Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 557/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: par. 12 ust. 1 pkt 2, par. 36 pkt. 5, par. 44 pkt 2, par. 46 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 622 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
Teza: Ustawodawca w ustawie z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, (Dz. U. nr 193, poz. 1287 ze zm.) przewidział, że dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić nie tylko na podstawie dokumentów geodezyjnych, ale także innych dokumentów, z których zmiana wynika. Takim dokumentem niewątpliwie może być sądowe orzeczenie o zniesieniu współwłasności nieruchomości, ale także ugoda, którą przewidziano zniesienie współwłasności nieruchomości i jej podział.

TEZY

Ustawodawca w ustawie z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, (Dz. U. nr 193, poz. 1287 ze zm.) przewidział, że dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić nie tylko na podstawie dokumentów geodezyjnych, ale także innych dokumentów, z których zmiana wynika. Takim dokumentem niewątpliwie może być sądowe orzeczenie o zniesieniu współwłasności nieruchomości, ale także ugoda, którą przewidziano zniesienie współwłasności nieruchomości i jej podział.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi A. G. i D. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2013 r. nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. na rzecz skarżących kwotę 457,- zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2013r. (nr [...]) Prezydent Miasta P., na podstawie art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 7d ppkt1, art. 20 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, (Dz. U. nr 193, poz. 1287 ze zm.), zwanej dalej p.g.i.k. oraz § 35 ppkt. 1 i 7, § 45 i § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, (Dz. U. nr 38, poz. 454), zwanego dalej rozporządzeniem, orzekł o odmowie wprowadzenia do operatu ewidencji gruntów i budynków zmian przedmiotowych i podmiotowych wynikających z ugody zwartej przed Sądem Rejonowym [...], sygn. [...], dotyczącej wskazanych w tym orzeczeniu nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż do zadań starosty prowadzącego ewidencję gruntów i budynków należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, (§ 45 rozporządzenia). Zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych (§ 46 rozporządzenia). Zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej między innymi na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, (§ 36 pkt. 5 rozporządzenia). Zdaniem organu tylko orzeczenia sądowe stanowią podstawę wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Ugoda sądowa takim orzeczeniem nie jest.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. G. i i D. K., reprezentowani przez radcę prawnego P. C., zarzucając naruszenie §46 rozporządzenia, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że ugoda sądowa nie stanowi podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Odwołujący się podnieśli, że przepis art. 622 kodeksu postępowania cywilnego nie stanowi przeszkody do umownego załatwienia sporu przez współwłaścicieli w drodze ugody sądowej. Skuteczność ugody uzależniona jest od pozytywnego wyniku kontroli sądowej, a umorzenie postępowania sądowego w sprawie o zniesienie współwłasności jest dowodem uznania przez sąd, że ugoda w określonej formie jest dopuszczalna i zgodna z prawem oraz z zasadami współżycia społecznego.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko, iż ugoda sądowa nie może być podstawą do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli A. G. i D. K., reprezentowani przez radcę prawnego P. C.. Skarżący powtórzyli zarzut i argumentację zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym upoważniony pracownik organu odwoławczego podniósł, iż stanowisko organu znajduje również oparcie w treści art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Zgodzić się należy z orzekającymi w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym organami, że do zadań starosty prowadzącego ewidencję gruntów i budynków należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, (§ 45 rozporządzenia). Zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych (§ 46 rozporządzenia). Zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej między innymi na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, (§ 36 pkt. 5 rozporządzenia).

Zgodnie z art. 622 § 1 k.p.c. sąd powinien nakłaniać współwłaścicieli do zgodnego przeprowadzenia podziału wskazując jednocześnie sposoby mogące do tego doprowadzić. W wypadku złożenia przez wszystkich współwłaścicieli zgodnego wniosku co do sposobu zniesienia współwłasności i spełnienia przesłanek wskazanych w art. 622 § 2 sąd wyda postanowienie odpowiadające treści tego wniosku. Omawiany przepis według judykatury, nie stanowi przeszkody do umownego załatwienia sporu przez współwłaścicieli w drodze ugody sądowej , (por. przykładowo uchwała SN z 30 kwietnia 1963r III CO 12/63, OSNC 1963, nr 11, poz. 238).

Bez wątpienia zmiana granic nieruchomości, a także zmiana właściciela nieruchomości to informacja, która w świetle art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i k. podlega ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków. Istotne jest, że między innymi właściciel nieruchomości jest zobligowany do zgłoszenia tych zmian właściwemu staroście, (art. 22 ust. 2 ustawy). Istotne jest również, że zgodnie z art. 22 ust. 3 przedmiotowej ustawy osoby zgłaszające zmiany są zobowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne dokumenty niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji. Ustawodawca w ustawie z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, (Dz. U. nr 193, poz. 1287 ze zm.) przewidział, że dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić nie tylko na podstawie dokumentów geodezyjnych, ale także innych dokumentów, z których zmiana wynika. Takim dokumentem niewątpliwie może być sądowe orzeczenie o zniesieniu współwłasności nieruchomości, ale także ugoda, którą przewidziano zniesienie współwłasności nieruchomości i jej podział. Wykładnia przepisu art. 22 ust. 3 p.g.i k. jest w tym zakresie jednoznaczna. Z kolei rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zostało wydane na podstawie tej samej ustawy, a ustawodawca nie upoważnił Ministra do zawężenia ustawowego zakresu dokumentów w oparciu o które można dokonać zmian w ewidencji gruntów i budynków. Analizując treść § 46 ust. 2 pkt 1 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Sąd zważył, iż w zakresie ich interpretacji wykładnia językowa może budzić wątpliwości. Z tego też powodu treść przedmiotowej normy musi być odczytywania przy pomocy wykładni systemowej i funkcjonalnej, przy jednoznacznym założeniu, że analizowany przepis nie może pozostawać w sprzeczności z ustawą. W tym kontekście zapis, iż wskazane w tym przepisie zmiany uwidacznia się w ewidencji między innymi na podstawie orzeczeń sądowych należy rozumieć, że chodzi także o ugody sądowe, które – jak podkreśla się w orzecznictwie – zastępują orzeczenia sądowe i wywierają tożsame z orzeczeniami sądowymi skutki.

Na marginesie jedynie Sąd zważył, iż nawet gdyby wykładnia § 46 ust. 2 pkt 1 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia doprowadziłaby do wniosku, że rozporządzenie to nie pozwala na ujawnienie przedmiotowych zmian w ewidencji gruntów i budynków na podstawie ugody sądowej, (co sąd jednoznacznie wykluczył), to ograniczenie to jako sprzeczne z ustawą prawo geodezyjne i kartograficzne, nie mogłoby zostać uwzględnione, a zmiana powinna zostać uwidoczniona w ewidencji na podstawie art. 22 ust. 3 p.g.i k.

Ratio legis tego przepisu polega na uwidocznieniu zmian dotyczących między innymi granic nieruchomości, w oparciu o dokumenty, na podstawie których takie zmiany granic mogą zaistnieć. Nie ma żadnych wątpliwości, że takim dokumentem jest ugoda sądowa, na mocy której dochodzi do zniesienia współwłasności i w konsekwencji do podziału nieruchomości.

Ustosunkowując się do zgłoszonego w toku rozprawy zarzutu, iż art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) przewiduje, że podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie bądź to decyzji administracyjnej bądź orzeczenia sądowego, stwierdzić należy, iż również w zakresie interpretacji należy zastosować reguły wykładni systemowej, a więc wykładni obejmującej niebudzącą wątpliwości okoliczność, iż w istocie podział nieruchomości może nastąpić w drodze ugody sądowej, (o czym była już mowa powyżej), na podstawie kodeksu postępowania cywilnego. Nie ma również wątpliwości, iż w zakresie procedury dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o gospodarce nieruchomościami. Będąca przedmiotem postępowania administracyjnego ugoda jest dokumentem, który stwierdza zmiany w zakresie gruntu, które podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków. Nie ma również wątpliwości, iż organy prowadzące postępowanie administracyjne nie mogą kwestionować funkcjonujących w obrocie prawnym orzeczeń sądowych (między innymi tych orzeczeń, które w istocie stanowią zatwierdzenie przez sąd ugody sądowej). O ile organy miałyby wątpliwości co do prawidłowości tych orzeczeń winny zwrócić się w tym zakresie ze stosownym wnioskiem do organów kompetentnych do rozważenia i ewentualnie wdrożenia procedury mającej na celu wyeliminowanie takiego orzeczenia z obrotu prawnego.

Mając powyższe na względzie Sąd podzielając zasadność zarzutów podniesionych w skardze i uznając, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego, które miał wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił również decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie zobligowany uwzględnić zapatrywania prawne i wnioski zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a, a o kosztach na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).