Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1359/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 773 § 1,2 i 3, art 818, art 820, art 824, art  825, art 822, art  767
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art 23§6, art 23§ 2-4 i 5, art 23§ 6
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi L. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania egzekucji prowadzonej ze świadczenia emerytalno - rentowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] o umorzeniu postępowanie w sprawie wstrzymania egzekucji wobec L. B., Skarżącego w tej sprawie, prowadzonej ze świadczenia emerytalno-rentowego Zobowiązanego z uwagi na bezprzedmiotowość tegoż postępowania.

W uzasadnieniu wskazał co następuje:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., działając jako organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia: 27 sierpnia 2003 r. nr US.VIII/76580/IV/05; 16 stycznia 2004r. nr 145771 i 157592/AP; 4 czerwca 2005 r. nr 187724 i INNE/R13, 14 czerwca 2005 r. nr 175646/R13; 30.01.2006 r. nr 309576/R13; 8 marca 2006 r. nr 319690/R13 i 9 stycznia 2009 r. nr 391710/R13, dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w O., należne L. B.. W dniu 23 grudnia 2008 r. L. B. złożył w Urzędzie Skarbowym w O. wniosek o: "wstrzymanie prowadzonych egzekucji z emerytury chorobowej do czasu wskazanego w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 8 grudnia 2008 r. znak: USXX-01/4403-49/08", przekazanym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008r. zgodnie z właściwością rzeczową, Dyrektorowi Izby Skarbowej w O.. W dniu 23 grudnia 2008 r. L. B. złożył także w Izbie Skarbowej w O. wniosek o "wstrzymanie prowadzonych egzekucji z emerytury chorobowej do czasu wskazanego w piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 10 grudnia 2008 r. znak; PU/4407-2-4/08. W powyższych pismach wnioskodawca podniósł, iż nie został rozpatrzony wniosek z dnia 10 września 2007 r. o umorzenie zaległości podatkowych. Ponadto wskazał, iż jest osobą niepełnosprawną i ciężko chorą, wymagającą stałej opieki medycznej, utrzymującą się przy życiu przez zastosowanie intensywnej farmakoterapii.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w O. umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania egzekucji prowadzonej ze świadczenia emerytalno-rentowego Zobowiązanego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaznaczył, iż w chwili obecnej egzekucja ze wskazanego składnika majątku zobowiązanego nie jest prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., a więc niniejsze postępowanie podlega umorzeniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Ponadto wyjaśnił, iż z uwagi na zaskarżenie przez Zobowiązanego decyzji organu odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2008 r., uchylającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] grudnia 2007r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, organ pierwszej instancji nie miał prawnych możliwości dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia

Pismem z dnia 30 stycznia 2009 r. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. do którego załączył kserokopię wniosku z dnia 23 grudnia 2008 r., skierowanego do Dyrektora Izby Skarbowej w O., kserokopię pisma z dnia 27 stycznia 2009 r., skierowanego do Sądu Rejonowego w O. oraz kartę informacyjną z pobytu w Izbie Przyjęć Szpitala Miejskiego w O.. W ocenie Skarżącego postanowienie jest wadliwe i bezzasadne, w związku z czym uważa je za niewiążące i nie rodzące żadnych skutków prawnych. Zdaniem jego, w niniejszej sprawie błędnie przyjęto, iż prośba "o spowodowanie wstrzymania prowadzonych egzekucji" jest wnioskiem "o wstrzymanie prowadzonych egzekucji z emerytury chorobowej". Ponownie wskazał, iż jego wniosek z dnia 10 września 2007r. o umorzenie zaległości podatkowych nie został rozpatrzony oraz podkreślił, że jest osobą ciężko chorą, w związku z czym sytuacja w jakiej się znalazł negatywnie wpływa na jego stan zdrowia.

Minister Finansów w opisanym na wstępie postanowieniu wyjaśnił, iż w związku ze zbiegiem, do zajętego świadczenia emerytalno - rentowego, egzekucji administracyjnej i sądowej, Sąd Rejonowy w O. Wydział [...] Cywilny, postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2005 r. sygn. akt [...], wyznaczył Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w O. do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej w trybie właściwym dla egzekucji sądowej. W tej sytuacji nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Zaznaczył, iż ustalenie zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie. W związku z powyższym uznał, iż organ pierwszej instancji nie mógł rozstrzygnąć sprawy co do meritum i wydał prawidłowe postanowienie. Odnosząc się do zarzutu błędnej kwalifikacji wniosku zawartego w pismach skarżącego z dnia 23 grudnia 2008 r. Minister Finansów wyjaśnił, iż charakter powyższych pism nie budził wątpliwości, a organ nadzoru nad egzekucją dokonał ich prawidłowej kwalifikacji jako wniosku o "wstrzymania prowadzonych egzekucji z emerytury chorobowej wnioskodawcy".

Pismem z dnia 6 lipca 2009 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2009 r. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia. Skarżący podniósł, iż Minister Finansów, wydając zaskarżone postanowienie, wyrządził mu znaczną szkodę, która spowodowała określone, nie dające się odwrócić się skutki w zakresie uszczuplenia majątku, jak i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, włącznie do zagrożenia jego życia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Skarżący zarzucił: rażące naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik całej sprawy oraz "ironizowanie i szydzenie ze standardów obowiązującego w demokratycznym państwie prawa - w szczególności - z judykatury, doktryny, orzecznictwa, wiedzy i zasad logicznego rozumowania''; zatajenie okoliczności i zdarzeń poprzedzających wystąpienie z wnioskiem z dnia 23 grudnia 2008 r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, które stanowią obszerną korespondencję z organem podatkowym; a nadto nienależyte ustalenie stanu faktycznego; wadliwe zastosowanie uznania administracyjnego; nieuwzględnienie szczególnych okoliczności; nienależyte zbadanie i ocenienie sytuacji materialno – bytowej; nieustalenie istotnych faktów mających znaczenie dla rozpoznania sprawy i nie uwzględnienie całego materiału dowodowego; zastosowanie automatyzmu w orzekaniu polegającego na zastąpieniu rzetelnej, rzeczowej oraz merytorycznej argumentacji - cytowaniem pasujących do każdej sprawy ogólnych przepisów wielu ustaw; "zmuszanie do kolejnego, wręcz śmiertelnego" wysiłku polegającego na ponawianiu kolejnych skarg i wniosków służących "tylko do zastosowania terroru ze szczególnym okrucieństwem".

Skarżący podkreślił, iż podstawę prawną egzekwowanych należności stanowią nieostateczne decyzje, od których złożył odwołania. W związku z tym, uważa, że egzekwowanie tych należności stanowi rażące naruszenie przepisów prawa, w tym międzynarodowego i europejskiego, w szczególności regulacji zakazujących tortur oraz innego okrutnego, poniżającego traktowania albo karania oraz jest celowym i zamierzonym działaniem zmierzającym do pozbawienia go niezbędnych środków do życia. Podnosi, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, zajęte świadczenie stanowi jego jedyne źródło utrzymania, a także że jest osobą ciężko chorą i wymagającą systematycznego leczenia. Ponadto wskazał, iż nie został rozpatrzony jego wniosek o umorzenie egzekwowanej należności.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W uzasadnieniu odniósł się do zarzutów zawartych w skardze dotyczących rażącego naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz "ironizowania i szydzenia ze standardów obowiązującego" w demokratycznym państwie prawa - w szczególności z judykatury, doktryny, orzecznictwa, wiedzy i zasad logicznego rozumowania" uznając, iż jest niezrozumiały. Zaznaczył, iż Skarżący nie wskazał przepisów postępowania, które rażąco zostały naruszone niniejszej sprawie, jak i nie wyjaśnił na czym miałoby "ironizowanie i szydzenie" z obowiązującego prawa, judykatury, doktryny, orzecznictwa, wiedzy i zasad logicznego rozumowania. W odniesieniu do zarzutów dotyczących postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej wskazał, iż okoliczność ta nie mogła być przedmiotem oceny w postępowaniu w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji prowadzonej ze świadczenia emerytalno - rentowego, gdyż jest ono odrębnym postępowaniem.

Pismem z dnia 25 listopada 2009 r. Skarżący wezwał Ministra Finansów do przedstawienia upoważnień jakie udzielił osobom, które w jego imieniu podpisały postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister Finansów pismem z dnia 5 stycznia 2010 r. wyjaśnił, że na mocy upoważnienia z dnia 24 kwietnia 2009 r. nr BMI-0140-59/2009 Zastępcy Dyrektora Departamentu Administracji Podatkowej A. P. i E. Z. zostały upoważnione do wydawania decyzji, postanowień, zawiadomień, wezwań oraz pism wydawanych w postępowaniach prowadzonych w zakresie spraw pozostających w zakresie właściwości Departamentu Administracji Podatkowej oraz podpisywania odpowiedzi na skargi oraz innych pism procesowych w sprawach przed sądami administracyjnymi lub Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawach postępowań pozostających w zakresie działania departamentu, załączając też opisane upoważnienie. Postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. podpisała A. P..

Skarżący w następnym piśmie, z dnia 20 stycznia 2010 r. zakwestionował upoważnienie dla A. P., które zostało podpisane przez Sekretarza Stanu E. S. nie zaś osobiście przez Ministra Finansów. Pismem z dnia 22 lutego 2010r. Minister udzielił odpowiedzi na zarzuty i wskazał, iż na mocy decyzji nr [...] jak i obowiązującego w czasie wydania zaskarżonego postanowienia Zarządzenia nr 9 Ministra Finansów z dnia 5 marca 2009 r. w sprawie podziału kompetencji w Kierownictwie Ministerstwa Finansów, w czasie nieobecności Ministra Finansów imiennych upoważnień udzielała Sekretarz Stanu E. S., która zastępowała Ministra Finansów. Udzielanie imiennych upoważnień nie zostało zastrzeżone do wyłącznej kompetencji Ministra Finansów i w związku z nieobecnością Ministra Finansów w dniu 24 kwietnia 2009 r. pełnomocnictwo nr BMI-0140-59/2009 w zastępstwie Ministra Finansów zostało podpisane przez Sekretarz Stanu E. S.. Ponadto podkreślił, iż w myśl § 2 Regulaminu Organizacyjnego Ministerstwa Finansów, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 10 Ministra finansów z dnia 10 lipca 2008 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Ministerstwu Finansów, Ministerstwo Finansów zapewnia obsługę Ministra Finansów, a Minister Finansów wykonuje swoje zadania przy pomocy Sekretarza Stanu, Podsekretarzy Stanu, Dyrektora Generalnego, Szefa Gabinetu Politycznego Ministra oraz dyrektorów. Dyrektorzy kierują komórkami organizacyjnymi Ministerstwa Finansów wykonując zadania komórki organizacyjnej samodzielnie lub przy pomocy zastępców dyrektora. Zaznaczył iż w myśl § 14 pkt 2 Regulaminu do zadań Departamentu Administracji Podatkowej należy m.in. nadzór nad naczelnikami urzędów skarbowych jako organami egzekucyjnymi oraz nad dyrektorami izb skarbowych w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, orzecznictwo w zakresie egzekucji należności pieniężnych, jak również załatwianie skarg i wniosków związanych z funkcjonowaniem izb i urzędów skarbowych. Wyjaśnił też, iż do skarg na postanowienia Ministra Finansów nie stosuje się trybu postępowania, o których mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej "k.p.a." oraz w zarządzeniu nr 21 Ministra Finansów z dnia 6 sierpnia 2009 r. w sprawie trybu postępowania ze skargami i wnioskami w Ministerstwie Finansów.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego rozpatrzenia ,,skargi’’ na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] stycznia 2009 r. jako zażalenia, Minister Finansów wskazał na treść art. 234 pkt 1 k.p.a. i stwierdził, że skarga wniesiona w związku z treścią postanowienia organu pierwszej instancji, w terminie przewidzianym w ustawie do złożenia zażalenia, podlega rozparzeniu jak zażalenie od tego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega legalność wydanych aktów, w tym przypadku postanowienia Ministra Finansów, z przepisami prawa, zastosowanymi w tej sprawie. Jednocześnie na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną w skargach podstawą prawną.

Z tej przyczyny Sąd w pierwszej kolejności zbadał, czy toczące się postępowanie nie naruszyło norm postępowania, zawartych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej jako "u.p.e.a." i stosowanych odpowiednio do niej, z mocy art. 18 u.p.e.a., przepisów wcześniej cytowanego kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na charakter sprawy została zbadana również ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) dalej jako "k.p.c.".

Sąd stwierdza, że niniejsze postępowanie nie nasuwa zastrzeżeń co do jego legalności, a podjęte rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. i Ministra Finansów są uzasadnione.

Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez nadzorowany organ.

Organem nadzoru stosownie do art. 23 § 2 - § 4 jest Dyrektor Izby Skarbowej, a stosownie do § 5 dla postanowień wydanych przez Dyrektora Izby Skarbowej organem odwoławczym jest minister właściwy do spraw finansów publicznych.

Wskazane przepisy przemawiają za słusznością twierdzeń Ministra Finansów, że w ramach ustawowej właściwości, miał obowiązek rozpoznać pismo Skarżącego L. B. jako zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O., skoro zostało ono złożone w terminie wskazanym do zaskarżenia tegoż postanowienie. Przepisy te jednoznacznie też wskazują, że ocena wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego mogła być podjęta jedynie na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a.

Stosownie do art. 773 k.p.c. § 1."W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, administracyjny organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi rejonowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny - sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie egzekucję w trybie właściwym dla danego organu. Sąd wydaje postanowienie w terminie 14 dni, biorąc pod uwagę stan każdego z postępowań egzekucyjnych, a jeżeli są one w równym stopniu zaawansowane, wysokość egzekwowanych należności i kolejność ich zaspokojenia, z zastrzeżeniem § 2 i nie dotyczącego tej sprawy § 21. Równocześnie sąd postanawia, jakie już dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy." § 3 "W przypadku wystąpienia dalszych zbiegów egzekucji do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje organ egzekucyjny wyznaczony przy pierwszym zbiegu egzekucji."

Skoro, jak wynika z postanowień i akt sprawy oraz zawartego w nich postanowienia z dnia 17 sierpnia 2005 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w O. wskazał do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej komornika sądowego w trybie egzekucji sądowej to jedynie komornika sądowy jest uprawniony do rozpoznania wniosków dotyczących przebiegu egzekucji. Zgodnie z art. 818 k.p.c. i 820 k.p.c organ egzekucyjny zawiesza postępowanie, na podstawie art. 824 i 825 k.p.c. sądowy organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne we wskazanych w tych przepisach warunkach, a na podstawie art.822 k.p.c. wstrzymuje się z dokonaniem czynności. Oznacza to, że organem uprawnionym i zobowiązanym do rozpoznania wniosku w wymienionych sprawach dotyczących egzekucji w trybie egzekucji sądowej jest komornik sądowy. Na czynności komornika przysługuje skarga do właściwego sądu rejonowego. Terminy i warunki wnoszenia takich skarg reguluje art.767 k.p.c. Sąd jest również uprawniony do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie arr.821 k.p.a.

Inicjatywa do wstrzymania czynności, zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego może leżeć nie tylko po stronie dłużnika, ale również wierzyciela, a więc w tej sprawie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., nie mniej jednak stosowne postanowienie w tej mierze podejmuje komornik sądowy po rozpoznaniu wniosku wierzyciela lub dłużnika.

W tym stanie Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., będący miejscowo i rzeczowo właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie jest organem egzekucyjnym w tej sprawie, a w konsekwencji nie mógł prowadzić postępowania o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ze świadczeń emerytalno-rentowych zobowiązanego L. B.. Zasadne więc jest postanowienie, które wydał organ nadzoru - Dyrektor Izby Skarbowej w O., prawidłowo też ocenione zostało przez Ministra Finansów.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest uzasadnione prawnie, wydane jest przez osobę uprawnioną i zawiera właściwe pouczenie.

Z tych przyczyn, Sąd badając z urzędu legalność postanowień obu instancji, uznał, że wydane zostały zgodnie z prawem.

Wobec tego nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi, które zmierzały do wykazania zasadności umorzenia postępowania z przyczyn materialno-prawnych, a nie z formalnych tak jak to zostało uczynione, do których należał zarzut o braku ustaleń faktycznych, zarzut o nienależytym zbadaniu i ocenie sytuacji materialno-bytowej Skarżącego czy nieuwzględnienie szczególnych okoliczności sprawy, przemawiających za umorzeniem postępowania. Jak wykazano zarówno Dyrektor Izby Skarbowej jak i Minister Finansów nie byli uprawnieni do prowadzenia postępowania, a więc i dokonywania ustaleń koniecznych dla wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

W tym stanie Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.