Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1635/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 12 i 13, art. 36,45
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno /spr./ Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. R. i D. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1030/10 w sprawie ze skargi A. R. i D. R. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Stołecznego Konserwatora Zabytków z [...] kwietnia 2009 r., [...].


UZASADNIENIE

II OSK 1635/11

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2011 r., I SA/Wa 1030/10 oddalił skargi A. i D. R. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, że przedmiotowy budynek (kiosk handlowy przy ul. [...] w rejonie ulicy [B] w W., przy prawym skrzydle [C] przy ul. [...] [...] na działce nr [...]) został wybudowany na terenie wpisanym do rejestru zabytków jako strefa ochrony konserwatorskiej. Skutkiem wpisania danego obszaru do rejestru zabytków jest poddanie, co do zasady ochronie sylwety miasta, zachowanie dotychczasowego widoku, a także innych elementów wpływających na wygląd miasta (K. Zalasińska, Prawna ochrona zabytków nieruchomych w Polsce, Wolters Kluwer 2010, s. 246 i n.). Obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prace prowadzone na obszarze wpisanym do rejestru wynika przede wszystkim z art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm. cyt. dalej jako "u.o.z."), który wymaga pozwolenia na podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Przy tym kluczowe znaczenie w tym przypadku ma przesłanka podejmowania działań mogących prowadzić do zmiany wyglądu zabytku. Wybudowanie budynku na terenie wpisanym do rejestru zabytków może wpłynąć na wygląd tego miejsca. Przeciwny wniosek prowadziłby do nieakceptowanego poglądu, że na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, tj. ulicy [...] jako założenie urbanistyczne nr rejestru [...], decyzja z lipca 1965 r. można dowolnie stawiać budynki i w dowolnej ilości. Tym samym wybudowanie budynku na takim obszarze wymaga stosownego pozwolenia konserwatorskiego.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1b u.o.z., ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi. Z kolei stosownie do art. 3 pkt 12 tej ustawy historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny to przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. W myśl art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.z. w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.

Sąd podzielił pogląd, że przedmiotowy kiosk został umieszczony bez zezwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zezwolenie wydawane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na podstawie art. 27 obowiązującej w dniu posadowienia kiosku handlowego ustawy z 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, było również wydawane w formie decyzji administracyjnej, której w przedmiotowej sprawie skarżący nie uzyskali (por. postanowienie SN z 26 września 1995 r., III 33/95, LEX nr 23524). Nawet, jeżeli uznać opinię Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lipca 1993 r. za decyzję administracyjną, to i tak nie ma to wpływu na wynik postępowania i zastosowanie art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z., gdyż opinia ta jest negatywna. Nie jest również wymaganą prawem formą udzielenia pozwolenia konserwatorskiego adnotacja – "akceptacja" umieszczona na projekcie budowlanym z pieczątką Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków Województwa Mazowieckiego, gdyż jak zaznaczono wcześniej wymaganą formą udzielenia pozwolenia konserwatorskiego jest decyzja administracyjna. Wybudowanie kiosku handlowego nastąpiło bez wymaganej zgody konserwatora, a działania mogące wpłynąć na wygląd zabytku wymagają takiej zgody. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by zezwolenie konserwatorskie zostało wydane, a skarżący takiego zezwolenia nie przedłożyli.

Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, iż w dacie rozstrzygania przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2009 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] sierpnia 2009 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Starosty Warszawskiego z [...] grudnia 2000 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. i A. R. pozwolenia na wymianę istniejącego kiosku kwiatowego w liniach rozgraniczających [...] róg ul. [B] w W. Skoro więc ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący umieścili kiosk handlowy w strefie objętej ochroną konserwatorską bez zezwolenia, to nastąpiło to niezgodnie z wymaganiami prawnymi i w tej sytuacji decyzja nakazująca doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu poprzez usunięcie kiosku handlowego w określonym terminie jest zgodna z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Skargą kasacyjną z 18 kwietnia 2011 r. zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - polegające na:

a) przyjęciu, że powołany przepis uprawniający do nakazania przywrócenia zabytku do jak najlepszego stanu, ma zastosowanie do wszystkich budynków znajdujących się na terenie wpisanym do rejestru zabytków, a nie wyłącznie do budynków stanowiących zabytek wpisany do rejestru,

b) podciągnięciu pod ww. normę prawną rozstrzygnięcia polegającego na nakazie usunięciu kiosku z terenu objętego chronionym układem urbanistycznym ulicy [...], podczas gdy przywrócenie zabytku (układu urbanistycznego) do stanu poprzedniego regulowane jest przepisem art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy.

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na nieprzedstawieniu oraz nieodniesieniu się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skargi w zakresie wykładni art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, dokonanej na podstawie powołanych w skardze wyroków sądów administracyjnych, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dopuścił się zbyt rozszerzającej wykładni ww. przepisu prawa stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, a ponadto stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznał jako odpowiadający hipotezie ww. przepisu.

Skoro pawilon handlowy usytuowany przy ul. [...], nie stanowi zabytku, istota problemu dopuszczalności zastosowania wskazanej normy prawnej sprowadza się do wyjaśnienia, czy w stosunku do obiektu budowlanego niebędącego zabytkiem, a usytuowanego na obszarze "układu urbanistycznego ulicy [...]" wpisanego do rejestru zabytków - zachodzą określone w tym przepisie przesłanki do wydania nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 17.04.2009 r., I SA/Wa 27/09 wyraził następujący pogląd prawny:

"Z przepisu art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jednoznacznie wynika, że pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga m.in. prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru. Budynek skarżącej nie jest wpisany do rejestru zabytków, tym samym nie ma cech zabytku, mimo że znajduje się na terenie układu urbanistycznego. Dlatego nie było podstaw do zastosowania w sprawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy, który to przepis odnosi się wyłącznie do zobowiązania właściciela do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób. Inne nieruchomości, poza wpisanymi do rejestru zabytków, także położone w układzie urbanistycznym, nie są objęte powołanymi wyżej przepisami. Tym samym uprawnione jest stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie organy dokonały rozszerzającej wykładni przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami". W wyroku powyższym Sąd powołał się dodatkowo na analogiczne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie I SA/Wa 1383/08.

W treści skargi na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 16.03.2010 r. przytoczona została podobna teza z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24.02.2010 r., VII SA/Wa 2289/09 stwierdzająca, że: "przepis art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie ma zastosowania do wszystkich budynków znajdujących się na terenie wpisanym do rejestru zabytków jako historyczny układ urbanistyczny, lecz wyłącznie do budynków stanowiących zabytek wpisany do rejestru zabytków". Pomimo powołania się przez skarżących na orzecznictwo Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do przedstawionej wykładni prawnej. Tym samym uzasadnienie nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż z przepisu tego wynika obowiązek omówienia zarzutów skargi oraz wyjaśnienie podstawy prawnej. Obowiązek ten nabiera szczególnego znaczenia zwłaszcza w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy następuje w sposób odmienny od rozstrzygnięć w innych wyrokach sądów administracyjnych przy zastosowaniu tej samej normy prawnej w podobnych stanach faktycznych. Wskazane uchybienie procesowe mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż nie można wykluczyć, że przeprowadzona przez Sąd I instancji analiza wykładni prawa dokonanej w innych orzeczeniach sądowych, doprowadziłaby do innego rozstrzygnięcia.

Ponadto powołano się na argumentację przedstawioną w piśmie procesowym z 16.07.2010 r., że wykładnia art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z. nie może prowadzić do wniosku, jakoby wojewódzki konserwator zabytków w ramach przewidzianego w przepisie uprawnienia nałożenia obowiązku "doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie", mógł orzekać o "usunięciu" obiektu budowlanego, co w istocie oznacza nakaz jego rozbiórki. W doktrynie wskazuje się bowiem, że art. 45 ustawy przewiduje tylko dwa, rozłączne warianty decyzyjne - albo nakazanie przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego (ust. 1 pkt 1), albo zobowiązanie do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób (ust. 1 pkt 2). Wybór jednej z nich powinien być uzależniony od tego, czy działania przy zabytku doprowadziły do stanu, który w ogóle nie może być tolerowany (biorąc pod uwagę wartość zabytku), czy też do stanu, który mimo jego nielegalnego rodowodu można do wymagań ochrony konserwatorskiej odpowiednio dostosować, co wymaga podjęcia określonych, dodatkowych działań, wskazanych przez konserwatora (R. Golat, Komentarz do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Zakamycze 2004). Zatem, brak jest podstaw do nakazania w trybie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy, przymusowego usunięcia (rozbiórki) obiektu budowlanego, nawet gdyby dotyczyło to zabytku, albowiem stanowiłoby to nadinterpretację omawianego przepisu, który nie przewiduje tak daleko idącego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem przepis o charakterze mniej restrykcyjnym od ust. 1 pkt 1, który uprawnia organ ochrony zabytków do nałożenia dalej idącego obowiązku tj. przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego (np. poprzez usunięcie obiektu z terenu zabytkowego).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Podkreślono w niej, że przytoczone w skardze kasacyjnej wyroki nie znajdują bezpośredniego zastosowania w przedmiotowej sprawie. Niewątpliwie trafne jest zawarte w zacytowanych przez skarżącego wyrokach twierdzenie, zgodnie z którym "wpisanie do rejestru zabytków historycznego założenia urbanistycznego nie oznacza, że wszystkie budowle na tym terenie są zabytkami" (wyrok NSA z 19 lutego 1997 r., SA/Gd 2823/95 i inne powoływane w wyrokach zacytowanych przez skarżącego). Nietrafny jest jednak wyciągnięty z niego wniosek. Gdyby wniosek, zgodnie z którym z różnicy między objęciem budynku wpisem indywidualnym a wpisem obszarowym wynikało wykluczenie zastosowania art. 45 u.o.z. był trafny, to należałoby także uznać, że nie stosuje się do budynków objętych ochroną obszarową art. 36 u.o.z. Mianowicie zastosowanie tego ostatniego przepisu ma sens tylko, jeśli istnieje możliwość zastosowania art. 45 u.o.z. w odniesieniu do tych samych robót budowlanych (art. 36 ust. 1 pkt 1), umieszczania reklam (art. 36 ust. 1 pkt 10), zmiany wyglądu (art. 36 ust. 1 pkt 11 u.o.z.), itp. Art. 36 i 45 u.o.z. stanowią normę sankcjonowaną i normę sankcjonującą. Zatem szczególnie pojęcie zabytku musi być w tych normach jednolicie interpretowane.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest kwestionowane, że zarówno wpisany indywidualnie budynek, jak i obszar objęty wpisanym układem lub zespołem stanowią "zabytek" w rozumieniu art. 36 u.o.z. Przesądza to o możliwości zastosowania w obu przypadkach art. 45 u.o.z. Fakt, że "wpisanie do rejestru zabytków historycznego założenia urbanistycznego nie oznacza, że wszystkie budowle na tym terenie są zabytkami" prowadzi do wniosku, że istnieje zróżnicowanie zakresu ochrony w przypadku zabytku wpisanego indywidualnie i zabytku stanowiącego układ urbanistyczny. Ochrona układu jako ochrona "przestrzennego założenia miejskiego lub wiejskiego, zawierającego zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg" (art. 3 pkt 12 u.o.z.) przy uwzględnieniu definicji zespołu (art. 3 pkt 13 u.o.z.) rzeczywiście nie idzie tak daleko, jak ochrona budynku wpisanego indywidualnie. W szczególności ta ochrona nie obejmuje wnętrza budynku oraz ewentualnie także innych takich zmian budynku, które mimo, że są objęte art. 36, to nie mają wpływu na zabytkowe wartości układu.

Natomiast w ramach ochrony układu stale wydawane są - co nie było nigdy kwestionowane w orzecznictwie sądów administracyjnych - pozwolenia na drobne prace budowlane w odniesieniu do pojedynczych budynków objętych ochroną obszarową (np. I SA/Wa 2534/10 - budowa schodów, I SA/Wa 1307/10 - budowa masztu na dachu i in.). Jednocześnie sądy administracyjne w licznych wyrokach wydanych chociażby w ostatnim czasie zaakceptowały zastosowanie art. 45 do pojedynczego budynku objętego ochroną obszarową (I SA/Wa 1929/10, I SA/Wa 1973/10 - nakaz rozbiórki garażu, I SA/Wa 1287/10 - nakaz zmiany koloru markiz na [...] /zastosowanie art. 36 ust. 1 pkt 11 u.o.z./). Ten kierunek orzecznictwa jest prawidłowy, a błędne - zacytowane przez skarżącego wyroki - nie zostały zaskarżone przez organ jedynie z przyczyn natury pozaprawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

2. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z. przez niewłaściwe jego zastosowanie jest trafny.

3. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela stanowisko skarżących, że art. 45 ust. 1 u.o.z. przewiduje tylko dwa, rozłączne uprawnienia decyzyjne wojewódzkiego konserwatora zabytków. Może on nakazać przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności (pkt 1), albo zobowiązać do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie (pkt 2). Przy czym, wybór rozstrzygnięcia jest uzależniony od tego, czy podjęte przy zabytku wpisanym do rejestru i bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu, prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, doprowadziły do stanu, który w ogóle nie może być tolerowany (biorąc pod uwagę ich zakres i charakter), czy też do stanu, który można odpowiednio dostosować do wymagań ochrony konserwatorskiej, co wymaga podjęcia określonych, dodatkowych działań, robót lub czynności, wskazanych przez konserwatora. Zatem, nie można nakazać na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy, przymusowego usunięcia (rozbiórki) obiektu budowlanego, albowiem nie daje on uprawnienia do wydania tak daleko idącego rozstrzygnięcia. Jest to przepis o charakterze mniej restrykcyjnym od ust. 1 pkt 1, który uprawnia organ ochrony zabytków do nałożenia dalej idącego obowiązku tj. przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego (np. poprzez usunięcie obiektu z terenu zabytkowego).

4. Natomiast bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z. przez błędną jego wykładnię. W tej kwestii, należy podzielić stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że art. 36 i 45 u.o.z. stanowią normę sankcjonowaną i normę sankcjonującą. Zatem pojęcie zabytku musi być w tych normach jednolicie interpretowane. Oznacza to, że zarówno wpisany indywidualnie budynek, jak i obszar objęty wpisanym układem lub zespołem stanowią "zabytek" w rozumieniu art. 36 u.o.z. Przesądza to o możliwości zastosowania w obu przypadkach sankcji określonych w art. 45 u.o.z. Oczywiście, wpisanie do rejestru zabytków historycznego założenia urbanistycznego nie oznacza, że wszystkie budowle na tym terenie są zabytkami, co oznacza, że istnieje zróżnicowanie zakresu ochrony w przypadku zabytku wpisanego indywidualnie i zabytku stanowiącego układ urbanistyczny. Jednakże konieczność ochrony układu, rozumianej jako ochrona "przestrzennego założenia miejskiego lub wiejskiego, zawierającego zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg" (art. 3 pkt 12 u.o.z.) przy uwzględnieniu definicji zespołu (art. 3 pkt 13 u.o.z.) powoduje konieczność zastosowania sankcji z art. 45 do budynków i innych budowli nie będących zabytkami "indywidualnymi", ale posadowionych na terenie układu objętego ochroną konserwatorską, jeżeli zostaną spełnione przesłanki zastosowania tych sankcji, co podlega ustaleniu każdorazowo na gruncie indywidualnej sprawy administracyjnej. Oczywiście, ochrona ta nie sięga tak daleko, jak ochrona budynku wpisanego indywidualnie. W szczególności nie obejmuje ona wnętrza budynku oraz także takich zmian zewnętrznych budynku, które mimo, że są objęte art. 36, to nie mają wpływu na zabytkowe wartości układu.

5. W kontekście oceny prawnej wyrażonej w punkcie 4 uzasadnienia, również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., nie ma usprawiedliwionych podstaw, ponieważ to uchybienie Sądu I instancji nie ma wpływu na wynik sprawy.

6. Z tych względów i biorąc pod uwagę, że w toku postępowania kasacyjnego nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów administracyjnych obu instancji.