Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3410/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 13ha ust. 1i ust. 2, art. 13i ust. 3, art. 13l ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1, par. 5 ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2011 nr 91 poz 524
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania  opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr BP. [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej GITD, organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., działając na podstawie przepisów art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz przepisów art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.), dalej ustawa odp, przepisów załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), dalej rozporządzenie w sprawie dróg (...), jak również przepisów art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.), dalej ustawa otd, po rozpoznaniu wniosku B. M., dalej skarżący, o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] lipca 2013 r., którą – w oparciu o przepisy art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4 oraz art. 13l ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy odp i art. 104 kpa – nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł za przejazd po drodze krajowej, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty.

U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legły wyniki przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2013 r. o godz. 11:50 kontroli samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] (6600 kg dopuszczalnej masy całkowitej – dmc, 7 miejsc siedzących), którym kierował skarżący. Skarżący wjechał nim na odcinek drogi krajowej Nr [...] klasy G [...] bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Podczas przejazdu na tym odcinku skaner urządzenia kontrolnego (DSRC), zainstalowany w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego nr rej. [...], nie wykrył bowiem w pojeździe skarżącego urządzenia do poboru opłat elektronicznych (jednostki pokładowej viaBOX), co skutkowało zatrzymaniem tego pojazdu do kontroli drogowej. W wyniku tej kontroli stwierdzono, że kierowca/skarżący posiada (w pojeździe) takie urządzenie (do elektronicznego poboru opłat), jednak wykonany odczyt skanowania tego urządzenia wykazał, że podczas przejazdu po wzmiankowanym odcinku drogi system nie zarejestrował żadnej transakcji z bramownicami, co potwierdzono również telefonicznie dzwoniąc do operatora systemu – firmy Kapsch Telematic Service (podmiot obsługujący w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad krajowy system poboru opłat). Urządzenie viaBOX znajdowało się w pojeździe, jednak "nie było przytwierdzone do szyby w widocznym miejscu".

Wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący nie zgodził się z decyzją pierwszoinstancyjną organu, zarzucając jej błędne ustalenie stanu faktycznego. W trakcie przejazdu drogą krajową Nr [...] w dniu [...] lipca 2013 r. w pojeździe skarżącego znajdowało się urządzenie "na koncie którego znajdowała się kwota umożliwiająca pobranie opłat za przejazd (...), zatem należy uznać, iż kierujący uiścił opłatę elektroniczną w inny sposób". W związku z tym brak podstaw do wymierzenia kary "ponieważ opłata ta nie została pobrana z konta urządzenia znajdującego się w tym pojeździe z przyczyn niezależnych od kierującego".

GITD nie podzielił tej argumentacji. Urządzenie viaBOX znajdowało się w kontrolowanym pojeździe, jednak nie było zamontowane w sposób przewidziany w instrukcji obsługi, tj. na wewnętrznej części przedniej szyby; w dniu kontroli nie komunikowało się z systemem poboru opłat. Odcinek drogi, po którym poruszał się pojazd ([...]) został wyszczególniony w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia w sprawie dróg (...), a nałożenie na skarżącego kary pieniężnej było konsekwencją nieuiszczenia opłaty za przejazd tym odcinkiem. Uzupełniając postępowanie dowodowe organ odwoławczy, w oparciu o informacje Kapsch Telematic Services, ustalił, że w czasie przejazdu po ww. drodze krajowej Nr [...] około godziny 11:50 system nie mógł pobrać opłaty, ponieważ w tym czasie nie została zarejestrowana żadna operacja na koncie użytkownika (skarżącego), zaś zawarta z nim umowa nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po przejeździe. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia, a operator systemu poinformował o nieodnotowaniu nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu viaTOLL (poboru opłat). Stan salda konta użytkownika w dniu zarejestrowania incydentu był dodatni i pozwalał na uiszczenie opłaty w przypadku prawidłowej komunikacji urządzenia z bramownicą. Przesłuchana [...] marca 2014 r. w charakterze świadka B. Z. – przedstawicielka operatora, potwierdziła (por. też protokół przesłuchania świadka w aktach administracyjnych) nieuiszczenie opłaty za przedmiotowy przejazd (26 lipca 2013 r. około godz. 11:50, droga krajowa Nr [...] odcinek [...]). Podczas przejazdu (o godz. 2:53, 10:34 i 15:06) wygenerowano incydenty o treści "brak komunikacji, pojazd z ważną umową"; podczas kontroli natomiast ustalono nieprzytwierdzenie urządzenia viaBOX do szyby w widocznym miejscu, co było przyczyną braku komunikacji urządzenia z bramownicami, a w konsekwencji nieuiszczenia opłaty. W dniu 26 lipca 2013 r. była też pobierana opłata elektroniczna przed zarejestrowaniem incydentu (niepobrania opłaty), to jest o godz. 3:38, 5:36 i o godz. 5:53, a łączna suma transakcji w tym dniu wyniosła 61,34 zł. Stan salda konta użytkownika o godz. 11:50 wynosił 132,08 zł. Droga na odcinku [...] była oznakowana tabliczkami informacyjnymi T-34. Strona była informowana o czynnościach dowodowych organu i prawie wypowiedzenia co do dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszenia żądań.

W dalszej części uzasadnienia decyzji odwoławczej organ przytoczył treść przepisów art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 ustawy odp, art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 5 i 6 lit. b) i art. 56 ust. 1 pkt 3 ustawy otd, jak również powołał się na treść art. 7 kpa, akcentując jednakże, że zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wyrażona w tym przepisie, nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy te wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W sprawie natomiast skontrolowany pojazd poruszał się po odcinku drogi krajowej, na którym pobiera się opłatę elektroniczną i opłata ta za przejazd tego pojazdu nie została uiszczona; ustawodawca zaś nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary za naruszenie tego obowiązku (art. 13k ust. 1 ustawy odp). W pojeździe znajdowało się urządzenie viaBOX, jednakże umieszczone w miejscu uniemożliwiającym komunikację z bramownicami, tym samym opłata elektroniczna nie była pobierana, co zostało potwierdzone przez dane z systemu viaTOLL, bowiem historia poboru tej opłaty dla skontrolowanego pojazdu nie zawierała danych "odnośnie ostatnich zarejestrowanych transakcji potwierdzających pobranie opłaty elektronicznej oraz prawidłową komunikację z bramownicami". W dniu 26 lipca 2013 r. nie zostały zarejestrowane żadne transakcje poboru opłat po godzinie 5:53, a kierowca nie wykazał się starannością w sprawdzeniu, czy urządzenie prawidłowo pobiera opłatę w czasie przejazdu; w szczególności urządzenie viaBOX wydaje sygnały dźwiękowe w momencie przejazdu pod bramownicą – m.in. pojedynczy sygnał oznacza, że użytkownik ma wystarczające środki na koncie i opłata została pobrana, a tym samym przejazd jest dozwolony, dwa sygnały informują o pobraniu opłaty, ale również o bliskim wyczerpaniu środków na koncie, cztery natomiast wskazują na brak środków na koncie lub wadliwe działanie urządzenia. Brak dźwięku oznacza również niepobranie opłaty. W tej sytuacji kierowca miał możliwość sprawdzenia i posiadał informację, czy opłata jest pobierana. Skoro Kapsch Telematic Services, jako podmiot odpowiedzialny za obsługę systemu, ustalił nieuiszczenie opłaty, a skarżący nie przedstawił dowodów świadczących o jej uiszczeniu, to – według organu – należy dać wiarę informacji pochodzącej bezpośrednio od tego podmiotu. W tej sprawie brak komunikacji urządzenia z bramownicami, co jest równoznaczne z nieuiszczeniem opłaty, był wynikiem nieprawidłowego umieszczenia go w pojeździe. Instrukcja obsługi, załączona do urządzenia viaBOX, zawiera wskazówki odnośnie prawidłowego montażu w pojeździe i informacje na temat działania urządzenia. Za prawidłową instalację urządzenia odpowiada kierujący pojazdem. Droga krajowa Nr [...] na odcinku, którym poruszał się skarżący była oznakowana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ wskazał też na znaczenie dowodowe protokołu kontroli, do którego można wnieść zastrzeżenia, jak i odmówić jego podpisania.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił powyższej decyzji:

* naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 kpa przez wewnętrznie sprzeczne, błędne ustalenia faktyczne pozostające "w opozycji z zasadami logicznego rozumowania", skutkujące przyjęciem, że skarżący nie uiścił ww. opłaty elektronicznej,

* naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy odp przez jego zastosowanie wskutek uprzedniego błędnego przyjęcia, że skarżący nie uiścił ww. opłaty elektronicznej,

- art. 13k ust. 3 ustawy odp przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wymierzenie skarżącemu ww. opłaty elektronicznej;

wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez organ I instancji.

Według skarżącego przyczyna wadliwości ustaleń decyzji "tkwi w dokonaniu przez organ dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów". Sprzeczność ustaleń organu z zasadami logicznego rozumowania skarżący upatruje w przyjęciu nieuiszczenia ww. opłaty elektronicznej, mimo że z innych ustaleń organu wynika znajdowanie się w pojeździe skarżącego zamontowanego urządzenia viaBOX, pojazd posiadał "ważną umowę", stan salda w dniu zarejestrowania incydentu był dodatni i pozwalał na uiszczenie opłaty elektronicznej w przypadku prawidłowej komunikacji urządzenia z bramownicą (wynosił o godz. 11:50 132,08 zł), w tym samym dniu, tj. 26 lipca 2013 r. była pobierana opłata elektroniczna przed zarejestrowaniem incydentu, tj. o godz. 3:38, 5:36 i 5:53, a łączna suma transakcji wyniosła w tym dniu 61,34 zł. Wewnętrzna sprzeczność ustaleń polega natomiast na tym, że organ ustalił niekomunikowanie się w dniu kontroli urządzenia z systemem poboru opłat, a następnie, że w dniu tym była pobierana opłata elektroniczna przed zarejestrowaniem incydentu, tj. o godz. 3:38, 5:36 i 5:53, a łączna suma transakcji wyniosła 61,34 zł. Niezupełność i wybiórczość ustaleń skarżący wywodzi z niewyjaśnienia przez organ na czym polegała nieprawidłowość złego umieszczenia w pojeździe urządzenia viaBOX (organ ustalił, że nie było ono przytwierdzone do szyby pojazdu w widocznym miejscu), tj. organ nie podał gdzie rzeczywiście znajdowało się urządzenie – skoro nie było przytwierdzone do szyby. System viaTOLL pierwszy incydent o treści "brak komunikacji (...)" wygenerował o godz. 2:53, podczas gdy udana transakcja została dokonana niecałą godzinę później – 3:38. Dodatni stan salda urządzenia pozwalał skarżącemu na uiszczenie należnych opłat i wskazuje, że nie tylko przewidywał on konieczność ich poniesienia, lecz godził się na to.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja organu ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował zadość regułom postępowania administracyjnego przewidzianym w art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 kpa.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy odp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 30 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. W myśl art. 13ha ust. 1 ustawy odp opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zwana "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 ustawy odp). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 ustawy odp). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 ustawy odp.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy odp, obowiązany był (według treści tego przepisu z daty kontroli ww. samochodu skarżącego/przejazdu) do włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 ustawy odp rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. nr 91, poz. 524). Według § 3 ust. 1 tego rozporządzenia przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie, instaluje urządzenie w pojeździe, wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 (czyli w formie przedpłaty), ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2 (czyli płatności okresowej za zabezpieczeniem).

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy odp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Karę nakładają w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 ustawy odp). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 ustawy odp - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Za bezsporny w niniejszej sprawie należy uznać fakt, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) skontrolowanego (wyżej opisanego) pojazdu samochodowego, którym kierował skarżący, przekraczała 3,5 tony (według dowodu rejestracyjnego dmc tego pojazdu to 6600 kg) i pojazd ten nie podlegał zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust. 3 lit. a) ustawy odp, natomiast nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu w dniu [...] lipca 2013 r. o godz. 11:50 odcinkiem drogi płatnej ([...]), na którym pobiera się opłatę elektroniczną. Podczas przeprowadzonej kontroli drogowej stwierdzono, iż w tym dniu opłata ta nie została uiszczona, gdyż urządzenie viaBOX – znajdujące się w pojeździe – nie zarejestrowało żadnej transakcji, gdyż nie komunikowało się z bramownicami. Organ ustalił, że było to skutkiem niezgodnego z instrukcją montażu/umiejscowienia tego urządzenia w pojeździe, które w momencie kontroli nie było umieszczone na wewnętrznej części przedniej szyby pojazdu, jak przewiduje instrukcja.

W tej sytuacji ww. kara pieniężna w wysokości 3000 zł została nałożona na skarżącego na podstawie obiektywnie stwierdzonego naruszenia przezeń przepisów ustawy odp, polegającego na przejeździe pojazdem samochodowym/ciężarowym płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, gdyż nie została ona pobrana w elektronicznym systemie poboru opłat.

W ocenie Sądu stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie został ustalony prawidłowo i w stopniu wystarczającym dla podjęcia zaskarżonej decyzji. W szczególności nieuiszczenie (niepobranie) ww. opłaty w elektronicznym systemie poboru opłat potwierdził operator tego systemu – firma Kapsch Telematic Service. Opłata ta nie została uiszczona, ponieważ przejazd nie został zarejestrowany, mimo że stan salda konta skarżącego, w dniu i godzinie odnotowania niepobrania tej opłaty, był dodatni i pozwalał na uiszczenie/pobranie opłaty w przypadku prawidłowej komunikacji urządzenia z bramownicą. Skoro w tych warunkach opłata nie została pobrana, jedynym logicznym wytłumaczeniem tego faktu – jak przyjął organ – był brak komunikacji urządzenia z bramownicą, co obciąża skarżącego jako kierowcę pojazdu obowiązanego do instalacji i używania urządzenia viaBOX zgodnie z instrukcją. W zaskarżonej decyzji wskazano bowiem – czego skarga nie podważa, że skarżący nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viaBOX, a operator systemu poboru opłat nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu tego systemu. Podkreślenia przy tym wymaga fakt zwrócenia się organu, w toku sprawy, do operatora systemu poboru opłat – firmy Kapsch Telematic Service celem ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, w tym przesłuchania w charakterze świadka ww. przedstawicielki tego operatora na okoliczność przyczyn nieuiszczenia opłaty, w sytuacji gdy na koncie skarżącego, jako użytkownika drogi, znajdowały się wystarczające na to środki (świadek powiązała to nieuiszczenie z nieprzytwierdzeniem urządzenia do szyby pojazdu w widocznym miejscu, jako bezpośrednią przyczyną braku komunikacji urządzenia z bramownicami). Dowodzi to starań organu zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który – poza protokołem kontroli pojazdu w dniu [...] lipca 2013 r. – będzie kompletny przez uwzględnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, we wszystkich również ich aspektach. Taki też materiał – zdaniem Sądu – został zebrany. Przede wszystkim nie wynika z niego, a skarżący tego nie wykazał, żeby nieuiszczenie opłaty było następstwem błędu w funkcjonowaniu w dniu [...] lipca 2013 r. (dzień kontroli) systemu poboru opłat viaTOLL, czy niezależnych od skarżącego nieprawidłowości w działaniu urządzenia viaBOX. W tej sytuacji organ Inspekcji Transportu Drogowego miał prawo przyjąć, że wyłączną przyczyną nieuiszczenia ww. opłaty było niezapewnienie przez skarżącego komunikacji urządzenia viaBOX z bramownicami i nałożyć na niego ww. karę pieniężną za brak tej opłaty, skoro wykonywany przez skarżącego ww. przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej spełniał wszystkie kryteria przejazdu podlegającego opłacie elektronicznej oraz ukarania za brak opłaty.

Przesłanką nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 13k ust. 1 ustawy odp jest bowiem przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty, który to przejazd, jako konkretne zachowanie (czyn) musi charakteryzować m.in. (w szczególności) cecha jednorodności, którą należy rozpatrywać z punktu widzenia lokowania przejazdu w konkretnej przestrzeni czasu i miejsca jego wykonywania. Ustalanie tej cechy nie może pomijać takich elementów przejazdu jak stały kierunek przemieszczania się oraz czas przejazdu (por. wyrok NSA z 27 listopada 2014 r. II GSK 1588/13).

Ustalony i przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej w tej sprawie decyzji organu jest niekwestionowany fakt przejazdu w dniu [...] lipca 2013 r., kierowanego przez skarżącego, ww. samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] płatnym odcinkiem drogi krajowej Nr [...] klasy G [...]. Skarżący wjechał/poruszał się po tym odcinku bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, co odnotowano w wyniku kontroli tego przejazdu o godz. 11:50; mianowicie – jak zostało to już wyżej podane w części historycznej uzasadnienia – odczyt skanowania urządzenia viaBOX (znajdującego się w pojeździe) wykazał brak zarejestrowanych transakcji z bramownicami na tym odcinku drogi. Jednocześnie wskazany przejazd płatnym odcinkiem drogi był – co wynika z prawidłowych ustaleń faktycznych organu – przejazdem stanowiącym jeden czyn, w konsekwencji podlegał jednej karze pieniężnej w związku z brakiem uiszczenia za ten przejazd wymaganej opłaty.

Urządzenie viaBOX znajdowało się w pojeździe/samochodzie skarżącego, jednak ustalono w sprawie - za protokołem kontroli i w wyniku dalszego postępowania dowodowego – brak jego zamontowania w sposób przewidziany w instrukcji obsługi, to jest na wewnętrznej części przedniej szyby; stąd – nawiązując do wcześniejszych wywodów – organ wyprowadził prawidłowy w tej sytuacji wniosek o niekomunikowaniu się urządzenia (przez bramownice) z systemem poboru opłat. Gwarancją takiego komunikowania się jest bowiem odpowiedni montaż/instalacja urządzenia viaBOX w pojeździe. Aby urządzenie mogło poprawnie działać musi zostać zamontowane w odpowiednim miejscu na powierzchni szyby; jak wynika z >Instrukcji obsługi urządzenia pokładowego viaBOX< (dokument w dziewięciu językach, w tym ukraińskim i rosyjskim, dołączany do urządzenia i ogólnie dostępny – por. stronę internetową www.viatoll.pl) urządzenie to w pojazdach ciężarowych instalowane jest "w dolnej części przedniej szyby od wewnątrz, pomiędzy środkiem pojazdu a układem kierowniczym", a w pojazdach lekkich "na wewnętrznej powierzchni szyby przedniej (...) za lusterkiem wstecznym". Tymczasem – jak już wyżej wzmiankowano – kontrola ujawniła, że urządzenie viaBOX, mimo że znajdowało się w kierowanym przez skarżącego pojeździe, nie było zainstalowane (przytwierdzone) na przedniej szybie pojazdu. Tym samym nie gwarantowało komunikowania się z bramownicami, przynajmniej na płatnym odcinku drogi krajowej, gdzie skontrolowano pojazd. Skarżący natomiast w żaden sposób w sprawie (na etapie postępowania administracyjnego) nie wykazał, a nawet nie podjął takiej próby, że pokontrolne ustalenie braku umieszczenia urządzenia viaBOX na szybie pojazdu nie odpowiada stanowi faktycznemu, jaki zastali w pojeździe kontrolujący. Co więcej – również w skardze jednoznacznie temu ustaleniu nie zaprzeczył, stwierdzając jedynie, że organ ustalając nieprzytwierdzenie urządzenia do szyby nie podał, gdzie rzeczywiście znajdowało się to urządzenie, skoro nie było przytwierdzone do szyby. Skarżący był/jest w sprawie reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika (adwokata) i mając zapewniony udział w postępowaniu mógł w jego toku dowodzić swoich racji przez wykazanie prawidłowej instalacji urządzenia viaBOX w pojeździe. Poza tym również z protokołu kontroli nie wynika, żeby zgłaszał kontrolującym jakiekolwiek uwagi co do odnotowanego wówczas braku transakcji urządzenia z bramownicami skutkującego niepobieraniem opłaty, ani na tle stwierdzonego nieprzytwierdzenia urządzenia do przedniej szyby w widocznym miejscu. Wprawdzie nie podpisał protokołu z uwagi na nieznajomość języka polskiego (por. adnotację w protokole – w aktach administracyjnych), jednak w dalszej części postępowania, działając przez pełnomocnika, nie podważał jego treści, w szczególności przez dowodzenie zgodnego z instrukcją montażu urządzenia czy uchybień kontrolujących. Sąd natomiast, w świetle wszystkich okoliczności tej sprawy, nie znalazł powodów, dla których ustalenia tego protokołu mogłyby być skutecznie podważane. Co do zasady zresztą znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić, obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później jest nie tylko trudny, co w ogóle niemożliwy do odtworzenia. Oprócz odmowy podpisania protokołu, kontrolowany kierowca może wnieść zastrzeżenia (por. art. 74 ww. ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – ustawy otd.). Nie jest przy tym wykluczone odnotowanie tych zastrzeżeń w protokole przez kontrolującego, bądź sporządzenie w tym względzie stosownej adnotacji przez kontrolowanego w języku ojczystym – gdyby nie rozumiał on znaczenia, bądź nie zgadzał się z podejmowanymi względem niego czynnościami i ustaleniami czynionymi przez kontrolujących w trakcie kontroli. W tej sprawie skarżący takich zastrzeżeń czy adnotacji w protokole kontroli, jak i później w toku postępowania administracyjnego, nie poczynił, co dowodzi, iż tej kontroli w żaden istotny sposób nie podważał, tak żeby wywołać chociażby wątpliwości co do treści ustaleń pokontrolnych. Organ miał w tej sytuacji prawo oprzeć podjęte w sprawie rozstrzygnięcie na wynikach tej kontroli, korespondujących zresztą z pozostałym materiałem dowodowym, to jest w szczególności z informacją operatora systemu Kapsch Telematic Service na temat ww. niezarejestrowania transakcji z bramownicami oraz z zeznaniami ww. świadka – przedstawiciela tego operatora.

Brak komunikowania się z bramownicami urządzenia viaBOX na spornym odcinku drogi potwierdza w tej sprawie – wbrew zapatrywaniom skargi – dodatni stan salda konta i wcześniejsze, na poprzednich odcinkach drogi, pobieranie opłaty przez system poboru opłat viaTOLL, który przez bramownice komunikował się z urządzeniem viaBOX znajdującym się w pojeździe skarżącego. Wszystko to razem dowodzi bowiem tylko tego, że na tych poprzednich odcinkach urządzenie komunikowało się z bramownicami (znajdując się w położeniu umożliwiającym taką komunikację), co skutkowało pobieraniem opłaty. Na objętym sporem w tej sprawie odcinku drogi musiało natomiast zaistnieć zdarzenie, zależne od skarżącego, które tę komunikację uniemożliwiło (przerwało) i opłata nie została pobrana, mimo dodatniego salda na koncie. Skoro środki na tym koncie były gotowe do pobrania przez czas przejazdu, a nie zostały pobrane, chociaż system poboru opłat działał, to tylko z powodu – jak zasadnie wywiódł w tych okolicznościach sprawy organ – niekomunikowania się urządzenia viaBOX, znajdującego się w pojeździe, z tym systemem poprzez bramownice. Trzeba zaś wiedzieć, że kierowca (tu skarżący) podczas całego przejazdu po odcinku drogi krajowej, podlegającemu obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej, powinien dbać, żeby urządzenie było prawidłowo/zgodnie z instrukcją zainstalowane i włączone. Winien też monitorować/obserwować jego pracę, w tym przede wszystkim sprawdzać i odnotowywać wydawanie przez to urządzenie ww. sygnałów dźwiękowych (por. część historyczną uzasadnienia) informujących o środkach na koncie i ich braku, pobraniu opłaty, wadliwym działaniu urządzenia, jak również wyciągać wnioski z faktu braku sygnału/dźwięku w określonych przedziałach czasowych przejazdu. Niedopełnienie tych obowiązków może bowiem (jak w tej sprawie) skutkować niepobraniem opłaty w elektronicznym systemie poboru opłat. W sytuacji, gdy z przyczyn leżących po stronie kierowcy urządzenie przestanie komunikować się z bramownicami, nieodnotowanie transakcji z bramownicą oznacza niepobranie opłaty za przejazd, a więc naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, skutkując nałożeniem kary pieniężnej zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy odp (w brzmieniu przepisów tej ustawy z daty ww. kontroli pojazdu, a następnie podjętego w sprawie rozstrzygnięcia), nawet w sytuacji dodatniego salda na koncie skąd opłata jest pobierana. Dodatni stan konta sam w sobie nie zastępuje pobrania/uiszczenia opłaty w elektronicznym systemie poboru opłat i nie może być utożsamiany z uiszczeniem tej opłaty "w inny sposób", co bezzasadnie podnosi skarżący w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej organu (por. część historyczną uzasadnienia), jak również w skardze bezzasadnie wskazuje w tym kontekście na naruszenie art. 13k ust. 3 ustawy odp przez jego niezastosowanie. Przepis ten nie dotyczy bowiem sytuacji niepobrania opłaty elektronicznej, która wyczerpuje stan faktyczny sprawy niniejszej.

Uznając w świetle powyższych wywodów bezzasadność wszystkich zarzutów skargi oraz podzielając prawidłowość argumentacji faktycznoprawnej organu, która legła u podstaw podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 j.t. ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.