Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 76/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 1 pkt 4, art. 43 ust. 2 pkt 3, art. 43 ust. 4, art. 43 ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 2203
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
article: art.6, art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 121/19 w sprawie ze skargi A.Z. na czynność Starosty Powiatu Zawierciańskiego z dnia 3 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie obniżenia dotacji oświatowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 121/19 oddalił skargę A. Z. na czynność Starosty Powiatu Zawierciańskiego z dnia 3 grudnia 2018 r. w przedmiocie obniżenia dotacji oświatowej.

W skardze kasacyjnej A. Z. zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasadzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zrzucił naruszenie:

1. prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a to art. 43 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. poz. 2203 ze zm. dalej: u.f.z.o.) przez uznanie, że w sprawie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający dokonanie aktualizacji kwoty dotacji dla L.O. dla D. "S." w Z.,

2. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, 8 i 9 k.p.a. przez dokonanie aktualizacji kwoty dotacji bez podstawy prawnej, działanie w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej oraz nieinformowanie strony o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie obowiązków skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2019 r. organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego które mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona skarga kasacyjna powołuje obydwie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 p.p.s.a. Zarzuca się w niej Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego (pkt 1), jak i naruszenie przepisów postępowania, które w ocenie autora skargi kasacyjnej – miało istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Jak akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazane w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że skarżący został prawidłowo powiadomiony o przeprowadzeniu weryfikacji stawki dotacji należnej na każdego słuchacza niepublicznego liceum ogólnokształcącego dla dorosłych (forma zaoczna) - pisma z dnia 21 listopada 2018 r. oraz 3 grudnia 2018 r. Skarżący wniósł w dniu 13 grudnia 2018 r. pismo w sprawie wysokości dotacji, na które otrzymał odpowiedź w dniu 8 stycznia 2019 r., w którym niewątpliwie była już podana podstawa prawna weryfikacji wysokości dotacji. Zatem z powyższego wynika, że strona skarżąca doskonale wiedziała jaka jest podstawa prawna weryfikacji wysokości dotacji.

Należy także wskazać, że zasady ogólne wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, natomiast kierowanie się zasadami wyrażonymi art. 6, 8 i 9 K.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynieniu żądaniu strony postępowania.

Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzutu wskazać przede wszystkim należy, że stosownie do treści art. 26 ust. 2 u.f.z.o. "Niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego".

Obliczenie kwoty dotacji za miesiąc listopad i grudzień 2018 r. dla L. O. dla Dorosłych "S." w Z. nastąpiło na podstawie art. 43 ust. 1 pkt. 4 u.f.z.o., tj. w wyniku aktualizacji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Natomiast aktualizacja dokonywana jest w dowolnym miesiącu zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 3 u.f.z.o. W wyniku zmiany stawki dotacji wynikającej z aktualizacji, nastąpiło wyrównanie kwoty dotacji zgodnie z art. 43 ust. 4 u.f.z.o. w ramach której miał zastosowanie art. 43. ust. 5 u.f.z.o. stanowiący, że w przypadku wyrównania kwoty dotacji, o których mowa w art. 26 ust. 2 jej wysokość może zmniejszyć się maksymalnie o 25% średniej arytmetycznej części dotacji przekazanych odpowiednio na ucznia od początku roku budżetowego do dnia poprzedzającego pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej kwoty dotacji. Z uwagi na powyższe przy ustaleniu kwoty dotacji za miesiąc listopad i grudzień 2018 r. jej zmniejszenie nastąpiło na podstawie art. 43 ust. 5 u.f.z.o.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzona analiza prawidłowości ustalonych kwot dotacji należnych na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu dla uczniów Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych wykazała różnice w wysokości kwoty dotacji ustalonej na każdego ucznia wypłacanych w okresie od stycznia do września 2018 r., a kwotą, która faktycznie powinna w tym czasie obowiązywać.

W związku z tym, że podmiot dotowany otrzymywał dotację w kwocie przekraczającej kwotę z tego tytułu należną na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 4 u.f.z.o. dokonano aktualizacji kwoty dotacji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie aktualizacji kwoty na podstwie art. 43 ust. 1 pkt 4 u.f.z.o. nastąpiło z uwagi na powzięcie wiedzy, że kwota dotacji na jednego ucznia powinna być niższa niż była wypłacana w okresie od stycznia do września 2018 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że udzielona dotacja ma charakter roczny. Natomiast jej roczny charakter nie może pozbawiać organu jednostki samorządu terytorialnego możliwości realnej kontroli przekazywanych środków budżetowych w celu zapewnienia racjonalnego i zasadnego wydatkowania środków publicznych. Organ aktualizując kwotę dotacji z uwzględnieniem maksymalnego progu jej zmniejszenia o 25% - musi liczyć się z koniecznością wszczęcia odpowiedniego postępowania o zwrot dotacji, jeżeli kwota dotacji udzielona z uwzględnieniem zastosowanego zmniejszenia, będzie przekraczała kwotę faktycznie należną.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.