Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 172/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 149 par.3, art. 44
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Alicja Palus – spr. Protokolant Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2009r. sprawy ze skargi R. i E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie o ustalenie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Burmistrza Miasta Sz. Z. stosując przepis art. 104, art. 149 § 3 w związku z art. 148 i art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 147 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. Nr 261 z 2004r. poz. 2603 z późn. zm./ odmówił wznowienia postępowania na wniosek E. i R.P. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza Sz.-Z. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w obrębie [...] Sz. Z. w wyniku zatwierdzenia jej podziału.

Uzasadniając decyzję Burmistrz Miasta Sz. Z. przedstawił okoliczności, które stanowiły podstawę faktyczną decyzji z dnia [...]r. Nr [...] i w tym zakresie wyjaśnił, że na wniosek R. i E. P. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] zatwierdzony został podział nieruchomości położonej w Sz. Z., oznaczonej zgodnie z operatem ewidencji gruntów numerem[...], w obrębie Sz.-Z. Nr [...], o powierzchni 0,6432 ha na działki gruntu nr [...], [...], [...] i[...]. W dniu w którym decyzja zatwierdzająca podział tej nieruchomości stała się ostateczna tj. w dniu [...]r. obowiązywała uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w Sz. Z. z dnia [...]r. ustalająca stawkę procentową opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości w wysokości 50% różnicy wartości nieruchomości. Stosownie do przepisu art. 98a ust. 1 i 1a powołanej wcześniej ustawy o gospodarce nieruchomościami wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, które zakończyło się wydaniem w dniu [...]r. decyzji Nr[...].

W dalszej części uzasadnienia Burmistrz Miasta Sz. Z. – odnosząc się do rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania – podał, że wnioskiem z dnia [...]r. /doręczonym organowi w dniu [...]r./ R.i E. P. powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kodeksu postępowania administracyjnego zwrócili się o wznowienie postępowania w sprawie o ustalenie opłaty adiacenckiej, zakończonej decyzją ostateczną. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że nie odbierali kierowanej do nich przez organ korespondencji ze względu na brak skrytki pocztowej przy wejściu na posesję, a to pozbawiło ich – bez własnej winy – możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty adiacenckiej. Wnioskodawcy podali również, że listonosz pozostawił awizo w bramie ogrodzenia, a nie w drzwiach mieszkania, do których nie miał dostępu w związku z czym mogło ono w bardzo łatwy sposób zaginąć lub zostać wywiane przez wiatr. Poinformowali dodatkowo, że brak możliwości uczestniczenia w postępowaniu, a przez to wnoszenia uwag, opinii i przedstawienia dowodów spowodował, że w dniu wydania decyzji istniały okoliczności faktyczne i dowody najprawdopodobniej nie znane organowi wydającemu decyzję, a mające wpływ na jej treść.

Organ orzekający wyjaśnił następnie, że zgodnie z przepisami art. 145 § 1 pkt 4 powołanej na wstępie ustawy - kodeks postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, na żądanie strony wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

E. i R. P. jako strona w prowadzonym postępowaniu w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, byli pisemnie informowani i zawiadamiani o każdej czynności począwszy od wszczęcia do jego zakończenia ostateczną decyzją, a wszelka korespondencja przesyłana była na adres zamieszkania tj. ul. K.[...], [...] W.

Jak wynika z kopert i zwrotnych potwierdzeń odbioru, wysyłane do strony pisma były dwukrotnie przez pocztę awizowane. Nie odbierane przez stronę w wyznaczonych przez pocztę terminach, wracały do Urzędu Miejskiego i w myśl art. 44 § 2 kpa doręczenie korespondencji uznane zostało za dokonane z upływem ostatniego dnia wyznaczonego przez placówkę pocztową.

Organ wskazał ponadto, że wnioskodawcy wnosząc o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej zakończonej ostateczną decyzją, za przyczynę niepodejmowania korespondencji podali brak skrzynki pocztowej umieszczonej przy wejściu na posesję. W tym miejscu należy zauważyć, że przedmiotowa posesja jest prywatną własnością stron i o potrzebie skrzynki do korespondencji bądź jej braku decyduje jej właściciel.

Zgodnie z wyrokiem WSA z 11 kwietnia 2007r. /sygn. VIISA/Wa 118/07/ nie jest wystarczające do wznowienia postępowania, gdy strona tylko werbalnie odnosi się do przepisów prawa i wskazuje konkretne podstawy wznowienia /art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a./, nie podając jednocześnie żadnych istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych czy dowodów, które istniałyby w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, ani też żadnych okoliczności, świadczących o braku udziału w postępowaniu. Takie działanie jest w istocie nadużyciem prawa i próbą nadania innego znaczenia podstawom wznowienia, niźli wynika to z przesłanek kodeksowych.

W odwołaniu wniesionym od opisanej powyżej decyzji E. i R. P. zarzucili organowi pierwszej instancji naruszenie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przepisów o doręczeniu zawiadomień, zawartych w art. 42 i 43 kpa poprzez uznanie, że dla przyjęcia skutków doręczenia zastępczego z art. 44 kpa nie jest konieczna próba doręczenia określona w art. 43 tej ustawy. Zdaniem wnioskodawców takie stanowisko organu orzekającego narusza kardynalną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż pozbawia strony możliwości skorzystania z prawa do uzyskania w sprawie orzeczenia organu drugiej instancji. Ponadto wskazali jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 kpa zarzucając, że rzeczoznawca majątkowy zaniżył wartość nieruchomości przed podziałem gdyż nie uwzględnił tego, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości wydano już decyzję o warunkach zabudowy oraz pozwolenie na budowę 4 domów. Ponadto gdyby strona pouczona była o możliwości nałożenia opłaty adiacenckiej, to mogłaby jej uniknąć poprzez sprzedaż udziału w współwłasności. Brak pouczenia o opłacie adiacenckiej uniemożliwił wnioskodawcom wliczenie jej do ceny zbycia, a przez to ponieśli oni stratę w wyniku nieuwzględnienia opłaty w cenie zbycia.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]r. Nr SKO [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 /pominiętym w decyzji/ pkt 1 i art. 127 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm./ utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Kolegium wskazało, że stosownie do art. 16 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne i uchylenie lub ich zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie. Zatem kodeks postępowania administracyjnego ustala zasadę stabilności decyzji ostatecznych, przyjmując tylko wyjątkowo dopuszczalność ich uchyleń.

Nietrafnie więc wnioskodawcy zarzucają, ze przez odmowę wznowienia postępowania zostali pozbawieni prawa do dwuinstancyjnego postępowania., gdyż zasada dwuinstancyjności postępowania nie wyłącza zasady trwałości decyzji ostatecznej.

W ocenie organu odwoławczego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego przez jego niezastosowanie, bowiem wnioskodawcy niekonsekwentnie zarzucają brak prawidłowego doręczenia decyzji, co wskazywałoby na nieostateczność decyzji i jednocześnie tą samą przesłankę podnoszą jako podstawę wznowienia postępowania, co wskazuje na to, że przyznają, że decyzja jest ostateczna. Nieprawidłowe doręczenie decyzji nie jest podstawą wznowienia postępowania, skoro takie doręczenie nie rodzi ostateczności decyzji, a od decyzji nieostatecznej nie przysługuje wniosek o wznowienie postępowania. W tej sprawie doręczenia pism, w tym decyzji były jednak zgodne z przepisem art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego Twierdzenie wnioskodawców jakoby doręczenie w trybie awiza przewidzianego w art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego powinno być poprzedzone potwierdzoną próbą doręczenia w sposób określony w art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego jest zbyt daleko idące. Kolegium podało dodatkowo, że zgodnie z przepisem art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego można doręczyć pisma w sposób w nim, przewidziany tylko za zgodą osób tam wymienionych i w jego ocenie brak adnotacji o niemożliwości zastosowania trybu przewidzianego w art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego nie powoduje dyskwalifikacji zastosowania art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego podstawą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest brak udziału w postępowaniu strony bez własnej winy. W tej sprawie jest poza sporem, że wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, a do ustalenia pozostaje tylko, czy nastąpiło to bez ich własnej winy.

Pojęcie winy nie jest zdefiniowane w kodeksie postępowania administracyjnego. Można przyjąć - tak, jak uczynił to WSA w Kielcach w wyroku z dnia 19 września 2007r. /sygn. akt llSA/Ke 344/07 LEX 372523/, że brak "winy własnej" strony występuje, gdy organ administracyjny nie zawiadamia strony o wszczęciu postępowania z urzędu, o przeprowadzonych dowodach /art. 79 kpa/, o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów czy też o całokształcie zebranego materiału dowodowego.

Z akt sprawy wynika że organ pierwszej instancji doręczył w trybie przewidzianym w art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego :

- zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej,

-powtórne awizo z dnia 18 grudnia 2007 r.,

- zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów awizo z dnia 20 marca 2008 r. i 28 marca 2008 r.

Niezależnie od tego, że doręczenie w trybie art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego jest prawnie skuteczne, to należy podkreślić, że ewentualny brak odebrania awiza przez wnioskodawców związany jest z ich ewidentnym zaniedbaniem a to nie założeniem skrzynki pocztowej.

Zdaniem Kolegium w tym kontekście nie można przyjąć, że brak udziału stron w postępowaniu nastąpił bez ich winy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Nietrafnie wnioskodawcy powołują się także na drugą podstawę wznowienia a to art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim wnioskodawcy nie podali jakie to miały wyjść na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nie znane organowi, który wydał decyzję. Strony uzasadniając tą podstawę tylko krytycznie odnoszą się do wydanego w sprawie operatu szacunkowego oraz zarzucają brak pouczenia o możliwości ustalenia opłaty adiacenckiej. Krytyczna ocena operatu przez strony nie jest ani nową okolicznością w sprawie ani też nowym dowodem a zarzut braku pouczenia o możliwości ustalenia opłaty adiacenckiej także nie mieści się w podstawie wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego.

W zakończeniu uzasadnienia Kolegium pouczyło wnioskodawców, że ocena prawidłowości sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego może być na ich wniosek dokonana przez Komisję Odpowiedzialności Rzeczoznawców Majątkowych i dopiero orzeczenie tej komisji stwierdzające jego wadliwość mogłaby stanowić podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego.

Decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym została zaskarżona przez E. i R. P., którzy w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucili: uniemożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, a poprzez to naruszenie praw strony do czynnego udziału w postępowaniu; naruszenie prawa przez błędną wykładnię przepisów kpa w zakresie doręczeń; błędną wycenę nieruchomości dla potrzeb opłaty adiacenckiej; nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie świadka – listonosza.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Sz. Z. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W uzasadnieniu skargi E. i R. P. przedstawili – podobnie jak w odwołaniu od decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym – argumentację kwestionującą prawidłowość i skuteczność doręczeń przesyłek, kierowanych do nich w postępowaniu zakończonym decyzją ustalającą opłatę adiacencką, a ponadto poinformowali, że zlecili niezależnemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie drugiego, "rzetelnego" operatu.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie, podając dodatkowo, że po dokonaniu analizy zarzutów skargi nie znalazło podstaw do jej uwzględnienia.

Na rozprawie w dniu [...]r. skarżący R. P. oświadczył, że popiera skargę, zarzucając ponownie, że pozbawiono go prawa do udziału w postępowaniu w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej. Ponadto stwierdził, że wielokrotnie bywał w Urzędzie Miejskim w czasie prowadzenia postępowania dotyczącego opłaty i nigdy nie poinformowano go o tym, że takie postępowanie jest prowadzone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie mając na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi przy jednoczesnym zastosowaniu przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i skorzystaniu z dyspozycji przepisu art. 135 tej regulacji, stanowiącego, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie miało to, że kwestionowaną w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Sz. Z. wydaną na podstawie m.in. art. 149 § 3 kpa, uznając tym samym zasadność odmowy wznowienia postępowania w opisywanej wcześniej sprawie dotyczącej ustalenia opłaty adiacenckiej. Zaskarżona czynność orzecznicza i czynność ją poprzedzająca podjęte zostały zatem z uwzględnieniem przepisów regulujących jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikowania orzeczeń administracyjnych tj. wznowienia postępowania. Tryb ten umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego dotkniętego kwalifikowaną wadą o charakterze formalnym, a jego skuteczność uzależniona jest od wykazania zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w sposób taksatywny w przepisie art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa, typowanej przez podmiot, który inicjuje czynności procesowe. Ustalenie tej okoliczności następuje w toku postępowania, którego przeprowadzenie musi być poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania wydanym na postawie art. 149 § 1 kpa i stanowiącym szczególną formę czynności wszczęcia postępowania, wymaganą przepisami procesowymi, odmiennie od innych administracyjnych postępowań zwykłych lub nadzwyczajnych. Inicjatywę w zakresie wszczęcia postępowania wznowieniowego ustawodawca – generalnie – przyznał organowi administracji publicznej, który orzekał w sprawie oraz stronie postępowania czyli podmiotowi legitymowanemu wg kryteriów wskazanych w art. 28 kpa.

Zgodnie z poglądami doktryny uprawnienie do złożenia podania o wznowienie postępowania ma zatem każda jednostka, która twierdzi, że decyzja wydana w postępowaniu jurysdykcyjnym /zwykłym/ dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, niezależnie od tego, czy umożliwiono jej uczestniczenie w tym postępowaniu w charakterze strony, czy też nie /por. B. Adamiak, J. Borkowski: KPA, Komentarz, Warszawa 2006; M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Witkowska: Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe i egzekucyjne, Warszawa 1996/.

Podanie /wniosek/ o wznowienie postępowania stanowi podstawę do dokonania przez właściwy organ oceny w zakresie dopuszczalności wznowienia postępowania oraz zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku. Ocenę tę organ formalizuje w orzeczeniu podjętym albo w trybie art. 149 § 1 kpa albo w trybie art. 149 § 3 kpa. Istotne przy tym jest, że wydając decyzję o odmowie wznowienia postępowania /art. 149 § 3 kpa/ właściwy organ stwierdza poprzez to wyłącznie niedopuszczalność wznowienia z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych albo uchybienie ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z dwurodzajowo określonych przyczyn zaistnieje wówczas, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu nie będącego stroną w sprawie, albo podmiotu, któremu taki status przysługuje, ale nie mającego zdolności do czynności prawnych i działającego bez przedstawiciela ustawowego, a także wtedy, gdy żądanie wznowienia odnosi się do sprawy nie mającej charakteru sprawy administracyjnej, albo takiej, w której organ działał w innej formie prawnej niż decyzja lub gdy decyzja nie ma waloru ostateczności, gdy ingerencja w sferę prawną jednostki nastąpiła z mocy prawa, a także wówczas, gdy we wniosku o wznowienie jako przyczyna żądania wskazana jest okoliczność spoza katalogu przesłanek zawartego w art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa.

Za podstawę takiego orzeczenia nie można natomiast przyjąć negatywnego wyniku ustaleń co do przyczyny wznowienia wskazanej we wniosku /np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1991r., sygn. akt IV SA 487/91, ONSA 1991, Nr 2, poz. 50/.

Zważyć zatem należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wynika w sposób jednoznaczny, że organy orzekające dokonały oceny w zakresie, jaki jest zastrzeżony dla wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, a zatem wskazanej w art. 151 kpa.

Argumentacja organów orzekających odnosi się wyłącznie do wskazanych przez wnioskodawców podstaw wznowienia postępowania i zmierza do wykazania niezasadności ich żądania. Zważyć natomiast należy – co stanowczo jest podkreślane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku powołania we wniosku o wznowienie postępowania jako podstawy wznowienia okoliczności uwzględnionej w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa kwestie z tym związane muszą być rozważone w postępowaniu merytorycznym, następującym po wydaniu postanowienia w trybie art. 149 § 1 kpa.

Gwarancja, jaką dla uprawnień procesowych strony, zapewnionych w art. 10 § 1 kpa ustawodawca skonstruował poprzez przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa wymaga, aby zasadność zarzutu naruszenia prawa strony oceniać wyłącznie w postępowaniu wznowieniowym /prawidłowo wszczętym i prowadzonym zgodnie z zasadami przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a nie w ramach kompetencji ograniczonej do badania dopuszczalności wznowienia postępowania i zachowania terminu do złożenia wniosku o uruchomienie tego trybu.

Istotne jest również, że w przepisie art. 145 § 1 kpa niejako otwierającym rozdział 12 kodeksu postępowania administracyjnego, normujący wznowienie postępowania, ustawodawca – poprzedzając Katalog przesłanek – w kategoryczny i bezwzględny sposób postanowił, że "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli ...". Oznacza to zatem, że postępowanie weryfikacyjne w tym trybie może dotyczyć wyłącznie decyzji posiadającej walor ostateczności w dacie wznowienia tzn. w dacie wszczęcia postępowania w tym przedmiocie /por. wyrok NSA z dnia 26 października 1999r., sygn. akt IV SA 1739/97, Lex nr 47859/. Ostateczność decyzji jest natomiast taką jej cechą, która uniemożliwia dokonanie weryfikacji tego orzeczenia w trybie zwyczajnym, czyli poprzez odwołanie, dla wniesienia którego ustawowo zastrzeżony został czternastodniowy termin liczony – zgodnie z przepisem art. 127§ 2 kpa od dnia doręczenia /lub ogłoszenia/ decyzji stronie, czyli podmiotowi o którego uprawnieniach lub obowiązkach decyzja orzeka, z możliwością jego przywrócenia na warunkach określonych w przepisie art. 58 kpa.

Doręczenie – klasyczna instytucja procedury nie tylko administracyjnej – jest czynnością materialnotechniczną, z której dokonaniem związane są istotne często skutki procesowe i materialnoprawne /por. wyroki NSA: z dnia 4 lutego 1998r., sygn. akt I SA/Lu 12/97 Lex nr 34111 i z dnia 4 marca 1998r., sygn. akt I SA/Lu 170/97, Lex nr 34101/.

W kodeksie postępowania administracyjnego instytucja doręczeń jest wyczerpująco uregulowana w przepisach art. 39-49, a w literaturze przedmiotu podkreśla się, że ilekroć w przepisach prawa mowa jest o doręczeniu to należy przez to rozumieć czynność dokonaną zgodnie z przepisami powyżej wskazanymi /np. B. Adamiak, J. Borkowski: op.cit./.

Z doręczonych Sądowi akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że skierowana do E. i R. P. przesyłka zawierająca decyzję Burmistrza Miasta Sz. Z. z dnia [...]r. Nr[...], kończąca postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej i kwestionowana w postępowaniu wznowieniowym nie mogła zostać uznana za doręczoną skutecznie, bowiem czynność doręczenia nie odpowiada warunkom wymaganym dla jej prawidłowości przy zastosowaniu trybu określonego w art. 44 § 1 i § 2 kpa czyli tzw. fikcji doręczania. Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001r. /sygn. akt III RN 70/00, OSNP 2001/19/574/, iż dla skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 kpa niezbędne jest zawiadomienie adresata o złożeniu pisma na okres siedmiu dni we wskazanym urzędzie pocztowym. W dokumencie zwanym "zwrotnym poświadczeniem odbioru pisma..." powinny zostać poświadczone okoliczności, że doręczyciel nie zastał adresata w domu, że zawiadomienie o umieszczeniu przesyłki w urzędzie pocztowym pozostawiono w skrzynce na korespondencję lub na drzwiach mieszkania oraz wskazane w którym urzędzie pocztowym przesyłkę pozostawiono i w ciągu ilu dni można ją odebrać. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie przyjmowany był pogląd, że jeżeli zwrotne poświadczenie odbioru pisma, zawierające informacje o czynnościach doręczającego nie zostało wypełnione należycie, to doręczenia nie można uważać za dokonane w trybie art. 44 kpa /np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 kwietnia 1998r., sygn. akt I SA 1722/97, Lex nr 45642, z dnia 14 sierpnia 1998r., sygn. akt I SA/Gd 1457/96/. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego poświadczenia odbioru przedmiotowej przesyłki wynika, że doręczyciel zaświadczył w nim jedynie pozostawienie "awiza" na drzwiach mieszkania, nie podając pozostałych informacji o swoich czynnościach, warunkujących uznanie tego doręczenia za skuteczne.

Te okoliczności eliminowały możliwość uznania decyzji kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym za ostateczną, a w konsekwencji możliwość podjęcia czynności ocennych w tym trybie weryfikacyjnym.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał za konieczne zwrócić uwagę, że powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisy art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym regulują kwestie związane z pobieraniem przez właściwy organ jednorazowej opłaty w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku zmiany lub uchwalenia planu miejscowego i jej zbyciem, a nie kwestie związane z ustalaniem opłaty adiacenckiej, dla których właściwe są przepisy art. 147 ust. 1 i art. 148 ust. 1-3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wobec wskazanych wcześniej okoliczności faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że czynności orzecznicze organów obu instancji, właściwych w sprawie, podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi przedstawione w uzasadnieniu wyroku, stosownie do nich ocenić dopuszczalność wszczęcia postępowania wznowieniowego i podjąć zgodne z prawem czynności procesowe po dokonaniu uprzednio w sposób prawidłowy doręczenia E. i R. P. decyzji Burmistrza Miasta Sz. Z. z dnia [...]r. Nr[...]. Nie można bowiem czynności z dnia [...]r. uznać za odpowiadającą wymogom kodeksowym przyjętym dla doręczeń.

H.B. 9.10.2008r.