Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 268/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Dorota Kozłowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

1. D. W. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: DCOF lub wierzyciel) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. DCOF - działając jako wierzyciel, przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w L. – organowi egzekucyjnemu, tytuł wykonawczy wystawiony wobec skarżącego (zobowiązanego) w dniu [...] r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r.

W piśmie z 7 sierpnia 2020 r. (zatytułowanym jako "sprzeciw") zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podniósł w nim, że Poczta Polska S.A. jako spółka winna skierować sprawę do sądu w trybie nakazowym, a sąd ma prawo wydać nakaz zapłaty. Nikt nigdy nie nadał oficjalnie żadnego numeru jego odbiornikowi telewizyjnemu czy radiowemu, a jeśli nawet to poza jego wiedzą. Nie podpisywał żadnej umowy abonamentowej telewizyjnej ani radiowej. Jeżeli istnieją ewidentne podstawy egzekucji, to prosi o zapoznanie go z dokumentami o tym świadczącymi. Od roku 2012 nie jest nigdzie zameldowany, jego adres jest tylko adresem korespondencyjnym. Dom i nieruchomość w M. sprzedał w 2010 r. Ma przyznaną od 15 lat niepełnosprawność umiarkowaną, nie pracuje, utrzymuje się z zasiłku stałego GOPS w wysokości [...] zł. Środki jakie wpływają na jego konto to wyłącznie zasiłek stały z GOPS i ewentualnie zasiłek chorobowy z KRUS-u.

2.2. Postanowieniem z [...] r. DCOF uznał zarzut zobowiązanego za niezasadny.

W uzasadnieniu wskazał m.in. że w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym, rejestracja odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] M. (obecnie po zmianie danych adresowych: [...] [...], [...] T.), została zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanego (przed zmianą na nazwisko D.). Kopię dowodu rejestracji wraz z postanowieniem doręczono zobowiązanemu. Dalej wierzyciel argumentował, że po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat stanowiąca dowód zarejestrowania w dniu 14 kwietnia 2001 r. przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Tylko wyrejestrowanie przez abonenta odbiorników może prowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Na dzień wydania postanowienia wierzyciel nie dysponuje zaś dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązanego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników.

Wierzyciel wskazał również, że w kwestii zwolnienia od opłat abonamentowych należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, ze zm. – dalej: u.o.a.) zwolnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 3-8 tej ustawy przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Zatem fakt nabycia uprawnień nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat abonamentowych (z wyjątkiem osób, które ukończyły 75 lat). Warunkiem koniecznym do zwolnienia jest bowiem dopełnienie stosownych formalności w placówce pocztowej. W tym przypadku, wierzyciel nie odnotował zaś faktu dopełnienia przez zobowiązanego formalności związanych ze zwolnieniem z opłat abonamentowych.

2.3. W zażaleniu zobowiązany podniósł, że argumenty wierzyciela byłyby zasadne, lecz jest problem natury prawnej, ujęty w Kodeksie karnym w art. 270 § 1. Przesłana mu przez DCOF kopia wniosku o rejestrację odbiornika nie została bowiem wypisana ani podpisana przez niego. Jest sfałszowana. Nie mógł wyrejestrować odbiorników w momencie sprzedaży nieruchomości w M. ponieważ ich nie rejestrował.

2.4. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] [...] [...] uchylił w całości wydane przez siebie w pierwszej instancji postanowienie z [...] r. i jednocześnie uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku.

W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z [...] r. zostało wszczęte po wejściu w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), a zatem powinno być prowadzone w oparciu o przepisy ustawy zmienionej w art. 1 ww. ustawy. Z uwagi zatem na fakt, że organ I instancji w dniu [...] r. wydał postanowienie w oparciu o dotychczasowe przepisy, postanowienie to należało uchylić i rozpatrzyć ponownie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. – dalej: u.p.e.a.), zmienionej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070).

Stwierdził, że zebrane w sprawie dowody pozwalają w sposób jednoznaczny i w pełni uzasadniony dojść do wniosku, że w okresie objętym tytułem wykonawczym zobowiązany miał obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych, bowiem dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego i odbiornika radiofonicznego. W wyniku dokonanej rejestracji została mu wydana książeczka radiofoniczna, która służyła do wnoszenia opłat abonamentowych oraz stanowiła dowód potwierdzający zgłoszenie rejestracji odbiorników. Na dowód tego przedstawił wniosek o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego z 14 kwietnia 2001 r. podpisany nazwiskiem "D.".

Podkreślił, że rejestracja odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych może być dokonana wyłącznie na podstawie danych zawartych w przedstawionym Poczcie Polskiej wniosku, podanych dobrowolnie przez zgłaszającego. Biorąc to pod uwagę, stwierdził, że stawianie przez zobowiązanego zarzutu, iż wniosek o rejestrację odbiorników nie został podpisany przez zobowiązanego, wymaga udowodnienia przez zobowiązanego, że nie podpisał przedmiotowego wniosku. Na gruncie postępowania administracyjnego ma bowiem w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Fakt, że to wierzyciel jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nie oznacza, że strona jest zwolniona ze współdziałania i wyjaśniania okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych z których wywodzi dla siebie korzystne skutki.

Dalej wierzyciel powołał się na orzecznictwo i wskazał, że to zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Na nim spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany wnosząc zarzut egzekucyjny usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie rozwiązań.

Zdaniem DCOF zobowiązany podważając autentyczność podpisu złożonego na wniosku rejestracyjnym, powinien złożyć doniesienie do właściwych organów, a w przypadku zgłoszenia nadużycia poinformować Pocztę Polską S.A. o podjętych krokach.

Zaznaczył następnie, że obecnie jedynym i wyłącznym dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w stosunku do abonentów, którzy byli zarejestrowani na moment wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r, w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342), do których należy zobowiązany, jest zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zobowiązany został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, bowiem zawiadomienie zostało przesłane do zobowiązanego w dniu [...] r. na adres zamieszkania tj. ulicę [...] [...], [...] M. Na dowód przedłożył duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z [...] r.

Podkreślił ponadto, że ww. rozporządzenie, nie anulowało zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Tym samym użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali nadal abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat, za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania posiadanych odbiorników.

W podsumowaniu wskazał, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Wyłącznie podjęcie działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika, może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat z tytułu opłat abonamentowych. Jeżeli abonent nie dokona skutecznie prawnie wyrejestrowania odbiorników, to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych.

W odniesieniu natomiast do kwestii dotyczącej uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych, wskazał, że u.o.a. określa katalog osób uprawnionych do zwolnień. Podkreślił jednak, że osobom posiadającym uprawnienia do zwolnienia, zgodnie z art. 4 ust 3 u.o.a. zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia. Zatem zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych, nie powoduje zmiany stanu prawnego do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez uprawnionego w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, który ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. Wyjątek stanowią osoby, które ukończyły 75 lat.

Finalnie DCOF stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, iż zobowiązany dotychczas nie dopełnił ani formalności dotyczących wyrejestrowania odbiorników ani formalności dotyczących uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych, co powoduje, że nadal posiada obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych. W związku z powyższym wniesiony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest nieuzasadniony.

W odniesieniu do poruszonej przez zobowiązanego kwestii, w której wskazał, że "Poczta Polska S.A., jako spółka winna skierować sprawę do Sądu w trybie nakazowym, a Sąd ma prawo wydać nakaz zapłaty", DCOF wyjaśnił, że na mocy artykułu 7 ust. 3 u.o.a. Poczta Polską S.A. jest uprawniona do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej przy zastosowaniu wprost przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, które to przepisy stanowią de facto podstawę do stosowania egzekucji administracyjnej w myśl art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Zgodnie art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a takim podmiotem w przypadku zaległych opłat abonamentowych jest Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., który na podstawie powołanego przepisu jest uprawniony do występowania w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym jako wierzyciel poprzez danie kierownikowi Centrum Obsługi Finansowej uprawnienia do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłat abonamentowych (art. 7 ust. 5 u.o.a.). Obowiązek występowania Poczty Polskiej S.A. jako wierzyciela zaległości w płatności opłat abonamentowych znalazł potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 24/08 z dnia 16 marca 2010 r. W przypadku braku zapłaty należności sprawa nie trafia do sądu powszechnego (spór nie jest cywilnoprawny lecz publicznoprawny), a od razu po wystawieniu tytułu wykonawczego do wyegzekwowania przez urząd skarbowy (komornika skarbowego). Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, obowiązany jest zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Wymienione w tym przepisie czynności poprzedzają wszczęcie egzekucji. W przypadku stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny zgodnie z art. 59 § 4 u.p.e.a. wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie stwierdził jednak, że doszło do niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i wszczął postępowanie egzekucyjne.

3.1. W skardze do Sądu (sporządzonej przez zobowiązanego) podniesiono, że zarówno postanowienie wydane w I instancji, jak i w II instancji, pomimo odwołania utrzymuje nakaz zapłaty zaległego abonamentu RTV. Budynek mieszkalny, o którym mowa został sprzedany w 2010 r. i od tego czasu ma nowego właściciela. Dokument przesłany zobowiązanemu przez Pocztę Polską pt. "Wniosek o rejestrację odbiornika" jest wypełniony i podpisany nie przez zobowiązanego. Został sfałszowany. Zobowiązanemu nie jest również nic wiadomo o jakimkolwiek numerze identyfikacyjnym. Nie rejestrując odbiornika RTV nie mógł go również wyrejestrować, czego dopomina się Poczta Polska. Biorąc pod uwagę fakt, że Poczta Polska przyjmuje, iż to on złożył wniosek, oświadczył, że równolegle złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w L. o sfałszowaniu podpisu i posługiwaniu się fałszywym dokumentem. Załączył kopię zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

3.2. W odpowiedzi na skargę DCOF wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

3.3. Argumentacja strony skarżącej została uzupełniona w piśmie – wyznaczonego w ramach prawa pomocy pełnomocnika skarżącego - z 9 listopada 2021 r. Wniesiono w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaakcentowano, że skarżący swoje twierdzenie opiera przede wszystkim na tym, że nie dokonał rejestracji odbiornika RTV, a skoro jej nie dokonał, to nie mógł go używać.

Szereg wywodów w tymże piśmie poświęcono także zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

W kwestii rejestracji odbiorników zauważono, że skarżący nie podważa ugruntowanego w orzecznictwie poglądu zgodnie z którym fakt zarejestrowania odbiornika RTV pod rządami którejkolwiek z ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat. Skarżący nie kwestionuje tego, że obecnie w celu wykazania rejestracji odbiornika RTV można przedłożyć każdy dowód ponieważ obecnie obowiązująca ustawa o opłatach abonamentowych nie zawiera w tym zakresie żadnych ograniczeń. Niemniej należy pamiętać, że ograniczenia dowodowe w tym zakresie istniały na gruncie wcześniej obowiązujących przepisów. Skoro do zarejestrowania odbiornika zdaniem wierzyciela doszło w 2001 r., a opłat z tytułu używania odbiornika RTV dochodzi za okres od 2015 r., to operator powinien posiadać dowody mogące wskazywać, czy wcześniej były uiszczane przez skarżącego wymagane opłaty. Skoro jak twierdzi wierzyciel wcześniej książeczki radiofoniczne były wydawane to kto je odebrał i kiedy zostały wydane? Skoro jak twierdzi były wydane książeczki radiofoniczne jakie na to posiada dowody? Na podstawie przedstawionego przez wierzyciela materiału dowodowego trudno znaleźć odpowiedzi na powyższe pytania. Skarżący chcąc zakwestionować autentyczność wniosku jaki przedstawił wierzyciel mógł jedynie próbować zakwestionować autentyczność swojego podpisu przed organami ścigania. Trzeba jednak pamiętać, że czyn penalizowany w art 270 § 1 Kodeksu karnego polegający na podrobieniu dokumentu jest zagrożony maksymalną karą 5 lat pozbawienia wolności. Na mocy art 101 § 1 pkt 3 Kodeksu karnego, gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata karalność przestępstwa ustaje, jeśli od czasu jego popełnienia upłynął termin 10 lat. Z tego powodu postanowieniem z [...] r., sygn. akt [...] Prokuratura w L. umorzyła dochodzenie na mocy art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego, ze względu na przedawnienie karalności (załączono fotokopię postanowienia).

Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to obowiązkiem wierzyciela jest udowodnienie w sposób nie budzący wątpliwości, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co dopiero stanowi podstawę żądania uiszczenia opłaty abonamentowej od jego posiadacza. Tym bardziej, w sytuacji, gdy fakt otrzymania zawiadomienia, a tym samym fakt rejestracji odbiornika RTV, jest kwestionowany, jak w sprawie.

Dalej pełnomocnik skarżącego zauważył, że obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanego co do istnienia i wymagalności egzekwowanego obowiązku, spoczywa na wierzycielu. Skoro tak, to wykazanie tego faktu ciążyło na wierzycielu, czego w sprawie Poczta Polska S.A. nie uczyniła. Nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku, czego w sprawie zabrakło. Zdaniem pełnomocnika skarżącego taki sposób załatwienia sprawy narusza zasady, o jakich mowa art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. - dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a nadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

3.4. DCOF w piśmie z 16 listopada 2021 r. ponowił swoją argumentację oraz dodatkowo podniósł, że skarżący nie wykazał do tej pory, iż jego podpis na wniosku o rejestrację odbiornika został sfałszowany. Dołączona do pisma pełnomocnika fotokopia postanowienia prokuratora z [...] r. dowodzi jedynie, że umorzono dochodzenie w tej sprawie z uwagi na przedawnienie karalności czynu. Zdaniem DCOF jedynie przedstawienie przez skarżącego dokumentu potwierdzającego sfałszowanie podpisu na przedmiotowym wniosku o rejestrację odbiorników miałoby wpływ na niniejsze postępowanie.

Wierzyciel wskazał również, że nie posiada podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność prawdziwości (autentyczności) złożonego na wniosku o rejestrację podpisu zobowiązanego. W ramach postępowania egzekucyjnego organ nie prowadzi bowiem postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, w jakim czyni to w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. Przemawia za tym specyfika postępowania egzekucyjnego polegająca na przymusowym jego charakterze, a przede wszystkim wymóg szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków.

Wierzyciel dodał, że nie dysponuje dowodami wpłat za wnioskowany przez pełnomocnika skarżącego okres, to jest do 2015 r., z uwagi na to, że dokumenty zostały zniszczone na podstawie wydanych zgód z archiwum państwowego. Dokumentacja w zakresie opłat abonamentowych jest przechowywana przez 5 lat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżone postanowienie zasługuje na uchylenie, ponieważ narusza przepisy o postępowaniu dowodowym, to jest art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. – dalej: p.p.s.a.).

5. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie wierzyciela, co do wniesionych przez zobowiązanego zarzutów. Dlatego na wstępie rozważań zaznaczyć trzeba, że na mocy art. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 ze zm. – dalej: ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 33 u.p.e.a. Jak zasadnie zauważył wierzyciel w postanowieniu wydanym w II instancji, w kontrolowanej sprawie miały zastosowanie już nowe regulacje. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (to jest u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Z tego a contrario wynika, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych począwszy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, to jest od dnia 30 lipca 2020 r. należy stosować przepisy nowe. Co prawda obowiązujące do 19 lutego 2021 r. przepisy u.p.e.a. (do czasu wejścia w życie kolejnej nowelizacji u.p.e.a. – ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw [Dz.U. z 2019 r. poz. 1553]) nie regulowały momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tym niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 22 października 2019 r., II FSK 3825/17) utrwalił się pogląd, że postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja (wszczęcie egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. następowało m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego). Za datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego należało przyjąć dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela, wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, dzień wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).

Zatem skoro w tej sprawie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy [...] r., to jest oczywiste, że doręczenie przez wierzyciela organowi egzekucyjnemu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym nastąpiło już w czasie obowiązywania nowych regulacji, co uzasadnia stosowanie w kontrolowanej sprawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu począwszy od dnia 30 lipca 2020 r.

Zaskarżone postanowienie nosi datę [...] r. a więc zostało wydane przed wejściem życie kolejnej, wspomnianej już nowelizacji u.p.e.a. (w dniu 20 lutego 2021 r.). Finalnie należy więc stwierdzić, że punkt odniesienia do oceny zgodności z prawem tegoż postanowienia powinny stanowić regulacje u.p.e.a. w brzmieniu od 30 lipca 2020 r. do [...] r., gdyż wierzyciel zobowiązany był uwzględnić stan prawny obowiązujący w momencie wydania postanowienia.

6. Zgodnie zatem z art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. (w brzmieniu z [...] r.). Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku (pkt 1).

Stosownie do art. 34 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w całości, w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (§ 2). Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (§ 3).

7. W przedmiotowej sprawie skarżący podniósł zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. twierdząc, że nie dokonywał rejestracji odbiornika RTV. Trafnie więc wierzyciel uznał, że zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku.

Zobowiązany argumentował, że jego podpis na wskazanym przez wierzyciela wniosku o rejestrację został podrobiony. Wystąpił do prokuratury o wszczęcie postępowania karnego w tej sprawie, lecz – jak wynika z nadesłanej fotokopii dokumentu – Asesor Prokuratury Rejonowej w L., w dniu [...] r. zatwierdził postanowienie funkcjonariusza policji z [...] r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu D. W. na wniosku o rejestrację odbiornika, opatrzonego datą 14 kwietnia 2001 r., to jest o przestępstwo z art. 270 § 1 Kodeksu karnego, wobec tego, że nastąpiło przedawnienie karalności tego czynu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego to na wierzycielu, jako organie administracji publicznej ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego, co do autentyczności podpisu zobowiązanego na wniosku o rejestrację odbiornika RTV.

Z kolei zdaniem wierzyciela to zobowiązany powinien przedstawić dowody na to, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, skoro podnosi taki zarzut. Czyli to zobowiązany powinien wykazać fałszerstwo jego podpisu. Dodatkowo wierzyciel wskazał, iż specyfika postępowania egzekucyjnego powoduje, że nie ma w nim miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego, w tym np. powoływania przez organ biegłego grafologa.

8. Sąd stwierdza, że stanowisko wierzyciela nie jest prawidłowe. Doprowadziło do zaniechania przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, a tym samym naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Stosownie do art. 7 k.p.a., który w ramach postępowania egzekucyjnego znajduje zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażana przez tę regulację m.in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy. Przeciwnie, może i powinien zbierać z urzędu materiały dowodowe, określać okoliczności faktyczne, jakie uważa za istotne dla załatwienia sprawy oraz dopuszczać dowody na takie okoliczności. Dochodzenie do prawdy obiektywnej, tj. do określenia rzeczywistego stanu stosunków faktycznych i prawnych powinno odbywać się według reguł postępowania dowodowego, określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (dział II, rozdział 4). W tej mierze szczególnie należy mieć na uwadze otwarty katalog środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.), zasadę równej mocy środków dowodowych (szczególną moc dowodową mają jedynie dokumenty urzędowe – art. 76 k.p.a.), brak związania organu wydanym przez siebie postanowieniem dotyczącym przeprowadzenia dowodu (art. 77 § 2 k.p.a.), zasadę swobodnej oceny dowodów oznaczającą, że organ ocenia wiarygodność dowodów według własnego przekonania (art. 80 k.p.a.), czy też instytucję wyłączenia pracownika i organu administracji publicznej od załatwienia sprawy (art. 24-27 k.p.a.).

W odniesieniu do tej sprawy wymaga wyeksponowania obowiązek organu do zebrania całego materiału dowodowego. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać (a następnie rozpatrzyć) cały materiał dowodowy, zaś według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

9. W dalszej kolejności należy wskazać, że przy ocenie stanowisk obu stron kluczowego znaczenia nabiera kwestia rozkładu ciężaru dowodowego pomiędzy zobowiązanym (abonentem) a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku DCOF) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających istnienie albo nieistnienie obowiązku opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego. Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, ale kształt regulacji materialnoprawnych determinuje w analizowanym przypadku rozkład obowiązków w zakresie dowodzenia.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest więc obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, a dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22, część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia).

W tej sytuacji, to wierzyciel powinien dla potwierdzenia faktów, na których opiera swoje rozstrzygnięcie, wskazać dokumenty świadczące bezpośrednio o rejestracji przez skarżącego odbiornika RTV lub choćby pośrednio o dokonaniu tej czynności. Obowiązkiem wierzyciela (tj. w tej spawie DCOF) jest bowiem wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi zasadniczą podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. Dopiero jeśli wierzyciel wykaże, że dokonano rejestracji odbiornika RTV – i to skutecznie w sensie prawnym, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien z kolei udowodnić wyrejestrowanie tegoż odbiornika, czy ewentualnie inną okoliczność znoszącą powstały uprzednio obowiązek (por. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18; wyrok WSA w Poznaniu z 17 grudnia 2019 r., III SA/Po 481/19; czy wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13; I SA/Gl 1476/20).

Tak więc argument wierzyciela, że to skarżący podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku jest zobowiązany udowodnić owo nieistnienie, nie może być generalizowany. Ten argument wymaga niuansowania. Owszem, w niektórych przypadkach rozpoznawania zarzutu nieistnienia obowiązku, a nawet w większości z nich, byłoby to twierdzenie trafne – np. jeśli zobowiązany twierdziłby, że obowiązek uiszczania opłat nie istnieje ponieważ dokonał wyrejestrowania odbiornika. Jednak omawiane teraz twierdzenie wierzyciela jest błędne, jeśli chodzi o wykazanie okoliczności kreującej powstanie egzekwowanego obowiązku. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje w związku z zarejestrowaniem odbiornika i wykazanie powstania tegoż obowiązku należy do procesowych zadań wierzyciela.

W ramach tego procesowego zadania wierzyciela mieści się także wykazanie, że dowód w postaci wniosku o rejestrację odbiornika RTV został podpisany przez zobowiązanego, albo przez osobę działającą w jego imieniu (np. przedstawiciela ustawowego, czy pełnomocnika, w tym, o którym mowa w art. 33 § 4 k.p.a.). Ma to szczególne znaczenie, jeśli - tak jak w tej sprawie – zobowiązany kwestionuje autentyczność swojego podpisu twierdząc, że podpis ten został podrobiony. Zdaniem Sądu wykazanie autentyczności tego podpisu mieści się w granicach dowodzenia przez wierzyciela powstania obowiązku uiszczania opłat. Złożenie wniosku o rejestrację odbiornika RTV przez inną osobę aniżeli zobowiązany i podrobienie podpisu na tymże wniosku wbrew jego woli, nie mogło przecież prowadzić do powstania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych przez zobowiązanego.

Za takim stanowiskiem co do rozkładu ciężaru dowodzenia w spornej kwestii przemawiają także argumenty pragmatyczne, które należy uwzględnić w ramach wykładni funkcjonalnej art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w kontekście art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. Otóż, zaaprobowanie koncepcji wierzyciela prowadziłby do powstania sytuacji, że ciężar udowodnienia fałszerstwa podpisu zobowiązanego spoczywałby na zobowiązanym, a jednocześnie zobowiązany nie miałby skutecznego instrumentu na udowodnienie swoich racji. W sytuacji jak w tej sprawie, złożenie przez zobowiązanego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa nie pozwoliło na zweryfikowanie jego twierdzeń co do braku autentyczności podpisu. Prokurator wobec upływu terminu przedawnienia ścigania przestępstwa podrobienia dokumentu (art. 270 § 1 k.k.), a tym samym zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 534) umorzył dochodzenie. Przedawnienie karalności (art. 17 § 1 pkt 6) stanowi bowiem bezwzględną przeszkodę dla prowadzenia postępowania karnego (J. Grajewski, S. Steinborn [w:] Komentarz aktualizowany do art. 1-424 Kodeksu postępowania karnego, red. L. K. Paprzycki, LEX/el. 2015, art. 17).

W tym miejscu Sąd zauważa, że wierzyciel przenosi obowiązek udowodnienia fałszerstwa na zobowiązanego, ale symptomatyczne jest to, że nie wskazuje instrumentów (poza złożeniem zawiadomienia do prokuratury – co wszak zobowiązany uczynił), przy pomocy których zobowiązany miałby to realnie i skutecznie uczynić.

Wobec tego, jak się wydaje, jedyną drogą na wykazanie przez zobowiązanego swoich racji pozostawałoby zwrócenie się przez niego do "prywatnego" biegłego grafologa. Problem jednak w tym, że miarodajne wypowiedzenie się biegłego grafologa co do autentyczności podpisu wymaga dysponowania przez biegłego oryginałem dokumentu, na którym ów kwestionowany podpis został złożony, a więc wniosku o rejestrację odbiornika z 14 kwietnia 2001 r. Ten dokument jest zaś w dyspozycji wierzyciela a nie zobowiązanego. Badanie pisma na kserokopii dokumentu wyklucza przecież uwzględnienie wszystkich zmiennych, jak np. naciskowości pisma (por. T. Hanausek, Kryminalistyka, Zakamycze 2005, s. 182-183; W. Gutekunst, Kryminalistyka, Warszawa 1974, s. 516). Trudno sobie wyobrazić, aby Poczta Polska S.A. wydała ze swoich zasobów ten dokument zobowiązanemu, a nawet "prywatnemu" biegłemu. Zatem proponowane przez wierzyciela rozumienie rozkładu ciężaru dowodzenia co do tego, czy podpis zobowiązanego został sfałszowany zakłada na niego swoistą pułapkę. Zobowiązany musiałby bowiem wykazać kluczową dla sprawy okoliczność, a jednocześnie nie miałby narządzi aby to uczynić. W konsekwencji takie rozumienie reguł dowodzenia opartych o regulacje ustawy o opłatach abonamentowych a także art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. doprowadziłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa, tworzącej podstawy zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (por. B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2009, s. 22–23). Przepisy prawa należy bowiem nie tylko stanowić, ale też stosować, aby nie stawały się swoistą pułapką dla obywatela (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2018 r., K 52/16, OTK-A 2018/28, pkt III.3.1; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK 2001/2/29, pkt 9).

10. Wobec powyższego, w realiach niniejszej sprawy, wierzyciel błędnie zareagował na stanowisko procesowe zobowiązanego, że na wniosku o rejestrację odbiornika nie znajduje się jego podpis, co oznacza, że podpis ten został sfałszowany.

Należy przypomnieć, że z powołane wyżej klasyczne zasady dowodzenia, unormowane w art. 7, 77 i 80 k.p.a. są efektem ukształtowania w tych przepisach zasady prawdy obiektywnej (prawdy materialnej). W konsekwencji, to organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (por. art. 77 § 1 k.p.a.) i to on podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Te niewzruszalne kanony postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym przez wzgląd na regulację prawną zawartą w art. 18 u.p.e.a. Także w tej procedurze ciężar dowodzenia spoczywa więc na organie administracyjnym, który nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy i z urzędu powinien gromadzić dowody w celu ustalenia okoliczności faktycznych, istotnych dla jej załatwienia (por. wyrok NSA z 28 października 2021 r., III FSK 4184/21).

Na gruncie tej sprawy, co wymaga podkreślenia, jedynym dowodem wierzyciela na powstanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych był wiosek z 14 kwietnia 2001 r. o rejestrację odbiorników. Wierzyciel innych dowodów w tej mierze nie przedstawił – np. dowodów, że zobowiązany uiszczał abonament RTV, co świadczyłoby pośrednio, że to zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika. W tym stanie sprawy wierzyciel nie tylko miał możliwość, ale i obowiązek dogłębnie weryfikować autentyczność podpisu na wniosku o rejestrację, a tym samym skuteczność prawną tej czynności, koniecznej dla wykreowania egzekwowanego obowiązku. W konsekwencji, to na wierzycielu, jako organie administracji publicznej ciążył obowiązek ustalenia, czy podpis na wniosku o rejestrację odbiorników z 14 kwietnia 2001 r. został nakreślony przez zobowiązanego, czy ewentualnie co prawda przez inną osobę ale - w sposób prawnie dopuszczalny - ze skutkiem prawnym dla zobowiązanego.

11. W realiach tego rodzaju sprawy jak niniejsza nie jest też trafna argumentacja wierzyciela, że w kontrolowanym postępowaniu nie posiada podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność autentyczności złożonego na wniosku o rejestrację podpisu zobowiązanego, gdyż ramach postępowania egzekucyjnego organ nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, w jakim czyni to w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym.

Zdaniem Sądu tego typu twierdzenie także wymaga niuansowania. Owszem, zasadniczo jest tak, jak wierzyciel wskazał, czyli w postępowaniu egzekucyjnym nie prowadzi się postępowania dowodowego, takiego jak w postępowaniu zakończonym aktem administracyjnym, a w szczególności decyzją administracyjną. Właściwym forum dla przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego jest właśnie owo postępowanie administracyjne, w którym akt, czy (szczególnie) decyzja, zostały wydane. Często jest to postępowanie przeprowadzane przez organy dwóch instancji, a następnie rzetelność tego postępowania jest jeszcze weryfikowana przez sąd administracyjny. Jednak w tym przypadku należy dostrzec, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie tylko, że nie było prowadzone dwuinstancyjne postępowanie jurysdykcyjne zakończone wydaniem decyzji, to nie można mówić o jakimkolwiek postępowaniu, nawet niesformalizowanym, czy szczątkowym, w którym zobowiązany miałby możliwość, czy szansę na wykazanie, a nawet zademonstrowanie, że jego podpis na wniosku o rejestrację odbiornika został podrobiony. Jak wyżej wskazano, uznanie przez wierzyciela, że ziściły się przesłanki powstania obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej (czyli, że dana osoba zarejestrowała odbiornik RTV) prowadzi od razu do wystawienia tytułu wykonawczego. Z regulacji ustawy o opłatach abonamentowych wynika bowiem, że po zarejestrowaniu odbiornika RTV obowiązek uiszczania abonamentu wynika z mocy samego prawa, a dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Zatem to dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, szczególnie w ramach rozpoznawania zarzutów, twierdzenie wierzyciela o powstaniu egzekwowanego obowiązku i zasadność wystawienia tytułu wykonawczego mogą i powinny być wyjaśnione. Wcześniejszej drogi prawnej nie ma. Uznać więc należy, że w sprawach tego rodzaju (gdy obowiązek powstaje z mocy prawa), organ egzekucyjny, który jest zarazem wierzycielem, ma obowiązek - przy uwzględnieniu zasad postępowania dowodowego określonego w k.p.a., które w myśl art. 18 u.p.e.a. mają "odpowiednie" zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym - wyjaśnienia podnoszonych zarzutów i wykazania (udowodnienia), że egzekwowany obowiązek powstał (por. wyroki NSA z 16 września 2021 r., II GSK 1012/21 i z 14 grudnia 2017 r., II GSK 767/17 oraz wyroki WSA w Gliwicach z 16 lutego 2017 r., I SA/Gl 1228/16; z 6 lutego 2017 r., z 28 czerwca 2017 r., I SA/Gl 324/17; z 28 stycznia 2021 r., I SA/Gl 1257/20).

12. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie nie może się ostać, skoro:

a) wierzyciel nie przedstawił na okoliczność powstania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych żadnego innego dowodu poza wnioskiem o rejestrację odbiornika RTV, na którym autentyczność podpisu jest podważana,

b) kluczowy dla rozstrzygnięcia fakt w postaci zarejestrowania przez skarżącego (ewentualnie przez inną osobę lecz w imieniu i na rzecz zobowiązanego) odbiornika RTV, nie został do tej pory dostatecznie zweryfikowany w jakimkolwiek postępowaniu,

c) zobowiązany nie ma innych skutecznych środków prawnych do wykazania swych racji poza złożeniem zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oraz zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa podrobienia jego podpisu,

d) prokurator po złożeniu przez zobowiązanego zawiadomienia umorzył w tej sprawie dochodzenie wobec przedawnienia ścigania czynu z art. 270 § 1 k.k.

Organ administracyjny dopuścił się więc naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wbrew obowiązkowi, który w tej konkretnej sprawie zaktualizował się na podstawie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a., nie zweryfikował autentyczności podpisu zobowiązanego na wniosku o rejestrację odbiornika RTV. Wierzyciel mógł to uczynić w szczególności poprzez dopuszczenie biegłego (art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) z zakresu pisma ręcznego, który szybko oraz kategorycznie wyjaśniłby sporną kwestię. Celem postępowania ponownego będzie właśnie rzetelna weryfikacja autentyczności podpisu złożonego na wymienionym dokumencie.

13. O kosztach postępowania sądowego nie orzeczono, ponieważ skarżący korzystający z przyznanego prawa pomocy (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.), nie wykazał, że poniósł jakiekolwiek wydatki w związku z niniejszym postępowaniem, niezbędne do celowego dochodzenia jego praw (art. 200 p.p.s.a.). Kwestia wynagrodzenia dla ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika zostanie rozstrzygnięta przez referendarza sądowego, stosownie do treści art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.