Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1804/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi S. S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie wystawionego upomnienia 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika P. M. Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz S. S. P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] maja 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia S. P. ("Skarżący", Strona", "Wnioskodawca") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku z 9 listopada 2018 r., dotyczącego zarzutów w sprawie wystawionego upomnienia, utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z 9 listopada 2018 r. Skarżący złożył wniosek dotyczący zarzutów w sprawie wystawionego upomnienia z [...] czerwca 2018 r., nr [...]. W związku ze stwierdzonymi brakami formalnymi złożonego wniosku, pismem z 22 listopada 2018 r., Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w W., działając na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwał wnoszącego podanie do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych wniosku, poprzez złożenie oryginału lub notarialnie poświadczonego odpisu pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu wnioskodawcy albo okazania oryginału lub notarialnie poświadczonego odpisu pełnomocnictwa w celu sporządzenia jego urzędowego odpisu i dołączenia go do akt sprawy. W wezwaniu Organ I instancji pouczył Skarżącego, że nieuzupełnienie braków formalnych wniosku spowoduje pozostawienie go bez rozpatrzenia. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone Stronie 13 grudnia 2018 r.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019r. Naczelnik pozostawił bez rozpatrzenia wniosek z 9 listopada 2018 r. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ I instancji wskazał, że braki formalne złożonego podania nie zostały uzupełnione w terminie wynikającym z wezwania z 22 listopada 2018 r. Odpowiedź na wezwanie wpłynęła do Urzędu Skarbowego w dniu 27 grudnia 2018 r. Z adnotacji naniesionych na kopercie wynika, że korespondencja została nadana w dniu 21 grudnia 2018 r., a więc z uchybieniem terminowi wynikającemu z wezwania, który upływał 20 grudnia 2018 r. Organ podkreślił jednocześnie, że wyznaczony w wezwaniu z 22 listopada 2018 r. termin jest terminem zawitym i nawet nieznaczne jego przekroczenie skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie. Zarzucił naruszenie art. 169 § 3 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a to wobec nieuwzględnienia dyspozycji tego przepisu. Pełnomocnik Strony wskazał, że zgodnie z art. 169 § 3 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy powinien był rozpatrzyć podanie niespełniające warunku, o którym mowa w § 2, jeżeli podanie wniosła osoba zamieszkała za granicą. W niniejszej sprawie Skarżący nie zamieszkuje na terytorium Polski, a więc postępowanie, pomimo braku pełnomocnictwa, winno być prowadzone dalej. Pełnomocnik Strony wyjaśnił jednocześnie, że w związku z odległością, jaka dzieli miejsce zamieszkania Skarżącego i pełnomocnika, nie było możliwe wcześniejsze dostarczenie pełnomocnictwa. Organ podatkowy nie wziął ww. okoliczności pod uwagę, przez co dopuścił się naruszenia art. 169 § 3 Ordynacji podatkowej. Odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 688/17, pełnomocnik Strony wskazał dalej, że w razie niewykazania przez pełnomocnika umocowania do działania w imieniu podatnika, organ powinien był wezwać samą stronę do podpisania podania. W niniejszej sprawie Naczelnik nie wypełnił obowiązków, o których mowa w ww. wyroku, poprzestając jedynie na wezwaniu pełnomocnika. Takie z kolei postępowanie zmierza do pokrzywdzenia Wnioskodawcy. Mając na względzie podniesione zarzuty i przedstawioną w tym zakresie argumentację pełnomocnik Strony wniósł o uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu wymienionego na wstępie, zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., powołano się na art. 169 i art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Dyrektor stwierdził, że złożone przez Skarżącego podanie z 9 listopada 2018 r. nie spełniało wymogów formalnych, albowiem nie przedstawiono dokumentu pełnomocnictwa potwierdzającego uprawnienia do działania w imieniu ewentualnego mocodawcy. Wskazany pełnomocnik nie figuruje przy tym w danych Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych jako pełnomocnik Skarżącego, uprawniony do działania w imieniu Strony we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych.

W ocenie Organu odwoławczego Naczelnik prawidłowo zatem wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniesionego pisma poprzez złożenie oryginału lub notarialnie poświadczonego odpisu pełnomocnictwa albo okazania oryginału lub notarialnie poświadczonego odpisu pełnomocnictwa w celu sporządzenia jego urzędowego odpisu i dołączenia do akt sprawy. W skierowanym do pełnomocnika wezwaniu Organ zamieścił pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych wniosku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone adresatowi 13 grudnia 2018 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku upływał zatem 20 grudnia 2018 r. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik Skarżącego w odpowiedzi na otrzymane wezwanie, przy piśmie z 21 grudnia 2018 r., przesłał do Naczelnika dokument pełnomocnictwa PPS-1 wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej. Przedmiotowa korespondencja została nadana 21 grudnia 2018r., w więc po upływie wyznaczonego terminu.

Zdaniem Organu II instancji w rozpoznawanej sprawie braki co do wymagań formalnych nie zostały skutecznie usunięte. Uchybienie terminowi zawitemu (jakim jest m.in. termin określony w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej) nie podlega żadnym ocenom ani stopniowaniu skali tego naruszenia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ do wydania postanowienia o pozostawieniu wniosku (podania) bez rozpatrzenia. Bez wpływu na ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia pozostają tym samym argumenty pełnomocnika Strony wskazujące, że wcześniejsze dostarczenie pełnomocnictwa nie było możliwie z uwagi na odległość, jaka dzieli miejsce zamieszkania jego i mocodawcy. Wnoszący podanie, jako podmiot profesjonalnie działający na rynku usług prawnych, powinien mieć świadomość i pełną wiedzę odnośnie obowiązujących zasad w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Aby w pełni chronić interesy swojego mocodawcy pełnomocnik winien był przedsięwziąć odpowiednie działania mające oficjalnie potwierdzić stosunek umocowania, niezwłocznie po przyjęciu zlecenia reprezentacji, nie czekając na wezwanie ze strony właściwych w sprawach organów. Reprezentacja stron w postępowaniu wymaga przykładania szczególnej staranności i troskliwości w stopniu, jakiego z natury rzeczy wymaga prowadzenie sprawy, tak, aby konieczne czynności procesowe dokonane zostały w terminie.

Zdaniem Organu odwoławczego brak jest podstaw do uznania, że nieuzupełniony brak formalny podania, w postaci braku pełnomocnictwa, może przekształcić się w innego rodzaju brak formalny (tj. brak podpisu pod podaniem), na skutek nieuzupełnienia przez wnoszącego podanie braku formalnego w postaci pełnomocnictwa. Taka "konwalidacja" nieusuniętego braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa na podlegający uzupełnieniu brak formalny w zakresie podpisu strony nie znajduje dostatecznego uzasadnienia prawnego. Postulowany przez pełnomocnika Strony sposób uzupełniania braków formalnych oznaczałby w istocie swego rodzaju stopniowanie braków formalnych podania, tj. w przypadku nieuzupełnienia przez profesjonalnego pełnomocnika braku w zakresie pełnomocnictwa, strona powinna dostać swoistą "drugą szansę", mogąc uzupełnić brak formalny podania w postaci samodzielnego podpisu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie postanowień Organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Naczelnikowi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 169 § 1 oraz art. 169 § 3 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że argumentacja Skarżącego dotycząca naruszenia ww. przepisów nie zasługuje na uwzględnienie, a w konsekwencji podtrzymanie przez Organ II instancji stanowiska Naczelnika. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w związku z odległością, jaka dzieli miejsce zamieszkania Skarżącego od siedziby jego pełnomocnika, nie było możliwe wcześniejsze dostarczenie pełnomocnictwa, a zatem zwłoka w terminie nadania pisma zawierającego uzupełnienie braków formalnych, tj. jeden dzień, nie powinna wywierać negatywnych skutków dla Skarżącego. Skarżący wskazał, że wobec niezłożenia do akt pełnomocnictwa w przewidzianej prawem formie, Organ odwoławczy powinien był wezwać podatnika do podpisania odwołania, stosownie do art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Wezwanie do usunięcia braków odwołania powinno zostać w pierwszej kolejności skierowane do osoby wnoszącej odwołanie jako pełnomocnik, a dopiero w razie niewykazania przez wymienionego umocowania do działania w imieniu podatnika Naczelnik powinien wezwać samego Skarżącego do podpisania odwołania. W przedmiotowej sprawie podanie - odwołanie od decyzji Organu podatkowego I instancji zostało wniesione przez osobę wskazującą siebie jako pełnomocnika podatnika. Wykazanie właściwego pełnomocnictwa pozwalałoby na przyjęcie, że podanie zostało podpisane przez osobę uprawnioną. Zatem nie byłoby ono obarczone brakiem formalnym, o którym mowa. Brak przedłożenia właściwego pełnomocnictwa skutkuje przyjęciem, że podanie, które wnoszone jest w imieniu podatnika, nie zostało podpisane przez osobę uprawnioną. W takim przypadku brak ten powinien być konwalidowany przez wezwanie osoby uprawnionej do jego podpisania. Zakończenie procedury uzupełnienia braku formalnego rzekomego pełnomocnika na wezwaniu o samo pełnomocnictwo pozbawia Skarżącego możliwości złożenia skutecznego odwołania do Organu II instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej - "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale z innych powodów, niż w niej wskazane.

Pismem inicjującym postępowanie, w ramach którego wydano postanowienie Naczelnika z [...] stycznia 2019 r., a także postanowienie Dyrektora z [...] maja 2019 r., było pismo pełnomocnika Skarżącego z 9 listopada 2018 r. zatytułowane "Zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego..." (k. 1-2 akt administracyjnych). Pismo to zmierzało zatem do wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w egzekucji administracyjnej, do którego stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej "ustawa" lub "upea"), a nadto, w zakresie procedury - poprzez art. 18 tej ustawy – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem wniesienie pisma z 9 listopada 2018 r. zobowiązywało Organy do konsekwentnego stosowania przepisów Kpa, w tym, w razie istnienia jakichś braków formalnych wnoszonych pism (w tym samego ww. pisma inicjującego), do stosowania art. 64 tego Kodeksu. Wezwanie o uzupełnienie braków formalnych powinno więc znaleźć swoją podstawę i formę w tym przepisie Kpa, a nie w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponieważ Organy, z niewiadomych powodów, stosowały przepisy Ordynacji, to już wezwanie z 22 listopada 2018 r. było wadliwe, gdyż nie zawierało prawidłowego pouczenia, na czym powinno polegać uzupełnienie braku formalnego pisma z 9 listopada 2018 r., tj. braku pełnomocnictwa. Wadliwe wezwanie oznacza, że wydane postanowienie o pozostawieniu pisma inicjującego bez rozpatrzenia także stało się wadliwe – zostało wydane pomimo braku prawidłowego, wcześniejszego wezwania (z zastosowaniem terminu "co najmniej 7 dni", a więc termin ten mógł być wyznaczony jako dłuższy) do uzupełnienia braku formalnego, wskazywało na przepisy Ordynacji (art. 138e i inne) jako normujące dokument pełnomocnictwa, w tym jego formę (PPS-1). W efekcie wydane postanowienia są co najmniej przedwczesne, gdyż nie zostały poprzedzone prawidłowym wezwaniem, o którym mowa w art. 64 § 2 Kpa.

W tej sytuacji dokonywanie przez Sąd oceny zarzutów skargi staje się bezprzedmiotowe.

Z akt wynika, że przedmiotowy brak formalny pisma z 9 listopada 2018 r. został uzupełniony, choć – według Organów – z uchybieniem terminu przewidzianego w Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji nie istnieje potrzeba formułowania przez Sąd wskazań co do dalszego postępowania incydentalnego, gdyż takie postępowanie byłoby bezprzedmiotowe. Naczelnik powinien po prostu rozpatrzeć to pismo z 9 listopada 2018 r.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 Ppsa, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie poprzedzające.

W kwestii kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na koszty te złożył się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł).

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.