Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1978/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 61, 156, 157 § 2, 28, 105
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Monika Sawa Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w części zmienionej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...], a także stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], którymi stwierdzono nieodpłatne nabycie przez [...] Park Narodowy z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego m.in. działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] oraz prawa własności budynków stanowiących odrębne nieruchomości - stanowiących składniki nieruchomości objętej KW [...] obręb ewidencyjny [...][...]Park Narodowy, gmina [...], z tego powodu, że rażąco naruszają one prawo.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] Minister Środowiska odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji Wojewody [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że przedmiotowymi decyzjami Wojewoda [...] w oparciu o art. 7 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 224 poz. 1337), po rozpatrzeniu wniosków Dyrektora [...] Parku Narodowego stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 2012 r. m.in.:

1) prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] i nr [...] obręb ewidencyjny [...][...] Park Narodowy, gmina [...];

2) prawa własności budynków, innych urządzeń i lokali, położonych na wyszczególnionych nieruchomościach gruntowych.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, z dniem wejścia w życie przedmiotowej ustawy, parki narodowe będące państwowymi osobami prawnymi nabywają z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oddanych dotychczas w trwały zarząd parków narodowych będących państwowymi jednostkami budżetowymi oraz własność położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali. W myśl dalszych przepisów, powyższe nabycie potwierdza w drodze decyzji właściwy wojewoda, a decyzja ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Stąd decyzja wojewody przyjmuje charakter deklaratoryjny, jednakże niezbędny do dokonania czynności formalnoprawnej.

W niniejszej sprawie istotnym staje się również dyspozycja ust. 4 powyższego przepisu, która stanowi, że nabycie praw, o których mowa w ust. 1 pkt 1, nie może naruszać praw osób trzecich. Z dokumentacji wynika, że Wojewoda rozważając podania Dyrektora [...] Parku Narodowego stwierdził w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2012 r., że w księgach wieczystych mających zastosowanie w postępowaniu, w zakresie dla nieruchomości będących przedmiotem wniosku ujawniono własność Skarbu Państwa i Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych (stosownie do okoliczności). Wojewoda podkreślił, że wszelkie inne prawa i roszczenia zostały uregulowane (m.in. w zakresie [...]), stąd wydanie decyzji stało się możliwe. Stan ten nie zmienił się przy wydawaniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2012 r., którym uzupełniono z urzędu decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. Podobnie Wojewoda uzasadnił drugą ze spornych decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., wskazując ponadto, że szczegółowo rozważył zagadnienie praw osób trzecich. Powyższe zaistniało z uwagi na ujawnienie roszczeń wnioskodawcy wobec [...] Parku Narodowego z tytułu poniesionych nakładów na części składowe nieruchomości w ramach wykonywania umowy dzierżawy. Na dzień wydania spornych decyzji nieruchomość nie była obciążona jakimikolwiek roszczeniami natury własnościowej, zaś nieobowiązująca już umowa dzierżawy takiego roszczenia nie stanowiła.

Działanie Wojewody [...] w ocenie organu nadzoru nie nosi znamion naruszenia prawa, a tym bardziej rażącego naruszenia prawa, bowiem na dzień działania organu ujawniony stan faktyczny pozwalał na stwierdzenie, że Skarb Państwa jest jedynym właścicielem spornych nieruchomości. Powyższe znajduje uzasadnienie nie tylko faktyczne ale i prawne, ponieważ co do zasady o stanie prawnym nieruchomości świadczy treść księgi wieczystej. Wskazując na regulacje zawarte art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (w brzmieniu nadanym w: Dz. U. z 2001 r. Nr 124 poz. 1361, ze zmianami na dzień wydania spornych decyzji), Minister podniósł, że księgi wieczyste zakłada się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości a wpisom w nich ujawnionym przypisuje się domniemanie prawdziwości i nie można temu domniemaniu przeciwstawić domniemania prawa wynikającego z posiadania. Skoro na dzień wydania spornych decyzji, dla nieruchomości nie funkcjonowały w obrocie prawnym (tj. nie były ujawnione w KW) dokumenty stwierdzające odmienny stan prawny, działanie Wojewody w oparciu o treść ksiąg wieczystych należy uznać za poprawne.

Z tego też powodu, jak i samej podstawy do działania Ministra Środowiska jako organu nadzoru (kasacyjnego), dopuszczenie w niniejszym postępowaniu nowych dowodów o co wnioskowała Spółka, nie znajduje uzasadnienia, ponieważ postępowanie nieważnościowe skupia się jedynie na ocenie poprawności twierdzeń i źródeł, na podstawie których je wywiedziono. Minister z uwagi na powyższe nie prowadził dodatkowego postępowania dowodowego, bowiem z posiadanych z urzędu dokumentów wynikało, że decyzjom tym nie sposób zarzucić wady wydania z rażącym naruszeniem prawa. Kontrolowane decyzje nie spowodowały utraty uprawnień Spółki, jak i nie nałożyły nań nowych obowiązków, a jedynie stwierdziły, że sprostanie żądaniu wniosku Dyrektora [...] Parku Narodowego na podstawie zebranych w sprawie dowodów było możliwe. Taka konkluzja wyczerpuje zagadnienie niemożliwych do pogodzenia z zasadami praworządności konsekwencji społeczno-gospodarczych decyzji i powoduje ich ocenę na korzyść organu wydającego.

Jedynie na marginesie Minister zauważył, że zagadnienie własności spornych nieruchomości nie spotykało się z jakimkolwiek zarzutem Spółki, tak choćby przy podpisywaniu umowy dzierżawy z [...] Parkiem Narodowym z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...], czy w przypadku opracowania "Memorandum informacyjnego" dla potencjalnych nabywców [...]. Niezrozumiałe wobec tego stają się zarzuty Spółki w zakresie istniejącego prawa władania.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Minister Środowiska ponownie rozpatrując sprawę podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu poprzedniej decyzji i stwierdził, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, albowiem Wojewoda [...] nie działał wbrew przepisom prawa oraz nie doprowadził do sytuacji niemożliwej do pogodzenia z zasadami państwa prawa - to zaś wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności spornych decyzji.

Skargę na decyzję Ministra Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zarzucając jej:

1. naruszenie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 28 kpa, art. 7, 77§1 kpa, 80 kpa, art. 61 §1 i 3 kpa art. 61 §4 kpa, podczas gdy zaszła konieczność jej uchylenia i przekazania organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia;

2. naruszenie przepisu art. 28 w związku z art. 140 kpa oraz w związku z art. 7 ust. 1-4 oraz ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 224 poz 1337) poprzez jego wykładnię i prowadzenie w dalszym ciągu postępowania odwoławczego z uznaniem, że w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, stroną postępowania jest jedynie wnioskodawca i [...] Park Narodowy, a nie wnioskodawca i podmioty będące stronami pierwotnego postępowania mającego na celu stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, w tym poprzez faktyczną odmowę uznania przez organ w zaskarżonej decyzji za stronę postępowania: Skarbu Państwa - reprezentowanego przez odpowiednie staciones fisci;

3. naruszenie z art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 28 oraz art. 156 §1 pkt 2 kpa, poprzez uznanie, że do stwierdzenia prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...] Parku Narodowego mogło dojść, pomimo istnienia w dacie orzekania prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz spółki (obecnie) Przedsiębiorstwo Budowlane "[...]" S.A. w likwidacji w [...] i pominięcie tego podmiotu jako strony postępowania;

4. naruszenie przepisu art. 7, art. 77§1 oraz art. 80 kpa w związku z art. 140 kpa. poprzez niezastosowane i wybiórczą analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co spowodowało naruszenie przepisu art. 156 §1 pkt 2 kpa i uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do wydania spornych decyzji Wojewody [...] z rażącym naruszeniem prawa gdzie te "pierwotne" decyzje z 2012r. stwierdziły nabycie użytkowania wieczystego przez [...] Park Narodowy w sytuacji faktycznej, istnienia tego prawa na rzecz odrębnego podmiotu i braku możliwości stwierdzenia trwałego zarządu przysługującego [...] Parkowi Narodowemu.

Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną aczkolwiek z zupełnie innych przyczyn niż w niej podniesione.

Stosownie do art. 134 § 2 P.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W ocenie Sądu sytuacja dopuszczona normą art. 134 § 2 P.p.s.a. zaistniała w przedmiotowej sprawie. Sąd stwierdził bowiem, że zaskarżona decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2018 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2018 r., zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzenie nieważności tych decyzji opartym na przesłankach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. W zaistniałej sytuacji Sąd w przedstawionym stanie sprawy co do zasady ujął tylko ten aspekt sprawy, który zostanie objęty poniższą oceną prawną. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jednym z postępowań nadzwyczajnych postępowania administracyjnego uregulowanym w art. 156 - art. 159 k.p.a. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa i która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ, do którego wpływa wniosek o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego zobowiązany jest zatem w pierwszej kolejności zbadać - czy wniosek ten pochodzi od strony. Inaczej ujmując, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, o ile nie jest prowadzone z urzędu, może być wszczęte tylko na wniosek uprawnionego podmiotu, czyli tego, który legitymuje się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepisy regulujące zasady postępowania nadzorczego na jego użytek nie dają bowiem innej definicji strony, niż zawartej w art. 28 k.p.a. (wyrok NSA z 17 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2229/13, publ. Lex nr 1676017). W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przez osobę niebędącą stroną, organ administracji publicznej powinien – na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. - wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (pod. wyrok NSA z 18 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1504/11, publ. Lex nr 1360804; wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3522/15, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zaś, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpiła osoba, która nie wykazała interesu prawnego i mimo to postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte - winno ono być na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe - umorzone. Wniosek podmiotu niebędącego stroną postępowania nie może być załatwiony tak jak to nakazuje art. 104 k.p.a. - co do istoty, ale odmiennie (wyrok WSA w Poznaniu z 6 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 312/16, publ. Lex nr 2087437). Odmowa ma zastosowanie do sytuacji, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że jednostka wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego. W sytuacji, gdy stwierdzenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności jego ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie (wyrok NSA z 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 725/05, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W zależności zatem od tego czy ustalenie braku przymiotu strony jest oczywiste, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a k.p.a. - postanowienie o odmowie wszczęcie postępowania, albo na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - decyzja o umorzeniu postępowania (wyrok WSA w Poznaniu z 6 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 312/16, publ. Lex nr 2087437). W takiej sytuacji, nie ma przeszkód, aby organ, gdy dostrzeże występowanie w kwestionowanej decyzji którejś z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., wszczął z urzędu postępowanie o stwierdzenie jej nieważności. Zaś brak wszczęcia tego postępowania z urzędu oznacza jedynie, że organ administracji nie dopatrzył się zaistnienia podstaw do podjęcia takiego działania. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, o tym kto ma przymiot strony, rozstrzyga więc norma ogólna zawarta w art. 28 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Oznacza to, że nie wystarczy wnieść podania we własnej sprawie, aby uruchomić postępowanie administracyjne lub być przekonanym o swoim statusie strony i żądać udziału w postępowaniu już prowadzonym, aby stać się stroną postępowania. O charakterze strony nie może decydować jedynie jej wola. Pojęcie "interesu prawnego", choć niezdefiniowane ustawowo, to wielokrotnie było przedmiotem rozważań zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądownictwa administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2004r. (sygn. akt OSK 919/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/92 i Lex 156685) uznał, że "istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa, na podstawie której określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem". Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie – o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy (wyrok NSA z 14 kwietnia 2000r., sygn. akt III SA 1876/99). W orzecznictwie podkreśla się również, iż interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, bezpośredni, realny, niehipotetyczny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (wyroki NSA: z 17.04.2007r., sygn. akt I OSK 755/06, publ. Lex nr 337023; z 2.02.1996r., sygn. akt IV SA 846/95, publ. OSP 1997/4/83; z 8.10.1987r., sygn. akt IV SA 498/87, publ. GAP 1988, nr 16; wyrok WSA w Warszawie z 28.10.2005r., sygn. akt IV SA/Wa 1321/05, publ. Lex nr 217393). Innymi słowy mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z 28.12.2007r., sygn. akt I OSK 1387/07, publ. Lex nr 365847). Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83; wyrok NSA z 25 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 585/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Żądania stwierdzenia nieważności nie może skutecznie wywieść jednostka, która nie wykaże interesu prawnego lub obowiązku w podważeniu mocy prawnej decyzji ze względu na naruszenie jej interesu prawnego (wyrok NSA z 1 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1589/14, publ. Lex nr 2037412). W przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zasadą jest, że stroną, a zarazem podmiotem, który może żądać jego wszczęcia jest - co do zasady - osoba, która była uznana za taką stronę w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym. Może zdarzyć się również, że podmiot, który nie był uznany za stronę w postępowaniu zwykłym, będzie miał taki status w postępowaniu nadzwyczajnym. Kwestię tę należy zatem badać zawsze indywidualnie, odpowiadając na pytanie, jakiego interesu - prawnego czy faktycznego mogą dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok NSA z 25 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 585/10, publ. Lex nr 1081597; wyrok NSA z 13 października 2003 r., publ. ONSA 2004/1/3; wyrok NSA z 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1819/07, publ. Lex nr 538602; wyrok WSA w Gdańsku z 27 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 633/12, publ. Lex nr 1311368). Inaczej ujmując, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Z przedstawionego stanu sprawy i akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie ustawy, parki narodowe będące państwowymi osobami prawnymi nabywają z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oddanych dotychczas w trwały zarząd parków narodowych będących państwowymi jednostkami budżetowymi oraz własność położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali. Powyższe nabycie potwierdza w drodze decyzji właściwy wojewoda, a decyzja ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej, stanowiąc decyzję deklaratoryjną.

Stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 7 ww ustawy jest Skarb Państwa jako właściciel mienia oraz park narodowy, na którego rzecz wydawana jest decyzja uwłaszczeniowa. Inny podmiot może być stroną takiego postępowania, jeśli wykaże tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia. Powyższe dotyczy również postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Strona skarżąca takim tytułem się nie wykazała.

Skarżąca Spółka swój interes w rozumieniu art. 28 k.p.a. we wszczęciu postępowania nieważnościowego w odniesieniu do kwestionowanych decyzji Wojewody [...] wywodzi z faktu wytoczenia przez nią procesu [...] Parkowi Narodowemu przed Sądem Rejonowym w [...], na co wskazuje we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji, jak również z faktu bycia stroną postępowania zwykłego, co zostało podniesione przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu [...] marca 2019r.( z kwestionowanych decyzji powyższe nie wynika).

Wskazać jednak należy, że wyprowadzenie interesu prawnego może nastąpić na podstawie normy materialnej prawa administracyjnego, na której podstawie organ administracji publicznej rozstrzyga lub rozstrzygnął sprawę. Nie ma uzasadnienia dla wyprowadzenia interesu prawnego z odrębnego rodzaju regulacji prawnej, która nie pozostaje w związku z normą materialnego prawa administracyjnego regulującą treść działania organu administracji publicznej w sprawie będącej przedmiotem postępowania. To ograniczenie podmiotowe nie daje podstaw do wyprowadzenia z przepisów Kodeksu cywilnego regulujących dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych interesu prawnego skarżącej w niniejszym postępowaniu.

Podnoszone przez skarżącą kwestie roszczeń, których źródłem jest ustawa kodeks cywilny, pozostają poza przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie nieważności, tym samym nie mogą stanowić źródła interesu prawnego skarżącej w sprawie.

Wszystko to doprowadziło Sąd do uznania, że postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte z rażącym naruszeniem art. 157 § 2 K.p.a., albowiem wszczęcie przedmiotowego postępowania nie nastąpiło na wniosek strony, a dalej decyzje wydane w sprawie zostały skierowane do skarżącej nie mogącej być stroną w sprawie. Skarżącej nie można było bowiem skutecznie przypisać przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. dającego uprawnienie do skutecznego żądania działania organu ze względu na swój interes prawny.

Wobec zakwestionowania przez Sąd legalności wydanych w postępowaniu nieważnościowym decyzji od strony podmiotowej, poza rozważaniami Sądu pozostała zasadność odmowy stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji Wojewody [...] z powodu braku stwierdzenia wydania ich z rażącym naruszeniem prawa.

Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w punkcie drugim sentencji wyroku Sąd umorzył postępowanie administracyjne uznając, że stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli Sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z § 3 w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.