Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1117/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represjonowania za działalność polityczną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku W. T. (dalej zwanego "skarżącym") decyzją z dnia [...] r. Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Szef Urzędu" lub "organ") orzekł o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu tej decyzji Szef Urzędu wskazał, że skarżący jako tytuł do ubiegania się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych podał udział w wystąpieniach wolnościowych i pozostające w związku z nimi relegowanie z uczelni wyższej. Według pisemnego oświadczenia skarżącego jako student drugiego roku Wydziału [...] Uniwersytetu [...] uczestniczył on w dniu 8 marca 1968 r. w wiecu tego Uniwersytetu, w trakcie którego doszło do brutalnej pacyfikacji ze strony ZOMO, przy czym skarżący zdołał uratować się od pobicia i aresztowania dzięki temu, że sforsował ogrodzenie. Skarżący wskazał także, że w domu studenckim uczestniczył w rozrzucaniu ulotek wzywających do solidarności studenckiej, w tym przeciwko szkalowaniu studentów w ówczesnej prasie. Skarżącemu nieobca była również dyskusja i debata na tematy samorządności studenckiej i autonomii Uniwersytetu odbywająca się w Audytorium [...]. Jako szczególną formę represji skarżący wskazał na rozwiązanie jego Wydziału, odebranie mu indeksu i utratę statusu studenta do czasu ponownego przyjęcia, co według niego stanowiło relegację, wykluczenie z uczelni. Do wniosku skarżący dołączył informację z Instytutu Pamięci Narodowej, z której wynika negatywny wynik kwerendy archiwalnej. Dołączył też kopię legitymacji studenckiej. Ponadto w odpowiedzi na prośbę organu o przesłanie szczegółowych informacji i dowodów skarżący przesłał kopię publikacji J. Eisler pt. "Marzec 1968. Geneza. Przebieg. Konsekwencje", z której wynika, że w dniu 30 marca 1968 r. oznajmiono o rozwiązaniu Wydziału [...] , Wydziału [...] , kierunku [...] na Wydziale [...] oraz trzeciego roku na Wydziale [...] . Organ uzyskał również informację z Archiwum [...] o braku w zasobach tego archiwum dokumentacji potwierdzającej udział skarżącego w wydarzeniach "Marca 1968", a z teczki studenckiej wynika, że był on od [...] r. studentem Wydziału [...] i skończył studia w [...] r.

Przeprowadzona przez organ I instancji analiza materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wskazała na brak podstaw do stwierdzenia, że skarżący prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 dalej: "ustawa o działaczach opozycji" lub "ustawa"). Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie wskazał jakichkolwiek konkretnych działań prowadzonych w ramach nielegalnych struktur organizacyjnych, których celem było odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych prawa człowieka w Polsce, nie przestawił też żadnych dowodów w powyższym zakresie. W zasobach Instytutu Pamięci Narodowej również brak jest dokumentów potwierdzających prowadzenie przez skarżącego działalności antykomunistycznej. Materiał dowodowy nie pozwala także na przyjęcie, że skarżący podlegał represjom, o których mowa w art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Organ podkreślił, że brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt usunięcia skarżącego z uczelni i jego udział w protestach marcowych.

Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skarżący wskazał na brak odpowiedzi z Archiwum [...] na zapytanie organu, czy Wydział, na którym studiował skarżący został rozwiązany w ramach represji wobec studentów. Załączył kopię fragmentu publikacji autorstwa Jerzego Eislera pt. "Polski Rok 1968" podkreślając fragment tekstu, z którego wynika, że w odpowiedzi na wiec z 28 marca 1968 r. aresztowano członków [...], a rektor skreślił z listy studentów [...] osoby, [...] dalszych zawiesił. Natomiast pod koniec marca poinformowano wszystkich o rozwiązaniu wydziału [...] , wydziału [...] , kierunku [...] na wydziale [...] oraz trzeciego roku na wydziale [...]. Na mocy tej decyzji [...] osób przestało być studentami [...] , przy czym wielu niedawnych studentów od razu wcielono do wojska. Na żadnej uczelni nie użyto aż tak drastycznych metod. W kontekście tej publikacji skarżący podniósł, że utrata statusu studenta w związku z rozwiązaniem wydziału nie musiała być odnotowywana w indywidualnych teczkach studentów. Natomiast odnotowywano indywidualne wykluczenia, z tym że raczej dotyczyło to organizatorów i aktywistów manifestacji a nie zwykłych uczestników.

Skarżący zarzucił również nieuprawnione zawężanie pojęcia "relegacji" z uczelni, ograniczając to tylko do indywidualnego wykluczenia z uczelni, podczas gdy powinno być ono intepretowane szerzej tak żeby obejmować sytuacje, w których rozwiązano cały wydział.

Skarżący przyznał, że nie udało mu się potwierdzić, udokumentować jego udziału w wystąpieniu wolnościowym jakim był " [...] na Uniwersytecie [...]" w znaczeniu spełniającym wymogi ustawy. Niemniej starał się on uprawdopodobnić ten udział poprzez szczegółowy opis zdarzeń związany z tym uczestnictwem. Wskazał, że problemy z potwierdzeniem jego uczestnictwa wynikają upływu czasu, a także z tego, że jako student spoza W. nie posiadał kontaktów osobowych z pochodzącymi z W. organizatorami i aktywistami wystąpienia. Dodatkowo we wczesnych latach 80 po opuszczeniu W. doszło do całkowitego zerwania więzi z dawnym środowiskiem studentów "[...]".

Złożony przez skarżącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został jednak uwzględniony przez organ, który w zaskarżonej obecnie decyzji utrzymał w mocy decyzją własną odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że po przeanalizowaniu akt sprawy brak jest podstaw do uznania, że skarżący działał w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi w sytuacji zagrożenia odpowiedzialnością karną, przez okres co najmniej 12 miesięcy, co jest warunkiem koniecznym dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Na żadnym bowiem etapie postępowania skarżący nie wykazywał spełnienia przesłanek warunkujących uzyskanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej, a jedynie opisywał udział w wystąpieniu wolnościowym oraz pojedyncze działania podejmowane w okresie "wydarzeń marcowych".

Według organu skarżący nie spełnił również ustawowych przesłanek niezbędnych do uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych wynikających z art. 3 ustawy. Organ uznał za udowodnione, że w marcu 1968 r. skarżący był studentem drugiego roku na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] . Wydział ten został zawieszony w reakcji na ostatni wiec protestacyjny studentów, w czasie którego uchwalono Deklarację Ruchu Studenckiego, co miało miejsce w dniu [...] r. Na mocy decyzji władz uczelni wszyscy studenci wydziału utracili swój status, lecz mogli następnie wnioskować o przywrócenie praw. Skarżący w dwa dni po zawieszeniu wydziału złożył podanie do rektora [...] o ponowne przyjęcie na II rok studiów na IV semestr. Podanie zostało rozpatrzone pozytywnie i skarżący ukończył drugi rok studiów na Wydziale [...] zgodnie z planem studiów. Wydział [...] został formalnie rozwiązany na mocy rozporządzenia ministra oświaty i szkolnictwa wyższego z dnia 27 czerwca 1968 r. Skarżący od dnia 1 października 1968 r. kontynuował naukę na nowo utworzonym Wydziale [...], który zastąpił m. in. Wydział [...]. Jednocześnie według organu skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że był uczestnikiem wystąpienia wolnościowego na Uniwersytecie [...] w dniu 8 marca 1968 r., przy czym nie wykazywał, że brał udział w wiecu w dniu 28 marca 1968 r., który najprawdopodobniej bezpośrednio przyczynił się do zawieszenia pracy wydziału. Ponadto represyjne zawieszenie funkcjonowania Wydziału [...] przyniosło negatywne skutki dla wszystkich studentów tej jednostki organizacyjnej, miało charakter powszechny i dotyczyło wszystkich studentów wydziału niezależnie od tego, czy uczestniczyli aktywnie w protestach studenckich w marcu 1968 r. Tego rodzaju represja spotkała więc również studentów, którzy nie uczestniczyli w wystąpieniu wolnościowym, a nawet byli mu przeciwni. Według organu sam fakt utraty praw studenckich nie oznacza, że student brał udział w manifestacji przeciwko reżimowi komunistycznemu. Skarżący nie udowodnił własnego udziału w wydarzeniu i nie przedstawił związku przyczynowo - skutkowego między jego osobistym działaniem a zastosowaniem czasowej represji.

Organ zaakcentował konieczność uwzględnienia szerszego kontekstu reperkusji władz komunistycznych wobec aktywnych uczestników "wydarzeń marcowych", takich jak: zatrzymania i przesłuchiwania przez Milicję Obywatelską, skreślenia z listy studentów, aresztowania, skazania wyrokami sądów za popełnienie przestępstw. Działania te były poprzedzone przypisaniem konkretnym studentom uczestnictwa w protestach. Ponadto, po zawieszeniu funkcjonowania Wydziału [...] pewną grupę studentów wyselekcjonowano i wcielono represyjnie do służby wojskowej. Jednak żadnej z wymienionych represji nie odniósł skarżący. Skarżący wykazał w postępowaniu, że zdołał uciec przez siłową pacyfikacją strajku w dniu 8 marca 1968 r, z czego wynika, iż nie został zatrzymany.

W zakresie podnoszonych przez skarżącego okoliczności rozrzucania ulotek w domu studenckim, uczestniczenia w dyskusji na temat samorządności studenckiej i autonomii Uniwersytetu [...] organ uznał, że nie zostały one udowodnione, a także, że strona nie przedstawiła, iż odniosła z tego tytułu represje ze strony aparatu komunistycznego. Ponadto według organu skarżący nie uprawdopodobnił, że podjęcie w 1984 r. decyzji przez przełożonych o nieprzedłużeniu z nim umowy o pracę na stanowisku pracownika naukowego [...] [...] związane było z udziałem skarżącego w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Organ uznał, że postulowane przez wnioskodawcę zwrócenie się na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu nie było zasadne w świetle poczynionych ustaleń na temat stanu faktycznego sprawy. Organ dokonał także sprawdzenia w internetowej bazie danych projektu: "Encyklopedia Solidarności" prowadzonego przez IPN, który nie zawiera biogramu, ani innych informacji na temat strony. Zaakcentowano przy tym, że jest to najobfitsze źródło wiedzy o polskiej opozycji antykomunistycznej lat 1976-1989 prezentujące ok. 4800 biogramów osób, które prowadziły walkę z systemem komunistycznym.

Wskazane powyżej rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący wskazał, że represyjnie przestał być studentem, przy czym podkreślił, że ubiega się o status osoby represjonowanej politycznie za udział w wystąpieniu wolnościowym a zarazem antykomunistycznym, jakim były protesty studenckie na Uniwersytecie [...] w marcu 1968 r. Skarżący wyraził ubolewanie z tego powodu, że nie dano mu możliwości stawienia się przed Komisją Kombatancką, a organ w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonych przez niego problemów z wykazaniem jego udziału w protestach studenckich. Ponadto podkreślił, że przedstawiony przez niego szeroki i szczegółowy opis zdarzeń daleko wykraczający poza wymagany normatyw wskazuje, że raczej nie mógł nie być ich uczestnikiem. Dlatego skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że nie uprawdopodobnił uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym. Ponadto organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tworzy określenia pomniejszające znaczenie faktów np. represja czasowa, represja z możliwością powrotu. Skarżący zaakcentował przy tym, że w ramach represji nie został wcielony do wojska, gdyż się do tego nie kwalifikował.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący zarzucił, że organ nie ustosunkował się do jego argumentacji wskazującej na rozwiązanie tych, a nie innych wydziałów Uniwersytetu [...] . Wyjaśnił, że pomimo wysiłków nie udało mu się dotrzeć do znajomych uczestników tamtych wydarzeń. Po okazaniu skarżącemu znajdującej się w aktach sprawy kopii jego pisma skierowanego do rektora i zawierającego jego prośbę o ponowne przyjęcie na studia (karta 59 akt administracyjnych) potwierdził on, że to jego pismo, choć zaznaczył, że nie jest to dowód przeciwko jego twierdzeniom. Stwierdził, że władze uczelni mogły wiedzieć o jego uczestnictwie w wydarzeniu z dnia 8 marca 1968 r., ale dokładnie tego nie wie. Natomiast nie uczestniczył w wydarzeniach w dniu 28 marca 1968 r., jednak w jego ocenie nie miały one żadnego znaczenia. Wyjaśnił, że z końcem marca przestał być studentem Wydziału [...], a w połowie maja wrócił już na inny wydział, mieszczący się w innych budynkach, z innymi nauczycielami akademickimi. Podkreślił, że w jego ocenie prawo nie precyzuje, nie określa formy relegacji z uczelni tj. zbiorowej czy też indywidulanej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu o odmowie potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanych decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 690, dalej w skrócie jak dotychczas: "ustawa o działaczach opozycji" lub "ustawa"). W świetle przepisów tej ustawy potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w drodze decyzji administracyjnej Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest warunkowane spełnieniem przesłanek pozytywnych z art. 2 lub art. 3 ustawy oraz brakiem przesłanki negatywnej z art. 4 ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy).

Z powyższego przepisu wynika zatem, że aby uznać daną osobę za działacza opozycji antykomunistycznej konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:

Po pierwsze osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza musi wykazać, że w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy (z wyłączeniem jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.), prowadziła działalność w ramach struktur zorganizowanych opozycji antykomunistycznej lub we współpracy z nimi;

Po drugie działalność antykomunistyczna musiała być prowadzona na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

Po trzecie wykonywana działalność antykomunistyczna musiała być zagrożona odpowiedzialnością karną w momencie jej wykonywania.

Wymóg łącznego spełnienia powyższych przesłanek oznacza, że nie spełnienie choćby jednej z nich pomimo spełniania pozostałych przesłanek nie pozwala na uznanie danej osoby za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy.

Inaczej natomiast przedstawiają się przesłanki pozytywne uznania danej osoby za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Zgodnie z art. 3 cytowanej ustawy tego rodzaju status może nabyć tylko ta osoba, która spełnia co najmniej jedną przesłankę z ustawowego katalogu. Osobą represjonowaną z przyczyn politycznych jest więc osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest ponadto uzależnione od wykazania, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 4 ustawy. Konieczne jest więc wykazanie, że:

1) osoba ubiegająca się o powyższy status nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do tej osoby w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Uwzględniając przedstawione powyżej ustawowe przesłanki w ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że skarżący nie posiada zarówno statusu działacza opozycji antykomunistycznej jak i statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W zakresie dotyczącym statusu działacza opozycji antykomunistycznej bez wątpienia nie został spełniony przez skarżącego wymóg działania w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi w sytuacji zagrożenia odpowiedzialnością karną przez okres co najmniej 12 miesięcy. W odniesieniu do tego wymogu skarżący poprzestał wyłącznie na wskazaniu na udział w wystąpieniu wolnościowym oraz na pojedyncze działania podejmowane w okresie "wydarzeń marcowych". Nie spełniony został zatem wymóg dotyczący dwunastomiesięcznego czasokresu podejmowanych działań. Działania opisane przez skarżącego nie sposób także uznać za podejmowane w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Dodatkowo zaakcentować należy, że zarówno treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i treść skargi wskazują, że skarżący w istocie nie ubiega się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lecz zabiega przede wszystkim o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. To kwestia spełnienia przesłanek niezbędnych do potwierdzenia tego ostatniego statusu stanowi oś sporu w rozpoznawanej sprawie.

W kontekście powołanej powyżej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy skarżący brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym został, jak stanowi art. 3 pkt 3 lit e ustawy, relegowany z uczelni wyższej. Dla uzyskania statusu działacza w tym zakresie koniecznym jest łączne zaistnienie trzech kluczowych elementów. Pierwszym jest udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych prawa człowieka w Polsce. Po drugie koniecznym jest, aby doszło do relegowania z uczelni (lub aby podjęto inne działanie represyjne mieszczące w katalogu, o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy.). Po trzecie, pomiędzy pierwszym i drugim elementem musi zachodzić związek przyczynowo skutkowy tj. relegowanie (lub inne działanie represyjne mieszczące się w katalogu zawartym w art. 3 pkt 3 ustawy) musi być skutkiem tego, że osoba relegowana brała udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadziła działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Nie wystarcza przy tym sam związek relegowania lub innej ściśle określonej w art. 3 pkt 3 represji z określonym wystąpieniem wolnościowym, lecz koniecznym jest związek pomiędzy udziałem danej osoby w wystąpieniu wolnościowym a jej relegowaniem z uczelni tj. że udział tej osoby w wystąpieniu spowodował jej relegowanie.

W ocenie Sądu ze wskazanych powyżej trzech elementów koniecznych do przypisania statusu osoby represjonowanej w odniesieniu do skarżącego został spełniony wyłącznie pierwszy. Inaczej niż organ administracji, Sąd dał wiarę twierdzeniom skarżącego, co do tego, że był on uczestnikiem wystąpienia wolnościowego, jakim był antykomunistyczny protest studencki w dniu 8 marca 1968 r na Uniwersytecie [...] . Zatem spełniona została przesłanka udziału w wystąpieniu wolnościowym. Niemniej sam udział skarżącego w tym wystąpieniu nie jest wystarczający, gdyż nie wykazano, że następstwem tego udziału było relegowanie z uczelni lub inne konsekwencje opisane w katalogu zawartym w art. 3 pkt.3 lit a-f ustawy o działaczach opozycji. Bez wątpienia skarżący doznał swoistej represji polegającej na tym, że Wydział [...] został zawieszony. Miało to jednak miejsce nie tylko w związku z protestem w dniu 8 marca 1968 r., ale w świetle załączonego przez skarżącego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy fragmentu opracowania Jerzego Eislera pt. "Polski Rok 1968" (karta 48 akt administracyjnych) stanowiło reakcję władz na wiec z dnia 28 marca 1968 r., w trakcie którego uchwalono [...]. W tym ostatnim wydarzeniu skarżący nie brał udziału, co przyznał na rozprawie przed tutejszym Sądem.

Nie budzi też wątpliwości fakt, że wszyscy studenci wydziału utracili swój status, co miało charakter działań represyjnych. Jednak w ocenie Sądu zaistniała sytuacja nie mieści w pojęciu "relegacji z uczelni", gdyż w świetle poczynionych przez organ ustaleń studenci mogli następnie wnioskować o przywrócenie praw, przy czym skarżący z tej możliwości skorzystał składając w dwa dni po zawieszeniu wydziału podanie do rektora [...] o ponowne przyjęcie na drugi rok studiów, na czwarty semestr. Jakkolwiek u skarżącego mogła pojawić się niepewność dotycząca tego, czy jego podanie zostanie uwzględnione, to jednak nie wystarcza to do uznania, że został on relegowany z uczelni, zwłaszcza że jego podanie o ponowne przyjęcie ostatecznie odniosło zamierzony skutek.

Należy także wskazać, że pomiędzy udziałem skarżącego w wystąpieniu wolnościowym a przedstawioną przez skarżącego represją brak jest związku przyczyno skutkowego. Zawieszenie Wydziału [...] nie stanowiło zindywidualizowanej konsekwencji udziału skarżącego w proteście lecz było skutkiem protestu jako takiego, a bezpośrednią przyczyną zawieszenia był wiec z 28 marca 1968 r., w którym skarżący nie brał udziału. Represyjne działania władz nie miały w tym zakresie charakteru indywidualnego, lecz dotyczyły wszystkich studentów wydziału, bez względu na ich udział w proteście. Były skierowane nawet do tych studentów, którzy sprzeciwiali się temu protestowi. Dodatkowo sam skarżący w trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przyznał, że nie wie dokładnie, czy władze uczelni wiedziały o jego udziale w wydarzeniach 8 marca 1968 r. Wszystkie te względy powodują, że w ocenie Sądu brak podstaw do przyjęcia, że to udział skarżącego w wystąpieniu wolnościowym spowodował, że został on objęty skutkami zawieszenia Wydziału [...]. Gdyby zatem nawet pominąć, że represyjne działania władz związane z zawieszeniem wydziału, na którym studiował skarżący, nie miały charakteru relegacji, to i tak brak jest związku pomiędzy udziałem skarżącego w wydarzeniach w dniu 8 marca 1968 r a działaniami represyjnymi, na które powołuje się zabiegając o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej za działalność polityczną.

Za przyznaniem statusu osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy nie mogą również przemawiać pozostałe okoliczności przywołane przez skarżącego, w tym w szczególności dotyczące nieprzedłużenia z nim umowy o pracę w charakterze pracownika naukowego [...] w 1984 r. W odniesieniu do tego ostatniego skarżący wprost wskazał, że przyczyną utraty zatrudnienia było wprowadzenie nowych kryteriów oceny pracowników, które wymagały podporządkowania badań naukowych wymogom ideologicznym i politycznym, a zatem nie jego udział w wystąpieniu wolnościowym, o którym mowa w art.3 pkt. 3 ustawy.

Przedstawione dotychczas rozważania prowadzą do wniosku, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego. W świetle zaprezentowanej powyżej podstawy materialnoprawnej decyzji stanowiącej przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, a to ze względu na niespełnienie przesłanek, z którymi przepisy powołanej powyżej ustawy łączą potwierdzenie tego statusu. Jakkolwiek organ odmiennie niż Sąd ocenił kwestię wykazania przez skarżącego udziału w wydarzeniach z dnia 8 marca 1968r., to jednak nie może być kwalifikowane jako naruszenie, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to ze względu na niespełnienie pozostałych przesłanek ustawowych niezbędnych do potwierdzenia statusu, stanowiącego przedmiot zabiegów skarżącego.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja skarżonego organu nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.