Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1555/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1, art. 1a pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. (dalej NUS) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku G. K. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2015 r., obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. w kwocie należności głównej wysokości 40.382 zł i odsetek w wysokości 36342,70 zł, naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Powyższy tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu 24 lutego 2015 r.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 24 stycznia 2020 r. do pracodawcy zobowiązanego tj. do PUH P. sp. z o.o. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone pracodawcy 29 stycznia 2020 r., natomiast zobowiązanemu 3 lutego 2020 r. Z uwagi na brak odpowiedzi, w dniu 25 lutego 2020 r. organ egzekucyjny skierował do pracodawcy ponaglenie, na które również nie udzielono odpowiedzi.

W dniu 12 lutego 2020 r. złożył skargę na powyższą czynność egzekucyjną, której zarzucił naruszenie:

- art. 29 § 1 oraz § 2 pkt 1 i 3 z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej Upea), poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej bez zbadania jej dopuszczalności, pomimo że NUS występujący w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego był w posiadaniu informacji, iż egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, bowiem obowiązek wskazany jako podstawa praw na uległ przedawnieniu wskutek czego nie mógł podlegać egzekucji administracyjnej;

- art. 59 § 1 pkt 2 Upea, poprzez uznanie, że obowiązek w stosunku do zobowiązanego nie wygasł w skutek przedawnienia:

- art. 59 § 1 pkt 7 Upea, poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie.

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że decyzja z [...] listopada 2014 r. będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest przedmiotem rozpatrywania przez Naczelny Sąd Administracyjny pod kątem przedawnienia należności nią objętych. Zdaniem pełnomocnika należność wynikająca z w/w tytułu wykonawczego uległa przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2012 r. wobec powyższego zastosowany środek egzekucyjny jest niedopuszczalny. Ponadto organ egzekucyjny zobowiązany był do zbadania dopuszczalności postępowania egzekucyjnego przed jej wszczęciem, czego nie uczynił i w ten sposób doprowadził do prowadzenia postępowania, które stoi w oczywistej sprzeczności z prawem. W związku z powyższym, strona na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 Upea w zw. z art. 60 § 1 Upea wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu, a w konsekwencji o niepodejmowanie czynności egzekucyjnych, a w przypadku czynności już podjętych o ich uchylenie.

Postanowieniem z [...] marca 2020 r. NUS oddalił skargę na czynność egzekucyjną.

Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej Kpa), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że skarga na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora, składana w trybie art. 54 Upea może być wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym i służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Treść art. 1a pkt 2 Upea stanowi, że przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

DIAS wskazał, że w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, do której upoważniała go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 Upea, a tryb jego stosowania unormowany został w art. 72 tej ustawy.

DIAS podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w: postępowaniu egzekucyjnym.

DIAS wskazał, że rozpatrując zażalenie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną jest właściwy do tego by odnieść się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonanej przez niego czynności egzekucyjnej. Kwestie dotyczące wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie mogą być przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 Upea. Kwestia ta stanowi podstawę do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 Upea, które składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 tej ustawy. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, pismo strony z 11 lutego 2020 r. zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne" zostało zakwalifikowane przez organ egzekucyjny w części dotyczącej żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, jako wniosek o umorzenie, który jest przedmiotem odrębnego postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. K., reprezentowany przez ustanowionego pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił DIAS naruszenie:

1) art. 29 § 1 oraz § 2 pkt 1 i 3 Upea, poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej bez zbadania jej dopuszczalności, pomimo, że NUS występujący w roli zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego był w posiadaniu informacji, że egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, bowiem obowiązek wskazany jako podstawa prawna uległ przedawnieniu, wskutek czego nie mógł podlegać egzekucji administracyjnej;

2) art. 59 § 1 pkt 2 Upea, poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia obligatoryjnej przesłanki, mianowicie wygaśnięcia wskutek przedawnienia obowiązku;

3) art. 59 § 1 pkt 7 Upea, poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia obligatoryjnej przesłanki mianowicie poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie;

4) przepisu art. 107 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 126 Kpa oraz w zw. z art 18 Upea, poprzez wydanie postanowienia niezawierającego pełnego uzasadnienia, bowiem DIAS nie odniósł się do argumentacji spółki dotyczącej przedawnienia obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji stanowiącej podstawę do wszczęcia i prowadzenia egzekucji;

5) art. 6 Kpa w zw. z art 18 Upea, poprzez naruszenie zasady w nim zawartej;

6) art. 7 KPA w zw. z art 18 Upea, poprzez niewyjaśnienie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;

7) art. 8 Kpa w zw. z art 18 Upea, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do uczestnika postępowania - spółki;

8) art. 11 Kpa w zw. z art 18 Upea, poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się DIAS przy wydawaniu postanowienia.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także postanowienie, rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 Ppsa, w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiot sprawy dotyczy skargi na czynności egzekucyjne uregulowanej w art. 54 § 1 Upea. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora (...). Ten przedmiot postępowania wyznacza zatem zakres i przedmiot kontroli Sądu. Do tych też kwestii odniósł się też organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu wyjaśniając, że skarga na czynność egzekucyjną znajduje oparcie w art. 54 Upea, przez co sprawa może zostać rozpatrzona tylko w tym zakresie.

Procedura ustanowiona w Upea co do zasady nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia.

Skarżący konsekwentnie nie dostrzega, że składając skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę i podnosząc okoliczność przedawnienia zobowiązania objętego tytułem wykonawczym zainicjował spór, którego rozstrzygnięcie wymaga w pierwszej kolejności poczynienia rozważań na temat charakteru przedmiotowego środka prawnego i zakresu, w jakim poruszać się powinien organ egzekucyjny w badaniu skargi złożonej w trybie 54 § 1 Upea.

W przepisie art. 1a pkt 2 Upea zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przy czym, chodzi tu nie tylko o działania jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochrony niż zażalenie, czy zarzuty.

Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, że określony w art. 54 § 1 Upea środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego.

W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 Upea, dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 Upea kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA z 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 Upea (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).

Uwzględniając powyższe rozważania, Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu DIAS, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw, by w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną analizować kwestię wygaśnięcia, wskutek przedawnienia, obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Dodać w tym miejscu należy, że NUS dostrzegł, iż pismo z 12 lutego 2020 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne" zawierało wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowienie wydane w tym przedmiocie zostało ostatecznie zaskarżone i będzie stanowić przedmiot rozważań tut. Sądu w odrębnym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że postawione w tym postępowaniu zarzuty skargi okazały się nieuprawnione. Zarzuty z pkt 1-3 dotyczą bowiem niebadanej w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii dopuszczalności egzekucji w kontekście wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku. Z kolei zarzut z pkt 4 okazał się niezasadny, gdyż DIAS w sposób jasny i precyzyjny wyjaśnił istotę skargi na czynności egzekucyjne. Odniósł się zatem do wszystkich istotnych argumentów w tej sprawie. Przedstawił spójny i logiczny wywód obrazujący powody, dla których zasadnicza część argumentacji zobowiązanego nie mogła być brana pod uwagę w tym postępowaniu. Tym samym DIAS nie naruszył wymienionej w art. 6 Kpa zasady praworządności. Wręcz przeciwnie, kierując się przepisami prawa właściwie określił zakres przedmiotowy skargi na czynności egzekucyjne. Rozstrzygnął przy tym sprawę w granicach wspomnianego środka prawnego, tj. odnosząc się do tych okoliczności, które zobowiązany miał możność kwestionować w ramach rzeczonej skargi. Mając to na uwadze, niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 i art. 11 Kpa. DIAS opisał bowiem przebieg dokonanej czynności egzekucyjnej i z urzędu wyjaśnił zobowiązanemu dlaczego została ona przeprowadzona zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Organ nadzoru nie uchylił się również od wyjaśnienia powodów, dla których kwestia ewentualnego wygaśnięcia zobowiązania nie mogła być analizowana w tym postępowaniu.

Wskazać należy w ślad za DIAS, że nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji może być podnoszone w ramach zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 Upea. Stanowi również kwestię istotną w ramach postanowienia, w którym organ egzekucyjny bada istnienie przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. W skardze wnoszone na podstawie art. 54 Upea, organ nie ocenia istnienia obowiązku. Analizuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.