieważ uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej jej renty nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Tym samym strona nie wykazała spełnienia omawianej przesłanki, gdyż nie oświadczyła o zrezygnowaniu z pobierania renty i nie przedłożyła stosownej decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty ani w toku postępowania przed organem I pierwszej instancji, ani na etapie postępowania odwoławczego. Wręcz przeciwnie, w piśmie z dnia 20 stycznia 2022 r. strona stwierdziła, że wobec utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., od dnia wejście w życie orzeczenia TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 brak jest przepisu, który uniemożliwiałby jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i renty, w związku z czym skarżąca uprawniona jest do pobierania obydwu świadczeń jednocześnie. Podobną argumentację strona zawarła również w treści skargi.

Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że skarżąca pozostaje w błędzie, co do skutków powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zaś według aktualnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych - o czym mowa powyżej - warunkiem niezbędnym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji otrzymywania renty, w tym renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest dokonanie wyboru przez uprawnionego świadczenia pielęgnacyjnego i zawieszenie przez niego prawa do renty.

Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie Sądu organ I instancji w pełni wykonał względem skarżącej swój obowiązek informacyjny wyznaczony zakresem przedmiotowym cytowanego art. 9 k.p.a. W tym stanie rzeczy trzeba uznać, że prawidłowo przeprowadzono postępowanie administracyjne w sprawie i zasadnie uznano, że zachodzą okoliczności wyłączające możliwość przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z jednoczesnym pobieraniem świadczenia rentowego.

Na marginesie jedynie należy wskazać, że niezgodna ze stanem faktycznym jest podnoszona przez pełnomocnika strony w odwołaniu okoliczność, jakoby strona w złożonym w dniu 20 stycznia 2022 r. oświadczeniu dokonała wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego od dotychczasowego. Powyższemu przeczy jednoznaczna treść oświadczenia, z którego wynika, że strona domaga się przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pomimo pobierania renty.

W tym stanie rzeczy, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.