Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1876/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 28, art. 30 § 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego S. S. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1876/21

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej: WINGiK), po rozpoznaniu odwołania S. S. (dalej: skarżący) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: Starosta) z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków [...], gmina [...], polegającej na zmianie powierzchni i przebiegu granic działki nr 88 z działkami sąsiednimi nr 84/1, 84/2, 87, 89, 90 położonymi w [...] i działką nr 450 położoną w [...].

Jak wynika z akt sprawy, 12 maja 2020 r. S. S. zwrócił się do Starosty [...] "o przywrócenie z urzędu w operacie opisowo -kartograficznym powierzchni całkowitej gruntu, tj. 3,2213 ha działki ewid. nr 88 położonej w [...]". Wniosek swój uzasadnił tym, że łączna powierzchnia parcel gruntowych, które utworzyły najpierw działkę nr 319, a po zmianie oznaczenia obecną działkę nr 88 wynosiła 3,2213 ha. Ponadto S. S. wskazał, że modernizacja przeprowadzona w 2008 r. częściowo przywróciła powierzchnię, jednak nie w całości.

Jak ustalił organ I instancji, ewidencja gruntów obrębu [...] została założona na początku lat 60. ubiegłego wieku w systemie parcelowym na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 1955 nr 6 poz. 32) oraz Instrukcji Miniasta Rolnictwa z dnia 21.04.1955 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów (M.P. Nr 38 z dnia 29 kwietnia 1955 roku poz. 379).

W dalszej kolejności na terenie wsi [...] zostały przeprowadzone kompleksowe postępowania uwłaszczeniowe zgodnie z ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250) na podstawie obowiązującej wówczas mapie ewidencyjnej. W latach 70-tych podczas w/w prac wykonano przejście z parcel na działki. Z uwagi na nieaktualność oraz niewystarczającą dokładność mapy ewidencyjnej w skali 1:2880, opracowanej na podstawie mapy katastralnej, a także brak danych geodezyjnych (kąty, współrzędne) niezbędnych m.in. do prawidłowego obliczenia powierzchni działek, czy wyznaczenia ich granic, na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku, przeprowadzono odnowienie operatu ewidencyjnego obrębu [...] (m.in. założono analogową mapę ewidencyjną w skali 1:2000 i dokonano zmiany numeracji działek), w wyniku którego została opracowana stosowna dokumentacja geodezyjna, wpisana do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...].

W 1987 r. ogłoszono stan władania, o którym były zawiadamiane podmioty, które były właścicielami lub władały poszczególnymi działkami. W trakcie tych czynności przedstawiono im nowe oznaczenia i powierzchnie działek. Była działka nr 319 o powierzchni 3,22 ha została oznaczona jako działka nr 88, a jej powierzchnia uległa zmianie na 2,98 ha. J. i W. S. (ojciec i matka S. S.) zapoznali się z nowymi oznaczeniami i powierzchniami działek nie składając do nich żadnych uwag.

W 2008 r. została przeprowadzona modernizacja ewidencji gruntów i budynków i na jej podstawie z dniem [...] października 2008 r. projekt operatu opisowo - kartograficznego stał się operatem ewidencji gruntów i budynków. W wyniku prac modernizacyjnych uległy zmianie m.in. powierzchnie działek, zmianie uległa wówczas powierzchnia działki nr 88 z 2,98 ha na 3,1072 ha.

Podczas prac modernizacyjnych granice działek przyjmowano na podstawie współrzędnych lub danych pomiarowych zawartych w operatach z PODGiK w [...], pozostałe z digitalizacji rastra istniejącej mapy ewidencyjnej oraz fotointerpretacji ortofotomapy. Nie dokonywano jednak ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych, stosownie do treści § 37 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 393), natomiast dokonano aktualizacji oznaczeń użytków gruntowych i klas gleboznawczych oraz ponownie obliczono powierzchnie działek ewidencyjnych oraz użytków gruntowych, które zostały wykazane z dokładnością do m².

W dalszej kolejności w 2019 r. przeprowadzono kolejną modernizację ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], przez firmę A., która nie wprowadziła zmian w zakresie powierzchni i przebiegu granic działki nr 88. Budynki ujawnione w ewidencji gruntów i budynków zostały zweryfikowane, poprzez porównanie ich geometrii z obrazem widocznym na ortofotomapie. Budynki, których brak w terenie jednoznacznie stwierdzono podczas porównania z ortofotomapą, zostały usunięte z operatu ewidencyjnego, natomiast budynki jednoznacznie identyfikowalne na orotofotomapie, a dotychczas nieujawnione w ewidencji gruntów i budynków zostały do niej wprowadzone.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków [...], gmina [...], polegającej na zmianie powierzchni i przebiegu granic działki nr 88 z działkami sąsiednimi nr 84/1, 84/2, 87, 89, 90, położonymi w [...] i działką nr 450, położoną w [...].

W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] wyjaśnił, że w stosunku do powierzchni i przebiegu granic działki nr 88 należy wskazać, że kwestionowane przez S. S. granice działki nr 88 są wykazane w operacie ewidencyjnym, na podstawie kolejnych dokumentacji geodezyjnych przyjętych do zasobu:

– [...] - odnowienia operatu ewidencyjnego wykonanego w latach 90-tych XX wieku;

– [...] - modernizacji przeprowadzonej w 2008 r.;

– [...] podziału dz. nr 84 z 2020 r.

Organ I instancji podkreślił, że przebieg granic działki nr 88 ujawniony w części kartograficznej operatu ewidencji gruntów obrębu [...] jest zgodny z dokumentami geodezyjnymi zalegającymi w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.

Starosta wyjaśnił, że z pisma S. S. z dnia 24 listopada 2020r. wynika, że w przeszłości granice działki nr 88 były przedmiotem sporu, a przed Naczelnikiem Gminy [...] toczyło się postępowanie rozgraniczeniowe, jednak S. S. wezwany o przedłożenie dokumentów w tej sprawie, poza kopią postanowienia o wszczęciu postępowania nie przedłożył innych dowodów potwierdzających że przebieg granic działki nr 88 powinien być inny niż obecnie.

Organ I instancji uznał za udowodniony fakt, że granice przedmiotowej działki były i są przedmiotem sporów sąsiedzkich, a kolejnym potwierdzeniem tego faktu są pisma H. W., który również kwestionuje przebieg granicy działki nr 88 z działką nr 90.

Końcowo Starosta uznał, że jeżeli istnieje spór co do zasięgu prawa własności, a niewątpliwie w tej sprawie najpierw musi dojść do rozstrzygnięcia tego sporu na drodze postępowania rozgraniczeniowego, które to rozgraniczenie przeprowadzi wójt/burmistrz/prezydent lub sąd powszechny lub odpowiedniego procesu cywilnego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. S., w którym wyjaśnił, że dowodem na to, że powierzchnia pasa gruntu obecnej działki nr 88 wynosi 3,2213 ha są: arkusz parcelacyjny z dnia [...] sierpnia 1968 r. wystawiony przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej; wyciąg z wpisów hipotecznych i arkusza posiadłości; mapa katastralna z [...] maja 1971 r.; mapa ewidencyjna wraz z wypisem z rejestru gruntów z dnia [...] marca 1986 r. i uwidocznionym wpisem z jakich parceli powstała działka nr 319, na której to bazie powstała działka nr 88. Łączną powierzchnię tworzyły następujące Pb 155 pgr 1833, 1832, 1831, 1830, 1828/2, 1828/1, 1827, 1826, 1825, 1824, 1823, 1822, 1821, 1820, 1819, 1818, 1817, 1816 o łącznej powierzchni 3,22 ha.

S. S. wskazał, że na wniosek jego ojca – J. S. - wszczęto postępowanie sądowe, w którym Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] września 1973 r. nakazał przywrócenie stanu przedniego.

S. S. podniósł, że na podstawie w/w dokumentacji geodezyjnej i wyroku SR w [...] odbyło się rozgraniczenie działek nr 319 i nr 318, na podstawie postanowienia Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] z maja 1989 r. nr [...] wszczętego na wniosek jego ojca J. S., zgodnie z pkt 3 w/w postanowienia zostały przedstawione biegłemu geodecie dokumenty, odnoszące się do powierzchni i przebiegu granic działki nr 319, m.in.: mapa ewidencyjna wraz z wypisem z rejestru gruntów z [...] marca 1986 r. oraz wyrok SR w [...] z dnia [...] września 1973 r., a także akt własności ziemi, wydany przez Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] marca 1977 r. nr [...].

S. S. wskazał, że postanowienie Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] maja 1986 r. zostało wydane na podstawie dekretu z dnia 13 września 1946 r. Zgodnie z treścią art. 18 dekretu ustalone przy rozgraniczeniu granice nieruchomości winny być ujawnione w księgach wieczystych (hipotecznych, gruntowych) w związku z tym dokumenty z rozgraniczenia oraz postępowania sądowego powinny znajdować się w zasobach geodezyjnych prowadzonych dla tej nieruchomości, czyli działki nr 319. Zdaniem S. S. skoro dokumenty te nie znajdują się w księgach gruntowych to zostały one celowo nieodnotowane lub usunięte.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm.; dalej: Pgik), utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy przytoczył treść art. 15, art. 138 § 1, art. 138 § 2 k.p.a.; art. 24 ust. 2a, art. 24 ust. 2c Pgik oraz § 30, § 16 ust. 2 – 4 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 z późn. zm.; dalej: Egib).

Następnie WINGiK wskazał, że w niniejszej sprawie ewidencja gruntów i budynków obrębu [...] została założona w latach 60 - tych XX wieku na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków. Operat z założenia ewidencji gruntów został wpisany do zasobu w 1965 r. za nr [...] (aktualnie operat nr [...]). Operat nie posiada danych pomiarowych dotyczących granic nieruchomości (współrzędnych punktów granicznych).

Organ II instancji wyjaśnił, że J. i W. S. (rodzice S. S.) z mocy samego prawa stali się właścicielami m.in. działki nr 319 (aktualnie działka nr 88) na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] marca 1977 r. nr [...].

Na podstawie dokumentów zalegających w aktach sprawy, WINGiK ustalił, że w 1987 r. odbyło się okazanie stanu posiadania o odnowieniu ewidencji gruntów. Oznaczenie działki nr 319 zmieniono na działkę nr 88, a także uległa zmianie jej powierzchnia z 3,22 ha na 2,98 ha. Powierzchnię działki obliczono analitycznie ze współrzędnych pomierzonych punktów granicznych. Ówcześni właściciele m.in. przedmiotowej działki – J. i W. S. – zapoznali się osobiście z nowymi oznaczeniami działek oraz ich powierzchniami, nie składając do nich żadnych uwag.

Organ odwoławczy wskazał, że w 2008 r. Starosta [...] przeprowadził pierwszą modernizację ewidencji gruntów i budynków. Podczas jej przeprowadzania nie dokonywano ustalenia przebiegu granic działek, natomiast wykorzystano współrzędne lub dane pomiarowe zawarte w operatach geodezyjnych, pozostałe z digitalizacji rastra istniejącej mapy ewidencyjnej oraz fotointerpretacji ortofotomapy. Projekt operatu opisowo - kartograficznego był przedmiotem wyłożenia w dniach od 6 października 2008 r. do 24 października 2008 r. W wyniku prac modernizacyjnych został sporządzony operat techniczny, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2008 r. pod nr [...], przy czym powierzchnia działki nr 88 w wyniku obliczeń dokonanych podczas w/w prac uległa zmianie z 2,98 ha na 3,1072 ha.

WINGiK zaznaczył, że kolejną modernizację przeprowadzono w 2019 r. w celu dostosowania ewidencji do zgodności z aktualnymi przepisami w zakresie ewidencji gruntów i budynków. Prace wykonane przy tej modernizacji nie wprowadziły żadnych zmian w zakresie powierzchni i przebiegu działki nr 88. Po zakończeniu modernizacji projekt operatu opisowo - kartograficznego stał się operatem ewidencji gruntów i budynków i został ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] września 2019 r. pod pozycją [...]. W wyniku prac modernizacyjnych został sporządzony operat techniczny nr [...]. Ponadto w dniu 11 grudnia 2019 r. dokonano w terenie ustalenia przebiegu granic działki nr 84 z działkami sąsiednimi (m.in. z działką nr 88). Ze sprawozdania technicznego wynika, że granice zostały ustalone według ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie, zgodnie z danymi ewidencyjnymi.

Zdaniem organu odwoławczego ustalony stan faktyczny sprawy nie pozwala stwierdzić, że aktualne dane są błędne, tzn. niezgodne z dokumentacją geodezyjną znajdującą się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Ponadto, dokumenty na które w swym odwołaniu powołuje się S. S. nie stanowią dokumentacji wymienionej w § 30 Rozporządzenia Egib, która może być podstawą wykazania pola powierzchni i przebiegu granic działki ewidencyjnej w ewidencji gruntów i budynków. Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, że w żadnej instytucji wskazanej przez S. S. nie odnaleziono dokumentów dotyczących rozgraniczenia wszczętego postanowieniem z dnia [...] maja 1986 r. nr [...]. Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny wydał Staroście [...] uwierzytelnione kopie wnioskowanych dokumentów z akt sprawy o sygn. [...], z których wynika, że przed SR w [...] w 1973 r. toczyło się na wniosek J. S. (ojca skarżącego) postępowanie o ochronę posiadania gruntu. S. S. przedłożył jedynie kopię postanowienia z dnia [...] maja 1986 r. nr [...], natomiast nie przedłożył żadnych innych dokumentów, które potwierdzałyby, że powierzchnia i przebieg granicy działki nr 88 powinien być ustalony odmiennie niż jest aktualnie.

WINGiK podzielił ustalenia organu I instancji dotyczących przyczyny odmowy aktualizacji, gdyż przebieg granic działki nr 88 ujawniony w części kartograficznej operatu ewidencji gruntów obrębu [...] jest zgodny z dokumentacjami geodezyjnymi zalegającymi w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.

S. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wyżej opisaną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił, że decyzje organów obu instancji naruszają przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania, poprzez pominięcie przy modernizacji decyzji administracyjnej, tj. aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] marca 1977 r. nr [...] na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a także zarzucił, że decyzje obu instancji zawierały błędny pogląd co do tezy, że operat ma charakter ostateczny.

W uzasadnieniu skargi, S. S. wskazał, że wnioskiem z dnia 12 maja 2020 r. zwrócił się do Starosty [...] o przywrócenie pasowi gruntu obecnej działki nr 88 położonej w [...], tj. 3,2213 ha, który to pas gruntu od lat 60 - tych posiadał tą powierzchnię, co wynika z dokumentacji złożonej do akt sprawy i co nie zostało zakwestionowane przez organy obu instancji w wydanych decyzjach administracyjnych.

Skarżący podniósł ponadto, że organ odwoławczy posiadał wiedzę o tym, że powierzchnia obecnej działki nr 88 została uregulowana przez decyzję administracyjną, tj. akt własności ziemi wydany przez Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] marca 1977 r. nr [...] na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, co potwierdza organ I instancji w piśmie z dnia 25 czerwca 2020 r. nr [...].

Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie podjął żadnych działań w kierunku uregulowania stanu własności i posiadania na podstawie aktu własności wydanego w dniu [...] marca 1977 r., który to akt stanowi podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów.

Zdaniem skarżącego, organy obu instancji w swych decyzjach nie przedstawiły stanu posiadania powierzchni gruntowej z operatów z 1965 r. i 1970 r., tj. sprzed zmian oznaczeń działek i nadania aktu własności ziemi, przy czym o wiążącej mocy treści aktu własności ziemi wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 marca 2003 r. sygn. akt III CKN 962/00, w którym wyłożono, że związanie decyzją administracyjną aktem własności ziemi oznacza związanie co do osoby właściciela, obszaru nieruchomości, przebiegu granic, ale także zakresu prawa własności.

Końcowo skarżący podniósł, że dane wprowadzone w wyniku modernizacji nie są danymi niewzruszalnymi.

W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż te podniesione bezpośrednio w skardze. Na etapie postępowania odwoławczego doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jednakże należy zaznaczyć, że naruszenie to nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu II instancji.

Zaskarżona decyzja WINGiK w [...] została wydana dnia [...] października 2021r. Jak wynika natomiast z odpisu skróconego aktu zgonu, przedstawionego przez Skarżącego, jedna z uczestniczek postępowania administracyjnego – W. S. (współwłaścicielka działki nr 89) zmarła dnia [...] października 2021r. a zatem na kilka dni przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy o tej okoliczności nie mógł mieć wiedzy, gdyż zaskarżona decyzja wyekspediowana do W. S. – została odebrana przez S. S. dnia 29 października 2021r., jako dorosłego domownika. Skarżący odbierając decyzję zaadresowaną do zmarłej nie ujawnił doręczycielowi faktu śmierci uczestniczki postępowania – co należy ocenić negatywnie. Z tego powodu organ nie ponosi winy w uchybieniu, polegającym na braku ustaleniu następców prawnych zmarłej uczestniczki postępowania.

Niemniej jednak, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. jedną z podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji jest naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jedną z podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. Powyższa zasada ma dotyczyć również sądu administracyjnego rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z 1 marca 2018 r., II OSK 1837/17, LEX nr 2486317; z 17 listopada 2017 r., II OSK 87/17, LEX nr 2442985; z 14 listopada 2017 r., I OSK 82/16, LEX nr 2479195).

W niniejszej sprawie okoliczność śmierci jednej ze stron postępowania została przez Sąd uwzględniona na skutek ujawnienia tej informacji przez Skarżącego a równocześnie syna zmarłej. Z tego powodu Sąd uznał za konieczne zweryfikowanie następstwa prawnego po zmarłej W. S. Niniejsza sprawa dotyczy bowiem odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie dotyczącym zmiany powierzchni i przebiegu granic działki nr 88 (której właścicielem jest Skarżący) z działkami sąsiednimi, w tym działką nr 89 (której współwłaścicielką była zmarła). W postępowaniu dotyczącym aktualizacji ewidencji, do kręgu stron postępowania, z uwagi na interes prawny w myśl art. 28 k.p.a. zalicza się, oprócz właściciela działki objętej wnioskiem, również właścicieli działek sąsiednich. Zatem z uwagi na art. 10 k.p.a. należy zapewnić udział na każdym etapie postępowania - wszystkim współwłaścicielom działki sąsiedniej. W realiach niniejszej sprawy w tym celu konieczne jest ustalenie następstwa prawnego po zmarłej W. S.

W sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 30 § 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (tu: spadkobiercy). Ustalenie kręgu spadkobierców oraz wezwanie ich do udziału w postępowaniu jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie z uwagi na konieczność ustalenie wyczerpującego kręgu stron tego postępowania - tj. każdego podmiotu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (art. 28 k.p.a.) i zapewnienie wszystkim tym podmiotom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.).

Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz Skarżącego, na które w niniejszej sprawie składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł.