Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1456/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1, art. 93, art. 191 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 865/19 w sprawie ze skargi I. M. i A. K. na czynność Starosty [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od I. M. na rzecz Starosty [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 27 lutego 2020 r. (sygn. akt III SA/Gd 865/19) – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę I. M. i A. K. na czynność Starosty [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr 521-2/16 w przedmiocie skierowania małoletniego K. M. do placówki opiekuńczo-wychowawczej.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, I. M. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku naruszenie:

I. prawa materialnego:

a) art. 35 ust. 1, art. 93, art. 191 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 332 ze zm.) oraz § 2 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 292, poz. 1720) - poprzez błędne przyjęcie, iż czynność Starosty [...] z dnia [...] marca 2016 r., polegająca na skierowaniu z dniem 1 kwietnia 2016 r. małoletniego K.M. - syna skarżących - przebywającego w placówce interwencyjnej "[...]" w [...], do placówki socjalizacyjnej "[...]" w [...], ul. [...]- została wydana zgodnie z prawem;

II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

b) art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżoną czynność Starosty [...] należało uchylić na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: przyjęcie, iż dokonanie czynności polegającej na skierowaniu z dniem 1 kwietnia 2016 r. małoletniego K.M. - syna skarżących - przebywającego w placówce interwencyjnej "[...]" w [...], do placówki socjalizacyjnej "[...]" w [...], ul. [...], niezgodnie z postanowieniem Sądu o umieszczeniu małoletniego w placówce opiekuńczo- wychowawczej, zmienionego następnie postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r. (sygn. akt III Nsm 203/14) - postanawiającym o umieszczeniu dziecka – K. M. w placówce socjalizacyjnej w [...], jest zgodne z prawem,

c) art. 141 § 4 p.p.s.a. - przez nieprzedstawienie zwięzłego stanu sprawy, przejawiające się brakiem ustosunkowania do okoliczności i zarzutów podnoszonych w skardze, powielenie stanowiska zajętego w sprawie przez Starostę [...],

d) art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej czynności pod względem zgodności z prawem, co nie skutkowało jej uchyleniem, a zatem miało istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy,

e) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. - sprowadzające się w istocie do wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

Ponadto oświadczył również, iż – na zasadzie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Starosta [...] wnosił o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

Ponadto oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. poz. 2325 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego w postaci: art. 35 ust. 1, art. 93, art. 191 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ( Dz. U. z 2015 r. poz. 332 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 292, poz. 1720) a także na istotnym naruszeniu przepisów procesowych, takich jak: art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt 4, art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a oraz art. 151 p.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów polegających na istotnym naruszeniu procedury, należy wyjaśnić, że nie były one uzasadnione.

Przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mają bowiem jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżących, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć bowiem należy, że w/w przepisy zakreślają tylko właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej ( w tym wypadku czynności materialno-technicznej z zakresu administracji publicznej) pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.

W związku z powyższym podkreślić wypada, iż przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Oparcie natomiast w analizowanej sprawie wyroku na przepisie art. 151 p.p.s.a., a nie na sugerowanym przez autora skargi kasacyjnej art. 146 § 1 p.p.s.a,. uwarunkowane było oceną prawnomaterialną, którą wyraził Sąd pierwszej instancji.

Nie można też było twierdzić, że Sąd Wojewódzki w istotny sposób uchybił art. 141 § 4 p.p.s.a. albo art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji nie wyszedł bowiem poza granice sprawy a uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniało wszystkie wymagania, przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Podkreślić zwłaszcza w tym miejscu wypada, że motywy, jakim kierował się w tej sprawie Sąd Wojewódzki, zostały bardzo starannie i wyczerpująco przedstawione a przy tym dokonana przez ten Sąd wykładnia przepisów proceduralnych, w postaci: art. 50 § 1 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a. ( dopuszczalność skargi wniesionej przez rodziców małoletniego K. M., którym w dacie wnoszenia skargi nie przysługiwała już władza rodzicielska) została w tym przypadku przeprowadzona w sposób korzystny zarówno dla skarżącego jak i dla uczestniczki postępowania.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało, że początkowo Sąd Rejonowy w [...], postanowieniem z dnia 8 czerwca 2014 r. (sygn. akt III Nsm 203/14) w sprawie wszczętej z urzędu o ograniczenie władzy rodzicielskiej A. K. i I.M., orzekł o zabezpieczeniu interesów małoletniego syna wyżej wymienionych – K.M. - poprzez umieszczenie go w Pogotowiu Opiekuńczym "[...]" w [...] z dniem 6 czerwca 2014 r.

Na tej podstawie, działając w ramach upoważnienia Starosty [...], w dniu 9 czerwca 2014 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wydał skierowanie nr [...] o umieszczeniu dziecka we wskazanej w postanowieniu Sądu placówce opiekuńczo-wychowawczej z dniem 6 czerwca 2014 r.

Następnie jednak, w związku z likwidacją placówki "[...]", zaistniała konieczność zmiany dotychczasowego postanowienia sądu opiekuńczego. Z tego powodu, postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r. (sygn. akt III Nsm 203/14), Sąd Rejonowy w [...] postanowił zmienić powyższe postanowienie z dnia 8 czerwca 2014 r., w ten sposób, że obecnie orzekł o umieszczeniu dziecka w placówce socjalizacyjnej w [...]. Uzasadniając postanowienie, sąd opiekuńczy wskazał, że z uwagi na trwająca procedurę likwidacji placówki interwencyjnej "[...]" w [...] i tworzenie w to miejsce placówki socjalizacyjnej, konieczne było umieszczenie dziecka na czas reorganizacji placówki w placówce socjalizacyjnej w [...].

Na podstawie tego ostatniego postanowienia sądu opiekuńczego, Dyrektor PCPR w [...] - działając z upoważnienia Starosty [...] - wydał w dniu 31 marca 2016 r. skierowanie nr [...] kierujące małoletniego K. M. (przebywającego dotąd w placówce interwencyjnej "[...]" w [...]) do placówki socjalizacyjnej "[...]" w [...] ul. [...] z dniem 1 kwietnia 2016 r.

Z powyższego zatem wynika, że choć początkowo sąd opiekuńczy orzekł o umieszczeniu małoletniego w placówce interwencyjnej (Pogotowie Opiekuńcze "[...]" ) to następnie w orzeczeniu z dnia 19 lutego 2016 r. postanowił o umieszczeniu dziecka w placówce socjalizacyjnej. Taką placówką zaś była "[...]" w [...], w której przebywa małoletni .K.M.

Jednocześnie Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że wprawdzie po opuszczeniu placówki "[...]" w [...] syn skarżącego został zameldowany pod innym adresem, to jest pod adresem: ul. [...] w [...] (pod którym znajduje się placówka socjalizacyjna "[...]") to: po pierwsze, w niniejszym postępowaniu kontroli Sądu podlegała wyłącznie legalność podjęcia przez organ czynności z zakresu administracji, polegającej na skierowaniu K.M. do placówki opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego a zatem kwestia prawidłowego wykonania tej czynności i zameldowania małoletniego w związku z umieszczeniem go w placówce socjalizacyjnej nie mogła mieć wpływu na ocenę przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonej czynności, a po drugie, sam fakt zameldowania - a wiec czynności następczej i odrębnej od czynności skierowania do placówki opiekuńczo-wychowawczej - nie mógł świadczyć o wadliwości zaskarżonej czynności Starosty [...] z dnia 31 marca 2016 r. (dotyczącej skierowania K.M. do placówki "[...]"). Jedynie więc uzupełniająco Sąd Wojewódzki wyjaśnił w tym miejscu, że: (cyt.): "brak <> syna skarżących pod adresem: ul. [...] zamiast ul. [...] w [...], nie może mieć w okolicznościach niniejszej sprawy jakiegokolwiek znaczenia dla jej rozstrzygnięcia chociażby dlatego, że – jak wyjaśnił organ – placówki: "[...]" i "[...]", choć formalnie znajdujące się na dwóch odrębnych nieruchomościach i występujące pod dwoma różnymi adresami, mieszczą się de facto w połączonych ze sobą budynkach. Trudno więc w tej sytuacji nadawać jakiegokolwiek istotnego znaczenia twierdzeniu skarżących, że ich syn nie został skierowany do wskazanej w skierowaniu placówki "[...]", bowiem z ich wiedzy wynika, że przebywa w placówce "[...]", skoro placówka "[...]" jest placówką opiekuńczo-wychowawczą tego samego typu, do którego został skierowany postanowieniem Sądu, a dodatkowo jest zlokalizowana na sąsiadującej nieruchomości z nieruchomością, na której znajduje się placówka socjalizacyjna "[...]", w budynku posiadającym połączenie z budynkiem placówki "[...]".

Z tym stanowiskiem zgadza się w pełni skład orzekający a to prowadzi do wniosku, że również zarzuty materialnoprawne, zawarte w skardze kasacyjnej (o czym niżej) nie mogły okazać się skuteczne.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu (...). Po myśli zaś art. 191 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku przedadopcyjnym. Na zasadzie natomiast § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej, dziecko do placówki opiekuńczo-wychowawczej kieruje powiat właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka.

W świetle zatem wyżej przytoczonych ustaleń faktycznych i regulacji prawnych, należało uznać, że zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego czynność Starosty [...] z dnia 31 marca 2016 r. nr [...] została dokonana przez właściwy powiat i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] dnia 19 lutego 2016 r. o umieszczeniu dziecka w placówce socjalizacyjnej. Zaskarżony więc wyrok Sądu I instancji, w którym Sąd ten oddalił skargę I. M. i . K. na wspomnianą czynność Starosty [...] z dnia [...] marca 2016 r. był prawidłowy.

Brak natomiast dokładnego określenia w skardze kasacyjnej zarzutów prawnomaterialnych, opartych na "art. 93" ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i "§ 8 ust. 1" rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (obie w/w regulacje prawne dzielą się na dalsze jednostki redakcyjne, których nie wskazano), w związku z wymogami formalnymi zawartymi w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwalniał Naczelny Sąd Administracyjny z obowiązku dokonania oceny w ten sposób sformułowanych zarzutów kasacyjnych.

W rezultacie zatem Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie była w tym przypadku uzasadniona i z tego powodu – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na art. 207 pkt 2 p.p.s.a., mając na uwadze charakter niniejszej sprawy.