Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1780/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 83 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1497/14 w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1498/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. Poz. 267, dalej jako: "k.p.a."), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], którą odmówił K. M. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o zmianę decyzji i przyznanie mu świadczenia

w drodze wyjątku.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł

o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r. oddalił skargę K. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, bowiem jak prawidłowo ustalił organ, nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki, niezbędne – w świetle art. 83 ust. 1 ustawy

z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., Poz. 1440 ze zm., dalej jako: "ustawa o emeryturach i rentach")

– do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Sąd I instancji podkreślił, że

w przedmiotowej sprawie Prezes ZUS słusznie wywiódł, że nie została spełniona przesłanka "szczególnych okoliczności", dla których ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego w trybie zwykłym. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ szczegółowo wskazał okresy podlegania ubezpieczeniu oraz okresy, w których zmarły nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem. Z akt sprawy wynika, że zmarły w wieku 38 lat P. M. posiadał udowodniony okres składkowy wynoszący 6 miesięcy i 21 dni. Natomiast w 10–leciu przed dniem śmierci, t.j. przed 26 grudnia 2010 r., został udowodniony okres ubezpieczenia wynoszący zaledwie

1 miesiąc i 13 dni, przy czym nie zostały wykazane jakiekolwiek szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w podjęciu zatrudnienia

i nabyciu przez zmarłego ojca dziecka uprawnień do świadczenia ustawowego. Sąd

I instancji stwierdził, że tak krótki okres ubezpieczenia (1 miesiąc i 13 dni w 10–leciu przed dniem śmierci) i brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pacy, dowodzi braku jakichkolwiek szczególnych okoliczności uniemożliwiających przezwyciężenie przeszkód w podjęciu zatrudnienia. Sąd stwierdził również, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i tym samym nie można jego decyzji zarzucić dowolności rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w imieniu skarżącego wniosła ustanowiona z urzędu adwokat. Na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Poz. 270; dalej jako: "p.p.s.a.") zaskarżyła powołany wyrok

w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku

z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania, dokonania oceny prawnej oraz ustosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do podniesionych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie, w dniu 10 lutego 2015 r., zarzutów, t.j.:

- naruszenia przepisów postępowania, t.j. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienia powodów, dla których uznał, że w sprawie tej nie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające niespełnienie warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty;

- naruszenie przepisów postępowania, t.j. art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stronie (która w postępowaniu administracyjnym nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika), że ustalenie przyczyny długotrwałego pozostawania bez pracy, a tym samym nieopłacania składek na ubezpieczenie społeczne należy do istotnych okoliczności faktycznych sprawy, od których m. in. uzależnione jest uzyskanie prawa do tzw. rodzinnego świadczenia rentowego w drodze wyjątku;

- naruszenie art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez brak ustalenia powodów zaniechania przez zmarłego uprawnionego świadczenia pracy

i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, co uniemożliwiło dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu ponownie rozpoznającego sprawę, poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego oraz uchylenie się od szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej.

W oparciu o powyższe pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu

w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty stanowiące rozwinięcie podniesionych w petitum zarzutów.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania przez organ podniesionych przez pełnomocnika na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. Zarzuty powołane na rozprawie były zarzutami z punktu widzenia sprawy istotnymi. Pełnomocnik wskazała wprost przepisy, co do których Sąd w ogóle się nie odniósł

z tego też powodu uzasadnienie wyroku nie spełnia wymagań w zakresie powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Powyższe naruszenie uniemożliwia również odtworzenie toku rozumowania Sądu, a w konsekwencji precyzyjne odniesienie się do motywów wyroku w skardze kasacyjnej.

Ponadto w ocenie pełnomocnika Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie zaniechał kontroli działalności organu administracji, który wydał zaskarżone decyzje z naruszeniami istotnych przepisów postępowania, bowiem Prezes ZUS nie zbadał dokładnie przyczyn niespełnienia przez zmarłego P. M. wymogów do uzyskania uprawnień do świadczeń na zasadach ogólnych, ograniczył się tylko do wskazania okresu zatrudnienia uprawnionego, stwierdzenia, że wobec zmarłego ojca dziecka nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy oraz braku w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów potwierdzających aktywność ojca skarżącego w poszukiwaniu pracy. Natomiast nie ustalono powodu braku aktywności zawodowej i nieświadczenia pracy w pozostałym okresie. W związku powyższym, zdaniem pełnomocnika, przyjęcie przez organ, że w sprawie nie zachodziły szczególne okoliczności powodujące, że ojciec skarżącego nie nabył uprawnień na zasadach ogólnych było przedwczesne, bowiem te okoliczności nie zostały w ocenie pełnomocnika w ogóle ustalone.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny

i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Złożony w niniejszej sprawie środek odwoławczy spełnia wymogi właściwe dla skargi kasacyjnej. Ponadto w związku z tym, że w omawianej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej – zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli naruszeniu przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powinien rozstrzygnąć kwestię, czy doszło do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a.

– nienależytego wykonania obowiązku kontroli – w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku polegające na całkowitym braku rozpoznania, dokonania oceny prawnej oraz ustosunkowania się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do podniesionych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. zarzutów, tj. naruszenia: art. 7

w zw. art. 77 §, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa z kolei art. 1 § 2 ustawy

z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej jako: "p.u.s.a."), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach: oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji.

Z kolei w myśl art. 141 § 4 uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli

w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zwięzłe przedstawienie stanu sprawy powinno natomiast zawierać relację z dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie do rozprawy przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że "zwięzłe przedstawienie stanu sprawy" powinno obejmować odniesienie się do ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego przez prowadzący je organ. Jednakże obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, ale również ich ocenę pod względem zgodności z prawem (wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., FSK 2123/04).

W uzasadnieniu wyroku sąd ma obowiązek przedstawić nie tylko zarzuty zawarte

w skardze, ale także podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, co obejmuje także odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku zarzutów skargi powinno polegać na podaniu treści tych zarzutów, a jeżeli ich w skardze nie sformułowano – na wskazaniu podniesionych przez skarżącego "naruszeń prawa" lub "interesu prawnego". Oznacza to, że wadliwe jest takie rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny, gdy sąd ten nie rozpatrzy i nie oceni kwestii prawnych wynikających z zarzutów podniesionych w skardze (wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r., II OSK 1457/11). Co do zasady, przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. wymaga ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w skardze, jednakże brak tego, jak również skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a pominięcie wątków, które mają charakter uboczny i na rozstrzygniecie nie wpływają nie stanowi uchybień, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd nie musi odnosić się do wszystkich zagadnień podniesionych w skardze, jeśli nie mają one istotnego znaczenia dla końcowego wyniku kontroli zaskarżonego aktu lub czynności (postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1810/10). Zgodnie z art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z przepisu tego wynika m.in., że sąd administracyjny ma obowiązek umotywowania swojego stanowiska co do zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, a więc przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do jego podjęcia. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. wyrok NSA

z dnia 4 stycznia 2006 r., I FSK 372/05). Motywy wyroku muszą być zatem jasne

i przekonujące oraz stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2006 r., II OSK 632/05). Z treści uzasadnienia powinno ponadto wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je

z ustaleniami poczynionymi przez organy i z materiałem dowodowym sprawy (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., II GSK 812/09). Powyższe wymagania co do uzasadnienia orzeczenia sądowego mają prowadzić do tego, aby uzasadnienie to było sporządzone w taki sposób, aby możliwa była kontrola instancyjna tego wyroku.

Dokonując oceny uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem spełnienia wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., należy zauważyć (biorąc pod uwagę okoliczności sprawy), że możliwe jest odtworzenie przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji oddalając skargę. W rozpoznawanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jakie ustalenia faktyczne organu administracji uznał za udowodnione, a przyjęty przez niego stan faktyczny znajduje uzasadnienie w aktach sprawy, co nie pozostaje w sprzeczności

z przepisami prawa. Zatem uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie w sposób umożliwiający dokonanie właściwej kontroli instancyjnej. Natomiast zarzucana przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie wadliwość uzasadnienia nie jest tego rodzaju, aby czyniła niemożliwą kontrolę zaskarżonego wyroku. Wprawdzie istotnie zauważono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się do podniesionych na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. przez pełnomocnika skarżącego zarzutów, niemniej jednak z treści protokołu rozprawy (k. 36 akt) nie wynika jakoby pełnomocnik wskazywał na rozprawie na jakiekolwiek naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji (z akt sprawy wynika jedynie, że naruszenia te podniesione zostały dopiero w skardze kasacyjnej). W związku z powyższym Sąd I instancji nie mógł rozpoznać, ustosunkować się ani dokonać oceny prawnej tychże zarzutów. Tym samym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może wywołać skutku w postaci uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. polegający na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu ponownie rozpoznającego sprawę. Z treści rozpoznawanej skargi kasacyjnej wynika, że zdaniem pełnomocnika skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę, mimo że sprawa w postępowaniu administracyjnym nie została należycie wyjaśniona, a organ administracji publicznej nie przestrzegał przede wszystkim ogólnych zasad procedury administracyjnej. Ponadto według autora skargi kasacyjnej stan sprawy został przedstawiony wybiórczo, nie odniesiono się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego oraz uchylono się od szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej. Zarzut ten należy uznać za bezzasadny, gdyż nie znajduje on odzwierciedlenia w aktach przedmiotowej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy orzekające nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy

w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanki określonej w art. 83 ust.

1 ustawy o emeryturach i rentach, tj. wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku umożliwiającego przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Sąd

I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, zobligowany był wszechstronnie zbadać stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy,

w szczególności stanowisko organu administracji na tle obowiązujących przepisów prawa, a także twierdzeń przedstawiciela ustawowego skarżącego i jego zarzutów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie wywiązał się z tej powinności uznając, że kontrolowane przez niego postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, nie uchybia ogólnym regułom postępowania, sprawa dojrzała do rozstrzygnięcia, ustalenia faktyczne zostały poczynione poprawnie, w oparciu o wiarygodny i wyczerpujący materiał dowodowy,

a rozważania prawne są przekonujące i nie są dowolne. Trzeba tu mieć na uwadze, że podejmowane, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, decyzje mają charakter uznaniowy, co oznacza, że ich kontrola sądowa jest ograniczona, a przedmiotowe świadczenie ma charakter wyjątkowy. Przy czym zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami

o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Niepodobna zatem podważyć formalnej strony zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji podzielić stanowiska o uchybieniach procesowych popełnionych przez Sąd I instancji.

W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres

i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej

z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy orzekające nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanki określonej w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, tj. wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku umożliwiającego przyznanie świadczenia specjalnego.

Zatem nie ma podstaw do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.