Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 747/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 1 art. 122 art. 187 par. 5 art. 262 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP [...] w przedmiocie wymierzenia kary porządkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W toku prowadzonego wobec K. K. postępowania podatkowego, M.K., pismem z 27 grudnia 2016 r. doręczonym 10 stycznia 2017 r. został wezwany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. do osobistego stawienia się w dniu 31 stycznia 2017 r. w celu przesłuchania w charakterze świadka. W treści wezwania został pouczony o możliwości nałożenia kary porządkowej w razie niestawienia się bez uzasadnionej przyczyny, stosownie do treści 262 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Mimo prawidłowo doręczonego wezwania z 27 grudnia 2016 r. M. K. nie stawił się w wyznaczonym terminie na przesłuchanie, jak również nie wskazał przyczyn braku stawiennictwa.

W związku z powyższym, pismem z 2 grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wezwał ponownie skarżącego do osobistego stawienia się w dniu 23 lutego 2017r. w celu przesłuchania w charakterze świadka w siedzibie Urzędu Skarbowego w Z.. W treści wezwania M. K. ponownie został pouczony o możliwości nałożenia kary porządkowej w razie niestawienia się bez uzasadnionej przyczyny, stosownie do treści 262 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Wezwanie zostało doręczone 17 lutego 2017 r. Odbiór korespondencji został potwierdzony podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez M. K.

W dniu 23 lutego 2017r. z pracownikiem Urzędu Skarbowego w Z. skontaktował się telefonicznie mężczyzna, który przedstawił się jako B. P. i poinformował, iż wezwany na przesłuchanie M. K. jest za granicą i nie jest możliwe jego stawiennictwo w dniu 23 lutego 2017 r. Skarżący będzie mógł stawić się na przesłuchanie w dniu 24 lutego 2017 r. Zgodnie z treścią notatki służbowej sporządzonej w dniu 23 lutego 2017 r., pracownik urzędu poinformował rozmówcę, iż nie występuje on w sprawie jako pełnomocnik M. K. i poprosił, żeby świadek skontaktował się bezpośrednio z osobą prowadzącą postępowanie. Do kontaktu takiego jednak nie doszło.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nałożył na skarżącego karę porządkową w wysokości 2 800 zł za niestawienie się w charakterze świadka na wezwanie organu w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym wobec K.K.

Pismem z 3 kwietnia 2017 r. skarżący złożył zażalenie na wyżej opisane postanowienie, w którym wskazał, że nie stawił się na wezwanie organu pierwszej instancji z powodu awarii pojazdu ciężarowego na terenie Niemiec. W tym dniu, w nocy wyjechał wraz z zespołem mechaników celem naprawy tego samochodu. Pełnomocnik babci skarżącego K. K.B.P., będąc w stałym kontakcie z pracownikami Urzędu Skarbowego powiadomił stronę o konieczności wzięcia udziału tego dnia w przesłuchaniu. Pobyt na terenie Niemiec trwał dwa dni, pełnomocnik natomiast poinformował pracownika Urzędu Skarbowego prowadzącego postępowanie o wydarzeniach nadzwyczajnych i oczekiwał na wyznaczenie terminu, którym był "dzień jutrzejszy, t.j. 4 kwietnia 2017 r. w którym to postępowaniu wezmę udział.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, powołując się na treść art. 262 § 1 pkt 1 o.p. wskazał, że wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 2 lutego 2017 r. zawiera wszystkie elementy określone w art. 159 § 1 i 2 o.p. Organ jasno określił treść swojego żądania, wyznaczył stronie konkretny termin i miejsce zgłoszenia się, pouczył o sankcji grożącej za brak reakcji na wezwanie, jak również wskazał, że wzywa skarżącego w charakterze świadka do złożenia zeznań w postępowaniu podatkowym toczącym się wobec K. K. Wezwanie zostało podpisane przez pracownika organu pierwszej instancji, z podaniem jego imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. Bezsporna w sprawie jest również prawidłowość doręczenia wezwania z dnia 2 lutego 2017 r. Wezwanie to zostało odebrane w dniu 17.02.2017r. (6 dni przed wyznaczonym terminem przesłuchania) przez M. K., co własnym podpisem potwierdził na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że M. K. nie dopełnił obowiązku osobistego stawienia się w celu przesłuchania w charakterze świadka bez podania uzasadnionej przyczyny, mimo bowiem prawidłowo doręczonego wezwania z dnia 27 grudnia 2016 r. nie stawił się w wyznaczonym terminie na przesłuchanie, jak również nie wskazał przyczyn braku stawiennictwa.

Odnosząc się do treści opisanej wyżej notatki urzędowej (dotyczącej zawiadomienia organu podatkowego o przyczynie niestawiennictwa skarżącego) stwierdził, iż B.P. nie został ustanowiony pełnomocnikiem strony, stąd też nie był on upoważniony do występowania w imieniu skarżącego, o czym jak wynika ze sporządzonej notatki służbowej został poinformowany. Ponadto, z treści notatki z dnia 23 lutego 2017 r. wynika, że pracownik urzędu poprosił, żeby M.K. skontaktował się bezpośrednio z osobą prowadzącą postępowanie. Zatem Podatnik miał możliwość skontaktowania się z organem i poinformowania o zaistniałej sytuacji, jednak również tego nie uczynił.

Odnosząc się do sytuacji materialnej skarżącego, po dokonaniu analizy zeznań podatkowych za 2016 r. (PIT-36L i PIT-37) załączonych do akt sprawy przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy uznaje również za zasadną wysokość nałożonej na stronę kary, tj. 2 800 zł. Kara porządkowa winna być bowiem adekwatna, tj. uwzględniać sytuację materialną ukaranego oraz jednocześnie, jako środek dyscyplinujący stanowić dla niego obciążenie finansowe, odczuwalną niedogodność. Według zeznania PIT-36L dochód do opodatkowania M.K. za 2016 r. wyniósł 1 756 992,77 zł (średnio miesięcznie 146 416,06 zł), wg zeznania PIT-37 dochód wyniósł 651,14 zł. Zatem przy wysokości dochodów uzyskiwanych przez M. K. w 2016 r. jej maksymalna wysokość, tj. 2 800 zł, w ocenie organu odwoławczego, jest sprawiedliwa i uzasadniona, zwłaszcza że wezwanie na przesłuchanie w charakterze świadka z dnia 2 grudnia 2017 r. było już drugim bezskutecznym (prawidłowym i prawidłowo doręczonym) wezwaniem skierowanym do M. K.

Niezależnie od powyższych twierdzeń, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zauważył, iż według wyjaśnień strony, niestawienie się na przesłuchanie spowodowane było awarią pojazdu ciężarowego na terenie Niemiec i koniecznością wyjazdu w celu jego naprawy. Nie wskazano jednak dowodów, które potwierdzałyby, że wskazane zdarzenie w ogóle wystąpiło w owym czasie, jak również, że było przeszkodą niedającą się przezwyciężyć i rzeczywiście uniemożliwiło stawienie się skarżącego na przesłuchanie, czy też choćby kontakt telefoniczny z pracownikiem urzędu. Twierdzenia strony w przedmiotowym zakresie pozostają zatem gołosłowne i w związku z tym nie mogą stanowić usprawiedliwienia braku stawiennictwa.

M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego i zarzucił naruszenie:

1) art.199, art.262 § 4 w związku z art.262 § 1 Ordynacji Podatkowej,

2) art. 136 § 1, art.189e Kodeksu Postępowania administracyjnego ( z terminem obowiązywania od dnia 1 czerwca 2017 roku),

3) art. 7 Konstytucji RP oraz art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Podnosząc te zarzuty wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania,

- uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przed organem podatkowym

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, chociaż z innych przyczyn, niż te które zostały w niej wskazane. Uprawnienie takie przysługuje sądowi administracyjnemu z mocy art.134 § 1 p.p.s.a zgodnie, z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (nie ma znaczenia w tej sprawie).

Na wstępie należy wskazać, że argumenty i sugestie zawarte w skardze sprowadzające się do twierdzeń o złożeniu przez skarżącego oświadczenia w dniu 31 stycznia 2017 roku o skorzystania z prawa odmowy składania zeznań wobec osoby mu najbliżej – babci K. K., nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Owszem takie oświadczenie istnieje, tyle, że datowane na dzień 4 kwietnia 2017 roku (protokół zeznań świadka k.10-11 akt administracyjnych, oświadczenie k.12 tychże). Należy także wskazać, że rozpoznanie niniejszej sprawy administracyjnej nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja Podatkowa (Dz.U z 2017 roku poz.201 ze zm.), a nie na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U z 2016 roku poz. 23 ze zm.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia sąd doszedł do przekonania, że narusza ono art.121 § 1, art. 122 i art.187 § 1 o.p. Naruszenie owych przepisów mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu organy podatkowe uznając nieobecność skarżącego, wezwanego na dzień 23 lutego 2017 roku na przesłuchanie (z uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że była to zasadnicza przyczyna nałożenia na skarżącego kary porządkowej, zaś wcześniejsze niestawiennictwo było jedynie przyczyną dodatkową) nie wyjaśniły w sposób dostateczny, czy rzeczywiście jego nieobecność w dniu 23 lutego 2017 roku była nieusprawiedliwiona.

Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 1 o.p strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo, że byli do tego zobowiązani mogą zostać ukarani karą porządkową do 2 800 złotych.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący w sposób prawidłowy został wezwany na przesłuchanie w charakterze świadka w sprawie podatkowej jego babci – K. K., wezwanie zawierało pouczenie o skutkach nieusprawiedliwionego niestawiennictwa. Do tego nie jest kwestionowana skuteczność doręczenia wezwania.

Z treści powołanego przepisu Ordynacji Podatkowej wynika, że okolicznością wyłączającą możliwość ukarania wskazanych w tym przepisie uczestników postępowania, którzy nie stawili się na wezwanie organu podatkowego jest brak "uzasadnionej przyczyny". Jako niestawiennictwo bez uzasadnionej przyczyny należy traktować brak stawiennictwa mimo zobowiązania do niego prawidłowym wezwaniem, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia, lub usprawiedliwienie, które takiego stawiennictwa obiektywnie nie uniemożliwiało (Ordynacja Podatkowa, Komentarz, Stanisław Babiarz, Bogusław Dauter i inni, Lexis-Nexis, Warszawa 2013, wydanie 8). W świetle tej uwagi należy podnieść, że niestawiennictwo spowodowane nagłą koniecznością wyjazdu świadka za granicę w ważnej, niecierpiącej zwłoki sprawie służbowej jest niewątpliwie "uzasadnioną przyczyną", w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 1 o.p. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazuje, że jego nieobecność w dniu 23 lutego 2017 roku spowodowana była koniecznością wyjazdu w dniu przesłuchania, w nocy, wraz z zespołem mechaników do Niemiec, celem naprawy samochodu ciężarowego. Z twierdzeniami tymi tworzy logiczną całość notatka urzędowa sporządzona przez pracownika Urzędu Skarbowego w Z. (k.7 akt administracyjnych). Wynika z niej, że w dniu 23 lutego 2017 roku organ podatkowy uzyskał informację zarówno o nieobecności skarżącego, jak i jej przyczynie. Nie ma przy tym znaczenia, że owa informacja nie pochodziła od samego skarżącego, ani nawet od jego pełnomocnika, tylko innej osoby (według twierdzeń M. K., pełnomocnika jego babci – K. K.), niewątpliwie za to stała się wiadoma organowi podatkowemu. Z notatki urzędowej wynika także, że występująca w imieniu skarżącego osoba poinformowała Urząd Skarbowy, że skarżący może stawić się na przesłuchanie następnego dnia tj. 24 lutego 2017 roku.

Organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że okoliczności związane ze swym wyjazdem do Niemic skarżący winien udowodnić. Otóż w ocenie sądu, jeśli twierdzenia skarżącego odnośnie konieczności nagłego wyjazdu do Niemiec budziły wątpliwości organu odwoławczego co do ich wiarygodności, winien przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, wzywając M. K. do ich udowodnienia (czy uprawdopodobnienia). Zaniechanie takich działań stanowi naruszenie zasady zaufania ( art. 121 § 1 o.p ), zasady prawdy materialnej (art. 122 o.p i art.187 § 1 tej ustawy). Należy jeszcze raz podkreślić, że w ocenie sądu nagły wyjazd za granicę, w ważnej sprawie służbowej jest okolicznością usprawiedliwiającą niestawiennictwo świadka w wyznaczonym terminie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe uzupełnią we wskazanym wyżej zakresie postępowanie dowodowe.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art.145 § 1 pkt1 lit.c p.p.s.a należało uchylić zaskarżone postanowienie, o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

dcz