Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 232/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 31, art. 27, art. 28
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 4 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2019 roku sprawy ze skargi M.Z. oraz B. Z. i K. Z. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – matkę M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. A 8/1 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda Ł. na podstawie art. 31 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1382 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania M.Z. wraz z małoletnimi dziećmi B.Z. i K.Z. na pobyt stały w lokalu nr 11 przy ul. A.105/107 w Ł.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 12 października 2018 r. M.Z. wraz z małoletnimi dziećmi B.Z. i K.Z. wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. Wniosek został złożony na druku "zgłoszenie pobytu stałego", który nie zawierał potwierdzenia pobytu dokonanego przez najemcę, właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu.

W dniu 29 października 2018 r. organ meldunkowy wystąpił do Ax. w Ł. z prośbą o udzielenie informacji o posiadanym stanie faktycznym dotyczącym przedmiotowego lokalu. Z udzielonych przez zarządcę nieruchomości informacji wynikało, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje Ba.Z. wraz z córką E.Z., która po wygaśnięciu umowy nie złożyła wniosku o jej przedłużenie w związku z powyższym naliczane są opłaty za bezumowne zajmowanie przedmiotowego lokalu. Według wiedzy administratora nieruchomości M.Z. wraz z dziećmi nie zamieszkuje w spornym lokalu. W związku z powyższym organ prowadzący postępowanie w dniu 15 listopada 2018 r. przeprowadził w przedmiotowym lokalu kontrolę meldunkową. W lokalu zastano Ba.Z. i R.Z. - rodziców wnioskodawczyni. W wyniku dokonanych ustaleń potwierdzono, że M.Z. ani jej dzieci nigdy nie zamieszkiwały w przedmiotowym lokalu. Ba.Z. potwierdziła również, że lokal zajmowany jest bez aktualnej umowy najmu ale zamierza uregulować ten stan. Wskazała jednak, że nie widzi możliwości zamieszkania córki z dziećmi w przedmiotowym lokalu.

W dniu 21 listopada 2018 r. wnioskodawczyni złożyła pisemne oświadczenie, w którym potwierdziła, że faktycznie nie zamieszkuje w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. Wystąpiła o zameldowanie z uwagi na małoletnie dzieci, które nie posiadają adresu zameldowania. Podała, że zamieszkuje w wynajętym lokalu nr 23 przy ul. B. 1 w Ł.

Ax. w piśmie z dnia 21 listopada 2018 r. podtrzymał wcześniej wyrażone stanowisko i nie wyraził zgody na zameldowanie M.Z. wraz z małoletnimi dziećmi pod wskazanym powyżej adresem.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił zameldowania M.Z. wraz z małoletnimi dziećmi - B. i K.Z. na pobyt stały w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że z ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych bezspornie wynika, że wnioskodawczyni nie zamieszkuje w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. Zgodnie z cyt. ustawą o ewidencji ludności zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i nie przesądza o prawie do lokalu. Skoro w trakcie prowadzonego postępowania nie potwierdzono faktu stałego, bądź czasowego zamieszkania w lokalu, to w przedmiotowej sprawie zasadna była odmowa zameldowania M.Z. wraz z małoletnimi dziećmi B. i K.Z. na pobyt stały w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest bowiem fizyczne zamieszkiwanie osoby w określonym miejscu i skupienia tam centrum życiowego.

Od powyższej decyzji M.Z. złożyła odwołanie, w którym zarzucając naruszenie:

- art. 29 ustawy o ewidencji ludności poprzez odmowę zameldowania dzieci obywateli polskich zamieszkujących na terytorium RP, podczas gdy zameldowania w takim przypadku dokonuje z urzędu kierownik urzędu stanu cywilnego sporządzający akt urodzenia;

- art. 24 ust. 1 cyt. ustawy przez odmowę zameldowania na pobyt stały skarżącej w sytuacji gdy w wyroku orzekającym eksmisję orzeczono o uprawnieniu strony skarżącej do lokalu socjalnego, a brak zameldowania w przedmiotowym lokalu wynika jedynie z zaniedbania matki skarżącej – B.Z., która nie dokonała zameldowania córki i wnuków oraz podała nieprawdę podczas kontroli meldunkowej w lokalu;

- art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przez bezpodstawne uznanie, że strona nie przebywa w lokalu z zamiarem stałego pobytu, podczas gdy skarżąca nie opuściła dobrowolnie swego miejsca zamieszkania z zamiarem zamieszkania na stałe w innym miejscu, uczyniła to, gdy była w ciąży, w trosce o dobro nienarodzonego dziecka, z uwagi na trudne warunki lokalowe i zachowanie rodziców.

M.Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o zameldowaniu na pobyt stały pod przedmiotowym adresem.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że przyznano jej prawo do lokalu socjalnego i zawarła umowę najmu lokalu położonego w Ł. przy ul. A. 105/107 m 11, jednakże jej matka nie zameldowała jej oraz dzieci i nie przedłużyła umowy najmu lokalu. Warunki mieszkaniowe oraz atmosfera w lokalu były trudne, co zmusiło ją do opuszczenia lokalu. Skarżąca podkreśliła jednak, że nie miała zamiaru rezygnować w przedmiotowego lokalu. Wskazała, że podczas kontroli meldunkowej jej matka podała nieprawdziwe informacje, ponieważ skarżąca nie chciała dać jej pieniędzy na zakup alkoholu. Skarżąca podkreśliła, że z siostrą pozostaje w dobrych relacjach i nie rozumie dlaczego zgodę na zameldowanie musi wyrazić jej matka skoro skarżąca, tak samo jak jej matka uzyskała prawo do ww. lokalu socjalnego i podpisała z Miastem Ł. umowę o najem przedmiotowego lokalu. Zdaniem skarżącej cała sytuacja wynikła ze złej woli matki i jej niedbalstwa, która nadal nie podpisała i nie przedłużyła umowy najmu lokalu socjalnego co dowodzi, że lekceważy ciążące na niej obowiązki, a skutki ponosi skarżąca i jej małoletnie dzieci. Zdaniem skarżącej niesłusznie odmówiono zameldowania jej i dzieciom, gdyż zgodnie z ustawą, zameldowania z urzędu powinien dokonać urząd sporządzając akt urodzenia. Strona wskazała, że nie opuściła miejsca stałego pobytu, ponieważ cały czas zamierza w nim przebywać i chce być zameldowana wraz z dziećmi. W obecnym miejscu pobytu nie zamierza pozostać na stałe. Podkreśliła, że na skutek atmosfery w domu i konfliktów rodzinnych, będąc w ciąży zdecydowała się chronić dziecko i czasowo zamieszkać w innym lokalu, jednak jej wolą nie była rezygnacja z lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł.

Wskazaną na wstępie decyzją Wojewoda Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przesłanki zameldowania zostały określone w art. 25 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Oznacza to, jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest fizyczne przebywanie osoby w miejscu pobytu stałego i skupienie tam swego centrum życiowego. Innymi słowy dla dokonania czynności zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu, ale i faktyczne zamieszkanie w lokalu, co powinno być dodatkowo potwierdzone na formularzu meldunkowym przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu.

Stosownie do treści art. 28 ust. 2 ustawy, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy, przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego oraz - do wglądu - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Czynność zameldowania na pobyt stały będzie zatem mogła zostać dokonana, o ile wnioskodawca będzie faktycznie przebywać w miejscu zameldowania z zamiarem stałego pobytu i przedstawi potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego. Zamiar natomiast stałego przebywania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem należy oceniać na podstawie obiektywnych kryteriów, a nie tylko ustnych, czy pisemnych deklaracji strony.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie spełniała powyższych wymogów w momencie złożenia wniosku o zameldowanie na pobyt stały, w związku z powyższym organ pierwszej instancji zobowiązany był przeprowadzić postępowanie administracyjne. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej.

W dniu 12 października 2018 r. skarżąca złożyła formularze zgłoszenia pobytu stałego w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107, dla siebie oraz małoletnich dzieci - B.Z. i K.Z. Złożone druki zgłoszenia pobytu nie zawierały potwierdzenia, że osoby zgłaszane przebywają pod wskazanym adresem, dokonanego przez podmiot posiadający tytuł prawny do lokalu. Strona załączyła do formularzy zgłoszenia jedynie kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2013 r., z którego wynika obowiązek opróżnienia lokalu przy ul. O. w Ł. przez wnioskodawczynię i jej prawo do lokalu socjalnego zaproponowanego przez gminę - Miasto Ł. Ponadto załączyła wniosek o przesyłanie kierowanej do niej korespondencji na adres ul. B. 1 m. 23 w Ł.

Bezspornym zatem jest, że skarżąca nigdy nie była zameldowana na pobyt stały (lub czasowy) i nie zamieszkiwała pod ww. adresem. Zamieszkują tam inni członkowie jej rodziny - aktualnie bez tytułu prawnego. Jak bowiem wynika z informacji nadesłanej przez zarządcę nieruchomości (tj. pismo Ax. z dnia 7 listopada 2018 r.) umowa najmu lokalu socjalnego nr 11 przy ul. 105/107 w Ł. wygasła w dniu 11 listopada 2015 r. natomiast skarżąca zamieszkuje wraz z synami w wynajmowanym mieszkaniu przy ul. B. 1 m 23 w Ł. (jak wynika z ww. pisma Ax. co najmniej od dnia 2 grudnia 2014 r.).

Fakt nieprzebywania pod ww. adresem potwierdziła również sama skarżąca w pisemnym oświadczeniu z dnia 21 listopada 2018 r. oraz wynik kontroli meldunkowej przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2018 r. przez pracowników Urzędu Miasta Ł. Strona nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, albowiem nie stanowi tytułu prawnego sam wyrok sądu orzekający o uprawnieniu do lokalu socjalnego. W świetle art. 28 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilnoprawna, odpis z księgi wieczystej albo wyciąg z działów I i II księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu. Tytułem prawnym do lokalu byłaby ważna umowa najmu lokalu socjalnego zawarta z gminą - Miastem Ł., takiego tytułu prawnego do lokalu strona jednak nie posiada, a zatem sama nie mogła potwierdzić faktu pobytu w lokalu.

Dodatkowo pomimo deklarowanego zamiaru stałego pobytu w spornym lokalu, nie ma nawet obiektywnych, w ocenie samej skarżącej możliwości na zamieszkanie pod wskazanym adresem wraz z dziećmi - z uwagi na trudne warunki mieszkaniowe i zachowanie lokatorów.

W ocenie organu odwoławczego bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji pozostają argumenty podniesione w odwołaniu, że zameldowania powinien dokonać z urzędu kierownik urzędu stanu cywilnego oraz że w wyroku orzeczono o uprawnieniach strony do lokalu socjalnego i że brak zameldowania wynikał z zaniedbania matki skarżącej, a nie dobrowolnego opuszczenia miejsca zamieszkania, albowiem powyższe okoliczności nie zmieniają faktu, że skarżąca nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Nie zostały więc zrealizowane przesłanki do zameldowania skarżącej się wraz z jej małoletnimi synami w przedmiotowym lokalu.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 29 cyt. ustawy, zameldowania w stosunku do dzieci obywateli polskich urodzonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dokonuje z urzędu kierownik urzędu stanu cywilnego sporządzający akt urodzenia. Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje z dniem sporządzenia aktu urodzenia, w miejscu stałego albo czasowego pobytu rodziców albo tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie przebywa. Z uwagi na fakt, że M.Z. nie była zameldowana na pobyt stały lub czasowy, a dzieci faktycznie przebywały z nią, to kierownik urzędu stanu cywilnego nie mógł dokonać czynności zameldowania w stosunku do dzieci.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że zamieszczenie w ewidencji ludności wpisu o pobycie stałym skarżącej wraz z dziećmi, pod adresem w Ł. przy ul. A. 105/107 (choć faktycznie przebywają pod innym dresem, tj. przy ul.B. 1 m 23 w Ł.), prowadziłoby do wykazania nieprawdy i byłoby sprzeczne z celem prowadzenia ewidencji, o którym mowa w art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem, zameldowanie na pobyt stały (lub czasowy) służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Postępowanie o zameldowanie na pobyt stały ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy, zaś decyzje w przedmiocie zameldowania na pobyt stały, względnie odmowy takiego zameldowania nie tworzą i nie odbierają uprawnień do lokalu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania, tj.

1. art. 29 ustawy o ewidencji ludności poprzez bezpodstawną odmowę zameldowania (mimo złożenia wniosku przez przedstawicielkę ustawową) w stosunku do dzieci obywateli polskich zamieszkujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej urodzonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy zameldowania w takim przypadku dokonuje z urzędu kierownik urzędu stanu cywilnego sporządzający akt urodzenia,

2. art. 24 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez bezpodstawną odmowę zameldowania na pobyt stały skarżących, podczas gdy w wyroku orzekającym eksmisję orzeczono o uprawnieniu strony lokalu socjalnego, a brak zameldowania w przedmiotowym lokalu socjalnym wynika jedynie z zaniedbania matki skarżącej – B.Z., która nie dokonała zameldowania córki i wnuków oraz podała nieprawdę podczas kontroli meldunkowej w lokalu,

3. art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przez bezpodstawne uznanie, że skarżąca nie przebywa w lokalu położonym przy ul. A. 105/107 m. 11 w Ł. z zamiarem stałego przebywania, podczas gdy nie opuściła dobrowolnie swego miejsca zamieszkania z zamiarem zamieszkania na stałe w innym miejscu, uczyniła to bowiem gdy była w ciąży i w trosce o dobro nienarodzonego dziecka. Nie mogła przebywać w lokalu skrajnie zadymionym (matka skarżącej Ba.Z. jest osobą palącą) oraz w atmosferze stałych kłótni, awantur i bijatyk, bowiem rodzice skarżącej Ba.Z. i R.Z. są alkoholikami, żyją ze zbiórki złomu a między nimi często dochodzi do głośnych awantur i przemocy fizycznej. Skarżąca miała zamiar powrócić do ww. lokalu.

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.

1.art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo jej wadliwości wyrażającej się w bezpodstawnej odmowie zameldowania na pobyt stały skarżącej,

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto na niekompletnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego, niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i oparcie decyzji niemal wyłącznie na nierzetelnych zeznaniach Ba.Z. i informacji uzyskanych od administracji budynku, zgromadzonych na początku postępowania,

3. art. 79 w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na zaniechaniu przez organ ponownego przeprowadzenia dowodów, które organ przeprowadził z pominięciem obowiązku uprzedniego zawiadomienia stron o terminie i miejscu czynności, a tym samym uniemożliwił stronie czynny udział w czynności m.in. przesłuchania Ba.Z., mimo że działanie takie jest sprzeczne z zasadą czynnego udziału stron w toku postępowania,

4. art. 136 § 1 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia przez organ dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.

W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

W dniu 13 maja 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe z dnia 9 maja 2019 r. ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu, który oświadczył, że popiera wniesioną skargę i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jedocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oświadczając, że koszty nie zostały pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Wojewody Ł. z dnia [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy zameldowania M.Z. wraz z małoletnimi dziećmi -B.Z. i K.Z. na pobyt stały, wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, że co do zasady, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1382 ze zm.), obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. W myśl art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilnoprawna, odpis z księgi wieczystej albo wyciąg z działów I i II księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu (art. 28 ust. 2b cyt. ustawy).

Obowiązek meldunkowy, jak wynika z treści powyższych przepisów oraz z treści art. 24 ust. 2 pkt 1 art. 28 i 30 ustawy o ewidencji ludności obejmujący zameldowanie na pobyt stały i czasowy, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności). Oznacza to, że nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby.

Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej.

Istotą ewidencji ludności jest zatem dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby w lokalu pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z tego lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem i nie daje prawa do przebywania w tym lokalu. Osoba nieposiadająca uprawnienia do dysponowania lokalem (prawa własności, lub innego tytułu prawnego) może w nim przebywać za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej. Zameldowanie powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, czemu sprzeciwia się utrzymywanie fikcji meldunkowej. O kwalifikacji pobytu danej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje nie tylko treść jej oświadczeń, ale przede wszystkim całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 377/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że zameldowanie jest rejestracją miejsca pobytu i konsekwencją zamieszkania pod oznaczonym adresem. Zameldowanie nie jest potwierdzeniem uprawnień do lokalu ani formą nadania takich uprawnień. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej zameldowania toczącej się na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności, dotyczących pobytu stałego lub pobytu czasowego, do organów administracji należy ustalenie, czy osoba, która chce w konkretnym lokalu być zameldowana, faktycznie w tym lokalu zamieszkuje (przebywa). W przypadku, gdy osoba taka nie spełnia przesłanek z art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ w drodze postępowania administracyjnego rozstrzyga, czy może być ona zameldowana. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

W dniu 12 października 2018 r. skarżąca w swoim imieniu oraz działając jako przedstawiciel ustawowy małoletnich dzieci - B.Z. i K.Z. wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. Wniosek został złożony na druku "zgłoszenie pobytu stałego", który nie zawierał potwierdzenia pobytu dokonanego przez najemcę, właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu. Jako adres do korespondencji wskazała; [...] Ł., ul. B. 1 m 23.

W piśmie z dnia 7 listopada 2018 r. Ax. w Ł. wyjaśnił, że umowa najmu lokalu socjalnego nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. została zawarta z Ba.Z., M.Z., E.Z. i B.Z. na podstawie skierowania z dnia 25 kwietnia 2014 r. na czas określony, tj. do dnia 11 listopada 2015 r. Po wygaśnięciu umowy Ba.Z. w dniu 13 listopada 2015 r. złożyła wniosek o przedłużenie umowy. Z uwagi jednak na niedopełnienie obowiązku przedłożenia zaświadczeń o dochodach wszystkich pełnoletnich osób zamieszkujących w lokalu Administracja Nieruchomościami naliczyła odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu. Do chwili obecnej żadna ze stron umowy nie złożyła ponownie wniosku w celu uregulowania stanu prawnego lokalu. Lokal bez tytułu prawnego zajmuje Ba.Z. (matka skarżącej) oraz E.Z. (siostra skarżącej). W dniu 2 grudnia 2014 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że wspólnie z synem B.Z. zamieszkuje w Ł. przy ul. B. 23 m 1.

Przeprowadzona w dniu 15 listopada 2018 r. w przedmiotowym lokalu kontrola meldunkowa potwierdziła, że w lokalu zamieszkują Ba.Z. i E.Z. Matka skarżącej -Ba.Z. zeznała, że jej córka M.Z. nigdy nie mieszkała w lokalu nr 11 przy ul. A.105/107 w Ł. Potwierdziła, że skarżąca wraz z dziećmi i konkubentem zamieszkuje w Ł. przy ul. B. 1 m 23. W lokalu nie ma i nigdy nie było rzeczy osobistych należącej do skarżącej. Skarżąca nie dysponuje kluczami do lokalu i przychodzi do lokalu bardzo rzadko. Ba.Z. zeznała, że nie posiadała wiedzy, że jej córka wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie w przedmiotowym lokalu i nie wyraziła zgody na jej zameldowanie. Obecny w dniu kontroli w lokalu ojciec skarżącej – R.Z. potwierdził, że skarżąca nigdy nie mieszkała i nie mieszka ww. lokalu i nie posiada wiedzy dlaczego córka wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie.

W oświadczeniu z dnia 21 listopada 2018 r. skarżąca po zapoznaniu się z aktami sprawy potwierdziła, że faktycznie nie przebywa w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. Wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie z uwagi na małoletnie dzieci, które nie posiadają adresu zameldowania. Podała, że zamieszkuje w wynajętym lokalu nr 23 przy ul. B. 1 w Ł., w którym nie ma możliwości zameldowania się.

W piśmie z dnia 21 listopada 2018 r. Ax. w Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 7 listopada 2018 r. i nie wyraził zgody na zameldowanie M.Z. wraz z małoletnimi dziećmi w lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych, których skarżąca nie zakwestionowała organy ewidencyjne trafnie uznały, że dla rozstrzygnięcia o zameldowaniu decydujące znaczenie ma fakt pobytu i koncentracji życia osobistego osoby w danym lokalu. Miejsce pobytu stałego to z kolei miejsce, w którym dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, meble). W konsekwencji istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy lokal nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. stanowi miejsce pobytu stałego skarżącej i jej małoletnich dzieci.

Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy nie dawały podstawy do przyjęcia, że skarżąca stale przebywa pod wskazanym powyżej adresem. Stały pobyt oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest zatem fizyczne przebywanie osoby w danym miejscu i skupienie tam centrum życiowego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie ustalone okoliczności nakazywały przyjąć, że miejscem centrum życiowego skarżącej i jej małoletnich dzieci jest lokal nr 23 przy ul. B. 1 w Ł., w którym zamieszkuje. Okoliczność powyższą potwierdziła sama skarżącą w złożonym w dniu 21 listopada 2018 r. oświadczeniu, a przeprowadzone oględziny lokalu nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. nie potwierdziły faktu stałego przebywania skarżącej i jej małoletnich dzieci.

Zameldowanie, co należy raz jeszcze podkreślić jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkiwania w danym lokalu. Natomiast sam zamiar przebywania w danym lokalu w żaden sposób nie może stanowić przesłanki do dokonania zameldowania na pobyt stały. Rozstrzygnięcie natomiast na gruncie prawa cywilnego kwestii prawa do przedmiotowego lokalu socjalnego również nie stanowi prejudykatu w postępowaniu meldunkowym. Ewidencja ludności służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy wyjaśnić, że w rozpatrywanej sprawie nie było podstaw do badania przyczyn opuszczenia lokalu mieszkalnego przez skarżącą, w szczególności czy miało ono charakter dobrowolny. Rozpoznawana sprawa nie dotyczy bowiem wymeldowania tylko czynności zameldowania. Między przesłankami wymeldowania, a przesłankami zameldowania jest zasadnicza różnica. Kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego badana jest w postępowaniu o wymeldowanie natomiast przy zameldowaniu istotne jest tylko przebywanie pod wskazanym adresem. W tej sprawie nie budzi wątpliwości, że w dacie wydawania decyzji zarówno przez organ pierwszej instancji, a także przez organ odwoławczy skarżąca i jej małoletnie dzieci nie zamieszkiwali w przedmiotowym lokalu. Decyzja administracyjna jest natomiast wydawana na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy w dacie jej podejmowania. Celem postępowania prowadzonego w sprawie zameldowania jest ustalenie, czy miejscem centrum życiowego osoby dokonującej zgłoszenia pobytu stałego, jest adres wskazany w tym zgłoszeniu.

Nie sposób także podzielić poglądu skarżącej o konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Inicjatywa dowodowa strony w postępowaniu administracyjnym nie jest bezwarunkowa jej ramy wyznacza art. 78 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji, co oznacza, że organ odwoławczy nie miał obowiązku przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a nie pojedynczego środka dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Niezasadny jest również zarzut, że matka skarżącej nie dopełniła obowiązku zameldowania skarżącej skoro, jak wynika z akt sprawy, stroną umowy o najem lokalu socjalnego była również skarżąca i mogła więc sama wykonać swój obowiązek meldunkowy oraz swojego syna B.Z. Bezspornym zatem jest, że skarżąca nigdy nie była zameldowana na pobyt stały (lub czasowy) i nie zamieszkiwała pod ww. adresem. Zamieszkują tam inni członkowie jej rodziny - aktualnie bez tytułu prawnego. Jak bowiem wynika z informacji nadesłanej przez zarządcę nieruchomości (tj. pismo [...] z dnia 7 listopada 2018 r.) umowa najmu lokalu socjalnego nr 11 przy ul. A. 105/107 w Ł. wygasła w dniu 11 listopada 2015 r.

Uzasadnione jest również stanowisko organów, że zgodnie z art. 29 cyt. ustawy, zameldowania w stosunku do dzieci obywateli polskich urodzonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dokonuje z urzędu kierownik urzędu stanu cywilnego sporządzający akt urodzenia. Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje z dniem sporządzenia aktu urodzenia, w miejscu stałego albo czasowego pobytu rodziców albo tego z rodziców, u którego dziecko faktycznie przebywa. Zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy, z uwagi na fakt, że M.Z. nie była zameldowana na pobyt stały lub czasowy pod spornym adresem, a dzieci faktycznie przebywały z nią, to kierownik urzędu stanu cywilnego nie mógł dokonać czynności zameldowania pod spornym adresem w stosunku do dzieci.

Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że zameldowanie, jak wykazano w niniejszym postępowaniu jest tylko rejestracją pobytu osoby pod danym adresem, gdzie aktualnie faktycznie przebywa i gdzie koncentruje się realizacja jej potrzeb bytowych. Przedstawione powyżej okoliczności faktyczne wskazują, że organy ewidencyjne prawidłowo uznały, że brak było podstaw do zameldowania skarżącej i jej małoletnich dzieci w przedmiotowym lokalu, ponieważ nie została spełniona podstawowa przesłanka do dokonania czynności zameldowania, tj. przesłanka zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Jak już powyżej wyjaśniono, bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje kwestia dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącą i zamiar zamieszkiwania w tym lokalu, albowiem nie są to przesłanki, od których uzależnione jest dokonanie czynności zameldowania.

Sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Jak podkreśla się to w orzecznictwie sądowym organy właściwe w sprawach ewidencji ludności powinny podejmować wszelkie działania w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi o to by dane te, odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej.

Dla dokonania czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędny jest zatem nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu ale także faktyczne zamieszkanie w lokalu. Zameldowanie w danym lokalu w sytuacji, gdy dana osoba w nim nie przebywa i okoliczność ta ma charakter trwały, a nie przejściowy, stanowiłby fikcję, sprzeczną z istotą i funkcją ewidencji ludności, która ma stanowić urzędowy rejestr umożliwiający ustalanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Organy administracyjne przeprowadziły bowiem w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy meldunkowe prawidłowo skoncentrowały się na przesłance warunkującej zameldowanie trafnie uznając w wyniku oceny zgromadzonego materiału dowodowego, że przesłanka zamieszkiwania skarżącej i jej małoletnich dzieci w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie w momencie orzekania nie została spełniona. Ocena ta, jak i sformułowane wnioski nie budzą zastrzeżeń sądu, zaś decyzje odmawiające zameldowania nie naruszają prawa.

Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono zgodnie z treścią art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 68).

D.Cz.