Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 88/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par. 1 i art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2009 r. sprawy ze skarg T.K. i Przedsiębiorstwa Spedycji S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe co do pochodzenia towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz: skarżącego T.K. kwotę 272,00 (dwieście siedemdziesiąt dwa) zł oraz skarżącego Przedsiębiorstwa Spedycji S.A. kwotę 455,00 (czterysta pięćdziesiąt pięć) zł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2005 r. wydaną w trybie wznowionego postępowania. Decyzją tą Naczelnik Urzędu Celnego uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. w części dotyczącej kraju pochodzenia, kodu kraju pochodzenia oraz zastosowanej stawki celnej oraz ponownie dokonał określenia kwoty długu celnego i należnego podatku za sprowadzony towar oraz określił wysokość odsetek.

Z akt sprawy wynika, że:

Agencja Celna, zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w ramach procedury uproszczonej ręczniki bawełniane. Na podstawie świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. wystawionego w Chinach zadeklarowano stawkę celną konwencyjną w wysokości 18%.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] sierpnia 2003 r. wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru oraz kwoty długu celnego i należnego podatku VAT. Organ na mocy przepisów § 20 a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie nie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997 r. Nr 30 poz. 851 ze zm.) przekazał w/w świadectwo pochodzenia do weryfikacji organowi wystawiającemu ten dokument w celu sprawdzenia jego autentyczności oraz prawidłowości danych w nim zawartych. Biuro Inspekcji ChRLds. Wwozu, Wywozu i Kwarantanny przesłało odpowiedź, iż świadectwo pochodzenia załączone do przedmiotowego zgłoszenia celnego jest nieautentyczne.

Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie celne zakończone decyzją z [...] sierpnia 2003 r. Po zakończeniu postępowania organ uchylił swoją poprzednią decyzję w części dotyczącej stawki celnej, kwoty należnego cła orzekając o jego niedoborze oraz podstawy opodatkowania podatku VAT określając jednocześnie prawidłową wysokość tego zobowiązania. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie, a Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] grudnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stwierdził, iż w świetle zebranego materiału opierając się na dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego oraz w wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia, na obecny stan dowodowy jedyną możliwą do zastosowania stawką celną dla towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w ramach procedury uproszczonej jest stawka celna autonomiczna, podwyższona o 100%. Organ I instancji określił także odsetki wyrównawcze.

Od decyzji złożone zostało odwołanie. Decyzją z [...] grudnia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, iż zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia z 15 października 1997r. pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 do tego rozporządzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj pochodzenia tych towarów, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Za dowód pochodzenia towarów jest uznawane świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione w kraju z którego dokonano wywozu towaru. Organ podał, że świadectwo pochodzenia przedłożone w niniejszej sprawie zostało sfałszowane. Nadto organy celne nie mają uprawnienia kwestionować uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w tym kraju. W ocenie organu odwoławczego – Naczelnik Urzędu Celnego biorąc pod uwagę negatywny wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia, zasadnie zastosował do sprowadzonego towaru stawkę autonomiczną podwyższoną o 100%. Zgromadzone dowody w ocenie organu odwoławczego nie dawały podstaw do przyjęcia, że udowodniono kraj pochodzenia sprowadzonych towarów.

Na decyzję organu odwoławczego, T.K. jak i PC. S.A. złożyli skargi do tut. Sądu. Wyrokiem z dnia 24 lipca 2007 r. w sprawie I SA/Go 236/06 skargi te zostały oddalone.

Na rozstrzygnięcie Sądu, skargę kasacyjną wniósł T.K., którą zaskarżył wyrok w całości oraz wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 2, art. 7, art. 83 oraz art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r. oraz art. 174 ust. 2 i art. 141 § 4 p.p.s.a., które pozostają w związku z art. 120, art. 122, art. 165 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 174 ust. 1 p.p.s.a. pozostających w związku z art. 13 § 3 w zw. z art. 19 § 2 oraz art. 222 § 4 ustawy Kodeks celny oraz pozostającego w związku z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 156 § 1 w zw. z art. 178 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2008 r. wydanym w sprawie I GSK 1213/07 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok tut. Sądu z dnia 24 lipca 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pochodzące z państwa obcego pisma dotyczące autentyczności świadectw pochodzenia z założenia nie są wynikiem prowadzonego za granicą w całości lub w części postępowania administracyjnego, do którego należałoby odnosić pojęcie "weryfikacja". Inaczej rzecz się ma, jeżeli część kompetencji polskiego organu celnego przeniesiona jest na organ państwa obcego skutkiem umowy międzynarodowej wielostronnej lub dwustronnej. W innych przypadkach pochodzącemu z państwa obcego pismu sporządzonemu w związku ze zwróceniem się przez polski organ celny w trybie § 20 a rozporządzenia z 15 października 1997 r. nie można przypisać podwyższonej mocy dowodowej właściwej dokumentom urzędowym. Pismo podmiotu działającego na terenie państwa obcego, zawierające informację co do nieautentyczności świadectwa pochodzenia, stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie na ogólnych zasadach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej stosowanych za pośrednictwem art. 262 Kodeksu celnego. Na tle stosowania art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej możność posługiwania się dokumentami zagranicznych nie budzi wątpliwości. W sprawie pisma podmiotów działających na terenie państw eksporterów stanowią jedynie dowody na potwierdzenie ustalenia, iż świadectwa pochodzenia są nieautentyczne. Jednak nie została podważona wiarygodność pisma podmiotu działającego na terenie Chińskiej Republiki Ludowej traktowanego jako dowód podlegający ocenie w ramach zasad obowiązujących w postępowaniu celnym, chociaż nie korzystającym z podwyższonej mocy. Podmiot udzielający odpowiedzi wyjaśnił przyczyny, skutkiem których sformułował tezę co do nieautentyczności świadectw. Uprawnione jest twierdzenie, że porównał pieczęcie i podpisy widniejące na świadectwach z tymi, jakie używane są przez podmioty wystawiające świadectwa, dysponując wiedzą i materiałem porównawczym w tym zakresie. Co najistotniejsze podmiot wskazywany jako ten, który miał wystawić świadectwo pochodzenia wyraźnie i jednoznacznie stwierdził, że świadectwa nie wystawił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił argumentacji skargi kasacyjnej co do konieczności badania uprawnień podmiotu zagranicznego w zakresie wydawania świadectw pochodzenia i udzielania odpowiedzi polskim organom celnym.

Zarzut braku podstaw faktycznych do stosowania stawki autonomicznej podwyższonej o 100 % z uwagi, że możliwe było ustalenie kraju pochodzenia towaru, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny. Wskazał, że do zgłoszenia celnego, oprócz świadectwa pochodzenia, zostały załączone także inne dokumenty, m. In. "Atest rzeczoznawcy [...]" (takiego dokumentu brak w aktach sprawy) oraz faktura [...] z dnia [...] marca 2003 r. wystawiona przez chińskiego dostawcę (eksportera). W świadectwie pochodzenia organ chiński zakwestionował jedynie podpis i pieczęć, nie kwestionując tego, że wymieniony w tym świadectwie eksporter (wystawca faktury) na jego terenie istnieje.

NSA zauważył, iż w odwołaniu PC. S.A. powołała się na dołączone jako dowód w sprawie dokumenty wydane przez zaprzysiężonego eksperta Krajowej Izby Gospodarki Morskiej, na podstawie których w oparciu o protokół pobrania próbek towaru został wydany atest. Według Spółki w dokumentach tych wyraźnie pokreślony jest kraj pochodzenia spornego towaru – Chiny. Natomiast NSA zarzuciło organowi odwoławczemu i sądowi I instancji, iż nie ustosunkowały się ani do kwestii pobrania próbek, ani atestu, ani trwałego oznaczenia spornego towaru, tj. "ometkowania" ręczników.

Niezależnie od powyższych zarzutów NSA wskazało także, iż możliwe jest również prowadzenie dowodu z zeznań świadków – osób mających kontakt z próbkami celem ustalenia czy towar miał cechy świadczące o jego pochodzeniu.

Zdaniem NSA, brak lub nieautentyczność świadectwa pochodzenia nie wyłącza ustalenia, że towar pochodzi z określonego kraju lub regionu ze skutkami określonymi w części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej.

Sąd zważył:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w przypadku konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, sąd ten, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Owo związanie dotyczy nie tylko prawa materialnego, ale również wiążącą dla sądu I instancji jest wykładnia prawa procesowego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni prawa procesowego – poprzez wskazanie, że organ naruszył art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 13 § 3 i art. 19 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) przez niewyczerpanie możliwości prowadzenia dowodów na okoliczność pochodzenia towarów.

W odniesieniu natomiast do pozostałych zarzutów skargi, uznane one zostały za bezzasadne, a błędne przyjęcie, iż odpowiedź uzyskana od organu, do którego wystąpiono o weryfikację świadectwa, stanowi dokument urzędowy – nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 19 § 2 Kodeksu celnego w przypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów, organ celny może żądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. W niniejszej sprawie organy celne nie wyczerpały możliwości prowadzenia dowodów na okoliczność pochodzenia towarów. Z odwołania Spółki PC. wynika, że pobrano próbki towaru, na podstawie których zaprzysiężony ekspert Krajowej Izby Gospodarki Morskiej wydał atest. Według skarżącej Spółki w dokumentach wydanych przez w/w eksperta wyraźnie określony jest kraj pochodzenia spornego towaru – Chiny. Wskazać należy, że pobranie próbek towaru w celu uzyskania atestu wydanego przez eksperta Krajowej Izby Gospodarki Morskiej nie stanowi przeszkody do wykorzystania ich w celu ustalenia pochodzenia towaru. Istotnym w sprawie jest to, że brak lub nieautentyczność świadectwa nie wyłącza ustalenia, że towar pochodzi z określonego kraju lub regionu ze skutkami określonymi w części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej. Ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do pochodzenia towaru możliwe jest dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i dokonaniu jego wszechstronnej oceny. Z uwagi, że postępowanie organu celnego w tym zakresie nie było pełne, należało zaskarżoną decyzję uchylić jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Przy ponownym rozstrzyganiu organ celny winien ustalić stan faktyczny w zakresie pochodzenia towaru, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, jak również możliwość przeprowadzenia dodatkowych dowodów mających na celu wyjaśnienie pochodzenia tego towaru. Tym samym, wobec braku powołanych wyżej dokumentów w aktach administracyjnych, organ celny winien dołączyć te dowody do akt administracyjnych, jak również dokonać ich wszechstronnej oceny. Jeżeli natomiast próbki towaru nie były pobierane bądź nie był sporządzany w niniejszej sprawie atest, organ odwoławczy winien zobowiązać skarżącą Spółkę do wyjaśnienia na jakie konkretnie dokumenty powołuje się w złożonym odwołaniu i zobowiązać ją do ich przedłożenia. Podobnie winien wyjaśnić kwestię wspomnianego przez skarżącą Spółkę trwałego oznaczenia towaru (tj. "ometkowania" ręczników). W przypadku ustalenia, iż próbki towaru były w niniejszej sprawie pobrane, organ celny winien rozważyć ewentualność prowadzenia dowodu z zeznań świadków – osób mających kontakt z próbkami, celem ustalenia czy towar miał cechy świadczące o jego pochodzeniu. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania w powyżej wskazanym zakresie możliwa będzie ocena czy można ustalić kraj lub region pochodzenia sprowadzonego towaru, co w konsekwencji umożliwi stwierdzenie czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania stawki autonomicznej czy też stawki autonomicznej podwyższonej o 100%.

Zważywszy powyższe, uznając iż zaskarżona decyzja narusza powołane wyżej przepisy w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd ją uchylił. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.

( - ) Barbara Rennert ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Anna Juszczyk - Wiśniewska