Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 134/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 23a
journal: Dz.U. 2005 nr 180 poz 1494
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych
article: § 2, § 3 ust. 1, § 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 159 poz 1128
law: Rozporzadzenie Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart  kierowców oraz warunków przechowywania tych danych.
article: art. 92a
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 4 lit. a, art. 10, art. 24 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M.M. kwotę 224 (dwieście dwadzieścia cztery) złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego ( dalej powoływany jako: GITD ) utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego ( dalej jako : WITD ) z dnia [...] września 2015 r. o nałożeniu na M.M. kary pieniężnej w wysokości 5 600 zł.

Z akt administracyjnych wynikał następujący stan faktyczny sprawy:

Na podstawie upoważnienia nr [...] z dnia [...] września 2015 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę przedsiębiorcy M.M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: PPHU M.M. w zakresie przestrzegania regulacji dotyczących czasu pracy kierowców, przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz z zakresu wykonywania przewozów i przepisów ruchu drogowego. Kontrolą objęto okres od [...] sierpnia 2014 r. do [...] sierpnia 2015 r. Zgodnie z okazanymi dokumentami przedsiębiorca w okresie 6 miesięcy przed wszczęciem kontroli zatrudniał średnio 7 kierowców.

W toku kontroli przedsiębiorca okazał dane cyfrowe z kart kierowców L.K., L.K., I.K. oraz G.M., które w przypadku każdego z tych kierowców pobrane w dniach [...] grudnia 2014 r. i [...] stycznia 2015 r., tj. po upływie 43 dni oraz z karty kierowcy P.R., które zostały pobrane w dniach [...] grudnia 2014r. i [...] lutego 2015r. tj. po upływie 43 dni.

Do kontroli przedsiębiorca okazał również dane cyfrowe z pojazdów o nr rej. [...], które w przypadku każdego z tych pojazdów zostały wczytane w dniach [...] września 2014 r. i [...] grudnia 2014r., tj. po upływie 91 dni.

Analiza danych zawartych na karcie kierowcy R.M. wykazała, iż dzienny okres prowadzenia pojazdu (okres pomiędzy każdymi dwoma okresami dziennego odpoczynku lub między okresem dziennego i tygodniowego odpoczynku) , który rozpoczął się w dniu [...] stycznia 2015 r. o godzinie 05:42, zakończył się w dniu [...] stycznia 2015 r. godzinie 18:29. W okresie tym kierowca prowadził pojazd łącznie przez 9 godzin i 28 minut. Nadto kierowca ten w miesiącu styczniu 2015 r. uprzednio dwukrotnie skorzystał z przedłużenia dziennego okresu prowadzenia pojazdu z 9 do 10 godzin.

Ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole nr [...] z dnia [...] września 2015 r.

Decyzją z dnia [...] września 2015r. nr [...] nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 5 600 zł.

W oparciu o ustalenia kontroli organ I instancji uznał, że przedsiębiorca nie dochował obowiązku wczytywania danych z kart kierowców co najmniej raz na 28 dni zatem zasadnym było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 2500 (5x500) zł z tytułu naruszenia lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Z kolei ujawniony fakt niepobierania przez przedsiębiorcę danych cyfrowych z urządzeń rejestrujących zainstalowanych w sześciu pojazdach co najmniej raz na 90 dni skutkowała nałożeniem na stronę kary pieniężnej w wysokości 3 000 (6x500) złotych z tytułu naruszenia lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Natomiast okoliczność, iż kierowca przekroczył 9 godzinny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 28 minut, a do kontroli nie okazano wydruku uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, zaś kierowca ten już uprzednio przekroczył 9 godzinny czas prowadzenia pojazdu w dniach [...] stycznia 2015 r. zasadne było wymierzenie kary 100 zł za naruszenie lp.5.1.1. załącznika nr do ustawy o transporcie drogowym.

W odwołaniu od decyzji M.M., nie kwestionując wyników kontroli w prowadzonym przez niego przedsiębiorstwie transportowym i wskazując na regulacje rozporządzenia § 4 Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców (...) zarzucił, iż według prawa polskiego, przepisy dotyczące praw i obowiązków podmiotów powinny być uregulowane ustawą. Zdaniem strony zatem, obowiązek przestrzegania przez przedsiębiorcę terminów, których niezachowanie naraża go na karę pieniężną powinien zostać określony w ustawie. Podkreślał, że stwierdzone w wyniku kontroli uchybienia terminów nie wpłynęły na kompletność danych. Ponadto organ kontrolny nie wykazał innych uchybień w wykonywaniu przez niego przewozów drogowych. Wywodził, iż jako przedsiębiorca prawidłowo wypełnia obowiązki uregulowane w przepisach poprzez prowadzenie wymaganej dokumentacji, dotyczącej wykonywanych przewozów, kierowców oraz dokumentowania okresów prowadzenia pojazdów oraz obowiązkowych przerw i wypoczynku.

Wskazaną na wstępie decyzją GITD, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 92a ust. 1-6, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), Ip. 5.1, lp. 6.3.11, lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 4, art. 6, art. 10, art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), § 3, § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (Dz. U. z 2007 r., Nr 159, poz. 1128), utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego ustalenia poczynione w protokole kontroli oraz przytoczony przez organ stan prawny, wynikający z przepisów powołanych w podstawach prawnych decyzji, uzasadniał wymierzenie kary pieniężnej w wysokości ustalonej przez WITD. Cytując regulacje prawne powołane w podstawach decyzji organ stwierdził, że bezspornie przedsiębiorca nie dochował obowiązku wczytywania danych z kart kierowców co najmniej raz na 28 dni, jak też nie pobrał danych cyfrowych z urządzeń rejestrujących zainstalowanych w sześciu pojazdach co najmniej raz na 90 dni. Uzasadniało to nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 2 500 (5x500) zł z tytułu naruszenia lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i 3000 (6x500) z tytułu naruszenia lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem GITD również fakt przekroczenia 9 godzinnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o 28 minut pozostaje bezsporny oraz potwierdzony materiałem dowodowym w postaci danych cyfrowych. Uzasadniło to nałożenie kary w wysokości 100 zł. Sama zaś strona nie odniosła się do w odwołaniu do tego naruszenia.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 92c ustawy o transporcie drogowym mogące wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie, tj. okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Strona nie wskazała okoliczności, w wyniku których uchybiono terminowi na wczytanie danych cyfrowych z kart kierowców oraz z jednostek pojazdowych.

Organ II instancji podkreślił, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego obowiązany jest dochować obowiązków oraz warunków wynikających z ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym, obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające m.in. z rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących, rozporządzenia (WE) nr 561/2006, ustawy o czasie pracy kierowców. Wskazał, że odpowiedzialność przedsiębiorstwa za naruszenia przepisów transportowych wynika wprost z przepisów unijnych: z rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006. Stosownie do treści art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących

stosowanych w transporcie drogowym pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia lp. 6.3.11 oraz lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy wyjaśnił, że rozporządzenie Komisji nr 581/2010 określa maksymalne okresy wczytywania danych, natomiast obowiązujący art. 10 ust. 5 lit. a ppkt ii) rozporządzenia nr 561/2006 (WE) daje Państwom Członkowskim kompetencję do określenia częstotliwości pobierania danych ze wskazaniem, że dopuszczalne jest określenie krótszych terminów wczytywania danych. Uprawnienie to zrealizowane zostało przez § 3 i 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych, zgodnie z którym dane z karty kierowcy podmiot pobiera: co najmniej raz na 28 dni, a dane z pojazdu co 90 dni. Z treści tego przepisu wynika obowiązek wczytywania danych co 90 dni kalendarzowych a więc częściej niż wynikałoby to z przepisów rozporządzenia nr 581/2010. Obowiązek ten wynika wprost z obowiązujących przepisów prawa tj. przytoczonego wyżej rozporządzenia wydanego na podstawie art. 23a ustawy o transporcie drogowym, które określa surowsze wymagania w zakresie wczytywania danych niż czyni to rozporządzenie unijne.

Zdaniem organu odwoławczego przepisy rozporządzenia nr 581/2006 miałyby zastosowanie jedynie wtedy gdyby Państwo Członkowskie określiło dłuższe okresy wczytywania danych, wówczas obowiązywałyby okresy maksymalne określone przez Komisję. Organ powołał się też na stanowisko wyrażone w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 28/15, że "w kontekście naruszenia lp. 6.3.11 oraz lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy organy słusznie przywołały, że zgodnie z § 3 pkt 1 oraz § 4 pkt 6 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r.(...), dane z tachografu cyfrowego podmiot pobiera co najmniej raz na 90 dni, a dane z karty kierowcy pobierać należy co najmniej raz na 28 dni. Tym powinnościom skarżący nie zadośćuczynił albowiem w opisanych wyżej przypadkach okresy te były dłuższe. Niezrozumiały jest zarzut skargi o uchybieniu art. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytywanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych i kart kierowców w odniesieniu do treści pkt 3 preambuły rozporządzenia, gdyż terminy w tym akcie prawa unijnego są tożsame z uregulowanymi w prawie krajowym i uwzględniają dni zarejestrowanej działalności przedsiębiorcy (skarżącego)". Wskazał też na pogląd WSAw Opolu, zawarty w wyroku z dnia 23 lipca 2015r. ( sygn. akt II SA/Op 191/15 ), że organy prawidłowo obliczyły maksymalny czas na wczytanie danych, przyjmując do tych obliczeń wszystkie dni tygodnia i że nie można zasadnie twierdzić, iż dni wolne od pracy nie są dniami prowadzenia zarejestrowanej działalności przez przedsiębiorstwo transportowe oraz braku sprzeczności przepisów prawa krajowego z prawem unijnym. Terminy dotyczące wczytywaniu danych są w tych przepisach tożsame i uwzględniają dni zarejestrowanej działalności przedsiębiorcy, a nie pracy kierowcy.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i 77 Kpa). Organ I instancji nie dopuścił się też obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kpa), albowiem oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej i jasnej oceny.

Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. M.M. zaskarżył decyzję organu odwoławczego w całości, zarzucając jej naruszenie konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie złożył wniosek o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności z Konstytucją § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców (...) w zw. z lp. 6.3.11 i 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym tzn. podstawy nałożenia na obywatela obowiązku narażającego go na odpowiedzialność finansową poprzez przepisy rozporządzenia.

W motywach skargi, wskazując na niekwestionowane ustalenia faktyczne kontroli, ponowił argumentację odwołania, wywodząc dodatkowo, iż zgodnie z zasadą demokratycznego państwa prawnego obowiązuje hierarchiczność systemu źródeł prawa, obejmująca nadrzędność konstytucji jak i zwierzchnictwo ustawy nad aktami wykonawczymi pochodzącymi od władzy wykonawczej, a co za tym idzie wyłączność ustawy dla unormowania najważniejszych kwestii, zwłaszcza związanych z prawami i obowiązkami obywateli dlatego też określenie terminów, których niezachowanie naraża przedsiębiorcę na karę pieniężną, powinno nastąpić w ustawie.

W odpowiedzi na skargę GIPD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez organy Konstytucji organ wskazał, iż argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji wyklucza jego zasadność. Dodatkowo podniósł, iż dla stwierdzenia zaistnienia naruszeń związanych z przekroczeniem terminów wczytywania danych z tachografów i kart pojazdów wystarczające jest ustalenie, że doszło do ich przekroczenia i nie jest wymagane stwierdzenie niekompletności danych lub niemożności skontrolowania czasu pracy, obowiązkowych przerw czy odpoczynku, co stanowi odrębne naruszenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek z przyczyn innych niż związane z zarzutami w niej podniesionymi.

1. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej jako: ppsa ), sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nieważność decyzji w całości lub w części sąd administracyjny stwierdza, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, zaś wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z powołanych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Czyni to przy tym w oparciu o akta sprawy administracyjnej wg stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji ( art. 133 § 1 ppsa ) nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ppsa ). Stosownie do art. 135 ppsa sąd administracyjny stosuje też przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

2. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie pozostawała decyzja GITD, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5 600 zł za naruszenia ujawnione w wyniku kontroli w przedsiębiorstwie transportowym strony i utrwalone w protokole nr [...] z dnia [...] września 2015r. Przeprowadzona przez sąd – w oparciu o wskazane kryterium legalności – kontrola sprawowana w granicach sprawy administracyjnej, a nie tylko w granicach zarzutów skargi, wykazała, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Konsekwencją tego naruszenia było również uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, albowiem przeprowadzone przez organy postępowanie w zakresie wyznaczonym wadliwie zinterpretowanymi normami prawa materialnego nie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, które miały znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Stwierdzenie to w myśl art. 145 § 1 ppsa, stanowiło przesłankę do uchylenia zarówno zaskarżonej jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ( art. 135 ppsa).

3. Zarówno w odwołaniu jak i w skardze M.M. kwestionował nałożenie na niego administracyjnej kary pieniężnej w zakresie związanym ustaleniem, iż naruszył on przepisy dotyczące obowiązku wczytywania wymaganych danych z karty kierowcy i z tachografów cyfrowych we wszystkich stwierdzonych przez organy przypadkach, nie kwestionując stwierdzonego naruszenia w zakresie przekroczenia maksymalnego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej 15 min. do jednej godziny, co skutkowało karą administracyjną w wysokości 100 zł. W świetle materiału zgromadzonego w toku kontroli fakt zaistnienia tego naruszenia, jego kwalifikacja i wymiar nałożonej kary nie budzi wątpliwości. Sporna pozostawała natomiast zasadność nałożenia kary za pozostałe naruszenia.

Odnośnie naruszeń polegających na uchybieniu obowiązkowi wczytywania danych z karty kierowcy jak i z tachografu pojazdu należy wyjaśnić, że podstawową regulacją prawną ustanawiającą przepisy dotyczące obowiązku wczytywania wymaganych danych z karty kierowcy i tachografu zainstalowanego w pojeździe jest przepis art. 10 ust. 5 lit.a rozporządzenia ( WE ) nr 561/2006. Stosownie do treści tego przepisu, przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenia rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 :

i) zapewniają wczytywanie danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywanie odpowiednich danych częściej, tak aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego;

ii) zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa. Zgodnie z lit.b cytowanego ustępu 5 art. 10, do celów niniejszego ustępu pojęcie "wczytywanie danych" jest rozumiane zgodnie z definicją określoną w załączniku IB, rozdział I lit.s rozporządzenia nr 3821/85, w myśl której oznacza ono kopiowanie wraz z podpisem cyfrowym części lub całego zbioru danych zapisanego w pamięci danych pojazdu lub w pamięci karty do tachografów. Dodać należy, iż w myśl lit. t rozdziału I rozporządzenia nr 3821/85, "karta kierowcy" oznacza kartę do tachografów wydaną konkretnemu kierowcy przez organy Państwa Członkowskiego. Stosownie zaś do treści lit. c ustępu 5 art. 10 rozporządzenia nr 561/2006 Komisja może, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2, określić maksymalny okres, w którym zgodnie z lit. a) ppkt i) należy wczytać odpowiednie dane.

W wykonaniu powyższej delegacji, maksymalne okresy dotyczące wczytywania danych określone zostały w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostki pojazdowej i karty kierowcy (Dz.U.UE.L10.168.16). W preambule rozporządzenia wskazano, że (1) regularne wczytywanie danych zarejestrowanych przez jednostkę pojazdową i na karcie kierowcy jest niezbędne dla skutecznej kontroli przestrzegania przez kierowcę i przedsiębiorstwo przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów i okresów odpoczynku ustanowionych rozporządzeniem nr 561/2006, natomiast w pkt (2), że określenie maksymalnego okresu na wczytywanie odpowiednich danych z jednostki pojazdowej i karty kierowcy pozwoli na ściślejsze ujednolicenie warunków działalności przedsiębiorstw transportu drogowego w całej Unii. W pkt (3) preambuły wskazano natomiast, że określając maksymalne okresy na wczytanie danych, należy uwzględnić wyłącznie dni zarejestrowanej działalności.

Stosownie zaś do art. 1 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia nr 581/2010, maksymalny okres na wczytanie odpowiednich danych nie przekracza 90 dni w przypadku danych z jednostki pojazdowej i 28 dni w przypadku danych z karty kierowcy. W zdaniu ostatnim art. 2 rozporządzenia wskazano, że wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.

4. Na gruncie prawa krajowego kwestia częstotliwości pobierania danych z tachografu cyfrowego oraz z karty kierowcy uregulowana została w przepisie art. 23a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych ( Dz.U. Nr 180, poz. 1494 ze zm.). Stosownie do niego: "Minister właściwy do spraw transportu, kierując się koniecznością zagwarantowania okresowego i regularnego pobierania danych z tachografu cyfrowego i karty kierowcy oraz przechowywania tych danych przez podmiot wykonujący przewozy drogowe z zachowaniem wymagań, określonych w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającym rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), określi, w drodze rozporządzenia, częstotliwość pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunki ich przechowywania przez podmioty wykonujące przewozy drogowe".

W wykonaniu zawartej w nim delegacji ustawowej Minister Transportu wydał rozporządzenie z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych ( Dz. U. z 2007 r., Nr 159, poz. 1128 ). W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia ( w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2010 r., nadanym mu przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych – Dz.U. z 2010 r., Nr 215,poz. 1410 ) podmiot wykonujący przewozy drogowe (zdefiniowany w § 2) dane z tachografu cyfrowego pobiera co najmniej raz na 90 dni, a stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 (również brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2010 r.) dane z karty kierowcy podmiot ten pobiera co najmniej raz na 28 dni.

Na gruncie wskazanych przepisów rozporządzenia podmiot wykonujący przewóz ( np. przedsiębiorca) naruszy powyższy obowiązek w zakresie wykonywania przewozów, a tym samym podlegać będzie odpowiedzialności administracyjnej jeżeli nie pobierze danych z karty kierowcy co najmniej raz na 28 dni, a z tachografu co najmniej raz na 90 dni.

5. Lektura uzasadnień organów obu instancji w kontekście wyników kontroli w przedsiębiorstwie skarżącego, utrwalonych w protokole wskazuje, że organy oceniając realizację przez niego wskazanego obowiązku i wyliczaniu terminów w jakich powinny być zrealizowane oraz ustaleniu, że obowiązujące terminy (maksymalne okresy na pobranie danych) zostały przekroczone, uwzględniały każdy dzień kalendarzowy. Jednocześnie organ II instancji wyraził pogląd, iż prawodawca krajowy, realizując wynikające z art. art. 10 ust. 5 lit. a i) rozporządzenia ( WE ) nr 561/2006. uprawnienie Państwa członkowskiego do ustalenia częstotliwości wczytywania danych, ustalił w rozporządzeniu z dnia 23 sierpnia 2007 r. surowsze wymagania w zakresie wczytywania danych niż czyni to rozporządzenie unijne tj. wprowadził okresy krótsze od maksymalnych, bo wynoszące 90 i 28 dni kalendarzowych. Jednocześnie swe stanowisko poprał wyrokiem WSA we Wrocławiu, który stwierdził jednoznacznie, iż okresy ustalone w prawie krajowym są tożsame z wynikającymi z aktu prawa unijnego, przy rozumieniu dni zarejestrowanej działalności jako "dni zarejestrowanej działalności przedsiębiorcy" ( pozostawania podmiotem wpisanym do ewidencji podmiotów gospodarczych ),a nie kierowcy i liczeniu ich jako dni kalendarzowych.

Analiza stanowiska organu odwoławczego wskazuje, że stosując przepis art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 6. 3.11 i 6.3.12 załącznika nr 3 do tej ustawy wskazuje, że w istocie pominął on pkt (3) preambuły do rozporządzenia nr 581/2010 stanowiącego, iż określając maksymalne okresy na wczytanie danych, należy uwzględnić wyłącznie dni zarejestrowanej działalności.

6. W uzasadnieniu wyroku z dnia z 3 listopada 2015 r. w sprawie II GSK 2396/14 ( vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl ), w okolicznościach analogicznych jak w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przywołane rozporządzenie Komisji nie mogło zostać pominięte przez GITD przy ustalaniu okresu, w jakim skarżący miał wczytywać dane z kart kierowców. O obowiązku stosowania się organu do przepisów rozporządzenia Komisji, decyduje bowiem treść art. 91 ust. 3 Konstytucji RP oraz związana z tym przepisem zasada zobowiązująca organy administracji do przestrzegania pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym. Stosownie do art. 2 rozporządzenia Komisji ( UE ) nr 581/2010 rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich zgodnie z Traktatami. NSA stwierdził, iż naruszając zasadę prymatu prawa unijnego nad prawem krajowym GITD pominął, iż dniami zarejestrowanej działalności, zgodnie z pkt (3) preambuły rozporządzenia Komisji są dni, w których działalność kierowcy powinna być rejestrowana dla potrzeb skutecznej kontroli przestrzegania przez kierowcę i przedsiębiorstwo przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów i okresów odpoczynku ustanowionych rozporządzeniem (WE) nr 561/2006. Okresami składającymi się z dni nierejestrowanej działalności są natomiast te okresy, gdy nie można przedsiębiorstwu przypisać ustawowego obowiązku rejestrowania działalności kierowcy, czyli dni w których kierowca nie prowadzi pojazdu i jednocześnie nie podlega obowiązkowi odpoczynku. Innymi słowy, nie są to wszystkie dni kalendarzowe, jak przyjął to GITD, kierując się wyłącznie przepisami krajowymi. Zdaniem NSA, nie można wymagać od adresata normy ustanawiającej wymóg wczytywania danych rejestrowanych, aby realizował ten wymóg także za dni, w których obowiązek rejestracji danych nie istniał. Sąd Naczelny podkreślił, że stosowanie sankcji administracyjnej (np. kary pieniężnej) może wchodzić w grę tylko wówczas gdy istnieje w porządku prawnym wyraźna norma prawna podlegająca sankcjonowaniu (norma sankcjonowana). Ponieważ nie można powiązać wymogu rejestracji czasu pracy kierowcy z okresem jego zatrudnienia u przedsiębiorcy, to nie można karać za brak rejestracji danych, gdy kierowca nie wykonuje przewozu lub nie jest obowiązany odpocząć od wykonywania przewozu. Dlatego też GITD winien uwzględniać w toku swych działań kontrolnych jedynie dni rejestrowane, czyli takie, które powinny interesować organ z uwagi na cele regulacji nakładających ograniczenia w zakresie czasu pracy kierowcy. W ocenie NSA wskazane przepisy rozporządzenia Komisji nie pozostawiają wątpliwości co do tej kwestii. Podobne stanowisko zaprezentowane zostało w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1556/14 vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl, jak też w wyrokach WSA w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2015 r. w sprawie II SA/Bd 767/15, WSA w Krakowie z dnia 18 września 2014 r. w sprawie III SA/Kr 745/14, WSA w Gliwicach w sprawie II SA/Gl 1028/15 ).

7. Podzielając zaprezentowane stanowisko w zakresie wczytywania danych z karty kierowcy, zdaniem Sądu orzekającego, w odniesieniu do okresów wczytywania danych z tachografów "pojęcie dni zarejestrowanej działalności" oznacza dni w których pojazd był używany do przewozu drogowego w rozumieniu art. 4 lit.a rozporządzenia ( WE) nr 561/2006. Takie rozumienie wskazanego pojęcia koresponduje bowiem z celami obowiązku regularnego wczytywania danych zarejestrowanych przez jednostkę pojazdową jakim pozostaje skuteczna kontrola przestrzegania przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów i odpoczynku ustanowionych rozporządzeniem ( WE) nr 561/2006. Przyjęcie jego odmiennego rozumienia obligowałoby bowiem do o realizacji obowiązku pobrania danych z tachografu pojazdu także np. w sytuacji niewykorzystywania go przez dłuższy do przewozów z uwagi na awarię.

Akceptując stanowisko zaprezentowane w przytoczonych orzeczeniach NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych, Sąd orzekający nie podziela poglądów odmiennych zaprezentowanych w wyrokach przywołanych przez organ odwoławczy jak też w wyrokach WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 624/14, WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 347/15 ( vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl ).

8. Zdaniem Sądu, w konsekwencji przyjąć należy, że prawidłowa wykładnia omówionych przepisów uzasadnia wniosek, że postanowienia rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 roku w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografu (...), w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2010 r. oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców są ze sobą komplementarne. Rozporządzenie Komisji doprecyzowuje jedynie zasady obliczania okresów na wczytanie danych z jednostki transportowej bądź karty kierowcy, czego w krajowym rozporządzeniu nie uregulowano. Rozporządzenie nr 581/2010 stanowi bowiem, iż przy ustalaniu tych okresów uwzględnia się nie wszystkie dni, ale wyłącznie dnia zarejestrowanej działalności. Zatem wbrew stanowisku organu II instancji nie można przyjąć – przy obowiązku dokonywania wykładni przepisów rozporządzenia krajowego, jako aktu realizującego uprawnienie Państwa członkowskiego do określenia krótszych niż maksymalne okresów na wczytywanie danych – iż wynika z niego inny sposób ich wyliczania ( dni kalendarzowe ) niż przyjęcie wyłącznie dni rejestrowanej działalności w rozumieniu omówionym powyżej.

9. W konsekwencji zaprezentowanego stanowiska, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu w całości. W sprawie koniecznym jest bowiem dla stwierdzenia czy doszło do naruszeń prawa w zakresie realizacji obowiązku wczytywania ( pobierania ) danych z kart kierowcy i tachografu, uzupełnienie postępowania wyjaśniającego w zakresie dni zarejestrowanej działalności w zaprezentowanym powyżej rozumieniu.

10. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd uznał jej za niezasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestia oceny zgodności z Konstytucją aktu wykonawczego do ustawy (tj. rozporządzenia) pozostaje w kompetencji sądu administracyjnego. W orzecznictwie administracyjnym i doktrynie pozostaje ugruntowane stanowisko, że sądy administracyjne są uprawnione do dokonywania samodzielnej oceny, czy akt normatywny niższego rzędu niż ustawa jest zgodny z Konstytucją lub ustawą. W razie stwierdzenia niezgodności sąd jest uprawniony do odmowy zastosowania spornego aktu prawnego w rozstrzyganej sprawie. Pogląd taki znajduje oparcie w konstytucyjnej zasadzie wyrażonej w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którą sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zaznaczyć jednak trzeba, iż sąd władny jest odmówić zastosowania przepisu w konkretnej rozstrzyganej sprawie, ale nie decyduje o dalszym bycie prawnym zakwestionowanego aktu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2007r., I OSK 414/06 podkreślił, iż "Sądy administracyjne są uprawnione do badania zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawą i Konstytucją. Stwierdziwszy taką niezgodność obowiązane są do odmowy zastosowania w sprawie takiego aktu wykonawczego." ( vide: także A. Kabat w: Bezpośrednie stosowanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej pod red. K. Działochy, Wydawnictw Sejmowe, Warszawa 2005, str. 95; R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, Warszawa 2008, str. 26; postanowienie NSA z 20 maja 2008r., sygn. I FZ 12/08, OSP z 2009r., nr 5, poz. 51).

Zatem kwestia zgodności z Konstytucją regulacji § 3 i 4 rozporządzenia Ministra transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. podlegała ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej. Odnosząc się do niej Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż wskazane regulacje naruszają art. 2 Konstytucji. Jak wynika z art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym, obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające m.in. z rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących, rozporządzenia (WE) nr 561/2006, ustawy o czasie pracy kierowców , ustawy o systemie tachografów cyfrowych. Kwestionowane rozporządzenie wydane zostało w ramach delegacji ustawowej wynikającej z art. 23a ustawy o tachografach cyfrowych. W sytuacji gdy zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania transportu drogowego pozostają określone w ustawie o transporcie drogowym, ustawie o systemie tachografów cyfrowych oraz innych aktach ustawowych wskazanych aktach prawa unijnego również sankcje i ich wysokość regulowane są ustawą, samo określenie w rozporządzeniu wykonawczym obowiązujących okresów na wczytywanie danych z kart kierowcy i z tachografu, wbrew stanowisku skarżącego, nie narusza art. 2 Konstytucji.

11. Konsekwencją uwzględnienia skargi pozostaje rozstrzygnięcie o kosztach podjęte na podstawie art. 200 ppsa i obejmujące zwrot uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi.