Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1197/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie decyzją z [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 z późno zm., dalej: kpa) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2017r., poz. 2137), po rozpatrzeniu odwołania J. J. (strona, świadczeniobiorca) z 8 grudnia 2016r. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] Nr [...] o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Świadczeniobiorca 16 kwietnia 2009r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w M. wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 4,13 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) do gruntów rolnych o łącznej o powierzchni 4,13 ha na rok 2009.

Dane wniosku poddane zostały kontroli danych istniejącymi już w systemie ZSZiK dla danego podmiotu oraz bazą ewidencji gruntów i budynków oraz z danymi złożonymi przez inne podmioty, w celu uniknięcia nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy w odniesieniu do tego samego roku gospodarczego oraz w celu zapobieżenia nienależnej kumulacji pomocy przyznanej na podstawie odrębnych schematów pomocowych, np. programy rolno-środowiskowe, zalesienia, renty strukturalne. Dokonano kontroli wizualnej dostępnych załączników graficznych polegająca na sprawdzeniu czytelności wprowadzonych przez rolnika oznaczeń i adnotacji, przylegania działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działkę rolną oraz weryfikacji czy zadeklarowane działki leżą na terenach kwalifikujących się do płatności w oparciu o informatyczne dane przestrzenne tzn. dane wektorowe granic działek ewidencyjnych, dane wektorowe granic pól zagospodarowania oraz ortofotomapy cyfrowe z wykorzystywaniem technologii geograficznych systemów informatycznych (GIS).

Kontrola ta wykazała nieprawidłowości, a strona złożyła Korektę wniosku wyjaśniając nieprawidłowości, zmniejszyła powierzchnie działki rolnej A z deklarowanych 3,97 ha na 3,70 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z [...] przyznał stronie płatności na rok 2009 w wysokości 3658,55 zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 1683,17 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1675,38 zł, obie do powierzchni 3,86 ha. Płatności przyznane tą decyzją zostały [...] przekazane na rachunek bankowy strony.

Decyzją z [...] Nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie stwierdził nieważność Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] stwierdzając, że rażąco naruszała ona art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i 77 § 1 Kpa, ponieważ organ przyznał Wnioskodawcy płatności na 2009 rok nie ustalając powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach ewidencyjnych zgodnie z wartością maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) wyznaczonego w systemie identyfikacji działek rolnych. Ustalenie, czy dane grunty kwalifikują się do objęcia płatnościami w ramach systemów wsparcia bezpośredniego następuje w wyniku przeprowadzonej zgodnie z treścią art. 24 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 96/2004 kontroli administracyjnej, która stosownie do treści art. 24 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia dotyczy zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych oraz weryfikuje kwalifikacje do pomocy określonych terenów, tzn. polega na porównaniu danych dotyczących poszczególnych działek rolnych zawartych we wniosku z danymi znajdującymi się w systemie identyfikacji działek rolnych, w tym szczególnie porównania powierzchni działek rolnych z wniosku z zapisaną w systemie identyfikacji działek rolnych maksymalną powierzchnią kwalifikowalną do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych, na których znajdują się deklarowane działki rolne.

Decyzja Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...] została doręczona adresatowi 27 lutego 2012r., a strona nie złożyła od niej odwołania.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. 2 kwietnia 2012r. wystosował do Strony wezwanie do złożenia wyjaśnień co do nieprawidłowości w deklaracji działki rolnej oznaczonej symbolem A, a strona złożyła korektę wniosku, dokonując podziału działki na działki A i C o łącznej powierzchni 3,70 ha.

Po ponownej analizie sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z [...] odmówiła przyznania płatności bezpośrednich za rok 2009, a decyzję doręczono 19 kwietnia 2012r. Strona nie wniosła odwołania od tej decyzji.

Zawiadomieniem z 11 marca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uzyskanych na mocy Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przesyłka została doręczona w trybie art. 44 § 1 kpa.

Decyzją Nr [...] z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. ustalił stronie kwotę nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 3358,55 zł, uzyskanej na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...], powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczane po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej nadmiernie pobrane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Decyzja ta została przesłana na adres strony 4 czerwca 2013r. Przesyłka została doręczona w trybie art. 44 § 1 kpa.

Strona pismem z 12 sierpnia 2014r. wniosła o wydanie wszelkich dokumentów, względnie kserokopii dokumentów, w tym wezwań do zapłaty, decyzji dotyczących zwrotu części dotacji z tytułu prowadzenia upraw w U.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. pismem z 13 sierpnia 2014r. przekazał kserokopie decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z 4 czerwca 2013r., upomnienie Nr [...]z [...]., decyzję o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z [...], upomnienie Nr [...] z [...]. Na skutek powtórnego wniosku strona osobiście odebrała decyzje z [...] i z [...] w dniu 7 grudnia 2016r.

Pismem z 8 grudnia 2016r. skierowanym do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. złożono wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...] wraz z odwołaniem. Strona wyjaśniła, że decyzja, od której wnosi odwołanie doręczono 7 grudnia 2016r. Decyzji nie otrzymał pocztą, gdyż listonosz nie przychodzi do miejsca jego zamieszkania, lecz zostawia pisma (awiza) w skrzynce pocztowej oddalonej ok. 4 km od miejsca zamieszkania. W tym czasie był chory, nie wychodził z domu i nie odebrał przesyłek. W odwołaniu od decyzji z [...]. Skarżący zarzucił, że została wydana z rażącym naruszeniem § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 lutego 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działań "Programu Rolnośrodowiskowego" poprzez błędne uznanie, że świadomie w latach 2008 przedstawił nieprawdziwe dane dotyczące areału prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i powstania nienależnie pobranej kwoty środków pieniężnych w wysokości 3358,55 zł. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 73 ustęp 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez bezzasadne przyjęcie, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie z uwagi na to, że upłynął okres 4 lat pomiędzy datą płatności pomocy a datą powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, gdyż beneficjent działał w dobrej wierze.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie 4 stycznia 2017r. wezwał stronę na podstawie art. 64 § 2 Kpa do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania polegającego na braku podania daty, w jakiej ustała przyczyna w uchybieniu terminu. W odpowiedzi strona poinformowała, że jest chory na serce, ma rentę i latem 2013r. z uwagi na tę chorobę, przez okres paru miesięcy nie mógł podejmować wysiłku, miał ograniczoną zdolność ruchową. Stan zdrowia początkiem września 2013r. umożliwił dotarcie do oddalonej o 4 kilometry skrzynki pocztowej gdzie nie było żadnych awiz. W dniu 7 grudnia 2016r. otrzymał decyzję w Biurze Powiatowym ARiMR w M. Postanowieniem z [...]. Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem z [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienia zostały odebrane przez adresata 17 lutego 2017r.

Wyrokiem z 16 listopada 2017r. sygn. akt III SA/Gl 291/17 rozpoznając skargę strony WSA w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z 6 lutego 2017r.

Dyrektor ŚlOR po ponownym przeanalizowaniu dokumentacji zgromadzonej w sprawie uznał, że skuteczne doręczenie decyzji z [...] nastąpiło dopiero 7 grudnia 2016r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawie stwierdził nieważność postanowienia z [...] w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie w wyniku rozpatrzenia odwołania strony od Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazał, że obowiązkiem organu odwoławczego było ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub funduszy krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nadmiernie stronie środki finansowe za 2009 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej pochodziły z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, a z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej pochodziły ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt. 1 powołanej ustawy.

Z akt sprawy wynika, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok przyznano stronie na podstawie Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] w łącznej wysokości 3358,655 zł, w tym: 1683,17 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, 1675,38 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Decyzją Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...] stwierdzono nieważność tej decyzji, a Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odmówił płatności na rok 2009. Powyższe oznacza, że w związku z odmową przyznania płatności bezpośrednich na rok 2009 ustalonych ostateczną decyzją z [...] kwota nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich wyniosła 3358,55 zł.

W zaskarżonej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o płatnościach OB (Dz. U z 2008r. poz. 1051), Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 347, s. 549 z 20.12.2013 r.), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013, tj. gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Kurs wymiany walut na 30 września 2009r. wynosił 4,2295 zł, a równowartość 100 euro wynosiła 422,95 zł. W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nadmiernie pobranych płatności składają się kwoty płatności w wysokości 1683,17 zł z tytułu JPO oraz 1675,38 zł z tytułu UPO PZ. Kwoty te przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, a więc nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odwołanie strony nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Określenie wielkości powierzchni gruntów rolnych uprawnionych do płatności stanowi przedmiot postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Postępowanie dotyczące przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok, stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzji z [...], od której strona nie wniosła odwołania, i która stała się decyzją ostateczną. Zatem określenie powierzchni gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności, należy traktować jako wyjaśnione, nie mieszczące się w zakresie rozpoznania w obecnym postępowaniu, a tym samym nie mające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia stronie kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 rok.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przypisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nadmiernego pobrania takich środków ma miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Dyrektora ARiMR nie było kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wszczął z urzędu postępowanie zmierzające do wydania decyzji w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok.

Od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...], strona nie wniosła odwołania i stała się ona decyzją ostateczną, a obowiązkiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. stało się wypełnienie dyspozycji zawartej art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/20069 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65, z późno zm.). Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w 2009 roku, w przypadku dokonania nienależnej/nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

Strona w odwołaniu od decyzji z [...] o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powołuje art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późno zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późno zm.) przedkładając go na okoliczność braku konieczności przez producenta zwrotu nadmiernie pobranych płatności. Powołany przez Stronę przepis stosowany jest w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności na lata 2005-2009.

Organ wskazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...], na mocy której stronie przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego i odmówiono stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 rok, a przekazane środki pieniężne stały się nadmierne, skoro Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., po uprzednim stwierdzeniu przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie nieważności decyzji z [...], odmówił stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 rok. Środki te z powyższego tytułu podlegają w zwrotowi, jako płatność nadmierna w rozumieniu art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

W odwołaniu Skarżący zarzucił, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 lutego 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działań "Programu Rolnośrodowiskowego" poprzez błędne uznanie, że świadomie w latach 2008 przedstawił nieprawdziwe dane dotyczące areału prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i powstania nienależnie pobranej kwoty środków pieniężnych w wysokości 3358,55 zł. Zarzut ten nie odnosi się do niniejszej sprawy, gdyż odwołanie od decyzji Nr [...] dotyczy kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu PRŚ. Nadto § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 lutego 2008r. wskazuje, jedynie komu przysługuje płatność rolnośrodowiskowa, tak więc Organ ARiMR nie ma jak odnieść się do tego zarzutu nawet przekładając go na sprawę płatności bezpośrednich.

We wniosku o przyznanie płatności należy zadeklarować powierzchnię w rzeczywistości użytkowaną rolniczo. Na osobie składającej wniosek spoczywa obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku. Rolnik składając wniosek o przyznanie płatności składa jednocześnie podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4 wniosku - sekcja X Oświadczenia i zobowiązania - że znane są mu zasady przyznawania płatności i skutki podejmowanych działań i zaniedbań - tak pozytywne jak i negatywne obciążają stronę.

W niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki wskazujące na fakt, że błąd (tj. zadeklarowanie do przyznania jednolitej płatności powierzchni niekwalifikującej się do jej przyznania) w zwykłych okolicznościach nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W decyzji z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wskazał, że na dzień wydania decyzji stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosiła 11,00% i odsetki naliczane były 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednakże skuteczne doręczenie tej decyzji nastąpiło dopiero w 7 grudnia 2016r. na dzień doręczenia zaskarżonej decyzji stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosiła 8% (Obwieszczenie Ministra Finansów z 4.01.2016r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych).

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie/nadmiernie pobranych płatności ustalonych zaskarżoną decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni.

Stosownie zatem do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji termin płatności kwoty nienależnie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty.

Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Stosownie natomiast do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54 Ordynacji podatkowej, naliczane są odsetki za zwłokę. Natomiast art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku.

Zgodnie z art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych na dzień wydania zaskarżonej decyzji jak i decyzji odwoławczej wynosiła 8% kwoty zaległości w stosunku rocznym.

Zgodnie z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. obowiązek zwrotu, o którym mowa, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności Podkreślenia wymaga, że zasadą jest, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r., jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd organu spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a jeśli błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność - gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W przedmiotowej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 rok zostały przekazane 9 lutego 2010r., natomiast decyzja z [...] o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2010, została doręczona za potwierdzeniem odbioru 7 grudnia 2016r. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W sprawie nie zachodzą przytoczone powyżej przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, mianowicie po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W rozpatrywanej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, przekazane na rachunek bankowy strony istotnie wynikały z pomyłki ARiMR, który powinien prawidłowo ustalić powierzchnię kwalifikowaną do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych, a decyzja z [...] została wydana na skutek pomyłki "właściwej władzy". Niemniej jednak w zaistniałej sytuacji nie można uznać, że została spełniona druga przesłanka z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj., że "błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika", ponieważ w stanie faktycznym sprawy doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji można mówić tylko wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Tym samym należy uznać, że błąd stanowiący takie naruszenie, ze swej istoty jest błędem oczywistym, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez stronę.

Jednocześnie wskazać należy, że rolnik ubiegający się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę ewidencyjną wraz ze wstępnie wypełnionymi wnioskami o przyznanie pomocy (tzw. wnioskami spersonalizowanymi) oraz materiałem graficznym, który wskazuje granice działek referencyjnych oraz ich unikalną identyfikację, przekazywane rolnikom przez ARiMR, zgodnie z art. 25 ustawy o płatnościach. Maksymalny obszar kwalifikowany określony w prowadzonym przez ARiMR systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej stanowi powierzchnia gruntów rolnych spełniających kryteria określone w art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, rozporządzenie (WE) nr 247/2006, rozporządzenie (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31. 01 2009r. str. 16), obejmując m.in. grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, a także elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w obrębie działki rolnej obejmujące: drzewa będące pomnikami przyrody (objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody), oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100m2 oraz rowy do 2 m szerokości. Maksymalny obszar kwalifikowany wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.). Jest to zatem powierzchnia odpowiadająca powierzchni rzeczywistej.

Rolnik otrzymując wstępnie wypełniony formularz wniosku o przyznanie płatności ma obowiązek dokonać zmian na tym formularzu, jeżeli stwierdzi, że jakakolwiek informacja tam zawarta jest błędna i nie odpowiada rzeczywistej powierzchni upraw. W takim przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania płatności ma obowiązek przeprowadzić stosowne postępowanie, i jeśli uzna, że powierzchnia zgłaszana do płatności przez rolnika znajduje potwierdzenie w stanie faktycznym, to wówczas płatności przyznawane są do powierzchni deklarowanej przez rolnika, a dane zawarte w systemie identyfikacji działek rolnych podlegają aktualizacji.

W rozpatrywanej sprawie skarżący składając wniosek o przyznanie płatności na 2009 rok, zadeklarował do płatności grunty rolne o powierzchni większej od powierzchni uprawnionej do płatności.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie wszczynając postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] poinformował stronę o przysługującym mu prawie wglądu do akt sprawy lub złożenia wyjaśnień wynikających z art. 10 § 1 Kpa, z czego skarżący nie skorzystał.

Decyzją Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...] o stwierdzeniu nieważności Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] zawierała pouczenie o możliwości odwołania w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Strona nie wniosła odwołania od powyższej decyzji. Skutkiem ponownie przeprowadzonego postępowania było wydanie [...] przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której odmówiono stronie przyznania płatności bezpośrednich za 2009 rok, a decyzja ta stała się ostateczna. Powyższe determinuje stwierdzenie, że producent rolny mógł wykryć błąd prawidłowego ustalenia faktycznej powierzchni użytkowanej rolniczo, kwalifikującej się do objęcia płatnościami bezpośrednimi. Strona, składając wniosek o przyznanie płatności na 2009 rok, złożył podpis w rubryce X zatytułowanej Oświadczenia i zobowiązania, poświadczając tym samym, że znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w przypadku otrzymania płatności, uznanych następnie za nienależne lub nadmierne obowiązku zwrotu płatności nienależnie lub nadmiernie pobranych. Zatem zarówno we Wniosku o przyznanie płatności na rok 2009, jak i na załącznikach graficznych rolnik powinien zadeklarować kwalifikujące się do objęcia płatnościami grunty rolne spełniające kryteria, o których mowa w art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (UE) Nr 73/2009. Obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności zawarty został również w art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawiera oświadczenie rolnika o tym, że jest on świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy.

W rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze powyższe okoliczności, nie można uznać, że w przypadku kiedy doszło do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzji z [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok z rażącym naruszeniem prawa, zaistniały przesłanki złożone w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 wykluczające obowiązek zwrotu przez stronę kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, polegające na tym, że "błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach". W skazany błąd mógł być obiektywnie wykryty przez stronę (wyrok WSA w Warszawie z 8.09.2009r. sygn. akt V SA/Wa 644/09, www.orzeczeniansa.gov.pl). Art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych, nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Środki przeznaczone na wypłaty z tytułu płatności bezpośrednich podlegają zaostrzonemu reżimowi w zakresie zwłaszcza ich wydatkowania oraz zwrotu, jako wydatki ze środków publicznych (por. np. art. 5 ust. 3 pkt 3 lit. a, art. 202 ust. 2 pkt 3, art. 212 ustawy o finansach publicznych). Istotne jest, że z zachowaniem właściwego trybu dana decyzja została wzruszona i że w następstwie tego ponownie orzeczono o zakresie uprawnień strony. W konkluzji stwierdzono, że kwota płatności z 2009 roku była płatnością nadmiernie pobraną w rozumieniu art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 powołanego rozporządzenia.

W ocenie organu procedowanie sprawy zawsze oparte było o właściwe przepisy prawa odpowiednie dla faktycznego stanu sprawy, z zachowaniem zasad z art. 7, 10, 77 Kpa. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydał decyzję utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję. Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na skutek złożenia odwołania przez stronę stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy zaskarżonej, a zarzuty stawiane w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie.

Pismem z 7 października 2018r. strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy mającej na względzie słuszny interes obywatela oraz poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego z uwagi na to, że nie przesłuchano w tej sprawie pracownicy Wydziału Rolnictwa Urzędu Miejskiego w U., która obliczała skarżącemu wielkość powierzchni obszaru od której przysługiwała mu dopłata ze środków unijnych, rażące naruszenie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. poprzez bezpodstawne uznanie, że błąd organu spowodował wypłatę nienależnych płatności i skarżący miał możliwość wykrycia błędu. W uzasadnieniu skargi skarżący w całości podtrzymał swe stanowisko w sprawie i towarzyszącą mu argumentację.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej do sądu decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa).

Zasadniczy spór w sprawie pomiędzy skarżącym a organami ARiMR sprowadza się do oceny, czy istniały podstawy do ustalenia skarżącemu nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 r. w wysokości 3358,55 zł. W ocenie Sądu rację w powyższym sporze przyznać należało organom.

Na wstępie należało wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 z późn. zm.) jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne, to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną (wyrok WSA w Warszawie z 23.04.2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2930/08; wszystkie powołane: wwworzeczeniansa.gov.pl).

W wyroku z 24 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. II GSK 307/13) stwierdził, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Powyższy pogląd należało podzielić.

Z akt sprawy wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał skarżącemu płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 rok na mocy ostatecznej decyzji z [...] w kwocie 3358,55 zł, która to kwota została przelana na konto skarżącego 9 lutego 2010r. Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie decyzją z [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji w związku z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i art. 77 kpa, ponieważ przyznano wnioskodawcy płatności nie ustalając powierzchni kwalifikowanej do płatności zgodnie z wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru. Decyzja ta stała się ostateczna. Po ponownej analizie sprawy i uzupełnieniu przez stronę wniosku o płatności, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z [...]odmówił przyznania płatności bezpośrednich, a decyzja ta stała się ostateczna.

Na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest, jak już wskazano, ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku zadaniem organu nie jest już kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (wyroki NSA z 26.03.2013 r. sygn. II GSK 2416/11, z 20.11.2013 r. sygn. II GSK 1132/12). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzją Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...] stwierdzono nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] przyznającą skarżącemu płatność w wysokości 3358,55 zł, a jest to decyzja ostateczna. Identyczny walor posiada decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] odmawiającą przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich.

Wobec powyższego nie ma wątpliwości, że wydanie decyzji na mocy art. 29 ustawy o ARiMR w opisanym stanie faktycznym było w pełni zasadne, w zgodności z przepisami procesowymi, do których skarżący odwoływał się w skardze. Organ przeprowadzając postępowanie w wyżej opisanym zakresie ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy w sposób adekwatny do jej zakresu. Niezasadny okazał się zarzut niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego poprzez nieprzesłuchanie pracownicy Wydziału Rolnictwa Urzędu Miejskiego w U., która obliczała wielkość powierzchni, do której przysługiwała dopłata. Ten wniosek dowodowy był niezasadny na etapie postępowania objętym niniejszą sprawą, gdyż jej przedmiotem było ustalenie kwoty nadmiernie pobranych płatności. Kwestie związane z finalnie odmową przyznania płatności objęte były odmiennym postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] odmawiającą przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich.

Odnośnie zarzutu objętego punktem 2 skargi, tj. naruszenie art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. poprzez uznanie, że wypłata wystąpiła w skutek błędu organu, a skarżący miał możliwość wykrycia tego błędu, w pierwszej kolejności podkreślić należało, że w sprawie miał zastosowanie art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w tym przepisie, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności Słusznie organ w zaskarżonej decyzji podkreślił, że w przypadku pobrania nienależnych płatności zasadą winno być, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. Zatem zwolnienie z obowiązku zwrotu może nastąpić tylko w takich sytuacjach, gdy błąd organu spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności, zaś rolnik nie miał możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a jeśli błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W niniejszej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 rok zostały przekazane 9 lutego 2010r., natomiast decyzją z [...] o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2009, została doręczona za potwierdzeniem odbioru 7 grudnia 2016r. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W sprawie nie zachodzą przytoczone powyżej przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj. płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W rozpatrywanej sprawie, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, przekazane na rachunek bankowy strony, co przyznał organ, wynikały z jego pomyłki, gdyż winien on prawidłowo ustalić powierzchnię kwalifikowaną do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych, a decyzja z [...] została wydana na skutek pomyłki "właściwej władzy". W sprawie nie została spełniona druga przesłanka z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj., że "błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika", gdyż w sprawie doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność tę potwierdza ostateczna decyzja Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z [...]. Należało podzielić dokonaną przez organ ocenę stanu faktycznego, że błąd stanowiący takie naruszenie, jest błędem oczywistym, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez stronę. Podkreślić również trzeba, że na wezwanie organu skarżący dokonał korekty wniosku 15 września 2009r. zmniejszając powierzchnię deklarowanej działki, a powtórnie dokonał tej korekty na wezwanie organu z 2 kwietnia 2012r. W niniejszej sprawie to na beneficjencie spoczywał obowiązek wykazania braku winy w określeniu powierzchni działki przeznaczonej do płatności. Okoliczność, na którą wskazuje skarżący, że wniosek był wstępnie przygotowany przez właściwy organ, nie zwalnia skarżącego od aktywności w zakresie oceny jego zawartości, tym bardziej, że w niniejszej sprawie był on dwukrotnie uzupełniany. Powyższe świadczy o tym, że skarżący miał możliwość weryfikacji danych i wskazania właściwych powierzchni działek objętych systemem jednolitych płatności obszarowych. Wniosek o przyznanie płatności zawierał stosowne pouczenie (wyrok NSA z 5.03.2015r. sygn. akt II GSK 21/14 i powołane tam orzecznictwo).

Nadto organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał analizy treści art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Jednakże, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkami sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Oznacza to, że okoliczności dobrej wiary ustalające ten okres na cztery lata podnoszone przez zainteresowanego powinny być przez organ rozważone, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli można ją w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom (wyrok NSA z 18.01.2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11). Dobrą wiarę powinien wykazać beneficjent, nie zaś organ, a organ jedynie ocenia okoliczności podane przez stronę. Okoliczności przywoływane przez skarżącego w postaci przeniesienia de facto odpowiedzialności za treść wniosku na urzędników nie zasługiwały na uwzględnienie, tym bardziej, że wniosek ten był przez skarżącego dwukrotnie korygowany z pierwotnie zadeklarowanych 4,13 ha do 2,95 ha, a procentowa różnica wyniosła 40% (decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...]).

Mając powyższe na uwadze, należy więc stwierdzić, że organy orzekające nie dopuściły się zarzucanych w skardze uchybień. Zebrały zupełny materiał dowody, a dokonana przez nie ocena dowodów nie była dowolna i mieściła się w ramach swobodnej oceny.

W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.