Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 42/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 85 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Teza: Sprawa o przyznanie potrąconych kwot z tytułu zaległego uposażenia żołnierza (art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1, art. 76 ust. 1ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - Dz. U. 179/03/1750 ze zm., - obecnie j.t. Dz. U. 141/08/892 ze zm. - dalej uswżz) jest sprawą cywilną przekazaną do właściwości innych organów (art. 2 § 3 kpa w związku z art. 75 ust. 1, 3 i art. 8 ust. 1 i 2 uswżz). Z tej przyczyny, przy rozważaniu skutków decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 158 §1, art. 157 §1 w związku z art. 156 §1 pkt 2 kpa, decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dni a30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - j. t. Dz. U. 10/97/55 ze zm. - dalej ustawa z 1970 r.) i § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 7/97/38 ze zm.)

należy uwzględnić zagadnienia cywilnoprawne - w szczególności dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa składającego się na polską kulturę prawną. To, czy prawo do sądu jest realizowane przed sądem powszechnym, czy przed sądem administracyjnym, nie może wpływać na zakres ochrony prawnej przysługującej obywatelowi

2. Jeśli w sprawie wytoczonej przed sądem powszechnym przez żołnierza zawodowego przeciwko Skarbowi Państwa - Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, o zasądzenie kwoty potrąconego zaległego uposażenia, żołnierz nie zgłosił żądania zasądzenia odsetek od wypłaconego uposażenia, a sprawa na podstawie art. 464 § 1 kpc została przekazana do rozpoznania właściwemu organowi wojskowemu i żądanie to nie zostało przez żołnierza zmienione, to organ I instancji, orzekając także o odsetkach od zaległego uposażenia, orzekł o tym roszczeniu bez żądania wnioskodawcy - z naruszeniem art. 61 § 1 i 3 kpa, a to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa)

3. W sprawie koniecznym było orzekanie w głąb sprawy. Decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej mieści się w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 w związku z art. 135 ppsa).

4. Za niewystarczające dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 §1 pkt 2 in fine kpa jest proste zestawienie treści decyzji przez organ nadzoru, z treścią przepisu, stanowiącego podstawę prawną decyzji. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja.

5. Mimo, że działania organu wojskowego wiązały się z rozformowaniem jednostki wojskowej, ustawodawca nie zakazał organowi w takiej sytuacji sięgania do art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1970 r.

6. Nie można w tym samym czasie mieć statusu żołnierza zawodowego (który w konkretnych terminach nabywa prawo do wynagrodzenia, nagród, prawo do urlopu - a w razie jego niewykorzystania - prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop) i statusu przeniesionego do rezerwy (z czym wiąże się prawo do odprawy wraz z upływem okresu wypowiedzenia i spełnieniem pozostałych przesłanek pozytywnych - prawa do emerytury wojskowej). Jeden status wyklucza drugi - prawo do świadczeń właściwych dla jednego statusu wyklucza prawo do świadczeń właściwych dla drugiego statusu. Mimo przywrócenia ze skutkiem ex tunc (w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej), nie sposób odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do świadczeń pieniężnych wynikających z tego stosunku prawnego. W okresie, w którym nie istniał stosunek służby zawodowej żołnierza, zachodziła przedmiotowa niemożliwość świadczeń z tytułu stosunku służby żołnierza zawodowego, co wykluczało w ogóle zwłokę dłużnika (art. 476 kc). Skutków tych, decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z 1970 r.) nie była zdolna odwrócić.

TEZY

Sprawa o przyznanie potrąconych kwot z tytułu zaległego uposażenia żołnierza (art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1, art. 76 ust. 1ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - Dz. U. 179/03/1750 ze zm., - obecnie j.t. Dz. U. 141/08/892 ze zm. - dalej uswżz) jest sprawą cywilną przekazaną do właściwości innych organów (art. 2 § 3 kpa w związku z art. 75 ust. 1, 3 i art. 8 ust. 1 i 2 uswżz). Z tej przyczyny, przy rozważaniu skutków decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 158 §1, art. 157 §1 w związku z art. 156 §1 pkt 2 kpa, decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dni a30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - j. t. Dz. U. 10/97/55 ze zm. - dalej ustawa z 1970 r.) i § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 7/97/38 ze zm.)

należy uwzględnić zagadnienia cywilnoprawne - w szczególności dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa składającego się na polską kulturę prawną. To, czy prawo do sądu jest realizowane przed sądem powszechnym, czy przed sądem administracyjnym, nie może wpływać na zakres ochrony prawnej przysługującej obywatelowi

2. Jeśli w sprawie wytoczonej przed sądem powszechnym przez żołnierza zawodowego przeciwko Skarbowi Państwa - Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, o zasądzenie kwoty potrąconego zaległego uposażenia, żołnierz nie zgłosił żądania zasądzenia odsetek od wypłaconego uposażenia, a sprawa na podstawie art. 464 § 1 kpc została przekazana do rozpoznania właściwemu organowi wojskowemu i żądanie to nie zostało przez żołnierza zmienione, to organ I instancji, orzekając także o odsetkach od zaległego uposażenia, orzekł o tym roszczeniu bez żądania wnioskodawcy - z naruszeniem art. 61 § 1 i 3 kpa, a to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa)

3. W sprawie koniecznym było orzekanie w głąb sprawy. Decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej mieści się w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 w związku z art. 135 ppsa).

4. Za niewystarczające dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 §1 pkt 2 in fine kpa jest proste zestawienie treści decyzji przez organ nadzoru, z treścią przepisu, stanowiącego podstawę prawną decyzji. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja.

5. Mimo, że działania organu wojskowego wiązały się z rozformowaniem jednostki wojskowej, ustawodawca nie zakazał organowi w takiej sytuacji sięgania do art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1970 r.

6. Nie można w tym samym czasie mieć statusu żołnierza zawodowego (który w konkretnych terminach nabywa prawo do wynagrodzenia, nagród, prawo do urlopu - a w razie jego niewykorzystania - prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop) i statusu przeniesionego do rezerwy (z czym wiąże się prawo do odprawy wraz z upływem okresu wypowiedzenia i spełnieniem pozostałych przesłanek pozytywnych - prawa do emerytury wojskowej). Jeden status wyklucza drugi - prawo do świadczeń właściwych dla jednego statusu wyklucza prawo do świadczeń właściwych dla drugiego statusu. Mimo przywrócenia ze skutkiem ex tunc (w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej), nie sposób odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do świadczeń pieniężnych wynikających z tego stosunku prawnego. W okresie, w którym nie istniał stosunek służby zawodowej żołnierza, zachodziła przedmiotowa niemożliwość świadczeń z tytułu stosunku służby żołnierza zawodowego, co wykluczało w ogóle zwłokę dłużnika (art. 476 kc). Skutków tych, decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z 1970 r.) nie była zdolna odwrócić.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 03 marca 2009 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia 1). uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] 2). stwierdza nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Dowódcy Wojsk Lądowych 3). stwierdza nieważność rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] lutego 2007 r. w punkcie 5 (piątym), dotyczącym [...] M. G. /-/M. Dybowski MZ


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 42/09 U Z A S A D N I E N I E

M. G. dnia [...] września 2007 r. (prezentata) wytoczył przed Sądem Rejonowym w [...] pozew z dnia [...] września 2007 r. przeciwko Skarbowi Państwa- Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w Poznaniu (dalej – WSzW) o: zasądzenie kwoty 40.963,20 zł z ustawowymi odsetkami od [...] maja 2007 r. do dnia zapłaty; zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów sądowych wg norm przepisanych. Powód dochodził owej kwoty tytułem zaległego uposażenia żołnierza zawodowego na podstawie art. 71 ust. 1, 72 ust. 1 i 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 179/03/1750 ze zm.- dalej uswżz bądź ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych [obecnie- od 5 sierpnia 2008 r. obowiązuje j.t. Dz.U. 141/08/892 ze zm.]) za okres od dnia [...] października 2005 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji o stwierdzeniu nieważności Dowódcy Wojsk Lądowych. Pismem procesowym z dnia [...] grudnia 2008 r. M. G. doprecyzował żądanie pozwu wskazując, że w niniejszym procesie "pozwany pomylił sprawę powoda z inną sprawą- najprawdopodobniej o odsetki"; powód domaga się "kwoty, która została mu bezprawnie, wbrew art. 103 wojskowej ustawy pragmatycznej potrącona z tego świadczenia w 2007 r.". Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r.- V P 1120/08 Sąd Rejonowy [...] Wydziału V Pracy (dalej – Sąd Rejonowy) przekazał sprawę Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu (k. 4- 50, 76-79, 115-121 akt V P 1120/08).

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] września 2008 r.) Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] (dalej WKU), na podstawie art. 104 § 1, art. 61 § 1 kpa i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 179/03/1750 ze zm.) i art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz.U. 241/04/2416 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz.U. 66/04/613 ze zm.), "działając z urzędu", po rozpatrzeniu sprawy przekazanej przez Sąd, z uwzględnieniem całości zgromadzonej dokumentacji, w tym również "wniosków strony", odmówił [...] M. G. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia i zwrotu potrącenia z uposażenia.

W uzasadnieniu WKU wskazał, że "dnia [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował m.in. stanowisko służbowe strony". Z uwagi na zlikwidowanie stanowiska służbowego strony, żołnierzowi zaproponowano inne stanowisko, ale on odmówił jego przyjęcia. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego (POW) decyzją wypowiedział stronie stosunek zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji wydał rozkaz zwalniający go z zawodowej służby wojskowej i przenoszący go do rezerwy. Dnia [...] lutego 2007 r. Dowódca Wojsk Lądowych (organ wyższego stopnia) decyzją nr [...] stwierdził nieważność ww decyzji POW o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Strona stawiła się do miejsca pełnienia służby wojskowej i została przyjęta na ewidencje i zaopatrzenie. Dla celów ewidencyjno-finansowych od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano Mu zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności ww decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono Stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. "Po otrzymaniu tych świadczeń Strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki". Departament Kadr MON przesłał do terenowych organów administracji wojskowej (WSzW, WKU) pismo nr 481 z dnia 22 stycznia 2007 r. w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, którym stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ich ze służby wojskowej. W dokumencie tym zobowiązano organy wojskowe do wypłaty uposażenia (zwaloryzowanego zgodnie z przepisami) za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń, to [w wyniku] decyzji o stwierdzeniu nieważności, są to świadczenia nienależne, bowiem podstawa tego świadczenia odpadła (stwierdzono nieważność decyzji). W kwestii odsetek- art. 75 ust. 3 uswżz stanowi, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Instytucja zwłoki (art. 476 kc)- w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 kc)- warunkowana jest winą. W tym przypadku nie sposób przypisać winy organowi obowiązanemu do zapłaty uposażenia. Choć decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o nieważności Dowódcy POW wywiera skutki ex tunc, to wydana została w określonym czasie, a realizacja wynikających stąd świadczeń została spełniona bez zwłoki. W spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, a w tym czasie otrzymywała z MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W szczególności w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej żołnierz otrzymał od Skarbu Państwa- jednostki organizacyjnej MON- przewidziane ustawą o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i ustawą o uposażeniu emerytalnym żołnierzy zwodowych: dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. W spornym okresie do chwili przywrócenia do służby wojskowej od resortu MON otrzymywał emeryturę wynoszącą 50-75 % uposażenia. Ten sam reprezentant Skarbu Państwa, od którego domaga się on odsetek, regularnie co miesiąc wypłacał mu pieniądze, które po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu, okazały się być świadczeniem nienależnym. Po przywróceniu odmówił on zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń. Roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Najbardziej nieuzasadnione wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenie, które pobrał żołnierz z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu). Dopiero w chwili, gdy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego momentu, a nie wstecz (k.1-1v akt [...]).

W odwołaniu M. G. zarzucił decyzji z dnia [...] września 2008 r. naruszenie przepisów prawa materialnego przez uchybienie art.10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (jt. Dz.U. 5/92/18 z zm. – dalej ustawa z 1974 r.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r. przez przyjęcie, że uposażenie pobrane przez żołnierza zawodowego wbrew wyraźnemu brzmieniu przepisu podlega zwrotowi. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania; natychmiastowe wstrzymanie potrąceń uposażenia do dnia rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną. Nie można mówić o świadczeniu nienależnym, gdyż Odwołujący pobrał je na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Sprawa nie jest sprawą administracyjną, a organ naruszył art. 1 kpa. Jeśli organ uważa inaczej, winien wytoczyć powództwo na podstawie art. 410 kc, bowiem nie miał prawa orzekać decyzją administracyjną o obowiązku zwrotu świadczenia. Organ dokonuje potrąceń bez podstawy prawnej- brak tytułu wykonawczego; nie wszczęto postępowania egzekucyjnego w administracji ani nie istnieje tytuł wykonawczy w rozumieniu art. 777 kpc. Potrąceń z uposażenia może dokonywać wyłącznie uprawniony organ egzekucyjny- w niniejszej sprawie wyłącznie komornik sądowy na podstawie prawomocnego wyroku opatrzonego klauzulą wykonalności. Podobnie jest w przypadku wynagrodzenia, odpraw i innych należności pozostających w związku ze stosunkiem pracy. Odwołujący otrzymał kwoty netto i one powinny być potrącane. Skoro organ uważa, że utracił także podatek, winien zgodnie z Ordynacją podatkową zwrócić się do Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego w [...] o ich zwrot. Konieczne jest wstrzymanie dalszych potrąceń, mających wprost bezprawny charakter (k. 3-4 akt [...]).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r.) Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 179/03/1750 ze zm.) i art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz.U. 241/04/2416 ze zm.), i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz.U. 66/04/613 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2008 r.

W uzasadnieniu Szef WSzW w istocie dokonał takich samych ustaleń faktycznych i podzielił poglądy prawne organu I instancji. Nadto organ odwoławczy wskazał, że prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji zwalniającej ze służby, nie uprawnia żołnierza do uposażenia za czas przypadający między datą zwolnienia a data rozpoczęcia ponownego pełnienia służby po wydaniu prawomocnego wyroku. W niniejszej sprawie nie miała miejsca kontynuacja pełnienia służby, bo żołnierz służby nie pełnił. Zaprzestał On pełnienia służby wojskowej i korzystał z praw socjalnych i ubezpieczeniowych dla zwolnionych ze służby żołnierzy, do czego uzyskał tytuł na podstawie ostatecznych, wykonalnych decyzji: 1) Ministra- zwalniającej ze służby; 2) wojskowego organu emerytalnego- przyznającej roczne uposażenie dla zwolnionych żołnierzy, odprawę wraz z dodatkami, następnie emeryturę wojskową. Skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ni wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ni decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ni kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego, za okres pozostawania w stosunku służbowym. Stronę należy traktować jako pozostającego spornym okresie w stosunku służbowym, ale nie jako faktycznie pełniącego wówczas czynną służbę wojskową. Zbliżone stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 r.- II SA 94/01 wskazując, że samo pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające, by domagać się za ten okres uposażenia. Prawo do uposażenia powiązane zostało z faktycznym podejmowaniem służby. Względem żołnierza nastąpiło szereg skutków prawnych, wynikających z nakazu traktowania Go jako pozostającego w stosunku służbowym. W szczególności okres pozostawania w służbie, w którym nie pełnił służby z powodu niezgodnego z prawem zwolnienia, dodatkowo zaliczono Mu do stażu służby uprawniającego do wojskowej emerytury (wyrok NSA z 27.6.2006 r.- I OSK 1298/05). Strona wystąpiła z pozwem o zasądzenie ww należności do Sądu Pracy, który postanowieniem przekazał sprawę Szefowi WSzW. Szef WSzW z uwagi na art. 104 ust. 1 uswżz, jako organ wyższego rzędu nad wojskowymi komendantami uzupełnień w Wielkopolsce, przesłał akta sprawy i ww postanowienie Sądu do wykonania WKU w [...]. WKU w [...], po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2008 r. odmówił przyznania świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego (k. 6-7v akt [...]).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. G. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2008 r. w zaskarżonej odwołaniem części; względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji w zaskarżonej części; wydanie wyroku w trybie uproszczonym. Skarżący zarzucił decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. rażące naruszenie: norm prawa materialnego poprzez uchybienie art. 10 ustawy z 1974 r. i art. 77 uswżz, poprzez przyjęcie, że uposażenie i inne należności wypłacone żołnierzowi zawodowemu zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu ich wypłacenia podlegają zwrotowi wbrew wyraźnemu brzmieniu cytowanego przepisu; norm prawa materialnego poprzez uchybienie art. 9 ust. 3a ustawy z 1974 r. poprzez zaniechania przyznania Odwołującemu się odsetek ustawowych "od każdego z należnych za okres od każdego z zaległych uposażeń nieterminowo wypłaconych, które w bezprawnego pozostawania poza służbą nie były w terminie wypłacone wobec formalnej ciągłości stosunku służbowego"; przepisów prawa procesowego poprzez oczywiście niewłaściwe zastosowanie art. 1 pkt 1 kpa, polegające na rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej sprawy, do której należy stosować art. 405 i n. kc; prawa procesowego, polegające na dokonaniu potrąceń z uposażenia bez podstawy prawnej w postaci prawomocnego wyroku sądowego opatrzonego klauzulą wykonalności lub administracyjnego tytułu wykonawczego i dokonanie tych potrąceń przez organ niewłaściwy, gdyż wyłącznie uprawnionym do dokonywania takich potrąceń mógłby być komornik sądowy bądź naczelnik urzędu skarbowego w przypadku egzekucji należności publicznoprawnych (k. 2-8 akt IV SA/Po 42/09).

W odpowiedzi na skargę Szef WSzW wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Szef WSzW, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wyraził zgodę na rozpoznanie skargi M. G. w trybie uproszczonym (k. 34-35, 42 akt IV SA/Po 42/09).

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć w części z innych względów, niźli w niej podniesione.

Wobec spełnienia przesłanek z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa), Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela ustaleń faktycznych organów obu instancji, że "dnia [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...].9.2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień [dalej rozkaz z dnia [...].9.2002 r.] zlikwidował m.in. stanowisko służbowe strony", bowiem rozkaz z dnia[...] .9.2002 r. nie dotyczył- w przeciwieństwie do rozkazu z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego- rozformowania [...] OSK i likwidacji stanowiska służbowego M. G.

M. G. służył w Wojsku Polskim od dnia [...] 1985 r., przy czym w okresie od [...] 2002 r. do [...] 2005 r. [...] M. G. pełnił służbę na stanowisku służbowym dowódcy [...] [...] Ośrodka Szkolenia Kierowców w [...]. (k. 46, 77 akt personalnych). Na podstawie rozkazu z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w sprawie rozformowania [...] OSK, jednostka ta z dniem [...] grudnia 2004 r. miała ulec rozformowaniu. Dnia [...] czerwca 2004 r. M. G. nie wyraził zgody na wyznaczenie Go na stanowisko służbowe szefa [...], a dnia [...] czerwca 2004 r. nie wyraził zgody na wyznaczenie Go na stanowisko służbowe szefa [...] (k. 55, 56,58 akt personalnych). W okresie od [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] września 2005 r. pozostawał w dyspozycji WKU w [...]- na podstawie rozkazu Dowódcy POW nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. (k. 76, 77 akt personalnych).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] (dalej decyzja nr[...]) Dowódca [...] Okręgu Wojskowego, na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j.t. Dz.U. 10/97/55 ze zm.- dalej ustawa z 1970 r.) i § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 7/97/38 ze zm.), w związku z tym, że z dniem 31 grudnia 2004 r. jednostka wojskowa, w której żołnierz pełni służbę ulega rozformowaniu i ulega likwidacji stanowisko służbowe zajmowane przez [...] M. G. a jednocześnie w związku z odmową przyjęcia przezeń zaproponowanego w dwu odrębnych terminach objęcia dwu stanowisk służbowych, dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzję tę Zainteresowany otrzymał dnia 02 grudnia 2004 r. Decyzja ta stała się ostateczna dnia 16 grudnia 2004 r. o północy, wobec nie wniesienia odeń przez Zainteresowanego odwołania (k. 58 akt personalnych).

M. G. wniósł o udzielenie pomocy rekonwersyjnej w zakresie odbywania praktyk zawodowych. Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Pełnomocnik Ministra Obrony Narodowej ds. Rekonwersji Kadr na podstawie art. 183 uswżz, wyraził zgodę na odbycie przez [...] M. G. w ramach pomocy rekonwersyjnej praktyki zawodowej w [...] w terminie od [...] marca 2005 r. do [...] lipca 2005 r. Zaświadczeniem z dnia [...] września 2005 r. J. G. zaświadczył, że M. G. w dniach od [...] marca 2005 r. do [...] lipca 2005 r. odbył praktyki zawodowe w firmie [...] na stanowisku [...]. M. G. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2005 r. (k. 63, 65, 75 akt personalnych).

Komendant Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa, decyzji nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 1995 r. w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP (dalej decyzja nr [...]), art. 9 i 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy ([j.t.] Dz.U. 76/02/693 ze zm.), § 11 i § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. 90/00/1005 ze zm.- dalej rozporządzenie MON z dnia 10 października 2000 r.) przyznał [...] M. G. od dnia [...] marca 2002 r. dodatek pieniężny za posiadaną drugą klasę specjalisty wojskowego w wysokości 6 % kwoty należnego uposażenia bazowego według stanowiska służbowego od dnia [...] stycznia 2003 r. [gdy organ wiedział, że Zainteresowany po dniu [...] grudnia 2004 r. nie będzie już służył w tej jednostce, a od [...] września 2005 r. nie będzie pełnił zawodowej służby wojskowej, a ów dodatek w istocie służyć będzie podwyższeniu wszelkich świadczeń związanych z zakończeniem służby i przyszłych świadczeń emerytalnych]. W uzasadnieniu Komendant stwierdził, że utrata mocy przepisów decyzji nr [...] i Instrukcji o klasyfikowaniu specjalistów wojskowych w Siłach Zbrojnych RP, nie spowodowała pozbawienia Zainteresowanego mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej. Na podstawie "art. 154 kpa" w/wym nabył prawo do dodatku pieniężnego określonego w § 25 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia [...] października 2000 r. (k. 60 akt personalnych).

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. (dalej rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] 12.2004 r.) - w punkcie 8- Dowódca POW zwolnił z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy i jednocześnie przydzielił żołnierza [...] M. G. przez okres wypowiedzenia do dyspozycji Komendanta WKU w [...], określając, że termin wypowiedzenia upływa z dniem [...] września 2005 r. (k. 59 akt personalnych).

Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...], na podstawie art. 104 § 1 kpa, art. 104 i art. 85 ust. 1 pkt 2 uswżz i § 7 w zw. 2 ust. 1 pkt 1 i 3, i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie nagród jubileuszowych żołnierzy zawodowych (Dz.U. 127/04/1325- dalej rozporządzenie MON z dnia 11 maja 2004 r.) ustalił, że [...] M. G. na dzień [...] września 2005 r. nabył prawo do nagrody jubileuszowej powstałe od dnia 01 września 1981 r., po dwudziestu pięciu latach czynnej służby wojskowej w wysokości 100% miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. W uzasadnieniu Komendant wskazał, że ponieważ żołnierzowi zawodowemu uprawnionemu do emerytury w dniu zwolnienia ze służby brakuje nie więcej niż 12 miesięcy [w istocie [...] miesięcy], przeto orzeczono o nabyciu prawa do nagrody (k. 67 akt personalnych).

Dnia [...] września 2005 r. M. G. oświadczył, że brał udział w zajęciach grupowych organizowanych przez OAZ Bydgoszcz w [...].; został poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach wynikających z treści rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 07 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu korzystania przez żołnierzy zawodowych i byłych żołnierzy zawodowych z pomocy w zakresie przekwalifikowania, doradztwa zawodowego lub pośrednictwa pracy (Dz.U. 147/04/1549; k. 69 akt personalnych).

W związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy z dniem [...] września 2005 r.- M. G. otrzymał pełną odprawę w wysokości 440% miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym w kwocie 10.732,26 zł brutto i ekwiwalentem pieniężnym za 34 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie 3.769,60 zł brutto- łącznie kwotę 14.501,86 zł brutto (k. 73-74 akt personalnych; k. 16 akt V P 1120/08).

Na wniosek M. G. z dnia "[...].12.2006 r." (k. 80 akt personalnych; wniosku w aktach personalnych brak) o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...], ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych (dalej DWL) na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu DWL w szczególności wskazał, że działając jako organ właściwy w sprawie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, na podstawie analizy decyzji organu I instancji, "innych dowodów i akt zgromadzonych w powyższej sprawie" ustalił, że decyzję w I instancji podjął uprawniony organ wojskowy. Treść decyzji wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, którego dziewięciomiesięczny bieg rozpoczynał się od dnia [...] stycznia 2005 r., wskazuje, że za podstawę prawną wypowiedzenia organ przyjął art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1970 r. Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] maja 2004 r. nakazywał rozformowanie [...] Ośrodka Szkolenia Kierowców z dniem [...] grudnia 2004 r. Rozkaz ten stał się podstawą wszczęcia procedur kadrowych w jednostce, mających na celu usytuowanie kadry zawodowej w strukturach innych jednostek i instytucji wojskowych oraz dokonanie innych rozstrzygnięć stosownie do powstałych sytuacji. W ramach podjętych działań z Wnioskodawcą przeprowadzono rozmowę dnia [...] czerwca 2004 r., podczas której zaproponowano Mu objęcie stanowiska służbowego: szef [...], a dnia [...] czerwca 2004 r. złożono Mu propozycję przyjęcia stanowiska szefa [...]. W obu przypadkach M. G. odmówił przyjęcia złożonych Mu propozycji. Komendant Ośrodka w rozmowie uprzedzającej dnia [...] czerwca 2004 r. poinformował podoficera, ze wobec odmowy przyjęcia przezeń złożonych Mu propozycji stanowisk służbowych, wystąpi z wnioskiem do właściwych przełożonych o dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Ponownie wskazano notatce podpisanej również przez [...] M. G., że działania te wynikają wprost z powodu rozformowania jednostki wojskowej. Z wnioskiem o dokonanie wypowiedzenia [...] M. G., Komendant [...] OSK wystąpił dnia [...] czerwca 2004 r., to jest pod rządami ustawy z 1970 r. Dowódca POW, uznając zasadność wniosku decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], wypowiedział [...] M. G. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Z dniem 1 lipca 2004 r. obowiązywać zaczęła nowa ustawa pragmatyczna z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 179/03/1750 ze zm.). Art. 169 uswżz dozwala na prowadzenie spraw wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną wg przepisów dotychczasowych. Fakt wszczęcia postępowania w sprawie dokonania wypowiedzenia [...] M. G. (terminy przeprowadzonych rozmów kadrowych oraz złożenia przez Komendanta Ośrodka wniosku do Dowódcy POW) miało miejsce wg starych przepisów. Propozycje stanowisk służbowych, odpowiadają parametrom wynikającym z nowych przepisów. Nieporównywalność parametrów stanowisk służbowych wg uchylonych i nowych przepisów powoduje brak zasadności składania takich propozycji przy przyjętej przez organ podstawy prawnej dokonanego wypowiedzenia. "Organ zaistniałej sytuacji rozformowywania jednostki jak również nie skorzystał z możliwości wynikających z treści art. 20 ust. 3 uchylonej ustawy". Organ zdecydował [się] na dokonanie wypowiedzenia przyjmując za podstawę prawną art. 78 ust. 2 pkt 1 uchylonej ustawy. Z uzasadnienia tej decyzji przyczyną jej podjęcia było rozformowanie jednostki i wskutek tego faktyczna likwidacja stanowiska służbowego. Uzasadnienie takie nie wyczerpuje przesłanek prawnych; nie jest adekwatne do przyczyn dokonanego wypowiedzenia; tym samym wykracza poza podstawę prawną dokonanego wypowiedzenia. Nie przywołano w owej decyzji przepisu, na podstawie którego, w okresie obowiązywania nowej ustawy, działano w dalszym ciągu w oparciu o przepisy uchylone. Z treści przedmiotowej decyzji trudno określić faktyczny powód stanowiący podstawę prawa materialnego dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej; decyzja ta nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa; doszło do zastosowania różnych stanów prawnych, bez podania podstawy takiego działania. Organ nadzoru przytoczył in extenso treść art. 107 § 3 kpa. Organ za podstawę prawną dokonania wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej [...] M. G. przyjął art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1970 r., a w osnowie i uzasadnieniu decyzji stwierdził, że przyczyną dokonanego wypowiedzenia jest fakt rozformowania jednostki wojskowej i likwidacja stanowiska służbowego zajmowanego przez ww żołnierza zawodowego, "oparł się na dowodach pozostających bez związku z podstawą prawną dokonanego wypowiedzenia". W przypadku rozformowania jednostki wojskowej podstawę materialnoprawną dokonania wypowiedzenia winien stanowić art. 78 ust. 2 pkt 2 uchylonych przepisów. Ponieważ o rażącym charakterze naruszenia prawa mówimy, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na istnienie sprzeczności, to w tym przypadku naruszenie prawa materialnego jest oczywiste i dostrzegalne a jego występowanie zostało dowiedzione. Wydaną w wyniku takiego działania decyzję Dowódcy POW nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. należy uznać za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (k. 80-83 akt personalnych; k. 8-11 akt V P 1120/08).

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego, na podstawie art. 154 § 1 kpa uchylił punkt 8 rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy POW z dnia [...] grudnia 2004 r. w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej [...] M. G. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy. Dnia [...] marca 2007 r. M. G. wyraził gotowość do wykonywania obowiązków służbowych w związku z przywróceniem Go do pełnienia zawodowej służby wojskowej (k. 84, 86 akt personalnych). M. G. dnia [...] marca 2007 r. oświadczył, że nie wyraża zgody na potrącenie Jego należności otrzymanych w dniu odejścia w 2005 r. ze służby zawodowej tj. odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z naliczonego wyrównania (k. 87 akt personalnych). Dowódca [...] Okręgu Wojskowego rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. zwolnił z zajmowanego stanowiska dowódcy [...] Ośrodka Szkolenia Kierowców i z dniem [...] kwietnia 2007 r. wyznaczył [...] M. G. [...] na podstawie art. 19 pkt 1, art. 35 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 44 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 2 uswżz (k. 92 akt personalnych).

Po przywróceniu M. G. do służby i w konsekwencji przywrócenia, wypłacono Mu zaległe uposażenie za lata 2005-2007 (7.317,45 zł uposażenia brutto za 2005 r.; 29.708,88 zł uposażenia brutto za 2006 r.; 7.427,22 zł uposażenia brutto za 2007 r.- łącznie 44.453,55 zł brutto; dodatkowego uposażenia rocznego brutto za 3/12 2005 r.- 609,79 zł; dodatkowego uposażenia rocznego brutto za 2006 r. 2.475,71 zł- łącznie 3.085,50 zł; k. 16 akt V P 1120/08). Wojskowe Biuro Emerytalne w okresie od 1 października 2005 r. do 30 września 2006 r. wypłaciło M. G. 29.269,80 zł brutto (20.927,87 zł netto) tytułem świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i 10.072, 38 zł brutto tytułem świadczenia emerytalnego (k. 18 akt V P 1120/08). Rozkazem nr [...] z dnia [...] października 2007 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego, zwolnił [...] M. G. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy, określając, że termin wypowiedzenia upływa dnia [...] stycznia 2008 r. (k. 101 akt personalnych).

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2007 r. M. G. wystąpił o zwolnienie Go z wykonywania zadań służbowych w okresie od [...] grudnia 2007 r. do [...] stycznia 2008 r., motywując to tym, że z dniem [...] stycznia 2008 r. Wnioskodawca zostanie zwolniony z zawodowej służby wojskowej i dlatego zamierza podjąć pracę zarobkową; okres ten przeznaczy na przystosowanie do nowych warunków życiowych i na zdobycie kwalifikacji i umiejętności potrzebnych w przyszłej pracy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] na podstawie art. 104 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 4 uswżz i art. 104 § 1 kpa zwolnił [...] M. G. z wykonywania zadań służbowych w okresie od [...] grudnia 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. (k. 104 akt personalnych).

Powyższych ustaleń- w zakresie zdarzeń procesowych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wysokości wypłaconych i potrąconych świadczeń- Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał na podstawie: wniosku z dnia [...] marca 2002 r.; oświadczenia M. G. z dnia [...] czerwca 2004 r.; oświadczenia M. G. z dnia [...] czerwca 2004 r.; decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...]; wyciągu z rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego; decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] .; decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. rekonwersji Kadr; zaświadczenia J. G. z dnia [...] września 2005 r.; decyzji z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...]; oświadczenia z dnia [...] września 2005 r. M. G.; zestawienia należności pieniężnych M. G. z dnia [...] września 2005 r.; zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych dla M. G. na dzień [...] września 2005 r.; opisu przebiegu służby wojskowej z dnia [...] września 2005 r.; świadectwa służby z dnia [...] września 2005 r.; decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...]; wyciągu z rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego; oświadczeń z dnia [...] marca 2007 r. M. G.; wyciągu z rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego; wyciągu z rozkazu personalnego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] ; decyzji Wojskowego Komendanta uzupełnień z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] ; pozwu z dnia [...] września 2007 r. z prezentatą Sądu Rejonowego w [...]z dnia [...] września 2007 r.; odpisu pisma Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]; rozliczenia żołnierza przywróconego do służby wojskowej [...] M. G.; informacji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]; pisma procesowego powoda z dnia [...] grudnia 2007 r.; oświadczenia M. G. z dnia [...] stycznia 2008 r.; protokołu rozprawy z dnia [...] stycznia 2008 r.; protokołu rozprawy z dnia [...] marca 2008 r.; postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r.- V P 1120/08 wraz z uzasadnieniem i stwierdzeniem prawomocności (k. 46, 55, 57, 58, 59, 60, 63, 65, 69, 73, 74, 76, 77, 80-83, 84, 86, 87, 92, 101, 104 akt personalnych; k. 4-7, 13, 16, 18, 50, 76- 79, 107-109, 110, 115, 118-121 akt V P 1120/08).

Sąd dał wiarę tym dokumentom i odpisom dokumentów w zakresie wskazującym na dokumentowane nimi zdarzenia prawne i wysokość wypłacanych i potrąconych Skarżącemu kwot, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio - art. 244, 245, 252 i 253 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. 43/64/296 ze zm. - dalej: kpc/; T. Ereciński [w:] Komentarz do kpc, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 562, uw. 32 i 33; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CK 369/05, OSNC 11/06/187).

2. Sprawa niniejsza jest sprawą cywilną, przekazaną do właściwości innych organów (art. 2 § 3 kpc w zw. z art. 75 ust. 3 uswżz). Z tej przyczyny, przy rozważaniu skutków decyzji z dnia [...] lutego 2007 r., należy uwzględnić zagadnienia cywilnoprawne- w szczególności dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa, składającego się na polską kulturę prawną. To, czy prawo do sądu jest realizowane przed sądem powszechnym, czy przed sądem administracyjnym, nie może wpływać na zakres ochrony prawnej, przysługującej obywatelowi.

Przed Sądem Rejonowym w [...] toczyła się sprawa z powództwa M. G. przeciwko Skarbowi Państwa- Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w Poznaniu (dalej – WSzW) o: zasądzenie kwoty 40.963,20 zł z ustawowymi odsetkami od 16 maja 2007 r. do dnia zapłaty. Powód dochodził owej kwoty tytułem zaległego uposażenia żołnierza zawodowego na podstawie art. 71 ust. 1, 72 ust. 1 i 76 ust. 1 uswżz za okres od dnia [...] października 2005 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji o stwierdzeniu nieważności Dowódcy Wojsk Lądowych. Pismem procesowym z dnia [...] grudnia 2008 r. M. G.- odnosząc się do pisma Szefa WSzW z dnia [...] lipca 2007 r. - doprecyzował żądanie pozwu wskazując, że w niniejszym procesie "pozwany pomylił sprawę powoda z inną sprawą- najprawdopodobniej o odsetki"; powód domaga się "kwoty, która została mu bezprawnie, wbrew art. 103 wojskowej ustawy pragmatycznej potrącona z tego świadczenia w 2007 r.". Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r.- V P 1120/08 Sąd Rejonowy przekazał sprawę Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu (k. 4- 7, 13, 76-79, 107-110, 115-121 akt V P 1120/08). Z analizy tych dokumentów jednoznacznie wynika, że M. G. wystąpił z powództwem jedynie o zasądzenie potrąconych kwot wraz z odsetkami ustawowymi od potrąconych kwot od dnia [...] maja 2007 r., nie zaś o "przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia", jak omyłkowo przyjął organ I instancji w decyzji z dnia [...] września 2008 r. Wyraźnie podkreślił to Skarżący, gdy krytycznie odniósł się do pisma Szefa WSzW z dnia [...] lipca 2007 r., wskazując, że "pozwany pomylił sprawę powoda z inną sprawą- najprawdopodobniej o odsetki" (k. 13 w zw. z k. 76 akt VP 1120/08). Powód nie zmienił w tym zakresie żądania pozwu i to żądanie- po przekazaniu sprawy według właściwości prawomocnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r.- V P 1120/08 Sądu Rejonowego, wiąże właściwe organy wojskowe. Postępowanie administracyjne stanowi bowiem kontynuację postępowania zainicjowanego pozwem z dnia [...] września 2007 r. i w granicach niezmienionego żądania pozwu Mimo, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w decyzji z dnia [...] września 2008 r. podał: "działając z urzędu, po rozpatrzeniu sprawy przekazanej przez Sąd, z uwzględnieniem całości zgromadzonej dokumentacji, w tym również wniosków strony (k. 1 akt nr [...]), nie działał z urzędu, skoro działał na podstawie wniosku zawartego w pozwie z dnia [...] września 2007 r. (art. 61 § 1 i 3 kpa). W aktach nr [...] i w aktach personalnych brak jakichkolwiek innych "wniosków strony", a żądanie "odsetek ustawowych od każdego z należnych za okres" [zapewne- zwolnienia ze służby- od [...] października 2005 r. do dnia gdy decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. stała się ostateczna], zgłoszone zostało dopiero w skardze z dnia [...] stycznia 2009 r. do Sądu Administracyjnego. Na żadnym etapie toczącego się postępowania w sprawie V P 1120/08 i [...], M. G. takiego żądania o zasądzenie odsetek nie zgłaszał.

Organ I instancji w decyzji z dnia [...] września 2008 r. orzekł zatem o tym roszczeniu bez żądania Wnioskodawcy- z naruszeniem art. 61 § 1 i 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Z kolei Szef WSzW w decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. mimo, że przywołał jako przedmiot postępowania I instancji "w sprawie świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia, jako świadczenia nienależnego" (k. 6 akt [...]), nie uchylił decyzji z dnia [...] września 2008 r. w części orzekającej o odmowie "przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia" i nie orzekł o umorzeniu postępowania w tej części, jako bezprzedmiotowego od początku- wobec nie zgłoszenia takiego żądania przez Zainteresowanego (art. 105 § 1 kpa). Już z tych względów zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzająca należało uchylić.

3. Nadto organ właściwy, wydając decyzję z dnia [...] września 2008 i organ odwoławczy, wydając decyzję dnia [...] grudnia 2008 r., wadliwie przeprowadziły postępowanie i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku winno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, decyzja winna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich, wyżej opisanych okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie i nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z 26.05.1998 r.- II SA 420/98- LEX 41390). Wojskowy Komendant Uzupełnień, posługując się zapewne wzorcem decyzji wraz z uzasadnieniem (na co wskazuje wyraźne podobieństwo z rozstrzygnięciami i uzasadnieniami decyzji I instancji w znanych Sądowi z urzędu w sprawach IV SA/Po: 282/08, 283/08, 335/08, 417/08, 421/08, 505/08, 506/08), błędnie ustalił, że Dowódca Wojsk Lądowych działał w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] 9.2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień, że dnia [...] listopada 2003 r. zlikwidował "między innymi stanowisko służbowe strony", gdy tymczasem Skarżący w okresie poprzedzającym wydanie rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2004 r. nie służył w WKU; Dowódca POW nie działał na podstawie rozkazu [...] z dnia [...] .9.2002 r., lecz rozkazu nr [...] . z dnia [...] maja 2004 r., a [...] OSK ulegał rozformowaniu dnia [...] grudnia 2004 r. Nie wiadomo, kiedy likwidacji uległo stanowisko służbowe, zajmowane do dnia [...] grudnia 2004 r. (k. 59 akt personalnych)- w każdym razie nie [...] listopada 2003 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w decyzji z dnia [...] września 2008 r. błędnie ustalił, że "żołnierzowi temu zaproponowano inne stanowisko, ale on odmówił jego przyjęcia", gdy tymczasem Dowódca [...] OSK dwakroć proponował Zainteresowanemu w sumie dwa różne stanowiska, a Zainteresowany kolejno dwakroć odmówił przyjęcia każdego z tych stanowisk (k. 55, 56 akt personalnych). Organy obu instancji nie ustaliły w sposób konkretny wysokość kwot wypłacanych Skarżącemu w ramach zwolnienia ze służby (w tym w szczególności dnia 30 września 2005 r.) i po przywróceniu do służby. Organy nie rozważały w szczególności, czy skutkiem decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. należy podjąć jakiekolwiek przewidziane prawem działania wobec decyzji z dnia [...] września 2005 r. (gdyż wówczas nie byłyby dnia [...] września 2005 r. spełnione warunki § 7 rozporządzenia MON z dnia 11 maja 2004 r.). Przyznanie nagrody jubileuszowej w tej dacie przyczyniło się do podwyższenia wszelkich wypłacanych Skarżącemu świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby, a następnie wysokości emerytury wojskowej. W szczególności organ winien rozważyć wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 kpa; wyrok SN /5/ z dnia 5 lipca 1996r. III ARN 21/96 – OSNAP 3/97/32).

4. Sprawa niniejsza jest sprawą cywilną, przekazaną do właściwości innych organów (art. 2 § 3 kpc w zw. z art. 75 ust. 1 i 3, i art. 8 ust. 1 i 2 uswżz). Nietrafnie Skarżący dopatruje się naruszenia art. 1 pkt 1 kpa. Do spraw określonych w ustawie, rozstrzyganych decyzją przez właściwy organ wojskowy, należą bowiem w szerokim znaczeniu zagadnienia prawa do uposażenia i innych należności (odpowiednio- uchwała 7 Sędziów NSA z 10.4.2006 r.- I OPS 3/06- ONSAiWSA 3/06/69; uchwała SN z 29.11.2007 r.- III CZP 106/07- Biul. SN 11/07/10; wyrok SN z: 2.7.2008 r.- II PK 8/08, 25.9.2008 r.- II PK 55/08). Mimo, że w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych brak przepisu przewidującego bezpośrednio lub pośrednio możliwość orzekania w kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, organ winien o tym zagadnieniu rozstrzygnąć, skoro doszło do uprzedniego potrącenia i wierzyciel broni się tym zarzutem w sprawie o uposażenie żołnierza zawodowego. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 29.11.2007 r.- III CZP 106/07 wskazał, że przyjęte rozwiązanie prawne, lokujące całość spraw wynikających ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego w postępowaniu administracyjnym, spełnia wymogi racjonalności i kompleksowości, sprzyjające szybszemu i jednolitemu załatwianiu problemów, w szczególności nie powoduje sztucznego rozszczepienia drogi dochodzenia roszczeń o uposażenie czy inne należności pieniężne i o świadczenia akcesoryjne wobec tych roszczeń. Pogląd ów pozostaje aktualny w niniejszej sprawie. Organ winien był uprzedzić Zainteresowanego, że przedmiotem jego ustaleń będą przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia, by umożliwić Stronie zgłoszenie w tej materii wniosków dowodowych i aktywny udział w sprawie (art. 10, art. 78 i art. 80 kpa).

5. Trafnym jest pogląd Skarżącego co do braku zgodności z prawem potrącenia, dokonanego przez organ wojskowy. Co do zasady, jeśli dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swą wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeśli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym (art. 498 § 1 kc). W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego nie wyklucza się zastosowania art. 498-505 kc przez analogię również do należności o charakterze publicznoprawnym (uchwała SN z 6.1.1994 r.- II UZP 32/93- OSNC 7-8/94/150, akceptowane przez T. Wiśniewskiego w: "Komentarz do kc. Zobowiązania" LexisNexis 2009 - wyd. 9, s. 774 uw. 6). Nawet w przypadku, gdy nie dochodzi do klasycznego potrącenia z art. 498 kc, dopuszcza się zmniejszenie przysługującej danej osobie wierzytelności przez odliczenie od niej- bez zgody tej osoby- określonych kwot w sytuacjach i w wysokości dopuszczalnej przez dane przepisy (tamże- uw. 5). Zgodnie z art. 103 ust. 1 uswżz, z uposażenia żołnierza mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. Przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1, należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 72 ust. 1, dodatkowe uposażenie roczne, o którym mowa w art. 83,[...] odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94, i należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1 i 2 uswżz. Zgodnie z art. 91 § kp, należności wymienione w art. 87 § 1 i 7 kp, mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie.

W doktrynie przyjmuje się, że kwestia potrąceń z art. 87 § 1 kp jest uregulowana w sposób wystarczający i autonomiczny w kp, co powoduje, że nie ma w tym wypadku zastosowania art. 498 § 1 kc (M. T. Romer "Prawo pracy. Komentarz" W. Pr. 2008 s. 570 uw. 1). M. G. dnia . [...] marca 2007 r. odmówił zgody na potrącenie Jego należności otrzymanych w dniu [...] września 2005 r.- tj. odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z naliczonego wynagrodzenia (k. 87 akt personalnych; art. 91 § 1 kp; odmiennie niż w przypadku żołnierzy zawodowych w znanych Sądowi z urzędu sprawach IV SA/Po 505/08 i IV SA/Po 506/08), do potrącenia doszło z naruszeniem prawa materialnego (art. 103 ust. 1 i 2 uswżz w zw. z art. 87 § 1 i art. 91 §1 kp). W praktyce dochodzi do niezgodnych z prawem potrąceń (przykładowo- wyrok SN z: 14.X.1997 r.- I PKN 319/97- OSNP 15/98/450; 8.12.1994 r.- I PZP 49/94- OSNP 16/95/202; 11.X.1994 r.- I PRN 81/94- OSNP 5/95/65, akceptowane przez M. T. Romer- op. cit. s. 571-572 uw. 6, 7, 10). Dokonanie takiego potrącenia skutkuje tym, że w postępowaniu administracyjnym właściwy organ (analogicznie jak Sąd Pracy w procesie z powództwa pracownika o zasądzenie od pracownika potrąconej kwoty bada, czy żądanie zwrotu tej kwoty nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego), obowiązany jest wyraźnie rozstrzygnąć o tym żądaniu- przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy- w tym w szczególności po rozważeniu, czy przemawia za tym wzgląd na interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 kpa).

6. W niniejszej sprawie koniecznym było orzekanie w głąb sprawy.

Decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych (dalej decyzja z dnia [...] lutego 2007 r.; k. 80-83 akt personalnych) mieści się w granicach danej sprawy. Normę prawną istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy dekodować łącznie z art. 134 § 1 w zw. z art. 135 ppsa.

7. W doktrynie utrwalonym jest pogląd, że rozstrzygnięcie kwestii głębokości upoważnień do orzekania sądu administracyjnego winno odpowiadać istocie i funkcjom sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, sprawowanej przez sąd administracyjny w związku postanowieniami art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417). W świetle podstawowego celu tej kontroli, określonego w tym przepisie (pod względem zgodności z prawem) należy przyjąć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest- poprzez wydanie orzeczenia- stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem. Sąd winien posiadać uprawnienia do objęcia zakresem w głąb sprawy i pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, niezgodnych z prawem. Inne- węższe- określenie zakresu orzekania przez sąd administracyjny oznaczałoby, że sąd ten jest bezsilny wobec naruszeń prawa ustalonych w toku rozpoznania skargi i że po przeprowadzeniu przezeń kontroli, obejmującej wszystkie rozstrzygnięcia w sprawie, mogłyby pozostać w obrocie prawnym rozstrzygnięcia niezgodne z prawem [T. Woś w: T. Woś (red.) H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska "Postępowanie sądowo administracyjne" Wwa 2007 s. 224; Z. Kmieciak "Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych" PiP 4/07/33; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9.2.2006 r.- III SA/Wr 517/04- ONSAiWSA 6/06/169, akceptowany przez T. Wosia w: T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska "Ppsa. Komentarz" LexisNexis 2008 [dalej T. Woś w: "Ppsa. Komentarz" 2008] s. 501 uw. 3).

Zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze, na ogół zgodnie przyjmuje się, że zakres orzekania w głąb wyznacza kryterium sprawy w ujęciu materialnoprawnym. Expressis verbis wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z 27.6.2000 r.- FPS 12/99- ONSA 1/01/7, stwierdzając, że w art. 29 ustawy o NSA z 1995 r. (obecnie w art. 135 ppsa) chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. Tożsamość sprawy administracyjnej wyznaczają elementy decydujące o tożsamości skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów tego stosunku, identyczność przedmiotu stosunku (czyli węzła praw i obowiązków stron stosunku) oraz identyczność obu jego podstaw- prawnej i faktycznej; T. Woś "Pojęcie sprawy w przepisach kpa" AUWr nr 1022, Prawo CLVIII s. 334-335; podobnie B. Adamiak Glosa do wyroku NSA z 23.1.1998 r.- III SA 103/97- OSP 1/99/19 s. 51. Identycznie pod rządami ppsa przyjął NSA w wyroku z 18.11.2005 r.- I FSK 256/05- ONSAiWSA 5/06/124. Komentator podzielił pogląd Z. Kmieciaka ("Głębokość orzekania...s. 37), że "szukając odpowiedzi na pytanie o granice sprawy, której dotyczy skarga [...], trzeba [...] uwzględnić to, czy podejmowane w ramach jednego lub różnych postępowań akty kształtują, zmieniają lub znoszą ten sam stosunek materialno prawny" (T. Woś w: "Ppsa. Komentarz" 2008 s. 502 uw. 6; podobnie- T. Woś w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" W. Pr. 2005 [dalej T. Woś w: "Ppsa. Komentarz" 2005] s. 442 uw. 3). W niniejszej sprawie mieści się zatem istnienie stosunku służbowego żołnierza zawodowego i powiązanego z nim prawa do uposażenia- w tym w zakresie objętym żądaniem Skarżącego (odpowiednio- argum. ex uchwała 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.4.2006 r.- I OPS 3/06- ONSAiWSA 3/06/69 z aprobującą glosą W. Tarasa- OSP 12/06/136).

8. Linia podziału przy postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa) nie leży zatem między postępowaniem zwykłym a nadzwyczajnym. Przeciwnie- rozpatrując skargę na decyzję wydaną w postępowaniu w sprawie uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji (art. 154, 155 i 161 kpa), w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i we wznowionym postępowaniu, sąd zakresem orzekania winien objąć decyzje wydane w zwykłym toku instancji. Wszystkie te postępowania toczą się w tej samej, z punktu widzenia materialno prawnego, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne, i stanowią jego powtórzenie czy też przedłużenie (uchwała składu 7 sędziów z 27.6.2000 r.- FPS 12/99- ONSA 1/01/7; wyrok WSA w Warszawie z 17.3.2004 r.- III SA 2512/02- LexPolonica nr 396982; T. Woś w: "Ppsa. Komentarz" 2008 s. 503 uw. 8 in princ.). W precyzyjnym uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z 27.6.2000 r.- FPS 12/99, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zwrot we wszystkich postępowaniach, użyty w art. 29 ustawy o NSA wskazuje, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Chodzi zarówno o postępowania zaliczane do trybu głównego (toczące się przed organem I i II instancji), jak i postępowania zaliczane do trybu nadzwyczajnego- w tym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (ONSA 1/01/7- s. 132-133; A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Ppsa. Komentarz" Zakamycze 2006 s. 302 uw. 2-3). Rozwiązanie przyjęte w art. 135 ppsa w sposób prawidłowy wyznacza przedmiotowy zakres orzekania wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd administracyjny I instancji jest upoważniony i- w świetle postanowień art. 135 ppsa, odmiennie niż na podstawie art. 29 ustawy o NSA- zobowiązany do podjęcia przewidzianych w ustawie środków, a więc do wydania stosownego orzeczenia, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeśli to niezbędne do końcowego jej załatwienia (T. Woś w: "Ppsa. Komentarz" 2008 s. 501 uw. 4; podobnie-"Ppsa. Komentarz" 2005 s. 441 uw. 3).

Nawiązanie i rozwiązanie stosunku służbowego ze swej istoty nie należy do sfery wewnętrznej administracji. Ustawodawca w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 179/03/1750 ze zm.- po dniu 5 sierpnia 2008 r.- obowiązuje j.t. Dz.U. 141/08/892 ze zm.]) co do zasady poddał ochronę żołnierzy zawodowych właściwości sądu administracyjnego, a jedynie w ust. 2 wprowadził wyraźne wyłączenia drogi sądowoadministracyjnej. Wyjątki z ust. 2 art. 8 uswżz, zgodnie z zasadą ogólną, nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Wyznaczenie, przeniesienie i zwolnienie ze stanowiska służbowego oraz przeniesienie do rezerwy kadrowej lub do dyspozycji, nie jest tożsame ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (art. 111 i n. uswżz) ani z przeniesieniem do rezerwy. Pogląd, że "kognicją sądu administracyjnego nie są objęte decyzje w sprawach zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz przeniesienia do rezerwy (art. 8 ust. 2 pkt 1" uswżz) należy uznać za odosobniony (przykładowo- wyroki: NSA z 21.5.2007 r.- I OSK 1096/06; WSA w Warszawie z: 15.1.2008 r.- II SA/Wa 1873/07, 18.10.2006 r.- II SA/Wa 1464/06). Prawo do uposażenia jest nierozerwalnie związane z istnieniem stosunku zawodowej służby wojskowej, zatem Sąd miał obowiązek orzec także o decyzji z dnia [...] lutego 2007 r.

Pogląd, że organ nadzoru wydał w tych sprawach decyzje stwierdzające nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej; choć co najwyżej zachodziły jedynie przesłanki przemawiające za uchyleniem decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, rozważany był już w innych sprawach – w tym zakończonych wyrokami IV SA/Po 282/08, IV SA/Po 283/08, IV SA/Po 417/08, IVSA/Po 421/08. Decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. nie powinna stwierdzać nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], a zatem decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. dotknięta jest nieważnością. Orzeczenie o nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2007 r., w świetle wyżej przytoczonych poglądów orzecznictwa i doktryny, było nie tylko w granicach upoważnienia WSA w niniejszej sprawie, ale Sąd był wręcz obowiązany do podjęcia środków wskazanych w art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ppsa (T. Woś w: "Ppsa. Komentarz" 2008 s. 501 uw. 4; podobnie-"Ppsa. Komentarz" 2005 s. 441 uw. 3).

9. Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem nadzwyczajnym i odrębnym od postępowania zwykłego (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kpa. Komentarz" C.H. Beck 2008 wyd. 9 s. 641 nb 2, s. 643-644 nb 3). Jednakże w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że użyty w art. 135 ppsa zwrot we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, oznacza postępowania zaliczone do trybu zwyczajnego, jak i postępowania nadzwyczajne- w tym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (odpowiednio- wyrok NSA z: 6.2.2007 r.- I GSK 632/06; 6.12.2006 r.- I GSK 632/06; A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek "Ppsa. Komentarz" Zakamycze 2006 s. 302-303 uw. 1-3). Pojęcie sprawa w art. 134 § 1 i art. 135 ppsa należy rozumieć szeroko- różni się ono od pojęcia sprawa administracyjna, jest odeń szersze (wyrok NSA z 16.11.2005 r.- FSK 2261/04, akceptowany przez T. Wosia w: "Ppsa. Komentarz" 2008 s. 502 uw. 5). Pojęcie sprawa w rozumieniu art. 135 ppsa obejmuje wszelkie te postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia administracyjne, które poprzedzają zaskarżone, warunkowały dokonaną w nim konkretyzację stosunku prawnego. Kontrola decyzji wykonawczej (zależnej), może prowadzić do wzruszenia decyzji innej, jako leżącej u podstaw decyzji kontrolowanej (odpowiednio- wyrok NSA z 31.7.2001 r.- V SA 2702/00, akceptowany przez W. Tarasa w glosie w OSP 2/02/15; A. Kabata- op. cit. s. 303; J. P. Tarno "Ppsa. Komentarz" W.Pr. 2006 s. 296 uw.9= LexisNexis 2008 s. 338 uw. 9; T. Wosia- "Ppsa. Komentarz" 2008 s. 504 uw. 11). Zatem stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2007 nr [...], jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (w rozumieniu art. 135 ppsa) ze skargi żołnierza zawodowego na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego o utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta WKU w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia i świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego (k. 1, 6 akt nr [...]). Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia art. 153 ppsa.

10. Stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., skutkowało tym, że ze skutkiem ex tunc- z dniem, gdy decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. stała się ostateczną, wygasły skutki decyzji nr [...]. Nie wygasły jednak skutki rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w punkcie 8 (k. 59 akt personalnych). W doktrynie, orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyróżnia się trzy różne stanowiska odnośnie treści pojęcia rażące naruszenie prawa (J. Borkowski "Nieważność decyzji administracyjnej" ZCO 1997 s. 102). Wskazuje się na różne koncepcje nieważności decyzji administracyjnej (Z. Janowicz "Kpa. Komentarz": PWN 1995 s. 389-400=W.Pr. PWN 1999 s.438-449; J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kpa. Komentarz" C.H. Beck 2008 s. 736 nb 3 i n.). Sąd, nie wdając się w owe spory doktrynalne i rozbieżności w orzecznictwie, winien dekodować taką normę prawną z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, która najpełniej odzwierciedla wolę ustawodawcy i najlepiej służy współczesnym potrzebom obywateli i organów stosujących prawo.

Przepisy nie definiują pojęcia rażącego naruszenia prawa, zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Znaczenia tego terminu należy szukać w orzecznictwie i doktrynie. Orzecznictwo wskazuje, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (przykładowo: wyroki NSA z dnia 21.08.2001 r.- II SA 1726/00- LEX 51233; 26.09.2000 r.- V SA 2998/99- LEX 51249; 5.10.2000 r.- III SA 2244/99- LEX 47084; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.11.2005 r.- III SA/Wa 2210/05- LEX 192628). Rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.12.2005 r.- VII SA/Wa 706/05- LEX 196278). W części orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Ten pogląd należy uznać za przestarzały i odwołujący się do nieaktualnej koncepcji stosowania przepisów prawa, nie zaś norm prawnych. W doktrynie wskazuje się, że koncepcja rozumienia bezpośredniego przepisów prawnych (J. Wróblewski "Wykładnia prawa a poglądy na strukturę normy prawnej" PiP 1/60/118), jest nieadekwatna (J. Woleński "Logiczne problemy wykładni prawa" Kraków 1972 s. 72-73). Z wyróżnieniem rozumienia bezpośredniego i jego braku, łączono paremię clara non sunt interpretanda (J. Wróblewski "Rozumienie prawa i jego wykładnia" Ossolineum 1990 s. 55-59). W orzecznictwie Sądu Najwyższego w okresie 1990-2000 odstąpiono od takiego rozumienia zasady clara non sunt interpretanda, nadając jej znaczenie właściwe dla paremii interpretatio cessat in claris, a Sąd Najwyższy w tym okresie, w przytłaczającej większości przypadków, nawet w sytuacji uzyskania jednoznaczności językowej przepisu, poddawał go również wykładni systemowej i funkcjonalnej- zwykle po to, by sprawdzić, czy jednoznaczność uzyskana nie prowadzi do sprzeczności w systemie prawa (np. z normami hierarchicznie wyższymi albo z zasadami prawa), bądź czy nie burzy powszechnie akceptowanych społecznie wartości (A. Municzewski "Reguły interpretacyjne w działalności orzeczniczej Sądu Najwyższego" Szczecin 2004 s. 103-104, 151-152, 217). Takie stanowisko odnośnie interpretacji przepisów prawa administracyjnego prezentują E. Smoktunowicz "Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego- kpa" Białystok 1994 s. 18-51; J.P. Tarno "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego" W-wa 1999 s. 52-53). Poglądy te trafnie akceptuje doktryna (M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki" W. Pr. LexisNexis 2008 s. 57-64). Tym samym za niewystarczające dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa przez przyjęcie przez organ nadzoru, że "proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na istnienie sprzeczności to w tym przypadku naruszenie prawa materialnego jest oczywiste i dostrzegalne a jego występowanie zostało dowiedzione" (k. 82-83 akt personalnych).

O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja.

Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyrok NSA z 9.02.2005 r.- OSK 1134/04- LEX 165717).

O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie można mówić w odniesieniu do decyzji nr [...]. Z zasady trwałości decyzji wynika domniemanie ich mocy obowiązującej (art. 16 § 1 kpa), oznacza ono, że decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Z art. 16 § 1 kpa oraz konstytucyjnego podziału kompetencji między organy wynika, że decyzja administracyjna wiąże inne organy państwowe, o ile ustawa nie wprowadza w tym zakresie wyjątków (B. Adamiak i J. Borkowski "Ostateczność i prawomocność decyzji administracyjnej", PiP 10/89/47). Stosując prawo i rozstrzygając w indywidualnych sprawach obywateli, organ administracji publicznej winien czynić to w zgodzie z zasadą praworządności i poszanowania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa). Decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. wymogów tych nie spełnia.

Odstępstwa od zasady ogólnej trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, jako rozwiązania stanowiące wyjątek od zasady, podlegają wykładni ścisłej (J. Borkowski- op. cit. s. 746 nb 16). Podważenie trwałości decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w określonym trybie, przy zastosowaniu którego organ obowiązany jest do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wzruszenie ostatecznej decyzji, będące wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości decyzji, winno być poprzedzone przeprowadzeniem szczególnie wnikliwego postępowania, uwzględniającego w pełni art. 7, 8 i 77 kpa, a także – wypełniającego zawarte w art. 1 Konstytucji [z 1952 r.- obecnie art. 2 Konstytucji z 2.4.1997 r.] wskazania o stosowaniu w praktyce zasad demokratycznego państwa prawnego (wyrok NSA z 26.10.1992 r.- III SA 907/92; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kpa. Komentarz" s. 105-106 nb 3). Z zasady wyrażonej w art. 8 kpa wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Zakamycze 2005, wyd. II, s. 154, t. 1; wyrok WSA w Warszawie z 3.03.2005 r.- VI SA/Wa 789/04- LEX 189248). Zasady: demokratycznego państwa prawa i praworządności (art. 2 i 7 Konstytucji, art. 6 kpa) oraz uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) nakazują, by organ administracji publicznej każde rozstrzygnięcie wydał po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Nie można stwierdzić nieważności decyzji administracyjnej bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego jednoznacznie wykazującego, że w decyzji będącej przedmiotem postępowania nadzorczego tkwi wada opisana w art. 156 § 1 kpa (wyrok WSA w Warszawie z 17. 08. 2005 r.- VII SA/Wa 1765/04- LEX 190808).

11. Nietrafnie Dowódca Wojsk Lądowych, jako organ wyższego stopnia, stwierdził na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność decyzji nr [...] o wypowiedzeniu M. G. stosunku zawodowej służby wojskowej. Uznał, że błędem było w szczególności "nie przywołanie w przedmiotowej decyzji przepisu, na podstawie którego w okresie obowiązywania nowej ustawy działano w dalszym ciągu w oparciu o przepisy uchylone", gdy sam organ nadzoru wskazał jako podstawę takiego działania przepis intertemporalny- art. 169 uswżz (k. 82 akt personalnych). Dla organu nadzoru nie ulega wątpliwości, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 2004 r., zatem z mocy art. 169 uswżz należało stosować przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (j.t. Dz.U. 10/97/55 ze zm.; J. Mikołajewicz "Prawo intertemporalne" Poznań 2000 s. 63 i n.). Tymczasem w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że nie stanowi przesłanki nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie powołanie właściwej normy ustawowej, jeżeli w systemie prawnym w dacie wydania decyzji norma taka w istocie istniała (odpowiednio- wyrok NSA z 25.02.1983 r. – II SA 1904/82 z glosą J. Stembrowicza – OSP 12/83/271, akceptowany przez J. Borkowskiego w: "KPA Komentarz" – s. 755-756 nb 29; wyrok NSA z 15.07.2003 r. – I SA 371/03; wyrok WSA w Opolu z 26.10.2005 r. – I SA/Op 198/05; wyrok NSA z 16.12.2005 r. – II FSK 1047/05; wyrok WSA w Poznaniu z 10.12.2008 r. – I SA/Po 1232/08; B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek " Ordynacja podatkowa – Komentarz" – W.Pr. 2004 s. 634).

W znanej Sądowi z urzędu, ze sprawy IV SA/Po 283/08 decyzji z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] marca 2006 r.) - w zbliżonej sytuacji faktycznej i prawnej- Dowódca Wojsk Lądowych ustalił, że stanowisko służbowe żołnierza zawodowego uległo likwidacji dnia [...] listopada 2003 r. Organ nadzoru w decyzji z dnia [...] marca 2006 r. stwierdził niespójność między podstawą prawną a uzasadnieniem decyzji z dnia [...] listopada 2002 r., bowiem przewidywana likwidacja stanowiska stanowiła jedynie tło podjęcia procedur zmierzających do uchronienia Żołnierza przed konsekwencjami utraty stanowiska, nie zaś- jak to stwierdzono w decyzji- podstawę dokonania wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Uznał też, że stwierdzenie w preambule i uzasadnieniu decyzji, że przyczyną dokonanego wypowiedzenia jest fakt, że uległo likwidacji zajmowane przez Żołnierza stanowisko służbowe, świadczyło o tym, że Dowódca [...] Okręgu Wojskowego "oparł się na nieprawdziwych dowodach" (k. 76-78 akt personalnych załączonych do sprawy IV SA/Po 283/08). Wskazanie w decyzji z dnia [...] marca 2006 r., że organ wydając decyzję nr [...] "oparł się na nieprawdziwych dowodach", wskazuje, że organ nadzoru dopatrzył się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 kpa, mimo nie wszczęcia postępowania wznowieniowego. Jedynie na marginesie należy wskazać, że organ nadzoru nie wskazał żadnego dowodu, pozwalającego na dokonanie ustalenia, że organ wydający decyzję nr [...], oparł się na konkretnym, fałszywym dowodzie. Mimo zatem takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, organ nadzoru dokonał innych ustaleń faktycznych i inne względy przemawiały- w ocenie organu nadzoru- za stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. w każdej z tych spraw.

Takie działanie, które podjął organ w decyzji nr [...] - wbrew uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2007 r.- nie stanowiło rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa; nie stanowiło również spełnienia innych przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1 i 3-7 kpa. W sprawie co najwyżej można mówić o tym, że organ I instancji błędnie powołał art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j.t. Dz. U. 10/97/55 ze zm.), gdy tymczasem- jak wskazuje organ nadzoru- winien był powołać istniejący w systemie przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, dokonując aktu subsumcji w stanie faktycznym, który wymagał innej kwalifikacji prawnej. Mimo, że działania organu wojskowego wiązały się z rozformowaniem jednostki wojskowej, ustawodawca nie zakazał organowi w takiej sytuacji sięgania do art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 1970 r. Organ nadzoru błędnie skoncentrował się na naruszeniu art. 107 § 3 kpa co nie mogło skutkować nieważnością decyzji nr [...]. Sądowi z urzędu (w tym ze spraw: IV SA/Po 282/08, IV SA/Po 283/08, IV SA/Po 335/08, IV SA/Po 417/08, IV SA/Po 421/08, IV SA/Po 505/08, IV SA/Po 506/08, II SA/Bd 961/08, II SA/Bd 468/08, II SA/Bd 421/08; III SA/Kr 980/07; publikacji prasowych- w tym Karoliny Łagowskiej "MON zapłaci za zbędne zwolnienia" Gazeta Wyborcza z 15.9.2006 r. s. 4) wiadomym jest, że działanie to nie było podjęte jedynie wobec M. G., lecz także wobec tysięcy innych oficerów i podoficerów. Błędna praktyka owych działań wskazuje na niedostateczne opracowanie w skali kraju modelu postępowania w takich sytuacjach, nie zaś na jednostkowe dążenie do pokrzywdzenia obywatela, pełniącego zawodową służbę wojskową. Sytuacja ta różni się zasadniczo od sytuacji, którą miał na uwadze Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20.04.2004 r. – K 45/02 – OTK – A 4/04/30. Organ nadzoru winien był mieć na uwadze, przy badaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...], że Zainteresowany nie odwoływał się od tej decyzji ani od rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...].12.2004 r. (uzasadnienie wyroku NSA z 19.05.1989 r. – IV SA 90/89 – ONSA 1/89/49 akceptowane przez Zespół pod red. A. Wróbla "Kpa – orzecznictwo, piśmiennictwo" Zamykacze 2002 r. s.768-769 uw 15). W sprawach dotyczących zwolnionych ze służby żołnierzy dostrzegalne jest dążenie organów wojskowych do maksymalizacji wysokości uposażeń żołnierzy już w okresie po wypowiedzeniu (k.60 akt personalnych), gdy w tym okresie żołnierzom pełniącym nadal służbę odmawiano nadawania, potwierdzania bądź podwyższania klas kwalifikacyjny, wskazując na utratę mocy decyzji nr [...] (uzasadnienie wyroku z 12.09.2007 r. – IV SA/Po 674/06; z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 kpa zaliczono żołnierzowi okres do wysługi lat mimo, że 3 miesiące wcześniej odmówiono zaliczenia tego okresu decyzją ostateczną – s. 17,18, 28 zadnia odrębnego w sprawie IV SA/Po 421/08).

W niniejszej sprawie należało wnikliwie zbadać i rozważyć okoliczności, w jakich doszło do wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej decyzją nr [...]; stanowisko jakie zaprezentował Skarżący wobec obu propozycji przyjęcia innych- kolejno dwu- stanowisk służbowych; skorzystania z pomocy rekonwersyjnej- z jednej strony, i brak pracy Zainteresowanego na rzecz wojska w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] lipca 2005 r. - z drugiej strony, bezzwłoczne i pełne wypłacenie Zainteresowanemu wszelkich świadczeń po zakończeniu służby- w tym w szczególności- odprawy (art. 94 ust. 1 uswżz), dwunastomiesięcznego świadczenia związanego z zakończeniem służby (art. 95 pkt 1 uswżz); ekwiwalentu za urlop.

Rozkaz personalny nr [...] z dnia [...].02.2007 r. Dowódcy POW w pkt 5 narusza rażąco art. 154 § 1 kpa, bowiem rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] .12.2004 r. w pkt 8 był decyzją, na podstawie której Skarżący nabył prawa z art. 94 ust. 1, art. 95 uswżz i do świadczeń emerytalnych.

W niniejszej sprawie nie zachodziła przesłanka orzekania o odsetkach, wobec zgłoszenia żądania dopiero w skardze. Jedynie zatem na marginesie należy zauważyć, że w ewentualnym postępowaniu o przyznanie świadczenia w postaci odsetek, organy obu instancji będą mogły rozważyć, czy wina w rozumieniu art. 476 kc (zwłoki w wypłacie świadczeń pieniężnych z tytułu służby żołnierza zawodowego) jest tą samą winą, którą stwierdził organ nadzoru. "Stwierdzenie "rażącego naruszenia prawa" przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu samo w sobie jest- upraszczając-stwierdzeniem "winy" jednego z organów Państwa, i to od momentu wydania decyzji o zwolnieniu". Owo uproszczenie prowadzi do zatarcia istoty zagadnienia. Nade wszystko należy rozważyć nieważność decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Nadto brak w orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego poglądu o jednolitych skutkach stwierdzenia nieważności decyzji. Nade wszystko wskazuje się, że część skutków decyzji nieważnej wywołuje skutki nieodwracalne o charakterze prawnym, co stanowi przesłankę negatywną stwierdzenia nieważności decyzji. Wśród tych skutków wskazuje się, że działania dla odwrócenia tego rodzaju skutków nie może legalnie i skutecznie pod względem prawnym podjąć organ administracji w granicach swych zadań, swych właściwości i kompetencji (J. Borkowski "Nieważność decyzji administracyjnej" ZCO 1997 s. 68 i n., akceptujący w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z 6.4.1995 r.- III ARN 8/95- OSNP 18/95/223). Odwrócenie skutku prawnego wykonania obowiązku pieniężnego jest możliwe, natomiast wykonanie obowiązków lub uprawnień niepieniężnych może prowadzić do niewykonalności z zakresie odwrócenia skutku faktycznego (np. wykonanie decyzji o nakazie rozbiórki obiektu; B. Adamiak "Koncepcja nieważności w prawie administracyjnym" w: "Współczesne europejskie problemy prawa administracyjnego i administracji publicznej" Prawo CCXCV Wrocław 2005 s. 48). Do tego rodzaju skutków należy przede wszystkim upływ czasu, którego to skutku nie może skutecznie odwrócić żaden organ. Mimo zatem, że decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. zadziałała ex tunc, bowiem w zakresie stosunku służbowego skutki prawne były odwracalne, to nie mogła odwrócić skutku upływu czasu. Należy zauważyć, że nie można w tym samym czasie mieć statusu żołnierza zawodowego (który w konkretnych terminach nabywa prawo do wynagrodzenia, nagród, prawo do urlopu (a w razie jego niewykorzystania- prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop) i statusu przeniesionego do rezerwy (z czym wiąże się prawo do odprawy, wraz z upływem okresu wypowiedzenia i spełnieniem pozostałych przesłanek pozytywnych- prawa do emerytury wojskowej). Jeden status wyklucza drugi- prawo do świadczeń właściwych dla jednego statusu wyklucza prawo do świadczeń właściwych dla drugiego statusu. W niniejszej sprawie to rozróżnienie prowadzi do wniosku, że mimo przywrócenia ze skutkiem ex tunc (w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej), nie sposób odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do świadczeń pieniężnych wynikających z tego stosunku prawnego. Trafnie zatem organy obu instancji wskazują, że nie spełnione zostały przesłanki prawa do odsetek od świadczeń wynikających ze stosunku służby zawodowej żołnierza, który to stosunek nie istniał w okresie od [...] października 2005 r. do dnia, w którym stała się ostateczną decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. W tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożliwość świadczeń z tytułu stosunku służby żołnierza zawodowego, co wykluczało w ogóle zwłokę dłużnika (T. Wiśniewski w: -op.cit.- LexisNexis 2009 t. 1 s. 728-729 uw. 5). Skutków tych decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. nie była zdolna odwrócić.

Za uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej przemawiały także opisane niżej naruszenia przepisów postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1c ppsa.

Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu (zwłaszcza ograniczona jedynie do wykładni językowej), lecz operacja w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (M.Zieliński: "Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego" WN UAM 1972 s. 26 i n.; "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" PWN 2008 s. 51 i n.; Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s. 230). Podstawą orzekania przez organy stosujące prawo nie jest przepis prawny, lecz norma prawna, w praktyce wywiedziona z szeregu przepisów prawnych- w tym częstokroć ( jak w rozpatrywanej sprawie) także z aktów prawnych o różnej randze. W punkcie V ppkcie 9 uzasadnienia wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r.- sygn. P 6/02, Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. Koniecznym jest więc sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne ( L. Morawski "Wykładnia w orzecznictwie sądów – komentarz" Toruń 2002 r. s. 77).

Obowiązek wykładni prokonstytucyjnej ustaw spoczywa zarówno na sądach, jak i na organach administracji publicznej (art. 8 ust. 1, art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji; K. Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności" PiP 5/08/23, 26). Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie zawiera całościowej regulacji stosunków między żołnierzem zawodowym a organami administracji wojskowej- ani w sferze prawa procesowego (odpowiednio- glosa J. Borkowskiego- OSP 2/92/29), ani w sferze prawa materialnego.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji. O nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Dowódcy Wojsk Lądowych i rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy POW z dnia [...] lutego 2007 r. w punkcie 5 (piątym) orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa.

/-/M. Dybowski

JH