Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 136/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 161-162
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 788-796 e
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w R , po rozpatrzeniu odwołania K P – zwanej dalej skarżącą, decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P z [...]czerwca 2020 r., [...], w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego, zarejestrowanego w systemie ECS pod nr [...], z [...] marca 2015 r.

W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, w dniu [...] marca 2015 r., w Oddziale Celnym w P , objęto procedurą tranzytu towar w postaci: 116 par sandałów skórzanych damskich, 110 par skórzanych czółenek damskich. Zgłoszenia dokonała firma "A" SA z siedzibą w K , na podstawie upoważnienia bezpośredniego, udzielonego jej przez skarżącą.

Jako odbiorcę towaru wskazano ukraińskiego kontrahenta – O S z M .

Deklarowanym w zgłoszeniu urzędem wywozu był OC P ([...]), zaś deklarowanym urzędem wyprowadzenia węgierski urząd [...].

Następnie w systemie ECS zostały wygenerowane komunikat IE 518 – przez urząd Masped Dunakesi HU 106200 (w systemie brak jest informacji o zmianie urzędu wyprowadzenia), zawierający wyniki przeprowadzonej kontroli, a następnie komunikat IE 599, potwierdzający wywóz towarów poza obszar Unii Europejskiej.

W dniu [...] maja 2017 r. do Izby Administracji Skarbowej w R wpłynęło pismo węgierskiej administracji celnej, z [...] maja 2017 r., informujące, że towar objęty zgłoszeniem celnym [...], z [...] marca 2015 r., nie opuścił terytorium Unii Europejskiej. W związku z tym węgierska administracja celna wycofuje wyprowadzenie towaru i nie potwierdza końcowego wywozu towarów z obszaru celnego Wspólnoty.

W kolejnym piśmie węgierskich organów (z [...] października 2018 r.) zamieszczono informację, że towary objęte zgłoszeniem skarżącej, na Węgrzech zostały objęte procedurą tranzytu, z zamiarem wywozu ich do Turcji. W tym czasie procedura wywozu została na Węgrzech zamknięta.

W dniu [...] lutego 2017 r. organy węgierskie otrzymały informację od bułgarskich organów celnych, że procedura tranzytu nie została prawidłowo zakończona w tym państwie.

Na tej to właśnie podstawie organy węgierskie przyjęły niezakończenie procedury wywozu i wycofały potwierdzenie wywiezienia towaru poza obszar Unii Europejskiej.

W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P , pismem z [...] lutego 2020 r., poinformował skarżącą o możliwości wydania decyzji unieważniającej jej zgłoszenie celne i wyznaczył jej 30-dniowy termin na przedstawienie jej stanowiska.

Jednocześnie skarżąca została poinformowana o możliwości złożenia dowodów alternatywnych, potwierdzających wywóz towarów poza granice Unii Europejskiej.

W odpowiedzi skarżąca stwierdziła, że po 5 latach ciężko jest stwierdzić kto i jakim samochodem (taki środek transportu został wskazany w zgłoszeniu celnym) wywiózł towar na Ukrainę. Procedury w tym zakresie były bowiem uproszczone i informacje tego rodzaju nie zostały nigdzie zapisane.

Co do umowy z odbiorcą towaru skarżąca stwierdziła, iż miała ona formę ustną. Z kontrahentem porozumiewała się telefonicznie. Ostatni z nią kontakt miał miejsce w 2017 r., a próby jego odnowienia zakończyły się niepowodzeniem.

Skarżąca przedstawiła jedynie fakturę z [...] marca 2015 r., nr [...], a także komunikat IE 599.

Organy uznały, że brak danych co do sposobu wywozu towarów uniemożliwia identyfikację środka transportu, na którym wywóz ten miał się odbyć. Podobnie brak numeru ukraińskiego zgłoszenia importowego uniemożliwia identyfikację oświadczenia odbiorcy działającego imieniem przewoźnika – SW.

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że odręczna adnotacja na kopii faktury, odnośnie wagi towaru, nie została opatrzona podpisem osoby jej dokonującej. Wobec tego nie może być uznana za dowód wywozu towarów.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w R zaznaczył, że to rzeczą eksportera jest wykazanie wywozu towarów poza granice Unii Europejskiej.

Nieprawidłowości zaś w zakresie zamknięcia procedury tranzytu w przedmiotowej sprawie wynikają w sposób niepodważalny z dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm., zwanej dalej: Ordynacją), którym jest informacja węgierskiej administracji celnej. W dodatku skarżąca, mimo wezwania, nie przedstawiła przekonujących dokumentów alternatywnych, w oparciu o które można byłoby stwierdzić zakończenie procedury tranzytu.

Mając na uwadze regulacje prawa unijnego (art. 161-162 WKC /Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny -Dz. U. UE. L. z 1992 r. Nr 302, str. 1 z późn. zm./ i art. 788-796 e RWKC /Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny - Dz. U. UE. L. z 1993 r. Nr 253, str. 1 z późn. zm., zwanego dalej RWKC/) podkreślono, że w kwestii potwierdzenia wywozu towarów na podstawie dowodów alternatywnych decydujące znaczenie ma przekonanie po stronie organu, że alternatywne dowody na wywóz są dostateczne.

W rozpatrywanych sprawie system ECS, po otrzymaniu komunikatów IE 518, automatycznie wygenerował komunikat IE599. Po otrzymaniu tego rodzaju komunikatów zobowiązany, który podjął wszelkie działania zgodnie z prawem mógł być przekonany, iż dopełnił wszystkich formalności wywozowych i procedura została zakończona poprawnie. Jednakże wobec ustalenia, iż komunikat IE518 nie powinien był być wygenerowany oczywistym jest, że również nie powinien był być wygenerowany komunikat IE599, albowiem potwierdzenie wyprowadzenia towaru nie było zgodne z prawdą. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie wymaga więc unieważnienia zgłoszenia celnego, gdyż skarżąca nie przedstawiła dokumentów alternatywnych, pozwalających na ustalenie faktu wywozu towarów.

Tak więc wywóz towarów został potwierdzony jedynie systemowo, a po jego anulowaniu, skarżąca nie przedstawił wiarygodnych dowodów alternatywnych. W tej więc sytuacji organ wywozu zobligowany był do podjęcia odpowiednich działań.

Zdaniem organu II instancji procedura wyprowadzenia towaru poza terytorium Unii Europejskiej została uregulowana w art. 161 ust. 1 WKC. Zgodnie z tą regulacją dokonanie wywozu wymagało spełnienia określonych formalności. W myśl jednak z art. 162 WKC zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu.

W myśl art. 251 pkt 2 lit. b RWKC jeżeli towary zostały zgłoszone do wywozu, zgłoszenie zostaje unieważnione, gdy urząd celny wywozu został poinformowany przez eksportera lub zgłaszającego, zgodnie z art. 792 a ust. 1, lub uznaje on, zgodnie z art. 796 e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty.

Mając na uwadze brzmienie art. 796 c oraz 796da ust. 4 a RWKC, także art. 794 e ust. 1 lit. b WKC organy stwierdziły, że potwierdzenie wywozu towaru eksporterowi lub zgłaszającemu ma miejsce, gdy organ jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796 da ust. 4 RWKC są dostateczne. W niniejszym przypadku nie mamy do czynienia z tego typu sytuacją.

Wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R , skarżąca zwróciła się o jej uchylenie, uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Przedmiotowym rozstrzygnięciom zarzuciła naruszenie:

1) art. 248 ust. 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. U. UE. L. z 2015 r. Nr 343, str. 1 z późn. zm., zwanego dalej RD UKC) poprzez błędne i niewłaściwe przyjęcie, że zachodzą przesłanki do unieważnienia jej zgłoszenia celnego, pomimo tego że urząd wywozu przed upływem 150 dni od daty zwolnienia towaru otrzymał dowód potwierdzający jego wywóz poza granice Unii Europejskiej, a skarżąca dochowała wymogów wynikających z właściwych procedur,

2) art. 162 w zw. z art. 161 ust. 1 WKC poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że towar nie opuścił granic UE w stanie w jakim znajdował się w chwili dokonywania zgłoszenia, a także że nie dopełniono formalności, zastrzeżonych dla tego rodzaju procedury, w szczególności uzyskania komunikatu IE 599,

3) art. 251 pkt 2 lit. b RWKC poprzez przyjęcie, że unieważnienie zgłoszenia celnego jest prawidłowe, gdyż przed upływem 150 dni urząd wywozu został poinformowany o wywiezieniu towarów,

4) art. 796 da ust. 4 RWKC poprzez niezasadne przyjęcie, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nie potwierdzają faktu wywozu towarów, choć ten fakt skarżąca uwiarygodniła oświadczeniem przedstawiciela przewoźnika i fakturą,

5) art. 191, art. 192 i art. 194 Ordynacji poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i uznanie że komunikat IE 599, w połączeniu z alternatywnymi dowodami, nie może stanowić potwierdzenia wywozu towarów,

6) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób chaotyczny i niejasny.

W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca rozwinęła sformułowane przez siebie zarzuty podkreślając, że towary objęte jej zgłoszeniem celnym, opuściły obszar Unii Europejskiej.

W piśmie z 29 stycznia 2021 r. skarżąca podkreśliła, że nie jest jej winą, jako eksportera to, że po stronie jednego z państw członkowskich, nastąpiły jakieś nieprawidłowości, w zakresie wygenerowania komunikatu IE 518. Podtrzymała także swoje twierdzenia, że fakt wywozu towarów został przez nią należycie wykazany także dowodami alternatywnymi.

Dodała także, że konieczność zapłaty, po kilku latach, podatku od towarów i usług, tylko pogorszy jej nienajlepszą sytuację, spowodowana skutkami pandemii, doprowadzając ja do upadłości.

W kolejnym piśmie z [...] marca skarżąca zwróciła uwagę na nieścisłości w odpowiedzi na skargę, gdzie podano, że urzędem wyjścia był Urząd Celny w J , co nie odpowiada prawdzie. Podobnie zauważyła, że organ jako datę wygenerowania komunikatu IE 518, błędnie wskazał dzień [...] marca 2015 r., podczas gdy rzeczywistości był to 26 marca 2015 r.

Dodała także, iż dopełniła wszystkich swoich obowiązków, wobec czego nie może ponosić negatywnych konsekwencji ingerencji w systemy informatyczne organów celnych innych państw.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w R , w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca dokonała zgłoszenia celnego towarów i objęła je procedurą wywozu. Towar miał zostać wywieziony na Ukrainę przez jedno z węgierskich przejść granicznych. Urząd celny wywozu znajdował się w Polsce, natomiast urząd celny wyjścia na Węgrzech. Procedura wywozu towarów została zamknięta, choć w systemie brak jest informacji o zmianie urzędu, co jest istotne o tyle, że komunikat IE 518 wygenerował inny urząd niż urząd wyjścia.

Z informacji uzyskanych od węgierskiej administracji celnej, mających postać urzędowych dokumentów wynika, że na Węgrzech towary zostały objęte procedurą tranzytu do Turcji, na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego przez inny podmiot, który według organów posiadał prawo dysponowania towarem.

Według informacji przekazanych przez administrację celną Bułgarii (które to dane zostały przekazane organom węgierskim, które z kolei przekazały je organom krajowym, rozstrzygającym niniejszą sprawę), procedury tranzytu w Bułgarii miały zostać zamknięte w nieprawidłowy sposób, bez udziału funkcjonariuszy celnych, ponieważ stwierdzono zewnętrzną ingerencję w systemy teleinformatyczne administracji celnej.

W związku z opisanymi wyżej informacjami organy rozstrzygające sprawę stanęły na stanowisku, że wygenerowane w systemie komunikaty, odpowiednio IE 518 i IE 599, które zostały wycofane następnie przez organy węgierskie, nie mogą stanowić dowodu wywozu towarów, poza obszar celny Unii Europejskiej.

Wobec tego zażądały od eksportera dostarczenia dowodów alternatywnych potwierdzających, że towary objęte ww. zgłoszeniami rzeczywiście opuściły terytorium UE. Ostatecznie uznały jednak, że eksporter - skarżąca nie przedstawiła dostatecznych dowodów i z tego powodu unieważniono przyjęte zgłoszenie celne. Skarżąca nie zgodziła się z decyzją organów celnych twierdząc, że wykazała dokumentami zamknięcie procedur wywozowych, a także dokumentami potwierdzającymi fakt zbycia towarów ukraińskiemu odbiorcy.

Z uwagi na datę dokonania zgłoszenia celnego stanowiącego przedmiot postępowania podkreślić należy, że aktualnie materię ceł w Unii Europejskiej regulują przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny - (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 269, str. 1 z późn. zm., zwany dalej UKC), stosowane od 1 maja 2016 r.). Jednakże oceny zdarzeń, objętej stanem faktycznym przedmiotowej sprawy, należało dokonać przez pryzmat regulacji materialnoprawnych obowiązujących w dacie dokonania zgłoszenia celnego, tj. z [...] marca 2015 r., czyli WKC i RWKC.

W myśl bowiem obowiązującego w dacie składania zgłoszeń art. 67 WKC, jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne. Przepisy UKC zasady tej nie zmieniły.

W kwestiach proceduralnych zastosowanie miały także przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1382, ze zm.) oraz Ordynacji, w zakresie, w jakim przepisy Prawa celnego do tej ustawy się odwołują (zob. art. 73 Prawa celnego), a ponadto przepisy UKC i wykonawcze do tego rozporządzenia, między innymi RD UKC.

Wbrew sugestiom ze strony skarżącej, w sprawie nie znajdowały zastosowania K.p.a., których naruszenie, w szczególności art. 107 § 3 K.p.a., zarzuciła, formułując zarzuty skargi. Postępowanie celne unormowane jest bowiem w całości przepisami Prawa celnego oraz odpowiednio stosowanymi regulacjami Ordynacji.

Przepisy WKC znajdowały zastosowanie na całym obszarze celnym Wspólnoty (art. 2 ust. 1). Formalności mających na celu nadanie wywożonym z obszaru celnego Wspólnoty towarom przeznaczenia celnego należało dokonać w urzędzie celnym wywozu (art. 4 pkt 4c). Przedstawienie towarów przed opuszczeniem obszaru celnego Wspólnoty i poddanie ich kontroli celnej (art. 4 pkt 14) związanej z formalnościami wyjazdowymi należało dokonać w urzędzie celnym wyjazdu (art. 4 pkt 4d). Towary wspólnotowe traciły swój status celny z chwilą opuszczenia obszaru celnego Wspólnoty (art. 4 pkt 8).

Każdy towar, który miał zostać objęty procedurą celną, podlegał zgłoszeniu do tej procedury (art. 59 ust. 1). Towary wspólnotowe zgłoszone do procedury wywozu podlegały dozorowi celnemu od chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, aż do opuszczenia obszaru celnego Wspólnoty lub ich zniszczenia, bądź do czasu unieważnienia zgłoszenia celnego (art. 59 ust. 2).

Po zwolnieniu towarów organy celne mogły z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia (art. 78 ust. 1). Osoba występująca z wnioskiem do organów celnych o wydanie decyzji wymagającej zastosowania przepisów prawa celnego obowiązana była dostarczyć tym organom wszelkich danych oraz dokumentów niezbędnych do jej podjęcia (art. 6 ust. 1). Do celów stosowania przepisów prawa celnego każda osoba pośrednio lub bezpośrednio uczestnicząca w operacjach dokonywanych w ramach wymiany towarowej obowiązana była dostarczyć organom celnym, na ich żądanie i w ewentualnie wyznaczonym terminie, wszelkich dokumentów i informacji, w jakiejkolwiek formie, jak również udzielać im wszelkiej niezbędnej pomocy (art. 14). Jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynikało, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne obowiązane były podjąć niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (art. 78 ust. 3).

Procedura wywozu pozwalała na wyprowadzenie towaru wspólnotowego poza obszar celny Wspólnoty (art. 161 ust. 1 WKC). Zwolnienie do wywozu było udzielane jednak pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu (art. 162 WKC).

Tak więc faktyczny wywóz towarów stanowił niezwykle istotny element całej procedury, kształtujący status celny towarów i obowiązków poszczególnych podmiotów w odniesieniu do nich.

Przepisy wykonawcze dotyczące wywozu zostały zawarte w art. 786 i nast. RWKC. W myśl art. 796da ust. 1 RWKC, jeżeli po upływie 90 dni od zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzyma komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia", o którym mowa w art. 796d ust. 2, urząd celny wywozu może, w razie potrzeby, zażądać od eksportera lub zgłaszającego, by wskazał datę, w której towary opuściły obszar celny Wspólnoty oraz urząd celny, przez który to nastąpiło. Natomiast z art. 796da ust. 3 RWKC wynikało, że jeżeli urząd celny wyprowadzenia nie potwierdzi wyprowadzenia towarów w terminie określonym w ust. 2, urząd celny wywozu informuje o tym eksportera lub zgłaszającego, a podmioty te mogły przekazać urzędowi celnemu wywozu dowód, że towary opuściły obszar celny Wspólnoty; przykładowy katalog tych dowodów był określony w art. 796da ust. 4 RWKC. Jeżeli w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzymał komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia ani dostatecznych dowodów zgodnie z art. 796da ust. 4, urząd celny wywozu mógł uznać to za informację, że towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty (art. 796e ust. 2 RWKC; por. art. 248 ust. 2 i 3 rozporządzenia RD UKC). Była to zarazem przyczyna do unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego.

W tym zakresie regulacje RD WKC i RWKC, są w istocie ze sobą zbieżne, choć to ten pierwszy akt regulował kwestie proceduralne w niniejszym przypadku (art. 248 ust. 2 RD UKC).

Art. 248 ust. 2 RD UKC mówi o unieważnieniu zgłoszenia w sytuacji nieotrzymania informacji o wyprowadzeniu towarów ani dowodów potwierdzających, że towary opuściły obszar celny Unii Europejskiej, w ciągu 150 dniu. Dokonując jego wykładni, w kontekście obowiązków płynących z WKC a także UKC, gdzie jest mowa o udzielaniu zwolnienia towarów, pod warunkiem opuszczenia obszaru Unii Europejskiej, przyjąć należy, że taktuje on o kwestii otrzymania wiarygodnej informacji o wyprowadzeniu. Podważenie zaś wiarygodności odpowiedniego komunikatu w systemie ECS, czy też jego wycofanie, z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, potraktować należy jako brak uzyskania informacji.

W przedstawionego stanu prawnego wynikało, że procedura celna wywozu rozpoczynała się zgłoszeniem celnym. Zezwolenie do wywozu miało charakter warunkowy i wymagało faktycznego wyprowadzenia towaru poza obszar celny Wspólnoty. Co ważne, wyprowadzenie towaru powinno nastąpić w ramach tej właśnie procedury, do zamknięcia której konieczne było dopełnienie wymagań formalnych (art. 161 ust. 1 zdanie 2 WKC) i faktyczne opuszczenie towaru obszaru celnego Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim się on znajdował w chwili przyjęcia do wywozu (warunek materialny określony w art. 162 WKC). Samo więc formalne zamknięcie procedury i wygenerowanie ww. komunikatów z systemu teleinformatycznego, bez fizycznego opuszczenia przez towar obszaru celnego Wspólnoty, nie świadczyło o dopełnieniu wszystkich warunków przewidzianych dla tej procedury celnej.

W sytuacji, w której organy celne, na skutek kontroli, nie są/nie były w stanie ustalić, czy w ramach danej procedury dopełniono wszystkich wymagań, dopuszczalne było zwrócenie się do określonych podmiotów odpowiedzialnych – zobowiązanych w odniesieniu do towarów objętych konkretnymi zgłoszeniami, o przedstawienie dowodów potwierdzających tę okoliczność faktyczną.

W celu uregulowania sytuacji towarów organy celne, zgodnie z art. 75 WKC, są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych w tym zakresie działań. Takie działania są uzasadnione także wówczas, gdy doszło do wycofania komunikatów o zamknięciu procedur.

Brak dowodów na to, że dany towar opuścił obszar Unii Europejskiej w stanie, w jakim opisano go w zgłoszeniu celnym, stanowi podstawę do unieważnienia tego zgłoszenia, wobec braku dowodów na dopełnienie wymagań (formalnych i materialnych) tej procedury.

Informacje o wycofaniu przez organy węgierskie komunikatów o zamknięciu procedury wywozu oraz o nieprawidłowościach w odniesieniu do objętych nią towarów, stwarzały podstawę do podjęcia działań mających na celu ustalenie właściwego przebiegu zdarzeń i wynikających z tego prawnych konsekwencji.

W związku z podjętymi przez krajowe organy celne czynnościami weryfikacyjnymi obowiązkiem skarżącej, wezwanej do przedstawienia dowodów na wywóz towarów, było dostarczenie dowodów, które potwierdziłyby faktyczne ich wywiezienie poza zewnętrzne granice celne Unii Europejskiej.

Skarżąca nie przedstawiła tego rodzaju dowodów, gdyż faktura sprzedaży, na którą się powołuje, odnosi się jedynie do samej transakcji sprzedaży, która nie jest równoznaczna z potwierdzeniem wywozu towarów.

Podobnie za dowód wywozu nie można uznać oświadczenia osoby trzeciej – rzekomo przewożącej faktycznie towar, gdyż w sprawie tożsamość przewoźnika, jak i dane pojazdu, którym towary miały zostać wywiezione, pozostają nieznane. Sama skarżąca w trakcie postępowania powoływała się na nieposiadanie wiedzy w tym zakresie, z uwagi na ich niedokumentowanie i znaczny upływ czasu. W tej sytuacji przedstawione oświadczenie, niedające się powiązać ze stanem faktycznym sprawy, nie może być uznane za wiarygodne.

Przepis art. 796da ust. 3 RWKC wprost przewiduje możliwość wykazania przez eksportera, że towary opuściły obszar celny Wspólnoty. Przepis ten stanowi, że w przypadku braku potwierdzenia wyprowadzenia towarów eksporter może przekazać urzędowi celnemu wywozu dowód, że towary opuściły obszar celny Wspólnoty. Zatem w sytuacji, gdy urząd celny wyjścia ostatecznie przekazał informację o nieopuszczeniu towarów w zadeklarowanej procedurze, to eksporter, poprzez stosowne dokumenty, będące w jego dyspozycji mógł powyższą okoliczność wykazać.

Skarżąca powoływała się na dokumenty, które w jej ocenie stanowić miały dowody wywozu towarów. Niemniej, organy zasadnie nie uznały ich za przekonujące, ponieważ nie dowodzą one faktu opuszczenia terytorium Wspólnoty. Wymienione w art. 796da ust. 4 RWKC dokumenty, którymi strona może udowodnić fakt wyprowadzenia towaru z obszaru Wspólnoty, nie oznaczają, że przedstawienie jednego z nich oznacza udowodnienie wyprowadzenia. Dokumentacja ta każdorazowo podlega bowiem ocenie organów celnych pod względem możliwości wykazania za ich pomocą prawidłowego zakończenia procedury celnej. Prawodawca unijny wskazuje bowiem, że w oparciu o przedstawione dokumenty organ ma być przekonany o tym, że dowody te są dostateczne dla uznania faktu za dokonany.

Dla oceny zasadności złożonej skargi istotne znaczenie ma fakt, że w toku postępowań nie przedstawiono dowodów odprawy celnej (potwierdzenia wywozu przez urząd celny) albo dowodów mogących być w posiadaniu przewoźnika, w tym wystawionych przez organy administracji celnej Ukrainy, które w sposób jednoznaczny potwierdziłyby fakt wjazdu rzeczonego towaru na terytorium Ukrainy (opuszczenia przez towar granic UE w sposób zadeklarowany w zgłoszeniach). Nie ulega zaś wątpliwości, że eksporter powinien takimi dokumentami dysponować, także dla potrzeb realizacji obowiązków dokumentacyjnych związanych z podatkiem od towarów i usług (art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Dz. U. z 2021 r., poz. 685, ze zm.), a obowiązek ten ciążył na nim także na podstawie przepisów prawa celnego.

Pomimo tego, że skarżąca przedstawiła dokumenty, mające w jej przeświadczeniu potwierdzać wywiezienie towarów, to jednak nie były to dowody wystarczające, które pozwoliłyby organom przyjąć, że eksporter udowodnił fakt wywozu towaru poza granice Wspólnoty.

Dokumenty, o których mowa w art. 796da RWKC, powinny bowiem w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzać, że objęty konkretnym zgłoszeniem celnym wywozowym towar, w tym samym stanie co zadeklarowany w zgłoszeniu, opuścił obszar celny Wspólnoty. Wykazanie tych okoliczności jest obowiązkiem eksportera. Tymczasem przedstawione przez skarżąca dokumenty są jedynie dowodem na zawarcie transakcji handlowej pomiędzy nią, a ukraińskim nabywcą, tj. na to że skarżąca sprzedała przedmiotowe towary, a kontrahent uiścił należność tytułem zapłaty. Nie potwierdzają natomiast faktu wywozu tego towaru poza obszar celny Unii Europejskiej.

Sąd zauważył, że komunikat IE599 został przez organ celny wywozu wygenerowany po otrzymaniu od innego urzędu komunikatu IE518, który wygenerowany został po "wyniku kontroli w urzędzie wyprowadzenia" (art. 796d ust. 2 RWKC). Niemniej, w świetle powołanych przepisów WKC (obecnie także analogicznych przepisów UKC), nawet ta okoliczność nie wyłączała prawa organu celnego do następczej kontroli prawidłowości zamknięcia procedury wywozu. Informacja od organów węgierskich o wadliwości komunikatu IE518 uprawniała organy krajowe do wdrożenia procedury określonej w art. 796da RWKC, a obowiązkiem eksportera było dostarczenie organom celnym wszelkich dokumentów i informacji niezbędnych do zakończenia formalności celnych lub kontroli (art. 15 ust. 1 UKC). Jak już bowiem powyżej wskazywano, decydujące znaczenie dla uznania prawdziwości zgłoszenia celnego ma faktyczne opuszczenie przez towar granic UE, zgodnie z wymogami art. 162 WKC.

Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy, wobec zakwestionowania poprawności materialnej komunikatu o wyniku kontroli w urzędzie wyprowadzenia i wobec braku przedstawienia przez eksportera dowodów potwierdzających wyprowadzenie towarów poza obszar celny Wspólnoty, organy celne miały prawo uznać, że towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty w ramach zadeklarowanych procedur.

Podkreślić należy, że informacje pozyskane od węgierskich władz celnych mają moc dowodową dokumentu urzędowego, a ustalenia w nich zawarte są wiążące dla polskich organów celnych. Zaznaczyć także należy, że dokumenty te zostały przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego, a tłumaczenie znajduje się w aktach sprawy. Zgodnie z treścią art. 194 Ordynacji podatkowej, dokumenty urzędowe, sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wskazać również należy, że prawidłowo przeprowadzone przez organy celne państwa członkowskiego kontrole procedur wywozowych są wiążące dla organów celnych drugiego państwa członkowskiego i nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 415/18 – dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie podziela też zarzutu skargi w przedmiocie naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Wydane w sprawie decyzje nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów.

Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom, jakie w tym zakresie kreują przepisy Ordynacji, stosowane odpowiednio do spraw celnych, z mocy art. 73 Prawa celnego. Z ich treści wynika w sposób jasny i jednoznaczny, jakie ustalenia w sprawie zostały podjęte, w oparciu o jakie dowody. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w R wskazał również, w sposób właściwy, podstawę prawną swojej decyzji, a powołane przez niego przepisy, a także ich wykładnia, odpowiadają prawu.

Na marginesie niniejszych rozważań zauważyć jedynie należy, że w kontekście oceny legalności zaskarżonej decyzji, bez znaczenia pozostają podnoszone przez skarżącą argumenty, dotyczące dotkliwych konsekwencji, jakie mogą się dla niej wiązać z wydaniem zaskarżonej decyzji, w obliczu skutków panującej pandemii. Opierają się one bowiem na kwestiach pozaprawnych, wobec tego nie mogą one mieć wpływu na ocenę zaskarżonego aktu.

Jako niemogące mieć wpływu na załatwienie sprawy uznać należy również nieścisłości w odpowiedzi na skargę, w których organ błędnie wskazał urząd wyprowadzenia i datę zgłoszenia celnego skarżącej. Podkreślić bowiem należy, że sama odpowiedź nie stanowi części wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a jedynie adresowane do Sądu pismo procesowe, zawierające stanowisko organu, w przedmiocie podniesionych w skardze zarzutów. Poza tym okoliczności faktyczne sprawy ustalone zostały w sposób prawidłowy, wobec tego zarówno dane urzędu wyprowadzenia, jak i data zgłoszenia celnego nie budzą wątpliwości.

W kwestii podnoszonego przez skarżącą braku jej winy, odnośnie nieprawidłowości, mających miejsce poza granicami kraju, w zakresie ingerencji w systemy organów celnych, stwierdzić należy, że również w tym wypadku brak jest podstaw nie tylko do uwzględnienia tej okoliczności, ale także jej rozważania, gdyż odpowiedzialność eksportera ma charakter obiektywny i nie jest powiązana z przypisaniem mu chociażby najmniejszego stopnia winy. W tym aspekcie dodać też należy, że nieposiadanie przez skarżącą informacji dotyczących przewoźnika i środka transportu, którym miał się on posługiwać, przeczy jej deklaracjom o braku winy po swojej stronie.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), oddalił skargę.