Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 347/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 1, 2, art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. c, f, art. 2 pkt 11 lit. a, pkt 16, art. 6 ust. 1, ust. 3 pkt 1 lit. c, art. 7 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. k, art. 8 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 1, 2, ust. 7 pkt 1, art. 14 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 3, art.
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 17 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2019 roku sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p., art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2332), zwanej dalej ustawą o systemie monitorowania przewozu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] o nałożeniu na M. S. łącznej kary pieniężnej w wysokości 20 000,00 zł z tytułu naruszenia obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów według zgłoszeń [...] i [...].

W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że 6 sierpnia 2018 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] podczas kontroli przewozu towarów objętych systemem monitorowania SENT, tj. oleju zaklasyfikowanego do pozycji CN 2710 oraz CN 3403, stwierdzili, że w zgłoszeniach przewozu zostały wprowadzone dane niezgodne ze stanem faktycznym. W zgłoszeniach wpisany został środek transportu o numerze rejestracyjnym [...], natomiast podczas kontroli stwierdzono ciągnik o numerze [...]. Kontrolujący ustalili, że przewoźnikiem towarów był M. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Usługi Transportowe M. S. z siedzibą w [...].

Decyzją z [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] na podstawie art. 24 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 3, art. 8 ust. 1 i art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy o systemie monitorowania przewozu nałożył na M. S. łączną karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów.

W odwołaniu skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 22 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania przewozu poprzez błąd wykładni prawnej i przyjęcie, że wymierzenie kary pieniężnej z powodu wystąpienia zdarzenia losowego uniemożliwiającego aktualizację zgłoszeń przed kontynuacją przewozu nie narusza zaufania obywatela do władzy publicznej;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 o.p. poprzez odstąpienie od zbadania, czy od dnia obowiązywania ustawy o systemie monitorowania przewozu do 6 sierpnia 2018 r., czyli do dnia przeprowadzenia kontroli będącej podstawą wszczęcia postępowania, skarżący dopuścił się jakiegokolwiek naruszenia przepisów ustawy, a tym samym uznanie, że bez znaczenia jest dotychczasowe przestrzeganie przepisów ustawy, a nałożenie kary administracyjnej w wysokości 20 000 zł z powodu wystąpienia zdarzenia losowego, które nie wpływa na sprawowanie nadzoru nad drogowym przewozem towaru objętego zgłoszeniami, nie stoi w sprzeczności z celowością wprowadzenia ustawy i nie narusza interesu publicznego.

W piśmie z 14 stycznia 2019 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów dla ustalenia, czy brak aktualizacji zgłoszeń w pozycji dotyczącej numeru środka transportu (numeru ciągnika siodłowego) spowodował niemożność ustalenia tych danych i czy te okoliczności w jakikolwiek sposób utrudniły sprawowanie nadzoru nad drogowym przewozem towaru objętego zgłoszeniami.

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] odmówił przeprowadzenia wymienionych dowodów.

W piśmie z 4 lutego 2019 r. M. S. podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu oraz w piśmie z 14 stycznia 2019 r.

Organ drugiej instancji podzielając stanowisko organu pierwszej instancji podniósł, że według protokołu kontroli z 6 sierpnia 2018 r., notatki służbowej oraz formularzy przewozu towarów skarżący przewoził towar objęty systemem monitorowania, zgłoszony w dwóch zgłoszeniach: [...] (olej zaklasyfikowany do pozycji CN 2710, 2912 1) oraz [...] (olej zaklasyfikowany do pozycji CN 3403, 16912 1). Skarżący uzupełnił, jako przewoźnik, zgłoszenia o wymagane dane, wskazując między innymi numery rejestracyjne środka transportu [...]. Z ustaleń kontrolujących wynika, że wpisane w zgłoszeniach numery rejestracyjne środka transportu były niezgodne z numerem ciągnika, jakim przewożono towary. Podczas kontroli stwierdzono ciągnik o numerze [...]. Skarżący wyjaśnił, że z powodu awarii ciągnika siodłowego, konieczne było zastąpienie pojazdu innym. Nie miał możliwości aktualizacji danych w systemie SENT, ponieważ ze względu na wczesne godziny poranne brak było w firmie osoby uprawnionej do aktualizacji zgłoszeń, a jednocześnie był zobowiązany do dostarczenia ładunku do odbiorcy do godziny 8:00. Ponadto zmianie uległ jedynie ciągnik siodłowy, który jest samodzielnym pojazdem. Naczepa, zabezpieczona zamknięciem celnym, nie została zamieniona. Ładunek pozostał w stanie nienaruszonym. W ocenie organu drugiej instancji, z powyższego wynika, że przewoźnik nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu, tj. niezwłocznej aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniach poprzez wskazanie prawidłowego numeru rejestracyjnego środka transportu. W związku z powyższym w myśl art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu przewoźnik – skarżący podlega karze pieniężnej w łącznej wysokości 20 000 zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, tj. za brak aktualizacji zgłoszenia [...] w wysokości 10 000 zł oraz za brak aktualizacji zgłoszenia [...] w wysokości 10 000 zł.

Organ drugiej instancji rozważając możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stwierdził, że przywołane przez skarżącego okoliczności są niewystarczające. Nie mieszczą się w zakresie nadzwyczajnych okoliczności, do których odwołuje się art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania przewozu. Zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności. Konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków rejestracyjnych, czy też aktualizacyjnych nałożonych ustawą o systemie monitorowania przewozu była powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana, tj. wysyłającym, odbierającym, przewoźnikom i kierującym środkiem transportu. Nie jest to zatem sytuacja nadzwyczajna. Tego typu przypadki są udziałem wielu podmiotów w Polsce, które pomimo tego wywiązują się z ciążących na nich obowiązków bądź regulują kary nałożone za ich niewykonanie bądź nieprawidłowe wykonanie. O ważnym interesie nie może przesądzać brak w firmie osoby upoważnionej do aktualizacji zgłoszeń w systemie SENT z uwagi na wczesne godziny poranne, w których doszło do awarii pojazdu. Taka sytuacja świadczyć może jedynie o braku dołożenia należytej staranności w prowadzonej działalności gospodarczej. Organ drugiej instancji wskazał przy tym na możliwość ustalenia godzin pracy pracowników odpowiedzialnych za wprowadzanie danych do systemu na zasadzie dyżurów, czy systemie zmianowym. Według organu drugiej instancji, okolicznościami wskazującymi na ważny interes nie jest również obawa konsekwencji finansowych za opóźnienie dostarczenia towaru do odbiorcy, w sytuacji gdy w przepisach ustawy o systemie monitorowania przewozu wprost określono sankcję w postaci kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za brak niezwłocznej aktualizacji danych w zgłoszeniu. W sprawie miał zastosowanie art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu, co skutkować musiało nałożeniem kary pieniężnej przewidzianej w tym przepisie. Przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Nie wyłączają odpowiedzialności nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania przewozu tzw. wrażliwych towarów. W uzasadnieniu projektu ustawy zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Kara jest wysoka tak, by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania. Podstawowe i zasadnicze uregulowania ustawy o systemie monitorowania przewozu odnoszą się do konkretnych obowiązków nałożonych na różne podmioty. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu. Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z dalszych przepisów ustawy. Obowiązki każdego z podmiotów zostały uregulowane w odrębnej jednostce redakcyjnej. Przepis art. 8 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu dotyczy obowiązku wysyłającego, odbierającego i przewoźnika, którzy z mocy ustawy są zobowiązani do niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. W ocenie organu drugiej instancji, przepis ten bezspornie został naruszony, co skutkować musiało nałożeniem kary pieniężnej przewidzianej art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu.

W skardze na powyższą decyzję M. S. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu administracji na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania przewozu poprzez błąd w wykładni prawnej i przyjęcie, że wymierzenie kary pieniężnej z powodu wystąpienia zdarzenia losowego uniemożliwiającego aktualizację zgłoszeń przed kontynuacją przewozu nie narusza zaufania obywatela do organów władzy publicznej;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art. 121 § 1 i art. 122 o.p. poprzez nadanie pejoratywnego znaczenia pojęciu "interes publiczny" i w efekcie uznanie, że okoliczności towarzyszące sprawie nie są objęte "interesem publicznym";

b. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 o.p. poprzez odmienne traktowanie celowości ustawy o systemie monitorowania przewozu i wartościowanie naruszeń w zależności od ich rodzaju, mimo że naruszenia te posiadają wspólną cechę w postaci braku wpływu na możliwość realizacji ustawy o systemie monitorowania przewozu i nie powodują uszczupleń w budżecie Państwa;

c. art. 210 § 1 ust. 6 o.p. poprzez niewyjaśnienie powodów niezastosowania normy prawnej przewidzianej w art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania przewozu w odniesieniu do zgodności decyzji z interesem publicznym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność nałożenia na skarżącego, jako przewoźnika, kary pieniężnej łącznie w wysokości 20 000 zł z tytułu naruszenia określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o systemie monitorowanie przewozu obowiązku niezwłocznej aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu. Sporna kara pieniężna została wymierzona na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Ustawa o systemie monitorowania przewozu określa zasady monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu (art. 1 pkt 1 i 2). System monitorowania przewozu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy (art. 3 ust. 1).

Zgodnie z art. 6 ust. 1, ust. 3 pkt 1 lit. c oraz art. 7 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. k ustawy o systemie monitorowania przewozu w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a oraz przesłać zgłoszenie zawierające takie numery rejestracyjne do rejestru i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Użyte w ustawie o systemie monitorowania przewozu określenie środek transportu to w myśl art. 2 pkt 11 lit. a pojazd samochodowy lub zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Z kolei zgłoszenie to stosownie do art. 2 pkt 16 ustawy o systemie monitorowania przewozu zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru albo określonych ilości różnych rodzajów towaru przewożonych od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu.

W art. 8 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu nałożono na przewoźnika obowiązek niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu, w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia.

Niewykonanie tego obowiązku przez przewoźnika objęte jest sankcją. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Kontrolę przewozu towarów przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego przy wykonywaniu swoich ustawowych zadań (art. 13 ust. 3 i 4 ustawy o systemie monitorowania przewozu). Kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym (art. 13 ust. 1 pkt 1, 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli kontrolujący sporządza protokół (art. 13 ust. 7 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu).

Nie jest sporne, że podczas kontroli przeprowadzonej 6 sierpnia 2018 r. stwierdzono, że skarżący, jako przewoźnik, wykonywał przewóz towarów (olej zaklasyfikowany do pozycji CN 2710, 2912 1 oraz olej zaklasyfikowany do pozycji CN 3403, 16912 1) podlegający systemowi monitorowania (art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c i f ustawy o systemie monitorowania przewozu). W zgłoszeniach przewozu towarów z 31 lipca 2018 r. [...] oraz [...] wpisano nr rejestracyjny pojazdu samochodowego [...], podczas gdy przewóz ten wykonywany był pojazdem samochodowym o nr rej [...].

W pismach z 17 września i 22 października 2018 r. skarżący wyjaśnił, że nie było możliwości zgłoszenia aktualizacji danych w systemie SENT z uwagi na awarię pojazdu (ciągnika siodłowego), który musiał być zastąpiony innym pojazdem z uwagi na obowiązek dotrzymania terminu dostawy. Kierowca stwierdził awarię we wczesnych godzinach rannych w dniu dostawy. Miał obowiązek dostarczenia ładunku do godz. 8:00. Zgłoszenie nie mogło być dokonane z uwagi na brak osoby uprawnionej do dokonania takiej czynności. Oczekiwanie na zgłoszenie aktualizacji przed zmianą ciągnika siodłowego spowodowałoby opóźnienie dostawy oraz konsekwencje finansowe po stronie przewoźnika.

W sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący nie wykonał określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu, obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu – pojazdu samochodowego (ciągnika) w dwóch zgłoszeniach. W ocenie sądu, ustalenie to zasadnie skutkowało nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu łącznie w wysokości 20 000 zł. Bez zmiany tych danych w systemie przewóz nie powinien być kontynuowany, gdyż tak jak zgłoszenie pierwotne musi być dokonane przed rozpoczęciem przewozu, tak również aktualizacja zgłoszenia w trakcie trwania przewozu winna być warunkiem jego kontynuacji. Podmiot zobowiązany przepisami ustawy o systemie monitorowania przewozu, do niezwłocznej aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli danych niezgodnych ze zgłoszeniem naraża się na sankcję wynikającą z braku wypełnienia obowiązków ustawowych (por. wyrok WSA w Krakowie z 10 sierpnia 2018 r., III SA/Kr 616/18). Przepisy ustawy o systemie monitorowania przewozu mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych. Stanowisko takie jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki: WSA w Bydgoszczy z 11 grudnia 2018 r., II SA/Bk 591/18 i II SA/Bk 523/18; WSA w Krakowie z 29 listopada 2018 r., III SA/Kr 1014/15; WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., III SA/Gd 52/18).

W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów wskazano, że ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Nielegalny obrót paliwem to najczęściej obrót paliwem nieznanego pochodzenia, o niemonitorowanych parametrach jakości, które potem jest oferowane do sprzedaży. W celu zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów, w tym wyrobów akcyzowych, wskazane jest, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany. Obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. W uzasadnieniu do art. 8 ustawy podkreślono konieczność aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu przewozu towarów, np. w razie konieczności zmiany środka transportu w celu umożliwienia zachowania zgodności danych podanych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym. Natomiast uzasadniając nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za brak aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu wskazano, że niedokonanie aktualizacji zaburzałoby funkcjonowanie systemu monitorowania i uniemożliwiało skuteczną kontrolę, stąd potrzeba dyscyplinowania podmiotów obowiązanych do dokonania określonych czynności (druk nr VIII.1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów).

Ustawa o systemie monitorowania przewozu weszła w życie 18 kwietnia 2017 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać 1 maja 2017 r. Ustawodawca przewidział więc okres przejściowy, w którym nie karano uczestników przewozu towarów za naruszenia przepisów.

Zdaniem sądu, konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania.

Przepisy ustawy o systemie monitorowania przewozu uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3). Sytuacji skarżącego dotyczy art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania przewozu. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania przewozu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo gdy stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo gdy stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych.

Organy obu instancji rozważyły możliwość zastosowania w stosunku do skarżącego ulgi określonej w powołanym art. 24 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania przewozu i słusznie uznały, że nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Organy zasadnie wskazały na wyjątkowy charakter tej instytucji. Zasadą bowiem jest w sytuacji naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu płacenie kar a nie zwalnianie z obowiązku. Podkreślić należy, że wprawdzie pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego" nie zostały zdefiniowane w ustawie, lecz w orzecznictwie wskazuje się, że o istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Pojęcia ważnego interesu nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza podmiot w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań. Natomiast dobrem, które mieści się w pojęciu interesu publicznego jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 15 listopada 2018 r., III SA/Kr 862/18, z 29 listopada 2018 r., III SA/Kr 1014/18; wyrok WSA w Łodzi z 29 maja 2019 r., III SA/Łd 241/19). Zdaniem sądu, wartością taką jest również szczelność systemu podatkowego. Niezapłacone podatki powodują bowiem uszczuplenie wpływów do budżetu państwa i pośrednio nadmiernie obciążają uczciwych podatników. Skuteczny pobór podatków wyrównuje warunki prowadzenia działalności gospodarczej i istotnie wpływa na zmniejszenie poziomu zakłóceń gospodarczych, w tym konkurencję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo uznano, że okoliczności, które miały usprawiedliwiać niedopełnienie przez skarżącego obowiązku niezwłocznej aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniach (awaria pojazdu samochodowego we wczesnych godzinach porannych w dniu dostawy, brak osoby upoważnionej, która mogłaby dokonać aktualizacji zgłoszeń, konieczność dostarczenia towaru na wyznaczoną godzinę i związane w tym konsekwencje finansowe) nie mają charakteru nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych. W ocenie sądu, nie są to okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć i, na które nie miał wpływu. Świadczą one jedynie o braku należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Możliwość wystąpienia awarii pojazdu samochodowego i konieczność dostarczenia towaru w wyznaczonym terminie, o określonej godzinie są wręcz typowymi elementami ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie przewozu towarów. Przedsiębiorca planując przewóz towarów, powinien wziąć je pod uwagę i tak go zorganizować by zapewnić przy tym przestrzeganie przepisów prawa, w tym obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania przewozu. Zasadnie organ drugiej instancji zwrócił uwagę na możliwość wprowadzenia odpowiednich zmian w systemie pracy osób odpowiedzialnych za dokonywanie aktualizacji zgłoszeń poprzez ustalenie ich dyżurów lub wprowadzenie pracy w systemie zmianowym.

Należy zaznaczyć, że na okoliczności dotyczące przyczyn zmiany pojazdu skarżący po raz pierwszy powołał się dopiero w piśmie z 17 września 2018 r., a więc ponad miesiąc po kontroli (6 sierpnia 2018 r.). W trakcie kontroli kierowca R. M. ich nie zgłaszał i nie wniósł żadnych uwag. Skarżący natomiast nie wyjaśnił nawet, kiedy i gdzie awaria pojazdu miała miejsce. Nie uprawdopodobnił stosownymi dowodami w wystarczającym stopniu jej zaistnienia. W tej sytuacji wątpliwe jest, czy rzeczywiście sytuacja taka miała miejsce. Zdaniem sądu, zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby skarżący wykazał spełnienie przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego", które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W tym stanie rzeczy uwzględnienie tego rodzaju argumentacji i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stworzyłoby warunki do omijania przepisów przez innych przewoźników, którzy także powoływaliby się na tego rodzaju okoliczności. Konsekwencją tego byłoby nierealizowanie celów określnych w ustawie.

Dodać należy, że ustawodawca ustawą z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039) znowelizował z art. 24 ustawy o systemie monitorowania przewozu. Na mocy art. 1 pkt 26 dodał do art. 24 ust. 1a stanowiący, że w przypadku gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający a ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem numeru rejestracyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, odpowiednio, na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 2 000 zł. Ustawodawca łagodząc w art. 24 ust. 1a ustawy o systemie monitorowania przewozu skutki nieprawidłowości w zgłoszeniu w sytuacji określonej w tym przepisie uznał jednak, że nieprawidłowości dotyczące numeru rejestracyjnego środka transportu nie stanowią oczywistego błędu. Potwierdza to tylko, że ten element zgłoszenia ma szczególne znaczenie dla realizacji celów ustawy – monitorowania przez organy przewozu towarów "wrażliwych".

Podsumowując, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy ustawy o systemie monitorowania przewozu, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej art. 24 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Trafnie również uznały, że nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, określone w art.24 ust.3 wymienionej ustawy.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.

R.T.