Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 88/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
658
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy PPSA
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1 i 2, art. 109
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 149, art. 161 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J.D. i J.D. na bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe I. umarza postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do dokonania czynności, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

J.D. i J.D. wnieśli skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Zarzucając rażące przekroczenie terminów i naruszenie przepisów oraz zasad postępowania administracyjnego skarżący wnieśli o zobowiązanie Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia do dokonania czynności z zakresu administracji publicznej, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przedmiocie potwierdzenia skierowań na leczenie uzdrowiskowe, w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że pomimo upływu 32 miesięcy od daty złożenia w oddziale NFZ skierowań na leczenie uzdrowiskowe, Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nie dokonał czynności z zakresu administracji publicznej polegającej na potwierdzeniu ich skierowań na leczenie uzdrowiskowe. Skierowania skarżących na leczenia uzdrowiskowe wystawione przez lekarza rodzinnego wpłynęły do Oddziału NFZ w dniu 8 marca 2011 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011r. skarżący zostali poinformowani o zarejestrowaniu ich skierowań pod odpowiednimi numerami oraz o zakwalifikowaniu ich na uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne o profilu: choroby reumatologiczne. Po 21 miesiącach od daty złożenia skierowań, pomimo nieuzasadnionego żądania Funduszu co do weryfikacji skierowań, lekarz rodzinny przeprowadził pozytywną weryfikację wniosków, które zostały odesłane do Funduszu w dniu 21 grudnia 2012 r. Po kilku tygodniach, zamiast potwierdzonych skierowań, skarżący otrzymali pismo z informacją, o tym że ich skierowania na leczenia sanatoryjne zostały odesłane do lekarza rodzinnego, celem uzupełnienia ich o opinię lekarzy specjalistów tj. kardiologa i endokrynologa. Skierowania zostały wysłane na adres niewłaściwej placówki ZOZ. Następnie skierowania, celem uzupełnienia badań, wysłano do właściwego lekarza rodzinnego w dniu 3 kwietnia 2013 r. Zdaniem skarżących żądanie uzupełnienia skierowań po upływie 21 miesięcy jest niezrozumiałe i nielogiczne. Skarżący podają, że kilkukrotnie bezskutecznie zwracali się z prośbą do OW NFZ o potwierdzenie ich skierowań na leczenie uzdrowiskowe.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. skarżący wezwali Fundusz do usunięcia naruszenia prawa i zażądali podjęcia działań w sprawie potwierdzenia ich skierowań na leczenie sanatoryjne. Pismem z dnia [...] pażdziernika 2013r. Dyrektor OW NFZ poinformował skarżących o wszczęciu postępowania administracyjnego w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Skarżący twierdzą, że nie wnosili o wszczęcie takiego postępowania, nadto od wielu lat są objęci ubezpieczeniem zdrowotnym i posiadają prawo do świadczeń. W ocenie skarżących w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz naruszenia terminów ustawowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie.

Organ wskazał, że pismami z dnia [...] kwietnia 2011r. Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej w skrócie - OW NFZ) poinformował skarżących o aprobacie skierowań pod względem celowości leczenia uzdrowiskowego przez lekarza specjalistę w dziedzinie balneologii i medycyny fizykalnej zatrudnionego w OW NFZ oraz o zarejestrowaniu tych skierowań w kolejce oczekujących na leczenie uzdrowiskowe. Po dokonaniu aprobat obu skierowań na leczenie uzdrowiskowe przez lekarza specjalistę, OW NFZ nie mógł potwierdzić obydwu skierowań, bowiem ze względu na występującą wówczas średnio 16 – to miesięczną kolejkę oczekujących na leczenie uzdrowiskowe, nie posiadał w odpowiednim zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego wolnych miejsc. W konsekwencji skarżący zostali ujęci na liście oczekujących na przydział skierowania.

Wobec braku możliwości potwierdzenia skierowań na leczenie uzdrowiskowe, które zostały wystawione skarżącym, w okresie 18 – miesięcznym od dnia ich wystawienia pismami z dnia [...] listopada 2012 r. OW NFZ zwrócił się do właściwego lekarza rodzinnego skarżących z prośbą o weryfikację zasadności wystawionych skierowań. W dniu 20 grudnia 2012 r. skierowania na leczenia uzdrowiskowe skarżących zostały pozytywnie zweryfikowane przez lekarza rodzinnego skarżących. Po ich zwróceniu przez lekarza rodzinnego, skierowania ponownie zostały przekazane lekarzowi specjaliście z dziedziny balneologii i medycyny fizykalnej o dokonanie aprobaty skierowania pod względem celowości leczenia uzdrowiskowego. Na wniosek lekarza specjalisty w dziedzinie rehabilitacji medycznej pismami z dnia [...] lutego 2013 r. OW zwrócił się do lekarza rodzinnego skarżących o uzupełnienie skierowania o dodatkową dokumentację medyczną. Pismo to, na skutek niedopatrzenia pracownika, wysłane zostało na adres nieaktualnego w tym czasie lekarza rodzinnego skarżących. Pismem z dnia [...] maja 2013r. skarżący odesłali skierowania odmawiając uzupełnienia dokumentacji medycznej. W kolejnych pismach z dnia [...] lipca 2013 r., [...] sierpnia 2013 r. i [...] września 2013 r. skarżący konsekwentnie odmawiając uzupełnienia dokumentacji medycznej, wskazywali, że ich zdaniem niedotrzymanie 30 – to dniowego terminu, o którym mowa w § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową, skutkuje przyjęciem że skierowanie na leczenie uzdrowiskowe jest kompletne i podlega automatycznej aprobacie przez OW NFZ. Pismami z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] lipca 2013 r. i [...] sierpnia 2013 r. organ wyjaśniał podstawę prawną żądania uzupełnienia dokumentacji medycznej. Dalej organ wyjaśniał, że ze względu na fakt, że w okresie 18 miesięcznego oczekiwania w kolejce na leczenie sanatoryjne mogło dojść do zmiany stanu zdrowia skarżących, odpowiednio w zakresie leczenia zespołu lękowego i w zakresie leczenia choroby Gravesa – Basedowa oraz w zakresie leczenia zatorowości płucnej, lekarz rehabilitacji medycznej poprosił o uzupełnienie dokumentacji medycznej skarżących, celem wykluczenia przeciwwskazań do leczenia sanatoryjnego. Skarżący konsekwentnie odmawiali uzupełnienia dokumentacji medycznej. Organ wskazał, że lekarz rehabilitacji medycznej nie mógł dokonać aprobaty, bowiem skarżący konsekwentnie odmawiali uzupełnienia dokumentacji medycznej, co w ocenie organu oznacza że opóźnienia w wydaniu orzeczenia przez lekarza rehabilitacji medycznej powstały z wyłącznej winy skarżących. W konsekwencji skierowane przez skarżących wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz skarga na przewlekłe i biurokratyczne załatwienie sprawy przez OW NFZ należy uznać za nieuzasadnione, bowiem skarżący nie uzupełniając dokumentacji medycznej, tym samym odmawiali podjęcia współpracy z organem, która jest niezbędna do gromadzenia aktualnej dokumentacji medycznej. Mając na uwadze spór co do interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową oraz kategoryczne żądanie skarżących natychmiastowego potwierdzenia skierowań z jednoczesną odmową uzupełnienia dokumentacji, pismami z dnia [...] pażdziernika 2013 r. organ zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowań administracyjnych w przedmiocie ustalenia prawa do leczenia uzdrowiskowego. Zawarte w piśmie z dnia [...] września 2013 r. żądanie zostało potraktowane przez organ jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia prawa do leczenia uzdrowiskowego na podstawie skierowań z dnia [...] lutego 2011 r. Pismem z dnia [...] pażdziernika 2013 r. skarżący sprzeciwili się potraktowaniu ich pisma z dnia [...] września 2013 r. jako wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do leczenia uzdrowiskowego.

Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom skarżących, nie pozostawał on w bezczynności. Sprawa rozpatrywana była zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową. To brak współpracy ze strony skarżących, wynikający z błędnej interpretacji przepisów prawa, uniemożliwia dokonanie ostatecznej aprobaty przedmiotowych skierowań.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r. (data wpływu do Sądu – 14 stycznia 2014 r.) pełnomocnik organu poinformował, że w dniu [...] stycznia 2014 r. lekarz specjalista rehabilitacji medycznej, na podstawie zaświadczeń lekarskich, które zostały załączone do pisma z dnia [...] grudnia 2013 r., dokonał aprobaty obu skierowań na leczenie uzdrowiskowe. W dniu [...] stycznia OW NFZ dokonał potwierdzenia obu skierowań na leczenie uzdrowiskowe, które zostały wystawione skarżącym w dniu [...] lutego 2011 r. Uwzględniając prośbę skarżących, oboje skarżący zostali skierowani na leczenie uzdrowiskowe do Kołobrzegu w terminie od [...] marca 2014 r. do [...] kwietnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 ) – dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 8 kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie była skarga J.D. i J.D. na bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia polegająca na niepotwierdzeniu skierowań na leczenie uzdrowiskowe. Jednocześnie skarżący zawarli w skardze żądanie zobowiązania organu do dokonania tej czynności w zakreślonym przez nich terminie.

W myśl art. 33 ust. 1. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DZ.U. z 2008 Nr 164 poz. 1027) leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitacja uzdrowiskowa przysługuje świadczeniobiorcy na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego.

2. Skierowanie, o którym mowa w ust. 1, wymaga potwierdzenia przez oddział wojewódzki Funduszu właściwy ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, a jeżeli nie można ustalić miejsca jego zamieszkania - oddział wojewódzki Funduszu właściwy dla siedziby świadczeniodawcy, który wystawił skierowanie.

Akt lub czynność, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, charakteryzuje się tym, że jest podejmowany w sprawie indywidualnej, jest skierowany do oznaczonego podmiotu, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Przy czym kryterium wyznaczającym zakres dopuszczalności skargi na taki akt lub czynność jest kryterium "z zakresu administracji publicznej".

Kolejnym elementem aktów i czynności jest element władztwa administracyjnego. Władcze działanie to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną; adresat jest związany tym jednostronnym działaniem, z kolei jednostronne działanie jest zagwarantowane możliwością stosowania środków przymusu państwowego. Te trzy elementy nie zawsze muszą wystąpić łącznie. Wystarczający jest element jednostronności działania, od którego jest uzależnione korzystanie z uprawnienia, aby zakwalifikować akt lub czynność do aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej.

Czynność potwierdzenia skierowania (odmowy potwierdzenia skierowania) na leczenie uzdrowiskowe podejmowana na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. przykładowo wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 456/06 LEX nr 193384, WSA w Gdańsku z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 296/10, WSA w Bydgoszczy z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SAB/Bd 13/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 22 pażdziernika 2012 r. sygn. akt IV SA/GL 799/12).

Z treści przytoczonego powyżej przepisu art. 149 ppsa wynika, że ustawodawca widzi różnice pomiędzy bezczynnością, a przewlekłym prowadzeniem postępowania.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Przyjmuje się, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność bez znaczenia pozostają powody, dla których określony akt administracyjny (decyzja) nie zostaje podjęty, a zwłaszcza, czy bezczynność organu spowodowana została okolicznościami zawinionymi lub niezawinionymi przez organ.

Natomiast pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu w analizowanej sprawie postępowanie, którego przedmiotem była czynność potwierdzenia skierowań na leczenie sanatoryjne, prowadzone było przewlekle, nie doszło natomiast do bezczynności organu.

Akta sprawy administracyjnej dowodzą jednoznacznie, że organ administracyjny sukcesywnie podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy w sposób, o którym mowa w przytoczonym powyżej art. 33 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jednakże wobec stanowczej postawy skarżących, konsekwentnie podtrzymywanej w toku postępowania, skutkiem podejmowanych przez organ działań, było jedynie przedłużanie postępowania, a przez to naruszenie określonych terminów zakończenia postępowania. Pomimo, że skarżący odmawiali poddaniu się badaniom, organ kolejnymi pismami tj.: z dnia [...] marca 2013r., [...] czerwca 2013 r., [...] lipca 2013 r., [...] sierpnia 2013r., [...] pażdziernika 2013 r., [...] listopada 2013 r. zwracał się o uzupełnienie dokumentacji medycznej. Nadto w toku postępowania organ nieprawidłowo skierował dokumentację medyczną, w celu weryfikacji skierowania, do placówki ZOZ, której skarżący nie byli już pacjentami. Taki sposób prowadzenia postępowania administracyjnego należy ocenić jako postępowanie przewlekłe.

W ocenie Sądu, pomimo, że skarżący skierowali skargę na bezczynność organu, Sąd rozpoznający sprawę był władny dokonać odmiennej oceny postępowania organu, kwalifikując je, w ramach normy prawnej wynikającej z art. 149 ppsa, jako postępowanie przewlekłe. Takie uprawnienie sądu administracyjnego wynika z treści art. 134. § 1 ppsa, w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stwierdzając przewlekłość postępowania, pomimo wniesionej skargi na bezczynność organu, Sąd orzekał w ramach tej samej sprawy, albowiem podstawą orzekania był ten sam przepis prawa oraz ten sam stan faktyczny sprawy. Odmiennie natomiast ocenił Sąd postępowanie organu stwierdzając, że jego działanie było przewlekłe, a nie bezczynne.

Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest powiązane z zobowiązaniem organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Podejmując rozstrzygnięcie należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. W takim przypadku sąd musi umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W piśmiennictwie przyjmuje się, że jeżeli w okresie między datą złożenia skargi, a datą jej rozpoznania organ administracji wydał decyzję, należy uznać, że na dzień rozpoznania sprawy przez sąd nie istniał stan bezczynności. W takiej sytuacji postępowanie sądowe w sprawie bezczynności staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. Red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, W-wa 2011, str. 536- 537). Powyższe stanowisko jest w pełni aktualne w wypadku przewlekłości postępowania administracyjnego.

Z akt sądowych sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2014r. organ dokonał czynności potwierdzenia skierowań skarżących na leczenie uzdrowiskowe, a zatem w dacie rozpoznania skargi przez Sąd organ nie pozostawał w bezczynności (ani w przewlekłości). Z oświadczeń skarżących złożonych na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. wynika, że pismami z dnia [...] stycznia 2014 r. zostali oni poinformowali o potwierdzeniu skierowań na leczenie sanatoryjne.

Stosownie do treści art. 161 § 1 ppsa sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:

1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;

2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;

3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Wobec dokonania przez organ czynności potwierdzenia skierowań skarżących na leczenia sanatoryjne, która to czynność nastąpiła przed rozpoznaniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Dlatego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, w punkcie I sentencji wyroku Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do dokonania czynności.

Jednakże wydanie decyzji czy dokonanie czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Przepis art. 149 ppsa wymaga bowiem, aby sąd ocenił czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Powyższe stanowisko ma oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Przykładowo w wyroku z dnia 19 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Wr 9/13, LEX nr 1330049 WSA stwierdził, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.

Natomiast w wyroku z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Łd 5/13, LEX nr 1326117, WSA wyraził pogląd zgodnie, którym podjęcie przez organ czynności powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi na przewlekłe prowadzenia postępowania przez organ.

W ocenie Sądu postępowanie administracyjne prowadzone było przewlekle, a jego przewlekłość miała charakter rażący.

Tryb potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową (DZ.U. z 2011 r. Nr 142 poz. 835), zwane dalej rozporządzeniem. Do dnia 7 lipca 2011 r. aktem wykonawczy w tym zakresie było rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 sierpnia 2009 r. w sprawie kierowania na leczenie uzdrowiskowe (DZ.U. z 2009 r. Nr 139 poz. 1135).

Stosownie do treści § 3 ust. 2 rozporządzenia po dokonaniu rejestracji skierowania w sposób określony w ust. 1 lekarz specjalista w dziedzinie balneologii i medycyny fizykalnej lub rehabilitacji medycznej, zwany dalej "lekarzem specjalistą", zatrudniony w komórce organizacyjnej, o której mowa w ust. 1, dokonuje aprobaty skierowania pod względem celowości leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej. W myśl ust. 3 lekarz specjalista może zażądać od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, który wystawił skierowanie, dostarczenia w wyznaczonym terminie dokumentacji medycznej niezbędnej do ustalenia rodzaju i zakresu leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej, uzupełnienia lub aktualizacji tej dokumentacji oraz przeprowadzenia dodatkowych badań.

Potwierdzenie skierowania dokonuje oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia jeżeli:

1) lekarz specjalista aprobował celowość skierowania;

2) w odpowiednich zakładach lecznictwa uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej są wolne miejsca, przewidziane w umowach z tymi zakładami ( § 4 ust. 1).

W myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia skierowanie powinno być rozpatrzone przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 30 dni od dnia jego wpływu do tego oddziału. Termin ten może być przedłużony w przypadkach, o których mowa w § 3 ust. 3, nie więcej jednak niż o 14 dni.

Stosownie do treści ust. 2 skierowanie wraz z aktualnymi wynikami badań oraz kartą informacyjną z leczenia szpitalnego, w przypadku gdy leczenie uzdrowiskowe jest kontynuacją leczenia szpitalnego, podlega weryfikacji co 18 miesięcy, licząc od dnia jego wystawienia.

Z akt sprawy wynika, że skierowanie na leczenie uzdrowiskowe skarżących wystawione zostało przez lekarza rodzinnego w dniu [...] lutego 2011 r., natomiast do organu wpłynęło w dniu [...] marca 2011 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. organ poinformował skarżących o zakwalifikowaniu ich na uzdrowiskowe leczenie sanatoryjne dorosłych o profilu: choroby reumatologiczne (reumatologia). Następnie, ze względu na upływ 18 – miesięcznego terminu, o którym mowa w przytoczonym powyżej § 7 ust. 2 rozporządzenia, OW NFZ odesłał skierowanie do lekarza rodzinnego, który je wystawił, celem weryfikacji. Skarżący nie byli już wówczas pacjentami danej placówki leczniczej, dlatego dokumentacja przy piśmie z dnia [...] września 2012 r. została odesłana do organu. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. OW NFZ odesłał skierowania skarżących do placówki leczniczej, której aktualnie byli oni pacjentami, celem weryfikacji skierowań. Po otrzymaniu zweryfikowanych skierowań OW NFZ pismem z dnia [...] lutego 2013r. odesłał je lekarzowi rodzinnemu skarżących celem uzupełnienia dokumentacji. Powyższa czynność organu ma oparcie w przytoczonym powyżej 3 § 3 rozporządzenia. Jednakże z treści tegoż przepisu wynika, że w celu uzupełnienia dokumentacji lekarzowi ubezpieczenia zdrowotnego winien być wyznaczony termin, czego nie uczyniono. Nadto czynność ta została podjęta z przekroczeniem terminu, o którym mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten bowiem stanowi, że w wypadku konieczności uzupełnienia dokumentacji (§ 3 ust. 3 ) 30-to dniowy termin rozpatrzenia skierowania może być przedłużony o dalsze 14 dni. W analizowanej sprawie już na tym etapie postępowania doszło do znacznego przekroczenia terminów wynikających z w.w rozporządzenia. Należy bowiem mieć na uwadze, że weryfikacja skierowań na leczenie sanatoryjne następuje co 18 miesięcy od daty ich wystawienia. Następnie organ powinien rozpatrzeć skierowanie w ciągu 30 dni od daty wpływu do organu, a termin ten może być przedłużony o dalsze 14 dni, w wypadku gdy zachodzi potrzeba uzupełnienia dokumentacji medycznej. W analizowanej sprawie skierowanie wystawione zostały w dniu [...] lutego 2011 r., a do organu wpłynęły w dniu 8 marca 2011 r. Pomimo upływów terminów 18–miesięcznego (w pażdzierniku 2012 r.) oraz 30 dniowego – na rozpatrzenie skierowania, organ dopiero pismem z dnia [...] lutego 2013 r. zwrócił się o uzupełnienie dokumentacji, w trybie § 3 ust. 3 rozporządzenia. Ponieważ skarżący konsekwentnie kwestionowali zasadność i podstawę prawną żądania uzupełnienia dokumentacji medycznej, pomiędzy stronami nawiązała się korespondencja, której skutkiem były zawiadomienia z dnia [...] pażdzernika 2013 r. o wszczęciu postępowań administracyjnych na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wobec sprzeciwu skarżących na taką interpretację kierowanych przez nich pism do organu (pismo skarżących z dnia [...] pażdziernika 2013 r.) postępowania te decyzjami z dnia [...] grudnia 2013 r. zostały umorzone. A zatem w terminie od dnia [...] lutego 2013 r. (pismo organu z wnioskiem o uzupełnienie dokumentacji, które jak wskazano wyżej, również nastąpiło z przekroczeniem terminu) do dnia [...] stycznia 2014 r. organ nie załatwił sprawy poprzez potwierdzenie skierowań, bądź odmowę ich potwierdzenia. Dla oceny postępowania w aspekcie bezczynności lub przewlekłości nie ma zasadniczego znaczenia przyczyna, która dany stan spowodowała. W analizowanej sprawie skarżący odmawiali przeprowadzenia kolejnych badań i uzupełnienia dokumentacji medycznej. Jednak rzeczą organu było respektowanie terminów, które są dla niego wiążące i do których przestrzegania zobowiązują go konkretne przepisy prawa. Oprócz przepisów szczególnych, tutaj w.w. rozporządzenie, organ jest związany przepisami ogólnymi postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. § 2. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Pomimo przekroczenia terminów organ nie informował skarżących o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie oraz nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy.

Przebieg postępowania, w ocenie Sądu wskazuje, że organ dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy, przy czym przewlekłość ta miała charakter rażący. Podejmowane przez organ czynności miały miejsce ze znacznym przekroczeniem terminów procesowych. Pomimo istnienia podstaw do zakończenia postępowania (nawet poprzez odmowę potwierdzenia skierowań) oraz wbrew postawie skarżących, którzy odmawiali dokonania czynności, organ kontynuował postępowanie. Znaczne przekroczenie terminu załatwienia sprawy, którym było dokonanie czynności potwierdzenia skierowań na leczenie sanatoryjne, kwalifikują stwierdzoną przewlekłość jako rażąco naruszającą prawo.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 149 § 1 ppsa Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.