Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 4/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1 art. 29 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 10 października 2017 r. nr [...] 2. uchyla postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 14 marca 2017 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 22.11.2017 r., znak: [...] – wydanym podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej w skrócie "K.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. – dalej w skrócie "u.p.e.a."),, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. (dalej "organ egzekucyjny") z dnia 23.10.2017 r., znak: [...], którym uznano za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez zobowiązanego S. Z. (dalej "zobowiązany") w postępowaniu egzekucyjnym.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy ustalono, co następuje.

Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29.07.2016 r. nr [...], wystawionego przez P. S., Oddział Regionalny w K. (dalej "wierzyciel"), obejmującego zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 2004 r. do

I kwartału 2006 r. oraz od października 2009 r. do marca 2011 r. W aktach administracyjnych sprawy stwierdzono brak dokumentu potwierdzającego doręczenie ww. tytułu wykonawczego zobowiązanemu.

W dniu 22.02.2017 r. zobowiązany złożył pismo zatytułowane "Wniosek

o umorzenie postępowania egzekucyjnego", w którym wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie ww. tytułu wykonawczego z powodu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie rolników. Wniosek ten został złożony na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. – dalej w skrócie "u.p.e.a."). Do wniosku zobowiązany załączył pismo informujące o rozwiązaniu umowy dzierżawy nieruchomości z dnia 02.09.2009 r., potwierdzenia wpłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników, pismo wierzyciela z dnia 06.10.2016 r. dotyczące kwestii przedawnienia, pismo wierzyciela z dnia 04.01.2017 r. z informacją o wysokości składek.

Postanowieniem z dnia 04.03.2017 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., P. S., będący wierzycielem, uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

W piśmie z dnia 18.04.2017 r. zobowiązany wyjaśnił, że umowa dzierżawy została zakończona w dniu 02.10.2009 r. i od dnia 03.10.2009 r. nie ciążył na nim obowiązek płacenia rat na ubezpieczenie społeczne rolników. Nadto wskazał, że opłacił wszystkie składki z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników i nie zalega wierzycielowi w płatnościach.

Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela w dniach 26.05.2017 r.

i 13.06.2017 r. z prośbą o szczegółowe informacje co do okresu obowiązywania umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego i ustania obowiązku ubezpieczenia społecznego rolników. Pismem z dnia 01.06.2017 r. wierzyciel wskazał wszystkie wpłaty zobowiązanego. Następnie pismem z dnia 22.06.2017 r. wyjaśnił, że poruszane przez zobowiązanego kwestie nie mają znaczenia dla postępowania egzekucyjnego. Wystawienie tytułu egzekucyjnego było zgodne z przepisami i dotyczyło należności nieprzedawnionych.

Następnie, w załączeniu pisma z dnia 10.08.2017 r. skierowanego do zobowiązanego, reprezentowanego przez pełnomocnika, organ egzekucyjny doręczył ww. odpis tytułu wykonawczego nr [...] (doręczenie w dniu 17.08.2017 r.) i pouczając o treści art. 33 §1 u.p.e.a. wyjaśnił, że wniosek zobowiązanego z dnia 22.02.2017 r. zostanie przez ten organ rozpatrzony jako zarzuty o których mowa w art. 33 §1 pkt 1 i 6 u.p.e.a. Jednocześnie wskazał, że jeśli wolą zobowiązanego jest zastosowanie innego trybu, może on sprecyzować swoje żądanie w terminie 7 dni. Zobowiązany nie złożył dodatkowych wyjaśnień w sprawie.

Wobec powyższego, organ egzekucyjny, uznając ostateczne stanowisko wierzyciela za wiążące, postanowieniem z dnia 10.10.2017 r. znak: [...] (doręczonym w dniu 23.10.2017 r.) uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione pismem z dnia 22.02.2017 r.

W zażaleniu z dnia 23.10.2017 r. zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika, w dużej mierze powielił dotychczasową argumentację. Pełnomocnik podniósł naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie przez organ egzekucyjny wszystkich wniosków dowodowych i niewłaściwą ich interpretację na niekorzyść zobowiązanego. Do zażalenia załączył m.in. pismo A. N. R. O. T. w S. z dnia 02.09.2009 r. - rozwiązanie umowy dzierżawy nieruchomości rolnej oraz pismo wierzyciela z dnia 10.05.2017 r. – zestawienie wpłat zobowiązanego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy opisane wyżej postanowienie organu egzekucyjnego.

Organ II instancji przywołał na wstępie treść przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie i stwierdził, że zarówno organ egzekucyjny, jak i sprawujący nad nim nadzór organ II instancji, są związani stanowiskiem wierzyciela. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnił, że organy te nie są uprawnione do prowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela.

Wskazał nadto, że z treści art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 – dalej w skrócie "u.s.u.s.") wynika, że od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu (w stanie sprawy niniejszej - Prezesa KRUS) w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Zatem organ odwoławczy stwierdził, że zasadnicze dla rozstrzygnięcia kwestie w sprawie zostały przesądzone przez wierzyciela w ostatecznym postanowieniu z dnia 04.03.2017 r., znak: [...]

I tak, organ odwoławczy wskazał, że wierzyciel wyjaśnił, iż zobowiązany podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 15.03.2001 r. do dnia 15.03.2011 r. zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia

1990 r. o społecznym ubezpieczeniu rolników (Dz.U. z 2017 r. poz. 2336 - dalej

w skrócie "u.s.r.") z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego powyżej 1 ha przeliczeniowego, nabytego na podstawie dzierżawy z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa. Powołując się na przepis art. 3a ust. 1 u.s.r. wskazał, że decyzją

z dnia 11.05.2012 r., znak: [...], stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego zobowiązanego dopiero od dnia 16.03.2011 r. Wierzyciel wyjaśnił,

że w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego zobowiązany był wielokrotnie wzywany do złożenia wyjaśnień i zawiadamiany o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem. Wobec braku reakcji z jego strony, datę ustania ubezpieczenia ustalono na podstawie ww. przepisów oraz w oparciu o wskazane niżej następujące dokumenty potwierdzające w ocenie wierzyciela posiadanie gospodarstwa rolnego powyżej 1 ha przeliczeniowego:

1) protokół Agencji Nieruchomości Rolnych OT w S. z jednostronnego przejęcia nieruchomości rolnej z dniem 09.06.2011 r.

2) pisma Urzędu Miejskiego w M. z dnia 30.03.2011 r. informującego,

że S. Z. był podatnikiem podatku rolnego w okresie od 15.03.2001 r. do 15.03.2011 r.

Zaległość za okres obejmujący kwartały 2000.1 – 2006.1 została rozłożona na 43 raty (decyzja z dnia 27.04.2006 r., której wygaśnięcie stwierdzono decyzją z dnia 21.10.2010 r.), zobowiązany spłacił 28 rat. W wyniku analizy konta dłużnika wierzyciel ustalił, że zobowiązany opłacił składki na ubezpieczenie społeczne rolników za kwartały 2006.2-2009.3 oraz uregulował raty od 1 do 28.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wierzyciel wyjaśnił w piśmie z dnia 01.06.2017 r., że zaewidencjonowane wpłaty są zgodne z okazanymi przez zobowiązanego dowodami wpłat; wpłaty na poczet zaległości wobec KRUS dokonywane są wyłącznie za pośrednictwem operatorów finansowych. Nadto wskazał, że wbrew twierdzeniom zobowiązanego, placówka wierzyciela w S. nie posiadała nigdy kasy, w której można byłoby dokonać wpłat gotówkowych. Dlatego wierzyciel stwierdził w piśmie z dnia 22 czerwca 2017 r., że przedkładane przez zobowiązanego dokumenty nie mają znaczenia dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, powołując się na art. 70 § 1 O.p. organ odwoławczy wskazał, że w dniach powstania obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników za I kwartał 2004 r. należności te ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.

Wskazał dalej, że od dnia 02.05.2004 r., przedawnienie składek na ubezpieczenie społeczne rolników było regulowane przez art. 41b u.s.r.. Zgodnie z art. 41 b ust. 1 u.s.r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Wyjaśnił, że ustawowy termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uległ wydłużeniu do 10 lat, przy czym dziesięcioletni okres przedawnienia znajduje również zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 02.05.2004 r., jeżeli do tej daty nie uległy one przedawnieniu według przepisów dotychczasowych, zgodnie z ogólną zasadą prawa intertemporalnego. Powołując się dalej na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że dotyczy to również zdarzeń, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Zwrócił dalej organ odwoławczy uwagę, że z dniem 01.01.2012 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (zwana dalej ustawą o redukcji) nastąpiła zmiana treści ww. przepisu art. 41b ust. 1 u.s.u.s. i termin przedawnienia należności z tytułu składek został skrócony do 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 2-7. Jednakże w art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy o redukcji, ustawodawca ustanowił, iż do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41b ust. 1 u.s.r. (...), którego bieg rozpoczął się przed dniem 01.01.2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01.01.2012 r. Jeżeli natomiast przedawnienie rozpoczęte przed dniem 01.01.2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Organ dodał,

że powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia nowego 5-letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub starego 10-letniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, organ odwoławczy stwierdził,

że najstarsza egzekwowana od zobowiązanego składka za I kwartał 2004 powinna być opłacona do 01.02.2004 r., tym samym według starych przepisów, bieg terminu przedawnienia zakończy się z dniem 01.02.2014 r., natomiast według nowych przepisów z dniem 01.01.2017 r. Zdaniem tego organu, organ I instancji zasadnie powołał się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia ww. należności składkowych w okresie od dnia 27.04.2006 r. do dnia 21.10.2010 r. na podstawie art. 41b § 4 u.s.r. od dnia podjęcia decyzji o rozłożeniu należności na raty, do dnia podjęcia decyzji o wygaśnięciu decyzji o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Tym samym, jak stwierdził wierzyciel, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia 27.04.2006 r. do dnia 21.10.2010 r. Rozłożenie zaległości składkowych na raty wydłużyło termin przedawnienia o 4 lata i 5 miesięcy, zatem termin przedawnienia zakończyłby się w lipcu 2018 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że analogicznie sprawa przedstawia się w odniesieniu do obliczania biegu terminu przedawnienia dla następnych kwartałów.

Organ ten zwrócił uwagę, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczy zaległości obejmujących okres od I kwartału 2004 r. do I kwartału 2006 r. oraz od października 2009 r. do marca 2011 r. Kwestia przedawnienia kształtuje się odmiennie w odniesieniu do zaległości obejmujących okres od października 2009 r. do

marca 2011 r. Te same przepisy regulujące przedawnienie również znajdą zastosowanie, z tym że skoro składki te powstały później aniżeli zawarto układ ratalny, nie będziemy mieli do czynienia z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia z tego powodu. Biorąc zatem pod uwagę składkę za październik 2009 r., która powinna być opłacona do dnia 31.10.2009 r. bieg terminu przedawnienia zakończył się z dniem 01.01.2017 r.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że konieczne jest ustalenie, czy w sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 41b ust. 5 u.s.r., tj. czy został zawieszony bieg terminu przedawnienia przez podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Taką czynnością jest doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu 17.08.2017 r., tym samym dopiero ta czynność, stosownie do art. 41 b ust. 5 u.s.r., spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wobec powyższego, składki obejmujące okres od października 2009 r. do września 2010 r. (TW nr [...] blok E poz. 10 - 21) przedawniły się, dalsze zaś składki obejmujące okres od października 2010 r. do marca 2011 r.

(TW nr [...] blok E poz. 22 - 27) nie uległy przedawnieniu wobec zawieszenia biegu terminu przedawnienia, który, jak wskazał organ, trwał do dnia wydania zaskarżonego postanowienia.

Nadto, organ końcowo podkreślił, że pomimo prezentowania odmiennego od wierzyciela poglądu w zakresie podniesionych zarzutów, jest bezwzględnie związany stanowiskiem wierzyciela i nie mógł orzec inaczej niż stwierdzając, że zarzut jest nieuzasadniony.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na opisane wyżej postanowienie, skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika (ojca), wnosząc o jego uchylenie w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, przepisów ustawy o przedawnieniu składek ubezpieczeniowych w KRUS, o doręczaniu korespondencji. W konsekwencji ww. naruszenia prawa nie zebrano

w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł ponownie kwestie związane z rozwiązaniem umowy dzierżawy nieruchomości rolnej i ustaniem obowiązku ubezpieczenia społecznego jako rolnika z dniem 03.10.2010 r. a nie, jak twierdzi wierzyciel, w dniu 16.03.2011 r., dokonanymi płatnościami składek na ubezpieczenie do KRUS i zaliczeniem ich przez organ na ich poczet należnych składek oraz przedawnieniem części należności. Wskazał nadto, na konieczność doręczenia tytułu wykonawczego z dnia 29.07.2016 r. oraz innej korespondencji bezpośrednio zobowiązanemu, a nie ustanowionemu w dniu 26.07.2016 r. pełnomocnikowi.

Do skargi dołączył ponownie pismo wydzierżawiającej Agencji z dnia 02.09.2009 r. – rozwiązanie umowy dzierżawy nieruchomości rolnej oraz wpłaty zobowiązanego na rzecz KRUS w S..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Administracji Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu wadliwego doręczania korespondencji, organ wskazał, że zarzut ten został po raz pierwszy sformułowany

w skardze do WSA i z tej przyczyny nie może zostać uznany za wniesiony skutecznie

i wpływać na wynik sprawy.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, gdyż Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, wydane w oparciu o stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu P. S. z dnia 14.03.2017 r., zostały wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia tychże rozstrzygnięć, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r, poz. 1369 z późn. zm. – zwanej w skrócie "p.p.s.a."

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 p.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżony akt (tutaj, postanowienia), ale również wszystkie inne akty lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 p.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22.11.2017 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 10.10.2017 r., które zostały wydane na podstawie stanowiska wierzyciela, zawartego w postanowieniu P. S. z dnia 14.03.2017 r., znak: [...] - którym uznano za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia 29.07.2016 r.

W skardze Skarżący podniósł zarzut braku ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych w rozpoznawanej sprawie, w tym co do prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego, który Sąd uznał jako najdalej idący w skutkach prawnych.

Przechodząc zatem do meritum sprawy, w pierwszej kolejności wskazać należało, że z akt sprawy wynika, że listem poleconym z dnia 22.02.2017 r., skierowanym do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S., Skarżący złożył na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 29.07.2016 r. z powodu przedawnienia. Do tego wniosku załączono kserokopie: pisma Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w S. (dalej: "ARN OT/S.) z dnia 02.09.2019 r. zatytułowane "Rozwiązanie umowy dzierżawy", oświadczenia pełnomocnika Skarżącego (ojca) z dnia 28.10.2009 r., potwierdzeń wpłat pocztowych składek ubezpieczenia KRUS w ilości [...]., potwierdzeń wpłat składek ubezpieczenia KRUS za pośrednictwem [...], pisma Placówki Terenowej KRUS z dnia 04.01.2017 r. dotyczące stanu zadłużenia Skarżącego z tytułu ubezpieczenia za okres 2004.1- 2016 oraz pisma KRUS Oddział Regionalny w K. Placówka Terenowa z dnia 06.10.206 r. dotyczące przedawnienia składek.

Jak wynika z akt sprawy, ww. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego przekazano zgodnie z właściwością miejscową do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S., który rozpatrzył ten wniosek o umorzenie egzekucji w trybie art. 34 u.p.e.a. jako zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a., co wynika z pisma tego organu egzekucyjnego z dnia 10.08.2017 r., znak: [...], a jest konsekwencją wadliwego postępowania wierzyciela – Prezesa KRUS, który wyżej przytoczonym postanowieniem z dnia 14.03.2017 r. rozpoznał wniosek o umorzenie egzekucji na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., odrzucając jako bezpodstawny zarzut w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia 29.07.2016 r.

Nadto, co najistotniejsze dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, z treści powyższego pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 10.08.2017 r. adresowanego do zobowiązanego (S. Z.) wynika także, że w wyniku analizy dokumentów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego (Skarżącego) ustalono, iż zobowiązanemu nie został doręczony odpis tytułu wykonawczego nr [...] i w związku z tym organ egzekucyjny

w załączeniu do tego pisma przesłał zobowiązanemu tytuł wykonawczy z dnia 29.07.2016 r. nr [...], załączając także dowód jego doręczenia w dniu 17.08.2017 r., co potwierdził podpisem C. Z. jako pełnoletni domownik.

Jak wynika z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, brak jest dowodu wcześniejszego doręczenia Skarżącemu ww. tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu 29.07.2016 r. Przy czym w aktach badanej sprawy brak jest również dokumentu "upomnienia" oraz dowodu jego doręczenia na rzecz strony zobowiązanej (Skarżącemu).

Okoliczności te – zdaniem Sądu – jednoznacznie świadczą, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie było prowadzone wbrew przepisom postępowania przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), a w szczególności z rażącym naruszeniem art. 15 § 1, art. 26 § 5 i art. 29 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba

że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Jak wynika z treści załączonego do akt tytułu wykonawczego, poz. 9, upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 16.06.2016 r. Jednakże z uwagi na brak

w aktach administracyjnych dokumentacji w tym zakresie (wystawionego upomnienia i jego doręczenia), okoliczność ta, chociaż istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie może być zweryfikowana przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Uznać tym samym należało, że postępowanie w badanej sprawie - w ocenie Sądu - zostało wszczęte w sposób nieprawidłowy, tj. z naruszeniem wymogów wnikających z przytoczonego wyżej art. 15 § 1 u.p.e.a. Egzekucja administracyjna nie może być wszczęta, jeżeli wierzyciel nie przesłał zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia takiego upomnienia, którego jednak w aktach sprawy brak.

Istotą upomnienia jest wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Przy czym z przepisu tego przede wszystkim wynika, że samo skierowanie upomnienia nie jest wystarczającą przesłanką do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Konieczne jest skuteczne doręczenie takiego upomnienia przez wierzyciela i dopiero po upływie 7 dni od daty odbioru upomnienia możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. A zatem, do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego skutecznego przeprowadzenia, wierzyciel musi sporządzić pisemne upomnienie, które następnie doręcza zobowiązanemu.

Z treści tytułu wykonawczego, poz. 9, wynika, że upomnienie doręczono w dniu 16.06.2016 r., jednakże w aktach sprawy brak dokumentacji w tym zakresie.

Tym samym Sąd nie mógł zweryfikować tej okoliczności, przy czym nie mógł także ustalić, czy doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie, tym bardziej w sytuacji, gdy organ egzekucyjny I instancji w piśmie z dnia 10.08.2017 r. ustalił, że odpis tytułu wykonawczego nr [...] nie został doręczony zobowiązanemu, i w związku z tym przesłał go na adres zobowiązanego dopiero za pismem z dnia 10.08.2017 r., i jak wynika z załączonego do tego pisma dowodu doręczenia - w dniu 17.08.2017 r. tytuł ten został doręczony zobowiązanemu.

Z tego też powodu należało uznać, że postępowanie egzekucyjne powadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 29.07.2016 r. zostało wadliwie wszczęte, gdyż z naruszeniem art. 15 § 1 u.p.e.a., i już z tego powodu brak było podstaw by przyjąć, by późniejsze czynności podejmowane w tym postępowaniu były skuteczne.

Z przepisu art. 15 u.p.e.a. w doktrynie i orzecznictwie wyprowadza się zasadę ogólną postępowania egzekucyjnego, zwaną zasadą zagrożenia egzekucją. Przyjęcie, że na gruncie postępowania egzekucyjnego upominanie i zagrożenie egzekucją przed jej wszczęciem jest zasadą, jest w pełni uzasadnione, przepis ten bowiem jednoznacznie wskazuje się, że prowadzenie egzekucji bez uprzedniego upomnienia ma być wyjątkiem, co świadczy, że naruszenie tej zasady skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., skoro jego wszczęcie nastąpiło bez wymaganego przez ustawodawcę upomnienia.

Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 26 § 5 u.p.e.a. stanowi, że:

"Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.".

Jak już wyżej wskazano, z akt administracyjnych badanej sprawy wynika,

że dopiero pismem z dnia 10.08.2017 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. – a zatem po złożeniu wniosku z dnia 22.02.2017 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego - doręczył w dniu 17.08.2017 r. zobowiązanemu (Skarżącemu) odpis tytułu wykonawczego z dnia 29.07.2016 r. nr [...] r., co oznacza, że co najmniej do dnia 17.08.2017 r. wszystkie podejmowane czynności były nieskuteczne. Zatem, wniosek zobowiązanego z dnia 22.02.2017 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zakwalifikowany przez wierzyciela jako zarzuty zgłoszone w trybie art. 34 § 1 u.pe.a., należało rozpoznać na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Sąd więc, rozpoznając skargę na postanowienia organów egzekucyjnych obu instancji, w ramach swoich uprawnień (art. 134 i 135 p.p.s.a., o czym wyżej), dokonując oceny prawnej w zakresie "sprawy", dokonał kontroli legalności wszystkich podjętych w sprawie rozstrzygnięć, w tym w zakresie postanowienia wierzyciela z dnia 14.03.2017 r., a więc, czy zgodnie z prawem doszło do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym, czy istniała podstawa kontynuowania egzekucji administracyjnej.

W realiach niniejszej sprawy przede wszystkim wskazać należy, że akta administracyjne rozpoznawanej sprawy nie zawierają pełnej dokumentacji, a co najważniejsze – o czym wyżej mowa - brak w dokumentacji sprawy dowodu doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.), a także dowodu doręczenia ww. tytułu wykonawczego przed dniem 17.08.2017 r. (art. 26 § 5 u.p.e.a.), co wprost świadczy, że prowadzenie wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego co najmniej do dnia doręczenia tytułu wykonawczego, tj. do dnia 17.08.2017 r. - było niedopuszczalne, w związku z czym uznać należało, że czynności podejmowane w tym okresie były nieskuteczne, i ta okoliczność stanowiła dla organu egzekucyjnego podstawę jego umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Skoro wszystkie działania obu stron postępowania egzekucyjnego co najmniej do dnia 17.08.2017 r., tj. do dnia doręczenia zobowiązanemu przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego, były w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezpodstawne - organ egzekucyjny bowiem nie zweryfikował okoliczności co do wystawienia upomnienia i jego doręczenia zobowiązanemu, sam zaś doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego nr [...] dopiero w dniu 17.08.2017 r. - tym samym występujące w sprawie okoliczności faktyczne i prawne uzasadniały rozpatrzenie przez organ egzekucyjny wniosek Skarżącego o umorzenie egzekucji, zakwalifikowany przez wierzyciela jako zarzuty zgłoszone w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., w trybie przesłanki umorzeniowej, o jakiej mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Wskazać przy tym należy, że jeżeli wierzyciel twierdzi (in fine stanowiska wierzyciela), że podjęte w dniu 27.09.2016 r. działania egzekucyjne w postaci tytułu wykonawczego nr [...] z tytułu zaległości w spłacie składek

na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 2004.1-2011.3 są zgodnie z przepisami

i dotyczą należności nieprzedawnionych, to rolą wierzyciela było wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Nie jest wystarczające gołosłowne twierdzenie wierzyciela, musi on bowiem dowieść jednoznacznie swoich racji zarówno dokumentami, jak i przepisami prawa znajdującymi zastosowanie w sprawie, natomiast organ egzekucyjny jako uprawniony do wszczęcia egzekucji administracyjnej na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.) był zobowiązany do zbadania z urzędu dopuszczalność tej egzekucji w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a.

Wobec niedochowania tym obowiązkom przez organy administracji publicznej w zakresie upomnienia, a co za tym idzie doręczenia tytułu wykonawczego dopiero w dniu 17.08.2017 r., Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, jak również postanowienia P. S. z dnia 14.03.2017 r., które swoje rozstrzygnięcia oparły na niepełnym materiale dowodowym (brak upomnienia i dowodu jego doręczenia oraz dowodu doręczenia odpisu tytułu wykonawczego przed dniem 17.08.2017 r.), co skutkowało w konsekwencji naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 15 § 1, art. 26 § 5 i art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., mających zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a.

Zatem, z uwagi na bezprawne prowadzenie egzekucji w stosunku do Skarżącego (wobec braku prawidłowego jej wszczęcia), organ egzekucyjny ponownie rozpoznając sprawę, będąc związanym oceną prawną Sądu na podstawie art. 153 p.p.s.a., zobowiązany będzie umorzyć postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie. Jeżeli zobowiązanemu skutecznie doręczono upomnienie (którego w aktach brak) co do spornej należności, wystarczy dla prawidłowego wszczęcia egzekucji administracyjnej ponowne doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego, stosownie do dyspozycji art. 26 § 1 pkt 1 u.p.e.a., by nie pozbawiać zobowiązanego przysługujących mu w postępowaniu egzekucyjnym praw, jakie przyznaje mu ustawa (u.p.e.a.). Należy mieć także na uwadze w kontekście zarzutu skargi co do nieprawidłowego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego przez pominięcie ustanowionego pełnomocnika, że skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma także zasadniczy wpływ na sytuację procesową zobowiązanego, gdyż dopiero od tego momentu może on ustanowić w tym postępowaniu pełnomocnika (zob. wyroki NSA: z dnia 21 kwietnia 2011 r.,

II FSK 2075/09, LEX nr 1081299; z dnia 22 marca 2011 r., II FSK 695/10, LEX

nr 992304; z dnia 19 maja 2010 r., II FSK 58/09, LEX nr 596524). A zatem, dopiero z chwilą prawidłowego wszczęcia egzekucji może zobowiązany podejmować skuteczne działania w toku postępowania egzekucyjnego przewidziane prawem, w tym ustanawiać pełnomocnika, stosować środki zaskarżenia (np. zgłosić zarzuty w trybie art. 33 u.p.e.a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zgodnie

z pouczeniem zawartym w treści tytułu wykonawczego). Wskazać przy tym należy, że wniosek o umorzenie egzekucji strona może złożyć na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, zaś organ rozstrzygnąć, czy wystąpiła okoliczność przewidziana ustawą u.p.e.a. uzasadniająca jej umorzenie. A zatem, wniosek z dnia 22.02.2017 r. złożony przez Skarżącego w niniejszej sprawie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który przewiduje m. in. na wygaśnięcie obowiązku, na co zobowiązany przedłożył dowody, powinien być rozpatrzony w tym trybie. Takie było żądanie zobowiązanego, w związku z czym organ był związany jego treścią. W przypadku istnienia wątpliwości co do treści żądania organ jest uprawniony wezwać stronę do jego sprecyzowania (art. 64 § 2 k.p.a.), udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień w sprawie zgodnie z art. 9 k.p.a. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), decyzja natomiast musi spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W okolicznościach występujących w niniejszej sprawie organ działał wbrew tym obowiązkom, nie ustalając determinującego przedmiotu postępowania w kontekście wniosku o umorzenie egzekucji, co w konsekwencji doprowadziło do pozaprawnych działań w sprawie.

W tym stanie sprawy, skoro kluczowy dla rozstrzygnięcia fakt dokonania doręczenia upomnienia zobowiązanemu, a następnie doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego, był niezbędny do prawidłowego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do Skarżącego, co nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, tym samym zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, a także stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu z dnia 14.03.2017 r., jako dotyczące pozaprawnych czynności, należało wyeliminować z obrotu prawnego. Organy w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącego, mimo braku wszczęcia w zgodzie z prawem egzekucji administracyjnej, co uzasadnia konieczność jej umorzenia na podstawie przesłanki przewidzianej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Wobec tego, Sąd uznając, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim postanowienie organu egzekucyjnego I instancji, a także postanowienie P. S. z dnia 14.03.2017 r., naruszają przepisy postępowania, w szczególności art. 15 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a., a także art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. art. 134 i art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznawana sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń, która na podstawie art. 239 § 1 lit. e) p.p.s.a. jest wolna od kosztów sądowych.

Podstawę rozpoznania niniejszej sprawy w trybie uproszczonym stanowił art. 119 pkt 3 p.p.s.a.