Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1506/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzje Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] cofającą K. B. pozwolenia na broń palną myśliwską. Organ wskazał na następujący stan faktyczny w sprawie. W dniu [...] kwietnia 2009 r. Komendant Wojewódzki w L. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, w związku z otrzymaną informacją o prowadzonym przeciwko K. B. przez [...] Komendy Miejskiego Policji w S. postępowaniu przygotowawczym o czyn z art. 244 kk.

Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] cofnął K. B. pozwolenie na broń palną myśliwską. Od powyższej decyzji K. B. złożył odwołanie. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. na [...] uchylił zastrzeżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po zebraniu dodatkowego materiału dowodowego, zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego Komendant Wojewódzki Policji w L. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] cofnął K. B. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej przyznane na mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Organ uznał, iż zasadne jest pozbawienie K. B. wyjątkowego uprawnienia jakim jest prawo do posiadania broni palnej myśliwskiej. Bowiem w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, iż skarżący został dwukrotnie prawomocnie skazany za popełnienie przestępstw umyślnych.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 2007 r., sygn. akt [...] został uznany winnym tego. że w dniu [...] września 2006 r. w S., woj. [...], kierował samochodem osobowym marki [...] po drodze publicznej będąc w stanie nietrzeźwości (I – 0,38 mg/l oraz II – 0,38 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i skazany na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby. Dodatkowo Sąd orzekł zakaz prowadzenia w ruchu lądowym wszelkich pojazdów mechanicznych i rowerowych na okres dwóch lat oraz świadczenie pieniężne w kwocie 1500 złotych. Kolejno wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2009 roku, sygn. akt [...] został uznany winnym tego, że w dniu [...] stycznia 2009 roku ok. godz. [...] w S. [...], prowadził samochód marki [...], niestosując się do orzeczonego wobec niego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S., w sprawie o sygnaturze akt [...], zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 2 lat, tj. przestępstwa z art. 244 k.k. i skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych.

Organ wskazał, że prawo do posiadania broni ma charakter wyjątkowy i dlatego też podlega ścisłej reglamentacji. Wymaga bowiem zgody właściwego organu wyrażonej w formie decyzji administracyjnej. Organ podniósł, że obowiązkiem osoby, która uzyskała pozwolenie na broń jest przestrzeganie porządku prawnego. Organ I instancji uznał, iż zarówno fakt popełnienia przez stronę przestępstwa z art. 178 a § 1 kk., jak i fakt popełnienia wyżej wymienionego czynu z art. 244 kk. w pełni pozwalają na zakwalifikowanie K. B. do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] maja 2010 r. K. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów kpa w tym art. 7, 11, 77 i 107 k.p.a., a także nieuwzględnienie zaleceń zawartych w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. Komendanta Głównego Policji. Skarżący jeszcze raz wyjaśnił, w jakich okolicznościach doszło do popełnienia przez niego przestępstwa z art. 244 kk., wskazał, iż nie przewoził broni, a na polecenie organu wykonał badania lekarskie i psychologiczne, opinia jednostki Policji jest dla niego pozytywna, co – według jego oceny – wskazuje na to, iż nie ma podstaw do cofnięcia pozwolenia na broń. Ponadto podniósł, iż organ powołał się na nieaktualne już orzecznictwo sądów administracyjnych, gdyż stan faktyczny w jego sprawie nie daje podstaw do tak szerokiej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, co potwierdza wyrok z dnia 4 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1322/07.

Komendant Główny Policji po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji.

Wskazał, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Z powyższego wynika, że ustawodawca nie stworzył enumeratywnego katalogu przesłanek, które obawę tę uzasadniają, pozostawiając tym samym ich ustalenie jeszcze innych organom właściwym w sprawach pozwoleń na broń. Organy te przyjęły zatem, iż takimi okolicznościami winny być, m. in. oskarżenie o popełnienie lub dopuszczenie się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza tego, którego jednym ze znamion jest nietrzeźwość sprawcy, a to ze względu na wagę tego rodzaju czynu dla stosunków społecznych (ewentualnym jego skutkiem może być bowiem śmierć lub kalectwo ludzi, a także zniszczenie mienia) oraz wysoki stopień społecznej szkodliwości (sprawca takiego przestępstwa godzi się na takie ewentualne następstwa swojego zachowania - ma ono bowiem charakter umyślny). Kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości jest wyrazem nie tylko wielkiej nieodpowiedzialności osoby, która się tego dopuszcza, ale także świadczy o jej braku wyobraźni co do możliwych następstw jej zachowań pod działaniem alkoholu, czyli w warunkach ograniczonej samokontroli. Takie natomiast cechy u osoby posiadającej pozwolenie na broń (lub ubiegającej się o nie) nie mogą być obojętne dla interesu społecznego ze względu na ścisły związek prawa do broni palnej ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Z ustalonego materiału dowodowego wynika, iż w przypadku K. B. wystąpiły wyżej wskazane okoliczności, został on bowiem skazany za przestępstwo z art. 178a § 1 kk, tj. za to, że kierował w stanie nietrzeźwości samochodem na drodze publicznej. Skarżący. dopuścił się zatem czynu, z którego rodzajem organy Policji wiążą obawę użycia broni w sposób określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Jego zachowanie nie daje więc gwarancji bezpiecznego – w rozumieniu tego przepisu prawa – posiadania i używania broni palnej.

Słuszność zaliczenia K. B. do osób, wobec których istnieje uzasadniona obawa użycia przez nich broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego potwierdza także wyrok skazujący go za popełnienie czynu z art. 244 kk, tj. niezastosowanie się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, którego dokonał w okresie próby wyznaczonej przez sąd. Takie zachowanie świadczy bowiem o tym, iż strona nie przywiązuje szczególnej wagi do przestrzegania prawa i to pomimo wcześniejszej karalności. Jej wyjaśnienia, że do tego czynu zmusiły ją nadzwyczajne okoliczności – omdlenie matki i konieczność pojechania po lekarza i lekarstwo – nie mogą być przy tym wzięte pod uwagę. Zauważyć bowiem należy, że w tej sytuacji strona mogła podjąć zupełnie inne działania – wezwać pogotowie ewentualnie taksówkę – tymczasem swoim sprzecznym z prawem, nieodpowiedzialnym zachowaniem opóźniła wręcz udzielenie pomocy potrzebującej (zatrzymali ją przecież policjanci).

Od powyższej decyzji K. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Zarzucając:

1. naruszenie przepisów procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ wynik sprawy, a w szczególności art. 7 i 77 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji (Komendanta Wojewódzkiego Policji w L.) mimo, iż organ ten nie podjął wszystkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie rozpatrzył wszystkich możliwych dowodów w sprawie. Wątpliwości dowodowe zostały uwzględnione na niekorzyść skarżącego.

2. naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, iż skarżący należy do osób. co do których istnieje obawa, że mogą użyć broń w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. i pkt 6 zostało mu cofnięte pozwolenie na broń palną myśliwską.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar .sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy zostały spełnione przez skarżącego przesłanki uzasadniające cofnięcie mu pozwolenia na broń myśliwską.

Materiałnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 pkt 6 pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Z treści przytoczonych powyżej przepisów wynika, iż w przypadku skazania osoby legitymującej się pozwoleniem na broń prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo w przypadku toczącego się postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa przez osobę legitymującą się zezwoleniem na posiadanie broni parnej, organ zobowiązany jest cofnąć pozwolenie na broń (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09).

Należy jednak zwrócić uwagę, iż cytowany przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 nie stanowi zamkniętego katalogu sytuacji, które mogą skutkować cofnięciem pozwolenia na broń. Organ administracji dokonując więc oceny istnienia uzasadnionej obawy, co do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, może stwierdzić, że fakt popełnienia innych przestępstw, nieznajdujących się w powyższym katalogu, daje podstawy do przyjęcia, iż taka obawa zachodzi. Uznanie takie z kolei, jako element ocenny, wymaga rzetelnego wykazania bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem za który został on skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłoby stwarzać obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (wyrok NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. II OSK 67/07, LEX nr 453431).

Natomiast pojęcie uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, należy rozumieć jako prognozę zachowań posiadacza broni. Może ona wynikać z dotychczasowego postępowania osoby jak: nadużywanie alkoholu, awanturnictwo, bójki lub inne chuligańskie zachowania (ujemne cechy charakteru jak: porywczość, niezrównoważenie i psychiczne).

W niniejszej sprawie przesłaną cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń był fakt dwukrotnego skazania go prawomocnymi wyrokami za popełnienie przestępstw umyślnych.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 2007 r., sygn. akt [...] został uznany winnym tego, że w dniu [...] września 2010 r. w S., woj. [...], kierował samochodem osobowym marki [...] po drodze publicznej będąc w stanie nietrzeźwości (I – 0,38 mg/l oraz II – 0,38 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i skazany na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby. Dodatkowo Sąd orzekł zakaz prowadzenia w ruchu lądowym wszelkich pojazdów mechanicznych i rowerowych na okres dwóch lat oraz świadczenie pieniężne w kwocie 1500 złotych. Kolejno wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2009 r., sygn. akt [...] został uznany winnym tego, że w dniu [...] stycznia 2009 r. ok. godz. [...] w S. [...], prowadził samochód marki [...], niestosując się do orzeczonego wobec niego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S., w sprawie o sygnaturze akt [...] , zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 2 lat, tj. przestępstwa z art. 244 kk i skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych.

Zdaniem Sądu, organ słusznie wskazał, iż fakt skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego nie tylko oznacza, że skarżący dopuścił się zachowania niezgodnego z obowiązującym prawem, ale świadczy o nieodpowiedzialności i braku wyobraźni sprawcy takiego czynu, co do następstw własnego zachowania. Należy podkreślić, iż prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości stwarza realne zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym i naraża na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia pozostałych uczestników ruchu drogowego, a także osoby trzecie.

Prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu należy oceniać z całą surowością jako postępowanie sprowadzające na inne osoby bezpośrednie niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała czy też nawet śmierci. Nie wymaga przecież dowodzenia fakt, iż osoba pijana ma osłabione nie tylko reakcje psychofizyczne, ale także osłabione postrzeganie rzeczywistości. Prowadząc w takim stanie samochód, który w rękach pijanego stanowi bardzo niebezpieczne narzędzie (nie mniejsze niż broń palna), skarżący co najmniej musiał się więc godzić z tym, że może doprowadzić do nieszczęścia polegającego na uszkodzeniu ciała innych osób lub nawet na ich śmierci. Takie postępowanie świadczy o skrajnej nieodpowiedzialności skarżącego. Pozbawia też skarżącego przymiotu osoby budzącej zaufanie.

Podobne stanowisko zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2021.09 stwierdzając, iż "prowadzenie przez skarżącego pojazdu w stanie nietrzeźwości świadczy o nieodpowiedzialności i braku wyobraźni sprawcy, który naraża na uszczerbek życie, zdrowie lub mienie, nie tylko swoje, ale także innych uczestników ruchu drogowego. Takie zachowanie jest wyrazem lekceważenia porządku prawnego i w tego rodzaju sytuacji istnieje uzasadniona obawa, że osoba taka może naruszyć zasadę bezwzględnej trzeźwości przy korzystaniu z pozwolenia na broń lub w inny sposób użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego".

Powyższe sprawia, iż skarżącego należy oceniać jako osobę, której cechy charakteru i wynikające z nich postępowanie budzą wątpliwości co do tego, czy będzie w stanie używać posiadanej broni w sposób zgodny z zasadami bezpieczeństwa i porządku publicznego. Skoro bowiem popełnione czyny wskazują na brak odpowiedzialności przy używaniu środków transportu, to pojawia się wątpliwość, czy takim brakiem odpowiedzialności skarżący nie wykaże się używając broni. W sytuacji zaś istnienia choćby cienia wątpliwości co do tego, czy nieodpowiedzialności kierowcy skarżący nie przeniesie na niwę korzystania z broni palnej, za prawidłowe należy uznać postępowanie organu administracji, który działając prewencyjnie, wydał skarżoną decyzję.

Wskazać należy, iż przestępstwo z art. 178a § 1 kk – prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości w ruchu lądowym choć umieszczone zostało przez ustawodawcę w rozdziale "przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji" – godzi de facto w życie lub zdrowie ludzkie, co nie budzi wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie

Nadto skarżący dopuścił się czynu zabronionego wypełniającego dyspozycję art. 244 kk, tj. tego, że nie stosując się do orzeczonego wobec niego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres lat 2 prowadził po drodze publicznej samochód osobowy (przestępstwo przeciwko wymiarowi sprawiedliwości) za co został skazany prawomocnym orzeczeniem Sądu. Należy więc zgodzić się z organem, iż uznanie K. B. winnym przestępstwa z art. 178a § 1 kk oraz przestępstwa z art. 244 kk podważa jego wizerunek jako osoby praworządnej i w powiązaniu ze wskazanymi wyżej okolicznościami uzasadnia obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Podkreślenia także wymaga to, iż prawo do posiadania broni nie należy w Polsce do kategorii praw i wolności obywatelskich. Jest to bowiem uprawnienie ściśle reglamentowane i to także w zakresie korzystania z prawa przyznanego już wcześniej prawomocną decyzją administracyjną. Z powyższego punktu widzenia, warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania winny być badane w sposób restrykcyjny. Możliwość cofnięcia pozwolenia na broń nie może zaś być postrzegana jako zamach na swobody obywatela, a jedynie jako działanie prewencyjne zmierzające do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa (patrz wyrok NSA z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1296/07).

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. W toku postępowania organy Policji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy zbierając również dowody korzystne dla Skarżącego takie, jak opinia Koła Łowieckiego [...] o braku przeciwwskazań do posiadania broni przez Skarżącego, opinia z miejsca zamieszkania wydana przez właściwy organ Policji (k. 148) czy informacja o prawidłowym przechowywaniu broni palnej. Ustalenia poczynione na podstawie tych dowodów nie mogły jednak wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie eliminują one bowiem faktu złamania przez Skarżącego obowiązującego prawa, co w kontekście ustalenia przez ustawodawcę, w drodze obligatoryjnego charakteru przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6, prymatu interesu społecznego nad interesem prywatnym strony, musiało skutkować cofnięciem pozwolenia na broń.

W tym stanie sprawy, uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.