Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 176/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1pkt 2, art. 15, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 24 ust 1, art. 40
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 3 par. 1 i par. 2 pkt 1, art . 135, art. 134 par 1 i 2, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 października 2011 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działający z upoważnienia Burmistrza R. odmówił przyznania K. L. jednorazowego zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalizacji produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku przymrozków wiosennych.

Po rozpatrzeniu odwołania K. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania wskazując na konieczność uzupełnienia przez Gminną Komisję do szacowania szkód, protokołu strat w sadzie drzewek owocowych wnioskodawcy, spowodowanych wiosennymi przymrozkami w 2011 r.

Decyzją z dnia [...] 2011 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działający z upoważnienia Burmistrza R. ponownie odmówił K. L. jednorazowego zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalizacji produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku przymrozków wiosennych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zauważył, iż z uwagi na brzmienie przepisów szczególnych § 2 ust. 2 lit. b i § 3 ust. 1 i ust 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. z dnia 12 sierpnia 2011 roku, Nr 167, poz.996; dalej: "Rozporządzenie") w sprawie udzielania jednorazowego zasiłku celowego dla poszkodowanych rodzin rolników ze środków dotacji celowej z budżetu państwa nie przeprowadza się rodzinnego wywiadu środowiskowego, natomiast pomocy udziela się, jeżeli szkody spowodowane przez przymrozki wiosenne w drzewach lub krzewach owocowych zostały oszacowane przez Gminną Komisję.

Dalej organ wskazał, iż Gminna Komisja w dniu 13 grudnia 2011 r. ponownie oszacowała straty w drzewach owocowych i krzewach i na tą okoliczność sporządziła dodatkowy protokół oraz dokumentację fotograficzną z oględzin. Komisja wyliczyła, że K. L. posiada drzewa owocowe na łącznym obszarze 0,12 ha., a określenie powierzchni uprawy poszczególnych gatunków drzew jest niemożliwe z powodu wymieszanej obsady drzew na kilku odrębnych działkach w bezpośredniej bliskości domu i zabudowań gospodarczych. Ponadto ocena skali strat jest niemożliwa ze względu na termin oględzin - 13 grudnia 2011 r.

Organ wskazał, iż w toku postępowania ustalono m.in., iż K. L. w posiadanym gospodarstwie rolnym nie uprawia drzew owocowych i krzewów oraz nie prowadzi działu specjalnego produkcji rolnej w zakresie sadownictwa, dlatego też Gminna Komisja do spraw szacowania szkód w składzie osobowym powołanym przez Wojewodę Wielkopolskiego w protokole z dnia 15 czerwca 2011r. nie wykazała strat spowodowanych przymrozkami wiosennymi w drzewach owocowych i krzewach w jego gospodarstwie rolnym. Organ zaznaczył, iż wnioskodawca zgodził się z tymi ustaleniami składając pod protokołem podpis i nie wnosząc do protokołu żadnych uwag i zastrzeżeń, a tym bardziej nie zażądał dodatkowego oszacowania strat w przydomowych drzewach owocowych.

Dalej organ podniósł, iż z ustaleń dokonanych przez Komisję Gminną wynika, że K. L. nie poniósł żadnych szkód w drzewach lub krzewach owocowych spowodowanych przez przymrozki wiosenne natomiast straty spowodowane przez przymrozki w uprawach rolnych (zbożowych) wynosiły 73,89 % rocznej produkcji gospodarstwa i stanowią 77 % całości gospodarstw rolnego o powierzchni 9,22 ha użytków rolnych.

Wobec dokonanych ustaleń organ stwierdził, iż K. L. nie przysługuje jednorazowy zasiłek celowy w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez wiosenne przymrozki w 2011 roku w drzewach owocowych lub krzewach (§ 2 pkt 3 lit. a Rozporządzenia), ponieważ w obrębie gospodarstwa rolnego wnioskodawca posiada przydomowe drzewa owocowe posadzone na kilku obszarach o łącznej powierzchni 0,12 ha, i nie prowadzi działu specjalnego produkcji rolnej w zakresie sadownictwa, co potwierdziła Gminna Komisja do spraw szacowania szkód w protokole z dnia 15 czerwca 2011r. Ponadto drzewa te rosną w obrębie nie uprawianej części gospodarstwa o powierzchni 0,88 ha, a więc poza wykazanym w protokole obszarem gruntów ornych i trwałych użytków zielonych, zgodnym z obszarem upraw, zgłoszonym do wiadomości Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Organ zauważył, iż obszar z drzewami owocowymi o łącznej powierzchni 0,12 ha stanowi tylko 1,19% powierzchni całości gospodarstwa rolnego, a szkody spowodowane przez przymrozki wiosenne w 2011 roku w drzewach owocowych i krzewach na obszarze 0,12 ha nie przewyższają wartości 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym, którego łączna powierzchnia wynosi 10,10 ha.

Na zakończenie organ wskazał, iż przepisy powoływanego Rozporządzenia nie uwzględniają innych poniesionych przez wnioskodawcę strat w uprawach rolnych, które zostały wyszczególnione przez Komisję, a tym samym nie przysługuje mu pomoc określona w tym Rozporządzeniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. L. wniósł o ponownie rozpoznanie jego wniosku o zasiłek celowy wskazując, iż Gminna Komisja do szacowania szkód w protokole strat z 15 czerwca 2011 r. wykazała straty w uprawach zboża w wysokości 73,89 % co świadczyło o wystąpieniu klęski żywiołowej w jego gospodarstwie. Wskazał, iż mimo otrzymania preferencyjnego kredytu straty w gospodarstwie rolnym spowodowały trudną sytuację finansową jego rodziny, w której są ciężko chore osoby.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło przyznać zasiłek celowy w wysokości 500,- zł na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przeanalizowaniu przebiegu postępowania oraz wskazaniu stosowanych w sprawie przepisów, Kolegium stwierdziło, iż K. L. nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie jednorazowego zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 r. przymrozków wiosennych. Organ zauważył, iż strona w wyniku przymrozków wiosennych poniosła straty w uprawach rolnych, jednakże na gruncie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych, okoliczność ta faktycznie wyklucza odwołującego z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku celowego w trybie przepisów tego Rozporządzenia. Rozporządzenie to nie uwzględnia bowiem strat poniesionych w uprawach rolnych spowodowanych przymrozkami wiosennymi, takich jak pszenica ozima, owies i żyto.

Odnośnie strat powstałych w wyniku przymrozków wiosennych w drzewach lub krzewach owocowych Kolegium stwierdziło, iż w toku postępowania ustalono, że K. L. nie prowadzi działu specjalnego produkcji rolnej w zakresie sadownictwa. Ponadto posiada on na terenie swojej posesji drzewa owocowe, które posadzone są przy domu, na obszarze 0,12 ha w obrębie nie uprawianej części gospodarstwa o powierzchni 0,88 ha, a więc poza wykazanym w protokole obszarem gruntów ornych i trwałych użytków zielonych, zgodnym z obszarem upraw zgłoszonym przez do wiadomości Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ zauważył, iż z materiału dowodowego wynika, że obszar z drzewami owocowymi o łącznej powierzchni 0,12 ha stanowi tylko 1,19% powierzchni całości gospodarstwa rolnego odwołującego się, a szkody spowodowane przez przymrozki wiosenne w 2011 roku w drzewach owocowych i krzewach na obszarze 0,12 ha nie przewyższają 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym strony, o łącznej powierzchni 10,10 ha. Zgodnie natomiast z brzmieniem § .2 pkt. 3 lit. a Rozporządzenia pomocy udziela się rodzinie rolniczej jeśli przymrozki wiosenne w drzewach lub krzewach owocowych wynoszą średnio powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, iż w sprawie zaszła możliwość udzielenia odwołującemu się pomocy w trybie przepisów art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadniając przyznaną na tej podstawie pomoc, organ odwoławczy wskazał, iż celem tego wsparcia nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych, czy poniesionych strat lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Udzielane w ramach pomocy społecznej wsparcie ma charakter pomocniczy, co oznacza, iż tylko uzupełnia środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej i łączyć się musi ze współdziałaniem z jej strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych.

Kolegium wskazało, iż K. L. osiąga dochód w wysokości 950,00 zł miesięcznie i mógł oraz nadal może zaspokajać podstawowe potrzeby bytowe.

Zdaniem organu wnioskowana przez Stronę potrzeba "aby ratować gospodarstwo" w kontekście wyżej wymienionego zakresu strat nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a co za tym idzie przyznanie stronie wyższej kwoty pomocy nie byłoby zasadne. Wnioskujący o przyznanie pomocy ze środków publicznych zobligowany jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów. Biorąc pod uwagę konieczny nakład finansowy w celu zrekompensowania poniesionych strat w gospodarstwie rolnym, powinien on w pierwszej kolejności sam rozważyć sposób jego uzyskania z wykorzystaniem własnych możliwości. Środki znajdujące się w dyspozycji organów pomocy społecznej przede wszystkim powinny dotrzeć do tego kręgu osób, które w obiektywnej ocenie stanu rzeczy pozostały całkowicie bezradne wobec doznanych szkód i z tego tytułu wymagają niezwłocznej interwencji Państwa. Państwo, w ramach pomocy osobom, które doznały szkód w większym zakresie, przyjęło na siebie obowiązek zapewnienia takim poszkodowanym stosownej pomocy, nie przyjęło jednakże obowiązku naprawy poniesionych szkód.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. L. wniósł o przyznanie mu jednorazowego zasiłki celowego na rok 2011 w wysokości 5000, - zł. z powodu klęski żywiołowej w rolnictwie. Skarżący podniósł, iż Gmina Komisja do szacowania strat w protokole z dnia 15 czerwca 2011 r. oszacowała straty w zbożu z powodu wymarznięcia na 73,89 %. Skarżący wskazał na swoja trudną sytuację finansową – brak środków na zakup podstawowych środków produkcji rolnej. Kolejny rok klęsk żywiołowych występujących na jego gospodarstwie powoduje co raz większe kłopoty finansowe gospodarstwa, które potrzebuje wsparcia ze strony Państwa.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy przepisy postępowania w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić nadto trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Mając powyższe stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji decyzję organu I instancji w całości. Następnie wydał merytoryczne orzeczenie wyłącznie w kwestii przyznania z urzędu zasiłku celowego w oparciu o inne przepisy, aniżeli domagał się tego K. L.. Skarżący w toku postępowania administracyjnego złożył w dniu 7 września 2009r. bardzo precyzyjny wniosek o przyznanie kwoty 5000,- zł, tytułem "zasiłku celowego w związku z wystąpieniem w 2011r (...) przymrozków wiosennych". Z treści wniosku wynika niewątpliwie, iż K. L. nie domagał się przyznania zasiłku celowego w oparciu o ustawę o pomocy społecznej. Reasumując przedmiotem sprawy administracyjnej było żądanie przyznania zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalizacji produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku przymrozków wiosennych. Mimo to organ II instancji uchylając decyzję Burmistrza R., nie zawarł w swojej decyzji orzeczenia dotyczącego tej właśnie kwestii, wypowiedział się merytorycznie wyłącznie co do przyznania zasiłku celowego na podstawie ustawy o pomocy społecznej, a więc kwestii nie będącej przedmiotem sprawy administracyjnej. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego stanowiło zatem naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zgodnie z którym uchylając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy zobowiązany jest orzec co do istoty sprawy albo umorzyć postępowanie pierwszej instancji.

Już to uchybienie skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od powyższego Sąd zwrócił uwagę, iż kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie było ustalenie czy K. L. spełnił warunki do otrzymania jednorazowej pomocy finansowej, o której mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych (Dz. U. z 2011 r. Nr 167, poz. 996) z uwagi na straty poniesione w jego gospodarstwie rolnym w wyniku przymrozków wiosennych w 2011 r.

W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, iż ww. Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) zgodnie, z którym Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia, będąc jednocześnie na podstawie ust. 2 tegoż artykułu uprawnioną do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków realizacji takowego programu, przy uwzględnieniu potrzeby zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej.

Z tego upoważnienia ustawowego wynika, iż Rada Ministrów mogła określić wyłącznie zasady i warunki techniczne realizacji odpowiednich rządowych programów pomocy społecznej, natomiast nie była uprawniona do modyfikowania ogólnych zasad postępowania uregulowanych w k.p.a., w tym określenia ograniczeń dowodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2009 r., sygn. I OSK 928/08).

Tym samym w postępowaniu w przedmiocie przyznania pomocy społecznej z tytułu strat spowodowanych wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych zastosowanie znajdą przepisy kodeksu postępowania administracyjnego modyfikowane jedynie regulacjami rangi ustawowej zawartymi w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i jednoznacznymi postanowieniami rozporządzenia Rady Ministrów z 13 lipca 2010 r. dotyczącymi zagadnień takich jak na przykład. wyłączenie obligatoryjności przeprowadzania wywiadu środowiskowego w tego rodzaju sprawach (§ 3 ust. 2 Rozporządzenia).

Odnosząc do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 13 grudnia 2010 r. zauważyć należy, iż w myśl zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją organu I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy zobligowany jest zatem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Nadto organ odwoławczy działając zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) winien dokonać ponownej oceny całości materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed I instancją i w zależności od wyników tej oceny dokonać jego ewentualnego uzupełnienia i wydać stosowne orzeczenie.

W ocenie Sądu, stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż K. L. nie spełnił przesłanek do otrzymanie pomocy na podstawie powoływanego Rozporządzenia jest co najmniej przedwczesne.

Jak słusznie zauważyły organy obu instancji Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych, przewiduje pomoc rodzinie rolniczej jeżeli szkody spowodowane przez przymrozki wiosenne w drzewach lub krzewach owocowych zostały przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód - § 2 pkt 2 lit. b Rozporządzenia. Ponadto pomoc może być przyznana w przypadku wystąpienia szkód spowodowanych przez huragan lub deszcz nawalny w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich lub budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach oraz innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, tunelach foliowych, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych (§ 2 pkt 2 lit. a Rozporządzenia). Przy tym szkody spowodowane przez huragan lub deszcz nawalny w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich lub przymrozki wiosenne w drzewach lub krzewach owocowych wynoszą średnio powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (§ 2 pkt 3 lit. a Rozporządzenia).

Powyższe prowadzi do wniosku, iż w przypadku przymrozków wiosennych pomoc określone w tym rozporządzeniu przysługuje jedynie za odpowiednio wysokie szkody poniesione w drzewach lub krzewach owocowych, natomiast nie przysługuje ona za szkody wywołane przez te przymrozki w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich lub budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach oraz innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, tunelach foliowych, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych. Tym samym, bez wątpienia, K. L. nie przysługiwała na podstawie powoływanego Rozporządzenia pomoc z uwagi na szkody w uprawach zbóż wywołanych wiosennymi przymrozkami – niezależne od skali poniesionych strat.

Ponieważ jednak we wniosku z dnia 7 września 2011 r. skarżący zgłosił, iż posiada drzewa owocowe, które ucierpiały w skutek przymrozków wiosennych w 2011 r. kwestią istotną było oszacowanie tych strat celem ustalenia czy zachodzi przesłanka do przyznania wnioskowanej pomocy z uwagi na ewentualne szkody w drzewa owocowych.

Jak wynika z przytoczonego wyżej przepisu § 2 ust. 2 lit b Rozporządzenia niezbędną przesłankę procesową do przyznania bądź odmowy przyznania pomocy finansowej w formie jednorazowego zasiłku celowego jest oszacowanie szkód w drzewach lub krzewach owocowych przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód. Ustalenie poczynione przez tą specjalistyczna komisję stanowią niewątpliwie istotny środek dowodowy pozwalający stwierdzić czy zachodzą przesłanki udzielenia wnioskowanej pomocy.

W rozpatrywanej sprawie straty spowodowane przez wiosenne przymrozki w 2011 r. były szacowane dwukrotnie przez gminne komisje, które sporządziły protokoły szacowania szkód z 15 czerwca 2011 r. i 13 grudnia 2011 r. Ponieważ jak wynika z protokołu z dnia 15 czerwca 2011 r. przedmiotem szacowanie Komisji w czerwcu 2011 r. nie były szkody w drzewach owocowych, a jedynie szkody w uprawach zbożowych dlatego też organu obu instancji jako główną podstawę rozstrzygnięcia sprawy przyjęły ustalenia poczynione przez komisję w protokole szacowania strat sporządzonym w dniu 13 grudnia 2011 r.

Analiza protokołu z dnia 13 grudnia 2011 r. prowadzi jednak do wniosku, iż nie został on sporządzony przez komisję, o której mowa w § 2 ust. 2 powoływanego Rozporządzenia z dnia 26 lipca 2011 r.

Stosownie do treści § 6 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2011 roku huraganu, deszczu nawalnego lub przymrozków wiosennych komisja ta składa się co najmniej z 3 osób mających wykształcenie wyższe albo średnie w zakresie rolnictwa, ekonomiki rolnictwa, rybactwa, a w przypadku szacowania szkód w budynkach lub budowlach służących do prowadzenia działalności rolniczej co najmniej 1 osoba wchodząca w skład komisji powinna mieć wykształcenie i doświadczenie zawodowe w budownictwie. Komisję powołuje wojewoda właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód.

Zarządzeniem nr 256/10 z dnia 16 czerwca 2010 r. (dostępnym Biuletynie Informacji Publicznej Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego), wydanym na podstawie § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Wojewoda Wielkopolski powołał Komisje do szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę. Dla gminy R. powołano Zespół Komisji w składzie S. P., Z. S., M. Z. , M. M. i M. A.

Tymczasem z protokołu szacowania strat z dnia 13 grudnia 2011 r. wynika , iż został on sporządzony przez komisję powołaną przez Burmistrza R. zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2011 nr 238/2011, w której co prawda znajdowały się dwie osoby wymienione w zarządzeniu Wojewody Wielkopolskiego nr 256/10 – Z. S. i M. M., ale trzecim członkiem tej komisji był M. G. nie wymieniony w zarządzeniu Wojewody. Tym samym nie można uznać, iż aby komisja ta, powołana przez niewłaściwy organ mogłaby być uznana za komisję, o której mowa w § 2 pkt 2 Rozporządzenia z dnia 26 lipca 2011 r. W konsekwencji wszelkie poczynione przez nią ustalenia nie można utożsamiać z ustaleniami dokonanymi przez właściwą komisję.

Należy zatem stwierdzić, iż organy obu instancji stwierdzając, iż skarżący nie spełnia przesłanek do otrzymania jednorazowego zasiłku celowego, o którym mowa w powoływanym rozporządzeniu z dnia 26 lipca 2011 r. nie wyczerpały wszystkich koniecznych przesłanek procesowych do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie - szkoda nie zostały oszacowane przez właściwą komisję, o której mowa w art. § 2 pkt. 2 tego rozporządzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie nie dostrzegło wskazanego wyżej naruszenia § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011r. a tym samym nie dokonało należytej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w pod kątem formalnym, czym naruszyło art. 77 § 1 i 80 k.p.a.

Powyższe uchybienia skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w części dotyczącej uchylenia decyzji organu I instancji, celem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do wystąpienia w gospodarstwie skarżącego szkód w drzewach i krzewach owocowych spowodowanych przymrozkami wiosennymi w 2011 r. i wydania przez organ II instancji merytorycznej decyzji.

Jednocześnie Sąd utrzymał w mocy decyzję Kolegium w części dotyczącej przyznania zasiłku celowy w wysokości 500,- zł na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Skarżący nie kwestionował zaskarżonej decyzji w zakresie tego właśnie rozstrzygnięcia, więc jego uchylenie stanowiłoby naruszenie przepisu art. 134 § 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien podjąć czynności zmierzające do usunięcia braku proceduralnego jakim jest brak oszacowania zgłaszanej przez skarżącego szkody w drzewach owocowych przez właściwą komisję i wydania stosownego rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W tej sytuacji Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa art. 152 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy lub zakazy, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. W niniejszej sprawie Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w części uchylającej decyzję organu I instancji o odmowie przyznania K. L. jednorazowego zasiłku celowego. Z uwagi zatem na charakter prawny uchylonego aktu organu administracji, który to akt nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku, bądź przyznaniem uprawnienia, uznać należy, iż jako taki nie nadaje się on do wykonania (nie ma przymiotu wykonalności).

W ocenie Sądu sposób sformułowania przez ustawodawcę art. 152 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, iż obligatoryjnym jest każdorazowe dokonanie przez sąd w przypadku uwzględnienia skargi na akt lub czynność oceny dopuszczalności ich wykonania, przepis ten nie przesądza jednakże w żaden sposób o treści rozstrzygnięcia, na co wskazuje sformułowanie, iż "sąd w wyroku określa, czy (...) zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane".

Stąd też nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie wykonania uchylonej decyzji w trybie art.152 p.p.s.a.