Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1722/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 147
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego H. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Starosta O. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 136 ust. 1 i 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3 i 6, art. 141 ust. 4, art. 142 ust. 1 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2010 r nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 , art. 107, art. 127 § 1 i 2 oraz art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r, poz. 267 t.j.) orzekł o zwrocie na rzecz H. S. nieruchomości, stanowiącej własność Miasta O., położonej w O. przy ulicy [...], o powierzchni 1800 m², oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] (dla których prowadzona jest księga wieczysta Nr [...]) i nr [...] (dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...]), która na dzień wywłaszczenia w ewidencji gruntów oznaczona była jako działka nr [...] o pow. 1806 m². Jednocześnie Starosta O. ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania na kwotę 35 532 zł.

W uzasadnieniu decyzji Starosta O. wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i tym samym zachodzą przesłanki do uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na skutek odwołania Burmistrza Miasta O.. od ww. decyzji, Wojewoda [...] decyzją Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2014 r., uchylił decyzję Starosty O. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Na skutek skargi wniesionej przez H. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1699/14 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że okoliczność wcześniejszego zastosowania w niniejszej sprawie art. 138 § 2 k.p.a. nakłada na organ odwoławczy obowiązek szczególnie wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem tego, czy istotnie uzasadnione jest zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. po raz kolejny, bowiem zdaniem Sądu materiał zgromadzony w sprawie wystarcza do sformułowania oceny, czy w odniesieniu do wywłaszczonej nieruchomości zachodzi przesłanka zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, czy też nie.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta O. od decyzji Starosty O. z dnia [...] marca 2014 r., Wojewoda [...] decyzją Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 9 a, art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U z 2014 r., poz. 518 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zwrotu na rzecz H. S. własności nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1800 m ², położonej w O. przy ulicy [...], która w momencie wywłaszczenia oznaczona była w ewidencji gruntów jako działka nr 2860 o pow. 1806 m².

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że wywłaszczenie nieruchomości położonej w O. przy ulicy [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1806 m², stanowiącej własność H. S. nastąpiło decyzją Naczelnika Miasta O. z dnia [...] maja 1984 r., Nr [...], podjętą na podstawie art. 1, 2, 3 ust. 2, art. 15 i art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz.64). Z treści decyzji wynika, że wymieniona nieruchomość niezbędna jest pod budownictwo spółdzielcze wielorodzinne. Inwestycja ta przewidziana była w planie gospodarczym na rok 1985.

Wnioskiem z dnia 6 października 2011 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpił były właściciel nieruchomości H. S.

Organ wskazał, że podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie jest ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości z uwagi na stan zbędności nieruchomości na cel, na jaki została ona wywłaszczona.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r., Starosta O. orzekł o zwrocie na rzecz H. S. nieruchomości, stanowiącej własność Miasta O., położonej w O. przy ulicy [...], o powierzchni 1800 m², oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], która na dzień wywłaszczenia oznaczona była jako działka nr [...] o pow. 1806 m². Przy czym organ I instancji wyjaśnił, że różnica w powierzchni nieruchomości wywłaszczonej i powierzchni nieruchomości zwracanej powstała w wyniku odnowy ewidencji gruntów miasta O. przeprowadzonej w 1990 roku.

Organ odwoławczy ustalił, że aktem notarialnym Rep.A-Nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r., przekazano Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w O. w użytkowanie wieczyste nieruchomość [...], która w części została wywłaszczona od H. S., jednak w roku 2008 Gmina Miasto O. wystąpiła do Sądu Rejonowego w O. w sprawie przeciwko Spółdzielni o usunięcie niezgodności pomiędzy treścią wpisu w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...] uznał, że wymieniony akt notarialny z uwagi na nieważność czynności objętej aktem nie mógł być podstawą wpisu w księdze wieczystej. Tym samym do skutecznego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w terminie wskazanym w art. 229 u.g.n. nie doszło, co oznacza, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania.

W zaskarżonej decyzji organ I instancji stwierdził, że nie odnaleziono planów realizacyjnych z tamtego okresu dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Natomiast odnaleziony "projekt - plan zagospodarowania - osiedla [...]" dla budynku mieszkalnego z usługami przy ul. [...] (w decyzji omyłkowo wskazano nr [...]) stanowiący załącznik do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] września 1991 r. Nr [...], znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i pozwoleniu na budowę budynku wielorodzinnego Nr [...] z usługami Oś "[...]" w O. przy ul. [...] z częścią administracyjną i usługową w parterach, nie dotyczy przedmiotowej nieruchomości. Natomiast załączony do pisma Spółdzielni Mieszkaniowo [...] w O. z dnia 10 lipca 2012 r., projekt koncepcyjny zagospodarowania terenu leżącego pomiędzy ulicami [...], [...] i [...] (obecnie [...]) powstał w listopadzie 1994 roku i obydwie wersje tej koncepcji cyt. "pokazują na przedmiotowych działkach lokalizację parkingów oraz terenów zieleni wraz z drzewami."

Zdaniem organu I instancji nieruchomość nie została użyta na cel wywłaszczenia, bowiem do dnia dzisiejszego nie powstał plan realizacyjny przedmiotowego terenu, a na przedmiotowej działce nie urządzono parkingów, terenów zieleni, ciągów pieszych. Natomiast na nieruchomości znajdują się pawilony handlowe, które stosownie do decyzji z 1992 roku i 1998 roku w sprawie pozwolenia podmiotom komercyjnym-osobom fizycznym na budowę wymienionych obiektów, powinny być rozebrane jako budynki tymczasowe. Organ I instancji stwierdził, że już w latach dziewięćdziesiątych podmioty uprawnione odstąpiły od realizacji celu wywłaszczenia. Pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. Burmistrz Miasta O. poinformował, że tymczasowe pawilony handlowe usytuowane na działce są własnością dzierżawców, działka użytkowana jest na podstawie umowy dzierżawy zawartej pomiędzy dzierżawcą a Burmistrzem Miasta. Odnośnie budowy pozostałych pawilonów brak jest pozwoleń na budowę. Stwierdzono, że zbudowane na działce nr [...] tymczasowe pawilony nie są infrastrukturą osiedlową, tylko przedsięwzięciem komercyjnym miasta. Zgodnie z protokołem z wizji lokalnej, którą przeprowadzono w dniu 8 listopada 2011 r., nie stwierdzono na przedmiotowej działce infrastruktury osiedlowej. W części północno-zachodniej działki znajdują się miejsca parkingowe jest to pas gruntu utwardzony żwirem oraz kilka miejsc parkingowych utwardzonych kostką brukową. Z pisma Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa w Starostwie Powiatowym w O. z dnia 11 lipca 2013 r. wynika, że brak jest pozwoleń na budowę wyżej wymienionych parkingów, czyli stanowią one samowolę budowlaną, a ich kształt nie odpowiada żadnemu z wariantów koncepcji zagospodarowania przedmiotowego terenu. W przeciwległej części działki, przy skrzyżowaniu ulic [...] i [...] ustawiono tymczasowe pawilony handlowe. W świetle powyższego pawilony te nie stanowią infrastruktury osiedlowej, która mogłaby być zaliczona jako realizacja celu na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Pozostała część działki jest niezabudowana i niezagospodarowana, porośnięta chwastami i drzewami - samosiewami, na całej powierzchni. Nie urządzono trawników, ciągów pieszych, nie zbudowano garaży ani parkingów. Dokumentacja fotograficzna z dnia 8 listopada 2011 r. pokazuje, że przedmiotowy teren nie jest nawet sprzątany przez właściciela.

Natomiast Miasto O. w toku postępowania wskazywało, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania o zwrot, zrealizowano następujące inwestycje:

działka nr [...] została w całości zabudowana utwardzonym parkingiem, częściowo kostka brukową. Przez działkę została przeprowadzona sieć magistralna ciepłownicza i kanalizacyjna niezbędne do obsługi budynku wielorodzinnego,

działka nr [...] została zabudowana sieciami kanalizacji sanitarnej, deszczowej, wodociągowej, siecią telefoniczną i przyłączem kanalizacyjnym do sąsiedniego budynku. Na działce znajdują się pawilony handlowe, stanowiące własność dzierżawcy gruntów na podstawie umowy dzierżawy zawartej pomiędzy dzierżawcą a Burmistrzem Miasta O.

Prace wykonywane były pod koniec lat 80-tych i na początku 90-tych.

Z kolei organ I instancji stwierdził, że wskazywane przez stronę zainwestowanie wywłaszczonej nieruchomości nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Ponadto, zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym istnienie podziemnej infrastruktury technicznej w postaci sieci przesyłowych nie odbiera możliwości zwrotu nieruchomości na rzecz byłego właściciela.

Wojewoda [...] wskazał, że przepis art. 137 u.g.n. wraz z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego zawiera zamknięty katalog okoliczności, w których można uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, i który to katalog nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Zbędność przejętej nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. Dlatego też, w postępowaniu o zwrot nieruchomości konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez organ, czy cel ten został, czy też nie został zrealizowany w aspekcie jego zgodności z celem na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Ustalenie celu wywłaszczenia co do zasady, następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji o wywłaszczeniu. Jednak w sytuacji gdy cel ten określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, nieprecyzyjny lub bardzo generalny, organ prowadzący postępowanie zwrotowe jest zobowiązany ustalić precyzyjnie cel wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowany na konkretnej nieruchomości.

Uzasadniając swoje stanowisko Wojewoda [...] wskazał, że wywłaszczona działka stanowiła cześć większego obszaru wywłaszczonego na potrzeby osiedla ograniczonego ulicami [...], [...], [...] i [...] realizowanego przez spółdzielnię mieszkaniową w dłuższym okresie czasu. Wywłaszczeń dokonano na wniosek Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w latach 1983-1985. Na tym terenie zrealizowano łącznie 10 budynków wielorodzinnych. Cel wywłaszczenia został określony ogólnie. Zatem ustalenie wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, winno nastąpić na podstawie dokumentów, sporządzonych również w terminie późniejszym.

Organ odwoławczy przeanalizował plan realizacyjny zagospodarowania terenu - budynków 5, 6, 7, 8 realizowanych w ramach budownictwa wielorodzinnego na osiedlu mieszkaniowym "[...]", sporządzony w czerwcu 1991 roku, stanowiący załącznik do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] września 1991 r. Nr [...] obejmujący swym opracowaniem m.in. wywłaszczoną nieruchomość. Z planu tego nie wynika, żeby na przedmiotowym terenie zaplanowano budowę budynków wielorodzinnych.

Wynika to również z przedłożonego przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w O. przy piśmie z dnia 9 lipca 2012 r., [...] oraz przez Burmistrza Miasta O. przy piśmie z dnia 20 listopada 2013 r.. Nr [...] planu koncepcyjnego zagospodarowania terenu leżącego pomiędzy ulicami [...], [...] i [...] ( obecnie [...]) w O., opracowanego w dniu 15 listopada 1994 r. przez Pracowniczą Spółdzielnię Pracy "[...]" w W., w którym stwierdzono, cyt. "celem opracowania jest wykorzystanie terenu lokalizacji na budynki mieszkalne, mieszkalno-usługowe oraz miejsca postojowe dla samochodów. Przy projektowaniu miejsc postojowych przyjęta została zasada odległości od budynków mieszkalnych, dopuszczona przez Państwowego Inspektora Sanitarnego woj. [...] do stosowania na terenach budownictwa mieszkaniowego i ośrodków usługowych w W. i WSW.(...) Uwzględniając ww. warunki należy stwierdzić, że lokalizacja jakiegokolwiek budynku mieszkalnego w widłach ulic [...] i [...] (w sąsiedztwie budynku przy ul. [...]) wykluczyłoby możliwość usytuowania miejsc postojowych na tym obszarze. Z kolei - w przypadku wyburzenia budynku istniejącego po jego śmierci technicznej, powstałaby możliwość zwiększenia ilości miejsc postojowych. " Z części graficznej załączonej do opracowania, zarówno z wersji I jak i II wynika, że na przedmiotowej działce zaplanowano zieleń i miejsca postojowe dla samochodów osobowych oraz dojazdy.

Z kolei podczas przeprowadzonych w toku postępowania wizji na nieruchomości ustalono:

- w czasie wizji w dniu 8 listopada 2011 r. wskazano "nie stwierdzono na przedmiotowej działce budownictwa wielorodzinnego - bloków mieszkalnych oraz infrastruktury osiedlowej, jednak ustalono, że w części północno - zachodniej działki zlokalizowane są miejsca parkingowe, utwardzone żwirem oraz kilka miejsc parkingowych utwardzonych kostką brukową, zaś przy skrzyżowaniu ulic [...] i [...] ustawiono tymczasowe pawilony handlowe,

- w czasie wizji w dniu 5 lipca 2013 r. wskazano "Na części północno-zachodniej działki znajdują się miejsca parkingowe. Dwa miejsca są wyłożone kostką brukową - część urządzonego parkingu. Pozostałe miejsca parkingowe to teren dla ok. 12 samochodów, utwardzony i wysypany gruboziarnistym żwirem. Dalsza część działki stanowi niezabudowany teren porośnięty trawą i chwastami - nie jest to urządzony trawnik. Teren jest świeżo skoszony, co nie jest regułą w tym miejscu.

- w czasie wizji w dniu 28 sierpnia 2013 r. wskazano cyt. "zastano nieskoszoną trawę, chwasty, drzewa i krzewy-samosiewki oraz różnego rodzaju śmieci. "

Wobec powyższego, Wojewoda [...] uznał, że przeprowadzone wizje lokalne potwierdzają, że nieruchomość został wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Miejsca parkingowe, dojazdy oraz zieleń znajdujące się na działkach nr [...], nr [...], czy leż urządzenia sieciowe: kanalizacji sanitarnej, deszczowej, wodociągowej, telefonicznej na działce nr [...] stanowią niewątpliwie infrastrukturę osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego. Również fakt usytuowania na nieruchomości nr [...] tymczasowych pawilonów handlowych, przewidzianych w przywołanym planie koncepcyjnym z listopada 1994 r., realizowanych w 1992 roku (decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z [...].04.1992r., Nr [...]- pozwolenie na budowę pawilonu handlowego, tymczasowego) jak i w 1998 roku (decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z [...].03.1998r., Nr [...] - pozwolenie na budowę pawilonu handlowego, tymczasowego) stanowi również infrastrukturę niezbędną do funkcjonowania osiedla budownictwa mieszkaniowego wielorodzinnego. Wszystkie zrealizowane dotychczas inwestycje na nieruchomości wywłaszczonej odpowiadają celowi, na jaki została wywłaszczona nieruchomość. W ocenie organu odwoławczego zagospodarowanie nieruchomości w postaci parkingu, terenów zieleni, pawilonów handlowych oraz uzbrojenia w media związane jest z obsługą spółdzielczego budownictwa wielorodzinnego. Zagospodarowanie to stanowi niewątpliwie infrastrukturę niezbędną do prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców. Tym samym brak jest podstaw do orzeczenia o zwrocie na rzecz H. S. nieruchomości stanowiącej własność Miasta O.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. wniósł H. S.

Skarżący nie zgadza się z oceną organu II instancji, że cel wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] maja 1984 r. został zrealizowany poprzez zagospodarowanie nieruchomości w postaci parkingu, terenów zieleni, pawilonów handlowych oraz uzbrojenia w media. Taka ocena dokonana przez Wojewodę [...] jest niezgodna z oceną, której dokonał Starosta O. przeprowadzając wizję lokalną na tej nieruchomości i stwierdzając, że parking jest samowolą budowlaną, a poza tym nie spełnia on wymogów parkingu, chyba, że za parking przyjmiemy każde miejsce, gdzie kierowcy parkują swoje pojazdy na krótki czas. Poza tym władze Miasta O. zaczęły kosić chwasty i trawę na tej nieruchomości dopiero z chwilą, kiedy skarżący wystąpił z wnioskiem o jej zwrot. Od tej pory nastąpiło zainteresowanie władz miejskich wyglądem placu w centrum miasta, który przedtem był zaniedbanym placem, bez żadnego gospodarza. Po drugie, nie jest prawdą że nieruchomość jest uzbrojona w media. Przebiegające media (woda) biegną wzdłuż granicy nieruchomości, a nie przez nią. Jednak, nawet gdyby przyjąć, że istnieje możliwość skorzystania z tych mediów, to nie zmienia to faktu, iż nieruchomość została wywłaszczona przeszło 31 lat temu (1984 r.) i do tej pory nie została w żaden sposób zagospodarowana, nie mówiąc już o zagospodarowaniu na cel zgodny z decyzją wywłaszczeniową.

W konsekwencji powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postepowania.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postępowanie prowadzone w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowe postępowanie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta O. z dnia [...] maja 1984 r., wydanej na podstawie art.1, 2, 3 ust. 2, art. 15 i 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 10, poz.64 z 1974 r.), po rozpatrzeniu wniosku Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w O. Wywłaszczona nieruchomość położona jest w O., przy ulicy [...], posiada powierzchnię 1800 m², składa się z działek: nr [...], dla której Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą Nr [...] i nr [...] oraz [...], dla których Sąd ten prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. Nieruchomość ta stanowi własność Miasta O. W dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość była oznaczona w ewidencji gruntów, prowadzonej dla Miasta O., jako działka nr [...] o powierzchni 1806 m².

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 518, ze zm., dalej jako u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten formułuje generalną zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne dla realizacji celu publicznego, ze względu na który zostały wywłaszczone. Podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Natomiast w art. 137 u.g.n. ustawodawca zawarł zamknięty katalog okoliczności, w których wywłaszczona nieruchomość może zostać uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z jego brzmieniem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n., nieruchomość nie może być użyta na cel inny niż określony w akcie o wywłaszczeniu. Jednolite i utrwalone stanowisko doktryny i judykatury wskazuje, iż cel wywłaszczenia należy rozumieć bardzo ściśle. Wszelkie rozszerzające interpretowanie go prowadziłoby bowiem do naruszenia wynikającego z art. 136 u.g.n. zakazu przeznaczania nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji wywłaszczeniowej.

Należy przy tym podkreślić, że zasada zwrotu nieruchomości, jeżeli nie została ona użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. AK 22/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 216) wskazał, że po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który – dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" – tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W tym kontekście, zasadniczą kwestią w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest dokładne określenie celu wywłaszczenia, zwłaszcza w sytuacji, gdy został on określony w decyzji jedynie ogólnie.

W niniejszej sprawie cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie został wskazany w decyzji Naczelnika Miasta O. z dnia [...] maja 1984 r., Nr [...], jedynie ogólnikowo pod budownictwo spółdzielcze wielorodzinne. W takiej sytuacji niezbędne stało się zatem doprecyzowanie celu wywłaszczenia poprzez sięgnięcie do innych zgromadzonych w sprawie dokumentów związanych z planowaną inwestycją. Z ustaleń organów wynika, że z planu realizacyjnego zagospodarowania terenu os. [...] Budynek mieszkalny z usługami przy ul. [...] sporządzonego w czerwcu 1991 r., stanowiącego załącznik do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] września 1991 r., Nr [...] obejmującego swym opracowaniem m.in. wywłaszczoną nieruchomość nie wynika, żeby na przedmiotowym terenie zaplanowano budowę budynków wielorodzinnych. Wynika to również z planu zagospodarowania terenu leżącego pomiędzy ulicami [...], [...] i [...] (obecnie [...]) w O., opracowanego w dniu [...] listopada 1994 r. przez Pracowniczą Spółdzielnię Pracy "[...]" w W. Jednocześnie z załączonej do tego opracowania części graficznej, zarówno w wersji I jak i II wynika, że na wywłaszczonej działce zaplanowano zieleń i miejsca postojowe dla samochodów osobowych oraz dojazdy.

Wywłaszczona działka nr ew. [...] o pow. 1806 m², obecnie stanowi działki ew. oznaczone nr [...] o pow. 560 m², nr [...] o pow. 653 m², nr [...] o pow. 587 m². Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów oględzin wywłaszczonej nieruchomości wynika w sposób jednoznaczny, że nie zrealizowano na niej celu wywłaszczenia w postaci wybudowania budynku spółdzielczego wielorodzinnego.

W tym miejscu należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1699/14 wskazał, że termin "budownictwo spółdzielcze wielorodzinne" nie jest pojęciem precyzyjnym w tym sensie, że co do zasady ma ono charakter ogólny, tj. nie operuje kazuistycznym katalogiem jego desygnatów - nie wymienia zatem precyzyjnie np.: budynków mieszkalnych, infrastruktury towarzyszącej, parkingu, miejsc rekreacyjnych. Nie ulega jednakże wątpliwości, że pomimo pewnego zakresu swobody interpretacyjnej, pojęcie to jednoznacznie odwołuje się do takiego sposobu zagospodarowania terenu, który ma być związany ściśle z budownictwem wielorodzinnym, realizowanym w ramach spółdzielni mieszkaniowej. Stwierdzić zatem należy, że pojęcie to mieści w sobie nie tylko i wyłącznie realizację spółdzielczych budynków mieszkalnych ale również funkcjonalnie powiązaną z takimi budynkami infrastrukturę osiedlową.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że zaplanowanie na wywłaszczonej działce zieleni i miejsc postojowych dla samochodów osobowych wraz z dojazdami, mieści się w pojęciu infrastruktury osiedlowej. Z tym jednak, jak zaznaczył WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1699/14, którego oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zgodnie z art. 153 p.p.s.a. związane są organy, a także sąd, ma być ona związana ściśle z budownictwem wielorodzinnym, realizowanym w ramach spółdzielni mieszkaniowej.

Wracając do znajdujących się w aktach sprawy protokołów oględzin wywłaszczonej nieruchomości należy wskazać, że wynika z nich, iż na części północnej-zachodniej działki znajdują się miejsca parkingowe. Jest to pas gruntu o nawierzchni żwirowej użytkowany jako parking dla szesnastu samochodów osobowych. Dalej znajduje się parking utwardzony kostką brukową, ograniczony krawężnikami, ale w granicach przedmiotowej działki są tylko trzy miejsca parkingowe. W ocenie Sądu, zagospodarowanie na tej części wywłaszczonej nieruchomości odpowiada celowi wywłaszczenia. Jednakże nie zostało w sprawie ostatecznie wyjaśnione, czy jest to parking związany z budownictwem wielorodzinnym, realizowanym w ramach spółdzielni mieszkaniowej. Organ nie ustalił kto i kiedy urządził ten parking.

Jednocześnie w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że ta część nieruchomości, na której rośnie trawa, chwasty, drzewa i krzewy samosieje nie została w żaden sposób zagospodarowana jako infrastruktura osiedla mieszkaniowego. Ta część nieruchomości, co wynika z protokołów z wizji oraz znajdujących się w aktach zdjęć, nie została w żaden sposób zagospodarowana jako teren zieleni. Nie ma tam urządzonych trawników, posadzonych drzew. Cel wywłaszczenia w postaci zieleni i miejsc postojowych dla samochodów osobowych wraz z dojazdami nie został tam zrealizowany.

Kolejna kwestią jest obszar wywłaszczonej nieruchomości, na której posadowione są pawilony handlowe. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza, żeby na tej części wywłaszczonej nieruchomości miała być zlokalizowana jakakolwiek infrastruktura osiedlowa związana z budownictwem wielorodzinnym, realizowanym w ramach spółdzielni mieszkaniowej, a zwłaszcza żeby miały tam być zlokalizowane pawilony handlowe. Z pisma i dokumentów dostarczonych przez Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa w Starostwie Powiatowym w O. z dnia 11 lipca 2013 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w O. w dniu 16 kwietnia 1992 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie pozwolenia na budowę podmiotowi komercyjnemu – osobie prywatnej: pawilonu handlowego, tymczasowego, który po upływie trzech lat powinien być rozebrany na koszt własny inwestora. Pawilon nie został rozebrany, natomiast decyzją z dnia [...] marca 1998 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w O. zezwolił na budowę innemu podmiotowi komercyjnemu – osobie prywatnej, tymczasowego pawilonu handlowego branży przemysłowej. Pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. Burmistrz Miasta O. poinformował, że tymczasowe pawilony handlowe, usytuowane na działce [...] są własnością dzierżawców, a działka użytkowana jest na podstawie umowy dzierżawy, zawartej pomiędzy dzierżawcą a Burmistrzem Miasta. Odnośnie budowy pozostałych pawilonów brak jest pozwoleń na budowę. Powyższe potwierdza stanowisko Starosty O., że zbudowane na działce nr [...] tymczasowe pawilony nie są infrastruktura osiedlową, tylko przedsięwzięciem komercyjnym miasta. Pawilony te nie były realizowane w ramach spółdzielni mieszkaniowej. Pawilony te nie stanowią infrastruktury osiedlowej, która mogłaby być zaliczona jako realizacja celu, na jaki nieruchomość została wywłaszczona.

Materiał dowodowy zgromadzonym w przedmiotowej sprawie pozwala na jednoznaczne doprecyzowanie celu wywłaszczenia jako budowę infrastruktury osiedlowej w postaci zieleni i miejsc postojowych dla samochodów osobowych wraz z dojazdami. Równocześnie w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić należy, iż cel wywłaszczenia na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] nigdy nie został zrealizowany. Na działkach tych przedmiotowa nieruchomość nigdy w sposób zorganizowany nie została zagospodarowana dla potrzeb spółdzielczego osiedla mieszkaniowego i nie jest z nim funkcjonalnie powiązana. Zorganizowanie parkingu na części działki nr [...] może wskazywać, że cel wywłaszczenia został tam zrealizowany, jeżeli organ wykaże, że parking został urządzony w ramach spółdzielni mieszkaniowej na potrzeby jej mieszkańców.

Na marginesie zwrócić należy uwagę na fakt, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA 1088/99, niepub., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 777/06) budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli.

Podsumowując, w ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie wskazuje, że na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany, co uzasadnia ich zwrot byłemu właścicielowi z obowiązkiem zwrotu kwoty odpowiadającej wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego z tytułu wywłaszczenia tej części nieruchomości.

Jednocześnie organ ponownie ustali, czy na części działki nr ew. [...] zorganizowany parking, został urządzony w ramach infrastruktury osiedla wielorodzinnego realizowanego w ramach spółdzielni mieszkaniowej.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.