Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 153/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 20 lipca 2006 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2005 r., Nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w R. obr. [...], oznaczonej jako działka nr 948/8 o pow. 13 a 52 m2 oraz o zwrocie nieruchomości, położonej w ob. [...]. oznaczonej jak działka nr 948/7 o pow. 2 a 58 m2, stanowiącej własność Gminy Miasto [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obr [...], oznaczonej jako działka nr 948/8 o pow. 13 a 52 m2, stanowiącej własność Gminy Miasta [...]. Równocześnie orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr 948/7 o pow. 258 m2, położonej w obr. [...], obj. KW [...] na rzecz J. K. i S. K. w 1/2 części oraz o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość. Organ ustalił, że przedmiotowa działka została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Miejskiego z dnia [...].06.1980 r., Nr [...] z przeznaczeniem pod budowę parkingu dla samochodów osobowych przy ul. M., co było zgodne z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...].10.1979 r" Nr [...] Wydziału Architektury Nadzoru Budowlanego i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego. Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość stanowi z mocy prawa własność Gminy Miasta [...]. W toku postępowania ustalono, iż wywłaszczona część nieruchomości odpowiadająca obecnie działce nr 948/8 zagospodarowana została zgodnie z celem wywłaszczenia. Budowę parkingu samochodowego rozpoczęto w 1980 r. | po jego zakończeniu w 1981 r. był użytkowany jako ogólnodostępny parking miejski do 1987 r. Od kwietnia 1987 r. teren ten był wykorzystywany do prowadzenia nauki jazdy, a następnie w latach 1990/1991 parking został przekształcony w plac targowy, który istnieje do chwili obecnej. Pozostała część nieruchomości wywłaszczonej odpowiadająca obecnie działce nr 948/7 nie została wykorzystana pod budowę parkingu samochodowego a ściśle określając pod urządzenie zieleni wysokiej i niskiej bowiem stanowi jedynie trawnik. Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stała się zbędna i podlega zwrotowi na rzecz byłych współwłaścicieli.

Od decyzji Starosty w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej nr działki 948/8 J. K. wniósł odwołanie.

Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest odmowa zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 948/1 o pow. 16 a 07 m2, odpowiadającej obecnie działce nr 948/8, stanowiącej własność Gminy Miasta [...].

Sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości reguluje przepis art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) w myśl którego poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z treści art. 137 ust. I ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli po upływie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu oraz gdy po upływie 10 lat, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W przedmiotowej sprawie kwestią sporną stała się kwalifikacja objętej postępowaniem nieruchomości jako zbędnej dla celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu.

Poza sporem pozostaje fakt, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1980 r., Nr [...] na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dż. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r. z późn. zm.) z przeznaczeniem pod budowę parkingu na samochody osobowe przy ulicy M., co wynikało z decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z dnia [...] października 1979 r., Nr [...] Urzędu Miejskiego. W oparciu o oględziny nieruchomości ustalono, że położona jest ona na terenie placu targowego, wyasfaltowanego i ogrodzonego. Usytuowane są na niej w kilku rzędach 22 pawilony handlowe oraz szalety miejskie, nie związane trwale z gruntem. Przez północną część działki 948/1 biegnie wjazd do znajdującego się głębiej "Centrum [...]". W toku prowadzonego postępowania nie udało się uzyskać dokumentacji pozwolenia na budowę parkingu. W takim przypadku termin rozpoczęcia i jego realizację określono przy zastosowaniu wszelkich środków dowodowych i uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy. Organ I instancji na podstawie zeznań świadków : F. K., M. R., L. M., J. D., K. S. ustalił, że inwestycja pn. budowa parkingu przy ulicy M. w R. realizowana była w oparciu o dokumentację techniczną i pozwolenie na budowę. Prace polegały na wycięciu drzew, wybrania podłoża, wywózce ziemi i wykonaniu podsypki piaskowej, podbudowy tłuczniowej, położeniu asfaltu oraz "okrawężnikowaniu" całości placu. Inwestycja realizowana była dla samochodów osobowych, ale jej konstrukcja była solidna i pozwalała na wjazd ciężkiego sprzętu oraz ciężarówek. Po zakończeniu rozpoczętych w 1980 r. robót parking został przekazany Urzędowi Miasta w 1981 r. i funkcjonował przez kilka lat, a przed kwietniem 1987 r. został przekazany Polskiemu Związkowi Motorowemu w celu prowadzenia nauki jazdy. W latach 1990/1991 parking został przekształcony w plac targowy, natomiast do 1987 r. służył jako ogólnodostępny parking miejski. Pierwsze pawilony handlowe pojawiły się na placu w połowie roku 1991.

W przedmiotowym stanie faktycznym organ uznał, że przesłanka zbędności zdefiniowana w art. 137 ust. 1 ust. pkt 1 nie występuje. W świetle materiału dowodowego poza sporem jest to, że inwestycję budowy parkingu samochodowego zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...].10.1979 r. rozpoczęto w 1:98j0;r. W 1981 r. parking przekazano do Urzędu Miasta, a następnie do administrowania Miejskiemu Przedsiębiorstwu Dróg i Mostów. Dla oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości istotne znaczenie ma również fakt, iż w toku oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 9 lutego 2002 r., J. K. Stwierdził, że cały plac targowy jest wyasfaltowany i stanowi pozostałość po uprzednio istniejącym tam parkingu. Ponadto wnioskodawcy w pismach kierowanych do Wojewody [...] noszącymi znamiona odwołania podali między innymi, że; "nie kwestionowaliśmy nigdy tego, że początkowo na wywłaszczonym terenie istniał parking osobowy, ogólnie i odpłatnie dostępny". Z wyżej przytoczonych przyczyn bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność, iż część przedmiotowej nieruchomości w 1990 r. została użyczona Miejskiej Administracji Targowisk i Parkingów na cele związane z prowadzeniem targowiska, skoro cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został już zrealizowany.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył J. K. i zarzucając jej obrazę art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21.08.1997 r. (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.) i art. 137 ust. 1 pkt. 2 tekstu aktualnie obowiązującego oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa domagał się uchylenia decyzji.

W uzasadnieniu skargi podano, że w sentencji decyzji wywłaszczeniowej nie podaje się celu wywłaszczenia, a podaje się jedynie sam fakt wywłaszczenia. W uzasadnieniu tej decyzji podaje się, że "wywłaszczona nieruchomość niezbędna jest pod budowę parkingu na samochody osobowe przy ul. M. ...". Nie do przyjęcia jest teza, że celem wywłaszczenia jest sama budowa parkingu bez użytkowania go. Przez budowę parkingu należy rozumieć budowę i użytkowanie parkingu. Tak też chyba rozumie to Wojewoda [...], bo stwierdza, że parking ten był użytkowany od 1981 r. do 1987 r. Twierdzenie to nastąpiło z obrazą art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Żaden dowód nie został przeprowadzony na okoliczność, że wybudowany parking był użytkowany jako parking. Dokumentów w tym zakresie brak, a przesłuchani świadkowie tego nie stwierdzili. Sam fakt wybudowania parkingu nie może być uznany za realizację celu wywłaszczenia

Art. 137 ust. 1 pkt 2 mówi o nie rozpoczęciu prac związanych z realizacją celu. Interpretacja tego przepisu wskazuje, że samo rozpoczęcie robót, które ma realizować cel wywłaszczenia uniemożliwia wprawdzie zwrot wywłaszczonej nieruchomości jeżeli jeszcze możliwa jest realizacja celu wywłaszczenia. Logiczna interpretacja tego przepisu wskazuje, że jeśli nawet rozpoczęto realizację celu wywłaszczenia (pudowa parkingu) ale cel ten nie został zrealizowany i nie może być zrealizowany wobec przeznaczenia nieruchomości na inny cel to ograniczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie ma zastosowania. Obowiązujący w dacie wydania decyzji przez Wojewodę art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 141 poz. 1492 - art. 19) przewiduje, że następuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości jeżeli pomimo 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stałą się ostateczna cel ten nie został zrealizowany i nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W świetle tego przepisu rozpoczęcie robót, o których mówi art. 137 ust. 1 pkt 1 nie ma znaczenia. Celem wywłaszczenia było użytkowanie parkingu, a nie jego budowa, a na to, że parking był użytkowany nie przedstawiono żadnych dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący. S. K. i J. K. domagają się - w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą - zwrotu nieruchomości położonej w R.-Ś. obr. 207 oznaczonej jako działka nr 948/8 o pow. 0,1352 ha objętej KW [...]. Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].06.1980 r., Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę parkingu na samochody osobowe.

Podstawę materialnoprawną żądania wnioskodawców stanowił przepis art. 136 ust. 3 ustawy. Przewiduje on, że poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art., 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

* pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

* pornimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany.

: Dokonując analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem istnienia przesłanek do; zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy stwierdzić, że wniosek S. K. i J. K. w zakresie zwrotu działki nr 948/8 nie mógł zostać uwzględniony.

Celem wywłaszczenia dokonanego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...].06.1980 r. w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) była budowa parkingu na samochody osobowe przy ul. M. Taki cel wywłaszczenia wynika w sposób jednoznaczny z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta z [...].06.1980 r. (k-70 T. I akt admin.) oraz z decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z dnia [...].10.1979 r., Nr [...] (k-49. T. I akt admin.).

Do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy niezbędnym jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia wskazany w poprzednim akapicie został co do działki 948/8 zrealizowany.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na stwierdzenie, że cel wywłaszczenia zrealizowany został. Na terenie objętej postępowaniem nieruchomości został wykonany parking dla samochodów, a następnie był on przez kilka lat w takim charakterze użytkowany.

Z uwagi na upływ wielu lat od wykonania przedmiotowego parkingu organom nie udało się odszukać decyzji o pozwoleniu na budowę parkingu, jednak w aktach administracyjnych na k-54-68 T. I znajdują się kserokopie dokumentów potwierdzających wykonanie szeregu czynności poprzedzających wykonanie parkingu. Z braku innych dowodów organy ustaliły fakt wykonania parkingu również w oparciu o zeznania świadków. Wynika z nich, że obiekt został zrealizowany około 1980-1981 r. Okoliczność tę potwierdzili świadkowie K. S. (k-61 T. II i k-244 T. IIl) F. K. (k-62 T. II i k-274,275 T. III) i B. P. (k-63 T. II),

Fakt wykonania i użytkowania przedmiotowego parkingu potwierdzają także sami wnioskodawcy. J. K. podczas oględzin przedmiotowej działki przeprowadzonych w dniu 9.02.2000 r. podał do protokołu, że wyasfaltowany plac targowy stanowi pozostałość po parkingu początkowo tam istniejącym. Jego zdaniem parking istniał tam przez dwa lata {k-29 T. I). Ten sam wnioskodawca w odwołaniu datowanym na dzień 30.11.2000 r. (k-135 T.l) stwierdził, że nigdy nie kwestionował tęgo, Iż początkowo na wywłaszczonym terenie istniał parking samochodowy ogólnie i; odpłatnie dostępny. Podobne stwierdzenie zawarł w odwołaniu z dnia 1.12.2000 r. S. K. Podał on, że nie kwestionuje faktu, iż bezpośrednio po wywłaszczeniu na nieruchomości "eksploatowano" parking, zgodnie z treścią decyzji o wywłaszczeniu (k-137 T.l).

W świetle wskazanych wyżej zeznań świadków K. S., F. K. i B. P. oraz powołanych twierdzeń samych wnioskodawców zeznania świadków M. R. i L. M. w zakresie, gdzie twierdzą, że na wywłaszczonym terenie nigdy nie funkcjonował parking dla samochodów osobowych nie zasługują na wiarę, jako sprzeczne z pozostałym, wiarygodnym i wzajemnie się uzupełniającym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Dodać należy, że składowisko przedmiotów należących do Wojewódzkiego Urzędu Telekomunikacji (które według zeznań świadków M. R. i L. M. miało znajdować się na przedmiotowej działce) zgodnie z zeznaniami świadka J. D., który był kierownikiem Działu Administracyjno-Gospodarczego Wojewódzkiego Urzędu telekomunikacyjnego zostało zlikwidowane około 1981 r. (k-272,293 T. III).

W takiej sytuacji ustalenia organów obu instancji, że cel wywłaszczenia przedmiotowej działki został zrealizowany, a następnie przez kilka lat działka była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia nie zostało dokonane z przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów (art. 80 KPA).

Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne stwierdzić należy, iż nie można uznać by działka 948/8 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy. Po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu w 1980 r. rozpoczęto i zrealizowano w 1981 r. cel wywłaszczenia, co wyklucza możliwość zaistnienia przesłanek z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych uznaje, że obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie powstaje, jeżeli nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie została przeznaczona na inne cele (patrz : wyrok NSA z 6.09.1994 r., sygn. IVSA 1041/93, wyrok z 6.02.2002 r., sygn. SA/Rz 2306/01). Wobec powyższego przekazanie w kwietniu 1987 r. parkingu Polskiemu Związkowi Motoryzacyjnemu z przeznaczeniem do prowadzenia nauki jazdy, a następnie około 1991 r. przekształcenie parkingu na plac targowy nie może wpłynąć na stwierdzenie braku istnienia przesłanek z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Co do zarzutu dotyczącego braku określenia celu wywłaszczenia w sentencji decyzji wywłaszczeniowej wskazać należy, że cel ten można było ustalić w sposób niewątpliwy w oparciu o uzasadnienie decyzji Prezydenta Miasta z [...].06.1980 r. oraz w oparciu o decyzję z dnia [...].10.1979 r. zatwierdzającą plan realizacyjny. Co do zarzutu dotyczącego niezakończenia inwestycji budowy parkingu oraz jego nieużytkowania odwołać się należy do argumentów podniesionych we wcześniejszej części uzasadnienia, gdzie wskazano dowody uzasadniające stwierdzenie, że parking został wykonany w 1981 r. i był użytkowany. Odmienne twierdzenia skarżącego w tej materii, zawarte w skardze nie zasługują na wiarę w świetle twierdzeń samego J. K. i S. K. zawartych na k-29, 135 i 137 T. I akt administracyjnych.

Nie można zgodzić się z zarzutem w zakresie naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 KPA. Organy zebrały w sprawie pełny materiał dowodowy potrzebny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Dokonana przez nie ocena materiału dowodowego nie przekracza granic zakreślonych przez art. 80 KPA.

Zgodzić natomiast należy się z zarzutem dotyczącym naruszenia art. 107 § 3 KPA w zakresie wskazania przyczyn z powodu których odmówiono wiarygodności zeznaniom świadków L. M. i M. R. Stwierdzone uchybienie w świetle całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie nie ma wpływu na jej wynik. Co do świadka J. D. powołanego w skardze należy wskazać, że zeznał on, iż nie pamięta czy na przedmiotowej działce był parking i nie pamięta czy parkowały tam samochody (k-272 T.l).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.