Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 227/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, z dnia "[...]" r., którą organ I instancji odmówił przyznania I. J. (dalej jako: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem – W. K.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek podlegał odmownemu załatwieniu, ale z innych przyczyn, niż to przyjął organ I instancji. Kolegium nie zgodziło się, że podstawę odmowy mógł stanowić art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 poz. 111, dalej jako: "u.ś.r."). Podkreśliło, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Kolegium zaznaczyło, że stanowisko, według którego nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zostało już ugruntowane

w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. A zatem organy rozpoznając wniosek

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W ocenie Kolegium wnioskowane świadczenie nie mogło zostać przyznane skarżącej, gdyż nie jest osobą podmiotowo uprawnioną do niego. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. Wskazał, że osoba spokrewniona

w dalszej kolejności może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli nie ma osób spokrewnionych w bliższym stopniu lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżąca według przepisów ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy w stosunku do swojego dziadka jest krewną w linii prostej drugiego stopnia i na niej, jako wnuczce ciążyłby obowiązek alimentacyjny, gdyby W. K. nie miał osób spokrewnionych w bliższym stopniu. Tymczasem z ustaleń poczynionych przez organ

I instancji (wywiad rodzinny przeprowadzony z W. K. oraz pismo Dyrektor GOPS z dnia 30.11.2020 r.) wynika, że W. K. ma syna – L. K., który legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. A zatem to na nim jako krewnym w linii prostej pierwszego stopnia ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca, w tym również obowiązek zapewnienia opieki. Kolegium zauważyło, że wypełnienie takiego zobowiązania nie musi wiązać się osobistym wykonywaniem czynności opiekuńczych; krewni pierwszego stopnia mogą bowiem finansować koszty opieki (świadczonej przez krewnych bądź wyspecjalizowane instytucje). W ocenie Kolegium fakt, iż L. K. "ze względu na stan zdrowia" nie jest w stanie zaopiekować się ojcem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Kolegium podziela bowiem pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wyrażony w wyroku z dnia 13.08.2019 r., sygn. akt II SA/OI 496/19, że: "Wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 i pkt 3 u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ ani Sąd nie ma bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, że dane schorzenia rzeczywiście uniemożliwiają sprawowanie opieki".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła: o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacji wobec dziadka Władysława Kwiatkowskiego;

- art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu, a w konsekwencji przyjęcie, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma syna nielegitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów tej opieki nie sprawuje;

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez skarżącą w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki posiada bliższego zstępnego nielegitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do ustalenia czy wymieniona osoba może sprawować opiekę nad ojcem - co pozwoliło by na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wniosło też o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Kolegium podniosło, że brzmienie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy

o świadczeniach rodzinnych jest jasne i w konfrontacji z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, przepisy te jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. Tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby "zwolnienie" osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i dawało możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 120 i art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej: "p.p.s.a."), na zgodny wniosek stron.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 p.p.s.a. W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie tej podstawę prawną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 w z wz. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r.

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie zaś do art. 17 ust 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Na wstępie wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn.

K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku

z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

Odnosząc się zaś do treści art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. wyjaśnić należy, że kierując się literalnym brzmieniem art. 17 ust. 1a u.ś.r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Olsztynie przyjmował w części dotychczasowych rozstrzygnięć, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom spokrewnionym w dalszym stopniu jest ustalenie, że osoby spokrewnione w bliższym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Stanowisko to zostało zanegowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (vide: wyrok z 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2831/19, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). NSA uznał, że wykładnia językowa przytoczonych przepisów narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony

i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Zdaniem NSA formalistyczna wykładnia omawianych przepisów mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Dlatego NSA przyjął, że formalnego ograniczenia wynikającego z art. 17 ust. 1a u.ś.r., nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje inny krewny. Takie samo stanowisko NSA zajął w wyrokach z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1939/18 oraz z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16. Za zasadnością tej linii orzeczniczej opowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1115/19 i z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2161/20, (publ. w CBOSA), w których potwierdził, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 k.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Natomiast zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W wyroku z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1947/20 NSA wyjaśnił, że jeżeli zaktualizował się w oparciu o przepis art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności, uznać należy, że nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).

Niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby niepełnosprawnej

z uwagi na zatrudnienie czy inne okoliczności osobiste i rodzinne, nie zwalnia

z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Przy czym obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonych rzeczy, albo na osobistych staraniach.

Ustawodawca wskazując katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawił organom dowolności w przyznawaniu tego świadczenia, dowolnością tą nie dysponują także osoby z kręgu rodziny, które nie mogą wskazać, komu ich zdaniem należy przyznać świadczenie. W sytuacji, w której osoby spokrewnione w stopniu bliższym, nieposiadające orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, z różnych przyczyn nie świadczą opieki nad osobą jej wymagającą, mogą swój obowiązek alimentacyjny realizować nie poprzez starania osobiste, a przykładowo poprzez opłacenie osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może nią być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej

w dalszej kolejności, ale osoba ta w takiej sytuacji nie nabywa - z racji sprawowania opieki - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 429/20, dostępny w CBOSA).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w sytuacji, gdy bliżsi krewni legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym – tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 320/18 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 382/21, publ. w CBOSA). Zawsze jednak warunkiem niezbędnym do takiej oceny jest ustalenie, że zobowiązani do alimentacji w pierwszej kolejności

z obiektywnych a nie subiektywnych przyczyn nie mogą zajmować się swoim rodzicem.

W sprawie poza sporem pozostaje, że dziadek skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ma blisko 89 lat i wymaga stałej opieki

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Opiekę nad nim sprawuje skarżąca, udzielając pomocy w czynnościach życia codziennego.

W związku z tym skarżąca nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Okoliczność ta została przez organ I instancji ustalona w wywiadzie środowiskowym

z 7 października 2020 r. i nie budzi wątpliwości. Z wywiadu tego oraz załączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżąca zamieszkuje w odrębnym mieszkaniu, w tym samym budynku co jej dziadek. Wraz z dziadkiem zamieszkują: jego żona W. K. lat 90, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe oraz ich syn Z. K. lat 65, który także jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od urodzenia. W wywiadzie środowiskowym skonstatowano, że wszystkie te osoby wymagają opieki osoby drugiej i skarżąca tę opiekę sprawuje. Zapisano też, że Pan K. ma syna L. K., który utrzymuje z nim kontakt, ale ze względów zdrowotnych nie jest w stanie się nim zaopiekować. Dodatkowo, w ramach uzupełnienia materiału dowodowego Kolegium zobowiązało organ I instancji do ustalenia, czy L. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi organ I instancji podał, że na podstawie rozmowy telefonicznej ustalił, że L. K. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od 2006 r.

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy w świetle omówionych przepisów, Sąd uznał, że organy orzekające z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie zgromadziły materiału dowodowego, który umożliwiałby ocenę czy L. K. jest w stanie wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego wobec ojca. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające skupiły się tylko na wykazaniu, że L. K. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przyjęto, że legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Przy czym w ogóle nie wiadomo od kogo pochodzi ta ostatnia informacja, z kim przeprowadzono rozmowę telefoniczną, na czym polegają kłopoty zdrowotne L. K. i czy rzeczywiście stanowią przyczynę niesprawowania opieki nad ojcem. Wobec braku zgromadzenia jakichkolwiek informacji na temat sytuacji rodzinnej i bytowej L. K., udokumentowania stanu jego zdrowia, organy orzekające nie miały wystarczających podstaw do oceny z jakiego powodu L. K. nie świadczy osobistej opieki nad ojcem. Tym samym nie można rozstrzygnąć czy istnieje po jego stronie obiektywna przeszkoda w sprawowaniu opieki nad ojcem. Aby możliwa była ocena, że w sprawie brak jest obiektywnych przeszkód

w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, konieczne jest poczynienie ku temu niezbędnych ustaleń. W związku z tym czynności wyjaśniających wymaga, czy osoba z pierwszego stopnia pokrewieństwa (L. K.) rzeczywiście, w sposób obiektywny, nie jest w stanie opiekować się ojcem, jaka jest jego sytuacja zdrowotna, rodzinna, bytowa czy wyklucza ona opiekę nad ojcem (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1984/20, publ. w CBOSA). W tym celu zasadnym jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania L. K. i przesłuchanie go w charakterze świadka lub odebranie od niego pisemnych wyjaśnień na podane okoliczności. Zasadne jest też uzyskanie dokumentacji medycznej, orzeczenia o niepełnosprawności obrazującego stan jego zdrowia, ewentualnie członków jego rodziny. Umożliwi to poznanie całokształtu sytuacji rodzinnej, bytowej i zdrowotnej osoby zobowiązanej w pierwszym stopniu do alimentacji względem niepełnosprawnego wymagającego opieki i pozwoli na rozstrzygnięcie, czy po stronie syna występują rzeczywiście obiektywne przeszkody do sprawowania opieki nad ojcem. Dostrzec można, że po wydaniu już zaskarżonej decyzji, skarżąca w piśmie przesłanym organowi 26 lutego 2021 r. podnosiła, że żona L. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, okoliczność ta powinna zostać zweryfikowana i oceniona w kontekście prawa skarżącej do ubiegania się o wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.

W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw.

z art. 135 p.p.s.a

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji uwzględnią treść art. 153 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego, Sąd orzekł zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2018 r. poz. 265).