Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1330/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tegoż organu
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1330/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Nina Półtorak (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r., sprawy ze skargi T. M., przy uczestnictwie B.Ł., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 25 czerwca 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 kwietnia 2012r., II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych).


UZASADNIENIE

W dniu 8 lutego 2012 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek T. M. i B. Ł.-M. o umorzenie wszelkich należności wynikających z tytułów wykonawczych [...], [...]i innych.

W uzasadnieniu wnioskodawcy wskazali, iż T. M. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga dochodów z tytułu zatrudnienia, zaś trudna sytuacja materialna oraz konieczność utrzymania trojga dzieci i wnuczki uniemożliwiają im spłatę zobowiązań egzekwowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Decyzją nr [...] z dnia 5 kwietnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W toku postępowania organ ustalił, iż wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą nie dopełnił ustawowego obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i inne, doprowadzając tym samym do powstania zadłużenia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż nie można stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem takiego stwierdzenia może dokonać organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi (Naczelnik Urzędu Skarbowego). Skoro zatem w przypadku wnioskodawcy nie występuje całkowita nieściągalność, brak podstaw do podjęcia decyzji o umorzeniu należności w trybie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585).

Organ podniósł dodatkowo, iż wnioskodawca nie spełnia również przesłanek umożliwiających nadzwyczajny tryb umorzenia w myśl przepisu art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 powołanego rozporządzenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może podjąć decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów, które pozwoliłyby uznać, że w sprawie występują przesłanki wymienione w rozporządzeniu tj. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Brak również potwierdzenia, ze wnioskodawca sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, a także, że stan zdrowia pozbawia wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodu, tym bardziej, że od dnia 17 lutego 2011 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a więc wykazuje gotowość podjęcia zatrudnienia.

W ocenie organu, w okolicznościach sprawy nie można także przyjąć, iż splata należności z tytułu składek np. w ramach układu ratalnego pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla wnioskodawcy i jego rodziny, a zatem należało uznać, że brak było podstaw do umorzenia należności w oparciu o przepisy wymienionego rozporządzenia.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r. T.M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej powołanymi wyżej decyzją z dnia 5 kwietnia 2012 roku, podnosząc, iż nie miała ona pokrycia w dostarczonym materiale dowodowym. Wnioskodawca przedłożył także dwa postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Decyzją nr [...] ([...]) z dnia 25 czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia 5 kwietnia 2012 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego doszło do zmiany stanu faktycznego i prawnego w sprawie, wystąpiła bowiem okoliczność całkowitej nieściągalności. Spełnienie powyższej okoliczności daje jednak tyko potencjalną możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W ocenie organu, nie bez znaczenia w sprawie jest, że żona wnioskodawcy pracuje, a prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne jest skuteczne.

Zdaniem organu, w sprawie nadal brak przesłanek przemawiających za umorzeniem należności. Organ nie ma faktycznej możliwości prowadzenia we własnym zakresie postępowania dowodowego na okoliczność stanu zdrowia wnioskodawcy bądź członka jego rodziny, ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów bieżącego utrzymania, wysokości opłacanych rachunków, wysokości zobowiązań. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ciężar udowodnienia stanu majątkowego i rodzinnego dającego podstawy do umorzenia spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wywiązał się z tego obowiązku, w związku z czym nie było możliwe ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Sytuacja ustalona na podstawie złożonych dokumentów nie jest w ocenie organu na tyle trudna, aby uzasadniała umorzenie należności.

Organ podniósł nadto, iż dla oceny zasadności umorzenia nie bez znaczenia pozostaje postawa strony. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 884/08 "prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. prowadzi do wniosku, że wynikająca z tych przepisów podstawa umarzania należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów". W odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy, brak obiektywnych przesłanek potwierdzających, że wnioskodawca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, które umożliwiłoby spłatę choćby części zadłużenia.

Skargi na decyzję nr [...] z dnia 25 czerwca 2012 roku złożyli, działając przez pełnomocnika, T. M. oraz B. Ł.-M..

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów art. 77 w związku z art. 11 k.p.a., a także art. 83 i 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu skargi na decyzję [...] skarżący podnieśli, iż organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności bieżących sprawy. Badając stan faktyczny ZUS uznał przedstawione dowody za niewiarygodne bez bardziej wnikliwego sprawdzenia zawartych w nich informacji, co stanowi o nienależytym wyjaśnieniu sprawy. Zdaniem skarżących, ciężar dowodu na mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ, a jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wraz z uzasadnieniem prawnym.

Na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r., Sąd dopuścił B.Ł.-M. jako uczestnika postępowania. Skarga na wydaną decyzję została złożona wspólnie przez małżonków T.M. i B.Ł.-M.. Ponieważ Pani B.Ł.-M. nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym toczącym się wobec T.M. (pomimo złożenia wspólnego wniosku), a na rozprawie T.M. działając z upoważnienia żony, złożył wniosek o dopuszczenie jej w charakterze uczestnika, Sąd na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. postanowił dopuścić ją jako uczestnika toczącego się postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – t.j.) dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie oceniają, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Sąd ma zatem obowiązek dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów wskazanych szczegółowo niżej, co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi.

Przede wszystkim należy wskazać, że wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych został złożony wspólnie przez małżonków T.M. i B.Ł.-M. (we wniosku wskazali oni także, że wspólnie prowadzili działalność). Decyzja organu odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek została skierowana jedynie do T.M.. Z decyzji nie wynika, czy organ uznał, że złożony przez małżonków wniosek dotyczy w istocie należności z tytułu składek T.M., czy też z jakichkolwiek innych przyczyn nie rozpatruje wspólnie wniosku T.M. i B.Ł.-M.. Nie wskazał także, czy postępowanie z wniosku B.Ł.-M. (złożonego wraz z mężem) toczy się odrębnie przez tym organem, a z akt sprawy nie wynika ani, że zostało ono umorzone lub w jakikolwiek inny sposób zakończone, ani też, że jest prowadzone. Biorąc pod uwagę, że małżonkowie złożyli wspólnie wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, organ winien był w uzasadnieniu decyzji wskazać, dlaczego postępowanie toczy się jedynie wobec T.M, a decyzja kierowana jest tylko do T. M. Powyższe wskazuje na wadliwość uzasadnienia decyzji, gdyż brak odniesienia się do tej kwestii, czyni niemożliwym kontrolę co do prawidłowości prowadzenia postępowania i wydania decyzji jedynie wobec T.M., pomimo wspólnie złożonego wniosku przez małżonków.

Odnosząc się natomiast do meritum decyzji, należy wskazać, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej zwanej "u.s.u.s."), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a; w tym przypadku należności, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003, Nr 141, poz. 1365), dalej "rozporządzenie". Zgodnie z powołanym przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust.2 i ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia, mamy do czynienia uznaniem administracyjnym.

Kwestia działania organów administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa. W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił obowiązki organu w takim przypadku, stwierdzając: "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a."

W wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga zatem od organu przede wszystkim poczynienia właściwych ustaleń dotyczących stanu faktycznego, zgromadzenia i zbadania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ale również rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli zgodnie z art. 7 k.p.a. Decyzja musi także zostać właściwie uzasadniona przez co organ realizuje m.in. zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. Ani reguły postępowania dowodowego, ani zasada przekonywania nie są zachowane, gdy organ pomija w uzasadnieniu decyzji niektóre dowody przedstawione przez stronę czy zgromadzone w sprawie, lub nie odniesie się do faktów i okoliczności podnoszonych przez stronę.

Kontrola sądowa w przypadku decyzji uznaniowej, polega przede wszystkim na zbadaniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, a także, czy organ działał w granicach dopuszczalnego uznania z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe zawierało wady, które skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Przede wszystkim, wydając zaskarżoną decyzję (po ponownym rozpatrzeniu sprawy), organ przyznał, że w sprawie występuje okoliczność całkowitej nieściągalności (ze względu na bezskuteczność postępowania egzekucyjnego), a więc została spełniona przesłanka umorzenia, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Jednocześnie jednak uznał, że jej spełnienie nie powoduje obowiązku umorzenia, a daje tylko taką możliwość. Wskazał także, że żona Skarżącego pracuje, a prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne jest skuteczne. Z powyższego wynika, że w istocie organ nie ustalił i nie zbadał, czy przesłanka całkowitej nieściągalności wystąpiła. Skoro bowiem uznaje, że możliwe jest prowadzenie skutecznej egzekucji wobec majątku wspólnego małżonka, to podważa wystąpienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Sąd zaznacza przy tym, że poza zakresem niniejszego rozstrzygnięcia jest prawidłowość wniosków ZUS co do możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec majątku wspólnego małżonków, co może podlegać badaniu w ramach ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Sąd wskazuje jedynie na brak ustalenia stanu faktycznego sprawy prze organ, w tym zbadania kwestii spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności.

Uzasadnienia organu zawarte w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do zastosowania art. 28 ust. 2 u.s.u.s., sprowadzająca się do stwierdzenia, że przesłanka całkowitej nieściągalności wystąpiła, jednak nie oznacza to obowiązku, ale możliwość umorzenia należności. W żadnym razie nie można uznać, aby takie uzasadnienie spełniało wymogi prawa. Tego rodzaju wskazanie nie wyjaśnia motywów jakimi kierował się organ przy wydaniu rozstrzygnięcia. Samo stwierdzenie, że decyzja ma charakter uznaniowy i brak wyjaśnienia, dlaczego w konkretnym przypadku, organ odmawia umorzenia należności pomimo spełnienia podstawowej przesłanki tego umorzenia, oznacza w istocie brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla rozstrzygnięcia organu i jako takie narusza zasady postępowania administracyjnego (art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego) oraz art. 107 k.p.a. wskazujący na wymogi uzasadnienia decyzji.

Odnosząc się natomiast do argumentów organu dotyczących art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a więc rozstrzygnięcia i uzasadnienia w zakresie spełnienia innych przesłanek umorzenia należności niż ich całkowita nieściągalność, należy wskazać, że pomimo obszernego uzasadnienia decyzji w tym zakresie, organ nie dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w celu ustalenia, czy przedstawiona przez skarżącego sytuacja życiowa w tym zdrowotna i majątkowa pozwala na opłacenie zaległych składek, nie pozbawiając zobowiązanej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dopiero pozytywne ustalenie takiej okoliczności powoduje konieczność rozważenia w ramach uznania administracyjnego, czy zaległe składki mogą być umorzone, z odpowiednim wyważeniem interesu publicznego i prywatnego.

Organ nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, gdyż stan faktyczny ustalony w sprawie nie daje odpowiedzi na pytanie, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu przy wydaniu rozstrzygnięcia organ nie uwzględnił faktów i dowodów wskazywanych przez skarżącego.

Organ zobowiązany jest stosować w toku postępowania administracyjnego zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nie jest dopuszczalne przyjęcie założenia, iż interes społeczny przewyższa swą rangą interes prywatny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2003 r. o sygn. akt. III SA 3118/01 zauważył, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest też zgodna z interesem publicznym (tak również wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, dostępne www.orzeczenia.gov.pl).

Przede wszystkim organ uwzględnił oceniając sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny świadczenia, które członkowie rodziny otrzymują z pomocy społecznej (zasiłek rodzinny, dodatek mieszkaniowy) oraz stypendia socjalne otrzymywane przez córki skarżącego, w tym stypendium socjalne dla osób niepełnosprawnych. Stypendia socjalne otrzymywane przez córki Skarżącego są świadczeniami czasowymi, otrzymanymi w trakcie odbywania studiów i jako świadczenia socjalne nie powinna i nie mogą być one przeznaczone na spłatę zaległych składek ojca na ubezpieczenie. Sytuacja, w której skarżący już obecnie jest zmuszony jest korzystać ze świadczeń z pomocy społecznej, wskazuje, że nie jest on w stanie ponieść ciężaru składek bez pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny. Żądanie zapłaty składek spowoduje dalszą konieczność sięgania do środków pomocy państwa, co nie jest zgodne z interesem obywatela ani interesem publicznym (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, dostępne www.orzeczenia.gov.pl). Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z 20 marca 2007 r., przy założeniu przeciwnym, norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych, nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania.

Za brakiem możliwości zapłaty przez skarżącego zaległych składek bez pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodzinny, przemawia także i fakt, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało umorzone z powodu bezskuteczności tego postępowania (braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne). Organ egzekucyjny, po przeprowadzeniu postępowania, stwierdził zatem, że majątek zobowiązanego nie daje podstaw do kontynuowania postępowania. Zobowiązany nie ma więc majątku ani środków pieniężnych, które pozwalałyby mu na zaspokojenie zaległych składek.

Uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 5 kwietnia 2012 r. nie odpowiadają przepisom prawa, wydane bowiem zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, oraz przepisów art. 28 ust. 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia polegającym na braku wnikliwego rozważenia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległych należności składkowych, które to naruszenie w ocenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym, rozpatrywaniu wniosku Skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, właściwy organ winien w sposób wszechstronny wyjaśnić stan faktyczny sprawy w oparciu o przedstawione mu informacje o stanie majątkowym Skarżącego (w tym w odniesieniu do całkowitej nieściągalności składek); w sposób racjonalny ocenić możliwości poniesienia przez Skarżącego wydatków na zapłatę należności z tytułu składek, przy uwzględnieniu rzeczywistej, a nie hipotetycznej możliwości zaspokojenia w przyszłości tego długu. Po właściwym ustaleniu stanu faktycznego na podstawie prawidłowego postępowania dowodowego, rozstrzygnięcie organu winno odpowiednio wyważyć słuszny interes Skarżącego i interes publiczny, z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie art. 205 p.p.s.a. zasądzono zwrot kosztów obejmujący wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2002 r. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).