Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 913/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 3 pkt 3, art. 106 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia WSA del. Marian Wolanin Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 742/13 w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r. (sygn. akt II SA/Bk 742/13) oddalił skargę B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Wyrok został wydał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Na wskutek złożonego w dniu [...] maja 2013 r. przez B. O. wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, obuwia oraz na pokrycie wydatków związanych z przejazdami MPK, nauką syna oraz innymi bieżącymi potrzebami rodziny, Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] maja 2013 r. [...], odmówił wnioskodawcy przyznania ww. świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca spełniał przesłanki ustawowe, warunkujące przyznanie pomocy finansowej w formie świadczenia pieniężnego, określonego w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.s." Rodzina B. O. znajdowała się bowiem w trudnej sytuacji życiowej a uzyskiwany przez nią miesięczny dochód wynosił [...] zł. Nie przekraczał zatem kryterium dochodowego dwuosobowej rodziny (912 zł).

Stwierdzenie powyższych okoliczności – zdaniem organu – nie uzasadniało jednak w niniejszym przypadku przyznania wnioskodawcy ww. świadczenia, które ma charakter uznaniowy i może być udzielane stosownie do okoliczności sprawy i posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej środków finansowych przeznaczanych na realizację tych zadań, które w niniejszym przypadku wynoszą [...]zł miesięcznie. Wskazana kwota, przy około 1800 osobach ubiegających się o taką pomoc co miesiąc, uniemożliwiała zaspokojenie wszystkich potrzeb osób wnioskujących. Środki, którymi organ dysponował w pierwszej kolejności przeznaczane były na finansowanie obowiązkowych świadczeń, zaś dopiero w dalszej kolejności, na zaspokajanie świadczeń fakultatywnych, w tym zasiłków celowych.

Organ wyjaśnił, że znana mu była sytuacja wnioskodawcy, gdyż jest on objęty stałą pomocą wyrażająca się w różnych formach. Podkreślono, że odrębnymi decyzjami przyznano stronie (również na skutek rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2013 r.): zasiłek celowy na dofinansowanie opłat mieszkaniowych, zakup odzieży, lekarstw, środków czystości i higieny osobistej oraz zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych z programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania". Przyznano także na maj 2013 r. zasiłek okresowy.

Na skutek wniesionego przez B. O. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium podnosiło, że wnioskodawca wprawdzie spełniał kryteria formalne, uprawniające do otrzymania zasiłku celowego, lecz stwierdzenie tej okoliczności nie było jednak równoznaczne z przyznaniem mu, objętego wnioskiem, świadczenia, gdyż przyznanie pomocy finansowej następowało w tym przypadku w ramach uznania administracyjnego.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w analizowanej sprawie należało wziąć pod uwagę okoliczności nie tylko okoliczności, związane z niezbędnymi potrzebami rodziny, ale i wielkość środków, pozostających w dyspozycji organu z przeznaczeniem na tę formę pomocy. Zdaniem Kolegium, organ I instancji, odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy, nie przekroczył uznania administracyjnego bo uargumentował w sposób wyczerpujący powody swojej decyzji.

Kolegium zaakcentowało również, że dla przyznania wnioskodawcy ww. pomocy nie miały znaczenia wewnętrzne wytyczne organu, dotyczące pomniejszania dochodów rodziny o kwotę alimentów wpłacanych na rzecz Funduszu Alimentacyjnego. Nie stanowiły one źródła prawa i nie mogły być uznane za dowód w postępowaniu. Organ nie znalazł również podstaw do niewliczania do dochodu rodziny wnioskodawcy alimentów płaconych na rzecz jego syna przez matkę oraz pobieranego przez syna stypendium socjalnego, wskazując, że katalog odliczeń od dochodu, zawarty w art. 8 ust. 4 u.p.s., nie zawiera wskazania tych świadczeń jako podlegających odliczeniu.

Kolegium zaznaczyło, że zaskarżona przez odwołującego się decyzja jest jedyną, spośród decyzji wydanych w dniu [...] maja 2013 r., w której odmówiono wnioskodawcy przyznania świadczenia. Na podstawie pozostałych bowiem decyzji uzyskał on pomoc w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy zwrócił też w tym miejscu uwagę, że zasadność zaskarżonej decyzji, której uzasadnienie w pełni odpowiadało wymogom, określonym w art. 107 § 3 k.p.a., wynikała nie tylko z faktu dysponowania przez ośrodek pomocy społecznej nieznaczną ilością środków finansowych, ale opiera się też na tym, że pomoc społeczna jest rodzajem wsparcia jedynie najuboższych. Argumentowano też, że wnioskodawca, posiadający orzeczenie o jedynie umiarkowanym stopniu niesprawności do dnia ...] listopada 2014 r. nie podejmował żadnych działań zmierzających do poprawy jego sytuacji materialnej, choćby poprzez poszukiwanie pracy w zakładach pracy chronionej lub innych instytucjach zatrudniających osoby niepełnosprawne.

B. O., w wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2013 r., zarzucił organom obu instancji naruszenie: art. 8 ust. 3 pkt 3 i art. 39 ust. 1 u.p.s. a także art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. a także art. 128 k.r.i.o. i art. 179 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: "P.p.s.a." – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że określony w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Jego przyznanie jest zatem uzależnione nie tylko od spełnienia, wskazanych w ustawie o pomocy społecznej, kryteriów dochodowych. Może ono bowiem nie zostać w ogóle przyznane, jeśli organ oceni, że istnieją okoliczności (po stronie wnioskodawcy lub organu) uniemożliwiające uwzględnienie wniosku.

Odnosząc powyższe do kontrolowanych decyzji, Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organów, że choć w niniejszym przypadku zostały spełnione ustawowe kryteria, które – co do zasady - umożliwiały przyznanie B. O. zasiłku celowego (rodzina skarżącego spełniała kryterium dochodowe oraz zachodziły okoliczności wymienione w art. 7 pkt 2 – 15 u.p.s.), to przyznanie mu świadczenia nie mogło jednak nastąpić. Z uwagi bowiem na ograniczoną i niewystarczającą liczbą posiadanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B., środków finansowych na ten cel, uwzględnienie pomocy nie było możliwe. W rozpatrywanej sytuacji organ zobowiązany był skonfrontować ilość posiadanych środków z liczbą podmiotów, kwalifikujących się do przyznania pomocy oraz uwzględnić indywidualną sytuację wnioskujących o pomoc – tak, aby w wyniku rozdziału środków skorzystała z nich jak największa liczba podopiecznych i by pomoc ta dotarła w możliwym do przyznania zakresie do osób najbardziej potrzebujących.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący, rzetelny i przekonujący uargumentowano zatem odmowę przyznania skarżącemu świadczenia, dodatkowo przy tym podkreślając fakt, iż od kilku lat otrzymuje on świadczenia z pomocy społecznej, gdyż jest stałym podopiecznym MOPR a większość, wydanych wobec niego decyzji w przedmiocie przyznania świadczeń, była pozytywna.

Stwierdzono przy tym, że postępowanie organu nie naruszało wymagań sprawiedliwości społecznej oraz było zgodne z zasadą wspierania, a nie zastępowania potrzebujących w poszukiwaniu wyjścia z trudnej sytuacji (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Ponadto wszechstronna analiza okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego przeprowadzona przez organ, przedstawienie jej wyników w uzasadnieniach wydanych decyzji, nie uzasadniały twierdzenia, iż przekroczono granice uznania administracyjnego.

Sąd podzielił tezę, iż w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych, powinny one trafiać do jak największej liczby osób potrzebujących, co z kolei wymagało przestrzegania dyscypliny w dysponowaniu aktywami. Stąd też potrzebujący muszą liczyć się z tym, że nie uzyskają zaspokojenia swoich potrzeb w pełnym zakresie.

Odnosząc się do zagadnienia pomniejszenia ustalonego przez organy dochodu rodziny skarżącego o kwotę comiesięcznych wpłat na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, Sąd Wojewódzki stwierdził, że wpłaty te nie mogły zostać odliczone od dochodu skarżącego. Zgodnie bowiem z art. art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku pomniejsza się o kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przy czym dotyczy to jedynie alimentów bieżących. Zobowiązania zaś, które obecnie regulował B. O. na rzecz Funduszu Alimentacyjnego dotyczyły zwrotu kwot, wyłożonych wcześniej przez Fundusz na rzecz córki skarżącego.

Za bezpodstawny Sąd uznał również zarzut dotyczący nieprawidłowego wliczenia do dochodu rodziny skarżącego alimentów otrzymywanych przez jego syna i otrzymywanego przez niego stypendium. W art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. określającym sposób ustalenia dochodu nie wymieniono bowiem – jak wyjaśnił Sąd - alimentów uzyskiwanych przez członka rodziny od jego wstępnego. Ponadto, jak zaakcentował Sąd - wprawdzie ustawodawca nakazał odliczać od dochodu pomoc materialną, mającą charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawaną na podstawie przepisów o systemie oświaty, ale syn skarżącego otrzymywał stypendium jako student studiów magisterskich a więc miały do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.) a nie ustawy o systemie oświaty.

Odnosząc się z kolei do zagadnienia oparcia rozstrzygnięcia na podstawie wewnętrznych wytycznych organu, Sąd wskazał, że z treści zaskarżonych decyzji nie wynika, aby ich podstawę prawną stanowiły tego rodzaju dokumenty wewnętrzne. Nie wynika z nich również, by organy orzekały niezgodnie z obowiązującym prawem lub w sposób nieuprawniony interpretowały przepisy stanowiące podstawę swoich rozstrzygnięć.

Reasumując Sąd Wojewódzki podkreślił, że nieodliczenie od dochodu kwot wpłacanych na rzecz Funduszu Alimentacyjnego a z drugiej strony, uwzględnienie w dochodzie rodziny skarżącego kwoty, otrzymywanych przez jego syna, alimentów i stypendium, nie miało żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wysokość ustalonego dochodu uzyskiwanego przez rodzinę B. O. kwalifikowała go do uzyskania zasiłku celowego. Natomiast powody odmowy przyznania świadczenia, były niezależne od wysokości uzyskiwanego przez rodzinę strony dochodu, bo wynikały z faktu: możliwości finansowych organu, ilości osób potrzebujących oraz faktu uzyskiwania przez skarżącego innych świadczeń przyznawanych przez MOPR. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego nie zasługiwał przy tym na uwzględnienie zarzut niewykazania przez Kolegium faktycznego braku środków, niemożności ich przeznaczenia na pomoc danego rodzaju, czy też nieprecyzyjnego wskazania średnich wysokości przyznawanych pomocy, gdyż nie było rzeczą konieczną precyzyjne wykazanie, w uzasadnieniu każdej decyzji, mającej za przedmiot zasiłek przyznawany z pomocy społecznej, możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Obowiązek taki nie wynika bowiem ani z art. 3 ust. 4 i art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ani z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd Wojewódzki uznał również za niezasadne zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. bowiem kontrolowane postępowanie oraz wydane w jego toku decyzje uwzględniały zawarte w tych przepisach wymagania.

W skardze kasacyjnej, B. O., zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, to jest:

- art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., poprzez błędną jego wykładnię i wadliwe przyjęcie, że odliczeniu od przychodów osoby wnioskującej o przyznanie zasiłku celowego podlega jedynie kwota miesięcznych bieżących alimentów należnych osobie uprawnionej w analizowanym miesiącu, która to kwota rzeczywiście była świadczona w danym miesiącu przez skarżącego, z wyłączeniem kwot zaległych rat alimentacyjnych, należności odsetkowych i kosztów egzekucyjnych, w sytuacji gdy powyższa interpretacja stanowi, niezgodne z przepisami prawa, rozszerzające wprowadzanie wyjątków w zakresie praktycznego zastosowania wskazanego przepisu i prowadzi do noszącego cechy rażącej niesprawiedliwości pokrzywdzenia najuboższych, podczas gdy właściwa interpretacja tegoż przepisu - z uwzględnieniem celów ww. ustawy - winna prowadzić do wniosku, iż odliczeniu od przychodów winny podlegać wszelkie należności alimentacyjne bez względu na ich źródło i sposób w jaki są świadczone, o ile są regulowane na rzecz innych osób, a taka sytuacja ma niewątpliwie miejsce w przedmiotowej sprawie,

- art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1, 3 i 4 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez błędną wykładnię pojęcia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania B. O. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup żywności, obuwia oraz na pokrycie wydatków związanych z przejazdami MPK, nauką syna oraz innymi bieżącymi potrzebami rodziny celem przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi skarżącego pomimo niewątpliwego naruszenia przez organy administracji obu instancji art. 7, 77, 80 k.p.a. i art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 106 ust. 4 u.p.s., polegającego na nieprzeprowadzeniu rzetelnego wywiadu środowiskowego oraz braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, co nastąpiło w drodze wydawania przez organ rozbieżnych decyzji dotyczących tożsamej kwestii prawnej, a mianowicie odnoszącej się do interpretacji art. 8 ust. 3 pkt u.p.s. i wpierw uznawanie, iż zaległe raty alimentacyjnego winny zostać odliczone od dochodu skarżącego, a następnie stosowanie interpretacji przeciwnej bez szczegółowego wyjaśnienia skarżącemu przyczyn takiego postępowania w sprawie, w sytuacji gdy brzmienie wskazanego przepisu prawa nie uległo żadnej zmianie.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Ponadto skarżący wnosił o przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie celem podjęcia uchwały w przedmiocie rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, które budzi poważne rozbieżności interpretacyjne w zakresie wykładni przepisu art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. oraz wyjaśnienie, czy przy rozpatrywaniu przez organy administracji - na podstawie przepisów ww. ustawy - wniosku o uzyskanie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego i przy ustalaniu miesięcznego dochodu wnioskodawcy - odliczeniu od dochodu podlega jedynie kwota alimentów bieżących należnych osobie uprawnionej na podstawie tytułu prawnego, czy także kwota alimentów zaległych, a w tym uiszczanych wobec - Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, jak również organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., uznając, że należność alimentacyjna, uiszczana na rzecz Funduszu Alimentacyjnego nie powinna być odliczana od dochodu. Przeczy temu bowiem literalna treść wskazanego przepisu. Stanowisko Sądu I instancji tym zakresie jest także sprzeczne z celem ustawy o pomocy społecznej oraz z art. 67 i 69 Konstytucji RP. Regulowanie zadłużenia na rzecz Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego stanowiło bowiem takie samo obciążenie dla zasobów finansowych skarżącego, jak w przypadku gdyby uiszczał alimenty bieżące. Po za tym fakt nieterminowego regulowania alimentów w przeszłości nie wynikał ze złej woli skarżącego, lecz jego trudnej sytuacji życiowej która trwa do dzisiaj. Nie powinien on być zatem obciążany konsekwencjami takiego stanu rzeczy.

Z uwagi na rozbieżności, pojawiające się w judykaturze, które dotyczyły sposobu rozumienia normy, zawartej w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., skarżący uznał więc za zasadny wniosek o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym przedmiocie uchwały.

Zdaniem skarżącego, organy administracji, pomimo znajomości jego sytuacji, zaniechały przy rozstrzygnięciu jej uwzględnienia, naruszając w ten sposób art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 106 ust. 4 u.p.s. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono pobieżnie wywiad środowiskowy, bez uwzględnienia okoliczności, przytaczanych przez skarżącego. Nie rozważono wszechstronnie stanu faktycznego sprawy, pomijając fakt, że sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącego jest w dalszym ciągu zła i nie ma on najmniejszych szans ani teraz ani w przyszłości, aby własnymi siłami doprowadzić do jej poprawy.

Skarżący twierdził także, że organy administracji, działając w ramach uznania administracyjnego, nie są uprawnione do działań dowolnych a odmowa przyznania mu ww. świadczenia powodowała, iż nie jest on w stanie żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, a które to podstawy należy uznać za nieusprawiedliwione.

Sprowadzały się one przede wszystkim do kwestionowania, zastosowanej przez organy oraz Sąd Wojewódzki, wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. polegającej na przyjęciu, że dochód rodziny wnioskodawcy, którego ustalenie jest niezbędne do oceny możliwości przyznania stronie zasiłku celowego, nie mógł zostać pomniejszony o uiszczane przez B.O. świadczenia na rzecz Funduszu Alimentacyjnego.

Zarzut naruszenia powyższego przepisu, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną m. in. o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, nie mógł w tym przypadku odnieść w ogóle zamierzonego skutku. Dokonana zarówno przez organy, jak i Sąd I instancji, wykładnia powyższego przepisu, nie wywierała bowiem w analizowanym przypadku żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organy obu instancji przyjęły przecież, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, warunkujące otrzymanie pomocy finansowej - w oparciu o przepisy w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Odmowa natomiast przyznania B. O. zasiłku celowego w tej sprawie, wynikała nie z faktu zastosowania przez Sąd Wojewódzki i organy mniej korzystnej dla wnioskodawcy wykładni art. art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., ale posiadania przez MOPR w B. zbyt skromnych środków finansowych.

Niezależnie od powyższego należy także zauważyć, że nie istnieje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozbieżność, dotycząca wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. Wskazane przez skarżącego w skardze kasacyjnej orzeczenia, w których wyrażone zostało odmienne zapatrywanie odnośnie rozumienia powyższego przepisu, były orzeczeniami tylko niektórych sądów wojewódzkich i pochodziły z lat poprzednich. W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stosowana jest wykładnia omawianych przepisów taka, jaka została wyrażona w zaskarżonym wyroku. (vide: np. wyrok NSA z dnia 21 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 571/13). Wykładnię tę podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie. Z pomniejszenia dochodu korzystać bowiem może tylko ten zobowiązany, który świadczy alimenty w terminie, gdyż istota tego rodzaju świadczenia polega na regularnym dostarczaniu uprawnionemu środków utrzymania.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1, 3 i 4 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. należy wskazać że materialnoprawną podstawę decyzji administracyjnej, odmawiającej w tej sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej, stanowił art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Z przepisu tego wynika zatem, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Podnieść jednocześnie należy, że przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1-4 określających ogólne cele pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować zadania z zakresu pomocy społecznej. Zobligowane są w związku z tym dokonywać oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych możliwości finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. W takich sytuacjach odmowa ich przyznania osobie ubiegającej się o tego rodzaju świadczenia może być podyktowana wyłącznie brakiem dostatecznych środków na ich pokrycie i to nawet wówczas, gdy potencjalny beneficjent, z uwagi na swoją sytuację osobistą i majątkową, spełnia kryteria niezbędne do ich otrzymania. Takie orzeczenie jest przy tym bardziej uzasadnione w sytuacji, gdy ubiegający się o nie korzystał w ostatnim czasie z pomocy społecznej w identycznej lub innej formie.

Wskazane okoliczności oznaczają zatem, że nawet trudna sytuacja skarżącego ubiegającego się o przyznanie pomocy społecznej, nie musiała skutkować obowiązkiem jej przyznania, co nie naruszało powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej. Choć zatem skarżący spełniał kryteria uprawniające go do otrzymania zasiłku celowego, to z powodów ograniczonych możliwości finansowych organu oraz przy uwzględnieniu wysokości dotychczas otrzymanej pomocy, nie musiał go uzyskać.

Przechodząc do kwestii procesowych podnieść należy, że nie można było skutecznie zarzucić Sądowi I instancji, iż nie stwierdził naruszenia przez organy obu instancji, wyrażonej w art. 8 k.p.a., zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez fakt dokonania odmiennej, niż prezentował to skarżący, interpretacji art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. Dokonanie bowiem wykładni prawa przez sąd orzekający w danej sprawie jest zarówno uprawnieniem, jak i obowiązkiem sądu. Przy dokonywaniu zaś tej wykładni sąd jest niezawisły a zatem twierdzenie, że przyjęcie innej wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. przez Sąd I instancji niż w kilku innych, poprzednich wyrokach sądów wojewódzkich, nie mogło świadczyć o naruszeniu prawa a zwłaszcza art. 8 k.p.a. W postępowaniu sądowym przepisy procedury administracyjnej nie są bowiem stosowane.

Niezasadne okazały się także pozostałe zarzuty procesowe w postaci art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. i art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 106 ust. 4 u.p.s. gdyż - wbrew stanowisku w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i umożliwiający wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, orzeczono jak w sentencji - na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącego skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.