Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 885/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 14, art. 77, art. 105 par. 1, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 4, art. 6 pkt 4, art. 8, art. 39 ust. 1 art. 41
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Tadeusz Wołek (spr.) NSA Wiesław Kisiel Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2008 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w dniu [...] 2007 r. skarżący G. G. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego w wysokości[...] zł. jak twierdził, z przeznaczeniem na zobowiązania alimentacyjne.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego specjalnego na zobowiązanie alimentacyjne. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku w wysokości zaliczki alimentacyjnej, której od kilku miesięcy nie pobiera. Na podstawie zebranej dokumentacji ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci (w tym jedno dziecko niepełnosprawne). Dochód rodziny, na który składają się zasiłki i świadczenia rodzinne wynosi [...] zł. i przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej o 217,24 zł. W tej sytuacji można rozpatrywać jedynie przyznanie zasiłku celowego specjalnego.

Skarżący pobierał zaliczkę alimentacyjną, jednakże ze względu na nieporozumienia z Komornikiem, który odmówił wydania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji komorniczej, wstrzymano wypłatę zaliczki alimentacyjnej, a decyzja została zaskarżona. Skarżący żądał rekompensaty za świadczenia (zaliczka), których nie otrzymuje i nie jest to przyczyna, dla której można by udzielić zasiłku celowego specjalnego.

Art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje udzielanie pomocy finansowej osobom przekraczającym kryterium dochodowe wymaga, aby uzasadnieniem dla tej formy pomocy była szczególna okoliczność. Nie jest nią brak współpracy z Komornikiem. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje też, aby celem udzielanej pomocy było spłacanie alimentów. Jest to, bowiem osobisty obowiązek i nie może w tym wyręczać pomoc społeczna. W tej sytuacji odmówiono przyznania wnioskowanej pomocy. Sprawa przyznania zaliczki alimentacyjnej jest rozstrzygana w odrębnym postępowaniu odwoławczym, nie może być, więc poruszana w obecnym postępowaniu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył G.G. i podniósł, iż został pozbawiony zaliczki alimentacyjnej od [...]2007 r. oraz, że uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. miesięcznie, a nie [...]zł., jak podano w decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Ogólną przesłanką przyznawania świadczeń z pomocy społecznej sformułowaną w art. 3 i art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest osiąganie przez osobę ubiegającą się o takie świadczenie dochodu nieprzekraczającego ustawowo określonych kwot oraz występowanie przynajmniej jednej z wymienionych w ustawie okoliczności uzasadniających przyznanie danego świadczenia. Zgodnie z art. 7 ustawy o pomocy społecznej, pomocy na zasadach określonych w ustawie udziela się osobom i rodzinom, w szczególności z powodu m. in. ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Skarżący spełnia jedynie pierwsze z kryteriów, ponieważ jest osobą bezrobotną, mającą ustalony stopień niepełnosprawności oraz jedno dziecko skarżącego jest niewidome. Natomiast nie spełnia ustawowego kryterium dochodowego, ponieważ dochód jego 3-osobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. miesięcznie i przekracza kryterium ustawowe, które wynosi 1.053 zł. (351 zł x 3 osoby).

Z akt sprawy, a w szczególności z przeprowadzonego w dniu [...] 2007r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz mającą ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności z powodu wady wzroku. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema małoletnimi córkami, tj. S. G., lat [...] (uczennicą Szkoły Podstawowej) i P.G., lat [...], która jest dzieckiem niewidomym. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi [...] zł, na co się składa: zasiłek rodzinny wraz z dodatkami.

Organ I instancji ustalił, że skarżący miał ustalone prawo do zaliczki alimentacyjnej, ale prawo to zostało zawieszone z uwagi na to, że nie dostarczył od komornika zaświadczenia dotyczącego bezskuteczności egzekucji komorniczej, ponieważ w następstwie nieporozumień z komornikiem, ten odmówił wystawienia zaświadczenia. Zatem brak współpracy z komornikiem następstwem, którego był brak wymaganych prawem dokumentów (zaświadczenia) skutkował wydaniem przez organ I instancji decyzji o wstrzymaniu wypłaty ustalonych świadczeń w postaci zaliczki alimentacyjnej.

Organ I instancji rozważył możliwość ustalenia prawa do zasiłku celowego specjalnego w kwocie [...]zł., z przeznaczeniem na pokrycie osobistych zobowiązań skarżącego, tj. przeznaczonych na zobowiązania alimentacyjne, których nie płaci od [...] 2007 r. w kwocie [...] zł. miesięcznie. Przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że "W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi". Niemniej organ I instancji doszedł do wniosku, że zasiłek celowy specjalny jest szczególną formą pomocy, wynikającą z nadzwyczajnych okoliczności oraz, że nie może być przyznany na pomoc w celu należytego wypełniania przez skarżącego zobowiązań alimentacyjnych, których nie może uiścić z własnych środków pieniężnych. Ustawodawca dość szeroko określił cel, na jaki można przyznać zasiłek celowy i ma to być "W szczególnie uzasadnionych przypadkach" nie precyzując ani okoliczności podmiotowych ani przedmiotowych, pozostawiając ocenę tych przypadków organom administracyjnym. Niemniej ustawodawca nakazuje uwzględnić nie jakiekolwiek "przypadki" istniejące po stronie wnioskodawcy i jego rodziny, ale "przypadki szczególne", kwalifikowane, czyli nadzwyczajne, w wymiarze zarówno zindywidualizowanym jak i obiektywnym.

W ocenie organu I instancji, jak i Kolegium ustawowe "nadzwyczajne okoliczności" muszą występować w rodzinie w okresie wnioskowania o przyznanie pomocy i być wynikiem przyczyn zewnętrznych, niezależnych od woli i skutków (nawet niezawinionego) postępowania strony. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie tak nie jest.

Ponadto przepis art. 39 ust. 1 ustawy wymaga, żeby celem zasiłku celowego (zwykłego i specjalnego) było "zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej" wnioskodawcy lub jego rodziny. Z treści wniosku skarżącego wynika, że skarżący ma trudności z realizacją zobowiązań alimentacyjnych. Zobowiązań tych, które mają charakter osobisty, nikt poza osobą zobowiązaną spełnić nie może (poza przypadkami wyjątkowymi, ustawowo przewidzianymi).

Zatem, zasiłek celowy specjalny wnioskowany z przeznaczeniem na zaspokojenie osobistych zobowiązań alimentacyjnych skarżącego nie spełnia dyspozycji art. 39 ust. 1 ani art. 41 ustawy.

Ponadto Kolegium wskazało, że trudności z wypełnianiem zobowiązań alimentacyjnych są wynikiem określonego zachowania się skarżącego, a mianowicie brakiem współdziałania skarżącego z organem egzekucyjnym (komornikiem). Tymczasem przepis art. 4 ustawy przewiduje, że "Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej". Niewątpliwie współdziałanie z komornikiem jest jednym istotnym z etapów współpracy skarżącego z organem pomocy społecznej.

W ocenie Kolegium, przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie i decyzja o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy mieści się w granicach swobodnego uznania i nie przekracza jej granic.

G.G. na powyższą decyzję Kolegium wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i zarzucił, że do dochodu rodziny doliczono kwotę otrzymaną tytułem rekompensaty za dowóz dziecka niepełnosprawnego samochodem do szkoły. Skarżący podniósł, że informacje o tym źródle dochodu do kwestionariusza wywiadu środowiskowego, zostały wpisane bez jego zgody i wiedzy. Odnośnie nieporozumień z komornikiem stwierdził, że wniosek do komornika nie został odwołany wobec tego obowiązuje nadal bez względu na wysokość zaległości a wstrzymanie wydania zaświadczenia stało się z krzywdą dla jego dzieci.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej a także zgodnie z art. 8 ust. 3, 12 ustawy, uzyskana rekompensata za dowóz samochodem dziecka niepełnosprawnego do szkoły w kwocie [...] zł. powinna być wliczona do dochodu rodziny skarżącego. Niemniej, gdyby nawet interpretacja przepisów była odmienna, to i tak rodzaj wnioskowanej pomocy nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 39 ust. 1 ustawy i nie może być uznany za "niezbędną potrzebę bytową".

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że złożył wniosek do właściwego komornika o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji, niemniej komornik wykazał się przez parę miesięcy bezczynnością w tym zakresie, przez co naraził skarżącego i jego dzieci na wymierną krzywdę w postaci braku środków pieniężnych na życie- Kolegium wyjaśniło, że ustawa o pomocy społecznej wymaga od strony wnioskującej o pomoc społeczną i członków jej rodziny obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4). Ten obowiązek dotyczy także organów, które uczestniczą w procesie prowadzącym do uzyskania tej pomocy, a więc także w stosunku do współpracy z komornikiem. Brak tej współpracy ze strony osób korzystających z pomocy społecznej, lub brak należytej współpracy, jest traktowane jako niewypełnienie obowiązku ustawowego skutkującego odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie wystarczy, zatem, samo złożenie wniosku, ale konieczną jest także konstruktywne współdziałanie z tym komornikiem w procesie uzyskiwania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji alimentacyjnej w zakreślonych terminach ustawowych.

Komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym i wykonuje czynności egzekucyjne na podstawie i w granicach prawa. Poprawność działalności komornika nadzoruje prezes sądu rejonowego, przy którym działa komornik (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 167, póz. 1191 ze zm.) lub organy samorządu komorniczego (art. 6 ustawy). Zatem, jeżeli skarżący ma podstawy do złożenia skargi na działalność komornika to powinien wykorzystać drogę ustawową. Samorządowe Kolegia Odwoławcze nie są organami uprawnionymi w tym zakresie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie skarżący oświadczył, że jest dłużnikiem alimentacyjnym, ponieważ płaci alimenty na dziecko z innego związku, czego nie uwzględniono przy ustalaniu wysokości dochodu oraz, że do dochodu doliczono zaliczkę alimentacyjną, której nie otrzymuje.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga zasługuje na uwzględnienie a organy naruszyły prawo w zakresie poniżej wskazanym.

Zgodnie z treścią art. 7, 77, 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), obowiązkiem organów administracyjnych jest wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i wskazanie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł się oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Zgodnie z treścią art.14 tej ustawy, te fundamentalne zasady postępowania administracyjnego mają zastosowanie w sprawach w przedmiocie świadczeń wynikających z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., nr 64, poz.593 ze zm.).

W sprawie poddanej kontroli Sądu, skarżący domagał się przyznania zasiłku celowego a organy obu instancji uznały, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego, od którego przepis art. 39 ust. 1 ustawy uzależnia przyznanie tej formy pomocy i rozważały możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego określonego w art. 41 ustawy, który pozwala na przyznanie pomocy osobom przekraczającym kryterium dochodowe. Dlatego też, podstawowym obowiązkiem organów było wyjaśnienie uzyskiwanego przez skarżącego dochodu dla ustalenia spełniania wynikającego z art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy. tzw. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w wysokości 351 zł.

Zgodnie z art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej za "dochód rodziny" uważa się "sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie". Zgodnie również z art. 8 ust. 3 ustawy "Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób".

Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy "W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotą tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód".

Sąd nie podziela jednak wyrażonego w odpowiedzi na skargę stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., że w świetle powyższego, uzyskana rekompensata za dowóz samochodem dziecka niepełnosprawnego do szkoły w kwocie [...] zł powinna być wliczona do ogólnego dochodu rodziny skarżącego oraz, że nawet gdyby nawet interpretacja przepisów była odmienna, to i tak rodzaj wnioskowanej pomocy nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy i nie może być uznany za "niezbędną potrzebę bytową".

Przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 8 ust 4 ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Ustawodawca nie określił, co należy rozumieć pod pojęciem jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego. Są to z pewnością świadczenia jednorazowe przyznane z pomocy społecznej (np. zasiłek celowy). Skoro jednak ustawodawca używa określenia "świadczenie socjalne", należy przyjąć, że rozszerza tę kategorię poza pomoc społeczną. Dlatego też zasadne jest niepowiększanie dochodu o inne rodzaje socjalnego wsparcia, przyznawane jednorazowo w formie pieniężnej (np. zapomoga związana z urodzeniem dziecka, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, zapomoga z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych). Do dochodu nie wlicza się również świadczenia z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych przez osobę bezrobotną.

Biorąc pod uwagę to, że już w odwołaniu jak i w skardze skarżący kwestionował ustalenie wysokości dochodu oraz wliczenie do dochodu rodziny kwoty otrzymanej tytułem rekompensaty za dowóz dziecka niepełnosprawnego samochodem do szkoły, obowiązkiem organu odwoławczego było szczegółowe wyjaśnienie tej kwestii. Nie można uznać, że kwestia ta została dostatecznie wyjaśniona w szczególności w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, skoro wskazano tam ogólnikowo podobnie jak to uczynił organ I instancji, że skarżący nie spełnia ustawowego kryterium dochodowego, ponieważ dochód jego 3-osobowego gospodarstwa domowego wynosi [...]zł miesięcznie, na co się składa: zasiłek rodzinny wraz z dodatkami i przekracza kryterium ustawowe, które wynosi 1.053 zł (351 zł x 3 osoby).

Dopiero w odpowiedzi na skargę, co nie jest stanowiskiem organu sprawę rozstrzygającego, Kolegium wskazało, że uzyskana rekompensata za dowóz samochodem dziecka niepełnosprawnego do szkoły w kwocie [...]zł. powinna być wliczona do ogólnego dochodu rodziny skarżącego.

Nie zostało, więc właściwie uzasadnione rozstrzygnięcie organu II instancji, co także uniemożliwia kontrolę sądu w tym zakresie w odniesieniu do kryterium dochodowego. Jeżeli świadczenie nazywane rekompensatą było jednorazowym pieniężnym świadczeniem socjalnym to zgodnie z treścią art.8 ust 4 ustawy do dochodu skarżącego nie powinno wliczać się tej kwoty i należało rozważyć, czy spełnione zostało kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego określonego w art. 39 ust. 1 ustawy. Ustalenie natomiast, że był to dochód w rozumieniu art.8 ust.12 ustawy to jego uzyskanie należy zgodnie z treścią tego przepisu uwzględnić w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód i w razie ewentualnego przekroczenia z tego powodu kryterium dochodowego, rozważyć możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego z art. 41 ustawy. Nie jest rolą sądu ani też strony postępowania domyślanie się przyczyn wydanego rozstrzygnięcia.

Ponadto w aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] 2007 r. określono, że skarżący pobiera ryczałt na dowóz dzieci w wysokości [...] zł. i ryczałt ten łącznie z kwotą [...] zł. świadczeń rodzinnych stanowił podstawę ustalenia dochodu rodziny w wysokości [...]zł. Z kolei z notatki służbowej znajdującej się na k. [..] akt postępowania administracyjnego wynika, że [...] 2007 r. wypłacono ryczałt w tej wysokości. Ponadto w tych aktach znajduje się opinia prawna w sprawie wliczenia do dochodu kwoty ryczałtu za dowóz dzieci do szkoły, z której wynika, że na podstawie ustawy o systemie oświaty skarżący otrzymuje comiesięczny ryczałt jako zwrot kosztów dowozu i odwozu oraz sprawowania opieki nad dzieckiem w trakcie przejazdów do placówki oświatowej.

Nie zostało, więc należycie wyjaśnione czy do dochodu rodziny skarżącego wliczono tylko zasiłki i dodatki do zasiłków rodzinnych jak twierdziły organy obu instancji czy również świadczenie określone w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.). Nie rozważono także w sposób wszechstronny czy świadczenie to można i na jakich zasadach wliczać od dochodu rodziny, pomimo, że była to podstawowa kwestia sporna pomiędzy organami a skarżącym.

Ponadto w związku z oświadczeniem przez skarżącego na rozprawie przed Sądem, że świadczy alimenty na rzecz innej osoby, co nie zostało uwzględnione przy ustalaniu wysokości dochodu oraz, że do dochodu doliczono zaliczkę alimentacyjną, której skarżący nie otrzymuje, zdaniem Sądu, również i te kwestie winny być wyjaśnione także dlatego, że jak już wskazano powyżej o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób dochód należy pomniejszyć.

W tym miejscu na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 91 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o posiedzeniach jawnych sąd zawiadamia strony oraz, że zgodnie z treścią art.107 tej ustawy, nieobecność stron i ich pełnomocników nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, z czego wynika, iż stawiennictwo stron na rozprawie jest nieobowiązkowe. Jednakże zgodnie z zasadą kontradyktoryjności konsekwencją niestawiennictwa strony w sytuacji, gdy strona przeciwna podnosi twierdzenia i zarzuty jest brak możliwości ich zwalczania argumentacją przeciwną.

Ponadto należy zauważyć, że organy obu instancji mylą pojęcia zobowiązania alimentacyjnego, obowiązku alimentacyjnego i prawa do uzyskania świadczeń alimentacyjnych czy uprawnienia do zasiłku alimentacyjnego wskazując, że zasiłek celowy specjalny wnioskowany z przeznaczeniem na zaspokojenie osobistych zobowiązań alimentacyjnych skarżącego nie spełnia dyspozycji art. 39 ust. 1 ani art. 41 ustawy. Niewątpliwie ani zasiłek celowy ani też specjalny zasiłek celowy nie może być przyznany na zaspokojenie zobowiązań alimentacyjnych ciążących na dłużniku alimentacyjnym, jednakże z akt sprawy poddanej kontroli sądu wynikało, że skarżący był uprawniony do uzyskiwania zaliczki alimentacyjnej jako przedstawiciel ustawowy dzieci pozostających pod jego opieką, więc nie ciążyło na nim osobiste zobowiązanie alimentacyjne jak wskazało Kolegium, choć jak się okazało na rozprawie był jednocześnie dłużnikiem alimentacyjnym wobec innego dziecka.

Zgodnie, bowiem z treścią art.2 pkt 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U., nr 86, poz. 732 ze zm.), zaliczka alimentacyjna - oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna.

Dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, wobec którego egzekucja jest bezskuteczna (art.2 pkt 2).

Z kolei zgodnie z treścią art. 2 pkt 5 ustawy osoba uprawniona - oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli:

a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych,

b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona,

c) jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Skarżący był, więc osobą uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego oraz zasiłku alimentacyjnego na dzieci pozostających pod jego opieką.

Dlatego też w sytuacji, gdy Komornik odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji alimentów należnych dzieciom pozostających pod jego opieką i wstrzymano wypłatę zaliczki alimentacyjnej, niewątpliwie powstała niezbędna potrzeba w zakresie utrzymania dzieci w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, którą można z całą pewnością zaspokoić w ramach świadczeń z pomocy społecznej, aby umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie jest, więc trafne stanowisko organów, że taki brak możliwość zaspokojenie niezbędnych potrzeb spowodowany nie uzyskaniem zaliczki alimentacyjnej z powodu braku zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji komornika, nie podlega dyspozycji art. 39 czy też 41 ustawy. Niezaspokojoną, niezbędną potrzebę w tej konkretnej sytuacji zdaniem Sądu, należy odnieść do tego, że dzieci skarżącego poprzez wstrzymanie wypłaty zaliczki alimentacyjnej pozbawione zostały możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych niezależnie od tego czy w wyniku zainicjowanych przez skarżącego środków odwoławczych od takiej decyzji zostanie wznowiona wypłata tej zaliczki czy też prawo do zaliczki wygaśnie zgodnie z treścią art.11 ust.2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Niewątpliwie, bowiem ewentualne wznowienie wypłaty zaliczki alimentacyjnej nastąpić może już po okresie, w którym powstały niezbędne i niezaspokojone potrzeby dzieci skarżącego, do których to potrzeb winien odnosić się organ rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia z ustawy o pomocy społecznej.

Nie jest także trafne stanowisko organów, że art. 4 ustawy o pomocy społecznej przewiduje kategorycznie, że "osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej" oraz, że niewątpliwie współdziałanie strony z komornikiem jest jednym istotnym z etapów współpracy strony z organem pomocy społecznej, co daje podstawę do odmowy przyznania świadczenia na podstawie art.11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej. Jak, bowiem trafnie zauważył organ I instancji "sprawa przyznania zaliczki alimentacyjnej jest rozstrzygana w odrębnym postępowaniu odwoławczym, nie może być, więc poruszana w obecnym postępowaniu". Przyjęta przez organy interpretacja obowiązku współdziałania jest, więc w ocenie Sądu zbyt szeroka, ponieważ przedmiotem żądania skarżącego było uzyskanie świadczenia pomocowego i w toku tego postępowania nie można dopatrzeć się jakiegokolwiek zachowania skarżącego, które za brak współdziałania z organem pomocy społecznej można by uznać. Nie można za brak współdziałania jak to uczyniły organy, uznać zachowania skarżącego polegającego na nieporozumieniu z Komornikiem egzekucję świadczeń alimentacyjnych prowadzącym, ponieważ, dotyczy to odrębnej sprawy w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej czy też wstrzymania jej wypłaty wobec braku zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji komorniczej, która to sprawa pozostawała poza przedmiotem rozpoznania przez organy pomocowe wniosku skarżącego o zasiłek celowy a także poza kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu zainicjowanym skargą.

Granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 20.07.2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172990). Zgodnie, bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy w rozumieniu powyższego przepisu wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego (wyrok NSA z dnia 2.11.2005 r., I FSK 264/05, LEX nr 187951).

Decyzje w sprawach w przedmiocie świadczeń z ustawy o pomocy społecznej niewątpliwie są decyzjami podejmowanymi w ramach tzw. uznania administracyjnego. Nie zwalnia to jednak organów rozstrzygających od ustalenia i wskazania przyczyn i przesłanek podejmowanych decyzji uznaniowych, co z kolei umożliwia kontrolę przez sąd administracyjny czy granice uznania nie zostały przekroczone. Zdaniem Sądu oprócz niewyjaśnieni wszystkich okoliczności sprawy, granice te w niniejszym postępowaniu zostały przekroczone a przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić wyrażone przez Sąd oceny prawne i wskazania zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, które miało wpływ na wynik sprawy a także przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a oraz c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.