Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2255/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej spółki kwotę 276 zł (dwieście siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2003 r. Z. S.A.- zwanym dalej "Zakładem"- zwrócił się do Urzędu Gminy w S. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości zapłaconego od rozłączników sterowanych drogą radiową za lata 2001,2002 oraz za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia 2003 r. W uzasadnieniu wniosku Zakład wskazał, że rozłączniki sterowane drogą radiową nie są budowlą w rozumieniu art. 3 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm.) –zwanej dalej "upol" obowiązującej przed 2003 r. Wnioskodawca podniósł także, że rozłączniki nie są również budowlą ani urządzeniem budowlanym w świetle art.1a ust. 1 pkt 2 znowelizowanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. i wprowadziła definicję ustawową budowli oraz urządzenia budowlanego odwołując się do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 207 poz. 2016 ze zm.). Na poparcie swojego stanowiska Zakład załączył opinię rzeczoznawcy, opinię Urzędu Statystycznego w L. oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1999 r. sygn. akt FPK 3/99.

W odpowiedzi na ww. wniosek Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości od budowli tj. rozłączników sterowanych drogą radiową za lata 2001 - 2002 oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości od w/w budowli za okres od stycznia do sierpnia 2003 roku w kwocie [...] zł. Odmawiając stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za ww okres Wójt Gminy S. oparł się na opinii biegłego, który stwierdził, iż rozłączniki sterowane drogą radiową należy określić jako niezależną od sieci zasilającej aparaturę sterowniczą, a więc w świetle ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należy zakwalifikować jako urządzenie techniczne służące do zdalnego sterowania napięciem w liniach zasilających. W związku z powyższym, urządzenie to mieści się w pojęciu urządzenia budowlanego, wymienionego w art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, a więc od 1 stycznia 2003 r. rozłączniki te są budowlą w rozumieniu art. la ust. 1 pkt 2 upol zatem podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Od powyższej decyzji Zakład odwołał się, wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do sierpnia 2003 r. W odwołaniu zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie art. la ust. 1 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. ustawy o podatkach lokalnych. W obszernym uzasadnieniu odwołujący się wywodził, że rozłączniki sterowane drogą radiową zamontowane na liniach napowietrznych nie są, w myśl opinii technicznych, niezbędne do funkcjonowania tych linii, a tym samym nie są urządzeniem budowlanym związanym z obiektem budowlanym (art. 3 pkt 9 ustawy prawo budowlane) i nie powinny być traktowane jako budowle.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzielając wywodów zawartych w odwołaniu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. powtarzając argumentacje organu pierwszej instancji.

Z decyzją powyższą Zakład się nie zgodził i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy S. w części odmawiającej stwierdzenia nadpłaty za okres od stycznia do sierpnia 2003 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Zakład zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. błędną wykładnię art. la ust.l pkt 2 upol w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 roku.

Skarżąca przytoczyła w skardze brzmienie obowiązujących w 2003 r. przepisów począwszy od art. 2 ust. 1 pkt 3, art. la ust. l pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, prawa budowlanego odwołując się do definicji obiektu budowlanego i urządzenia budowlanego. Spółka odwołała się również do art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego definiującego część składową budowli, którą jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia bądź istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Spółka wywodziła, że między częścią składową a rzeczą nadrzędną musi być więź fizykalno - przestrzenna, więź funkcjonalna (gospodarcza), a połączenie musi mieć charakter trwały (nie dla przemijającego użytku). Zdaniem Zakładu więź fizykalno - przestrzenna polega na tym, że połączenie z rzeczą nadrzędną musi mieć charakter fizyczny, materialny i być na tyle intensywne, że odłączenie części składowej powoduje jej znaczne uszkodzenie lub uszkodzenie całości. Natomiast zdemontowanie rozłączników sterowanych drogą radiową nie powoduje uszkodzenia ani linii ani rozłącznika, a co za tym idzie linia elektroenergetyczna po ich zdemontowaniu będzie spełniać funkcje zgodnie ze swoim przeznaczeniem.

Nadto skarżąca wskazuje, że rozłączniki sterowane drogą radiową nie są na trwałe z gruntem związane i nie służą do przesyłania energii elektrycznej, nie są ani budowlami, ani sieciami, ani też wolnostojącymi urządzeniami technicznymi w rozumieniu ustawy prawo budowlane, natomiast są urządzeniami technicznymi energii elektrycznej, umożliwiającymi zdalne wyłączanie i włączanie napięcia w liniach zasilających odbiorców, a zatem nie spełniają kryteriów kwalifikujących je jako budowle związane z przesyłem energii elektrycznej, ani też jako część linii elektroenergetycznych przesyłowych i rozdzielczych. Urządzenia techniczne jak, rozłączniki sterowane drogą radiową nie są wytwarzane w wyniku procesu budowlanego a są produkowane seryjnie i są produktem wytwarzanym fabrycznie, a tym samym nie mogą być zaliczone do obiektów budowlanych, które to obiekty wykonywane są w wyniku procesu budowlanego.

W ocenie skarżącej, rozłączniki sterowane drogą radiową zamontowane na liniach napowietrznych nie są, w myśl opinii technicznych, niezbędne do funkcjonowania tych linii, a tym samym nie są urządzeniem budowlanym związanym z obiektem budowlanym (art. 3 pkt 9 ustawy prawo budowlane). Są urządzeniami technicznymi wykorzystywanymi przy prowadzeniu ruchu na sieci, miedzy innymi w lokalizacji miejsca awarii, oraz skróceniu czasu przerw w dostawie energii do naszych odbiorców. Natomiast zadaniem linii jest przesył i rozdział energii elektrycznej.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi podtrzymując wcześniejszą argumentację. Zdaniem Kolegium wywody strony skarżącej dotyczące części składowej budowli w świetle przepisów Kodeksu Cywilnego nie są trafne, ponieważ w załączonej przez skarżącą Spółkę uchwale z dnia 29 listopada 1999 r. nr FPK 3/99 Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził pogląd wyrażany w doktrynie prawa podatkowego, iż przyjmowanie cywilistycznego punktu widzenia przy określaniu przedmiotu podatku od nieruchomości należy uznać za pozbawione podstaw prawnych. W dalszej części odpowiedzi na skargę SKO powtórzyło argumentację organu pierwszej instancji co do zasadności opodatkowania rozłączników w związku z uznaniem ich za urządzenie budowlane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego.

Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego a mianowicie art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm.), które miało wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie stwierdzić należy, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego. Prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza materiałem dowodowym zebranym w sposób wyczerpujący pozwalającym na prawidłową ocenę stanu faktycznego. Należy zauważyć, iż organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Poza tym niepełne ustalenie stanu faktycznego prowadzi do nieważności postępowania i naruszenia prawa materialnego. W takich sytuacjach sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie, zgodnie z zasadami Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 122.

Bezspornym w sprawie jest, iż w 2003 r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegały budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o czym wprost stanowił art. 2 ust 1 pkt 3 upol. Nie budzi wątpliwości też, że wprowadzony od 1 stycznia art. 1a. ust. 1. pkt 2 upol za budowlę uznawał obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Natomiast art. 3 pkt 9 prawa budowlanego definiował urządzenia budowlane związane z obiektem budowlanym jako urządzenia techniczne zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym oczyszczania lub gromadzenia ścieków, przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.

Mając powyższe definicje ustawowe na uwadze, w ocenie Sądu, aby odpowiednio zakwalifikować ww rozłączniki należało powołać biegłych z zakresu prawa budowlanego ze wskazaniem na specjalizację z zakresu budowli energetycznych. Organ podatkowy powołał biegłego, który stwierdził w opinii z dnia 7 lipca 2004 r. na stronie 4, że "rozłącznik sterowany drogą radiową w myśl ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (........)"zakwalifikować należy jako urządzenie techniczne służące do zdalnego sterowania napięciem w liniach zasilających". Otóż z takiego stwierdzenia nie można jednoznacznie wskazać, że rozłączniki sterowane drogą radiową są urządzeniem budowlanym. Tym bardziej, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych mówi o urządzeniach budowlanych a nie o urządzeniach technicznych. Organ podatkowy nie odniósł się także do pozostałych opinii przedstawionych przez biegłych powołanych przez Zakład, które wyłączały możliwość zaliczenia rozłączników do urządzeń budowlanych. Obowiązkiem organu podatkowego było uzasadnienie również powodów pominięcia opinii biegłego z dnia 27 lutego 2004 r., która nota bene zawierała bardziej szczegółowe ustalenia niż opinia sporządzona przez biegłego powołanego przez Wójta Gminy S. i była jednoznaczna. Mając to na uwadze, należy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wątpliwość tę usunąć poprzez powołanie odpowiedniego rzeczoznawcy z zakresu budownictwa energetycznego, który wyraźnie stwierdzi, że przedmiotowe rozłączniki są urządzeniem budowlanym lub stwierdzi, że sporne urządzenia nie są urządzeniami budowlanymi, ponieważ nie spełniają odpowiednich kryteriów. Przy ubieganiu się o wydanie nowej opinii zasadne byłoby, w ocenie Sądu, przedstawienie powołanemu na nowo rzeczoznawcy, istniejących już opinii uzyskanych w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego zarówno przez Zakład jak i organ podatkowy, w celu wykazania istoty problemu.

Skład orzekający zauważa również, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wskazane byłoby rozważenie możliwości zastosowania art. 4 ust 1 pkt 3 upol. Niemniej jednak zastosowanie tego przepisu Sąd pozostawia organowi do uznania, co jest uzależnione między innymi ustaleniami zawartymi w nowej ekspertyzie. Powołany przepis wskazuje, iż podatek od budowli jest podatkiem ad valorem, czyli liczonym od wartości budowli, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalonej na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiącej podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszonej o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Mając to na uwadze, należy ustalić czy w rozpoznawanej sprawie nie należy, w przypadku uzyskania opinii wykluczającej rozłączniki z kategorii urządzeń budowlanych, wliczyć wartość rozłączników do wartości całej budowli i w ten sposób dokonać opodatkowania budowli. Do takiego wniosku prowadzi brzmienie ust. 6 art. 4 upol. nakładającego na podatnika obowiązek określenia wartości rynkowej budowli także w przypadku ulepszenia oraz aktualizacji wyceny środków trwałych, o których mowa w przepisach o podatkach dochodowych.

Reasumując, Sąd stwierdza, że w tym stanie faktycznym i prawnym przedwczesne było orzekanie o zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości rozłączników sterowanych drogą radiową jako urządzeń budowlanych.

Mając na uwadze powyższe naruszenia Sąd, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości.

Ponadto na podstawie art. 152 ww. ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie mogła być wykonana w całości.

O kosztach postępowania, na które składały się uiszczony wpis w kwocie 276 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.