Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 527/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 5 poz 24
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. B. – redaktora naczelnego "[...]" na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nieudzielenia odpowiedzi na krytykę prasową zawartą w piśmie redaktora naczelnego "[...]" z dnia [...] marca 2016 r. 1. zobowiązuje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do udzielenia odpowiedzi na przekazaną krytykę prasową, w ciągu miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego R. B. – redaktora naczelnego "[...]" kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

R. B. - Redaktor Naczelny "[...]" (zwany dalej skarżącym), w dniu [...] lutego 2016 r. złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie w nim określonym.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej Prezesem ZUS) w odpowiedzi na powyższy wniosek udzielił wnioskodawcy odpowiedzi w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r.

Skarżący w dniu [...] maja 2016 r., powołując się na art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.) i uchwałę Sądu Najwyższego o sygn. akt III AZP 2/87 wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę "na nieudzielenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych odpowiedzi na krytykę prasową w trybie art. 6 ust. 2 – Prawa prasowego, co w myśl przytoczonej zasady prawnej jest równoznaczne z odmową udzielenia informacji prasowej ".

Skarżący w uzasadnieniu skargi podał, że w dniu [...] marca 2016 r. przekazał do ZUS krytykę prasową w formie wydruku artykułu prasowego z żądaniem ustosunkowania się do niego. Pomimo upływu ustawowego terminu wynikającego z ustawy Prawo prasowe, żądanie nie zostało zrealizowane, nawet pomimo ponownego żądania z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Prezes ZUS, w odpowiedzi na skargę podał, że zarzut nieudzielenia odpowiedzi na krytykę prasową jest w jego ocenie chybiony, gdyż skarżącemu w dniu [...] lutego 2016 r. udzielono pełnej odpowiedzi na jego wniosek z dnia [...] lutego 2016 r.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 23 września 2016 r. podniósł, że nie zgadza się z Prezesem ZUS, że udostępnienie żądanych informacji publicznych na wniosek z dnia [...] lutego 2016 r. zwalniało go z udzielenia odpowiedzi na późniejszą krytykę prasową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanową inaczej.

Kwestią sporną w rozpoznanej sprawie jest to czy Prezes ZUS pozostawał w bezczynności w zakresie udzielenia odpowiedzi na krytykę prasową skarżącego z dnia [...] marca 2016 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie przyjął stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2069/14 (dostępne w Centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym Sąd ten uznał, że "Przywołane przepisy Prawa prasowego, jak też przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wyłączają zastosowania w stanie faktycznym, jaki wystąpił w niniejszej sprawie dopuszczalności wnoszenia skarg na bezczynność, zatem niepodobna zaaprobować twierdzenia, że w sprawach prasowych nie istnieje bezczynność, a brak reakcji na żądanie pisemnej odmowy udzielenia informacji jest równoznaczny z wydaniem aktu odmowy. Wydaje się, że ustawodawca, zobowiązując do sformułowania jej na piśmie, uwarunkował tym niejako możliwość wniesienia skargi. Trzeba też zważyć, że kontrola sądów administracyjnych przewidziana w przepisach szczególnych (p. art. 3 § 3 p.p.s.a.) nie oznacza odejścia od reguł postępowania zawartych w tej ustawie, nie dopuszcza przeto zaskarżenia aktów nieistniejących ani uznania bezczynności za akt, chyba że co innego wynika z przepisów szczególnych, (...)". Zatem Sąd w składzie orzekającym uznał, że skarga na bezczynność w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na krytykę prasową jest dopuszczalna.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.), organy państwowe, przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz organizacje spółdzielcze są obowiązane do udzielenia odpowiedzi na przekazaną im krytykę prasową bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca.

Podkreślić zatem należy, że obowiązek udzielenia odpowiedzi na krytykę prasową powstaje z chwilą przekazania jej krytykowanemu organowi. Dopuszczalna jest każda forma "przekazania" krytyki prasowej, byle tylko pozwalała na ustalenie, że krytyka ta została krytykowanemu doręczona i w jakiej dacie.

Trzeba także zauważyć, że art. 6 ust. 2 ustawy Prawo prasowe, zobowiązuje jedynie do udzielenia odpowiedzi na przekazaną krytykę bez zbędnej zwłoki, nie przewidując żadnych innych wymagań dla tej odpowiedzi. Odpowiedź na krytykę prasową jest zatem tym, czym odpowiedź w potocznym tego słowa znaczeniu. Powinna być repliką, reakcją na postawione pytanie albo zarzut. Powinna odnosić się do treści tego pytania lub zarzutu, czyli wyrażać rzeczowy stosunek do krytyki zawartej w publikacji prasowej. W tych tylko granicach sąd administracyjny kontroluje wywiązanie się z obowiązku odpowiedzi na krytykę, wynikającego z art. 6 ust. 2 ustawy Prawo prasowe.

Poza kontrolą sądów administracyjnych, ograniczoną do badania legalności działań podmiotów zobowiązanych do odpowiedzi na krytykę prasową, pozostaje natomiast ocena merytoryczna treści tej odpowiedzi, jej rzetelność albo zgodność z prawdą. Za brak odpowiedzi na krytykę prasową, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego można wobec tego uznać brak reakcji zobowiązanego, zawierającej jego stosunek do podniesionych w prasie zarzutów, a nie odpowiedź nierzetelną, czy z innych powodów niesatysfakcjonującą krytykującego.

Przyczyny usprawiedliwiające zwłokę w udzieleniu odpowiedzi na krytykę prasową nie zmieniają prawnej oceny niedotrzymania terminu określonego w art. 6 ust. 2 ustawy Prawo prasowe, który nie przewiduje możliwości przekroczenia miesięcznego okresu udzielenia odpowiedzi; w przypadku sprawy szczególnie zawiłej w ciągu miesiąca powinna być udzielona odpowiedź chociażby wstępna lub częściowa. Sąd nie jest jednak uprawniony do orzekania tylko co do samych skutków przekroczenia terminu. Udzielenie spełniającej wymogi formalno-prawne odpowiedzi na krytykę prasową przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, choćby nastąpiło z przekroczeniem ustawowego terminu, skutkować musi oddaleniem skargi.

W rozpoznawanej sprawie powyżej określona sytuacja nie zaistniała.

Podkreślić należy, że dziennikarz ma prawo do prezentacji zjawisk ocenianych jako naganne, może też wyrażać związane z tym negatywne oceny, a obowiązkiem organu jest reakcja, o ile nie zgadza się z przedstawiona oceną zjawisk.

Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie wystąpiła bezczynność organu, gdyż nie zareagował na wezwanie skarżącego do realizacji obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 2 ustawy Prawo prasowe. Rozpatrując ponownie sprawę, Prezes ZUS zobowiązany jest do rozpatrzenia pisma skarżącego z dnia [...] marca 2016 r. i udzielenia odpowiedzi na krytykę prasową.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania obejmujących kwotę wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy.