Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 3/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21, art. 28,  art. 28a
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 39 ust. 1 i 2,  par. 45
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 16, art. 110,  art. 269
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 5 ust. 1 i 3,  art. 18 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15  art. 47 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 80 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod sędzia WSA Zofia Skrzynecka Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolno środowiskowego oddala skargę .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w sprawie ustalenia S. M. (dalej jako wnioskodawca, strona, skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności programu rolnośrodowiskowego za rok 2010, 2011 i 2012 w wysokości 58.678,96 zł, w tym za rok: 2010 kwotę 19.159,10 zł, za 2011 kwotę 22.407,78 zł, za 2012 kwotę 17.112,08 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, że decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową za rok 2010 w wysokości 27166,80 zł, decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową za rok 2011 w łącznej wysokości 27192,40 zł, zaś decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" przyznano płatność rolnośrodowiskową za rok 2012 w łącznej wysokości 19244,64 zł oraz odmówił przyznania płatności w wariancie 3.1.2.

Następnie strona złożyła kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno środowiskowych na 2013 rok.

W dniach "[...]" i "[...]" w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu. W wyniku kontroli stwierdzono uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach wariantów danych pakietów. Postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2013 rok, zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia "[...]" przyznającej płatność oraz odmawiającej płatność w wariancie 2.9.

Inspektorzy terenowi w czasie kontroli stwierdzili i w raporcie z kontroli zawarli

informację, że część drzewek na plantacji nie spełnia określonych wymogów co do jakości. W raporcie z kontroli na miejscu zawarto uwagę, iż wśród drzewek niespełniających normy to drzewka wyschnięte i martwe (60%), w pozostałych przypadkach to drzewka gdzie pędy wyrastają poniżej szczepienia oraz o wysokości poniżej 0,80 m. Do drzewek spełniających normę zaliczono takie, których przeciętna wysokość wynosiła 1,0 m, średnica 10 mm, a pędy boczne wyrastały 10 cm pow. szczepienia i były to drzewka zdrowe. W dniu kontroli występujące na plantacji drzewka były nieowocujące. Przy ustaleniu obsady uwzględniono tylko drzewka spełniające ww. kryteria.

Do raportu z kontroli na miejscu strona złożyła zastrzeżenia, a w odpowiedzi otrzymała pismo z dnia "[...]", w którym Biuro Kontroli na Miejscu podtrzymało prawidłowość wykonania kontroli i sporządzenia raportu z tejże kontroli.

Mając na uwadze stwierdzenie w 2013r. niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego, Kierownik Biura Powiatowego ustalił stronie nienależnie pobraną płatność rolnośrodowiskową za lata 2010 – 2012.

Organ odwoławczy wskazał, że strona czynnie brała udział w całym postępowaniu o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Wskazują na to zgromadzone w aktach sprawy liczne pisma - oświadczenia strony, notatka służbowa, pisma do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz korespondencja z Biurem Kontroli na Miejscu. Ze zgromadzonego w sprawie całości materiału dowodowego, wynika, że treść decyzji zawiera wyczerpujące uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.

Wskazano, że zasady regulujące przyznawanie oraz zwrot pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" na lata 2007-2013 zostały określone w przepisach prawa krajowego i wspólnotowego.

W ocenie Dyrektora w skarżonej decyzji przywołano podstawy prawne dokładnie, a więc ze wskazaniem źródła ich publikacji. Decyzja pozostaje w pełnej zgodności z prawnym charakterem decyzji administracyjnej jako indywidualnego, skonkretyzowanego aktu prawnego. W konsekwencji nie można uznać zarzutów skarżącej by w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania - ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej jako kpa), jak: art. 7 kpa, art. 64 kpa, art. 77 kpa, art. 78 kpa, art. 80 kpa i art. 107 kpa.

W ocenie organu II instancji, organ I instancji zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, umożliwił skarżącej stronie składanie środków dowodowych, dokonując prawidłowej jego oceny w kontekście ustalenia stanu faktycznego i powołał stosowne przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Zaznaczono, że szczegółowe wymagania dotyczące wytwarzania i jakości materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych i winorośli są określone w załączniku nr 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U. z 2007r., Nr 29, poz. 189), natomiast wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów określone są w załączniku nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.).

Wskazano, że rolnik otrzymuje corocznie gratyfikację do ha sadu w zamian za utrzymanie plantacji w dobrej kondycji, prowadzenie produkcji rolnej z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Zgodnie z § 27 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r., jeśli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolno środowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie.

Stosownie do załącznika Nr 7 do ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego -

Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów skutkuje zmniejszeniem płatności do działki na której stwierdzono taką nieprawidłowość (granica błędu do 5% wymaganej obsady) w wysokości 100%.

Stwierdzono, że stan faktyczny został oceniony przez inspektorów ARiMR na

dzień kontroli i udokumentowany na fotografiach oraz opisany w raporcie z kontroli

(zastosowanie kodów pokontrolnych). Z w/w. dokumentów wynika, że stan drzewek na dwuletniej plantacji nie odpowiadał jakości materiału szkółkarskiego.

Organ przytoczył treść § 27 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. i § 9 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia "rolnośrodowiskowego" z 26 lutego 2009r. i stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie przytoczone wymogi nie zostały zachowane. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podczas kontroli wystąpiła nieprawidłowość polegająca na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów oraz nieprawidłowość polegająca na niespełnianiu określonych wymagań przez materiał szkółkarski. Ponadto w raporcie z czynności kontrolnych stwierdzono, iż rolnik nie prowadzi produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin. Nieprawidłowość dotyczy wszystkich działek rolnych w omawianym wariancie - C, D, E, F,

G. Prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby rozumiane jest jako regularne wykonywanie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych. W załączniku nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 roku dla wszystkich wariantów pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne zawarto wymóg polegający na prowadzeniu produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Rozpatrując kwestię wystąpienia ewentualnej siły wyższej, organ powołał treść art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia

2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (DZ.U. L 368,23.12.2006), a także § 45 w zw. z § 46, § 50, § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.).

Jak wynika z tych regulacji, ustawodawca przewidział w nim przypadek

polegający na uszkodzeniu lub zniszczeniu drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego. Niemniej przywołane w tym przepisie przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, analogicznie jak ma to miejsce w w/w rozporządzeniu Komisji (WE) 1974/2006, dotyczą sytuacji, w których ustawodawca zwalnia beneficjenta "od zwrotu otrzymanej już pomocy", ale pod warunkiem, że rolnik zadbał o zabezpieczenie plantacji przed ewentualnym zniszczeniem przez zwierzęta leśne. Tymczasem z dokumentacji w sprawie (raport

opisujący każdą działkę rolną z osobna i dokumentacja fotograficzna), przedstawiają jasno, że zabezpieczenia plantacji nie było. Istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest lokalizacja sadu w bezpośrednim sąsiedztwie lasu, gdzie bytują zwierzęta leśne. W ocenie organu okoliczności tego rodzaju jak

lokalizacja sadu i brak zabezpieczenia przed uszkodzeniami (np. grodzenie sadu siatką, osłonki na drzewka), mogły skutkować tym, że doszło do uszkodzenia założonej uprawy sadowniczej.

Reasumując, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego przed organem I instancji, wnioskodawca nie wykazał zaistnienia przesłanek, mogących skutkować odstąpieniem od zastosowanych sankcji dotyczących płatności i żądania zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych. W szczególności strona nie przedstawiła dowodów na podstawie których można by było uznać brak po jej stronie winy z uwagi na siłę wyższą w kontekście stwierdzonych braków w obsadzie drzewek wykazaną w kontroli na miejscu.

Niemniej, nawet przy hipotetycznym uznaniu przesłanki określonej w § 45 pkt. 7 a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013r., za przypadek siły

wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności mogący mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 nakłada na beneficjenta obowiązek zgłaszania organowi w przepisanej formie i terminie takich okoliczności. Dowodem potwierdzającym wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, może być na podstawie art. 75 § 1 kpa wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wnioskodawca w ocenie organu odwoławczego nie przedstawił dowodów pozwalających przyjąć, że szkody mające jakoby powstać, w wyniku zniszczenia sadzonek przez dzikie zwierzęta, miały znamiona siły wyższej

bądź nadzwyczajnych okoliczności.

Strona skarżąca nie wykazała zarówno dochowania wskazanego terminu do zgłoszenia szkody jak też wystąpienia siły wyższej, dla stwierdzenia której - w tym przypadku - oprócz uszkodzenia drzew przez zwierzęta - konieczne jest ich uszkodzenie pomimo zastosowanych zabezpieczeń (repelentów, ogrodzenia, osłonek). Ponadto strona nie dołączyła jakichkolwiek dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Przytoczony przepis nie przewiduje możliwości ich dołączenia w późniejszym terminie lub zgłoszenia ustnego do protokołu z kontroli na miejscu jak wywodzi pełnomocnik. Podkreślono, że nawet zgłoszenie do inspektorów wykonujących czynności kontrolne na miejscu w gospodarstwie jest nieskuteczne. Inspektorów przeprowadzających kontrolę na miejscu nie można uznać za przedstawicieli organu o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Organem właściwym do zgłoszenie przypadku wystąpienia siły wyższej jest Kierownik Biura Powiatowego, który jest organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie płatności i wydania stosownej decyzji.

Ponadto wskazano, iż twierdzenie pełnomocnika strony dotyczące tego, że producent rolny dopiero w trakcie przeprowadzanej kontroli zorientował się w stanie uprawy sadowniczej jest nie do pogodzenia z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego myślenia. Nie sposób bowiem przyjąć, że producent rolny zajmujący się działalnością rolniczą i wnioskujący od kilku lat o płatności "unijne" - znający zatem wymagania w zakresie dobrej kultury rolnej - nie monitoruje stanu założonych przez siebie upraw. Poza tym, w dalszej części odwołania pełnomocnik skarżącego wskazuje, że skarżący miał nadzieję, iż po długiej zimie część drzew uda się ocalić. Powyższe świadczy o tym, że miał on wiedzę co do tego, jak przedstawia się kondycja założonej przez niego uprawy sadowniczej.

Obowiązek dowodzenia spoczywający na stronie postępowania wynika wprost z dyspozycji art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, ze zm.).

Organ odwoławczy w wyniku analizy zgromadzonej dokumentacji stwierdził, ponadto iż znaczna część zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu nie dotyczy obecnego postępowania dotyczącego ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego. Niniejsze postępowanie administracyjne toczy się w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, które jest następstwem prowadzonego postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010, 2011, 2012. Sprawa przyznania producentowi płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2010, 2011 i 2012 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania i z tego względu zarzuty strony skarżącej dotyczące sprawy przyznania płatności na lata 2010-2012 należy traktować jako wyjaśnione i niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Organy I i II instancji w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Również zastrzeżenia co do przeprowadzonej kontroli na miejscu nie podlegają rozpoznaniu w obecnym postępowaniu. Podkreślono, iż zarzuty i wątpliwości w tej kwestii były niejednokrotnie wyjaśniane na piśmie przez Biuro Kontroli na Miejscu.

Odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia przez organ I instancji braku winy po stronie skarżącej wskazano, że w prawie administracyjnym brak jest regulacji prawnej pojęcia winy. Dlatego konieczne jest odwołanie się do instytucji cywilistycznych, do których sięgnął organ odwoławczy wskazując co należy rozumieć pod pojęciem umyślności (dolus) i niedbalstwa (culpa).

W związku z faktem, że strona nie wywiązała się z warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym w zakresie wariantu 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe oraz zmniejszyła powierzchnię gruntów rolnych w stosunku do których podjęła zobowiązanie w roku 2010 jest zobowiązana zwrócić pobrane płatności za lata wcześniejsze.

Powyższe oznacza, że jeśli w kolejnym roku realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, począwszy od roku wejścia w życie rozporządzenia nr 65/2011, zostanie stwierdzony brak przestrzegania wymogów dla poszczególnych wariantów, określonych w przepisach prawa krajowego, płatności wypłacone oraz zmniejszenia pomocy od roku 2011 z tytułu realizacji zobowiązania podlegają odzyskaniu.

W kwestii ustalenia kwoty do zwrotu za rok 2011 zastosowanie

mają przepisy art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011. Przepis ten stosowany jest do spraw od roku 2011, tj. od dnia wejścia w życie rozporządzenia Nr 65/2011. Wysokość płatności podlegającej odzyskaniu na podstawie art. 18 rozporządzenia Komicji (UE) Nr 65/2011 winna odpowiadać wysokości zmniejszeń zastosowanych w sprawie przyznania płatności w roku 2012.

W związku z tym, że stronie płatność rolnośrodowiskowa za

2012 rok została przyznana w wysokości zmniejszonej 20 % w ramach wariantu 2.9, kwota do zwrotu będzie stanowiła 20 % przyznanej kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej w 2011 roku.

Ponadto wskazano, że w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w deklaracji na 2013 rok (stwierdzenie powierzchni mniejszej niż wynikająca z zaciągniętego zobowiązania), do płatności w ramach wariantów 2.3 Trwałe użytki zielone ( w okresie przestawiania) i 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 stwierdzono niedotrzymanie podjętego z dniem "[...]" 2010 roku zobowiązania rolnośrodowiskowego. W zakresie realizacji wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe wystąpiła nieprawidłowość polegająca na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów oraz nieprawidłowość, polegająca na niespełnianiu określonych wymagań przez materiał szkółkarski skutkujące sankcjami wynoszącymi 100 % w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono wymienione nieprawidłowości w roku 2013.

Stosownie do treści § 39 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.), płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na

którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o wstrzymanie wykonania

zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie płatności PRŚ oraz postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności podniesiono, że stosownie do art. 21 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) odwołanie od decyzji w sprawie przyznania pomocy nie wstrzymuje jej wykonania. Ponadto wskazano, iż postępowanie odwoławcze w przedmiocie przyznania dla strony płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 zakończone zostało ostateczną decyzją z dnia "[...]" o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Dodatkowo art. 135 kpa dotyczący wstrzymania wykonania decyzji dotyczy sytuacji, w której dana decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Treść art. 61 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.), wskazuje, że kwestia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może być rozpatrywana dopiero po wniesieniu skargi do Sądu Administracyjnego.

Tym samym organ II instancji stwierdził , że ustalona kwota do zwrotu wyliczona przez organ I instancji w skarżonej decyzji jest właściwa.

Zauważono, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa

wspólnotowego, tj.:

- w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2010 - art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., ze zm.);

- w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 i 2012 - art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.).

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych - dotyczy płatności za rok 2010 i w art. 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za rok 2011 i 2012.

Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od daty płatności.

W rozpatrywanej sprawie, płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2010, 2011, 2012 przekazane zostały na rachunek bankowy strony w dniach

"[...]" 2011r., "[...]" 2012r., "[...]" 2013r., nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatność została przekazana na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W chwili decyzji rolnik spełniał warunki do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych, natomiast w roku 2013 nie zostały spełnione warunki i wymogi podjętego w 2010 roku 5-cioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Płatności rolnośrodowiskowe nie zostały przekazane na skutek błędu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a tym samym błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez beneficjenta. Żadna z przesłanek wymienionych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i art. 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 nie została spełniona. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków finansowych ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie nie zostaną dotrzymane warunki podjętego zobowiązania.

Zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173), zwanej dalej ustawą PROW 2007-2013, odstępuje się od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w ramach PROW 2007- 2013, jeżeli kwota o której mowa w art. 5 a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. nie jest wyższa od równowartości 100 euro w kontekście płatności indywidualnej w ramach danego programu pomocy lub środka wsparcia, (w tym przypadku łącznej kwoty płatności rolnośrodowiskowej). Dla przeliczenia równowartości kwoty 100 euro na złote zastosowanie ma kurs euro ustalony zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW.

Ustalona kwota do zwrotu za rok 2010 wyniosła 19159,10 zł, za rok 2011 22407,78 zł, za rok 2012 17112,08 zł, a więc są to kwoty przekraczające wartość 100 euro. W związku z powyższym, w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 28a ustawy PROW 2007-2013 z dnia 7 marca 2007r., zgodnie z którym istnieje możliwość odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Jednocześnie wskazano, że w przypadku dokonania nienależnej płatności

beneficjent zwraca ustaloną kwotę powiększoną o odsetki, zgodnie z treścią art. 5 ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r.

Stosownie do treści art. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12 października 2012r. zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L nr 280 z 13.10.2012, str. 2), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) nr 937/2012 w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749, ze zm., dalej jako Ord. pod.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni. W myśl art. 56 § 1 i § 3 Ord. pod. stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Skargę na w/w decyzję wniósł skarżący, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie, przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania ze zobowiązaniem organu do prowadzenia postępowania dowodowego z udziałem biegłego z uprawy sadowniczej, na okoliczność ustalenia czy beneficjent zaprzestał realizacji programu ekologicznego w wariancie 2.10. czy go nadal kontynuuje, ustalenia zasięgu, trwałości i powtarzalności nieprawidłowości, ustalenia konkretnej daty powstania i zauważenia przez beneficjenta ubytku w wysokości drzew na istniejącej obsadzie w 2013r., która powodowałaby na 2013r. brak obsady. Zobowiązanie biegłego do wyliczenia obsady i ustalenia czasu tego liczenia, przy czym oględziny mają być dokonane w obecności stron i pełnomocnika. Wniesiono również o zasądzenie od organu kosztów procesowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie ze złożonym spisem kosztów.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. o redukcjach i wykluczeniach w przypadku naruszenia kryteriów kwalifikowalności, zw. z art. 6 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wersja skonsolidowana (Dz. Urz. U.E. C 326 z 26 października 2012 r.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z nieprawidłową wykładnią ust. 1 w zw. z ust. 3 i niezastosowanie ust. 2, gdzie państwo członkowskie określa kwotę redukcji pomocy, biorąc pod uwagę w szczególności ciężar, zakres i trwanie stwierdzonego naruszenia zobowiązań. Ciężar naruszenia zobowiązań zależy w szczególności od ciężaru skutków tego naruszenia przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niewypełnione kryteria. Zakres naruszenia zależy w szczególności od skutków, jakie to naruszenie wywiera na całość operacji. Fakt, czy naruszenie jest trwałe zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują skutki tego naruszenia, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych działań.

2) art. 69, 71, 75 ust. 1 i 2, art. 73 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, poprzez ich niezastosowanie, gdzie organ naruszył przy wydawaniu decyzji:

- artykuł 69 w/w rozporządzenia poprzez jego pominięcie, a ma on zastosowanie w odniesieniu do wsparcia specjalnego i zgodnie z jego brzmieniem, w odniesieniu do płatności przyznawanych w ramach wsparcia specjalnego, państwa członkowskie przewidują dla każdego środka zmniejszenia i wykluczenia, których charakter jest równoważny z przewidzianymi w niniejszym tytule a nie jak przyjął organ

100% wykluczenia przy pierwszej niezgodności czy żądania pełnych płatności z lat poprzednich jako zwrotów, jak przy trwałym zaprzestaniu realizacji zobowiązań wieloletnich;

- artykuł 71 w zw. z art. 54 ust. 1 lit. c w zakresie stosowania zmniejszeń w przypadku zaniedbania, poprzez jego pominięcie, a zgodnie z którym nie naruszając przepisów art. 77, w przypadku gdy stwierdzona niezgodność wynika jedynie za zaniedbania ze strony rolnika, stosuje się zmniejszenie. Zmniejszenie te z zasady stanowi 3 % całkowitej kwoty, o której mowa w art. 70 ust. 8. Na podstawie oceny przedstawionej przez właściwy organ kontroli w części sprawozdania z kontroli zawierającej ocenę zgodnie z art. 54 ust. 1 lit. c, agencja płatnicza może jednak, podjąć decyzję o obniżeniu

tego współczynnika do 1 % lub o zwiększeniu go do 5 % całkowitej kwoty lub, w przypadkach o których mowa w art. 54 ust. 1 lit. c akapit drugi, odstąpić od nałożenia jakichkolwiek zmniejszeń. Dopiero po niezastosowaniu działań naprawczych przez beneficjenta państwo członkowskie może zastosować zmniejszenie lub wykluczenie czy żądać zwrotów. Z przytoczonego przepisu wynika, że organ może zastosować takie sankcje jak w zaskarżonych decyzjach, kiedy okaże się, że w przypadku stwierdzenia tej samej niezgodności po raz kolejny, uzna się ją za następstwo celowego działania w rozumieniu art. 72. Co ważne maksymalne zmniejszenie także w takim przypadku nie przekracza jednak 15 % całkowitej kwoty, o której mowa w art. 70 ust. 8. a w zakresie żądania zwrotu nie ma tutaj mowy.

- art. 73 poprzez jego niezastosowanie, a zgodnie z którym zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Organ w niniejszej sprawie w całości pominął wyjaśnienia i dowody składane w toku sprawy, uznając że nie mają związku ze sprawą niniejszą. Z dowodów natomiast wynika, że skarżący na uprawie borykał się zarówno ze szkodami łowieckimi, które powtarzały się corocznie od 3 lat, oraz z suszą i innymi niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi, a mimo tego prowadzone przez skarżącego sady były i są zgodne z nałożonymi wymogami, przy użyciu sadzonek spełniających kryteria drzewek kwalifikowanych. Organ rezygnując ze zbadania przesłanek określonych w art. 73 w/w rozporządzenia, postąpił nieprawidłowo;

- art. 75 mówiący o sile wyższej i okoliczności nadzwyczajnej, poprzez jego pominięcie, a zgodnie z którym jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić

zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których

mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowanych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych

zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 oraz § 47 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia , w którym rolnik uzyskuje taką możliwość, bez względu na termin kontroli;

- artykuł 80 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy organ nie ustalił, że płatności z lat poprzednich były nienależne;

3) art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 80 ust. 1 a (WE) n 796/2004 podczas gdy utraciło moc z dniem 1 stycznia 2010r. i rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010r., gdzie ta okoliczność do skarżącej nie ma zastosowania.

4) zasada (60) w/w Rozporządzenia Komisji WE Nr 1122/2009 poprzez jej pominięcie, gdzie w przypadku gdy państwo członkowskie korzysta z możliwości przyznania wsparcia specjalnego przewidzianego w art. 68 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, wówczas w odniesieniu do kontroli należy stosować w możliwie najszerszym zakresie przepisy niniejszego rozporządzenia. W przypadkach gdy stosowanie tych przepisów nie jest możliwe, państwa członkowskie powinny zapewnić równoważny poziom kontroli. Należy ustalić szczególne wymogi w odniesieniu do kontroli wniosków o przyznanie płatności składanych przez fundusze wspólnego inwestowania.

5) zasada nr (75) w/w Rozporządzenia poprzez jej pominięcie, gdzie zmniejszenia

i wykluczenia należy ustanowić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz

szczególnych problemów związanych z przypadkami siły wyższej, jak również

wyjątkowymi okolicznościami i przyczynami naturalnymi. W odniesieniu do

obowiązków wynikających z zasady wzajemnej zgodności, zmniejszenia oraz

wykluczenia mogą być stosowane jedynie w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowego działania. Zmniejszenia oraz wykluczenia powinny być stopniowane w zależności od wagi nieprawidłowości. włącznie z całkowitym wykluczeniem z jednego lub więcej systemów pomocy na określony czas. W odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności powinny one uwzględniać szczególny charakter różnych systemów pomocy.

6) zasada Nr (93) w/w Rozporządzenia poprzez jej pominięcie, gdzie zmniejszenia oraz wykluczenia związane z kryteriami kwalifikowalności z zasady nie powinny być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może wykazać, że wina nie leży po jego stronie.

7) zasada Nr (94 ) w/w Rozporządzenia poprzez jej pominięcie, zgodnie z którą rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe organy krajowe o nieprawidłowościach we wnioskach o przyznanie pomocy, nie powinni podlegać

zmniejszeniom ani wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości, pod

warunkiem że wcześniej nie zostali powiadomieni przez właściwe organy o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, albo o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach.

8) zasada (96) w/w Rozporządzania poprzez jej pominięcie, gdzie w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 określono przypadki działania siły wyższej i okoliczności nadzwyczajnych, które mają być uznawane przez państwa członkowskie. Rolnik nie powinien tracić prawa do płatności, jeżeli nie jest w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku takich przypadków. Należy jednak ustalić ostateczny termin zgłaszania takich przypadków przez rolnika.

9) art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Rady WE Nr 1698/2005 20.09.2005r. poprzez jego pominięcie a zgodnie z którym, jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodną z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można przypisać bezpośrednio beneficjentowi składającemu w danym roku wniosek o płatność, wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 redukuje się płatność lub wyklucza beneficjenta, poprzez jego pominięcie, podczas gdy redukcję lub wykluczenie z płatności można zastosować jedynie po stwierdzeniu winy lub zaniechania beneficjenta a tego z protokołów kontroli wywnioskować nie można. Ponadto nawet w wyniku zaniedbania redukcja nie może przekroczyć 5% i tylko w przypadku nie podjęcia po wezwaniu działań naprawczych przez beneficjenta. W niniejszym przypadku organ kontroli nie ustalił, czy brak obsady, o ile w ogóle nastąpił, wynika z winy beneficjenta i czy beneficjent podjął działania naprawcze.

10) art. 39 ust. 4 Rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z 20 września 2005 roku

poprzez jego pominięcie a zgodnie z którym płatności rolnośrodowiskowej udziela się corocznie i obejmuje ona dodatkowe koszty i utracone dochody wynikające z podjętego zobowiązania, poprzez jego pominięcie i nie uwzględnienie w toku kontroli specyfiki uprawy i kosztów jej prowadzenia oraz możliwości uzupełniania ubytków jedynie wczesną wiosną i późną jesienią przez beneficjenta.

11) art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 w zw. z art. 65 ust. 2 kpa poprzez ich pominięcie, a zgodnie z którym, przypadki siły wyższej zgłaszane są organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość , art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku, a nie od dnia w którym one ustąpiły, przy czym znaczenie ma data nadania a za pisemne zgłoszenie uznaje się także oświadczenie do protokołu pracownikom organu albowiem w przypadku innej interpretacji okazywałoby się, że wniesienie za pośrednictwem pani w sekretariacie organu – także byłoby zgłoszeniem nieprawidłowym.

12) art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów

wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju

Obszarów Wiejskich w związku z art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez jego pomięcie a zgodnie z którym zmniejszenia i redukcji płatności nie stosuje się, jeżeli nie można przypisać winy beneficjentowi. Organ w toku kontroli po pierwsze nie ustalił i brak jest dowodów na to które drzewo, w którym rzędzie nie zostało zakwalifikowane, a czas przeprowadzonej kontroli - tzn. jej krótkotrwałość wskazuje, że liczenie drzew o jakim mowa w protokole kontroli jest wątpliwe albowiem by dokonać poprawnej weryfikacji każdego drzewa pod względem jego wysokości, szczepienia i jakości potrzeba średnio 1 minuty spędzonej przy każdym drzewie, plus dojście do niego i opisanie każdego i sfotografowanie - 2 lub 3 minuty na każde drzewo. Mało tego w toku kontroli organ naruszył podstawowe zasady jej sporządzania szczegółowo opisane w przepisach unijnych, bezpośrednio stosowanych. Zgodnie z art. art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009 protokół z kontroli musi zawierać opis zasięgu, trwałości i powtarzalności oraz przyczyny ich powstania ze szczególnym uzasadnieniem kto jest za niezgodność odpowiedzialny.

13) § 38 ust. 1, § 39 ust. 1,2,4,6 i § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie niewłaściwej podstawy prawnej dla części decyzji w zakresie wariantu 2 rolnictwo ekologiczne, albowiem do rolnika realizującego zobowiązanie podjęte przed 2013 rokiem zastosowanie ma rozporządzenie z 2009 roku, o którym mowa w § 58 Rozporządzenia w/w z 2013r.

14) § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., poprzez jego

niezastosowanie i odmowę części płatności, pomimo nie wyjaśnienia sprawy w danym roku i przyjęcia za podstawę decyzji raportów z kontroli, które nie zawierają podstawowych danych, jakie organ musi ustalić, by móc żądać zwrotu płatności lub jej odmowy w danym roku.

15) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 3 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez ich niezastosowanie a przez to niepełne ustalenie stanu

faktycznego, co skutkuje brakiem możliwości stwierdzenia prawidłowej podstawy prawnej wydanej decyzji.

16) art. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady WE Nr 146/2008 z dnia 14 lutego 2008r. zmieniające rozporządzenie WE nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia. (Dz. Urz. VEL 2008, 46 str.), poprzez jego pominięcie, a zgodnie z którym drobne uchybienia skarżącego zgodne z ochroną środowiska nie mają wpływu na sankcje w płatności. Szkody na działkach w sadzie są powtarzalne i usuwalne, stąd przy braku tych danych w protokole kontroli, który ponadto odnosił się jedynie do 2013 roku, nie może stanowić podstawy do nałożenia sankcji zwrotu płatności z lat poprzednich, gdzie w aktach sprawy brak jest dowodów na to, by sadu w 2011 i 2012 roku na tych działkach nie było.

17) art. 77 kpa poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego a oparcie się jedynie na bazie danych w ARiMR i fotografiach, które nie pokrywają się ze stanem rzeczywistym.

18) art. 78 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału

dowodowego, a w szczególności pominięcie wyjaśnień strony dotyczących

przeznaczenia sadów, oraz przedkładanych w toku rozpoznawania sprawy do wglądu dokumentów, potwierdzających stan faktyczny uprawy, co skutkowało nieadekwatnym uzasadnieniem decyzji do stanu rzeczywistego i ustaleniu, że niezgodność jest trwała podczas, gdy skarżąca corocznie uzupełnia obsadę w sadzie i dba o jego stan fitosanitarny.

19) art. 107 kpa poprzez niepełne uzasadnienie decyzji, a w szczególności jej podstawy prawnej, która pozwalałaby na zastosowanie tak drastycznych sankcji, gdzie w Rozporządzeniach unijnych nie ma możliwości ukarania beneficjenta za coś, co zaistniało bez jego winy i to po raz pierwszy a mając w aktach dokumenty wskazujące na uzupełnienie obsady na jesieni.

20) art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez jego naruszenie albowiem w toku sprawy całe postępowanie dowodowe prowadzone było przez niewłaściwy organ, o czym mowa wprost w uzasadnieniu decyzji, podczas gdy ocenę materiału pokontrolnego oraz wyjaśniać rozbieżności i zlecać ponowne kontrole w sprawach zawiłych i wymagających dodatkowych czynności ma prowadzić Kierownik Biura Powiatowego ARiMR a nie biuro kontroli BKM.

21) art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez jego niezastosowanie, a zgodnie z którym zmniejszenia i wykluczenia z pomocy określa się jedynie na podstawie przepisów Unii Europejskiej, a te wskazane przez organ nie mają w niniejszym przypadku zastosowania, ponadto wszelkie przepisy Unijne nakładają na organ obowiązek wykazania w toku kontroli, iż uchybienia lub niedotrzymanie programu wynika z winy rolnika i nie podjął on po wezwaniu działań naprawczych, czego w niniejszym przypadku pełnomocnik nie znajduje. W Rozporządzeniu 1122/2009 65/2011 jest zastrzeżenie. że przepisy krajowe dotyczące kar, sankcji oraz kontroli mają być równoważne z przepisami unijnymi.

22) art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r., o wspieraniu rozwoju obszarów

wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju

Obszarów Wiejskich, poprzez uznanie, że strona nie udowodniła faktu prowadzenia sadu w gospodarstwie rolnym, oraz spełnienia przez te grunty warunków do uznania je za sady, podczas gdy z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca dochowała należytej staranności w prowadzeniu sadu i prowadzi go w dalszym ciągu.

W uzasadnieniu wskazano, że kierownik biura powiatowego pomniejszył płatność do części gruntów rolnych na rok 2013, gdyż nie uznał siły wyższej oraz tego, że szkody w sadach – nie wpływające na obsadę sadów, wynikały z czynników niezależnych od rolnika i są uzupełniane przez beneficjenta w terminach do tego możliwych. Mimo tego, że kontrola w 2013r. nie była prowadzona w sposób prawem przewidziany. W niniejszej sprawie niebagatelne znaczenie ma sprzeczność przepisów krajowych z przepisami Rozporządzeń komisji oraz Rady, gdzie te drugie winny być stosowane w pierwszej kolejności.

Takie regulacje zawierają : art. 54 Rozporządzenia Komisji WE Nr 1122/2009 z 30.11.2009r., art. 26 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005. Zgodnie z tymi przepisami rolnik otrzymuje informacje o wszelkich stwierdzonych niezgodnościach w terminie trzech miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu. Jeżeli rolnik nie podjął natychmiastowych działań naprawczych prowadzących do usunięcia stwierdzonej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, jest on informowany o konieczności podjęcia działań naprawczych na mocy tego przepisu w terminie określonym w akapicie pierwszym.

Jeżeli państwo członkowskie korzysta z możliwości niestosowania zmniejszenia lub wykluczenia, przewidzianej w art. 23 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, dany rolnik jest informowany o konieczności podjęcia działań naprawczych w terminie jednego miesiąca po podjęciu decyzji o niestosowaniu zmniejszenia lub wykluczenia z płatności.

Co ważne w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie zasada (60) w/w Rozporządzenia Komisji WE Nr 1122/2009, także nakładane sankcje winny być zgodne z zasadą (75), gdzie zmniejszenia wykluczenia należy ustanowić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz szczególnych problemów związanych z przypadkami siły wyższej, jak również wyjątkowymi okolicznościami i przyczynami naturalnymi. Nie bez znaczenia pozostaje także artykuł 24 w zakresie szczegółowych zasad dotyczących zmniejszeń lub wykluczeń w przypadku nieprzestrzegania przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności.

Zdaniem strony organ w toku tej sprawy nie wykazał, by skarżący zaniechał realizacji programu lub działał umyślnie, więc nie może być wezwania do zawrotu płatności. Ponadto w latach poprzednich kontrole były prowadzone przez Jednostkę Certyfikującą i te nie potwierdziły żadnych nieprawidłowości. Mało tego u tego skarżącego kontrole prowadził organ ARiMR w 2010, 2011 i 2012 roku i nieprawidłowości nie potwierdził.

Pomimo wnioskowania organ do dnia dzisiejszego nie przekazał kart liczenia drzew ze wskazaniem w jakim rzędzie, które drzewo nie zostało w czasie kontroli uznane i z jakiej przyczyny, oraz nie wskazano na mapie oznaczenia każdego rzędu i nie przekazano zdjęć nie uznanych drzew - po jednym na każdą nie uznaną sztukę jabłoni. Ze zdjęć do niniejszej sprawy wynika zaś, że zdjęcia wykonywano w sposób dziwny i skupiano się na miedzach, zamiast na całej działce z drzewami. Na 1132 drzewa jabłoni - wykonano 47 zdjęć, które obrazują 4% plantacji. Organ w uzasadnieniu decyzji także nie wskazuje na jakich dowodach się oparł, poza protokołem kontroli za 2013r. , który jak wynika z wyżej wskazanych przepisów został sporządzony niezgodnie z wymogami.

W uzasadnieniu decyzji o zwrocie płatności Kierownik ARiMR nie wskazał podstawy prawej, podano jedynie, że w przypadku siły wyższej lub innej okoliczności nie jest wymagany zwrot za lata poprzednie i nie stosuje się zmniejszeń i wykluczeń. Błędnie także ustalono, że art. 73 i 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/20 nie ma zastosowania w niniejszym przypadku i nie wymieniono go w podstawie decyzji.

Protokół kontroli musi być zgodny z art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr

1122/2009 w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 i zawierać dane w kwestii ustalenia czy niezgodność jest drobna i usuwalna i czy wynikała z winy rolnika, wraz ze wskazaniem wszelkich czynników, które powinny prowadzić do podwyższenia lub obniżenia zmniejszenia, które należy zastosować w przypadku niezgodności oraz organ kontrolujący we wszystkich przypadkach pierwszej niezgodności winien wzywać do naprawienia niezgodności i jakiekolwiek sankcje mogą być nałożone w przypadku ich nieusunięcia. W niniejszej sprawie niezgodność rolnik usunął - bez wezwania mimo, że nie wynikała z jego winy czy,

zaniechania - stąd spełnił wymogi do płatności i tym samym nie można zastosować

sankcji w zakresie ich zwrotu.

Organ naruszył art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005. W przypadku braku danych umożliwiających nałożenie sankcji i ustalenie stopnia zawinienia – sankcje nie mogą być nakładane albowiem, jak w tym przypadku organ nie ustalił czy niedopełnienie obsady było wynikiem zaniedbania rolnika lub jego winy.

Argumenty przedstawione przez skarżącego, dotyczące prawidłowości przeprowadzonej kontroli, zostały w całości pominięte przez organ administracyjny, a za przeważający dowód w sprawie uznano protokół z kontroli.

Pomimo powyższego organ naruszył art. 77 i 78 kpa, nie przeprowadzając w ogóle postępowania dowodowego cedując własne kompetencje na inny wydział – BKM, czym naruszył art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. niewłaściwie prowadził postępowanie w sprawie, a w zasadzie w ogóle go nie prowadził. Mało tego wiedząc o nieprawidłowościach nie zażądał przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego i bez wezwania do złożenia wyjaśnień przez stronę okoliczności mających wpływ na wydanie decyzji, czy złożenie wyjaśnień przez eksperta przed wydaniem decyzji, oparł się na dokumentacji w aktach sprawy. Ponadto przed wydaniem decyzji należało wezwać stronę do złożenia wyjaśnień lub poinformować, że odrzucono ten dowód na okoliczności podane przez wnioskodawcę, tak by strona mogła wypowiedzieć się, co do materiału zebranego w trakcie prowadzenia sprawy. Organ nie wydał postanowienia w zakresie oddalenia wniosku o dowód z biegłego czym także naruszył prawo strony do ustalenia pełnego stanu faktycznego w tej sprawie. Organ winien natomiast dopuścić wszystko, co może doprowadzić do wyjaśnienia sprawy.

Mało tego protokoły z kontroli były wielokrotnie zmieniane już po jej

przeprowadzeniu nie wiadomo w oparciu o jakie dane.

Organ nie wziął pod uwagę brzmienia art. 18 rozporządzenia komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania

rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur

kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju

obszarów wiejskich, zgodnie z którym uchybienia krótkotrwałe i usuwalne - nie

powodują żadnych sankcji w danym roku ani na przyszłość i te okoliczności organ

wykonujący kontrolę winien był wykazać i ustalić. Decyzja w zakresie odmowy płatności nie ma podstawy prawnej i nie ma uzasadnienia w tym zakresie.

Skarżący rolnik prawidłowo wypełnił deklarację w 2013r., podając sad, gdyż jest to obraz rzeczywisty jego użytków rolnych. Pewnych okoliczności (aury, szkód

łowieckich rolnicy nie są w stanie przewidzieć, mimo zachowania dbałości o uprawy). Za te okoliczności nie powinni jednak ponosić odpowiedzialności, jest to dalece sprzeczne z prawem unijnym.

W związku z wyjaśnieniem stanu użytków na 2013r., niezasadnym jest żądanie zwrotu płatności w całości na wnioskowane grunty. Obsada sadu mieściła się w wymaganiach minimalnej obsady 125 sztuk. Tylko ponowne oględziny w tych okolicznościach sprawy - o co wielokrotnie skarżący wnosił - połączone z liczeniem drzew i ich opisem pod kątem kwalifikowalności może potwierdzić, czy dane w protokole na jakich organ się oparł poświadczają prawdziwy stan na działkach skarżącego i w czasie w raporcie wskazanym mogły być dokonane.

W decyzji brak jest dokładnego wskazania, jakim dowodom organ dał wiarę, a którym nie, brak jest uzasadnienia dlaczego jedne dowody dopuścił, a inne odrzucił, na czym oparł tezę dowodową, czym naruszono art. 77 kpa.

Odwołanie zatem jest zasadne, z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 2 lit. c Rozporządzenia Komisji WE z 2009, § 9 i 27 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26/02/2009r., art. 50 i 45, 47 Rozporządzenia z 2013r., art. 18 Rozporządzenia KOMISJI (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. wydania decyzji organu I instancji na podstawie nie ustalonego i nie potwierdzone stanu faktycznego na sadach skarżącego. Naruszeniu prawa przepisów kpa w zw. z art. 21 o płatnościach poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i odmienne ze stanem faktycznym uzasadnienie decyzji. Podanie błędnej podstawy prawnej decyzji a innej w uzasadnieniu do niej. Organ administracyjny winien był w niniejszym przypadku zbadać stan faktyczny upraw od 2011 roku w oparciu dokumenty przedłożone przez rolnika, w razie wątpliwości dokonać oględzin, lub przynajmniej dokonać analizy wyjaśnień strony. W szczególności winien był zbadać czy uprawy zadeklarowane przez rolnika w 2013r. były jedną z upraw sadowniczych.

Organ w niniejszym przypadku pomija również art. 18 ust. 2 zdanie 3 Rozporządzenia KE nr 65/2011, zgodnie z którym tylko opisane w nim przypadki mają zastosowanie do odmowy płatności, ale nie w tej konkretnej uprawie sadowniczej.

Przede wszystkim tok postępowania w sprawie nie pokrywa się z raportami z kontroli z lat poprzednich, a ponadto:

-nie udowodniono, że niezgodność jest trwała,

-nie udowodniono, że nie wyeliminowano skutków niezgodności,

-nie udowodniono, że niezgodność jest wynikiem nieprawidłowości umyślnie przez beneficjenta.

Tylko spełnienie wyżej wymienionych przesłanek mogłoby skutkować żądaniem zwrotu płatności oraz wykluczeniem w roku bieżącym i w latach następnych.

Po uzupełnieniu obsady beneficjent, nie tylko nie podlega wykluczeniu z programu czy odmowie płatności w danym roku ale ma także uprawnienie do płatności, ponieważ dochował wymagań na dany rok i w ramach tego programu.

Uprawy wieloletnie są specyficzne i dwukrotnie w ciągu roku mogą być

uzupełniane ale w ściśle określonych terminach - co stanowi okoliczność wymienioną art. 18 ust. 2, zgodnie z którym żadnych sankcji, tym bardziej kiedy niezgodność był krótkotrwała i usuwalna zastosować nie można.

Płatności udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i utracone

dochody wynikające z podjętego zobowiązania. W tym miejscu organ nie wziął pod

uwagę czy skarżąca ponosiła dodatkowe koszty w związku z założeniem sadu, jego ochroną, pielęgnacją i braku dochodowości z tej uprawy. Uznał, że pobrała nienależne jej środki ale nie ustalił dlaczego uznał je za nienależne i z jakich powodów i na podstawie jakich dokumentów poczynił takie właśnie ustalenia.

Pomimo nie poczynienia ustaleń dowodowych potwierdzających to, by u skarżącego wystąpiło trwałe zaprzestanie realizacji programu rolnośrodowiskowego - pakietu 2 rolnictwo ekologiczne i nieosiągnięcia celu tego programu co mogłoby skutkować żądaniem zwrotu płatności z lat poprzednich, organ wydał decyzję w oparciu o nie potwierdzony raport z kontroli, bez wyjaśnienia istotnych wątpliwości, i na podstawie tegoż protokołu odmówił płatności rolnośrodowiskowej bez podstawy prawnej oraz jak w skarżonej decyzji ustalił kwoty nienależenie pobrane i zażądał ich zwrotu do rezerwy krajowej, dlatego w zakresie zaskarżonym winna być ona w całości uchylona.

Skarżący dodatkowo, w piśmie będącym uzupełnieniem skargi, zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 16 kpa w zw. z art. 269 kpa i 110 kpa poprzez naruszenie stałości prawa i ostateczności, prawomocności oraz wykonalności decyzji poprzez wydanie innych decyzji z obejściem art. 145, 151 kpa czy 156 kpa, w zakresie tych samych okoliczności faktycznych. Bezsprzecznie w jego ocenie, w niniejszej sprawie, nastąpiło wydanie zaskarżonych decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Decyzje mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych ustawach. Organ nie może natomiast udawać, że decyzji dotyczących przyznania płatności za lata 201, 2011 i 2012 nie ma. W obrocie bowiem funkcjonowałaby decyzja przyznająca płatność a bez jej uchylenia, nie można od skarżącego żądać zwrotu wypłaconych na jej podstawie środków.

W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o:

1. stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji organu I instancji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu II instancji z dnia "[...]";

2. połączenia niniejszej sprawy ze sprawą ze skargi na decyzje w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, oraz przeprowadzenia dowodów załączonych do akt tejże sprawy, na okoliczność kontynuowania programu 2 - rolnictwo ekologiczne.

W ocenie skarżącego organy nie uchyliły decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych z lat poprzednich a tylko wznowienie postępowania i uchylenie tych decyzji na podstawie art. 145 kpa w zw. z art. 151 kpa w tamtych sprawach lub stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 kpa i wykazanie, że ich wydanie było nieprawidłowe i nie może ostać się w obrocie prawnym czyli wzruszenie decyzji przyznających płatność rolnośrodowiskową za 2011 i 2012r. mogłoby stanowić podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego cofnął zarzut określony w punkcie 3 skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy , że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jed. Dz.U. z 14.03.2012r., poz. 270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne dają podstawę do prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym , że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego . Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji, który wydał zaskarżoną decyzję .

Mając na względzie powyższe ogólne stwierdzenia, w pierwszej kolejności oceny wymaga kwestia czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Skarga w punktach 15 ,17 ,18 i 19 formułuje zarzuty naruszenia przepisów art. 77, 78 i 107 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności , niezebranie pełnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie zebranych dowodów w sposób wyczerpujący oraz niespełnienie wymogów przewidzianych dla uzasadnienia ( brak wskazania podstawy prawnej "sankcji" ). Nadto , w istocie procesowy charakter mają także zarzuty sformułowane w punktach 20 i 22 skargi, w których zarzuca się decyzji przeprowadzenie postępowania przez niewłaściwy organ i uznanie , że strona nie udowodniła faktu prowadzenia sadu .

Odnosząc się do tych zarzutów , stwierdzić należy na wstępie , że ich treść i uzasadnienie wskazują na nieodróżnianie decyzji wydawanych w przedmiocie przyznania ( także w pomniejszonej wysokości ) płatności rolnikowi od decyzji w przedmiocie określenia kwoty pomocy nienależnie pobranych i podlegających zwrotowi . To rozróżnienie ma istotne znaczenie także z punktu widzenia zakresu postępowania dowodowego i charakteru ustaleń faktycznych czynionych w postępowaniu dotyczącym określenia kwot nienależnie pobranych płatności , o których mowa w art. 28 cyt. ustawy o w. r. o. w. Najogólniej ujmując , celem tego postępowania jest ustalenie , czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki określenia , że pomoc została pobrana nienależnie oraz czy i w jakiej wysokości podlega zwrotowi .

Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.r.o.w do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Dalsze przepisy art. 21 cyt. ustawy u.w.r.o.w. zawierają postanowienia modyfikujące przewidziane w kpa zasady postępowania. W szczególności w ust. 3 art. 21 ustawy stanowi się , że strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek , a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie , która z tego faktu wywodzi skutki prawne . Ponadto w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy wprost wyłączone zostało stosowanie art. 81 kpa. Nie oznacza to jednak , że organy orzekające w sprawach przyznania płatności rolniczych zwolnione są z obowiązków przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami dowodzenia , logiki i swobodnej oceny dowodów. W art. 21 ust. 2 pkt 1 wyraźnie stwierdzono bowiem , że organ "stoi na straży praworządności ( co jest modyfikacją zasady z art. 7 kpa ) oraz "jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy " ( co stanowi modyfikację obowiązku z art. 77 § 1 kpa , pominięto obowiązek zebrania materiału dowodowego). Zastosowanie mają pozostałe reguły postępowania dowodowego z kpa , w tym w szczególności art. 80 , który organ obliguje do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego , czy dana okoliczność została udowodniona . Nadto , zgodnie z art. 77 § 4 kpa , fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Jeżeli więc organowi znane są z urzędu określone fakty , to ma obowiązek, niezależnie od inicjatywy strony, uwzględnić je w dokonywanej ocenie, wyczerpująco rozpatrując cały materiał dowodowy.

Na tle rozpoznawanej sprawy wskazać także należy , że wymienione wyżej modyfikacje reguł postępowania administracyjnego mają swe podstawy w specyfice postępowań o przyznanie płatności , które inicjowane są wnioskiem ubiegającego się o dopłatę rolnika , pozostawiając jego woli , czy i w jakim zakresie chce skorzystać z pomocy . W art. 21 ust. 2 wyraźnie mowa o " postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy ". Rozpoznawana sprawa dotyczy natomiast określenia kwoty pomocy nienależnie pobranej, która została już wcześniej przyznana ostatecznymi decyzjami . Nie rozstrzygając wątpliwości, czy w pojęciu "sprawa dotycząca przyznania" mieszczą się również sprawy dotyczące orzekania o zwrocie przyznanych płatności , zwrócić należy uwagę na istotną różnicę między tymi sprawami . Postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnej płatności organ ma bowiem obowiązek wszcząć z urzędu . Ta okoliczność nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zakresu i sposobu wykonania obowiązków organu w postępowaniu dowodowym . W tym postępowaniu organ nie może w całości przenieść ciężaru wyjaśnienia sprawy na stronę . To organ jest bowiem gospodarzem postępowania , decydującym o zasadniczym kierunku postępowania oraz zgromadzeniu materiału dowodowego .

W cenie sądu zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji , wydane zostały bez naruszenia cytowanych wyżej przepisów postępowania. Wbrew zarzutom skargi poczynione ustalenia faktyczne uwzględniają bowiem cały materiał dowodowy i wszystkie wynikające z niego okoliczności . Materiał ten zebrany został prawidłowo i jest kompletny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy . Konieczne ustalenia faktyczne, które - jak wyżej wspomniano - co do zasady wynikają z norm prawa materialnego , zostały poczynione , co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji . W ocenie sądu uzasadnienia decyzji w pełni odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa, wskazując obszernie i trafnie przyjęte ustalenia , dowody na których się oparto oraz podstawy prawne .

Podkreślenia wymaga przy tym , że w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy , organy nie rozpatrują ponownie kwestii , które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy na poszczególne lata realizowanego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie , że rolnik - już po przyznaniu mu pomocy na taki program - nie wykonywał "operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem " ( art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy w.r.o.w.) i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające żądanie zwrotu pomocy ( art. 28 ust. 4 ustawy w.r.o.w. ) . Trafnie więc organ odwoławczy podniósł w decyzji , że znaczna część zarzutów strony " nie dotyczy obecnego postępowania " , którego przedmiotem jest ustalenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych . Kwestia przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010 , 2011 , 2012 i 2013 stanowiła przedmiot odrębnych postępowań , zakończonych ostatecznymi decyzjami . W obecnym postępowaniu nie mogą więc być badane zarzuty odnoszące się do tych decyzji i przyjętych w nich ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych przyznania płatności , w tym także zmniejszenia lub odmówienia płatności za dany rok , a także zarzuty nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli realizacji programu . Natomiast w postępowaniu w kwestii określenia nienależnie pobranej pomocy i kwoty do zwrotu , organy trafnie i zasadnie odwołały się do tych decyzji ostatecznych, przyjmując ich ustalenia jako element stanu faktycznego , uzasadniającego przyjęcie , że rolnik nie realizował zgodnie z zobowiązaniem warunków pomocy w ramach programu rolnośrodowiskowego. Z zawartych w aktach ostatecznych decyzji wydanych w przedmiocie przyznania płatności rolnośrdowiskowej i zaanalizowanych przez organy w aspekcie podstaw określenia pomocy nienależnie pobranej , wynika , że poczynione w tym względzie ustalenia są prawidłowe. Rozpoczynając realizację pięcioletniego programu rolnośrodowiskowego w 2010r., skarżący zobowiązał się do wykonywania zadań w ramach tego programu i otrzymał decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia "[...]" pomoc w pakiecie 2. Rolnictwo ekologiczne dla wariantów : 2.2 ( dla powierzchni 1,3 ha - uprawy rolnicze w okresie przestawiania ) ; 2.4 ( pow. 7,56 ha trwałe użytki zielone ) ; 2.10 (pow. 11ha - uprawy sadownicze i jagodowe ) i w pakiecie 3 dla wariantu 3.1 ( pow. 7,56 ha - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach ). W kolejnych latach , po rozpoznaniu wniosków kontynuacyjnych pomoc była przyznawana w pomniejszonej wysokości za lata 2011, 2012 i 2013 , przy czym odmówiono przyznania płatności w wariancie "uprawy sadownicze i jagodowe" za 2013 rok. Przyczyną zmniejszenia płatności było odstąpienie od przyjętych warunków realizacji programu poprzez opisane w decyzjach zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych w stosunku do powierzchni zadeklarowanej w 2010r. pięcioletnim zobowiązaniu ( m.in. część została przeznaczona pod budowę budynku mieszkalnego co skutkowało zmniejszeniem o 20 % w roku 2012 decyzją ostateczną Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia "[...]"). Natomiast przyczyną odmowy płatności z tytułu wariantu "uprawy sadownicze i jagodowe " było ustalenie w wyniku kontroli , że nie zostały spełnione warunki przewidziane w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( D.U. nr 33 , poz. 262 ze zm. ; dalej jako rozporządzenie 2009r.) . W decyzjach dotyczących przyznania płatności za 2013 rok ustalono, że rolnik nie utrzymywał minimalnej obsady drzew i krzewów przewidzianej dla sadu jabłoniowego , co już skutkuje zmniejszeniem płatności w tym wariancie o 100% , stan drzewek na dwuletniej plantacji nie odpowiadał wymogom jakości materiału szkółkarskiego , a nadto rolnik nie prowadził produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Postępowanie w przedmiocie przyznania płatności za rok 2013 ( w tym odmowy płatności w wariancie " uprawy sadownicze i jagodowe") zakończyło się ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR z dnia "[...]", nr "[...]". Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 11 lutego 2015r. , sygn. akt I SA/Ol 889/14 , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na tę decyzję .

Wymienione wyżej decyzje dotyczące przyznania płatności rolnośrodowiskowej w poszczególnych latach i przyjęte w nich ustalenia faktyczne oraz przesłanki i podstawy prawne zmniejszenia lub odmowy pomocy , dawały zatem pełne podstawy do przyjęcia w zaskarżonej w rozpoznawanej sprawie decyzji, że istniały przesłanki do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności , podlegających zwrotowi .

Prawidłowe i poczynione po wyczerpującym rozważeniu zebranego materiału dowodowego ustalenia faktyczne pozwalały na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego , zarówno unijnego , jak i krajowego . Zostały one obszernie przedstawione w decyzjach organów obu instancji . Zasadnicze znaczenie ma tu art. 18 ust.1 rozporządzenia Komisji ( UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, s.8 z dnia 28stycznia 2011r.; dalej jako rozporządzenie Komisji UE nr 65/2011) , który stanowi , że : "1. Pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana , jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów :

a/ w przypadku środków , o których mowa w art. 36 lit. a/ ppkt (iv) ( dotyczy płatności rolnośrodowiskowej - dopisek sądu ) i (v) oraz lit. b/ ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych , a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin , innych odpowiednich wymogów obowiązkowych , o których mowa w art. 39 ust. 3 , art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi;

lub

b/ kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich , zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.''

W prawie krajowym podstawę materialnoprawną określenia zwrotu nienależnie pobranej pomocy stanowi cyt. wyżej art. 28 ust. 1 i 2 ustawy w.r.o.w. Stanowi on , że:

"1. Pomoc i pomoc techniczna , pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości , podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych , chyba , że przepisy , o których mowa w art. 1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. Pomocą i pomocą techniczną , pobranymi nienależnie jest w szczególności pomoc :

1) wypłacona beneficjentowi , który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem (....) ".

Szczegółowe uregulowania dotyczące przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy " na lata 2007-2013 zawiera cyt. wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. ( dalej jako rozporządzenie z 2013r.) , które zastąpiło cyt. wyżej rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009r. Obydwa te rozporządzenia regulują podobną materię , określając warunki uzyskiwania i realizacji pomocy rolnośrodowiskowej . Skarżący składając deklarację i przyjmując zobowiązanie do wykonania pięcioletniego programu świadomy był przyjmowanych obowiązków , w tym zasady , że obowiązuje go realizacja programu w całym okresie. Wprawdzie pomoc przyznana została w okresie , gdy obowiązywało rozporządzenie z 2009 roku , a więc na zasadach przewidzianych w tym rozporządzeniu lecz w rozporządzeniu z 2013r. w § 50 ust. 1 zawarto regulacje , że rolnik może kontynuować realizację zobowiązania ( m.in. w pakiecie 2 wariant 9 i 10 jak w rozpoznawanej sprawie) . Uregulowanie to , jak i pozostałe przepisy § 50 cyt. rozporządzenia nie dotyczą jednak kwestii orzekania o zwrocie nienależnych płatności, a przyznawania i ewentualnego zmniejszania pomocy w kolejnych latach realizacji zobowiązania . Nie można zatem uznać za trafny zarzutu skargi (pkt 13) , że organ nieprawidłowo zastosował rozporządzenie z 2013r. zamiast rozporządzenia z 2009r. W tym zakresie decyzja organu pierwszej instancji ( str. 23 - 24 ) i zaskarżona decyzja (str. 14) prawidłowo wskazały jako podstawę prawną przepisy § 39 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia z 2013r. Wynika to z analizy treści przepisów przejściowych, które wiążą zastosowanie danego rozporządzenia z datą wszczęcia i zakończenia postępowania . Należy przy tym wskazać , że rozporządzenie z 2013r. zostało znowelizowane , także co do § 39, rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014r. ( D.U. 2014, poz. 324, dalej jako rozporządzenie 2014r.). W § 2 pkt 1 rozporządzenia nowelizującego wyraźnie postanowiono , że m.in. do zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" stosuje się przepisy dotychczasowe w sprawach " wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia wżycie niniejszego rozporządzenia ( z wyłączeniem dot. zdefiniowanych w § 45 siły wyższej i wyjątkowych okoliczności o czym niżej ). W rozpoznawanej sprawie postępowanie w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranej pomocy wszczęte zostało w dniu "[...]", a więc przed wejściem w życie rozporządzenia z 2014r. ( tj. przed 15 marca 2014r. - § 4 ) . Zastosowanie miały więc cyt. przepisy § 39 rozporządzenia 2013r. w brzmieniu sprzed nowelizacji . Wskazania wymaga przy tym , że w rozporządzeniu z 2013r. zawarta była w § 46 taka sama regulacja intertemporalna , a więc wobec daty wszczęcia postępowania w kwestii zwrotu płatności nie mogło mieć zastosowania rozporządzenie z 2009r.

Podsumowując tę część rozważań, stwierdzić więc należy, że organy prawidłowo powołały się na § 39 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia z 2013r. ( jego odpowiednikiem w rozporządzeniu z 2009r. był zbieżny co do treści w tym zakresie § 28 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. b ). A zatem , płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowewgo lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności określonych w rozporządzeniu . Organy Agencji w swoich decyzjach szczegółowo wykazały okoliczności nierealizowania przez skarżącego pięcioletniego zobowiązania w ramach programu rolnośrodowiskowego wynikające z wcześniejszych decyzji wydawanych w przedmiocie przyznania pomocy. Zobowiązane więc były do określenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Doszło bowiem do sytuacji , że beneficjent pomocy nie dotrzymał podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres . Powtórzenia wymaga , że do zatrzymania płatności nie wystarcza wywiązanie się z programu w danym roku. Ocenie podlega bowiem cały okres zobowiązania , a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności za wszystkie lata .

Określając obowiązek i kwotę zwrotu nienależnie pobranych płatności, organy Agencji trafnie zastosowały wskazane w decyzjach przepisy prawa unijnego, zwracając uwagę na zmiany stanu prawnego . Zasadnie podniosły , że zastosowanie rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1122/2009 do płatności rolnośrodowiskowej dotyczyć mogło roku 2010 i to we wskazanym zakresie ( art. 80 ust. 3 zbadanie przesłanek wykluczających zwrot i art. 80 ust. 1 co do naliczenia odsetek ). Rozporządzenie to odnosi się bowiem do płatności bezpośrednich . Do płatności rolnośrodowiskowej w związku z pomocą przyznaną za lata 2011 i 2013 zastosowanie miało rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. , ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 . Tu wskazania wymaga , że w rozporządzeniu 2009r. odesłanie do rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1122/2009 , jako dotyczącego płatności bezpośrednich , zawarte zostało w § 2 ust. 1 pkt 3 w związku z § 3 pkt 1 celem zdefiniowania wymogów podstawowych , które spełnione muszą być w ramach programu rolnośrodowiskowego niezależnie od spełnienia wymogów ponadpodstawowych . Identyczne i w takich samych jednostkach redakcyjnych uregulowanie zawiera rozporządzenie z 2013r.

W ocenie sądu niezasadne są także zarzuty skarżącego co do przyjęcia w decyzjach braku przesłanek odstąpienia od obowiązku zwrotu pobranych nienależnie płatności. Skarga powołuje się w tym w zakresie na okoliczności świadczące o braku winy rolnika , zaistnieniu siły wyższej i okoliczności niezależnych od rolnika , krótkotrwały i usuwalny charakter uchybień , opierając się na uregulowaniach rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1122/2009 dot. płatności bezpośrednich . Dla badanego rozstrzygnięcia zasadniczą podstawę prawna stanowiło natomiast rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 oraz przepisy prawa krajowego , tj. cytowana ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze . Przepisy krajowe uwzględniają przy tym wskazane w przepisach unijnych cele i realizują zawarte w nich wskazania . Nie ma więc podstaw do twierdzenia , że w krajowych uregulowaniach nie uwzględniono postanowień art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 , co do kryteriów oceny niezgodności realizacji przyjętego programu rolnośrodowiskowego z przyjętymi zobowiązaniami. Całokształt uregulowań ustawowych i rozporządzeń wykonawczych ( w tym załącznika nr 7 ), precyzujących przesłanki odzyskiwania , pozbawiania czy zmniejszania pomocy w zależności od pakietu i wariantu oraz rodzaju uchybienia i świadczy o przyjęciu unijnych kryteriów.

Odnosząc się do tych kwestii , podnoszonych także w toku postępowania administracyjnego , organy obu instancji , wykazały bezzasadność twierdzeń skarżącego . W szczególności zasadnie przyjęły , że skarżący nie realizował przyjętych zobowiązań programu rolnośrodowiskowego a zaniedbania oraz odstępstwa były istotne , szczególnie w zakresie realizacji wariantu " uprawy sadownicze i jagodowe ". Nie można przy tym zasadnie twierdzić , że ustalone uchybienia były nieświadome i niezawinione. Tej tezie skargi przeczy fakt zgłoszenia do płatności w 2012r. działki nr "[...]"zajętej pod budowę budynku mieszkalnego , wynikiem czego stało się niezachowanie powierzchni trwałych użytków zielonych. Nadto, z materiału dowodowego dotyczącego uchybień w zakresie realizacji wariantu " uprawy sadownicze i jagodowe" , który stał się podstawą odmówienia pomocy w tym wariancie za 2013r. ponad wszelką wątpliwość wynika brak należytej dbałości o stan sadu i utrzymanie uprawy w wymaganej kulturze rolnej. Skala stwierdzonych nieprawidłowości wyklucza możliwość przyjęcia , że doszło do drobnych nieprawidłowości .

W ocenie sądu całkowicie pozbawione racji są zarzuty , że organy powinny odstąpić od określenia kwoty nienależnie pobranych płatności z uwagi na zaistnienie "siły wyższej" i nadzwyczajnych okoliczności ( zarzut 2 przedostatni tiret i zarzut 11). Zarzuty te sformułowane są w związku z uchybieniami dotyczącymi uprawy sadowniczej ( wariant 2.9-10 ). Stanowisko organów w tej kwestii zostało w decyzjach obszernie umotywowane z odwołaniem do mających zastosowanie przepisów unijnych i krajowych . Zasadnie przywołano tu treść art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1974/ 2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich ( Dz.U. L 368. 23 z dnia 23.12.2006r. poz. 15) . Przepis nie stanowi jednak źródła praw lub obowiązków dla beneficjentów pomocy lecz adresowany jest do państw członkowskich , dając im możliwość określenia przypadków , w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy . Zauważenia wymaga , że w ust. 2 tego artykułu unijny prawodawca wyraźnie wskazał na tryb zgłaszania przez beneficjentów przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności , przewidując , że ma to następować na piśmie , właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami , w ciągu 10 dni roboczych od dnia , w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności .

W prawie krajowym stosowne uregulowanie omawianej kwestii zawiera § 45 cyt. rozporządzenia z 2013r., powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji . W pkt 7a tego paragrafu wprost wymieniono "uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów , ogrodzenia lub osłonek , mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego" jako "inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorię siły wyższej lub wyjątkową okoliczność , w przypadku której wystąpienie o zwrot pomocy nie jest wymagany". Zasadnie przy tym organy podniosły , że warunkiem zastosowania tego odstąpienia jest wykazanie przez rolnika, że zadbał o plantację ( uprawę ) i przedstawił dowody wystąpienia szkód spowodowanych przez dzikie zwierzęta . Skarżący takich okoliczności nie tylko nie wykazał ale nawet w wymaganym terminie nie zgłosił ich na piśmie właściwemu organowi Agencji. Oczywiście bezzasadny jest przy tym zarzut naruszenia art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego ... (Dz. U. UE.L. 2009.30.16 z dnia 31.01.2009r.) , które dotyczą wprawdzie siły wyższej i okoliczności nadzwyczajnych lecz w odniesieniu do płatności bezpośrednich . Przepisy te nie miały zatem zastosowania w sprawie .

Zasadnie także organy przyjęły , że nie zachodzą inne przesłanki odstąpienia od określenia kwoty nienależnie pobranych płatności , w szczególności , że nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 co do płatności za 2010r. oraz z art. 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 co do płatności pobranych za lata 2011 i 2012. Ponad wszelką wątpliwość nie zachodziły bowiem przypadki wypłacenia płatności na skutek pomyłki organów oraz niemożność wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach .

Nie ulega wątpliwości , że nie zachodził przypadek przewidziany w art. 28 a cyt. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich . Przepis ten w nawiązaniu do wymienionych w nim przepisów unijnych , przewiduje odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jeżeli kwota ta nie jest wyższa od równowartości 100 Euro . Brak podstaw do zastosowania tego odstąpienia został w decyzji prawidłowo i szczegółowo wykazany .

Sąd nie stwierdził także naruszenia prawa w zakresie wyliczenia kwoty płatności do zwrotu i zastosowania przepisów dotyczących naliczenia odsetek od nienależnych płatności . W tym zakresie organy zastosowały właściwe przepisy i prawidłowo to wykazały w uzasadnieniach decyzji.

Niezasadny jest również zarzut przeprowadzenia postępowania przez niewłaściwy organ ( pkt 20 skargi) . Twierdzenie sformułowane przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego , że postępowanie prowadziło Biuro Kontroli na Miejscu jest ewidentnie sprzeczne z rzeczywistością i materiałami zawartymi w aktach sprawy. Okoliczność, że Biuro Kontroli przeprowadzało kontrole i że materiały z tej kontroli włączono do materiałów dowodowych sprawy w żadnej mierze nie upoważnia do stawianej przez pełnomocnika tezy. Postępowanie niewątpliwie prowadzone było przez właściwe miejscowo organy, które wydały przedmiotowe decyzje. Ich właściwość wynikała z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z art. 20 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...)

Bezzasadne są zarzuty podniesione przez pełnomocniczkę skarżącego w piśmie "uzupełnienie skargi" z dnia 5 grudnia 2014r. ( k.17 akt sąd.) . Zarzucając naruszenie art. 16 , 269 i 110 kpa , pełnomocnik prezentuje stanowisko , że wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy powinno być poprzedzone stwierdzeniem nieważności decyzji wydanych w przedmiocie przyznania płatności za poszczególne lata . Uważa , że wydanie zaskarżonej decyzji stanowiło obejście prawa i doprowadziło do istnienia w obrocie decyzji odmiennej treści co do tego samego stanu faktycznego . W uzasadnieniu swego stanowiska pełnomocnik wskazuje nadto , że należałoby uchylić decyzje o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych w trybie wznowienia postępowania ( art. 145 w zw. z art. 151 kpa) lub stwierdzenia nieważności ( art. 156 kpa) .

Powyższe stanowisko pełnomocnik nie może być przyjęte . Zaskarżona decyzja wydana bowiem została na szczególnej , wyraźnie przewidzianej przez prawodawcę podstawie prawnej ( cyt. wyżej art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o AR i MR oraz art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o w.r.o.w. ) . Decyzja ta stanowi nowe rozstrzygnięcie całkowicie odrębne od decyzji w przedmiocie przyznania płatności. Jej przedmiotem nie jest orzekanie o przyznaniu płatności ale określenie kwoty płatności nienależnie pobranych i podlegających zwrotowi wobec ujawnienia już po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności , że rolnik nie realizował przyjętych zobowiązań . Prawo unijne i krajowe nakłada na organy państwa członkowskiego obowiązek odzyskiwania pomocy w sytuacji , gdy doszło do naruszenia warunków jej przyznania. Nie ma więc żadnych podstaw do twierdzenia, że decyzja w takim przedmiocie prowadzi do "obejścia prawa " . Brak jest także podstaw , aby zasadnie wywodzić , że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych płatności , jest uprzednie wzruszenie w trybie wznowienia postępowania ostatecznych decyzji przyznających płatności . Takie stanowisko prezentowane jest w utrwalonym w tej kwestii orzecznictwie sądowym na tle spraw dot. różnego rodzaju płatności ( np. wyrok NSA z dnia 15.11.2012r., sygn. akt II GSK 1518/11, dostępny w bazie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ) . Natomiast przywołany w uzasadnieniu uzupełnienia skargi wyrok NSA o sygn. akt II OSK 3030/12 całkowicie nie przystaje do rozpoznawanej sprawy

W świetle powyższych rozważań ocenić należało zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji jako wydane zgodnie z prawem . Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono zatem jak w sentencji wyroku.