Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3635/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 19 ust 1 pkt 1, art 20 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] października 2015 r. nr [...], wydana na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.; dalej zwanej "u.u.c.o.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a."), utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2015 r. nr [...] odmawiającą A. G. (dalej zwanego "skarżącym") nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej. Powyższe decyzje obejmowały swym zakresem także żonę skarżącego T. D. oraz ich małoletnie dziecko.

W zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny:

A. G., obywatel [...], narodowości [...], wnioskiem z [...] września 2014 r. wystąpił o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej oświadczając, iż powodem jego wyjazdu była obawa przed pozostaniem w kraju pochodzenia. Cudzoziemiec wyjaśnił, że w okresie walk [...] był żołnierzem kontraktowym, a przed wyjazdem do Polski pozostawał bez zatrudnienia. Skarżący wskazał też na ogólnie napiętą sytuację w jego regionie zamieszkania zaznaczając, że nie był prześladowany w [...].

Z wniosku wynika ponadto, że skarżący nie należał do żadnej organizacji społecznej, etnicznej lub religijnej. Natomiast, jako żołnierz kontraktowy, brał udziału w działaniach wojennych w 2008 r. Skarżący nigdy nie został skazany wyrokiem sądu, jak również nie prowadzono wobec niego postępowania sądowo-administracyjnego. Oświadczył także, iż nie czuł się prześladowany w kraju pochodzenia i nie doświadczył żadnej formy przemocy. Kraj pochodzenia opuścił bez problemu, na postawie paszportu wydanego w sierpniu 2009 r., i przebywał na terenie [...]. W 2010 r. udał się do [...] celem poszukiwania pracy.

W trakcie przesłuchania przeprowadzonego [...] października 2014 r. ustalono, że skarżący przed emigracją mieszkał w małej wiosce [...] i posiada wykształcenie zawodowe. W latach 2006-2010 odbywał służbę kontraktową w wojsku, następnie od 2011 r. do 2014 r. był zatrudniony w MSW. Natomiast w 2005 r. pracował w fabryce herbaty w [...], jednak bezskutecznie poszukiwał tam zatrudnienia w 2010 r., został bowiem oszukany. W kraju pochodzenia pozostali liczni krewni cudzoziemca.

Skarżący wyjaśnił, że zasadniczą przesłanką emigracji były problemy wynikające ze zmian politycznych po wyborach w [...]. W tym okresie zwolniono jego przełożonych, natomiast cudzoziemiec zadeklarował aktywność w ruchu opozycyjnym i uczestniczył w demonstracjach. Skarżący obawiał się, że działania jego przełożonych zmierzały do przeniesienia go do pełnienia służby na granicy, aby stworzyć pretekst do fałszywych oskarżeń, uwięzienia i wydalenia ze służby. W czerwcu 2014 r. uzyskał fikcyjne zwolnienie lekarskie i w konsekwencji został wydalony ze służby na własną prośbę. Cudzoziemiec oświadczył, że w przypadku reemigracji, jako przeciwnik obecnych władz, zostałby uwięziony.

W ocenie skarżącego nie było sensu poszukiwać pomocy w kraju pochodzenia, a za jedyny sposób rozwiązania swoich problemów uznał emigrację. Wyjechał bez problemów drogą lotniczą do [...], a następnie pociągiem do [...]. Za pierwszym razem nie został wpuszczony na terytorium RP, jednakże uznał, że nie ma możliwości osiedlenia się w innej części [...].

Na zakończenie wywiadu skarżący oświadczył, że rozbieżności w jego oświadczeniach mogą wynikać ze słabej znajomości języka [...]. Przedstawił także dokumenty potwierdzające jego oświadczenia (legitymację weterana, legitymację MSW, certyfikat snajperski, książeczkę wojskową, poświadczenie szkoleń specjalistycznych oraz akt zawarcia związku małżeńskiego).

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] maja 2015 r. odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu Konwencji o statusie uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.; dalej zwanej "Konwencją Genewską") oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 517; dalej zwanego "Protokołem Nowojorskim") i odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej.

Zdaniem organu I instancji skarżący nie podał żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami, na które wskazuje Konwencja Genewska. Nie stwierdzono również, aby w jego przypadku istniało ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 u.u.c.o.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 8, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak ustosunkowania się do zeznań skarżącego, które zostały uznane za niewiarygodne oraz niewskazanie dowodów przemawiających za brakiem zagrożenia przed prześladowaniem,

2) 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie zeznań skarżącego wskazującego na zagrożenie ze względu na jego przekonania polityczne;

4) art. 80 k.p.a, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego w postaci jego zeznań oraz przedstawionych dowodów w postaci oświadczenia teściowej potwierdzającego groźby wysuwane względem skarżącego,

5) art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 3 oraz art. 15 u.u.c.o. w sytuacji, gdy skarżący spełnia przesłanki do nadania mu statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej,

6) art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust. 1 u.u.c.o. przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem oraz rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że słabo włada językiem [...], co przesądziło o wystąpienia rozbieżności na różnych etapach postępowania o nadanie mu statusu uchodźcy. Ponadto skarżący nie podzielił ustaleń w zakresie sytuacji w kraju pochodzenia oraz braku zagrożenia związanego z powrotem do [...].

Wskazaną na wstępie decyzją Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy odwołał się, na podstawie opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców, do sytuacji panującej w kraju pochodzenia skarżącego wskazując, że aktualnie nie toczy się tam zewnętrzny lub wewnętrzny konflikt zbrojny, a stan przestrzegania praw człowieka należy określić jako zadawalający. Zdaniem Rady poziom bezpieczeństwa na terenie [...] jest stabilny, a w ostatnim okresie poprawił się. Natomiast część obszarów jest stale monitorowana przez misję obserwacyjną Unii Europejskiej.

W ocenie Rady ze zgromadzonego materiału wynika, że skarżący nie udowodnił w wystarczający sposób, aby na terytorium [...] i w regionie osiedlenia był faktycznie prześladowany, a sama jego emigracja do Polski wynikała bezpośrednio z rzeczywistego zagrożenia prześladowaniami w kraju pochodzenia. Przedstawione w tym zakresie oświadczenia nie mogą zostać uznane za przesłankę do opuszczenia kraju pochodzenia, bowiem zasadniczym powodem była ogólna sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącego i brak wystarczających źródeł utrzymania. Powyższe potwierdzają oświadczeń cudzoziemca o braku pracy i jej poszukiwanie w [...], zaś bezpośrednio przed wyjazdem opuścił on służbę wojskową i pozostawał bez zatrudnienia. Oznacza to, że wyjazd do Polski miał stanowić znalezienie lepszych warunków materialnych i poprawę sytuacji bytowej skarżącego i jego rodziny.

Rada zakwestionował również zagrożenie w kraju pochodzenia ze względu na zmiany wśród dowódców wojskowych i próbę wysłania cudzoziemca do pełnienia służby w miejscu, w którym istniałaby możliwość oskarżenia go o nie popełnione czyny. Oświadczenia te nie zostały bowiem w żaden sposób potwierdzone w sposób formalny (skarżący przedstawił wiarygodne dokumenty w zakresie pełnionej służby wojskowej) - np. odpowiednim rozkazem dotyczącym zmiany pełnionej służby. W tym zakresie istnieją tylko domniemania, natomiast służba wojskowa wiąże się z dopełnieniem ściśle określonych procedur. Zdaniem Rady w tym przypadku nie zostało uprawdopodobnienie, że deklarowane przez skarżącego fakty miały miejsce.

Organ odwoławczy odmówił także wiarygodności oświadczeniom krewnych cudzoziemca, w zakresie prób ustalenia jego miejsca pobytu przez funkcjonariuszy w kraju pochodzenia po jego emigracji, wskazują, iż nie są one bezstronne.

Odnosząc się do zarzutu nieznajomość języka [...] Rada podkreśliła, że składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy skarżący zadeklarował znajomość języka [...].

Rada zwróciła również uwagę, że cudzoziemiec mógł podjąć próbę osiedlenia się w innej części [...] lub poszukiwać tam pracy. Nie podjął jednak żadnych działań w kraju pochodzenia oceniając a priori, że najkorzystniejszym rozwiązaniem będzie emigracja do Polski.

Podsumowując Rada stwierdziła, że skarżący nie uprawdopodobnił, że przyczyną wyjazdu z kraju pochodzenia i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej, co stanowi przesłankę dla nadania statusu uchodźcy. Zdaniem Rady nie można uznać, iż cudzoziemiec był prześladowany przez struktury federalne lub siłowe republiki z powodów konwencyjnych i wyczerpał przesłanki art. 1A Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego oraz art. 13 ust. 1 u.u.c.o. Rada podzieliła w tym wypadku stanowisko organu I instancji, że nie można uznać za wiarygodne by skarżący był przedmiotem stałego i zindywidualizowanego, usilnego zainteresowania przedstawicieli struktur siłowych lub podlegał zagrożeniu o innym charakterze zgodnie z typologią przesłanek zawartą w Konwencji Genewskiej, uznając go za migranta ekonomicznego.

Odnosząc się do zaistnienia przesłanek udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej Rada wskazała, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w przypadku reemigracji do kraju pochodzenia skarżący nie byłby narażony na prześladowanie ani innego rodzaju represje. Zdaniem Rady nie można uznać za wiarygodne, że w przypadku powrotu cudzoziemca do [...] jego bezpieczeństwo byłoby zagrożone. Oceniając, że cudzoziemiec nie jest poszukiwany przez władze swego kraju stwierdziła, iż może podjąć próbę osiedlenia się w innej jego części.

W konkluzji Rada uznała, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przez skarżącego poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Z tych też względów stwierdziła, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną uzupełniającą na terytorium RP, zatem zassanie organ I instancji odmówił jej udzielenia.

Rada stanęła również na stanowisku, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie zakończone wydaniem decyzji nie naruszył przepisów k.p.a. wskazanych w odwołaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie części okoliczności faktycznych, wynikających z jego zeznań,

2) art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie okoliczności pracy i pobytu w [...] przed wielu laty za okoliczności wskazujące na motyw ekonomiczny wyjazdu do Polski,

3) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w analizie przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia skarżącego powszechnie dostępnych informacji dotyczących prześladowania osób powiązanych z partią opozycyjną, z którą miał powiązania na tle zawodowym;

4) art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a, poprzez błędną ocenę jego zeznań oraz nieuzasadnioną odmowę uznania wiarygodności tego dowodu, a także dowodu w postaci oświadczeń jego krewnych, przy wewnętrznych sprzecznościach tej oceny oraz jej oderwaniu od całokształtu materiału dowodowego,

5) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ze względu na wydanie rozstrzygnięcia pomimo niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz pominięcie konieczności weryfikacji i uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności z uwagi na niepełną opinię WIKP,

6) art. 7 oraz art. 9 k.p.a. poprzez brak wezwania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie, w jakim uznano niewykazanie części okoliczności faktycznych sprawy,

7) art. 13 ust. 1 i 3, art. 14 ust. 3, art. 19 ust. 1 pkt 1 oraz art. 15 u.u.c.o. przez przyjęcie, że wobec skarżącego nie istnieje uzasadniona przyczyna do indywidualnych lub związanych z przynależnością do określonych grup obaw przed prześladowaniem oraz przed doznaniem poniżającego traktowania, a także zagrożenie naruszenia jego praw po powrocie do kraju pochodzenia,

8) art. 19 ust. 1 pkt 1 oraz art. 20 ust. 1 u.u.c.o. z uwagi na ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie istnieje uzasadniona przyczyna do indywidualnych lub związanych z przynależnością do określonej grupy obaw przed prześladowaniem oraz przed doznaniem poniżającego traktowania po powrocie do kraju pochodzenia.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy pominął charakter jego służby odbytej w MSW, gdzie brał udział w operacjach organizowanych przez partię narodową, która jest w opozycji do obecnych władz kraju. Skarżący stanął również na stanowisku, że nieprawidłowo został oceniony zgromadzony materiał dowodowy zarówno w postaci jego zeznań i oświadczeń krewnych, jak i oceny sytuacji w kraju pochodzenia, co w konsekwencji spowodowało odmowę udzielenia obu form ochrony międzynarodowej.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej uchylenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej zwanej "P.p.s.a." sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów.

Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów u.u.c.o., Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego. Wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły, że brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącemu i jego rodzinie ochrony międzynarodowej - statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.

Na wstępie trzeba przypomnieć, że skarżący jako powód ubiegania się o ochronę międzynarodową podał obawę przed pozostaniem w kraju pochodzenia z uwagi na napiętą sytuację wywołaną przez stacjonujące wojska rosyjskie w pobliżu granicy państwa oraz z uwagi na zagrożenie pozbawienia wolności przez obecną władzę wynikającą z odbytej służby wojskowej.

Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 u.u.c.o., cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 A pkt 2 Konwencji Genewskiej. Zgodnie z art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w tej Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że - w świetle tych postanowień - chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2687/13, niepubl.). Ubiegający się o przyznanie ochrony dla skuteczności wniosku musi, ze względu na okoliczności panujące w jego państwie pochodzenia, żywić uzasadnioną obawę przed prześladowaniem swojej osoby z przynajmniej jednego z wymienionych konwencji genewskiej powodów (zob. wyrok Salahadin Abdulla i in., sprawa: C-175/08, C-176/08, C-178/08 i C-179/08, EU:C:2010:105 pkt 56, 57).

Przepis art. 9 dyrektywy Rady z 1 grudnia 2005 r. 2005/85/WE w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz. U. UE z 2005 r., L 326/13) definiuje elementy, które pozwalają na uznanie określonych działań za prześladowanie w rozumieniu art. 1 sekcji A Konwencji Genewskiej. W tym zakresie art. 9 ust. 1 lit. a) ww. dyrektywy precyzuje, że chodzi o czyny wystarczająco poważne ze względu na swój charakter lub powtarzalność, by stanowić poważne naruszenie podstawowych praw człowieka, w szczególności praw nienaruszalnych, od których żadnego odstępstwa nie dopuszcza art. 15 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Za prześladowanie należy uznać również kumulację różnych działań, w tym takich naruszeń praw człowieka, które są wystarczająco poważne ze względu na oddziaływanie na jednostkę. Aby naruszenie praw podstawowych stanowiło prześladowanie w rozumieniu art. 1 sekcja A Konwencji Genewskiej, musi ono charakteryzować się określonym poziomem powagi (wyrok X i in., sprawa: C-199/12, C-200/12 i C-201/12; EU:C:2013:720, pkt 51-53).

Uregulowanie to ma charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu.

Ponadto prześladowanie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.u.c.o. musi po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność, stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne w świetle art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.) – dalej zwanej "Konwencją Rzymską", po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym (np. wyrok NSA z 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97, niepubl.) przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2000 r., sygn. akt V SA 1765/99, CBOSA, Konwencja Genewska umożliwia ochronę uchodźców ujmowanych w przepisach tej konwencji rygorystycznie i wąsko. Nie mieszczą się tu ani wypadki poszukiwania możliwości osiedlenia z przyczyn ekonomicznych, ani legalizacja pobytu z przyczyn osobistych (np. założenie rodziny, integracja w społeczności polskiej). Osiągnięciu tych celów służą inne – niż instytucja nadania statusu uchodźcy - procedury legalizacyjne. Przesłanką nadania statusu mogą być wyłącznie konkretne dowody prześladowania lub uprawdopodobnienie istnienia okoliczności mogących stworzyć uzasadnioną obawę przed prześladowaniem.

Warunkiem udzielenia ochrony ze względu na ryzyko prześladowań ze strony podmiotu niepaństwowego jest po pierwsze, wykazanie uzasadnionej obawy przed prześladowaniem charakteryzowanym jako działania, które ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowią poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji Rzymskiej (art. 13 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o.) lub też określanym jako kumulacja różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa powyżej (art. 13 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy). Drugim warunkiem objęcia cudzoziemca ochroną w sytuacji, gdy ryzyko prześladowań ze strony podmiotu niepaństwowego nie jest związane z ww. Konwencją, jest wykazanie, że niezdolność lub odmowa udzielenia ochrony przez państwo ma jednak związek z tą Konwencją. W dotychczasowym orzecznictwie nie budziło wątpliwości, że poważne akty dyskryminacji lub inne akty przemocy ze strony społeczności lokalnej lub poszczególnych jej członków można także uznać za prześladowania, jeżeli są one tolerowane przez władze, lub jeśli władze odmawiają, bądź też są niezdolne do zapewnienia skutecznej ochrony (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r. sygn. akt III RN 110/00, OSNAPiUS 2002, nr 21, poz. 509 i wyrok NSA z 29 stycznia 1999 r., sygn. akt V SA 1499/98 oraz z 8 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 237/07). Podobne stanowisko prezentowane było w dokumentach UNHCR (zob. Podręcznik Biura Wysokiego Komisarza do Spraw Uchodźców ONZ, Zasady i trybu ustalania statusu uchodźcy zgodnie z Konwencją z 1951 r. dotyczącą uchodźców i Protokołem Dodatkowym z 1967 r., Genewa, styczeń 1992 r., pkt 65, por. wyrok NSA z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 424/12, niepubl.).

W przedmiotowej sprawie skarżący w takcie przesłuchania przeprowadzonego 1 października 2014 r., jako powód wniosku, przedstawił zagrożenia płynące z wykonywanej pracy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w [...]. Po wyborach i wynikających z nich zmian politycznych skarżący nie mógł już dłużej pracować w tym organie, bowiem - w jego ocenie - zostałby nie słusznie oskarżony i aresztowany za związek z kontrabandą. Skarżący w tej sytuacji uznał, że jedynym rozwiązaniem jest wyjazd z kraju do Polski. Cudzoziemiec nie zwracał się o pomoc do władz kraju pochodzenia stwierdzając, iż nie miałoby to sensu. .

Biorąc powyższe pod uwagę zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że powody, na które powoływał się skarżący w toku postępowania, nie stanowią wystarczającej przesłanki nadania statusu uchodźcy, gdyż nie można im przypisać charakteru prześladowań ze strony władz, ani prześladowań, przed którymi władze nie byłyby w stanie zapewnić obywatelowi należytej ochrony. Na aprobatę zasługuje twierdzenie Rady, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie o wyznaczeniu służby na nowym odcinku, który stanowiłby dla niego zagrożenie, a jedynie domniemywał, że może się tak stać. Obawa skarżącego przed aresztowaniem i napięta sytuacja w kraju pochodzenia, na którą powoływał się we wniosku, nie może został uznana za prześladowania, które stanowią pozytywną przesłankę do nadania statusu uchodźców zwłaszcza, że skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Odnosząc się natomiast do oświadczeń krewnych skarżącego, uzyskanych w trakcie jego pobytu w Polsce, mających potwierdzić próbę ustalenia jego miejsca pobytu przez funkcjonariuszy władzy nie można uznać za bezstronne. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że skarżący przed wyjazdem uzyskał paszport i bez problemu wyjechał z [...].

Zaniechanie w zakresie przedstawienia wiarygodnego dowodu potwierdzającego znalezienie się w sytuacji rzeczywistego bądź potencjalnego ryzyka wystąpienia zagrożeń ze strony władz kraju pochodzenia jest o tyle istotne, że obowiązkiem wnioskodawcy jest uzasadnić wniosek o udzielenie międzynarodowej ochrony i gdy forma stwierdzeń wnioskodawcy nie jest poparta dokumentacją lub innym materiałem dowodowym, to taka forma nie potrzebuje potwierdzenia, kiedy spełnione są następujące warunki: a) wnioskodawca poczynił rzeczywisty wysiłek, aby uzasadnić swój wniosek; b) wszystkie właściwe elementy będące w posiadaniu wnioskodawcy zostały przedstawione oraz zostało przedstawione wystarczające wyjaśnienie, co do braku innych odpowiednich elementów; c) stwierdzenia wnioskodawcy zostały uznane za spójne i wiarygodne i nie są sprzeczne z dostępnymi szczegółowymi i ogólnymi informacjami dotyczącymi wnioskodawcy; d) wnioskodawca wnioskował o udzielenie międzynarodowej ochrony w najwcześniejszym możliwym terminie chyba że może wskazać wystarczający powód, dlaczego tego nie zrobił; oraz e) została ustalona ogólna wiarygodność wnioskodawcy. Taka regulacja wynika z art. 4 ust. 5 dyrektywy kwalifikacyjnej (dyrektywa Parlamenty Europejskiego i Rady nr 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony – Dz. Urz. UE L z 2011 r. Nr 337, s. 9; dalej zwana "dyrektywą 2011/95"), który implementowano do krajowego porządku prawnego w art. 37a obowiązującej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680, ze zm.).

Skoro osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy powinna przedstawić fakty i ewentualnie dowody potwierdzające, że była prześladowana lub że obawia się prześladowania po powrocie do kraju pochodzenia z powodów podanych w cytowanej Konwencji, a inne przyczyny opuszczenia przez cudzoziemca kraju pochodzenia lub powodujące obawę przed powrotem do kraju nie mają znaczenia dla uznania go za uchodźcę, to zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił, że w przypadku skarżącego deklarowana obawa przed prześladowaniem nie jest obiektywnie uzasadniona.

Ponadto kryteria oceny wniosku o nadanie statusu uchodźcy, podejmowanej przez organy są następujące:

1) ustalenie statusu uchodźcy wymaga oceny oświadczeń ubiegającego się, przy czym oświadczenia te nie mogą być rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy bowiem element subiektywny i obiektywny, i oba - jak wskazane zostało w podręczniku pt. "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu,

2) zgodnie z art. 4 ust. 5 dyrektywy 2011/95, gdy niektóre treści oświadczeń wnioskodawcy nie są poparte dokumentami ani innymi dowodami, potwierdzenie takich treści nie jest konieczne pod następującymi warunkami: wnioskodawca poczynił rzeczywisty wysiłek, aby uzasadnić swój wniosek; wszystkie właściwe elementy, będące w posiadaniu wnioskodawcy zostały przedstawione oraz złożono zadowalające wyjaśnienia co do braku innych istotnych elementów; oświadczenia wnioskodawcy zostały uznane za spójne i wiarygodne i nie są sprzeczne z dostępnymi szczegółowymi i ogólnymi informacjami mającymi znaczenie dla sprawy wnioskodawcy; wnioskodawca wystąpił o udzielenie ochrony międzynarodowej w najwcześniejszym możliwym terminie, chyba że może on wskazać zasadny, powód, dlaczego tego nie zrobił; oraz stwierdzono ogólną wiarygodność wnioskodawcy.

Kryterium przedstawienia niespójnych, sprzecznych i nieprawdopodobnych lub niewystarczających wyjaśnień, które czynią w sposób oczywisty nieprzekonującym wniosek w odniesieniu do tego, że był obiektem prześladowań zastosowane zostało w Dyrektywnie Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz.U. UE L z 2005, L 326/13).

W rozpatrywanej sprawie zasadnie organy uznały wyjaśnienia w zakresie istnienia pozytywnych przesłanek do przyznania statusu uchodźcy za niewystarczające. Brak jest podstaw do odmiennego uznania, biorąc pod uwagę twierdzenia formułowane przez skarżącego. Skarżący bowiem jedynie domniemuje, że potencjalne okoliczności w postaci zmiany miejsca pracy wiązałyby się z niesłusznym oskarżeniem i aresztowaniem, a w których należałoby – w ocenie wnioskującego – upatrywać spełnienia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, bowiem mogłyby stanowić podstawę do prześladowań.

Z tych względów Sąd podzielił argumentację organów administracyjnych, że skarżący nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy skutkuje odmową nadania tego statusu. Za nietrafny tym samym należało uznać zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 u.u.c.o. cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie.

W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, a taka interpretacja zgodna jest z rozumieniem krzywdy jako kwalifikowanego aktu z punktu widzenia dolegliwości dla wnioskodawcy (por. wyrok Elgafaji, C-465/07, EU:C:2009:94, pkt 31; Diakité, C-285/12, EU:C:2014:39, pkt 18).

W związku z powyższym, organ administracji słusznie uznał, że cudzoziemiec nie potrzebuje międzynarodowej ochrony, bowiem nie spełnia przesłanek uzasadniających udzielenie mu ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określonych w art. 15 u.u.c.o. Tym samym za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 15 i art. 20 ust. 1 u.u.c.o.

W niniejszej sprawie należało również rozważyć przesłanki ochrony subsydiarnej wynikającej z art. 15c dyrektywy 2011/95, zgodnie z którym doznanie poważnej krzywdy obejmuje poważne indywidualne zagrożenie życia lub fizycznej integralności osoby cywilnej wynikające z masowej przemocy w sytuacjach międzynarodowych lub wewnętrznych konfliktów zbrojnych.

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. sprawa C-285/12) istnienie zbrojnego konfliktu nie jest warunkiem wystarczającym do zastosowania art. 15c powyższej dyrektywy. Ochrona uzupełniająca powinna zostać przyznana w przypadku gdy starcia stwarzają poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub nietykalności cielesnej wnioskującego. Im bardzie aplikant on w stanie wykazać, że dana sytuacja go dotyczy, tym niższy będzie poziom przemocy wymagany w celu skorzystania z ochrony uzupełniającej. W tym kontekście w trakcie rozpatrywania wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej nie jest konieczne przeprowadzenie konkretnej oceny natężenia starć w celu ustalenia, bez względu na ocenę wynikającego stąd poziomu przemocy, czy została spełniona przesłanka dotycząca istnienia konfliktu zbrojnego.

Organy zbadały ogólną sytuację w kraju pochodzenia skarżącego na podstawie opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Sąd orzekający podziela stanowisko organów, że obecnie w kraju pochodzenia cudzoziemca nie toczy się żaden wewnętrzny lub zewnętrzny konflikt zbrojny, a aktualny poziom bezpieczeństwa jest stabilny. Należało zatem uznać, że w stosunku do skarżącego nie występuje zagrożenie ryzykiem wynikającym z art. 15c powołanej dyrektywy. W tej sytuacji skarżący nie mógł zostać objęty ochroną subsydiarną. Wobec powyższego potencjalne zagrożenie – wskazywane przez skarżącego – związane ze stacjonowaniem wojsk [...] przy granicy [...] nie mogło być uznane za wystarczające.

W takiej sytuacji skarżący powinien wykazać zwiększony poziom zagrożenia indywidulanego. Aplikant wciąż może bowiem uzyskać ochronę, nawet gdy poziom masowej przemocy jest niższy, jeżeli wnioskodawca jest w stanie wykazać, że dotyczy go ona ze względu na elementy charakteryzujące osobiste okoliczności. Jest to ryzyko szczególne, które powinno być oceniane w sposób: "im bardziej wnioskodawca jest w stanie wykazać, że jest szczególnie narażony ze względu na elementy właściwe jego sytuacji osobistej, tym niższy poziom przemocy nieselektywnej wymaganej przez niego kwalifikować się do ochrony uzupełniającej" ([...]). Jednak z akt sprawy wynika, że skarżący nie należał do żadnej organizacji społecznej, etnicznej lub religijnej. Natomiast, jako żołnierz kontraktowy, brał udziału w działaniach wojennych w 2008 r. Skarżący nigdy nie został skazany wyrokiem sądu, jak również nie prowadzono wobec niego postępowania sądowo-administracyjnego. Oświadczył także, iż nie czuł się prześladowany w kraju pochodzenia i nie doświadczył żadnej formy przemocy. Kraj pochodzenia opuścił bez problemu, na postawie paszportu wydanego w sierpniu 2009 r., i przebywał na terenie [...]. W 2010 r. udał się do [...] celem poszukiwania pracy.

Skarżący wyjaśnił, że zasadniczą przesłanką emigracji były problemy wynikające ze zmian politycznych po wyborach w [...]. W tym okresie zwolniono jego przełożonych, natomiast cudzoziemiec zadeklarował aktywność w ruchu opozycyjnym i uczestniczył w demonstracjach. Skarżący obawiał się, że działania jego przełożonych zmierzały do przeniesienia go do pełnienia służby na granicy, aby stworzyć pretekst do fałszywych oskarżeń, uwięzienia i wydalenia ze służby. W czerwcu 2014 r. uzyskał fikcyjne zwolnienie lekarskie i w konsekwencji został wydalony ze służby na własną prośbę. Cudzoziemiec oświadczył, że w przypadku reemigracji, jako przeciwnik obecnych władz, zostałby uwięziony. Skarżący nie przedstawił jednak wiarygodnych dowodów, mogących świadczyć o realnym indywidualnym zagrożeniu.

Podniesione w skardze zarzutu prawa materialnego okazały się zatem niezasadne. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Orzekające w niniejszej sprawie organy dołożyły wszelkich starań w celu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz przeanalizowały wnikliwie sprawę we wszelkich jej aspektach. Tym samym uczyniły zadość wymogom wynikającym z przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., opierając swoją ocenę na przekonujących podstawach, przedstawiając obszerną argumentację w swoich rozstrzygnięciach. Nie można również podzielić stanowiska skarżącego co do naruszania art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja wydana bowiem została z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania i w oparciu o całokształt materiału dowodowego, co zostało odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji, sporządzonego zgodnie z wymogami ww. przepisu.

Wbrew twierdzeniom skarżącego nie naruszono także zasady udzielania informacji, bowiem zgodnie z wymogiem art. 9 k.p.a., przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ poinformował skarżącego o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Reasumując, Sąd stwierdza, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie został prawidłowo zebrany i oceniony przez organy administracji, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji.

Z uwagi na powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.