Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3413/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 24 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Beata Osińska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 160/15 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 3 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Ł. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

M. Ł. (dalej także: skarżący) w dniu [...] kwietnia 2014 roku złożył w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. wniosek o wpis na listę radców prawnych. Jako podstawę prawną wpisu wskazał przepisy art. 25 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 24 ust. 2 ustawy o radcach prawnych podnosząc, że w okresie od 2003 roku do 2012 roku zajmował stanowisko sędziego.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 roku Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę radców prawnych uznając, że pan M. Ł. nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem Rady, analiza akt osobowych wymienionego wskazuje na liczne uchybienia w wykonywaniu zawodu sędziego, o czym świadczy szereg postępowań dyscyplinarnych, które toczyły się wobec wnioskodawcy w tym, pominięte w złożonym przez niego oświadczeniu, postępowanie zakończone orzeczeniem Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z dnia 1 kwietnia 2009 roku, sygn. akt SNO 18/09, skutkujące dyscyplinarnym przeniesieniem pana M. Ł. z Sądu Rejonowego [...] w S. do Sądu Rejonowego w J.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. w szczególności zwróciła uwagę na naganne zachowania wnioskodawcy opisane w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z dnia 10 października 2012 roku, sygn. akt SNO 43/12, orzekającego karę dyscyplinarną złożenia z urzędu sędziego, świadczące m.in. o nadużywaniu stanowiska, złej woli, uporczywości w znieważaniu kolegów sędziów, arogancji, braku skruchy i szacunku do przełożonych oraz poczuciu bezkarności.

Rada uznała, iż w toku rozmowy przeprowadzonej z wnioskodawcą w dniu [...] czerwca 2014 roku, wymieniony nie wykazał aby jego postępowanie od wydania ostatniego orzeczenia dyscyplinarnego uległo zmianie i obecnie pozwalało przyjąć, iż daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Pan M. Ł. kwestionował treść wskazanego orzeczenia Sądu Najwyższego, podważał dokonane przez sąd ustalenia faktyczne, w tym fakty naruszeń przez niego godności zawodu sędziego i zarzucał składowi orzekającemu brak bezstronności.

Z powyższych względów, w ocenie Rady, zaistniały podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych, określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie uchwałą Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 roku utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. uznając, że pan M. Ł. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wnioskodawca złożył do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie podnosząc, iż odmowa wpisu nastąpiła z naruszeniem art. art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

Minister Sprawiedliwości, decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Podstawą prawną decyzji były przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5, art. 25 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 637 z późn. zm.).

Odwołując się do dyspozycji art. 24 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości wskazał, że z dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych oraz akt osobowych pana M. Ł. wynika, że w dniu [...] maja 1997 roku ukończył on wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego uzyskując tytuł magistra prawa. Następnie odbył aplikację sądową i we wrześniu 1999 roku zdał egzamin sędziowski. W latach 2000 - 2003 pracował na stanowisku asesora sądowego kolejno: w Sądzie Rejonowym w K. i w Sądzie Rejonowym w S. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2003 roku został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w S. W związku ze zniesieniem tego Sądu, decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 roku został przeniesiony na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego [...] w S. Z kolei na mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 roku, podjętej w wykonaniu wyroku Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z dnia 1 kwietnia 2009 roku, sygn. akt SNO 18/09, orzekającego karę dyscyplinarną przeniesienia na inne stanowisko służbowe, został przeniesiony z dniem [...] czerwca 2009 roku na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w J. Zajmował je do [...] października 2012 roku, kiedy to Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny wyrokiem wydanym w sprawie, sygn. akt SNO 43/12, zmieniającym wyrok Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2012 roku, sygn. akt ASD 2/12, orzekł wobec niego karę dyscyplinarną złożenia z urzędu sędziego.

Wobec wnioskodawcy toczyły się także inne postępowania dyscyplinarne. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2006 roku, sygn. akt ASD 11/06, zmienionym częściowo przez wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2007 roku, sygn. akt SNO 30/07, pan M. Ł. został uznany winnym popełnienia przewinień służbowych z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych, za co orzeczono wobec niego kary nagany. Także na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w Poznaniu z dnia 19 marca 2010 roku, sygn. akt ASD 16/2008 uznano pana M. Ł. za winnego popełnienia przewinień dyscyplinarnych z art. 107 § 1 wskazanej ustawy. Z kolei wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2011 roku, sygn. akt ASD 3/10, zmienionym częściowo przez Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 13 września 2011 roku, sygn. akt SNO 33/11, wnioskodawca ponownie został uznany winnym popełnienia przewinienia służbowego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych, w związku z czym orzeczono wobec niego karę dyscyplinarną nagany.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że M. Ł. korzysta z pełni praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych i nie figuruje w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego.

Dokonując oceny sytuacji prawnej wnioskodawcy, organ podkreślił, że choć spełnia on wymagania formalne wynikające z art. 24 ust. 1- 4 i ust. 6 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, to jednak nie spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. Nie można bowiem przyjąć, iż jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem organu słusznie uznano, że M. Ł. nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, co zostało oparte o ustalone w toku postępowania dyscyplinarnego zachowania wnioskującego jako sędziego i szczegółowo opisane m.in. w uzasadnieniach wyroków Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego, wydanych w sprawach: sygn. akt SNO 18/09 i SNO 43/12.

Minister Sprawiedliwości wskazał na analizę postępowania wnioskodawcy, dokonaną przez sądy dyscyplinarne, prowadzącą w konsekwencji do orzeczenia wobec wymienionego kary przeniesienia na inne stanowisko służbowe a następnie najsurowszej kary złożenia z urzędu sędziego.

Organ wywodził, że czyny, za które pan M. Ł. został dyscyplinarnie ukarany, bez wątpienia są naganne, świadczą o lekceważeniu etyki zawodowej sędziego, nadużywaniu swojego stanowiska i braku odpowiedzialności. Nie mogą zatem pozostawać bez istotnego wpływu na ocenę rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Także zachowanie po złożeniu z urzędu sędziego, w tym w szczególności podczas rozmowy przeprowadzonej w [...] czerwca 2014 roku, w której wymieniony kwestionował prawomocny wyrok Sądu Najwyższego, nie świadczą o wiarygodności i odpowiedzialności wnioskodawcy.

Ostatecznie Minister Sprawiedliwości uznał, że organy samorządu radcowskiego dokonując oceny sytuacji prawnej pana M. Ł. słusznie wywiodły, iż wymieniony nie spełnia przesłanki określonej w art. 24 ust.1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że organy samorządu radcowskiego oraz Minister Sprawiedliwości, rozstrzygając sprawę wniosku o dokonanie wpisu na listę radców prawnych, są uprawnione do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy osoba ubiegająca się o wpis spełnia wszystkie przesłanki z art. 24 ustawy o radcach prawnych, w tym czy jest ona nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Przy czym powyższa przesłanka ma charakter uznaniowy.

Od powyższej decyzji M. Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o dopuszczenie dowodu z przesłuchania wszystkich osób piastujących funkcję sędziów dyscyplinarnych, rzeczników dyscyplinarnych i pracowników Ministerstwa Sprawiedliwości orzekających w sprawie oraz zażądanie od organu odmawiającego wpisu przedstawienia dowodów na których oparł swoja decyzję uznaniową. W ocenie skarżącego odmowa wpisu na listę nastąpiła z pogwałceniem obowiązujących przepisów ustawy o radcach prawnych, albowiem spełnia on wszystkie wymogi określone w tej ustawie łącznie z przepisem art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja godzi w konstytucyjne prawo do swobodnego wykonywania działalności, jak również w jego dobra osobiste. Ministerstwo Sprawiedliwości przyjęło za prawdziwe stwierdzenia pracodawcy szkalujące skarżącego, które są w jego ocenie sporne, gdyż toczy się sprawa przed Sądem Pracy o przywrócenie strony do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Skarżący podkreślił, iż nigdy nie dopuścił się żadnego wykroczenia ani naruszenia przepisów prawa, zaś wszystkie postępowania dyscyplinarne dotyczyły tzw. przewinień służbowych (opartych na twierdzeniach tych samych przełożonych sędziego, którzy dopuścili się poważnych nadużyć) i były spowodowane zemstą przełożonych za wytknięcie nieprawidłowości, uczynione z zachowaniem drogi służbowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Sprawiedliwości, który rozpoznając sprawę jako konkretny przypadek, indywidualnie, w oparciu o ustawowe kryteria, uznał, że skarżący - M. Ł. spełnia formalne przesłanki wpisu, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o radcach prawnych, gdyż ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej, uzyskał tytuł magistra, korzysta w pełni z praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych. Spełnia także, wynikający z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, wymóg w zakresie zajmowania stanowiska sędziego.

Podstawą utrzymania w mocy uchwał organów samorządu radcowskiego odmawiających wpisu skarżącego na listę radców prawnych było ustalenie, że wymieniony nie spełnia przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, dotyczącej nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, iż organy samorządu radcowskiego dokonały oceny materiału dowodowego w ramach przysługującej z mocy prawa swobodnej oceny tych dowodów, nie zastępując jej w żadnym stopniu oceną dowolną.

Sąd I instancji wskazał, że zasadniczymi dowodami, podlegającymi analizie organów rozpoznających kontrolowaną sprawę były: decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 roku, podjęta w wykonaniu wyroku Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z dnia 1 kwietnia 2009 roku, sygn. akt SNO 18/09, orzekającego karę przeniesienia na inne stanowisko służbowe, wyrok Sądu Najwyższego - Sąd Dyscyplinarnego sygn. akt SNO 43/12, zmieniający wyrok Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2012 r., sygn. akt ASD 2/12, orzekający wobec skarżącego karę dyscyplinarną złożenia z urzędu sędziego. Ranga ww. dowodów słusznie została potraktowana jako przesądzająca o nie spełnianiu przez skarżącego przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, w tym zwłaszcza ostatni z dowodów, przesądzający o nieprzydatności skarżącego do zawodu sędziego z uwagi na uchybienia zasadom deontologii tego zawodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, iż wobec skarżącego toczyły się także inne postępowania dyscyplinarne. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2006 roku, sygn. akt ASD 11/06, zmienionym częściowo przez wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2007 roku, sygn. akt SNO 30/07, skarżący został uznany winnym popełnienia przewinień służbowych z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych, za co orzeczono wobec niego karę nagany. Także na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w Poznaniu z dnia 19 marca 2010 roku, sygn. akt ASD 16/2008 uznano pana M. Ł. za winnego popełnienia przewinień dyscyplinarnych z art. 107 § 1 wskazanej ustawy. Z kolei wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2011 roku, sygn. akt ASD 3/10, zmienionym częściowo przez Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 13 września 2011 roku, sygn. akt SNO 33/11, skarżący ponownie został uznany winnym popełnienia przewinienia służbowego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych, w związku z czym orzeczono wobec niego karę dyscyplinarną nagany.

Sąd I instancji wywodził, że utrwalone orzecznictwo sądowo-administracyjne, jako cechy nieskazitelności charakteru wskazuje szlachetność, prawość, uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, odpowiedzialność za własne czyny i słowa, odwagę cywilną, czyli cechy wartościujące kandydata w sferze etyczno-moralnej. Oznacza to także pełną wiarygodność kandydata i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających te cechy.

Sąd I instancji, odwołując się do poglądów judykatury wskazywał, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego należy rozumieć taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność, oraz że nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter kandydata.

Analizując ocenę spełnienia przez M. Ł. przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, dokonaną przez organy samorządu radcowskiego, Sąd I instancji ponownie wskazał, iż została ona oparta na wszelkich znanych okolicznościach dotyczących skarżącego. Zdaniem Sądu, słusznie uznano, że nie jest on nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, co zostało oparte o ustalone w toku postępowania dyscyplinarnego jego zachowania jako sędziego i szczegółowo opisane m.in. w uzasadnieniach wyroków Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego, wydanych w sprawach: sygn. akt SNO 18/09 i SNO 43/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazywał, że z oceny postępowania skarżącego, dokonanej przez sądy dyscyplinarne wynika, że skarżący dopuścił się szeregu zachowań przynoszących ujmę godności sędziego i naruszających obowiązki określone w ślubowaniu oraz zasadach etyki sędziów. Jego postępowanie cechowała wyjątkowa niepoprawność i uporczywość w znieważaniu i zniesławianiu sędziów, rażąca arogancja wobec przełożonych, brak skruchy i duże nasilenie złej woli. Swoim zachowaniem sprzeniewierzył się obowiązkom wynikającym z roty ślubowania, które złożył obejmując urząd sędziego, to jest między innymi obowiązkowi stania na straży prawa i kierowania się zasadami godności i uczciwości. Sądy dyscyplinarne stwierdziły także iż wielokrotnie, w sprawach należących do jego referatu uchybił sprawności postępowania, nie podejmując w nich czynności i doprowadzając do nieusprawiedliwionej przewlekłości postępowania. Nadto, w czasie kontroli drogowej, w sposób lekceważący odnosił się do funkcjonariuszy Policji.

Czyny, za które pan M. Ł. został dyscyplinarnie ukarany, zasadnie zostały uznane za naganne, świadczące o lekceważeniu etyki zawodowej sędziego, nadużywaniu swojego stanowiska i braku odpowiedzialności, co rzutuje w sposób istotny na przesłanki sine qua non wykonywania zawodu radcy prawnego, określone w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Zdaniem Sądu I instancji, organy słusznie też oceniły w sposób niekorzystny dla skarżącego w kontekście powyższych przesłanek jego zachowanie po złożeniu z urzędu sędziego, w tym w szczególności podczas rozmowy przeprowadzonej [...] czerwca 2014 roku, w której wymieniony kwestionował prawomocny wyrok Sądu Najwyższego. Odnosząc się do argumentacji skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że dla oceny ustaleń dokonanych przez sądy dyscyplinarne, a co za tym idzie dla oceny przesłanki wpisu na listę radców prawnych, określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, nie ma znaczenia wniesienie sprawy, która toczy się przed Sądem Rejonowym w Lubaniu w sprawie sygn. akt IV P 272/12. Zgodnie bowiem z art. 110 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 427 z późn. zm.), w sprawach dyscyplinarnych sędziów właściwe są sądy dyscyplinarne, to jest sądy apelacyjne w pierwszej instancji i Sąd Najwyższy w drugiej instancji. Przy czym, zgodnie z art. 122 tej ustawy, od wyroku sądu dyscyplinarnego drugiej instancji kasacja nie przysługuje, co jednak nie powoduje pozbawienia stron prawa do rzetelnego procesu, gdyż zachowane są konstytucyjne standardy dwuinstancyjności wynikające z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wnioski dowodowe skarżącego w oparciu o art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd I instancji podkreślił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawierając wszelkie niezbędne elementy, w tym logiczny tok rozumowania organu, poprzedzający powzięcie decyzji.

W świetle powyższego, zarzuty naruszenia art. 17 ust. 2 w związku z art. 22 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, jak również art. 30 - 32, art. 42 ust. 3, art. 45, art. 47, art. 54 ust.1 i art. 60 Konstytucji RP zostały uznane za bezzasadne.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. Ł., zaskarżając go w całości.

W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

I. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego ustalonego przez Ministra Sprawiedliwości bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny w kontekście zastosowania prawa materialnego w postaci art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, tj. przyjęcie stanu faktycznego ustalonego przez organ administracyjny i pominięcie podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących powodów wszczęcia wobec niego postępowań dyscyplinarnych stanowiących podstawę wydania przez Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny wyroku z dnia 10 października 2012 r. w sprawie o sygn. akt SNO 43/12, a sprowadzających się do występowania konfliktów na linii skarżący - przełożony, którego zaistnienie w przyszłości wobec specyfiki wykonywania samodzielnej praktyki radcowskiej pozostaje wykluczone;

II. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy w kontekście zastosowania prawa materialnego w postaci art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych i uznanie, że organy administracyjne słusznie ustaliły, iż skarżący M. Ł. swym zachowaniem po złożeniu z urzędu sędziego, w tym w szczególności podczas rozmowy przeprowadzonej [...] czerwca 2014 roku, nie wykazał aby jego postępowanie od wydania ostatniego orzeczenia dyscyplinarnego uległo zmianie i obecnie pozwalało przyjąć, iż daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, (art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych) podczas gdy wskazana rozmowa z uwagi na treść jak i obecny status skarżącego w oczywisty sposób nie może wskazywać na jego dalsze negatywne zachowanie, przybierające postać dotychczas zarzucanych mu uchybień dyscyplinarnych.

Skarżący kasacyjnie podnosił, że konsekwencją powyższych naruszeń i wadliwie ustalonego stanu faktycznego pozostawało nieprawidłowe uznanie występowania w sprawie braku przesłanek do zastosowania względem skarżącego przepisu art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, skutkujące oddaleniem skargi i podtrzymaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwej decyzji organu administracyjnego.

Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Żadna z wymienionych w nim sytuacji nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Granice skargi kasacyjnej są zatem wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przed odniesieniem się do przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wyraźnie podkreślić, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, a ogranicza się jedynie do kwestii podanych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Wobec związania podstawami skargi kasacyjnej, dla jej skuteczności wymagane jest prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania w petitum skargi przepisów prawa, którym według skarżącego uchybił Sąd I instancji, określenia jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu odnoszącego się ściśle do wskazanych naruszeń, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa w przywołanym przepisie, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji, który to związek przyczynowy musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego ustalonego przez Ministra Sprawiedliwości bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny w kontekście zastosowania prawa materialnego.

Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynikają obowiązki Sądu I instancji w zakresie sporządzenia uzasadnienia. Przepis ten określa elementy, które musi posiadać uzasadnienie wyroku, by mogło zostać uznane za poprawne pod względem formalnym. Inaczej rzecz ujmując, z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynikają składniki uzasadnienia, a nie ich merytoryczna trafność. Oznacza to, że uzasadnienie wyroku z tego punktu widzenia jest oceniane pod kątem spełnienia wymogów formalnych, a nie jego merytorycznej poprawności. Wadliwość uzasadnienia w zakresie merytorycznym, zatem stanowiska prezentowanego przez Sąd I instancji co do oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, może być kwestionowana przez skargę kasacyjną, ale tylko poprzez stawianie zarzutów w odniesieniu do naruszeń prawa procesowego lub materialnego, a nie może być wiązana z naruszeniem warunków formalnych z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna w zakresie analizowanych zarzutów próbuje kwestionować zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez organy samorządu radcowskiego i Ministra Sprawiedliwości poprzez kwestionowanie poprawności uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. Kwestie te z całą pewnością nie mieszczą się w treści art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł w uzasadnieniu wymagane tym przepisem elementy, a mianowicie wskazał podstawę prawną wyroku i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, przedstawił stan sprawy, istotę zarzutów skargi i stanowiska stron oraz dokonał ich oceny w kontekście prawidłowości odmowy wpisu skarżącego na listę radców prawnych.

Sąd I instancji wyjaśnił w sposób prawidłowy, dlaczego w niniejszej sprawie uznał, że nie doszło do naruszenia prawa przy odmowie wpisu skarżącego na listę radców prawnych, a w konsekwencji dlaczego skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości została oddalona. Zawarty w uzasadnieniu wyroku wywód w sposób logiczny i jasny przedstawia stanowisko Sądu I instancji dotyczące zaakceptowania stanowiska organu, co do uznania braku po stronie skarżącego przesłanek, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Ustalenia poczynione w sprawi w znacznej mierze poczynione zostały w oparciu o prawomocne wyroki Sądu Najwyższego wydane w sprawach dyscyplinarnych dotyczących skarżącego.

Zarzucana przez skarżącego wadliwość uzasadnienia wyroku Sądu I instancji może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, gdy uzasadnienie nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09, wyroki NSA: z dnia 28 września 2009 r., I OSK 1605/09, z dnia 27 października 2010 r., II GSK 900/09, z dnia 5 listopada 2010 r., II OSK 1713/10, z dnia 30 listopada 2012 r., II FSK 745/11; dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), co w niniejszej sprawie nie ma miejsca bowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak akceptacji skarżącego dla dokonanej przez Sąd I instancji oceny prawnej, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżący nie może bowiem poprzez wskazany zarzut podważać zaaprobowanej przez Sąd I instancji podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, (wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11, z dnia 13 maja 2013 r., II FSK 358/12; dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, pomimo że skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia przepisów postępowania w ustaleniu stanu faktycznego sprawy w sposób wadliwy, to równocześnie nie podważa elementów stanu faktycznego wskazanych przez organy. Nie zaprzecza bowiem, że w stosunku do niego wydane zostały orzeczenia dyscyplinarne, nie kwestionuje ich treści, zaś stawianymi zarzutami usiłuje podważyć ocenę tych rozstrzygnięć oraz dokonaną przez organy i zaaprobowaną przez Sąd I instancji ocenę zachowania skarżącego w czasie rozmowy z [...] czerwca 2014 r. Zarzuty takie nie mieszczą się w podstawie prawnej art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych i wobec tego nie mogą zostać uznane za usprawiedliwione.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie nie podważył w skuteczny sposób zgodności z prawem zaskarżonego wyroku i z tego powodu na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.