Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 223/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1565
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2018 r. sprawy ze skargi W.A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych oraz zalesienia gruntów innych niż rolne uchyla zaskarżoną decyzję w całości.


UZASADNIENIE

Skarżący W.A. (dalej zwany Stroną, Skarżącym) – działający poprzez swojego pełnomocnika złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

W dniu [...].01.2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wobec Strony wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesienia gruntów innych niż rolne w łącznej wysokości 16.568,40 zł.

Decyzja ta została wydana m.in. na podstawie : art. 29 ust. 1,2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm), w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1856) oraz w związku z § 18 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "zalesianie gruntów rolnych oraz gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r. poz.1565 ze zm.) – dalej zwane Rozporządzeniem ZGR, art. 73 ust. 1,3,4,5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/203 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.); Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 , t. 44, str.243 ze zm.), art. 80 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Komisji (WE Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r. str. 65), art. 5 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady 9WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasad wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25 str. 8 z 28.01.2011r ze zm.).

W przedmiotowej decyzji organ stwierdził, że uwagi na zmniejszenie powierzchni uprawy leśnej, na której powinien być realizowany program zalesieniowy, Skarżący nie dotrzymał w części podjętego 15-letniego zobowiązania.

Od przedmiotowej decyzji Strona złożyła odwołanie. W dniu [...] marca 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że w konsekwencji stwierdzonych w trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania premii zalesieniowej za 2015 r. faktów, ustalono że doszło do zmniejszenia powierzchni na której Strona zobowiązała się prowadzić uprawę leśną do dnia 10 lipca 2023r. Organ wskazał, że strona zobowiązała się przeprowadzić uprawę leśną na powierzchni 5ha, natomiast w postępowaniu przeprowadzonym w 2015 r. uprawa leśna prowadzona była na obszarze 4,30 ha.

Organ wskazał, że w jego ocenie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo zastosował § 18 ust. 3 Rozporządzenia ZGR, zgodnie z którym w przypadku gdy uprawa leśna założona na gruntach rolnych została częściowo zlikwidowana przed upływem 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, a uprawa założona na gruntach innych niż rolne - przed upływem 5 lat od tego dnia, rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania wypłaconą do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, chyba że wystąpiły następujące wyjątkowe okoliczności, o których mowa w § 1 pkt 7. W świetle przedmiotowej regulacji płatność zalesieniowa podlega zwrotowi w przypadku m.in. zmniejszenia powierzchni zalesionych, na których powinien być realizowany program zalesieniowy, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do obszaru objętego zmniejszeniem. Z przepisu tego wynika, iż zmniejszenie obszaru zalesionego przesądza niejako o konieczności zwrotu pobranych wcześniej płatności. Uzasadniając powyższe w opinii organu sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania płatności w ramach programu zalesieniowego objętego zobowiązaniem 15-letnim lub dłuższym nie występuje tylko wówczas, gdy wspomniane płatności zostaną przyznane i wypłacone na podstawie decyzji administracyjnej, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Z sytuacją nienależnego pobrania płatności mamy do czynienia także w przypadku gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres 15 lat, tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. W § 18 ust. 3 Rozporządzenia ZGR brak jest zastrzeżenia, że dotyczy on tylko roku, w którym stwierdzono uchybienie (w niniejszym przypadku kontrola w roku 2015 wykazała mniejszą powierzchnię gruntu zalesionego niż ta objęta zobowiązaniem) - wręcz fakt, że zobowiązanie zalesieniowe jest zobowiązaniem wieloletnim prowadzi do uznania, że nie można odnosić obowiązku zwrotu płatności jedynie do roku, w którym stwierdzono uchybienie. Z reguły przecież - w sytuacji stwierdzenia uchybień w realizacji zobowiązania w określonym roku - do wypłaty już nie dojdzie, zatem obowiązek zwrotu może dotyczyć tylko wcześniejszych lat. Zdaniem organu skoro realizacja obowiązku rozciąga się na okres zobowiązania, to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania w latach poprzednich. Skoro wywiązywanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu ocenia się w perspektywie podjętego wieloletniego zobowiązania, to niedotrzymanie zobowiązania wieloletniego skutkuje obowiązkiem zwrotu pobranych kwot, również wypłaconych w latach wcześniejszych, przyznanych za realizację tego zobowiązania.

Dalej organ wskazał, że płatności zalesieniowe, które wymagają odzyskania i które otrzymał Skarżący dotyczą lat 2008 - 2014. W związku z powyższym w przypadku okoliczności związanych z możliwością odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności zalesieniowych zastosowanie mają regulacje wyrażone w trzech różnych aktach prawa wspólnotowego tj. art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (dla płatności z roku 2009), art. 80 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (dla płatności z roku 2010) oraz art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 (dla płatności z lat 2011 - 2014). Tym samym w niniejszej sprawie zastosowanie mają różne przepisy prawa, jednakże w istocie jednobrzmiące i odnoszące się do tych samych okoliczności.

Organ wskazał, że w sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności określone art. 73 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Przytoczone przepisy prawa określają, iż obowiązek zwrotu (...) nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie płatności zalesieniowe przekazywane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikały z pomyłki, o której mowa w art. 73 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Zgodnie z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu (...) nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Nadmienić należy, iż w Rozporządzeniach Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 65/2011 - zmieniającym w omawianym zakresie regulacje wyrażone w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - powyższe zapisy zostały usunięte jednakże w opinii organu odwoławczego należy w niniejszej sprawie zbadać czy obowiązek zwrotu płatności PRS nie uległ przedawnieniu.

W omawianym przypadku wypłata pomocy finansowej z tytułu zalesienia gruntu rolnego za lata 2008 - 2014, uznanych następnie w części za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniach: [...].07.2008r"[...].09.2009r., [...].01.2011r., w dniu [...].09.2011r., [...].10.2012r. [...].10.2013r. oraz [...].10.2014r. Natomiast pierwsze powiadomienie Strony o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło w dniem [...].09.2017r. tj. z dniem doręczenia zawiadomienia nr [...] o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych, a więc przed upływem dziesięciu lat od dnia wypłaty nie tylko pierwszej płatności zalesieniowej, ale też wszystkich pozostałych wypłacanych corocznie. Dodatkowo organ wskazał, że decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2018 r. została doręczona 30 stycznia 2018 r., czyli również przed upływem 10 lat. Wobec powyższego Skarżący został zawiadomiony o nieuzasadnionym charakterze płatności za lata 2008 - 2014 przed upływem dziesięciu lat od daty wskazanych płatności. W ocenie organu Strona nie wykazała, iż jej działanie nosiło cechy działania w dobrej wierze. Organ wskazał, że nie istnieje definicja ustawowa dobrej wiary. Według najprostszego określenia, dobra wiara oznacza stan psychiczny określonej osoby polegający na błędnym, ale usprawiedliwionym w danych okolicznościach mniemaniu o istnieniu jakiegoś prawa podmiotowego lub stosunku prawnego (A. Wolter, Prawo cywilne. Zarys..., s. 357). Na ogół przyjmuje się, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem "w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć" (A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys, s. 358). Jako zasadę stosowaną w przypadku braku odmiennej woli ustawodawcy należy jednak przyjąć, że już zwykłe niedbalstwo, czyli brak należytej staranności, wyklucza dobrą wiarę. Generalnie w obrocie prawnym nie można bowiem usprawiedliwiać niedbalstwa (komentarz do art. 7 Kodeksu Cywilnego w: B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak - Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX, 2009). Organ podkreślił, że to, czy w określonej sytuacji faktycznie występowała dobra wiara lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów związanych z daną sprawą i ich oceną. Obowiązujące bowiem przepisy nie zawierają żadnej definicji dobrej czy też złej wiary. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, których istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych. Okoliczności te nie mogą podlegać stałej i jednakowej ocenie według ustalonego schematu. Muszą być oceniane w realiach konkretnej spraw (vide: wyrok z dnia 16.10.2014 r. Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. sygn. akt 609/14) w odniesieniu do świadomości beneficjenta.

W ocenie organu nie można mówić o działaniu Skarżącego w dobrej wierze. Należy uznać, iż Skarżący był w pełni świadomy podjętego (na mocy § 4 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia ZGR) z dniem [...].07.2008 r. 15-letniego zobowiązania oraz konsekwencji wynikających z jego niedotrzymania. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności zalesieniowej podpisał oświadczenie, iż znane są mu zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego programu. Skarżący składając wniosek oświadczył własnoręcznym podpisem, iż znane są mu zasady przyznawania pomocy na zalesianie oraz iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wieloletnich z realizacji działania "Zalesianie gruntów rolnych (...)", jak również zobowiązał się m.in. do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez okres 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności ([...].07.2008 r.) na zalesianie oraz niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który miał wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych, jak również niezwłocznego informowania na piśmie o każdej zmianie stanu faktycznego powstałej w okresie trwania zobowiązań, w szczególności jeśli zmiana ta dotyczy wykorzystania gruntów i wielkości powierzchni. Oznacza to, iż wziąwszy pod uwagę fakt niedotrzymania podjętych zalesieniowych zobowiązań wieloletnich Wnioskodawca był świadomy charakteru otrzymanych płatności, jak również wiedział, iż w przypadku niedotrzymania zobowiązań konieczny będzie zwrot wypłaconych płatności zalesieniowych, zgodnie z regulacją wyrażoną w § 18 ust. 3 Rozporządzenia ZGR. W świetle powyższych faktów należy uznać, iż Wnioskodawca tym bardziej powinien dochować należytej staranności w zakresie dbania o własny interes poprzez doprowadzenie podjętych zobowiązań wieloletnich do czasu ich zakończenia. Tymczasem w roku 2015 kontrola na miejscu przeprowadzona na zalesionej działce wykazała, iż powierzchnia obszaru zalesionego wynosi 4,30 ha tj. o 0,70 ha mniej niż obszar objęty zobowiązaniem zalesieniowym (5,00 ha). Tym samym nie zostało dochowane podjęte z dniem [...].07.2007 r. zalesieniowe zobowiązanie wieloletnie, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia ZGR. Co istotne, Skarżący informował o szkodach w uprawie Leśniczego z Nadleśnictwa, a nie informował uprawnionego organu (Kierownik Biura Powiatowego ARiMR).

Mając na uwadze powyższe oraz materiał zgromadzony w rozpatrywanej sprawie organ stwierdził, że Strona nie wykazała, iż działała w dobrej wierze, a zatem nie można uznać, iż obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W ocenie organu nie zostały w sprawie spełnione przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności PRŚ wynikające art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Na mocy art. 1 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 2988/95, w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. Natomiast w myśl art. 3 ust. 1 akapit 1-4 Rozporządzenia nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary (...). Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 3 Rozporządzenia nr 2988/95 państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2. W ocenie organu okres przedawnienia dla spraw dotyczących płatności zalesieniowe wynosi 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika (art. 3 Rozporządzenia nr 2988/95), lub 3 lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła realizacja płatności na rzecz rolnika - art. 68 § 1 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201) w zw. z art. 29 ust. 7 Ustawy o Agencji. Okresem przedawnienia będzie okres dłuższy. W rozpatrywanej sprawie za czas dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika należy uznać datę stwierdzenia nieścisłości w materii mniejszego obszaru zalesionego niż objęty zobowiązaniem ([...].11.2015r.) albowiem to tam nastąpiło stwierdzenie rozbieżności w powyższym zakresie. Tym samym 4-letni okres przedawnienia upływa w dniu 24.11.2019r. Ponadto organ wskazał, że kwota nienależnie pobranych płatności zalesieniowych przez Stronę przekracza (również w rozbiciu na poszczególne lata płatności) równowartość kwoty 100 euro, a w związku z tym w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 28a Ustawy PROW.

Kwota nadmiernie pobranych przez Skarżącego płatności zalesieniowych za lata 2008 - 2014 wynosi łącznie 16 568,40 zł. Na przedmiotową kwotę składają się: część wsparcia finansowego wypłacona Stronie w pierwszym roku pomocy na zalesienie działki gatunkami liściastymi i iglastymi oraz na grodzenie działki, jak również części wypłacanych corocznie premii pielęgnacyjnych i zalesieniowych. Koniecznym jest również podkreślenie, iż powierzchnia zmniejszenia obszaru zalesionego - ustalona w trakcie kontroli na miejscu - stanowi podstawę do wyliczeń kwoty zwrotu. W decyzji dokonano wyliczenie i wytłumaczenie sposobu wyliczenia.

Organ odniósł się do stanowiska Skarżącego wskazującego na działalność bobrów jako przyczynę niszczenia sadzonych drzew, co w konsekwencji stało się przyczyną niedotrzymania zobowiązań wieloletnich. Organ wskazał, że ponieważ szkody wyrządzone przez bobry - co jak twierdzi Skarżący miało miejsce w niniejszej sprawie - mogą być traktowane jako działanie siły wyższej należy mieć na uwadze treść art. 47 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1974/2006. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wystąpienia w gospodarstwie skarżącego siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, winien on w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym uzyskał taką możliwość, wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłosić na piśmie powyższy fakt. Wobec okoliczności, iż skarżący w ogóle nie zgłosił do Biura Powiatowego ARiMR przypadku wystąpienia na swoich działkach siły wyższej, nie ma podstawy aby ewentualnie rozważać to, od jakiego dnia mógłby rozpocząć się bieg ww. dziesięciodniowego terminu. Podsumowując wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie, pomimo istnienia takiego obowiązku, skarżący nie poinformował organu o dewastacji części powierzchni zadeklarowanych działek na skutek ewentualnej siły wyższej. Tylko takie zgłoszenie złożone w wymaganym art. 47 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1974/2006 terminie mogłoby skutkować przyznaniem skarżącemu wnioskowanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pod warunkiem, że zgłoszona okoliczność mogłaby zostać uznana za siłę wyższą. Zgodnie z art. 28 ust. 4 Ustawy PROW pomoc i pomoc techniczna wypłacone beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej, nie podlegają zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w Rozporządzeniu nr 1974/2006 lub w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3.Uznanie więc wystąpienia siły wyższej (w sytuacji spełnienia wszystkich warunków tj. zgłoszenie wstąpienia, zachowanie terminu) może stanowić podstawę do odstąpienia od zwrotu płatności. Jednakże w niniejszym przypadku Skarżący nigdy nie wystąpił z takim zgłoszeniem. Skarżący - wykazując się dbałością o własne interesy- powinien kontrolować stan swoich działek i w przypadku zaobserwowania trwałej ich dewastacji, zgłosić ten fakt do organu zgodnie z ww. przepisem. Dodać należy, że skarżący musiał wiedzieć o ciążących na nim obowiązkach, o których mowa powyżej. Podpisując wniosek oświadczył bowiem, że znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem. Podpisując wniosek skarżący zobowiązał się również do niezwłocznego informowania ARiMR o każdej zmianie, jaka nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności objętych wnioskiem.

Wskazany 10 dniowy termin do zgłoszenia przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności jest terminem o charakterze materialnoprawnym. Materialnoprawny charakter mają bowiem terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Inaczej mówiąc, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Powołane w skardze argumenty Skarżącego nie mogą wpłynąć na inną ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Skarżący miał możliwość i obowiązek zgłoszenia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, lecz nie uczynił tego właściwemu organowi zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ wskazał również, iż postępowanie dotyczące przyznania płatności

z uwzględnieniem stwierdzonych nieprawidłowości (vide: kontrola terenowa z dnia [...].11.2015) zostało zakończone wydaniem decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, nr [...] w sprawie wypłaty pomocy na zalesianie w pomniejszonej wysokości. Skarżący wniósł następnie odwołanie od w/w decyzji do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, który wydał Stronie decyzje nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 19.04.2017r sygn. akt II SA/Go 149/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i jest ostateczne.

Od decyzji organu odwoławczego Strona złożyła skargę. W skardze decyzji zarzucono:

- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego poprzez:

a) błędną wykładnię art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez przyjęcie, że skarżący obowiązany jest do zwrotu kwoty 16.568,40 zł, podczas gdy prawidłowa wykładnia niniejszego przepisu nakazuje przyjąć, że udzielona beneficjentowi pomoc nie podlega zwrotowi

w przypadku wystąpienia siły wyższej;

b) błędną wykładnię art. 18 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (zwany dalej: Rozporządzeniem ZGR) poprzez nietrafne przyjęcie, że uprawa leśna założona na gruntach rolnych została przez skarżącego częściowo zlikwidowana, podczas gdy do powstania ubytków doszło na skutek działania siły wyższej;

c) błędną wykładnię art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (zwane dalej Rozporządzeniem nr 796/2004) polegającą na przyjęciu, że brak zgłoszenia właściwemu organowi przypadku wystąpienia siły wyższej skutkuje koniecznością zwrotu otrzymanych płatności, podczas gdy przedmiotowy przepis - interpretowany również w kontekście całego aktu prawnego - w żaden sposób nie sankcjonuje braku terminowego zgłoszenia zaistnienia siły wyższej;

d) błędną wykładnię art. 73 ust. 1 Rozporządzenia nr 796/2004 poprzez przyjęcie, że skarżący jest obowiązany do zwrotu pobranych płatności, podczas gdy nie zaktualizowała się żadna przesłanka nakładająca na skarżącego takowy obowiązek;

e) błędną wykładnię art. 73 ust. 5 Rozporządzenia nr 796/2004 polegającą na przyjęciu obowiązek zwrotu istnieje, bowiem między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia nie minął 10-letni termin, podczas gdy Skarżący beneficjent działał w dobrej wierze i wobec niego winien być zastosowany 4-letni termin;

f) błędną wykładnię art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009

z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (zwane dalej: Rozporządzenie nr 1122/2009) poprzez przyjęcie, że skarżący jest obowiązany do zwrotu pobranych płatności, podczas gdy nie zaktualizowała się żadna przesłanka nakładająca na skarżącego takowy obowiązek;

g) błędną wykładnię art. 5 ust. 1 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (zwane dalej: Rozporządzenie nr 65/2011) poprzez przyjęcie, że skarżący jest obowiązany do zwrotu pobranych płatności, podczas gdy nie zaktualizowała się żadna przesłanka nakładająca na skarżącego takowy obowiązek;

h) błędną wykładnię art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom)

nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (zwane dalej: Rozporządzenie nr 2988/95) polegającą na przyjęciu, że roszczenia organu nie uległy przedawnieniu, podczas gdy właściwa wykładnia i należyte zastosowanie powyższego przepisu uzasadniają przyjęcie,

że przedawnieniu uległy roszczenia organu o zwrot nienależnie pobranych opłat

w łącznej kwocie 12.571,40 zł,

i) błędna wykładnię art. 47 ust. 1 oraz 2 Rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (zwane dalej: Rozporządzenie nr 1974/2006) polegającą na przyjęciu, że brak zgłoszenia właściwemu organowi przypadku wystąpienia siły wyższej skutkuje koniecznością zwrotu otrzymanych płatności, podczas gdy przedmiotowy przepis interpretowany również w kontekście całego aktu prawnego - w żaden sposób nie sankcjonuje braku terminowego zgłoszenia zaistnienia siły wyższej; - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

j) art. 7 w z w. z art. 77 § 1 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) (zwanej dalej: k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie przez organ administracji publicznej dowodów przedkładanych przez W.A. w toku postępowania, przy czym naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;

k) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa na skutek wydania rozstrzygnięcia sprzecznego z ogólnym poczuciem sprawiedliwości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje z zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej wskazywanej jako P.p.s.a.), decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nie mającym tu zastosowania).

Skarga okazała się uzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy był niewystarczający do podjęcia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych i innych niż rolne. W ocenie Sądu co najmniej przedwczesne było ustalenie organu, że założona uprawa leśna na gruntach rolnych została częściowo zlikwidowana na powierzchni 0,70 ha.

Prawidłowe ustalenie powierzchni jest istotne z tego względu, że stanowi podstawę do wyliczenia kwoty zwrotu pobranych wcześniej płatności. Z tego też względu zebrany materiał jak i jego ocena nie może budzić żadnych wątpliwości co do prawidłowości w zakresie ustalenia tej powierzchni, a wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W decyzji dokonano wyliczenia i wytłumaczono sposób wyliczenia ale w odniesieniu do wysokości kwot zdaniem organu pobranych nienależnie. Jednak nie sposób doszukać się w jaki sposób ustalona została powierzchnia gruntu na którym zdaniem organu "zlikwidowano" uprawę leśną, a więc powierzchnię stanowiącą podstawę wyliczeń.

W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że obszar zalesiony objęty 15-letnim zobowiązaniem o powierzchni 5 ha został zmniejszony o 0,70 ha. Z akt administracyjnych wynika, że uprawa ta prowadzona jest na części działki nr [...] o łącznej powierzchni 20,9085 ha. Ze znajdujących się na załączonych do akt plików na płycie cd oznaczonych jako szkic KP A (pomiar działki A) i szkicu KP B (pomiar działki B) można wnioskować, że mierzono powierzchnię części działki dzieląc ją na dwa obszary: działka A i działka B. Ze znajdujących się danych na tym dokumencie wynika, że powierzchnia działki A: wynosi 4,3 ; a działki B – 0,51, co łącznie daje powierzchnię 4,81 ha. Skoro organ w decyzji wskazał, że uprawa leśna prowadzona jest na powierzchni 4,30 ha (zamiast na 5 ha) to wskazywałoby, że organ przyjął, że uprawa leśna prowadzona jest tylko na działce oznaczonej jako A. Z załączonego do akt sprawy szkicu działki wynika, że na działce oznaczonej jako B również znajduje się uprawa leśna.

Znajdujące się na płycie cd zdjęcia nr 1,2,3,4 i 14 dokumentują stan działki oznaczonej na szkicu jako "B". Ze zdjęć tych wynika, że ta część gruntu jest porośnięta młodymi drzewami. Zdjęcie nr 14 zrobione w południowo-wschodnim narożniku działki nr [...] w kierunku rzeczki (w kierunku na wschód) jest na tyle niewyraźne, że nie można wykluczyć, że znajdują się tam nasadzenia.

Z kolei na zdjęciach nr 1 i 2 zrobionych z tego samego miejsca co zdjęcie nr 14 ale w kierunku północnym (zdjęcie nr 1) i w kierunku zachodnim (zdjęcie nr 2 – znajdują się małe świerki, a w oddali większe (wyższe) brzozy i olchy. Na zdjęciach zrobionych w południowo-zachodnim narożniku działki nr [...] w kierunku północnym (zdjęcie nr 3) i w kierunku wschodnim (zdjęcie nr 4) widać świerki znacznie większe od tych z fotografii nr 1 i 2. Powyższe wskazuje, że na działce nr [...] od strony wschodniej w kierunku rzeczki [...] uprawa jest znacznie mniejsza, teren porasta trzcina (trawa). Co istotne z mapy dotyczącej zalesienia wynika, że właśnie od tej strony uprawa nie była planowana do brzegów rzeczki, która płynie zakolami. Ponadto na zdjęciu nr 14 widać na gruncie położone gałęzie czy też całe młode drzewa olchy.

Strona nie kwestionowała samej okoliczności zmniejszenia uprawy wskazując, że wynika to z bytności w okolicy bobrów. Strona Skarżąca w toku postępowania administracyjnego wskazywała, iż w okolicy zalesionych przez niego gruntów zamieszkują liczne rodziny bobrów, których populacja w ostatnich latach drastycznie wzrosła. Zwierzęta te systematycznie niszczyły sadzone przez Stronę drzewa. Skarżący dokładał starań, by uzupełniać powstające ubytki na bieżąco. Sygnalizował w toku postępowania prowadzonego przed organem administracji publicznej, że okoliczności, w których doszło do zniszczenia drzew, były od niego niezależne i były nieprzewidywalne. Do uszkodzeń drzewostanu dochodziło na skutek okoliczności nieleżących po stronie rolnika. Art. 18 ust. 3 Rozporządzenia ZGR, stanowi, że "w przypadku gdy uprawa leśna założona na gruntach rolnych została częściowo zlikwidowana przed upływem 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności zalesianie, rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania (...)". Skarżący kategorycznie na każdym etapie postępowania wskazywał, że nigdy nie dokonał likwidacji uprawy leśnej. Zaistnienie szkód w uprawie nie jest równoznaczne z jej likwidacją. Zniszczenie partii drzew nie oznacza "likwidacji" uprawy leśnej, a ściślej, że na tym obszarze nie będzie prowadzona uprawa leśna.

Słusznie Strona wskazuje, że likwidacja, zgodnie z definicją zawartą

w Słowniku Języka Polskiego oznacza "zniesienie, usunięcie lub rozwiązanie czegoś", przy czym czynność polegająca na "zlikwidowaniu" przejawia się

w określonym postępowaniu. Likwidacja zakłada podjęcie czynnych działań stanowiących realizację określonej woli względnie będących efektem powzięcia jakiejś określonej decyzji. W zaistniałym stanie faktycznym skarżący nigdy nie podjął żadnych działań, które zmierzałyby do zlikwidowania upraw leśnych założonych na gruntach rolnych (w każdym razie takich działań organ nie wykazał). Skarżący nie zaakceptował też uszkodzeń spowodowanych przez bobry, toteż również nie może być mowy o likwidacji dokonanej poprzez jakiekolwiek zaniechanie. Wręcz przeciwnie, jak wynika ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów, do powstania ubytków doszło w sposób niezależny od woli Strony. Jak wyjaśnia Skarżący - a organ tego nie neguje - przez cały czas podejmował działania mające zapobiec stratom w drzewostanie, co wyraźnie wykazywał w toku postępowania prowadzonego przed organem administracji publicznej. Dokupował sadzonki i uzupełniał zniszczoną przez bobry uprawę. W aktach administracyjnych znajdują się na tę okoliczność dowody zakupu sadzonek.

Słusznie również Strona Skarżąca zwraca uwagę, że nieruchomość była pod stałym nadzorem Leśniczego Nadleśnictwa (wynika to m.in. ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu z dnia [...] października 2016). Wszelkie szkody wyrządzone przez bobry były przez skarżącego zgłaszane do nadleśnictwa.

Co więcej, nadleśnictwo w sporządzonym przez siebie protokole (protokół w aktach sprawy) komisyjnie stwierdziło, że uprawa na obszarze 5 ha jest udana. Kontrola dokonywana przez Lasy Państwowe dotyczyła stanu zalesienia i swym zakresem siłą rzeczy obejmowała także badanie rozmiarów zalesionego obszaru. Przeprowadzane regularnie inspekcje nie wykazały żadnych nieprawidłowości.

W aktach sprawy natomiast brak jest materiału z którego wynikałoby,

że uprawa została zlikwidowana. W ewidencji gruntów istnieje wpis dotyczący powierzchni zalesionej, nadto w aktach są dokumenty o tym, że uprawa jest udana co w ocenie Sądu należy rozumieć, że uprawa jest prowadzona zgodnie

z założeniami planu lasu. Organ nie uzyskał informacji właściwego nadleśnictwa

o tym czy powierzchnia zalesiona została zmniejszona, czy nastąpiła likwidacja uprawy leśnej na części gruntu czy też na gruntach tych prowadzona jest uprawa leśna. Z załączonych do akt sprawy dokumentów również nie wynika, że uprawa leśna została zlikwidowana o wskazany przez organ obszar – 0,70 ha, ewentualnie

w jaki sposób obszar ten został wyliczony. Jako niewystarczające w tym zakresie jest samo stwierdzenie w decyzji dotyczące tej okoliczności. Załączony do akt szkic KP A i KP B oraz tym bardziej dokumentacja fotograficzna tego nie potwierdza.

W ocenie Sądu organ w niewystarczający sposób wykazał, że uprawa leśna została zlikwidowana przed upływem 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności. Zaistnienie szkody nie jest równoznaczne ze zlikwidowaniem uprawy leśnej. Należy zwrócić uwagę na charakter uprawy. Nie jest ona jednoroczna. To że szkoda zaistniała nie oznacza, że przestała istnieć uprawa, skoro dokonywano nasadzeń.

I to w takim kontekście należało badać czy zaszły okoliczności o których Skarżący był zobowiązany poinformować organ i w takim kontekście należało badać czy Strona była w dobrej czy też złej wierze. Jak już wcześniej wskazano, zniszczenie nie jest równoznaczne z likwidacją. Strona nie kwestionuje, że część uprawy leśnej uległa zniszczeniu. Jednak z niczego nie wynika, że uprawa uległa likwidacji.

O likwidacji możemy mówić w sytuacji w której w wyniku zniszczenia uprawy strona nie podjęła działań w celu "odtworzenia" uprawy. Organ nie kwestionuje, że uprawa leśna została zniszczona przez zwierzęta i sam fakt tego zniszczenia przekłada na ustalenie, że uprawa została zlikwidowana. Przy ocenie zlikwidowania uprawy organ w ogóle nie odniósł się do okoliczności na które wskazywała strona, że w związku ze zniszczeniami drzewostanu przez bobry, dokonywała ponownych nasadzeń. Takiego działania strony z pewnością nie można zaklasyfikować jako chęć zlikwidowania uprawy.

Mając powyższe na względzie jako częściowo zasadny należy uznać zarzut Strony, że organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy przede wszystkim wskazać, iż dowody przedłożone przez skarżącego nie zostały należycie ocenione, w każdym razie w uzasadnieniu decyzji brak jest takiej oceny.

W szczególności można wskazać na dokument z [...] października 2016 roku, z którego wynika, że nieruchomość skarżącego znajdowała się pod stałym nadzorem Leśniczego Nadleśnictwa. Wszelkie szkody wyrządzane przez bobry były przez Skarżącego na bieżąco zgłaszane Lasom Państwowym. Regularnie dokonywał on również zakupu sadzonej, co jest udokumentowane stosownymi fakturami. Równocześnie warto podkreślić, iż grunt rolny został przekształcony na leśny w dniu [...].05.2011 roku. Wówczas dokonywano pomiarów geodezyjnych i nigdy nie stwierdzono żadnych braków. Co więcej, według decyzji z dnia [...].09.2011 roku wskazano, że na podstawie dokonanych pomiarów stwierdzono nawet o 0,20 ha więcej niż w planie zalesienia.

W aktach natomiast brak jest dowodów pozwalających w sposób jednoznaczny stwierdzić sposób wyliczenia powierzchni uprawy która jest przez organ kwestionowana.

Na marginesie wskazać należy, że dokonana ocena "dobrej wiary" zdaniem Sądu budzi zastrzeżenia. Organ przytoczył określenie "dobrej wiary" jako "stan psychiczny określonej osoby polegający na błędnym, ale usprawiedliwionym

w danych okolicznościach mniemaniu o istnieniu jakiegoś prawa podmiotowego lub stosunku prawnego". To czy istnieje dobra czy też zła wiara wiąże się ze sferą faktów związanych z daną sprawą i ich oceną.

Dalej organ wskazał, że okoliczności faktyczne nie mogą podlegać stałej

i jednakowej ocenie według ustalonego schematu. Muszą być oceniane w realiach konkretnej sprawy w odniesieniu do świadomości beneficjenta. Z tymi stwierdzeniami nie sposób się nie zgodzić.

Jednak organ – pomimo takiego postrzegania "dobrej wiary" - brak dobrej wiary wywiódł z tego, że złożonym wniosku o przyznanie płatności zalesieniowej strona podpisała oświadczenie, że znane są mu zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań programu. Jednocześnie zobowiązał się do informowania o każdej zmianie stanu faktycznego. Organ wskazał, że "Oznacza to, iż wziąwszy pod uwagę fakt niedotrzymania podjętych zalesieniowych zobowiązań wieloletnich Wnioskodawca był świadomy charakteru otrzymanych płatności, jak również wiedział, iż w przypadku niedotrzymania zobowiązań konieczny będzie zwrot wypłaconych płatności zalesieniowych, zgodnie z regulacją wyrażoną w § 18 ust. 3 Rozporządzenia ZGR. W świetle powyższych faktów należy uznać, iż Wnioskodawca tym bardziej powinien dochować należytej staranności w zakresie dbania o własny interes poprzez doprowadzenie podjętych zobowiązań wieloletnich do czasu ich zakończenia. Tymczasem w roku 2015 kontrola na miejscu przeprowadzona na zalesionej działce wykazała, iż powierzchnia obszaru zalesionego wynosi 4,30 ha tj. o 0,70 ha mniej niż obszar objęty zobowiązaniem zalesieniowym (5,00 ha). Tym samym nie zostało dochowane podjęte z dniem [...].07.2007 r. zalesieniowe zobowiązanie wieloletnie, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia ZGR. Co istotne, Skarżący informował o szkodach w uprawie Leśniczego z Nadleśnictwa, a nie informował uprawnionego organu (Kierownik Biura Powiatowego ARiMR)." Mając na uwadze powyższe oraz materiał zgromadzony w rozpatrywanej sprawie organ stwierdził, że Strona nie wykazała, iż działała w dobrej wierze, a zatem nie można uznać, iż obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W ocenie organu nie zostały w sprawie spełnione przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności PRŚ wynikające art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

W takim rozumieniu, strona nigdy nie będzie działała w dobrej wierze bo przy składaniu wniosku o przyznanie każdego rodzaju płatności strona podpisuje oświadczenie, że znane są mu zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań programu. Jednocześnie zobowiązuje się do informowania o każdej zmianie stanu faktycznego, a więc zawsze ma świadomość, że w przypadku niedochowania jakiegokolwiek warunku będzie zobowiązany zwrócić płatności. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, na tym etapie postępowania argumentacja organu co do niedochowania zobowiązań wieloletnich przez Stronę jest nieprzekonywująca.

Organ wskazuje, że zgłoszenie dewastacji skutkowałoby dopuszczeniem do uzyskania płatności. Oznacza to że "dewastacja" przez zwierzęta (bobry) nie może być uznana za likwidację uprawy. Skarżący nie zgłosił "dewastacji" i dlatego nie została mu przyznana płatność. Jednak ta sprawa nie dotyczy przyznania wnioskowanej płatności (w tamtej sprawie jest decyzja ostateczna). Niniejsza sprawa dotyczy ustalenia kwot wcześniej pobranych, które w ocenie organu zostały pobrane nienależnie z powodu niedotrzymania wieloletnich zobowiązań.

Brak zgłoszenia dewastacji uprawy nie oznacza, że strona nie wykonała w całości lub części operacji. Skarżący po zaobserwowaniu dewastacji nie zgłosił tego faktu organowi, ale jak wynika z twierdzeń strony (udokumentowanych fakturami zakupu sadzonek) likwidował zniszczenia dokonane przez bobry dokonując uzupełnienia nasadzeń. Powyższych okoliczności organ nie weryfikował, przyjmując tylko, że powierzchnia zalesienia uległa zmniejszeniu, co automatycznie organ uznał za likwidację uprawy.

Brak wystarczających dowodów, do konstatacji organu, że Strona nie będzie prowadzić uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem. Strona zobowiązana była zawiadomić o każdym fakcie, który miał wpływ na przyznanie lub wypłacenie pomocy na zalesienie gruntów rolnych jak również niezwłocznego informowania na piśmie o każdej zmianie stanu faktycznego powstałej w okresie trwania zobowiązań, w szczególności jeśli zmiana ta dotyczy wykorzystania gruntów i wielkości powierzchni.

W sprawie organ nie wykazał w żaden sposób że zmianie uległ sposób wykorzystania gruntów. W aktach administracyjnych na płycie cd znajduje się dokumentacja fotograficzna, która w ocenie Sądu jest niewystarczająca do przyjęcia, że nastąpiła likwidacja uprawy. Z mapy znajdującej się w aktach wynika, że po stronie wschodniej działki przepływa rzeczka [...]. Z map dołączonych do wniosku o płatności wynikało, że uprawa leśna oddalona jest od tej rzeczki. Z opisu dokumentacji fotograficznej jak i graficznej nie wynika o ile i czy w ogóle zniszczenia dokonane przez bobry przesunęły granice uprawy leśnej.

Natomiast nie ma racji Strona wskazując, że organ nie ma podstaw do żądania zwrotu pobranych opłat przed [...] listopada 2015 r. Zdaniem Strony ewentualne nieprawidłowości w tymże zakresie zostały stwierdzone dopiero w listopadzie 2015 roku, tak więc o zmniejszonym obszarze zalesionym może być mowa dopiero od daty stwierdzenia owej nieścisłości, tj. od dnia [...] listopada 2015 roku. Przyznał to sam organ w swym uzasadnieniu (vide strona 23 z 30 uzasadnienia), gdzie stwierdził, że "za czas dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika należy uznać datę stwierdzenia nieścisłości w materii mniejszego obszaru zalesionego niż objęty zobowiązaniem ([...].11.2015 r.). Wcześniej nie doszło do stwierdzenia jakichkolwiek nieścisłości, tak więc żądanie zwrotu nienależnie pobranych opłat przed dniem 24 listopada 2015 roku jawi się jako nieuzasadnione. Organ nie przedstawił żadnych dowodów na to, aby obszar zalesiony w latach 2008-2015 był mniejszy aniżeli 5 ha. O zmniejszonym obszarze można mówić ewentualnie dopiero od dnia [...] listopada 2015 r.; nigdy wcześniej organ nie przeprowadzał tam żadnej kontroli.

W ocenie Sądu takie stanowisko Strony jest nieprawidłowe. Skoro organ stwierdzi, że część uprawy została zlikwidowana, oznaczać to będzie, że strona nie dotrzymała podjętego zobowiązania i z tego względu zgodnie z § 18 ust. 3 Rozporządzenia ZGR zobowiązana będzie do zwrotu pobranych opłat. I nie ma znaczenia kiedy likwidacja uprawy nastąpiła. Jeżeli w okresie zalesieniowego zobowiązania wieloletniego taka sytuacja by wystąpiła, to strona będzie zobowiązania do zwrotu pobranych opłat, przy uwzględnieniu zasad dotyczących jej ustalenia jak i przedawnienia.

Jednak na tym etapie postępowania nie można określić ewentualnej powierzchni gruntu na którym uprawa ta nie jest prowadzona jak również nie można przesądzić czy uprawa została zlikwidowana (tak jak twierdzi organ) czy też nie (jak twierdzi Strona).

Jak wskazano na wstępie zważań, powierzchnia uprawy "zlikwidowanej" ma wpływ na wysokość kwot zwrotu płatności. Z tego też względu wszelkie nieprawidłowości w jej ustaleniu, braki w tym zakresie w materiale dowodowym czy też jego ocenie stanowią naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. mogących mieć wpływ na wynik sprawy - ustalenie kwoty zwrotu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ wyjaśni na jakiej podstawie przyjął, w jaki sposób wyliczył powierzchnię uprawy leśnej, w jaki sposób ustalił powierzchnię "zlikwidowanej" uprawy biorąc pod uwagę zaprezentowane przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu rozumienie pojęcia "zlikwidowanie", które również będzie miało wpływ na ocenę działania Strony, a to czy był on w dobrej czy też złej wierze. Ponadto w miarę potrzeby uzupełni materiał dowodowy we wskazanym zakresie

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nie orzeczono z uwagi na brak wniosku w tym zakresie.