Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 13/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celnego
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 52 par. 3, art. 58 par. 1 pkt 1 i pkt 6, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 232 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 30 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w G. w przedmiocie objęcia towarów depozytem celnym postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. 200 (dwieście) złotych uiszczonych tytułem wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

W dniu 5 listopada 2012 r. komórka organizacyjna Izby Celnej w G. - Graniczny Referat Zwalczania Przestępczości w G. dokonała rewizji towaru znajdującego się w kontenerze [...]. Towar znajdujący się w tym kontenerze został wcześniej, w dniu 2 listopada 2012 r. zgłoszony w Oddziale Celnym Terminal Kontenerowy w G. do procedury tranzytu (dokument [...]). Podczas rewizji zatrzymano 3870 sztuk zabawek w postaci zestawów klocków z tworzywa sztucznego, które wg oceny koordynatora ds. ochrony praw własności intelektualnej w Izbie Celnej w G. mogą naruszać prawa własności intelektualnej firmy "B".

Następnie, Graniczny Referat Zwalczania Przestępczości Celnej przekazał pismem nr [...] i [...] z dnia 6 listopada 2012 r. do organu celnego (Oddziału Celnego "Terminal Kontenerowy" w G.) dokumenty sprawy celem dalszego prowadzenia postępowania, załączając protokół z przeprowadzonej rewizji celnej z dnia 5 listopada 2012r., notatkę urzędową z dnia 6 listopada 2012 r., wydruk informacji od koordynatora ds. ochrony praw własności intelektualnej w Izbie Celnej w G. zawierającej opinię, kserokopię faktury nr [...] z dnia 10 lipca 2012 r., wystawionej przez "C" w Chinach i kserokopię konosamentu. Powyższe pismo zostało zarejestrowane w Oddziale Celnym Terminal Kontenerowy w G. pod numerem [...].

W dniu 7 listopada 2012 r. organ celny – działając na podstawie art. 9 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz. U. UE. L. 2003.196.7) - wystawił powiadomienie do firmy "B" (właściciela praw), za pośrednictwem Kancelarii Prawnej [...] w W. Powiadomienie zostało w tym samym dniu przekazane drogą elektroniczną do Kancelarii. Organ wyjaśnił w powiadomieniu, że towar zostanie zatrzymany na okres 10 dni roboczych, licząc od dnia zawiadomienia właściciela praw, w celu umożliwienia właścicielowi praw skorzystanie z jednej z procedur zawartych w art. 11 i 13 ww. Rozporządzenia Rady (WE).

W tym samym dniu (tj. 7 listopada 2012 r.) Naczelnik Urzędu Celnego (Oddział Celny "Terminal Kontenerowy") wystawił "Protokół o zawieszeniu zwolnienia lub zatrzymania towaru", z którego wynika, że organ zatrzymał towar w postaci 3870 zabawek w postaci klocków z tworzywa sztucznego, na okres 10 dni roboczych liczonych od dnia otrzymania powiadomienia przez posiadacza prawa. Organ jednocześnie wezwał agencję celną reprezentującą odbiorcę towaru – "A" Sp. z o.o. w C. do wydania wskazanego towaru.

Również w dniu 7 listopada 2012 r. Kancelaria Prawna reprezentująca firmę "B", przesłała drogą elektroniczną pismo, w którym zwróciła się z prośbą o przesłanie próbek wszystkich modeli zabezpieczonych zabawek i udostępnienie danych (nazwiska/nazwy i adresu/siedziby) osoby wprowadzającej zakwestionowany towar do obrotu/odbiorcy towaru. W dniu 8 listopada 2012 r. organ celny przesłał dane dotyczące odbiorcy, nadawcy, zgłaszającego oraz organu właściwego miejscowo do złożenia wniosku o ściganie (pismo nr [...]).

W oparciu o złożony drogą elektroniczną w dniu 19 listopada 2012 r. wniosek pełnomocnika spółki "B", organ celny przedłużył zatrzymanie ww. towaru o kolejne 10 dni roboczych, powiadamiając o tym skarżącego za pośrednictwem "D" Agencja Celna sp. z o.o. w W.

Dnia 3 grudnia 2012 r. Kancelaria Prawna [...] drogą elektroniczną przesłała kopię wniosku o zabezpieczenie roszczeń z tytułu naruszenia praw ze wzorów wspólnotowych przed wszczęciem postępowania w sprawie, skierowanego do Sądu Okręgowego w W. W dniu 4 grudnia 2012 r. do organu celnego wpłynęła drogą elektroniczną kopia postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 4 grudnia 2012 r. (sygn. akt XXII GWo 75/12), w którym Sąd m.in. udzielił "B" zabezpieczenia roszczeń o zakazanie "A" Sp. z o.o. w C. naruszania praw do wzorów wspólnotowych oraz nakazał zajęcie na czas trwania procesu zestawów zatrzymanych przez Urząd Celny w G.

W dniu 6 grudnia 2012 r. do Naczelnika Urzędu Celnego w G. wpłynęło, sporządzone przez "A" Sp. z o.o. z siedzibą w C. w dniu 4 grudnia 2012 r., wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, na podstawie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), i o uchylenie depozytu celnego oraz zwolnienie z dozoru celnego towarów. W ocenie wnoszącego pismo, naruszenie prawa polegało na bezprawnym i bezpodstawnym objęciu depozytem Urzędu Celnego towarów stanowiących własność firmy "A" Sp. z.o.o. w C., objętych procedurą tranzytu a następnie protokołem o zawieszeniu zwolnienia lub zatrzymania towarów z dnia 7 listopada 2012 r. Podejmowanym przez organ działaniom zarzucono naruszenie:

- art. 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa;

art. 30 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.) polegające na bezprawnym i bezpodstawnym objęciu depozytem Urzędu Celnego w G. towarów stanowiących własność spółki "A" sp. z o.o. w C. oraz przetrzymywaniu towarów stanowiących własność Spółki pomimo braku wydania orzeczenia w tym przedmiocie, a konkretnie postanowienia wydanego przez organ, które musi stanowić podstawę dokonania tego rodzaju czynności i które to orzeczenie powinno mieć odpowiednią, wymaganą prawem treść i być zaskarżalne. W niniejszej sprawie zatrzymanie nastąpiło jedynie na podstawie "Protokołu o zatrzymaniu towaru", a więc z naruszeniem art. 30 ust. 3 Prawa Celnego poprzez zaniechanie wydania w tym zakresie postanowienia i pozbawienia możliwości złożenia zażalenia na tę czynność Naczelnika Urzędu Celnego;

art. 121 § 1 i 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) poprzez naruszenie zasad ogólnych ustawy, a w szczególności zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i prowadzenia jego w sposób budzący zaufanie do organów.

W dniu 5 grudnia 2012 r. "A" Sp. z o.o. w C. - reprezentowana przez radcę prawnego i rzecznika patentowego-A. K. - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność z zakresu administracji publicznej dokonaną przez Naczelnika Urzędu Celnego dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa, polegającą na bezprawnym i bezpodstawnym objęciu w dniu 7 listopada 2012 r. depozytem Urzędu Celnego towarów stanowiących jej własność.

W skardze powtórzono zarzuty naruszenia art. 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa oraz art. 30 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, jak również art. 121 § 1 i 123 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa. W ocenie strony skarżącej w spawie nie doszło do wypełnienia przesłanek pozwalających na zatrzymanie towaru wynikających z ww. przepisów. Organ nie wydał bowiem postanowienia o objęciu towarów depozytem, a właściciel praw nie dostarczył organowi dowodu wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia praw własności intelektualnej oraz prawdopodobnie nie wystąpił do organu z wnioskiem o przedłużenie 10-dniowego terminu zatrzymania towarów.

Dodatkowo Spółka zarzuciła naruszenie:

art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, poprzez umieszczenie towarów należących do strony w depozycie urzędu celnego pomimo braku przesłanek ku temu;

§ 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz. U. z 2004 r., Nr 169, poz. 1771) poprzez niewydanie stronie pokwitowania przyjęcia towarów do przechowania w depozycie urzędu celnego spełniającego wymogi określone w tym przepisie.

W związku z powyższym skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczności depozytu zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie o uchylenie depozytu celnego zgodnie z art. 146 § 1 tej ustawy, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.

W uzupełniającym skargę piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2012 r. strona skarżąca wskazała, że urząd celny dokonał przedłużenia terminu pomimo upływu ostatecznego terminu na przedstawienie przez "B" dowodu wszczęcia postępowania mającego na celu ustalenie, czy nastąpiło naruszenie praw własności intelektualnej "B".

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty strony za bezzasadne. W uzasadnieniu organ wskazał, że sytuacja towaru jest uregulowana, gdyż towar był objęty procedurą celną tranzytu, zatem organ nie miał legitymacji do podejmowania działań w trybie art. 30 Prawa celnego. W związku z tym organ celny nie wydał postanowienia o zajęciu towaru. Tym samym nie objął go depozytem celnym i dlatego też nie wydał stosownego dla tej czynności pokwitowania. Towar został zatrzymany na podstawie protokołu wstrzymania zwolnienia towaru w magazynie CFS należącym do Terminalu DCT w G. Organ celny objął go dozorem celnym, zgodnie ze wspólnotowym prawem celnym. Według art. 4 pkt 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 ustanawiającym Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. Nr 302 z 1992 r. z późn. zm.) przez dozór celny rozumie się ogólne działania prowadzone przez organy celne w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz w razie potrzeby, innych przepisów mających zastosowanie do towarów znajdujących się pod dozorem celnym. Natomiast art. 37 tego rozporządzenia mówi, że towar objęty jest dozorem celnym z chwilą jego wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty i w przypadku towarów nie wspólnotowych trwa aż do zmiany jego statusu celnego, bądź do wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo jego powrotnego wywozu bądź zniszczenia. Towar sprowadzony z Chin przez skarżącą ma niewątpliwie status niewspólnotowy i nadal objęty jest dozorem celnym. Organ celny nie dokonał zajęcia towaru, a jedynie na podstawie przepisów wspólnotowych wstrzymał jego zwolnienie do wnioskowanej procedury celnej. Żądanie strony skarżącej zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, aby zwolnić go z dozoru celnego nie było możliwe do spełnienia, gdyż nie zaszły przesłanki prawne do jego ustania.

Pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. skarżąca wniosła o szybkie rozpoznanie niniejszej sprawy z uwagi na znaczną wartość zatrzymanych towarów. Skarżąca wyjaśniła, że dla przedłużenia o ponad 10 dni roboczych od dnia otrzymania powiadomienia o zatrzymaniu towarów (ew. na okres dalszych 10 dni roboczych) przetrzymania zakwestionowanych towarów nie jest wystarczające samo podjęcie jakichkolwiek działań przez posiadacza prawa zmierzających do wszczęcia postępowania mającego na celu ustalenie czy towary objęte zatrzymaniem naruszają prawo własności intelektualnej, lecz konieczne jest dostarczenie organowi dowodu wszczęcia postępowania mającego za przedmiot ustalenie, czy towary objęte zatrzymaniem naruszają na mocy prawa krajowego prawo własności intelektualnej. Decydujące o tym, czy doszło do naruszenia prawa własności intelektualnej czy też nie doszło do naruszenia jest prawo krajowe. Na gruncie przepisów postępowania cywilnego nie budzi wątpliwości, iż moment wszczęcia postępowania wyznacza wniesienie pozwu i co najwyżej wydanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczeń. W ocenie skarżącej "B" w wymaganym terminie nie przedstawił organowi pozwu, ani też postanowienia o zabezpieczeniu jego roszczeń, tak więc brak było podstaw do przetrzymywania towarów zakwestionowanych przez wnoszącego o zatrzymanie.

Zdaniem skarżącej zatrzymanie towarów zrealizowane przez organ celny, niezależnie od tego, czy ma ono charakter objęcia depozytem celnym, czy też dozoru celnego jest czynnością realizującą art. 75 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przy zastosowaniu art. 30 Prawa celnego, gdyż zmierza do zabezpieczenia towaru na czas prowadzonego postępowania, a wobec tego realizuje wskazane przepisy, ale także wymaga oczywiście zrealizowania czynności określonych w Prawie celnym, gdyż stosowanie prawa unijnego wymaga zastosowania przepisów prawa krajowego. Zajęcie towaru winno zatem zostać dokonane na podstawie postanowienia.

Na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygnaturze III SA/Gd 6/13, III SA/Gd 8/13, III SA/Gd 9/13, III SA/Gd 13/13, w celu ich łącznego rozpoznania ograniczonego do przeprowadzenia wspólnej rozprawy.

Na rozprawie, pełnomocnik strony skarżącej zmodyfikowała żądanie skargi z uwagi na to, że organ celny stwierdził, że zatrzymane przez ten organ towary nie znajdują się w depozycie celnym i wniosła o nakazanie przez Sąd podjęcia przez organ celny takich działań, które umożliwią wprowadzenie towaru na polski obszar celny. Zgodnie z art. 146 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności organu celnego polegającej na bezprawnym przetrzymywaniu towarów strony skarżącej. Wskazała, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność określona w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiąca bezprawne przetrzymywanie towarów należących do skarżącej Spółki, jakkolwiek organ nazywa to przetrzymywanie. W ocenie pełnomocnika skarżącej przetrzymywanie towarów nastąpiło z uchybieniem przepisów procedury zwracając uwagę na brak orzeczenia mogącego stanowić podstawę dla takiej czynności, brak wskazania podstawy do przetrzymywania towarów oraz brak odpowiedzi na pismo, w którym właściciel towaru prosi o wskazanie tej podstawy prawnej, brak wydania odpisu wniosku na podstawie którego nastąpiło zatrzymanie, uwzględnienie dokumentów przedstawianych przez stronę zainteresowaną w formie faxowej lub mailowej, brak wskazania jakie będą koszty przechowywania towarów, zaniechanie wydania pokwitowania potwierdzającego przetrzymywanie towarów.

Pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. Dodatkowo wskazała, że procedura celna tranzytu nie ma ograniczeń czasowych, w związku z tym w odniesieniu do towarów wskazanych przez skarżącą spółkę nie zachodzi sytuacja nieuregulowanej sytuacji prawnej towaru, która odnosi się jedynie do przypadków, w których towar nie jest objęty procedurą celną lub nie nadano mu żadnego przeznaczenia celnego.

W dniu 19 marca 2013 r. wpłynęło do Sądu kolejne pismo skarżącej - "Załącznik 2 do protokołu rozprawy z dnia 7 marca 2013 r.". Pełnomocnik Spółki wyjaśniła, iż niezrozumiałe są dla niej wyjaśnienia organu przedstawione w czasie rozprawy, albowiem w jej ocenie "zajęcie" i "zatrzymanie" sprowadza się w istocie do tego samego stanu rzeczy polegającego na bezprawnym przetrzymywaniu towarów przez organ celny. Organ celny realizuje działania, które prowadzą do obejścia prawa twierdząc, iż wprawdzie procedura tranzytu (po przekazaniu towarów) musi zostać zakończona w ciągu 14 dni, jednak zawieszenie przekazania towarów do procedury tranzytu i faktyczne przetrzymywanie towarów przez organ celny nie jest ograniczone w czasie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymagała prawidłowość pełnomocnictwa, z którego pełnomocnik strony skarżącej wyprowadzała swe uprawnienie do występowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Właściwy organ skarżącej spółki pełnomocnictwem z dnia 19 listopada 2012 r. ustanowił radcę prawnego A. K. pełnomocnikiem spółki w toku postępowania przedsądowego i sądowego, toczącego się przed sądami powszechnymi oraz sądami administracyjnymi, a także przed organami administracji państwowej, w tym przed Urzędem Patentowym RP oraz urzędami celnymi, w sporze przeciwko "B" i "E" z zakresu prawa własności przemysłowej i prawa konkurencji.

Żądanie skargi dotyczyło działań organu administracji podejmowanych w związku z powziętym przez ten organ podejrzeniem dotyczącym naruszenia praw autorskich i pokrewnych przysługujących firmie "B", którego dopuściła się skarżąca spółka sprowadzając przedmiotowy towar z Chin. Spółka kwestionowała natomiast, jakoby sprowadzony przez nią towar miał naruszać prawa innych osób. Organ celny, działając w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz. U. UE. L. 2003.196.7) działa jako organ ochrony własności intelektualnej. Prawo do ochrony wzoru przemysłowego jest jednym z praw, których ochronę reguluje ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 z późn. zm.). W tej sytuacji uznać należało, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia z toczącym się postępowaniem przed sądem administracyjnym dotyczącym sporu między skarżącą spółką i "B" w sprawie z zakresu własności przemysłowej, a zatem pełnomocnictwo, którym legitymuje się w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej spółki upoważnia ją do występowania przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie.

Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1/ decyzje administracyjne;

2/ postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3/ postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4/ inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a/ pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5/ akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6/ akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7/ akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8/ bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Pozytywne określenie właściwości w powoływanych powyżej przepisach oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 p.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 p.p.s.a. Zatem skarga na inne formy działania organów administracji niż wymienione w powyższych przepisach lub w ustawach szczególnych jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 p.p.s.a.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Podzielić należy wyrażony w orzecznictwie pogląd prawny, w myśl którego sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi [...] wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/Łd 2572/95, Pr. Gosp. 1998, nr 5, s. 36). Sąd administracyjny nie jest zatem związany zarzutami i wnioskami skargi, natomiast jest związany wskazanym w skardze przedmiotem zaskarżenia (zindywidualizowanym aktem prawnym lub czynnością), który wyznacza rodzaj sprawy sądowoadministracyjnej podlegającej kontroli. W podobny sposób ujęto tę kwestię w uchwale NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, w której stwierdzono, że: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi (art. 51 ustawy o NSA), jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot".

Zatem rzeczą skarżącego jest takie określenie przedmiotu zaskarżenia, które umożliwia sądowi stwierdzenie, czy faktycznie on istnieje jako konkretne, określone zdarzenie prawne oraz czy należy on do takich form działania administracji publicznej, które podlegają kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

Skonkretyzowanie przedmiotu zaskarżenia przez stronę skarżącą w przypadku czynności z zakresu administracji publicznej jest istotne także i dlatego, że umożliwia dokonanie oceny, czy spełniony został określony art. 52 § 3 p.p.s.a. wymóg poprzedzającego wniesienie skargi wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Takie wezwanie dotyczyć musi bowiem konkretnego naruszenia prawa – spowodowanego konkretną czynnością i umożliwia wniesienie skargi na tę właśnie, a nie jakąkolwiek inną czynność.

Pierwotna treść skargi określała jako przedmiot zaskarżenia czynność objęcia towarów depozytem celnym. Tego dotyczyło także wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowane przez skarżącą spółkę do organu z powołaniem się na przepis art. 52 § 3 p.p.s.a.

Objęcie towaru depozytem celnym jest w świetle przepisów ustawy - Prawo celne czynnością sformalizowaną i znajdującą zastosowanie w ściśle określonych sytuacjach.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 622 z późn. zm.) w depozycie urzędu celnego przechowuje się czasowo:

1/ towary niewspólnotowe przed uzyskaniem przez nie przeznaczenia celnego bądź towary wspólnotowe niedopuszczone do wywozu, jeżeli cofnięcie towarów odpowiednio poza obszar celny Wspólnoty lub na ten obszar albo ich złożenie w magazynie czasowego składowania jest niemożliwe lub utrudnione;

2/ towary zajęte w celu uregulowania ich sytuacji;

3/ inne towary, w przypadkach przewidzianych w przepisach odrębnych.

Art. 30 ust. 1 Prawa celnego upoważnia organ celny do dokonania zajęcia towaru, jeżeli zgodnie z przepisami Wspólnotowego Kodeksu Celnego jest on obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, przy czym zgodnie z art. 30 ust. 3 i 4 zajęcie towaru następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz. U. Nr 169 poz. 1771) przyjęcie towarów do depozytu organ celny potwierdza, wydając pokwitowanie.

W niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw, by przyjąć, że organy celne zastosowały wobec towarów importowanych przez stronę skarżącą depozyt celny. Bezspornie nie zostało wydane postanowienie, bez którego nie ma możliwości przyjęcia, że doszło do zajęcia towarów w rozumieniu art. 30 Prawa celnego. Nie zachodzą natomiast inne określone w art. 35 ust. 1 Prawa celnego sytuacje, w których możliwe byłoby przyjęcie, że towary te pozostają w depozycie celnym. Nie istnieje także pokwitowanie wydawane w przypadku objęcia towarów depozytem. Skoro zatem czynność objęcia towarów depozytem celnym nie została w ogóle dokonana, to tym samym za niedopuszczalną należało uznać także i skargę na tak określoną czynność.

W tym miejscu należy podkreślić, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 4 grudnia 2012 r. dotyczyło czynności uchylenia depozytu celnego i zwolnienia z dozoru celnego importowanych przez spółkę towarów.

Oznacza to, że jedynie w odniesieniu do tak określonego przedmiotu zaskarżenia wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa mógł zostać uznany za spełniony.

Strona skarżąca w toku postępowania modyfikowała pierwotne określenie przedmiotu zaskarżenia wskazując, że jest on w istocie należącą do kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. czynnością organu celnego polegającą na bezprawnym przetrzymywaniu towarów strony skarżącej.

W tym miejscu stwierdzić należy, że nie jest możliwa w toku postępowania sądowoadministracyjnego dowolna zmiana przedmiotu zaskarżenia. Tożsamość sprawy sądowoadministracyjnej kształtuje bowiem przede wszystkim jej przedmiot określony w skardze. Wiąże się to między innymi z omówioną powyżej kwestią nierozerwalnego związku między przedmiotem zaskarżenia i przedmiotem wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a także z gwarancją możliwości udzielenia przez organ administracji należytej odpowiedzi na skargę.

Gdyby jednak uznać nawet, że dokonana przez stronę skarżącą zmiana przedmiotu zaskarżenia jest w istocie jego doprecyzowaniem, to skarga musiałaby zostać odrzucona z uwagi na to, że przetrzymywanie towarów przez organ celny nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z mocy prawa, o której to czynności mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wolą ustawodawcy, który wprowadził do katalogu form działania administracji podlegających kontroli sądowej czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. było objęcie tą kontrolą takich prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych, a więc ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu. Niezbędne jest istnienie związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Stan trwającego władztwa organu celnego nad importowanym towarem, uznawany przez importera za bezprawny nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z mocy prawa mogącej podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Podkreślić należy w tym miejscu, że całkowicie odrębnym przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być bezczynność organów, która zachodzi wówczas, gdy organ administracji ma obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Jednak z powodów przedstawionych na wstępie niniejszych rozważań, rzeczą strony, zwłaszcza reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, jest określenie przedmiotu zaskarżenia w sposób pozwalający na wyznaczenie granic sprawy.

W tej sytuacji skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu.