Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1441/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4  ust. 1,2 i3
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi "[...]"[...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2011 r. "[...]" Spółka z o.o. jako użytkownik wieczysty nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], opisana w księdze wieczystej nr [...], złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tej nieruchomości w trybie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r. poz. 83, ze zm., dalej: ustawa o przekształceniu).

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Zarząd Dzielnicy [...] orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz wnioskodawcy (pkt 1 i 2 decyzji) oraz o ustaleniu opłaty za przekształcenie na kwotę [...] zł (pkt 3 decyzji). Opłata została rozłożona na dziewięć rat rocznych, z których pierwsza w wysokości [...] zł miała być uiszczona w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a pozostała część miała być wpłacona w ośmiu ratach rocznych płatnych do 31 marca każdego roku kalendarzowego, z oprocentowaniem określonym w pkt. 4 decyzji, w sposób wskazany w pkt. 5 decyzji. W pkt. 6 decyzji orzeczono, że ostateczna decyzja stanowić będzie podstawę wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nr [...].

W wyniku rozpatrzenia złożonego przez stronę odwołania od decyzji w zakresie pkt. 3, 4 i 6, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając ustalenia i argumentację organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2600/13 uchylił w całości zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując ponownie przeprowadzić postępowanie, orzec o przekształceniu i ustaleniu opłaty za przekształcenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2981/14, uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji, a także decyzję SKO w opisanej części oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w zakresie pkt. 3, 4, 5 i 6, tj. w części orzekającej o ustaleniu wysokości opłaty z tytułu przekształcenia i sposobu jej płatności oraz w części dotyczącej wpisu hipoteki przymusowej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że składnik "t" we wzorze określającym współczynnik korygujący, który ma zastosowanie przy obliczaniu wartości prawa użytkowania wieczystego, czyli liczba lat, na które zostało ustanowione to prawo, powinien być przyjęty jako 99, tj. liczba wynikająca z umowy przedłużenia okresu użytkowania wieczystego zawartej w dniu [...] maja 2010 r. Podzielił również opinię Sądu I instancji w zakresie obowiązku wykorzystania przez organ operatu szacunkowego z 14 kwietnia 2010 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego Z. K. na potrzeby tej umowy, w związku z art. 4 ust. 13 ustawy o przekształceniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z Sądem I instancji co do konieczności uchylenia decyzji o przekształceniu w całości, uznając za nieprawidłowy pogląd o niepodzielności decyzji w sprawie przekształcenia w zakresie orzekania o samym przekształceniu oraz o należnej z tego tytułu opłacie.

Na podstawie uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "[...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością" z [...] grudnia 2014 r., nastąpiło przekształcenie spółki w spółkę komandytową pod firmą "[...] S.A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością".

Uwzględniając wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego Zarząd Dzielnicy [...] decyzją z [...] lutego 2019 r., na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1, 2, 3, 4, 6 i 13 ustawy o przekształceniu, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935):

1. ustalił opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej wyżej nieruchomości gruntowej należną na rzecz [...] od "[...] S.A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" [...] Spółka komandytowa, w kwocie [...] zł;

2. ustalił, że na poczet opłaty za przekształcenie zostają zaliczone wpłaty wniesione z tytułu opłaty za przekształcenie ustalonej w decyzji nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2012 r., w łącznej kwocie [...] zł;

3. odmówił zaliczenia na poczet opłaty za przekształcenie:

a) odsetek ustawowych, kosztów upomnienia naliczonych podczas egzekucji należności

wynikających z decyzji nr [...];

b) odsetek ustawowych od dotychczas wpłaconych kwot "za okres przetrzymywania tych kwot przez [...] na swoim rachunku bankowym".

4. rozłożył należność [...] zł, stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą za przekształcenie, a kwotą wskazaną w punkcie 2, na dziewięć ustalonych szczegółowo rat rocznych,

5. wskazał numer konta, na jakie należy uiszczać ustalone raty,

6. ustalił, że ostateczna decyzja stanowi podstawę wpisu w dziale IV księgi wieczystej hipoteki przymusowej na rzecz [...], zabezpieczającej wierzytelność [...] z tytułu pozostającej do zapłaty opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej w wysokości [...] zł oraz roszczeń o następujące świadczenia uboczne:

a) zapłatę oprocentowania nieuiszczonej części opłaty, rozłożonej na raty, przy zastosowaniu stóp procentowych równych stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski,

b) zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie - w przypadku płatności rozłożonej na raty oprocentowanej części opłaty po terminie zapłaty.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka "[...] i S.A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" [...] Spółka komandytowa, podważając zasadność jej części w zakresie punktów 2, 3, 4 i 6.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2020 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że zakresem zaskarżenia objęta została tylko ta część opłaty za przekształcenie, która pozostaje do zapłaty przez stronę, a której organ nie zaliczył jako kwoty odsetek ustawowych na poczet należnej opłaty. Zaznaczył przy tym, że w przedmiotowej sprawie organy pozostają związane wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2015 r., sygn. I OSK 2981/14.

Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że wartość rynkowa prawa użytkowania wieczystego została określona w operacie szacunkowym z 21 sierpnia 2018 r., sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego M. K. Wycenę wykonano zgodnie z zasadą wskazaną w § 29 ust. 3 w związku z § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), tj. jako iloczyn wartości prawa własności i współczynnika korygującego zależnego m.in. od liczby lat, na które ustanowiono prawo użytkowania wieczystego (T) oraz liczby lat niewykorzystanego okresu tego prawa (t). Parametr T przyjęto zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. jako 99. Parametr t jest ustalany na dzień przekształcenia. Przywołując następnie przepis art. 3 ust. 2 ustawy przekształceniowej Kolegium wskazało, że z użytego przez ustawodawcę pojęcia wynika, iż moment przekształcenia to dzień ostateczności decyzji. W niniejszej sprawie decyzja nr [...] stała się ostateczna w dniu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji utrzymującej ją w całości w mocy, tj. w dniu 20 sierpnia 2013 r. W dniu [...] września 2013 r. na wniosek "[...]" Spółki z o.o. zostało wydane zaświadczenie potwierdzające ten fakt. W dniu [...] września 2013 r., na podstawie decyzji nr [...] oraz powyższego zaświadczenia, Sąd Rejonowy dla [...] VII, Wydział Ksiąg Wieczystych, dokonał w księdze wieczystej nr [...] wpisu ww. Spółki jako właściciela nieruchomości. Przeprowadzone ustalenia wskazują, że przekształcenie nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2013 r. Wobec tego liczba lat niewykorzystanego okresu prawa użytkowania wieczystego (parametr t), została przyjęta jako [...].

Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że w operacie szacunkowym z 14 kwietnia 2010 r. wartość prawa własności nieruchomości została określona na kwotę [...] zł, zaś w operacie szacunkowym z dnia 21 sierpnia 2018 r. wartość prawa użytkowania wieczystego ustalono na kwotę [...] zł. Opłata z tytułu przekształcenia wynosi zatem [...] zł. Zdaniem Kolegium, organ I instancji dobrze wyliczył także kwoty wpłat, które zostały zaliczone na poczet opłaty za przekształcenie. Kolegium stwierdziło, iż operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z prawem, wybór podejścia i metody wyceny, zostały przez rzeczoznawcę prawidłowo wyjaśnione i uzasadnione. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji co do braku zastosowania art. 410 k.c. w odniesieniu do dokonanych przez odwołującą wpłat w latach 2013-2015. Świadczenie żeby mogło być uznane za nienależne, musi zachodzić okoliczność, że ten, kto spełnił świadczenie, nie był w ogóle zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli odpadła podstawa świadczenia lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w zapadłym wyroku nie zakwestionował samego rozstrzygnięcia o odpłatnym przekształceniu, a jedynie prawidłowość ustalenia wysokości opłaty z tego tytułu. W świetle tego wyroku odpłatne przekształcenie nastąpiło z dniem ostateczności decyzji o przekształceniu, tj. [...] sierpnia 2013 r. Zatem rację ma organ I instancji, że nieprzerwanie od tej daty istniała podstawa do żądania opłaty za przekształcenie, nieznana była jedynie jej wysokość. Omawiane należności zostały wniesione przez Stronę na rzecz [...] w oparciu o decyzję, która miała walor ostateczności i pozostawała w obiegu prawnym. W kwocie wskazanej przez pełnomocnika zawierają się również odsetki ustawowe oraz koszty upomnienia naliczone podczas egzekucji należności wynikających z decyzji nr [...], które strona, pozostając w zwłoce, zobowiązana była uiścić wraz z należnością główną. Uchylenie decyzji wyłącznie w części dotyczącej wysokości opłaty i sposobu płatności, a jednocześnie utrzymanie jej w mocy w kwestii odpłatnego przekształcenia, nie spowodowało, że świadczenie stało się nienależne. Aby można było uznać, że świadczenie ma charakter nienależny, odpadnięcie podstawy prawnej musi mieć charakter trwały i ostateczny - jak w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji.

Dodatkowo organ podkreślił, że o zasadności roszczenia wywodzonego z art. 410 k.c. przesądzić może tylko sąd powszechny. Skoro takiego wyroku nie ma w obrocie, to w ocenie Kolegium organy nie są uprawnione do zaliczenia jakichkolwiek kwot wskazanych i wyliczonych w odwołaniu na poczet należnej opłaty za przekształcenie. W szczególności mając na uwadze fakt, że również wysokość świadczenia nienależnego i sposób jego wyliczenia zostałby dokonany przez sąd powszechny. Kompetencją sądu jest ocena art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Odwołująca w niniejszej sprawie, domaga się zapłaty odsetek od dnia wpłaty danej kwoty do dnia [...] lutego 2019 r. - dzień wydania decyzji. Przedmiotem oceny Sądu byłaby też kwestia ustalenia daty wymagalności roszczenia.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wywiodła "[...] S.A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" [...] komandytowa, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając ją w części w jakiej decyzja ta utrzymała w mocy punkt 2, 3, 4 oraz 6 decyzji organu I instancji w zakresie wysokości pozostałej do zapłaty należności opłaty za przekształcenie, zarzucając jej niezgodność z prawem.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przekształceniu poprzez błędne wyliczenie pozostałej do zapłaty opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, z uwagi na niezaliczenie na poczet tej opłaty sumy odsetek ustawowych będących wierzytelnością skarżącej wobec [...] wynikających z braku zwrotu jako nienależnego świadczenia wpłat dokonanych przez skarżącą w latach 2013, 2014 i 2015 na poczet prawomocnie uchylonej częściowo decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. i przetrzymywaniu tych wpłat pomimo odpadnięcia podstawy prawnej świadczenia (condictio causa finita),

- art. 4 ust. 3 ustawy o przekształceniu poprzez rozłożenie na raty pozostałej do zapłaty opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w zawyżonej wysokości z uwagi na niezaliczenie na poczet tej opłaty sumy odsetek ustawowych będących wierzytelnością skarżącej wobec [...] wynikających z braku zwrotu jako nienależnego świadczenia wpłat dokonanych przez skarżącą w latach 2013, 2014 i 2015 na poczet uchylonej częściowo decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. i przetrzymywaniu tych wpłat pomimo odpadnięcia podstawy prawnej świadczenia (condictio causa finita),

- art. 4 ust. 6 ustawy o przekształceniu poprzez ustalenie, że ostateczna decyzja stanowi podstawę wpisu w dziale IV księgi wieczystej nr [...] hipoteki przymusowej na rzecz [...], zabezpieczającej wierzytelność [...] z tytułu pozostałej do zapłaty opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej w zawyżonej wysokości [...] zł z uwagi na niezaliczenie na poczet uiszczonej już opłaty sumy odsetek ustawowych będących wierzytelnością skarżącej wobec [...] wynikających z braku zwrotu jako nienależnego świadczenia wpłat dokonanych przez skarżącą w latach 2013, 2014 i 2015 na poczet uchylonej częściowo decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. i przetrzymywania tych wpłat pomimo odpadnięcia podstawy prawnej świadczenia (condictio causa finita).

Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta [...] w zakresie punktu 2, 3, 4 i 6 decyzji tj. w części określającej wysokość pozostałej do zapłaty opłaty za przekształcenie (zmniejszenie wysokości opłaty) i w konsekwencji w części określającej wysokość rocznych rat tej opłaty i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem właściwego ustalenia wysokości pozostałej do zapłaty opłaty za przekształcenie.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że domaga się zaliczenia na poczet opłaty za przekształcenie odsetek ustawowych za okres od dokonania danej wpłaty do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Wyliczenie kwot odsetek jest następujące:

• wpłata dnia 09.09.2013 r. kwoty [...] zł - odsetki ustawowe za okres od dnia wpłaty do dnia 18.02.2019 r. = [...] zł

• wpłata dnia 10.09.2013 r. kwoty [...] zł - odsetki ustawowe za okres od dnia wpłaty do dnia 18,02.2019 r. = [...]

• wpłata dnia 11.02.2014 r. kwoty [...] - odsetki ustawowe za okres od dnia wpłaty do dnia 18.02.2019 r. = [...] zł

• wpłata dnia 31.03.2014 r. kwoty [...] zł - odsetki ustawowe za okres od dnia wpłaty do dnia 18.02.2019 r. = [...] zł

• wpłata dnia 26.05.2015 r. kwoty [...] zł - odsetki ustawowe za okres od dnia wpłaty do dnia 18.02.2019 r. = [...] zł

• wpłata dnia 07.08.2015 r. kwoty [...] zł - odsetki ustawowe za okres od dnia wpłaty do dnia 18.02.2019r. = [...] zł

Łącznie suma odsetek wynosi [...] zł i skarżąca domaga się zaliczenia tej kwoty na poczet opłaty za przekształcenie.

W ocenie skarżącej, uchylenie decyzji przekształceniowych w zakresie opłaty za przekształcenie, na podstawie których poprzednik prawny skarżącej uiścił łącznie kwotę [...] zł oznacza w istocie odpadnięcie podstawy prawnej świadczenia. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest obowiązek zaliczenia odsetek za opóźnienie na poczet opłaty za przekształcenie. Nie można zgodzić się, że przez cały ten okres pieniądze wpłacone przez poprzednika prawnego skarżącej niejako "[...]" na rachunkach bankowych organu I instancji i że organ nie musi się z tego rozliczyć.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie tej skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W pisemnym stanowisku z dnia [...] marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymał w całości złożoną skargę podkreślając, że skarżąca nie zgadza się z odmową zaliczenia na poczet opłaty z tytułu przekształcenia sumy kwot odsetek ustawowych powstałych wskutek braku zwrotu nienależnego świadczenia przez [...] na rzecz skarżącej i przetrzymywania tej kwoty przez kilka lat, przy braku podstawy prawnej uprawniającej do przetrzymywania tych pieniędzy. Przywołał treść art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego, a także wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 1995 r., sygn. akt III CZP 46/95, akcentując, że wraz z uchyleniem decyzji z [...] listopada 2012 r. w części dotyczącej opłaty za przekształcenie odpadła podstawa prawna świadczenia i to odpadnięcie miało charakter trwały, od samego początku (ex tunc). Wszelkie wpłaty dokonane na jej podstawie stały się świadczeniem nienależnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.).

Uwzględniając powyższe oraz ustalony przez organy orzekające stan faktyczny i prawny sprawy, na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a), Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z [...] lutego 2019 r. w odniesieniu do punktów 2, 3, 4 i 6 tj. co do wysokości odliczeń od ustalonej opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], ozn. w ewidencji gruntów jako działka nr [...], jak i w pozostałym zakresie, odpowiada prawu.

Jak stanowi art. 4 ust. 1 ustawy o przekształceniu, osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia, z zastrzeżeniem art. 5. Opłatę tą rozkłada się, na wniosek użytkownika wieczystego, na raty, na czas nie krótszy niż 10 lat i nie dłuższy niż 20 lat, chyba że wnioskodawca wystąpi o okres krótszy niż 10 lat (ust. 3). Nieuiszczona część opłaty, rozłożonej na raty zgodnie z ust. 3, podlega oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski (ust. 4). W myśl art. 4 ust. 6 ww. ustawy wierzytelność z tytułu opłaty, o której mowa w ust. 1, podlega zabezpieczeniu hipoteką przymusową na nieruchomości objętej przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W przypadku przekształcenia udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, związanego z odrębną własnością lokalu, hipoteka przymusowa obciąża nieruchomość lokalową osoby, na rzecz której nastąpiło przekształcenie. Podstawą wpisu hipoteki jest ostateczna decyzja, o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Podkreślić trzeba, że decyzja Zarządu Dzielnicy [...] została wydana w warunkach związania - na zasadzie art. 153 p.p.s.a. - wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2981/14, w którym Sąd ten stwierdził m.in., że rozstrzygnięcia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i opłacie z tego tytułu mogą mieć (wyjątkowo) samodzielny byt. Uchylenie zatem jedynie tej części decyzji przekształceniowej z [...] listopada 2012 r. ustalającej opłatę z tytułu przekształcenia wraz z rozstrzygnięciami z nią związanymi, pozwalało uznać, że kwestia przekształcenia została ustalona, przedmiotem natomiast dalszego postępowania prowadzonego przez organ pozostawała opłata z tytułu przekształcenia. Opłata ta, w świetle art. 69 i art. 67 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65) w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy o przekształceniu, stanowi różnicę pomiędzy wartością gruntu jako przedmiotu prawa własności a wartością prawa użytkowania wieczystego, ustalanych na dzień przekształcenia. Następstwem bowiem nabycia prawa własności jest wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego, które przysługiwało nabywcy prawa własności nieruchomości, a które ma wartość majątkową. Ustalenie ceny nabycia prawa własności nieruchomości następuje w oparciu o operat szacunkowy, który winien sporządzić rzeczoznawca majątkowy. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 października 2015 r., ustalenie w rozpoznawanej sprawie wysokości opłaty z tytułu przekształcenia w odniesieniu do wartości prawa powinno nastąpić w oparciu o operat szacunkowy Z. K. Jednocześnie Sąd ten udzielił wskazówek co do wyliczenia wysokości opłaty w odniesieniu do składnika "T" - jako liczby lat, na które ustanowiono użytkowanie wieczyste, we wzorze na współczynnik korygujący "Wk". Liczba ta powinna odpowiadać aktualnemu okresowi, na jaki ustanowiono użytkowanie wieczyste.

Uwzględniając powyższe wytyczne, jak również mając na uwadze skutki orzeczenia Sądu w aspekcie rozstrzygnięć co do meritum sprawy, organ w prowadzonym ponownie postępowaniu (w aspekcie opłaty) pozyskał operat szacunkowy określający wartość rynkową prawa użytkowania wieczystego na [...] sierpnia 2013 r., tj. na dzień w którym decyzja Zarządu Dzielnicy [...] z [...] listopada 2012 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stała się ostateczna. Uwzględniając datę przekształcenia, w operacie szacunkowym z 21 sierpnia 2018 r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego M. K., parametr t został ustalony jako 95, tj. liczba lat niewykorzystanego okresu prawa użytkowania wieczystego.

Zauważyć w tym miejscu należy, że z art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika przesłanka, iż użytkownik wieczysty winien zapłacić opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności proporcjonalną do niewykorzystanego okresu użytkowania wieczystego, a w każdym razie pozostającą w jakimś związku z tym, ile jeszcze czasu miało trwać użytkowanie wieczyste (E. B.-K., Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2011, s. 366). Ustalona zatem przez organ I instancji w decyzji z [...] lutego 2019 r. wysokość opłaty przekształceniowej, znajduje oparcie w przedłożonych operatach, odpowiadając wytycznym udzielonym przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku.

Osią sporu w warunkach analizowanej sprawy stały się jednak rozstrzygnięcia związane z zaliczeniami na poczet tak ustalonej opłaty. Organ zaliczył na poczet wymaganej kwoty wpłaty dokonane w oparciu o decyzję przekształceniową z [...] listopada 2012 r. Prawidłowe wyliczenia pozwoliły na ustalenie kwoty opłaty w wysokości [...] złotych, zaliczając wpłaty dokonywane tytułem ustaleń wynikających z decyzji z [...] listopada 2012 r. Jednocześnie organ odmówił uwzględnienia żądania Spółki w zakresie zaliczenia na poczet ustalonej opłaty odsetek ustawowych, kosztów upomnienia naliczonych podczas egzekucji należności wynikających z decyzji przekształceniowej oraz odsetek ustawowych od dotychczas wpłaconych kwot. Kwestionując w skardze powyższe rozstrzygnięcie skarżąca Spółka wywodzi, że uiszczane przez nią opłaty w oparciu o wyeliminowaną z obrotu prawnego decyzję wymiarową były świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego, z tego też względu powinny podlegać rozliczeniu w aspekcie odsetek za korzystanie z kapitału skarżącej.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że instytucja nienależnego wzbogacenia jako przynależna prawu cywilnemu i przewidująca dochodzenie z tego tytułu roszczeń na drodze postępowania cywilnego, pozostaje odrębna od kwestii prawidłowości ustalania opłat, jako świadczeń publicznoprawnych (domena prawa administracyjnego) i sporów na tym tle rozstrzyganych przez sądy administracyjne. Charakter prawny opłaty przekształceniowej wynika z natury należności publicznoprawnej, która nie ma swojego źródła w żadnym zdarzeniu cywilnoprawnym. Nie znajdą więc zastosowania przynależne relacjom cywilnoprawnym, z zasady dobrowolnym, pomiędzy dwoma autonomicznymi, równorzędnymi podmiotami prawa cywilnego, uregulowania norm o cywilnoprawnym charakterze i przewidującym, co do zasady, sankcję majątkową. Podkreślić nadto trzeba, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2015 r. uchylono decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z [...] listopada 2012 r. w punktach odpowiadających rozstrzygnięciom w zakresie wysokości opłaty z tytułu przekształcenia i jej pochodnych, w tym co do ilości i wysokości rat wraz z konsekwencjami w postaci wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej zabezpieczającej wierzytelność z tytułu opłaty w ustalonej wysokości oraz roszczeń o świadczenia uboczne. Uchylenie zaskarżonej decyzji w części wywołało skutek taki, że w tym zakresie sprawa była ponownie rozpatrywana przez organ. Uchylenie decyzji następuje jednak ze skutkiem ex nunc a nie ze skutkiem ex tunc, jak twierdzi skarżąca. Dopiero stwierdzenie nieważności decyzji, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, działa z mocą wsteczną (ex tunc). Stwierdzić zatem należy, że skarżąca opierając swoją argumentację o skutek przynależny nieważności decyzji, nieprawidłowo wywodzi swoje uprawnienia do domagania się usunięcia następstw jej obowiązywania. Uchylenie decyzji w części dotyczącej wysokości opłaty przekształceniowej nie skutkuje zatem powstaniem roszczenia o odsetki od uiszczonych w jej oparciu kwot, które mogłyby podlegać w trybie administracyjnym zaliczeniu na poczet ustalonej ponownie opłaty.

Konsekwencją przyjęcia prawidłowości ustaleń w zakresie wysokości opłaty z tytułu przekształcenia jest uznanie słuszności pozostałych rozstrzygnięć dotyczących kolejno: rozłożenia należności na raty i ustalenia kwoty podlegającej zabezpieczeniu hipoteką przymusową na nieruchomości objętej przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Mając powyższe na uwadze, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od 24 października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.