Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1503/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 151, 271 pkt 2, 282 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2017 r. sprawy ze skargi U. T., A. K., L. W. i M. T. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2012r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11 oddala skargę o wznowienia postępowania Sygn. akt I SA/Wa 1503/12 POSTANOWIENIE Dnia 12 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2017 r. sprawy ze skargi U. T., A. K., L. W. i M. T. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2012r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11 postanawia: odmówić M. B., K. B., E. O., D. P., M. J., V. Sp. z o.o. oraz B. B. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestników postępowania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy J. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] wydanej w przedmiocie zmiany decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

U. T., M. T., A. K. oraz L. W. - reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem, na podstawie art. 271 pkt 2 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) z powodu wystąpienia przesłanki nieważności postępowania polegającej na pozbawieniu strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa, tj. art. 12, art. 33, art. 91 § 2 oraz art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a. Skarżący wnieśli o uchylenie ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, merytoryczne rozpoznanie sprawy ze skargi J. B. i oddalenie skargi, oraz o zasądzenie na rzecz U. T., M. T., L. W. i A. K. kosztów postępowania ze skargi o wznowienie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z dnia 27 lutego 2012 r. Sąd nie tylko odniósł się do kwestii będącej przedmiotem skargi i wydanego w sprawie przez organy administracji rozstrzygnięcia, tj. odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...], ale nadto dokonał merytorycznej oceny części dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy (z pominięciem innych, istotnych dla sprawy dowodów i okoliczności) a zarazem dokonał wykładni umów przelewu praw do nieruchomości przesądzając w konsekwencji o sposobie załatwienia sprawy przez organy administracji, pomijając przy tym stronę postępowania, tj. wnoszących niniejszą skargę. Ponadto podkreślili, że jak wskazuje art. 133 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w oparciu i na podstawie akt administracyjnych. Z akt tych wynika, że stroną decyzji, o których stwierdzenie nieważności wnosił J. B., są skarżący, tj. U. T. i M. T. oraz następcy prawni A. T. – A. K. i L. W. Zatem, w postępowaniu przed Sądem ww. osoby winny brać czynny udział, bowiem tylko wówczas zapewniona byłaby obrona ich praw. Ponadto skarżący podnieśli, że zarówno ocena przedstawiona przez Sąd w wyroku z dnia 27 lutego 2012 r. co do faktu, że stroną postępowania winien być J. B. jako następca prawny po przeddekretowych właścicielach, jak też ocena umów dokonana przez Sąd - są nieprawidłowe. Natomiast wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów administracji były prawidłowe i nie zachodziła ani konieczność, ani potrzeba ich uchylenia przez Sąd.

Jednocześnie strona skarżąca wskazała, że niezawiadomienie jej o złożeniu przez uczestnika J. B. skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. i rozpoznanie jej z pominięciem strony, a więc z pozbawieniem skarżących możliwości obrony ich praw skutkuje nieważnością postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11, a w konsekwencji stanowi samoistną przesłankę wznowienia ww. postępowania. Skoro Sąd nie poinformował skarżących o toczącym się postępowaniu i rozpoznał sprawę bez ich udziału, pozbawiając ich możliwości przedstawienia stanowiska i podjęcia jakichkolwiek kroków zmierzających do obrony ich praw, a zarazem w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że "prawo użytkowania wieczystego gruntu tej nieruchomości nie zostało ustanowione na rzecz uprawnionych spadkobierców tych właścicieli ale na rzecz osób trzecich (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) (...)", to niewątpliwie naruszył art. 12, art. 33, art. 91 § 2 p.p.s.a, a powyższe naruszenie bezsprzecznie pozbawiło skarżących możliwości obrony ich praw.

Wskazując na zachowanie terminu wynikającego z art. 277 p.p.s.a. skarżący podkreślili, że na rozprawie przed Sądem Okręgowym w [...] w dniu 13 czerwca 2012 r. w sprawie o sygn. akt [...] z powództwa J. B. przeciwko U. T., M. T., A. K., L. W. i C. C., pełnomocnikowi skarżących doręczono pismo procesowe powoda J. B. z dnia 12 czerwca 2012 r., którego załączniki stanowiły m.in. dwa wyroki WSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2397/11 oraz I SA/Wa 2398/11. Z tą datą skarżący powzięli wiedzę o treści zapadłych orzeczeń. Tym samym strona skarżąca dochowała trzymiesięcznego terminu na złożenie niniejszej skargi.

W odpowiedzi na skargę J. B. - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - wniósł o odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, jako niedopuszczalnej, w całości oraz odrzucenie pozostałych wniosków skarżących, to jest wniosku o uchylenie wyroku WSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11, wniosku o merytoryczne rozpatrzenie sprawy ze skargi J. B. i oddalenie skargi oraz wniosku o zasądzenie na rzecz U. T., M. T., L. W. i A. K. kosztów postępowania ze skargi o wznowienie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, ewentualnie, wniósł o oddalenie skargi z dnia 9 sierpnia 2012 r. o wznowienie postępowania, w całości, w tym oddalenie pozostałych zgłoszonych wniosków.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi uczestnik wyjaśnił, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a, skarga winna być złożona w terminie 3 miesięcy od powzięcia wiadomości przez uprawnioną stronę o podstawie wznowienia. Skarżący wnieśli skargę o wznowienie postępowania sądowego w dniu 9 sierpnia 2012 r. podnosząc, że o wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r. o sygn. akt I SA/Wa 2397/11 i I SA/Wa 2398/11 dowiedzieli się na rozprawie przed Sądem Okręgowym w [...] w dniu 13 czerwca 2012 r. Według J. B. wiedzę taką skarżący posiadali jednak wcześniej o czym świadczyć ma pełna dokumentacja postępowania zgromadzona przez Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] prowadzonego na podstawie postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2012 r. i zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] i [...]. Ponadto podniósł, że wiedza skarżących o istnieniu postępowań nadzorczych prowadzonych z wniosku J. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] i z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] występowała już w dacie 15 października 2011 r., tj. przed złożeniem skarg z dnia 16 listopada 2011 r. przez J. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...] oraz nr [...] a także w dacie 17 lutego 2012 r., to jest przed zaplanowaną rozprawą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie na dzień 27 lutego 2012 r. w postępowaniach prowadzonych pod sygnaturami akt I SA/Wa 2397/11 oraz I SA/Wa 2398/11. Skarżący mieli więc możliwość wejść do przedmiotowych postępowań, w fazie prowadzenia tych postępowań przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], jeszcze przed upływem terminów do złożenia środków zaskarżenia – w trybie zwykłym lub wniesienia do organu wniosków o uruchomienie trybów nadzwyczajnych, jednak tego nie uczynili. Skarżący nie zgłosili swojego udziału, jako uczestnicy na prawach strony, w postępowaniach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2397/11 oraz I SA/Wa 2398/11. Obciążanie Sądu orzekającego w ww. sprawach zaniechaniami dokonanymi przez samych skarżących jest wyraźnym nadużyciem prawa.

Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi o wznowienie postępowania sądowego J. B. podniósł, że wyrok z dnia 27 lutego 2012 jest rozstrzygnięciem prawidłowym. Mając na uwadze art. 176 Kodeksu zobowiązań, obowiązujący w dacie zawarcia umów przelewu praw do odszkodowania z tytułu odmowy oddania gruntu we własność czasową, zbycie prawa o charakterze rzeczowym mogło nastąpić jedynie z mocy art. 46 dekretu Prawo rzeczowe, w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Zawarcie aktu notarialnego zarówno w roku 1955 r. jak też w roku 1956 nie było możliwe z racji art. 22 ustawy Prawo o notariacie dnia 25 maja 1951 r. ponieważ państwowemu biuru notarialnemu nie było wolno dokonywać czynności sprzecznych z prawem lub naruszających zasady współżycia społecznego w Państwie Ludowym. Tymczasem, o ile nie była sprzeczną z prawem czynność przelewu praw do odszkodowania z tytułu odmowy oddania gruntu we własność czasową, o tyle za sprzeczną z prawem należało uznać czynność przelewu praw do nieruchomości, co do której Prezydium Rady Narodowej w [...] wydało ostateczne orzeczenie o odmowie oddania gruntu we własność czasową.

Wnioski o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego wnieśli: E. O., D. P., M. B., K. B., V. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] oraz M. J. Postanowieniem z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1503/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie wyżej wymienionych. Podzielając stanowisko Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2/17 oddalił zażalenie J. B. i M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2016 r. Sąd odwoławczy podkreślił, że wnioskodawcy nie mogą wywodzić swojego interesu prawnego z praw nabytych od J. B.

W dniu 12 maja 2017 r., tj. w dniu wyznaczonej rozprawy w przedmiotowej sprawie, E. O., D. P., M. B., K. B., M. J. oraz V. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] - wnieśli ponownie o dopuszczenie ich do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania. Tym razem wnioskodawcy wskazali, że ich interes prawny w niniejszym postępowaniu wynika z wniosku z dnia 10 maja 2017 r. złożonego do Sądu Rejonowego dla [...] w dniu 11 maja br. (na podstawie przepisów dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. o umarzaniu utraconych dokumentów (Dz. U. z 1947 r., Nr 5, poz. 20) - w przedmiocie umorzenia wskazanych w nim dokumentów imiennych, których posiadanie jest potrzebne do rozporządzania prawem z nimi związanymi.

Wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania, w dniu 12 maja 2017 r., wnieśli także K. B. oraz B. B., wywodząc swój interes prawny (tak jak poprzednio inni wnioskodawcy) z praw nabytych od J. B.

Na rozprawie w dniu 12 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił wniosek K. B. pozostawić w aktach bez rozpoznania - jako wniosek pochodzący od osoby małoletniej, tj. nie posiadającej zdolności do czynności prawnych.

Natomiast, postanowieniem ogłoszonym na rozprawie w dniu 12 maja br., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania B. B., E. O., D. P., M. B., K. B., M. J. oraz V. Spółka z o.o. z siedzibą w [...].

Jednocześnie w dniu rozprawy, pełnomocnik uczestnika postępowania J. B. wniosła o dopuszczenie dowodu z akt sprawy sygn. akt [...] prowadzonej przed Sądem Okręgowym w [...], w szczególności protokołu rozprawy z dnia 16 listopada 2011 r., pisma skarżących z dnia 15 listopada 2011 r. oraz wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2013 r. - wszystkie na okoliczność ustalenia daty powzięcia wiadomości o wydanych w dniu 27 lutego 2012 r. wyrokach w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2397/11 i I SA/Wa 2398/11. Na tę samą okoliczność pełnomocnik wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy [...], tj. pisma Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia 28 lutego 2012 r. (karta 239-240).

Sąd postanowił powyższe wnioski oddalić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi o wznowienie postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...] utrzymującą decyzję tego organu z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy J. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...]. Sąd podniósł, że fakt niebrania udziału przez J. B. w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją Prezydenta [...] nie przesądził o tym, że nie ma on interesu prawnego legitymującego go do skutecznego złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Wobec niewniesienia skargi kasacyjnej powyższy wyrok stał się prawomocny

U. T., M. T., A. K. oraz L. W. w dniu 9 sierpnia 2012 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem, na podstawie art. 271 pkt 2 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., podnosząc wystąpienie przesłanki nieważności postępowania polegającej na pozbawieniu strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa tj. art. 12, art. 33, art. 91 § 2 oraz art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a.

Na rozprawie w dniu 12 maja 2017 r. skarżący poparli skargę.

Uruchomienie trybu wznowienia postępowania sądowego uzależnione jest od pozytywnego ustalenia istnienia w rozpatrywanej sprawie formalnych przesłanek wszczęcia postępowania, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem (co jest niesporne), złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia.

W ocenie Sądu, skarżący wystąpili o wznowienie postępowania z zachowaniem, wynikającego z art. 277 p.p.s.a., trzymiesięcznego terminu. Termin ten rozpoczął bowiem bieg w dniu 13 czerwca 2012 r., kiedy to na rozprawie przed Sądem Okręgowym w [...] w sprawie sygn. akt [...] skarżący dowiedzieli się o wydanych w dniu 27 lutego 2012 r. wyrokach w sprawach sygn. akt I SA/Wa 2397/11 i I SA/Wa 2398/11. Potwierdza to pismo procesowe uczestnika J. B. z dnia 12 czerwca 2012 r. doręczone pełnomocnikowi skarżących na powyższej rozprawie, a dołączone do skargi. Sąd nie mógł dać wiary twierdzeniom uczestnika, że wiedza skarżących o podstawie wznowienia istniała już w dacie 16 listopada 2011 r., o czym ma świadczyć protokół z rozprawy z tej daty w sprawie sygn. akt [...] prowadzonej przed Sądem Okręgowym w [...], czy też w dacie pisma skarżących z dnia 15 listopada 2011 r. O ile bowiem skarżący mogli posiąść wiedzę z akt sprawy administracyjnej o zapadłych decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...] i [...] o tyle w datach tych nie był znany jeszcze wynik postępowania sądowego (I SA/Wa 2397/11 i I SA/Wa 2398/11) zainicjowanego przez J. B., którego nawet skarżący nie byli stroną (uczestnikiem). Bez znaczenia dla sprawy na datę powzięcia wiadomości o podstawie wznowienia był także wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2013 r., skoro skarga o wznowienie została wniesiona w dacie 9 sierpnia 2012 r. Podobnie dla sprawy, zdaniem Sądu, nie miało znaczenia pismo Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia 28 lutego 2012 r. zalegające w aktach sprawy cywilnej sygn. akt [...], wnoszone przez uczestnika jako dowód na okoliczność ustalenia daty powzięcia wiadomości przez skarżących o wydanych w dniu 27 lutego 2012 r. wyrokach. Uczestnik postępowania składając powyższy wniosek dowodowy w dniu 12 maja 2017 r. (po prawie 5 latach prowadzonego postępowania przez Sąd) nie przedłożył kopii tego pisma, nie wskazał do kogo było skierowane oraz nie sprecyzował jego treści.

Tym samym wnioski dowodowe zgłoszone przez J. B. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 12 maja 2017 r. - wszystkie na okoliczność ustalenia daty powzięcia wiadomości o podstawie wznowienia Sąd oddalił, podzielając tym samym stanowisko skarżących.

Sąd uznał również, że skarga opiera się na ustawowej przesłance wznowienia, bowiem odwołuje się do treści art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania, powoduje konieczność zbadania, czy skarga wznowieniowa była dopuszczalna, a więc czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowienia (art. 271 pkt 2 p.p.s.a) była merytorycznie uzasadniona. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi. Przy czym pamiętać należy, że wznowienie postępowania sądowego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2637/11 wyjaśnił, że powołując się na brak możliwości działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a), wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie tylko winien uprawdopodobnić ten zarzut, ale przede wszystkim wskazać konkretne przepisy prawa, wskutek naruszenia których strona została pozbawiona możności działania. Konieczne bowiem jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możności działania. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego, skarżący skutecznie tego nie uczynili, tym samym Sąd oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.

I tak skarżący wskazali na naruszenie przepisów prawa w tym postępowaniu, tj. art. 12, art. 33, art. 91 § 2 p.p.s.a. Art. 12 p.p.s.a. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o stronie rozumie się przez to uczestnika postępowania, zaś przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że uczestnikiem postępowania jest także osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, nie wniosła skargi a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Ocenie więc podlegała, czy kontrola (i jej wynik) przez Sąd w 2012 r. decyzji Kolegium z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie odmowy J. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] dotyczyła interesu prawnego skarżących. Zdaniem strony skarżącej skoro była ona adresatem decyzji, o których stwierdzenie nieważności wnosił J. B., to w postępowaniu przed Sądem (sprawa I SA/Wa 2397/11 i I SA/Wa 2398/11) winna brać czynny udział. W jej ocenie zapewniona byłaby obrona praw skarżących a wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego.

Sąd tego stanowiska jednak nie podziela i podkreśla, że w jego ocenie skarżący nie wykazali związku przyczynowego między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony skarżącej możności działania.

Uzasadniając powyższe stanowisko należy wyjść od tego, że kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. zapadły: w przedmiocie odmowy J. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] (nr [...]) oraz w przedmiocie odmowy J. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] zmieniającej decyzję o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (nr [...]). Nie jest sporne to, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, gdyż kwestie czy przyczyna nieważności winny być wyjaśnione w dalszym postępowaniu (tj. dopiero po jego wszczęciu). Tym samym decyzje Kolegium z dnia [...] października 2011 r. (zaskarżone do Sądu) utrzymujące w mocy decyzje tego organu z dnia [...] marca 2011 r., czyli rozstrzygnięcia formalnoprawne nie były skarżącym przez Kolegium doręczane. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyznaczając rozprawę w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2397/11 i I SA/WA 2398/11 nie był zobowiązany, w świetle art. 33 p.p.s.a., uczynić z urzędu skarżących uczestnikami postępowania sądowego w tych sprawach. Wprawdzie, zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że Sąd oceniając w 2012 r. legitymację procesową J. B. do wzruszenia decyzji Prezydenta [...] dokonał oceny treści umów z 1955 r. i 1956 r. i wynikających z tych umów konsekwencji dla istnienia (bądź nie) określonych uprawnień stron, które realizowane mogą być na gruncie konkretnego postępowania administracyjnego, jednakże ocena ta (zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie) nie dotyczyła jeszcze bezpośrednio interesu prawnego skarżących w postępowaniu sądowym. Jeszcze raz należy bowiem wskazać, że faza postępowania administracyjnego, której celem jest wydanie decyzji o stwierdzeniu względnie odmowie stwierdzenia nieważności decyzji rozpoczyna się z chwilą doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Tak więc dopiero na tym etapie, tj. w ponownie prowadzonym postępowaniu przed Prezydentem [...] o stwierdzenie nieważności decyzji, organ ma obowiązek zawiadomienia skarżących, gdyż niesporne jest, że wynik tego postępowania dotyczy bezpośrednio interesu prawnego następców prawnych I. S. (nabywczyni w trybie umów cywilnoprawnych roszczenia o odszkodowanie). Wynik zaś tego postępowania administracyjnego winien uwzględniać stanowisko sądu powszechnego co do rzeczywistej treści zawartych umów cywilnych, ich skutków prawnych oraz skuteczności złożonych oświadczeń woli.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, skarżący w postępowaniu w sprawie I SA/Wa 2397/11 oraz I SA/Wa 2398/11 posiadali jedynie interes faktyczny, a to oznacza, że wskazane w skardze o wznowienie postępowania sądowego przepisy prawa nie zostały naruszone.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 271 pkt 2 oraz art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy J. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] wydanej w przedmiocie zmiany decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

U. T., M. T., A. K. oraz L. W., pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (na podstawie art. 271 pkt 2 i 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem. Skarżący podnieśli, iż z akt administracyjnych wynika, że stroną postępowania zakończonego decyzją, o której stwierdzenie nieważności wniósł J. B. są skarżący. Zatem, w postępowaniu przed Sądem w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2398/11 ww. osoby winny brać udział, bowiem tylko wówczas zapewniona byłaby obrona ich praw.

Wnioski o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego wnieśli: E. O., D. P., M. P., K. B., V. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] oraz M. J.

Postanowieniem z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1503/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie wyżej wymienionych. Podzielając stanowisko Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2/17 oddalił zażalenie J. B. i M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2016 r. Sąd odwoławczy podkreślił, że wnioskujący o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu nie powołali się na żaden przepis prawa materialnego, który mógłby dawać im przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu oraz wskazał, że nie legitymują się żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Swojego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu upatrują natomiast w prawach nabytych od J. B.. Wnioskodawcy nie mogą wywodzić swojego interesu prawnego z praw nabytych od J. B. Nie mógł on bowiem przenieść na wnioskodawców więcej praw, niż sam posiadał, zgodnie z rzymską zasadą nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po stronie wnioskodawców występuje w sprawie jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Istnienie zaś jedynie interesu faktycznego nie daje podstaw do dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

W dniu 12 maja 2017 r., tj. w dniu wyznaczonej rozprawy w przedmiotowej sprawie, E. O., D. P., M. B., K. B., M. J. oraz V. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] - wnieśli ponownie o dopuszczenie ich do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania. Tym razem wnioskodawcy wskazali, że ich interes prawny w niniejszym postępowaniu wynika z wniosku z dnia 10 maja 2017 r. złożonego do Sądu Rejonowego dla [...] w dniu 11 maja br., na podstawie przepisów dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. o umarzaniu utraconych dokumentów (Dz. U. z 1947 r., Nr 5, poz. 20) - w przedmiocie umorzenia następujących dokumentów imiennych, których posiadanie jest potrzebne do rozporządzania prawem z nimi związanymi: 1) umowa przelewu praw z dnia [...] stycznia 1955 r. pomiędzy A. D. a I. S.; 2) umowa przelewu praw z dnia [...] czerwca 1955 r. pomiędzy J. G. a I. S.; 3) umowa przelewu praw z dnia [...] sierpnia 1955 r. pomiędzy D. B. a I. S.; 4) umowa przelewu praw z dnia [...] września 1956 r. pomiędzy D. B. występującą w imieniu i na rzecz małoletniego J. B. a I. S.; 5) oświadczenie A. D. z dnia [...] stycznia 1955 r.; 6) oświadczenie D. B. z dnia 30 sierpnia 1955 r. Wnioskodawcy wskazali, że "umorzenie dokumentów używanych w obrocie prawnym przez skarżących a nigdy nie ujawnionych w oryginałach w żadnym z prowadzonych postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych jest postępowaniem prejudycjalnym dla niniejszego postępowania".

Wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania, w dniu 12 maja 2017 r., wnieśli także K. B. oraz B. B. K. B. powołała się na umowę darowizny z dnia [...] kwietnia 2016 r., Rep. A nr [...], zaś B. B. na umowę darowizny z dnia [...] listopada 2016 r., Rep. A nr [...]. Mocą pierwszej umowy J. B. oświadczył, że daruje wynoszący 1/100 część udział w opisanych w par. 1 umowy spadkach po W. D. oraz po A. D. swojej wnuczce K. B., zaś M. J. i K. B. w imieniu ich małoletniej córki K. B. oświadczyli, że na powyższe wyrażają zgodę i darowiznę przyjmują. Natomiast, na podstawie drugiej umowy darowizny, K. B. (w imieniu J. B.) oświadczyła, że daruje 1/100 część udział opisanych w par. 1 umowy spadkach po W. D. oraz po A. D. żonie jej mocodawcy – B. B., zaś B. B. darowiznę tę przyjmuje.

Na rozprawie w dniu 12 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił wniosek K. B. pozostawić w aktach bez rozpoznania - jako wniosek pochodzący od osoby małoletniej, tj. nie posiadającej zdolności do czynności prawnych.

Natomiast, postanowieniem ogłoszonym na rozprawie w dniu 12 maja br., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania B. B., E. O., D. P., M. B., K. B., M. J. oraz V. Spółka z o.o. z siedzibą w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 33 § 1 i 2 w zw. z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (...) (§ 2). Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.

Uczestnikom na prawach strony, wymienionym w § 1, do których zalicza się osoby biorące udział w postępowaniu administracyjnym, które nie wniosły skargi, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania (w niniejszej sprawie osobą taką jest J. B.). Dlatego też określa się ich udział jako obligatoryjny, w przeciwieństwie do fakultatywnego udziału pozostałych uczestników (zob. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2004, s. 175).

W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Nie można opierać interesu prawnego wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.

Postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie powinno więc zapaść w sytuacji, gdy z wnioskiem występuje osoba niemogąca wylegitymować się interesem prawnym, na który rzutowałby wynik postępowania sądowoadministracyjnego.

W kwestii wniosku B. B. pozostają aktualne rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w cytowanym wyżej postanowieniu z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2/17. W orzeczeniu tym Sąd odwoławczy wyraźnie stwierdził, że wnioskodawcy nie mogą wywodzić swojego interesu prawnego z praw nabytych od J. B. Powoływanie się więc przez B. B. na istnienie interesu prawnego w związku z zawartą umowy darowizny z dnia [...] listopada 2016 r. jest nieuprawnione.

Ponadto, także wnioski pozostałych wnoszących, tj.: E. O., D. P., M. B., K. B., M. J. oraz V. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] - o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu - nie mogły zostać uwzględnione. Wnioskodawcy nie powołali się bowiem bezpośrednio na żaden przepis prawa materialnego, który mógłby dać im przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu. Ww. swój interes prawny wiążą z zainicjowanym przez nich w dniu 11 maja 2017 r. postępowaniem przed sądem powszechnym (na podstawie dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. o umarzaniu utraconych dokumentów), które w ich ocenie jest postępowaniem prejudycjalnym dla przedmiotowej sprawy i daje im legitymację procesową. Stanowiska tego Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela. Interes prawny cechuje się bowiem bezpośredniością oraz realnością. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialno-prawną, z której ten interes wywodzi, oznacza to, że nie odnosi się do sytuacji prawnej gdzie tego związku nie ma oraz do sytuacji prawnie niepewnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.