Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2195/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych za miesiąc październik 2017 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] (dalej: skarżący lub strona) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: organ lub Prezes PFRON) z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] , [...] uchylająca decyzję własną z [...] lipca 2018 r. nr [...], [...] i odmawiająca stronie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik 2017 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

[...] złożyła do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniosek Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik 2017 r.

W formularzu dołączonym do wniosku w części dotyczącej informacji wymaganych na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014 strona nie złożyła oświadczeń wskazujących na znajdowanie się w trudnej sytuacji oraz nie przedstawiła kompletnego sprawozdania finansowego za rok 2016.

Ponadto strona w formularzu dołączonym do korekty wniosku Wn-D za październik 2017 r. na pytanie: "Czy którykolwiek z przedsiębiorców powiązanych, których identyfikatory podatkowe są wskazane w części A pkt 9 formularza spełnia co najmniej jedną z przesłanek określonych w pkt 1-5?" udzieliła odpowiedzi twierdzącej.

W związku z powyższym organ poinformował stronę o prowadzonym postępowaniu administracyjnym mającym na celu ustalenie jej sytuacji ekonomicznej oraz wezwał stronę do przedstawienia sprawozdania finansowego za 2016 r. sporządzonego zgodnie z przepisami o rachunkowości oraz oświadczenia o sytuacji ekonomicznej jednostki gospodarczej.

W odpowiedzi na ww. wezwanie do organu wpłynęło jedynie oświadczenie o sytuacji ekonomicznej jednostki gospodarczej z dnia 6 grudnia 2017 r., z którego wynikało, że jednostka gospodarcza w skład której wchodzi wnioskodawca nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, określonej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014.

W odpowiedzi na dalsze pisma organu strona przedstawiła sprawozdanie finansowe [...] za 2016 r. oraz skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej [...] za 2016 r.

Pismem z 1 marca 2018 r. organ wezwał stronę do przedstawienia dodatkowej dokumentacji, m.in. bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzonych na dzień 31 października 2017 r.

W piśmie z 13 marca 2018 r. strona poinformowała, że nie sporządza sprawozdania finansowego na dzień 31 października 2017 r., bo jako spółka giełdowa sporządza sprawozdania kwartalne, półroczne i roczne. Dodatkowo strona przedstawiła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego oraz oświadczenia, że nie utraciła zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych w czasie przekraczającym trzy miesiące w rozumieniu art. 11 ust 1a prawa upadłościowego, oraz że zobowiązania pieniężne nie przekraczają wartości majątku spółki w rozumieniu art. 11 ust 2-5 prawa upadłościowego.

Ponadto strona poinformowała o otwarciu wobec [...] postępowania sanacyjnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne.

W piśmie z 14 maja 2018 r. strona wniosła o dopuszczenie sprawozdania finansowego jednostkowego i skonsolidowanego na dzień 31 grudnia 2017 r. i sprawozdania rachunkowego [...] za IV kwartał 2017 r., jako dowodów, które w ocenie strony potwierdzają, że [...] nie była w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a) i c) rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Strona podkreśliła, że załączone dokumenty zostały zbadane przez biegłego rewidenta. Strona wskazała także, że zgodnie z ww. sprawozdaniami kapitały własne spółki są dodatnie. W ocenie strony rozpoczęte w dniu 1 sierpnia 2016 r. postępowanie restrukturyzacyjne nie stanowi o tym, że [...] spełnia przesłankę trudnej sytuacji ekonomicznej. Zdaniem strony wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego nie spowodowało wystąpienia sytuacji, że przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek wierzycieli. Postępowanie restrukturyzacyjne względem strony wszczęte zostało w związku z zagrożeniem niewypłacalnością, nie zaś w wyniku stanu niewypłacalności.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił stronie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych za październik 2017 r. W ocenie organu fakt wszczęcia wobec spółki postępowania sanacyjnego jest jednoznaczny ze spełnieniem przez stronę przesłanek trudnej sytuacji ekonomicznej określonej w art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014.

Organ wskazał, że nieprawidłowe jest przyjęcie, że odmowa wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych może dotyczyć wyłącznie pracodawców niewypłacalnych, nie zaś zagrożonych niewypłacalnością. Ponadto przedsiębiorstwo, wobec którego prowadzone jest postępowanie restrukturyzacyjne podlega zgodnie z art. 6 ust. 1 prawa restrukturyzacyjnego zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością zgodnie z prawodawstwem krajowym, o którym mowa w art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014.

Od powyższej decyzji strona złożyła w dniu (...) sierpnia 2018 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi brak wyjaśnienia podstawy prawnej na podstawie której organ uznał, że postępowanie restrukturyzacyjne powadzone wobec spółki w związku z zagrożeniem niewypłacalnością i mające na celu unikniecie upadłości jest "zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością" w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014, a także całkowite odstąpienie od ustalenia stanu faktycznego dotyczącego przesłanki "niewypłacalności".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy, bowiem w myśl art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona pracodawcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielenia pomocy publicznej. Organ powołał szereg przepisów zarówno prawa krajowego jak i unijnego, uzasadniających odmowę wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Organ powołał się na art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014, zgodnie z którym za "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" uważa się przedsiębiorstwo, które podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jego wierzycieli.

Następnie, w oparciu o przepisy prawa krajowego organ wyjaśnił stronie, że sam fakt otwarcia postępowania sanacyjnego przez sąd stanowi o zagrożeniu niewypłacalnością. Strona nie musi być niewypłacalna, wystarczy bowiem, aby wystąpiło jedynie zagrożenie w tym zakresie. Wdrożenie postępowania restrukturyzacyjnego musi być poprzedzone weryfikacją sądu, który ocenia podstawy do wszczęcia postępowania. Konieczne jest zatem ustalenie, iż dłużnik stał się niewypłacalny lub stan niewypłacalności grozi mu w najbliższej przyszłości.

Zgodnie ze stanowiskiem organu, z przedstawionej przez stronę dokumentacji wynika, że na dzień złożenia wniosku Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych za październik 2017 r. tj. 15 listopada .2017 r. wobec strony [...] zostało wszczęte postępowanie sanacyjne.

Z analizy pozostałej dokumentacji będącej w posiadaniu organu wynika, że strona reguluje zobowiązania wobec zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych. Organ wyjaśnił dodatkowo, że analiza sprawozdania finansowego za rok 2017 podmiotu [...] , skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej [...] za rok 2017 a także sprawozdanie Zarządu nie wpływają na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż w świetle ww. przepisów strona spełniła przesłankę określoną w art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014.

Następnie organ wskazał, że w decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. błędnie określono stronę postępowania jako [...] . W dniu 18 października 2016 r. ustanowiono Z. dla [...] . Zgodnie z art. 311 ust. 1 prawa restrukturyzacyjnego postępowanie sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez Z. albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika.

W związku z powyższym organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchylił decyzję Prezesa PFRON z dnia [...] lipca 2018 r. w całości i orzekł co do istoty sprawy wobec [...] odmawiając stronie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik 2017 r.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji w części odmawiającej skarżącemu wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik 2017 r. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1172; dalej: ustawa o rehabilitacji) w zw. z art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. U. UE. L. 2014.187.1; dalej: rozporządzenie 651/2014) oraz art. 7 ust. 1 i art. 283 ust. 2 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (aktualnie t.j. Dz. U, z 2020 r., poz. 814 ze zm.; dalej: prawo restrukturyzacyjne lub p.r.), poprzez przyjęcie, iż toczące się wobec skarżącego postępowanie sanacyjne na podstawie przepisów p.r. jest "zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością" w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014, pomimo że:

postępowanie to wszczęte zostało w związku z zagrożeniem niewypłacalnością nie zaś samą niewypłacalnością skarżącego - czego wymaga ww. przepis rozporządzenia 651/2014;

postępowanie to nie może być wszczęte przez wierzycieli jeżeli dłużnik będący osobą prawną nie jest niewypłacalny;

powyższa interpretacja pozostaje w sprzeczności z treścią art. 2 pkt 18 lit. d) rozporządzenia 651/2014 i art. 141 ust. 1 i n. prawa restrukturyzacyjnego oraz art. 313-319 p.r. oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 4) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE L z 2015 r. Nr 141, dalej: rozporządzenie 2015/848).

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: k.p.a.) poprzez:

brak wyjaśnienia na jakiej podstawie prawnej organ uznał, że postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte w związku z zagrożeniem niewypłacalnością i mające na celu uniknięcie upadłości podmiotu nim objętego jest "zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek wierzycieli" w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014;

całkowite odstąpienie od ustalenia wpływu przyjętego stanu faktycznego dotyczącego braku przesłanki "niewypłacalności" wnioskodawcy i poprzestaniu na stwierdzeniu, że materiały dowodowe na okoliczność, że Spółka nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej "nie wpływają na rozstrzygnięcie" (s. 11 zaskarżonej decyzji).

W odpowiedzi na skargę Prezes PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem sporu jest decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] sierpnia 2019 r. w sprawie odmowy wypłaty skarżącemu miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych za październik 2017 r.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji określającym przesłanki nabycia przez pracodawcę uprawnienia do otrzymania omawianego dofinansowania oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Wypłacanie podmiotom gospodarczym dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi bowiem pomoc publiczną, która co do zasady jest niedozwolona. Niektóre rodzaje pomocy publicznej zostały jednak uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem i jako takie dozwolone. Są to rodzaje pomocy, do których zastosowanie mają regulacje ujęte w rozporządzeniu 651/2014.

W ramach art. 26a ust. 9a pkt 1 ustawy o rehabilitacji przewidziano odmowę wypłaty dofinansowania w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Przepis art. 48a ust. 3 pkt 1 stanowi, że pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. W myśl art. 48a ust. 2 środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014. Zatem wymieniony przepis odsyła wprost do stosowania rozporządzenia 651/2014.

Na podstawie motywu 14 preambuły do rozporządzenia 651/2014, pomoc przyznawaną przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji należy wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, ponieważ taka pomoc powinna być oceniana na podstawie Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r., których okres ważności został przedłużony komunikatem Komisji dotyczącym przedłużenia okresu ważności Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r., lub ich kolejnej wersji, w celu uniknięcia przypadków obchodzenia wspomnianych wytycznych, z wyjątkiem programów pomocy na naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi. Prawodawca unijny określił także w motywie 14 preambuły zasady oceny sytuacji przedsiębiorstwa, wskazując, że aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia.

Z powyższym koresponduje treść art. 1 ust. 4 lit. c) rozporządzenia 651/2014 w którym stwierdzono, że rozporządzenie nie ma zastosowania dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi.

Zgodnie z art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE (45) , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat:

1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz

2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Przechodząc do meritum sprawy sąd stwierdza, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to także treść art. 2 pkt 28 rozporządzenia 651/2014. Zgodnie z tym uregulowaniem "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Przedstawione stanowisko potwierdza także orzecznictwo, w tym wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12 oraz z dnia z 25 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 464/14, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3594/15 wskazujące na taką wykładnię przepisów co do daty stosowanych przepisów (publ. CBOSA).

Strona na dzień złożenia wniosku Wn-D za miesiąc październik 2017 r. podlegała procedurze niewypłacalności, gdyż postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla (...), (...) Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych otworzył postępowanie sanacyjne.

Jak zostało już wskazane powyżej, zgodnie z art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014 za "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" uważa się przedsiębiorstwo, które podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jego wierzycieli.

Pojęcie niewypłacalności zostało uregulowane w przepisach ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 - dalej: prawo upadłościowe lub p.u.), a także prawa restrukturyzacyjnego.

Prawo upadłościowe reguluje postępowanie o charakterze zbiorowym (co najmniej dwóch wierzycieli, aby została ogłoszona upadłość), obejmującym przeprowadzenie likwidacji masy upadłości (składników majątkowych dłużnika), w celu zaspokojenia roszczeń wierzycieli.

Prawo restrukturyzacyjne reguluje postępowanie związane z zawarciem układu z wierzycielami (w ramach postępowań zbiorowych) w przypadku niewypłacalności lub zagrożenia niewypłacalnością dłużnika.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 prawa restrukturyzacyjnego, postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością.

W myśl art. 6 ust. 2 prawa restrukturyzacyjnego, przez dłużnika niewypłacalnego należy rozumieć dłużnika niewypłacalnego w rozumieniu ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Zgodnie z art. 11 ust. 1 prawa upadłościowego dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a prawa upadłościowego). Z kolei w myśl art. 11 ust. 2 prawa upadłościowego dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Przez pojęcie zagrożenia niewypłacalnością należy rozumieć sytuację, w której mimo regulowania zobowiązań przez dłużnika i zdolności do zaspokajania wierzycieli, występuje obawa, w oparciu o obiektywną sytuację ekonomiczną, że w niedalekiej przyszłości może on utracić zdolność do spłaty długów. Bez wątpienia zatem zagrożenie niewypłacalnością musi mieć charakter stricte ekonomiczny wpływający na możliwości regulowania zobowiązań podmiotu zagrożonego.

Zgodnie z art. 2 prawa restrukturyzacyjnego restrukturyzację przeprowadza się w następujących postępowaniach restrukturyzacyjnych:

1) postępowaniu o zatwierdzenie układu;

2) przyspieszonym postępowaniu układowym;

3) postępowaniu układowym;

4) postępowaniu sanacyjnym.

Celem postępowań restrukturyzacyjnych jest, zgodnie z art. 3 prawa restrukturyzacyjnego, uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego - również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli. Postępowanie sanacyjne umożliwia dłużnikowi przeprowadzenie działań sanacyjnych oraz zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności (art. 3 ust. 5 prawa restrukturyzacyjnego). Działaniami sanacyjnymi są czynności prawne i faktyczne, które zmierzają do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i mają na celu przywrócenie dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań, przy jednoczesnej ochronie przed egzekucją (art. 3 pkt 6 prawa restrukturyzacyjnego). Postępowanie restrukturyzacyjne zostaje zakończone z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o odmowie zatwierdzenia układu (art. 324 ust. 1 prawa restrukturyzacyjnego).

Zdaniem Sądu organ prawidłowo stwierdził, że otwarcie postępowania sanacyjnego wywołuje daleko idące skutki w sferze stosunków prawnych dłużnika. Mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika stają się masą sanacyjną (art. 294 prawa restrukturyzacyjnego). Zatem dłużnik traci prawo zarządu nad tym majątkiem, a zarządzanie przejmuje zarządca. Ponadto zarządca dokonuje czynności w imieniu własnym, lecz na rachunek dłużnika oraz nie odpowiada za zobowiązania zaciągnięte w sprawach dotyczących masy sanacyjnej. Stosownie do art. 311 prawa restrukturyzacyjnego postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez Z. albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Co więcej wdrożenie postępowania sanacyjnego, tak jak to nastąpiło w rozpatrywanej sprawie, musi być poprzedzone weryfikacją sądu w zakresie oceny zaistnienia obiektywnych podstaw do wszczęcia postępowania sanacyjnego.

Z literalnej wykładni cytowanego wyżej art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014 wynika, że za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji może być uznane takie przedsiębiorstwo, które spełnia kryteria objęcia zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek wierzycieli. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 p.r. - co do zasady - postępowanie restrukturyzacyjne wszczyna się na wniosek restrukturyzacyjny złożony przez dłużnika. Tylko wyjątkowo w postępowaniu sanacyjnym uprawnienie to przyznano wierzycielom osobistym dłużnika oraz kuratorowi osoby ustanowionemu na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o KRS (art. 283 ust. 1 p.r.). W rozpatrywanej sprawie postępowanie sanacyjne otwarte zostało na wniosek złożony przez dłużnika [...] w W.. Zdaniem sądu w sprawie istniały uzasadnione powody do odejścia od literalnej wykładni art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014 w zakresie legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w związku z niewypłacalnością i posłużenia się jego wykładnią funkcjonalną. Zauważyć bowiem należy, że pomoc przyznawana przedsiębiorcom na podstawie rozporządzenia nr 651/2014 nie ma w ogóle zastosowania dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, niezależnie od zasad inicjowania postępowania w związku z niewypłacalnością - motyw 14 preambuły oraz art. 1 ust. 4 lit. c) rozporządzenia. O słuszności zastosowania w niniejszej sprawie wykładni funkcjonalnej świadczy m.in. konieczność zachowania zasady równości wyrażonej zarówno w prawie Unii Europejskiej (art. 8 i 10 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej - Dz. Urz. UE C 326, s. 47 i nast., dalej jako: "TfUE", art. 9 Traktatu o Unii Europejskiej – Dz. Urz. UE C 326 s. 13 i nast., dalej jako: "TUE") jak i Konstytucji RP (art. 32 ust. 1 i 2). W sytuacji, gdy treść przepisu prawnego, mającego zastosowanie w danej sprawie, budzi wątpliwość w zakresie zachowania fundamentalnych dla porządku prawnego wartości, niewątpliwie sąd obowiązany jest sięgnąć również do wykładni funkcjonalnej, aby nie doszło do sytuacji, w której mechaniczne oparcie się wyłącznie na wykładni literalnej przepisu doprowadzi do naruszenia wartości nadrzędnych, np. zasady równości podmiotów wobec powszechnie obowiązującego prawa.

Warto w tym miejscu również odwołać się do wyrażonego w orzecznictwie TSUE jak i TK zakazu powoływania się przez stronę na wprost wynikające z uregulowań krajowych i unijnych, czy też wyinterpretowanie z nich uprawnień, w sytuacji gdy, polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. To jest takich, które znajdowałyby uzasadnienie w prawnie chronionych wartościach. Do stanowiska tego, podzielając je w pełni, przychylił się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 344/15. NSA odwołał się w tym zakresie do wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawach C-131/13, C-163/13 i C-164/13, gdzie TSUE przytoczył wcześniej już prezentowane przez siebie stanowisko, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. również wyroki C-32/03, C-18/13). W ocenie sądu również i powyższa uwaga TSUE powinna mieć znaczenie przy interpretacji mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014, bowiem możliwość przyznania pomocy zastrzeżonej dla przedsiębiorstw nie znajdujących się w trudnej sytuacji w związku z niewypłacalnością, wobec literalnej treści powyższego przepisu może prowadzić do tworzenia sytuacji faktycznych teoretycznie odpowiadających treści normy prawnej, jednakże skutkujących nadużyciem prawa wbrew prawnie chronionym wartościom.

Należy również podnieść, iż rozstrzygnięcie aktu jest nierozerwalnie związane z jego uzasadnieniem w ten sposób, że w razie potrzeby jego wykładnia powinna być dokonywana z uwzględnieniem podstaw jego wydania (por. np. wyrok Trybunału z dnia 15 maja 1997 r., C-355/95). Istotnym w procesie wykładni danego aktu jest zatem również cel, który przyświecał ustawodawcy (unijnemu, czy też krajowemu) w tworzeniu danego rozwiązania prawnego. Zgodnie ze wspomnianym już wyżej motywem 14 preambuły rozporządzenia 651/2014 pomoc przyznawana przedsiębiorcom znajdującym się w trudnej sytuacji należy wyłączyć z zakresu stosowania powyższego rozporządzenia.

Zasadnie zatem organ stwierdził, że postępowanie restrukturyzacyjne, do czasu gdy nie wydane zostało postanowienie sądu o zatwierdzeniu układu lub o odmowie zatwierdzenia układu (zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego zgodnie z art. 324 p.r.), powinno być uznane za zbiorowe postępowanie w związku z niewypłacalnością przedsiębiorstwa o której mowa w art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014.

Sąd wbrew zarzutom skargi stwierdza, że ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe. Na dzień złożenia wniosku Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych za październik 2017 r. wobec strony [...] zostało wszczęte postępowanie sanacyjne, o którym mowa w przepisach prawa restrukturyzacyjnego i nie zostało ono zakończone. Postępowanie sanacyjne, jako jeden z rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych prowadzone jest w stosunku do dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny.

W związku z powyższym należy uznać, że na dzień złożenia wniosku Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych za październik 2017 r. prowadzone było postępowanie sanacyjne. Konsekwencją tego jest akceptacja stanowiska organu, wywodzącego, że wobec strony wystąpiły przesłanki wskazane w art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014, ponieważ skarżący podlegał procedurze niewypłacalności.

Należy zatem stwierdzić, że nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przez Prezesa PFRON art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. art. 2 pkt 18 lit. c) rozporządzenia 651/2014, art. 7 ust. 1 i art. 283 ust. 2 ustawy prawo restrukturyzacyjne. Nie doszło również do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. Analiza zgromadzonej dokumentacji potwierdza, że strona na dzień złożenia wniosku znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014. Organ zebrał i rozpatrzył całość niezbędnego materiału dowodowego, wskazał wystarczającą podstawę prawną decyzji, a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił podstawy prawne i faktyczne rozstrzygnięcia. Sąd, wbrew zarzutom skargi, nie dopatrzył się zatem w prowadzonym przez organ administracji postępowaniu uchybień skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przepisy ustawy o rehabilitacji, a w szczególności art. 26a ust. 9a pkt 1, nie pozostawiają przy tym organowi luzu decyzyjnego i decyzja wydawana w takim jak przedmiotowy stan faktyczny jest tzw. decyzją związaną. Oznacza to, że w sytuacji stwierdzenia przez uprawniony organ określonego stanu rzeczy, ma on powinność wydania przewidzianej prawem decyzji. Przepis art. 26a ust. 9a pkt 1 ustawy o rehabilitacji jest także jasny co do swojej treści i nie pozostawia żadnych wątpliwości.

Mając powyższe na względzie i uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze jak również naruszenia innych przepisów, które to naruszenie uzasadniałoby uwzględnienie skargi, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.