Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 286/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a i 2b
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 189/18 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji danych ewidencyjnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 189/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. T. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji danych ewidencyjnych.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. K. T., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. S. i R. T., zwróciła się do Starosty Tatrzańskiego z wnioskiem o "dokonanie zmian w ewidencji geodezyjnej nieruchomości położonej w Z., w rejonie ulicy [...], obecnie składającej się z działek o numerze ewidencyjnym [...], [...], [...] oraz [...] z późniejszym podziałem na działki [...], [...], wszystkie w obrębie [...], poprzez ich wykreślenie, a które powstały z podziału działek ewidencyjnych nr [...] i [...] obie w obrębie [...]".

W uzasadnieniu wskazała m.in., że decyzja Burmistrza Miasta Zakopane, w oparciu o którą nastąpił podział działek nr [...] i [...] odpowiednio na działki nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] i nr [...] została unieważniona i nie funkcjonuje w obrocie prawnym, co uzasadnia usunięcie z obiegu prawnego działek powstałych w wyniku tego podziału.

Starosta Tatrzański decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], orzekł o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych operatu ewidencji gruntów i budynków obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., że aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków, polegająca na wykreśleniu powstałych z podziału działek ewidencyjnych, jest niemożliwa do zrealizowania, gdyż doprowadziłaby do sytuacji w której powstały obszar gruntu (działka ewidencyjna przed podziałem) byłby niejednorodny pod względem prawnym, co jest sprzeczne z definicje] działki ewidencyjnej, zawartą w § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034).

Odwołanie od tej decyzji wniosła K. T., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. S. oraz R. T.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dacie złożenia przez wnioskodawców żądania, w jednostce rejestrowej [...] operatu ewidencji gruntów i budynków obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], figurowały działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...]ha oraz nr [...] o pow. [...]ha, a jako ich właściciele ujawnieni byli K. T., R. T. i A. S. Dane te w zakresie podmiotowym, odnośnie działki nr [...] były zgodne z zapisami prowadzonej dla tej działki księgi wieczystej nr [...]. Z kolei dla działki nr [...] prowadzona była księga wieczysta nr [...], gdzie jako właściciel figurował R. P.

W jednostce rejestrowej [...] figurowały działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...]ha oraz nr [...] o pow. [...]ha, a jako ich właściciel ujawniona była G. Sp. z o.o. W zakresie podmiotowym, informacje dotyczące ww. działek, były zgodne z zapisami prowadzonej dla nich księgi wieczystej nr [...].

W jednostce rejestrowej [...] figurowała działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...]ha, a jako ich właściciela ujawniono S. Sp. z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna w R. Działka nr [...] objęta była księgą wieczystą nr [...], w której jako właściciel, figurowała S. Sp. z o.o. Sp. komandytowa.

Jak wyjaśnił organ wyżej wymieniony stan został ukształtowany w następujący sposób: działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] podzieliły się odpowiednio na działki nr [...] i nr [...] oraz nr [...] i nr [...], wszystkie położone w obrębie [...] - zmiana nr [...] z dnia 8 czerwca 2004 r. Podstawę ww. zmiany, stanowiła prawomocna decyzja Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] lutego 2004 r. oraz stanowiące załącznik do decyzji, opracowanie geodezyjne z dnia 16 stycznia 2004 r., przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem ewidencyjnym [...].

Następnie zmianą z dnia 9 listopada 2004 r., której podstawą był akt notarialny - umowa zamiany z 25 czerwca 2004 r., rep. A nr [...], w jednostce rejestrowej [...] gdzie jako właściciel wpisany był R. P., wykreślono działkę nr [...] oraz dopisano działkę nr [...]. Natomiast w jednostce rejestrowej [...] gdzie jako właściciele ujawnieni byli: K. T., A. S. i R. T., wykreślono działkę nr [...] i dopisano działkę nr [...].

Kolejną zmianą z dnia 8 maja 2008 r. do bazy danych ewidencyjnych, wprowadzono podział działki nr [...], na działki nr [...] i nr [...]. Podstawę ww. zmiany, stanowiła prawomocna decyzja Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] września 2007 r. oraz stanowiące załącznik do decyzji opracowanie geodezyjne z 24 września 2007 r., przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem ewidencyjnym [...].

Kolejną zmianą z dnia 24 lutego 2012 r., na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży [...] z dnia 17 listopada 2010 r., w jednostce rejestrowej [...], w której figurowały działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] a jako właściciel ujawniony był R. P., wykreślono działki nr [...] i nr [...], a następnie utworzono dla nich nową jednostkę rejestrową nr [...], gdzie jako właściciela wpisano "V." Sp. z o.o. z siedzibą w L.

Kolejną zmianą z dnia 21 marca 2014 r., na podstawie aktu notarialnego przeniesienia własności Rep. A nr [...] z dnia 30 marca 2012 r., w jednostce rejestrowej [...] w której figurowały działki nr [...] i nr [...], w miejsce R. P. wpisano S. Sp. z o.o. Sp. komandytowo - akcyjna w R. Spółka ta przekształciła się następnie w S. Sp. z o.o. Sp. komandytową z siedzibą w R. (co ujawniono w KW [...], na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS nr [...] z dnia 30 stycznia 2014 r.). Następnie na podstawie umowy przeniesienia własności w celu zwolnienia ze zobowiązania, nr rep. [...] z dnia 18 stycznia 2017 r., jako właściciel m.in. działki ewidencyjnej nr [...] w ww. księdze wieczystej, jako właściciel ujawniona została S. Sp. z o.o. z siedzibą w R.

Kolejną zmianą z dnia 27 listopada 2014 r., na podstawie aktu notarialnego umowy przejęcia długu i przeniesienia własności [...] z dnia 31 października 2014 r., w jednostce rejestrowej nr [...], w której figurowały działki nr [...] i nr [...] w miejsce właściciela - "V." Sp. z o.o. z siedzibą w L., wpisano G. Sp. z o.o. z siedzibą w R.

Kolejną zmianą z dnia 27 grudnia 2016 r., na podstawie aktu notarialnego - umowy przeniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w zamian za zwolnienie z długu z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...] w jednostce rejestrowej [...] w której figurowały działki nr [...] i nr [...], w miejsce właściciela G. Sp. z o.o., wpisano G. Sp. z o.o. spółka jawna.

Kolejną zmianą z dnia 29 grudnia 2016 r., na podstawie odpisu z księgi wieczystej nr [...] z dnia 8 grudnia 2016 r. w jednostce rejestrowej [...] w miejsce właściciela G. Sp. z o.o. spółka jawna, wpisano C. Spółka Jawna.

Kolejną zmianą z dnia 8 lutego 2017 r. na podstawie aktu notarialnego umowy przeniesienia przedsiębiorstwa w celu zwolnienia ze zobowiązania, z 30 grudnia 2016 r., nr [...] w jednostce rejestrowej gruntu [...] w miejsce właściciela C. Spółka Jawna, wpisano K. Sp. z o.o. z siedzibą w R.

Sąd Rejonowy w Zakopanem I Wydział Cywilny, wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt I C 3/12 orzekł, że umowa zamiany działek ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb [...] zawarta w dniu 25 czerwca 2004 r., aktem notarialnym Rep. A nr [...], jest nieważna w całości. W dacie wydania ww. wyroku, działka nr [...] obr. [...] figurowała w jednostce rejestrowej [...], w której jako właściciel wpisana była G. Sp. z o.o. Natomiast działka nr [...], figurowała w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako właściciele ujawnieni byli: K. T., R. T. i A. S. W związku z ww. wyrokiem, w dniu 21 marca 2017 r., zmianą nr [...], na podstawie zawiadomienia [...], z jednostki rejestrowej [...] usunięto działkę ewidencyjną nr [...] obręb [...] i założono dla niej nową jednostkę rejestrową [...], w której jako właściciela, ujawniono R. P.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, realizując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2163/14, postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., nr [...], stwierdziło nieważność postanowienia Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] maja 2003 r. opiniującego wstępny projekt podziału działki nr [...] oraz działki nr [...]. Natomiast realizując wyrok NSA z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1594/14, decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta Zakopane z [...] lutego 2004 r., zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, które uzasadniałyby podjęcie rozstrzygnięcia w trybie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie wskazał, że organ I instancji, powinien był wezwać wnioskodawców, do sprecyzowania żądania zawartego w ich piśmie z dnia 2 grudnia 2016 r. Pomimo, że w jego treści, domagali się oni wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków, zmiany o charakterze przedmiotowym (wykreślenia działek powstałych w wyniku podziału działek nr [...] i nr [...]), to powołanie się przez nich, na wyrok unieważniający umowę zamiany działek nr [...] i nr [...], sugeruje, że ich intencją mogła być również zmiana o charakterze podmiotowym, polegająca na przywróceniu w ewidencji wpisów dotyczących prawa własności jakie obowiązywały przed zawarciem tej umowy i podziałem działek nr [...] i [...]. Powyższe uchybienie, nie było jednak decydujące dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ze względu na okoliczności faktyczne i prawne sprawy, wprowadzenie do ewidencji zarówno ww. zmiany przedmiotowej jak i podmiotowej nie było możliwe.

Kolejno organ wskazał, że na podstawie ostatecznej decyzji SKO w Nowym Sączu z dnia [...] września 2016 r., stwierdzono nieważność decyzji Burmistrza Miasta Zakopane z [...] lutego 2004 r. zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. Pomimo, że z treści ww. decyzji, nie wynika wprost które dane ewidencyjne i w jaki sposób należy zmienić, to w przypadku zmiany przedmiotowej jedynym sposobem jej realizacji, jest wykreślenie działek ewidencyjnych powstałych w wyniku ww. podziału i przywrócenie widniejących w niej przed podziałem działek nr [...] i nr [...]. Jednakże, jak słusznie wskazał organ I instancji, z tego rodzaju zmianą o charakterze przedmiotowym, nieodłącznie wiąże się również konieczność dokonania zmiany o charakterze podmiotowym, a więc ujawnienia w ewidencji, właścicieli nowo utworzonych działek.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, dokonując w ewidencji gruntów i budynków takiego rodzaju zmiany, należy jednak zwrócić uwagę, że każda nowoutworzona działka ewidencyjna, musi spełniać wymogi wskazane w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który zawiera definicję działki ewidencyjnej. Z ww. przepisu wynika m.in., że w granicach jednej działki nie mogą znaleźć się obszary gruntu, stanowiące własność różnych osób.

Po drugie, organ ewidencyjny, rejestruje w ewidencji gruntów i budynków, jedynie te stany prawne, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i wynikają z potwierdzających je dokumentów. Nie jest on natomiast uprawniony, do rozstrzygania sporów dotyczących tego, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, jeśli nie jest to możliwe do ustalenia na podstawie przedłożonych dokumentów.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wyjaśnił, że realizacja opartego na ww. decyzji SKO wniosku stron, poprzez wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków, działek powstałych na skutek podziału i przywrócenie działek nr [...] i nr [...], nie było możliwe, gdyż spowodowałoby to powstanie działek, niejednorodnych pod względem prawnym.

W przypadku działki nr [...] w jej skład wchodziłyby obszary gruntu, składające się z aktualnie istniejących działek nr [...] i nr [...], które stanowią odrębne przedmioty własności. Działka nr [...] po przywróceniu nie mogłaby zostać z tego powodu ujawniona, jako współwłasność dotychczasowych właścicieli tych działek. W księdze wieczystej nr [...] jako właściciele działki nr [...] ujawnieni są bowiem K. T., R. T. oraz A. S., natomiast w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel działki nr [...] ujawnione jest K. Sp. z o.o. z siedzibą w R. Spółka ta stała się właścicielem ww. działki na skutek obrotów które nastąpiły po podziale działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], a następnie zawarciu ww. umowy zamiany działek nr [...] i nr [...] pomiędzy wnioskodawcami, którzy pierwotnie byli właścicielami działki [...] a R. P. właścicielem działki nr [...].

Wnioskodawcy wskazali, co prawda, na wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem stwierdzający nieważność ww. umowy zamiany, jednak nie przesądza to, w ocenie organu odwoławczego, o automatycznym powrocie prawa własności działki nr [...] do wnioskodawców (co umożliwiłoby przywrócenie działki nr [...] jako jednorodnej prawnie). Wyrok unieważniający umowę zamiany, zapadł bowiem 17 lutego 2015 r., natomiast po zawarciu umowy zamiany działek (25 czerwca 2004 r.), a przed wydaniem ww. wyroku, miał miejsce obrót działką nr [...].

Organ, powołując się na art. 5 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r., poz. 1007) wyjaśnił, że pomimo unieważnienia umowy zamiany działek nr [...] i nr [...], zarówno obrót działką dokonany przez R. P., jak i kolejne mające miejsce obroty, mogły być skuteczne prawnie, ze względu na obowiązującą wówczas treść księgi wieczystej. Dopóki wnioskodawcy, w odrębnym postępowaniu przed sądem cywilnym (np. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym) nie ustalą, że prawo własności działki nr [...] na skutek unieważnienia ww. umowy zamiany, powróciło do nich i nie ujawnią go w księdze wieczystej, organ ewidencyjny nie może o tym samodzielnie przesądzić. Powyższe uniemożliwia natomiast przywrócenie działki ewidencyjnej nr [...], ze względu na jej niejednorodność prawną.

Na marginesie Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie wskazał, że w przypadku działki nr [...] wyrok unieważniający umowę zamiany stanowił podstawę do przywrócenia w księdze wieczystej wpisu prawa własności, na rzecz R. P., ponieważ działka ta od czasu zamiany nie podlegała obrotowi prawnemu, zatem instytucja rękojmi, nie mogła mieć wobec niej zastosowania. Wpis w księdze wieczystej, stanowił natomiast podstawę do aktualizacji wpisu, dotyczącego prawa własności działki nr [...] w ewidencji gruntów i budynków.

W przypadku działki nr [...], jej przywrócenie nie jest możliwe z analogicznych powodów. Po podziale działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] nastąpił kolejny podział, w wyniku którego działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...]. Obecnie więc dawna działka nr [...], odpowiada działkom nr [...], nr [...] i nr [...] (należy przy tym zauważyć, iż w obrocie prawnym, w dalszym ciągu funkcjonuje ww. decyzja Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] września 2007 r., zatwierdzająca podział działki nr [...]). Wszystkie ww. działki stanowią odrębne przedmioty własności, gdyż jak zostało to przedstawione powyżej, podlegały one obrotowi prawnemu i obecnie należą do różnych właścicieli. W odróżnieniu od działki nr [...] obrót ten nie jest jednak kwestionowany w oparciu o orzeczenia sądów lub innych organów. Tym samym przywrócenie działki nr [...] również wiązałoby się z powstaniem działki niejednorodnej prawnie, w której skład wchodziły by obszary gruntu, stanowiące odrębne przedmioty własności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. T. zarzuciła naruszenie:

1) art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

2) art. 365 § 1 K.c.;

3) art. 22 ust. 2, art. 24 ust. 2a pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne;

4) art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę wskazał, że konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] lutego 2004 r. zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] są nie tylko zmiany o charakterze przedmiotowym (zmiany działek ewidencyjnych), ale także i nieodłącznie z tym związane zmiany o charakterze podmiotowym obejmujące właścicieli nowo utworzonych działek. W takim stanie rzeczy aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z żądaniem wnioskodawców musiałaby polegać na ujawnieniu danych pierwotnych, istniejących przed podziałem, poprzez wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków, działek powstałych na skutek podziału i "przywróceniu" działek nr [...] i nr [...]. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób zasadny i przekonywujący wykazały, że nie byłoby to możliwe.

Sąd, powołując się na stanowisko organów, podkreślił że w księdze wieczystej nr [...] jako właściciele działki nr [...] ujawnieni są K. T., R. T. oraz A. S., natomiast w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel działki nr [...] ujawnione jest K. Sp. z o.o. z siedzibą w R., która to Spółka stała się właścicielem ww. działki na skutek obrotów które nastąpiły, co ważne, po podziale działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], a następnie zawarciu ww. umowy zamiany działek nr [...] i nr [...] pomiędzy wnioskodawcami, którzy pierwotnie byli właścicielami działki [...] a R. P. właścicielem działki nr [...] (ustaleń w tym względzie dokonał nawet Sąd Rejonowy w Zakopanem I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I C 3/12). Już z tego wynika, że działka nr [...], w której skład wchodziłyby obszary gruntów działek nr [...] i [...] należy do różnych właścicieli. Odwrócenie więc tego stanu spowodowałby tak naprawdę konieczność ustalenia prawa własności, czego czynić organom ewidencyjnym nie wolno.

Zwrócono przy tym uwagę, że wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem, stwierdzający nieważność umowy zamiany działek, nie przesądza jednak o automatycznym "powrocie" prawa własności działki nr [...] do wnioskodawców (co umożliwiłoby przywrócenie działki nr [...] jako jednorodnej prawnie). Orzeczenie to nie mogło więc stanowić wystarczającej podstawy do dokonania aktualizacji.

Zdaniem Sądu trafnie podnoszą organy, że wyrok unieważniający umowę zamiany, zapadł bowiem 17 lutego 2015 r., natomiast po zawarciu umowy zamiany działek (25 czerwca 2004 r.), a przed wydaniem ww. wyroku, miał miejsce obrót działką nr [...]. Prawidłowo więc wskazują organy na treść art. 5 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Oznacza to, że pomimo unieważnienia umowy zamiany działek nr [...] i nr [...], zarówno obrót działką dokonany przez R. P., jak i kolejne mające miejsce obroty, mogły być skuteczne prawnie, ze względu na obowiązującą wówczas treść księgi wieczystej.

W przypadku działki nr [...] wyrok unieważniający umowę zamiany stanowił podstawę do przywrócenia w księdze wieczystej wpisu prawa własności, na rzecz R. P., ponieważ działka ta od czasu zamiany nie podlegała obrotowi prawnemu, zatem instytucja rękojmi, nie mogła mieć istotnie wobec niej zastosowania. Wpis w księdze wieczystej, stanowił natomiast podstawę do aktualizacji wpisu, dotyczącego prawa własności działki nr [...] w ewidencji gruntów i budynków.

Z analogicznych względów Sąd uznał za niemożliwe przywrócenie działki nr [...]. Po podziale działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] nastąpił kolejny podział, w wyniku którego działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...]. Obecnie więc dawna działka nr [...], odpowiada działkom nr [...], nr [...] i nr [...] (zauważono, że w obrocie prawnym, w dalszym ciągu funkcjonuje decyzja Burmistrza Miasta Zakopane z [...] września 2007 r. zatwierdzająca podział działki nr [...]). Wszystkie ww. działki stanowią odrębne przedmioty własności, gdyż jak zostało to przedstawione powyżej, podlegały one obrotowi prawnemu i obecnie należą do różnych właścicieli. W odróżnieniu od działki nr [...] obrót ten nie jest jednak kwestionowany w oparciu o orzeczenia sądów lub innych organów. Tym samym przywrócenie działki nr [...] również wiązałoby się z powstaniem działki niejednorodnej prawnie, tak jak w przypadku działki nr [...], w której skład wchodziłyby obszary gruntu, stanowiące odrębne przedmioty własności.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. T., zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 183 § 2 pkt 3 P.p.s.a. poprzez pominięcie prawomocnych orzeczeń sądowych i wykonawczych organu administracyjnego, anulujących niezgodny z prawem geodezyjny podział działek nr [...] na działki [...] i [...] oraz działki [...] na działki [...] i [...], tym samym naruszenie normy "art. 24 ust. 2a pkt" oraz ust. 2b pkt 1 lit. c i d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101), tj. niewykonanie następujących prawomocnych orzeczeń:

a) pominięcie wyroku Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt I C 3/12, unieważniającego notarialną zamianę działek [...] i [...];

b) pominięcie dwóch wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2163/14 oraz I OSK 1594/14, stwierdzających nieważność podziałów działek [...] i [...];

c) pominięcie dwóch aktów wykonawczych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] września 2016 r. nr [...] oraz nr [...], stwierdzających nieważność decyzji podziałowych Burmistrza Miasta Zakopane z 2003 r. i z 2004 r., mających prejudycjalne znaczenie dla postępowań administracyjnych w zakresie dysponowania tymi nieruchomościami;

2) naruszenie zasady prawa obywateli do sądu, zapisanej w art. 45 Konstytucji RP, poprzez usankcjonowanie nie wykonania prawomocnych wyroków przez organ administracji publicznej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;

2) rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy;

3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm prawem przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2020 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z następujących urzędowych dokumentów:

1) zawiadomienia Starosty Tatrzańskiego z dnia 28 marca 2019 r. nr [...] o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych działki nr ew. [...], położonej w Z. obr. [...];

2) wypisu z rejestru gruntów z dnia 29 marca 2019 r. nr [...], dot. działki nr ew. [...] położonej w Z. obr. [...].

Powyższe dokumenty, w ocenie skarżącej kasacyjnie, stwierdzają, że działka nr [...] pozostaje we współwłasności skarżącej wraz z innymi podmiotami, odpada więc przesłanka, którą kierował się WSA w Krakowie w zaskarżonym wyroku, że wpis w ewidencji ma charakter jedynie deklaratoryjny, ponieważ wnioskowane dowody z dokumentów przesądzają stan prawny działki nr [...], co winno skutkować anulowaniem dalszych wtórnych podziałów.

Dopuszczenie wnioskowanego dowodu z dokumentów wyjaśnia istotną wątpliwość czy skarżąca jest współwłaścicielką działki nr [...], a przeprowadzenie dowodu nie przedłuży postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Podkreślić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania w przypadkach wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Podstawy skargi kasacyjnej w świetle art. 174 p.p.s.a. mogą stanowić: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga natomiast prawidłowego określenia zarzutów w treści samej kasacji i oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem strony skarżącej - uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna niespełniająca tych wymagań, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych ogranicza zakres kontroli kasacyjnej lub wręcz ją uniemożliwia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem zastąpić strony skarżącej w wyborze szczegółowo określonych przepisów, które mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. Podobnie Sąd kasacyjny nie powinien domyślać się intencji strony skarżącej i formułować za nią zarzutów pod adresem skarżonego wyroku ani ich precyzować, ale badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.

W skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty dotyczące wyłącznie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez pominiecie prawomocnych orzeczeń sądowych i "wykonawczych organu administracyjnego" anulujących niezgodny z prawem geodezyjnym podział działki nr [...] na działki [...] i [...] oraz działki [...] na działki [...] i [...] tym samym naruszenie norm art. 24 ust. 2a pkt (brak) oraz ust. 2b pkt 1 lit. c i d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła niewykonanie następujących prawomocnych orzeczeń: pominiecie wyroku Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt I C 3/12 unieważniającego notarialną zamianę działek [...] i [...], pominiecie dwóch wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2163/14 oraz I OSK 1594/14 "stwierdzających nieważność podziałów działek nr [...] i [...] położonych w Z. obręb [...]", pominiecie dwóch aktów wykonawczych SKO w Nowym Sączu z dnia [...] września 2016 r. nr [...] oraz nr [...], stwierdzających nieważność podziałów działek [...] i [...] położonych w Z., oraz nieważność postanowienia w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału działek, co prowadzi do naruszenia zasady prawa obywateli do sądu wynikającej z art. 45 Konstytucji RP.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności wskazać, że zarzut dotyczący naruszenia art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. jest w sposób oczywisty niezasadny. Jak wskazano na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania w przypadkach wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Przepis ten zawiera enumeratywne wyliczenie przyczyn nieważności postępowania, które można podzielić na dwie grupy. Pierwsza grupa to wypadki rozpoznania skargi przez wojewódzki sąd administracyjny mimo braku przesłanek procesowych, kiedy skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1, 4 i 5 p.p.s.a. Są to przyczyny nieważności wymienione w art. 183 § 2 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a. W drugiej grupie przyczyn nieważności znajdują się rażące wadliwości postępowania przed sądem pierwszej instancji wymienione w art. 183 § 2 pkt 4, 5 i 6 p.p.s.a. Wystąpienie przesłanek nieważności z pierwszej grupy będzie skutkowało obowiązkiem uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 189 p.p.s.a. i odrzuceniem skargi, zaś w pozostałych przypadkach sąd ten na podstawie art. 185 § 1 albo na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 186 p.p.s.a. uchyli zaskarżone orzeczenie i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Zgodnie z powołanym w skardze art.183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi: jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona. Przesłanka nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. dotyczy powagi rzeczy osądzonej, z którą mamy do czynienia, jeżeli w sprawie uprzednio już osądzonej prawomocnym wyrokiem oraz w sprawie później wniesionej występuje tożsamość rozstrzygnięcia. Tożsamość sprawy osądzonej ze sprawą już rozstrzygniętą prawomocnie ma miejsce, gdy w sprawach tych istnieje tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa, tzn. gdy sprawa dotyczy tych samych podmiotów oraz tego samego stosunku administracyjnoprawnego na tle tego samego co uprzednio stanu faktycznego. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem w tej samej sprawie, tj. aktualizacji danych ewidencyjnych operatu ewidencji gruntów i budynków obręb [...] jednostki ewidencyjnej [...] w zakresie działek ewid. nr [...], [...], [...], [...] i [...] nie toczyło się postępowanie wcześniej wszczęte przed sadem administracyjnym, jak również sprawa taka nie została już prawomocnie osądzona. Powołane przez skarżącą kasacyjnie dwa wyroki NSA z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1594/14 i sygn. akt I OSK 2163/14 dotyczą innych przedmiotowo spraw niż przedmiot sprawy w niniejszym postępowaniu. Mianowicie w sprawie I OSK 1594/14 NSA wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K. T., uchylił wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1253/13 oraz zaskarżoną decyzję SKO w Nowym Sączu z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję SKO w Nowym Sączu z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] lutego 2004 r. orzekającej o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr [...] stanowiącej współwłasność: K. T. w 1/4 części, A. T. w 1/4 części i R. T. w 1/2 części, oraz działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność R. P. Natomiast w sprawie I OSK 2163/14 NSA wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K. T., uchylił wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 128/14 oraz zaskarżone postanowienie SKO w Nowym Sączu z dnia [...] listopada 2013 r. i utrzymane w nim mocy postanowienie SKO w Nowym Sączu z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] maja 2003 r. w przedmiocie pozytywnego zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości składających się z działek [...] i [...] jako zgodnych z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z powyższych wyroków NSA w sprawie I OSK 1594/14 i w sprawie I OSK 2163/14 wynika, że przedmiot tych spraw dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji i postanowienia, a nie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów, a to oznacza, że zarzut dotyczący naruszenia art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. jest oczywiście bezzasadny.

W skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., który jak wskazano wyżej jest bezprzedmiotowy powiązano z naruszeniem norm art. 24 ust. 2a pkt (brak) oraz ust. 2b pkt 1 lit. c i d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Odnosząc się do tego zarzutu, to w pierwszej kolejności należy przypomnieć treść wskazanych przepisów. Art. 24 ust. 2a stanowi, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: pkt 1 z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów o których mowa w art. 23 ust. 1 - 4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; pkt 2 na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Natomiast autor skargi kasacyjnej wskazał tylko na naruszenie "art. 24 ust. 2a pkt" bez powołania, doprecyzowania która część tego przepisu jest przedmiotem zarzutu. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej nie spełnia wymogów prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, a w konsekwencji nie pozwala na odniesienie się do tego zarzutu.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c i d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. Naruszenia tych przepisów skarżący kasacyjnie upatrywał w niewykonaniu prawomocnych wyroków, tj. wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1594/14 i sygn. akt I OSK 2163/14, o których była wcześniej mowa w kontekście naruszenia art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., oraz wyroku Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt I C 3/12, w którym Sąd orzekł, że umowa zamiany działek ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb [...] zawarta w formie aktu notarialnego w dniu 25 czerwca 2004 r. jest nieważna. Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że kwestia ta była już przedmiotem rozważań i oceny prawnej dokonanej przez organy administracji w zaskarżonej decyzji, a następnie była przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który rozpoznając skargę dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji i w sposób poprawny odniósł się do powyższej kwestii, a ze stanowiskiem tym zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że nie każde prawomocne orzeczenie sądu może być podstawą do dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. O tym, czy orzeczenie sądu może być podstawą do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków decyduje zarówno przedmiot sprawy w którym orzeczenie zapadło, jak i merytoryczna treść samego orzeczenia. Powołane wyroki NSA miały charakter kasatoryjny, uchylały bowiem wyroki Sądu pierwszej instancji oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału działek. W wyniku tych wyroków sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie opinii projektu podziału działek wróciły do organu, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, które ponownie rozpoznawało te sprawy. Powyższe wskazuje, że treść wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ukształtowała stanu prawnego spornych nieruchomości, stąd też wyroki te nie mogły być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast po wydaniu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu prowadząc ponownie postępowanie decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości składającej się z działki ewid. nr [...] stanowiącej współwłasność: K. T. w 1/4 części, A. T. w 1/4 części i R. T. w 1/2 części oraz działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność R. P., a także postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] stwierdziło nieważność postanowienia Burmistrza Miasta Zakopane z dnia [...] maja 2003 r. w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału działek. Z kolei wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt I C 3/12 Sąd Rejonowy w Zakopanem orzekł, że umowa zamiany działek ewidencyjnych nr [...] i [...] (powstałych na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2004 r.) zawarta pomiędzy współwłaścicielami działki nr [...] a R. P. właścicielem działki nr [...] w formie aktu notarialnego w dniu 25 czerwca 2004 r. jest nieważna. Wskazana wyżej decyzja SKO z dnia [...] września 2016 r. oraz postanowienie SKO z dnia [...] września 2016 r., a także wyrok Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 17 lutego 2015 r., nie mogły być podstawą ujawnienia w ewidencji stanu prawnego jaki istniał przed podziałem działek nr [...] i [...]. Organy w sposób szczegółowy i prawidłowy wyjaśniły, że po zawarciu umowy zamiany w dniu 25 czerwca 2004 r., kilkakrotnie dochodziło do obrotu prawnego działkami, w tym działką nr [...], kolejne zmiany dotyczące właściciela (w miejsce R. P.) były wpisywane w księdze wieczystej. W czasie rozpoznawania niniejszej sprawy o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i wydawania decyzji przez organy administracji, zmianą z dnia 8 lutego 2017 r. w miejsce właściciela C. Spółka Jawna wpisane było K. Sp. z o.o. z siedzibą w R. Rację mają zatem organy i Sąd pierwszej instancji, iż organy ewidencyjne nie są uprawnione do ustalania stanu prawnego nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ust. 1 domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawny, ust. 2 domniemywa się, że prawo wykreślone nie istnieje. Zasada domniemanie jawności materialnej ksiąg wieczystych ma charakter bezwzględnie obowiązujący, stąd też organy związane były treścią księgi wieczystej.

Natomiast to domniemanie może być obalone w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych), albo w innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia. Celem art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest przyznanie ochrony procesowej osobie, której interesy mogą być naruszone w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Osoba ta może żądać ustalenia takiej niezgodności w drodze procesu sądowego, a następnie jej usunięcia w drodze postępowania wieczystoksięgowego. Wpis takiej osoby do księgi wieczystej jako właściciela nieruchomości będzie podstawą do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

W piśmie z dnia 15 stycznia 2020 r. skarżąca kasacyjnie wnosiła o dopuszczenie dowodu z dokumentu, tj. zawiadomienia Starosty Tatrzańskiego z dnia 28 marca 2019 r. o wprowadzeniu zmian w danych ewidencyjnych dotyczących działki nr [...], oraz wypisu z rejestru gruntów z dnia 29 marca 2019 r. dotyczącego działki nr [...], z dokumentów tych wynika, że działka nr [...] pozostaje we współwłasności skarżącej z innymi podmiotami, odpada więc przesłanka, którą kierował się WSA w Krakowie w zaskarżonym wyroku, że wpis w ewidencji ma charakter jedynie deklaratoryjny, podczas gdy wnioskowane dokumenty przesądzają stan prawny.

Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił dowód z wnioskowanych wyżej dokumentów. Przedłożone dokumenty potwierdzają jednak stanowisko organów i Sądu, a nie skarżącej kasacyjnie. To nie przedłożone dokumenty przesądzają o stanie prawnym działki nr [...], ale treść księgi wieczystej. W księdze wieczystej [...], która obejmuje działki nr [...], [...], [...] jako właściciele wpisani są: K. T. w 1/4, A. S. w 1/4, R. T. w 1/2 części, w oparciu o treść księgi wieczystej, organ ewidencyjny w drodze czynności materialnotechnicznej dokonał zmiany w ewidencji gruntów, na którą powołuje się skarżąca kasacyjnie. Podkreślić należy, że ten stan prawny dotyczący działki nr [...] ujawniony został w księdze wieczystej, już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.