Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3938/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 280 par. 1, art. 272 par. 1, art. 278
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi D. [...] sp.k. z siedzibą w S. (dawniej: D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S.) o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 2388/14 ze skargi kasacyjnej D. [...] sp.k. z siedzibą w S. (dawniej: D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1266/13 w sprawie ze skargi D. [...] sp.k. z siedzibą w S. (dawniej: D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 20 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

1.1. Wyrokiem z 13 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 2388/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. [...] sp.k. z siedzibą w S. (dawniej: D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S.) (dalej: "Skarżąca", "Spółka") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1266/13 w sprawie ze skargi D. [...] sp.k. z siedzibą w S. (dawniej: D. [...]. z o.o. z siedzibą w S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej: "SKO", "organ drugiej instancji") z dnia 20 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011r.

1.2. Decyzją z dnia 20 września 2013 r. SKO w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, uchyliło decyzję Wójta Gminy J. z dnia 8 kwietnia 2013 r. określającą podatek od nieruchomości za 2011 r. w kwocie 12.449 zł i zobowiązanie w tym podatku określiło w kwocie 12.247 zł. Organ drugiej instancji określił wymiar podatku niższy o kwotę 202 zł ze wskazaniem, że obowiązek podatkowy od gruntów o pow. 3600 m², oznaczonych w ewidencji gruntów jako Bi, powstał po dacie sporządzenia zawiadomienia o zmianach w ewidencji z dnia 25 stycznia 2011 r., stąd opodatkowaniu podlegały w 2011 r. w styczniu grunty pod budynkami gospodarczymi o łącznej pow. 566 m², a od lutego do końca roku – grunty o pow. 3600 m², jako związane z działalnością gospodarczą "niezależnie od ich sklasyfikowania w ewidencji gruntów". Jednakże SKO podzieliło ocenę organu pierwszej instancji, że materiał dowodowy nie pozwalał uznać Z. C. (poprzedniej właścicielki, wciąż zameldowanej pod adresem nieruchomości) za samoistnego posiadacza nieruchomości. Zdaniem SKO rodzina C. posiadała budynek mieszkalny, jednakże nie było to posiadanie właścicielskie, a jedynie czasowe korzystanie z budynku. Organ drugiej instancji podkreślił również, że niezasadny był zarzut spółki, że budynek gospodarczy ze względów technicznych powinien być opodatkowany niższymi stawkami podatku. SKO stwierdziło, że stan techniczny nieruchomości udokumentowany został w toku oględzin stąd ocena tej okoliczności nie jest dowolna, a z ustaleń wynika, że budynek może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej po wykonaniu remontu.

1.3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji.

Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. WSA w Lublinie, powołując się na art. 1a ust. 1pkt 3 u.p.o.l., zauważył, że grunty związane z budynkiem mieszkalnym, czyli grunty, na których posadowiony jest budynek (według danych ewidencji – 118 m²) oraz grunty niezbędne dla korzystania z tego budynku, nie mogły być uznane za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu tego przepisu. Stosownie do jego treści, gruntami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą są grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, z wyłączeniem gruntów związanych z budynkiem mieszkalnym. Wyłączenie to oznacza, że grunty, na których posadowiony jest budynek nie mogły podlegać opodatkowaniu stawka podatku, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l., jak przyjęto w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do miesięcy luty – grudzień 2011 r.

WSA w Lublinie uznał zarzut naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. za niezasadny. Okoliczność, że objęty opodatkowaniem budynek gospodarczy nie posiadał okien i drzwi, bowiem od lat nie był wykorzystywany, nie oznacza, że po przeprowadzeniu remontu, w zależności od woli jego właściciela, nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka nie wykazała, że stan techniczny tego budynku wyklucza wykorzystywanie go w przyszłości do celów gospodarczych, stąd prawidłową była ocena, że budynek jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu powyższego przepisu. Wbrew twierdzeniom skargi, Sąd pierwszej instancji również uznał, że brak był dowodów wskazujących na władanie nieruchomością jak właściciel przez Z. C..

1.4. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Wyrok sądu drugiej instancji.

2.1. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając ten wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób, który uniemożliwia poznanie motywów rozstrzygnięcia oraz uniemożliwia przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej,

2. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji jedynie wobec stwierdzenia naruszenia przez organ art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1a ust. 3 pkt 1 oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., podczas gdy zaskarżona decyzja naruszała również inne przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania,

3. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z niżej wskazanymi przepisami Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, w tym dokonana przez organ ocena prawna zebranego materiału dowodowego, odpowiadało wymogom Ordynacji podatkowej i było wolne od wad, podczas gdy zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

a. art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez zignorowanie przy rozstrzyganiu sprawy i ustalaniu podstawy faktycznej dowodów z dokumentów,

b. art. 187 § 1 w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego,

c. art. 187 § 1 w związku z art. 198 w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości również na okoliczność sposobu użytkowania przedmiotowej nieruchomości przez byłego właściciela w 2011 r.,

d. art. 122 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez ustalenie stanu faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym i wadliwe przyjęcie, że władztwo byłego właściciela nad nieruchomością nie ma charakteru władztwa właścicielskiego (i nie miało takiego charakteru w 2011 r.),

e. art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego;

f. art. 194 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy przez organ podatkowy dokumentów urzędowych w postaci wezwań i zawiadomień komornika, oraz orzeczeń sadów, które stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone;

g. art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez ustalenie, że były właściciel nie sprawuje nad nieruchomością władztwa jak właściciel (i nie sprawowała tego władztwa w 2011 r.), a przez to nie jest ona posiadaczem samoistnym tej nieruchomości,

h. art. 124 Ordynacji podatkowej niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy wydając rozstrzygnięcie.

4. art. 141 § 4 w związku z art. art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z niżej wskazanymi przepisami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niewyjście poza granice skargi i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, w tym dokonana przez organ ocena prawna zebranego materiału dowodowego, odpowiadało wymogom Ordynacji podatkowej i było wolne od wad, podczas gdy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a zaskarżona decyzja naruszała również inne, niż wskazane w skardze przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 187 § 1 w związku z art. 199 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania reprezentantów skarżącej na okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie została skarżącej wydana;

b. art. 190 § 1 i 2 w związku z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka Z. C.j na okoliczności istnienia i treści rzekomego stosunku prawnego pomiędzy nią a skarżącą i sposobu władania nieruchomością oraz zastąpienie dowodu z jej przesłuchania, złożonym przez Z. C. niezgodnie z przepisami oświadczeniem z dnia 30 lipca 2013 r.;

c. art. 348 Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że Skarżąca stała się posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości.

5. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z niżej wskazanymi przepisami ustawy o podatkach o opłatach lokalnych oraz Kodeksu cywilnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że organ nieprawidłowo zastosował jedynie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1a ust. 3 pkt 1 oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5 ust.1 pkt 1 lit a u.p.o.l., podczas gdy zaskarżona decyzja naruszała również następujące przepisy, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy:

a. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że w stosunku do spornej nieruchomości podatnikiem, jako jej właściciel, jest Skarżąca;

b. art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprzyjęcie, że w stosunku do spornej nieruchomości podatnikiem, jako jej posiadacz samoistny jest były jej właściciel – Z. C., a nie skarżąca;

c. art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że była właścicielka nie była posiadaczem samoistnym, podczas gdy faktycznie ją władała jak właściciel;

d. art. 339 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie i wadliwe przyjęcie, że zostało obalone wynikające z niego domniemanie posiadania samoistnego nieruchomości przez była właścicielkę.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

6. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że podatnikiem, jako jej właściciel, jest Skarżąca.

7. art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprzyjęcie, że podatnikiem, jako jej posiadaczem samoistny jest były jej właściciel, a nie Skarżąca.

8. art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że Z. C., jako były właściciel, który nie wydał nieruchomości jej właścicielowi, nie jest posiadaczem samoistnym, choć włada nadal nieruchomością jak właściciel o czym świadczy korzystanie bez woli uiszczania zapłaty, uzgodnienie warunków korzystania oraz dysponowania nieruchomością według własnego uznania (tak jak czyni to właściciel).

9. art. 339 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie i wadliwe przyjęcie, że była właścicielka nie jest posiadaczem samoistnym, podczas gdy przepis ten wprowadza takie domniemanie.

10. art. 348 Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że skarżąca stała się posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy skarżącej nigdy nieruchomość ta nie została wydana, nie doszło zatem do przejścia na nią posiadania nieruchomości, a jej posiadanie pozostało przy byłym właścicielu i miało ono charakter posiadania samoistnego.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

2.2. Wyrokiem z 13 lipca 2016 r., II FSK 2388/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki. Zdaniem tutejszego Sądu, prawidłowo Sąd pierwszej instancji zastosował wykładnię systemową zewnętrzną i odwołał się do instytucji posiadania samoistnego uregulowanej w przepisach Kodeksu cywilnego. W realiach przedmiotowej sprawy nie można było mówić o samoistnym posiadaniu przez byłego właściciela. Samoistnym posiadaczem była bowiem spółka, jako właściciel zabudowanej nieruchomości gruntowej w rozpatrywanym roku podatkowym. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał że w sprawie prawidłowo przypisano spółce przymiot podatnika podatku od nieruchomości w warunkach art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., czyli jako właścicielowi przedmiotów opodatkowania tym podatkiem, a zarzuty na których oparta została skarga kasacyjna były bezzasadne.

3. Wznowienie postępowania.

3.1. Skargę o wznowienie postępowania do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca, która zaskarżyła ten wyrok w całości. Na podstawie art. 279 p.p.s.a. wniosła o: zmianę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 2388/14, uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1266/13, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz rozstrzygnięcie o kosztach.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

4.1. Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 stycznia 2022 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi wnoszącemu skargę o wznowienie postępowania w dniu 11 lutego 2022 r. natomiast organowi w dniu 8 lutego 2022 r. Żadna ze stron nie uzupełniła stanowiska oraz nie wyraziła sprzeciwu co do zastosowanego trybu rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.

4.3. Na podstawie art. 281 zdanie drugie p.p.s.a. badanie dopuszczalności wznowienia postępowania połączono z rozpoznaniem skargi o wznowienie postępowania co do meritum, a więc z badaniem zasadności podstawy tej skargi. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., warunkami dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania są: wniesienie jej w terminie oraz oparcie na ustawowej podstawie wznowienia. Oba te warunki skarżąca spełniła. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazała bowiem wyrok TK z 24.02.2021 r., SK 39/19 (OTK-A 2021, nr 14), który stanowi podstawę wznowienia na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. Natomiast skargę o wznowienie postępowania wniosła dnia 18.05.2021 r., a więc w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie tego orzeczenia (art. 272 § 2 p.p.s.a.), które zostało opublikowane dnia 3.03.2021 r. Jednocześnie nie zaistniała przesłanka negatywna, o której mowa w art. 278 p.p.s.a.

4.4. Przechodząc do oceny zasadności skargi o wznowienie postępowania, powtórzyć należy, że Trybunał Konstytucyjny, w swoim wyroku z 24.02.2021 r., SK 39/19, będącym podstawą niniejszego postępowania wznowieniowego, stwierdził, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji RP. Jest to tzw. wyrok interpretacyjny, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w określonym jego rozumieniu. Cecha niekonstytucyjności przypisana jest wskazanej w sentencji tego wyroku treści normy prawnej, ustalonej w wyniku poprzedniej wykładni. Skutkiem tego wyroku jest eliminacja takiej interpretacji tego przepisu, która w kwestii związania gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej, ogranicza się do faktu ich posiadania przez przedsiębiorcę lub podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Mimo, że przywołany wyrok zapadł na tle sprawy ze skargi konstytucyjnej osoby fizycznej, w zakresie przyjętej przez Trybunał Konstytucyjny interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., ma on uniwersalne znaczenie. Zawarta w sentencji tego wyroku wypowiedź odnosi się bowiem do gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu wszystkich przedsiębiorców lub innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na formę prawną. Różnicowanie w tym względzie podatników nie znajdowałoby zresztą żadnego uzasadnienia z punktu widzenia zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).

4.5. Trybunał Konstytucyjny uznał art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. za niezgodny z Konstytucją RP w przypadku dokonania jego określonej wykładni. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 28.06.2010 r., II GPS 1/10, w której wyeksponowano tezę o następującej treści: art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. Uchwała taka ma ogólną moc wiążącą, która wynika z treści art. 269 § 1 p.p.s.a. Ogólna moc wiążąca uchwał oznacza, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże wszystkie składy sądów administracyjnych. Należy też zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że w przypadku wieloznaczności normy prawnej, badanej w aspekcie jej zgodności z Konstytucją, Trybunał Konstytucyjny może w sentencji wydanego orzeczenia nadać jej określone znaczenie i ocenić konstytucyjność w ten sposób wyprowadzonej normy prawnej, a uznając przepis za niezgodny z Konstytucją pod warunkiem rozumienia go w określony sposób, Trybunał Konstytucyjny deroguje w rzeczywistości część treści normatywnej interpretowanego przepisu, co umożliwia wznowienie postępowania, jeżeli kończące je orzeczenie podjęto z zastosowaniem przepisu rozumianego w sposób niekonstytucyjny (por. m.in. wyrok NSA z 10.12.2019 r., II FSK 973/18). Skład orzekający NSA w niniejszej sprawie zapatrywania te podziela, uznając w efekcie, że wyrok TK z 24.02.2021 r. o sygn. SK 39/19 może stanowić podstawę do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a.

4.6. W niniejszej sprawie, spółka nabyła nieruchomość w drodze licytacji egzekucyjnej. W tym czasie, poprzednia właścicielka nieruchomości wciąż pozostawała zameldowana pod adresem wskazanej nieruchomości. W 2012 roku skarżąca wyjaśniła, że pomimo przysądzenia własności nieruchomości jej samoistnym posiadaczem jest Z. C., stąd deklaracja podatkowa spółki różni się od danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Mając powyższe wyjaśnienia na uwadze, Wójt Gminy wszczął wobec spółki postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości. Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykluczył uznanie, że nieruchomość znajdowała się w samoistnym posiadaniu Z. C., stąd zastosowanie miał art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. stanowiący, że podatnikami są osoby będące właścicielami nieruchomości. Z ustaleń faktycznych organu wynikło, że Z. C., za zgodą spółki, opiekowała się budynkiem mieszkalnym i ogrodzoną częścią działki przyległą do tego budynku, przebywała w nim jedynie sporadycznie, a od czasu do czasu przebywał tam jej syn, który doglądał domu i dokarmiał psy. Istotą posiadania samoistnego jest faktyczne władanie nieruchomością jak właściciel, co oznacza, że posiadanie samoistne polega na władaniu rzeczą z wolą wykonywania tego władztwa dla siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał więc prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy podatkowe i przyznał, że trafnie uznały one spółkę za zobowiązanego do opłacenia podatku od nieruchomości z racji tego, że poprzednia właścicielka nieruchomości nie może zostać uznana za samoistnego posiadacza.

4.7. Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne oraz treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego zasadniczą kwestią dla oceny merytorycznej podstawy skargi o wznowienie postępowania zagadnienie dotyczące związku pomiędzy rozstrzygnięciem sądów administracyjnych obu instancji, a przepisem, którego niekonstytucyjność stwierdził w swoim wyroku Trybunał Konstytucyjny. Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny jak i Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach swoich wyroków przywoływały art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. zgodnie z którym grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

4.8. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując merytorycznej kontroli skargi o wznowienie postępowania wskazuje, że wyrok TK z 24.02.2021 r. o sygn. SK 39/19 nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczyło problemu uznania nieruchomości, będących w posiadaniu przedsiębiorcy za nieruchomość związaną z działalnością gospodarczą. W niniejszej sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego fundamentalny problem dotyczył nie kwalifikacji nieruchomości, będącej w posiadaniu przedsiębiorcy lecz ustania, w czym posiadaniu znajdowała się nieruchomość tj. w posiadaniu przedsiębiorcy, czy innego podmiotu. W przedmiotowej sprawie Spółka, będąca właścicielem spornej nieruchomości prezentowała stanowisko, zgodnie z którym posiadaczem samoistnym nieruchomości pozostawała Z. C. i to ona winna być podatnikiem podatku od nieruchomości. Spółka nie kwestionowała kwalifikacji nieruchomości i wysokości zastosowanej stawki, lecz sam obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości. Istotą niniejszej sprawy była więc próba wykazania, że to nie skarżąca spółka winna być podatnikiem podatku od nieruchomości ale podatnikiem tym, jako samoistny posiadacz, powinna być poprzednia właścicielka spornej nieruchomości.

4.9. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że podstawa faktyczna opisanych rozstrzygnięć podatkowych nie odpowiada wskazanym przez Trybunał Konstytucyjnego kryteriom istotnym dla zgodnej z Konstytucją RP wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach NSA z 13.07.16 r., sygn. akt II FSK 2388/14 oraz WSA z 29.01.14 r., sygn. akt I SA/Lu 1266/13 nie zostały wydane na podstawie przepisów w zakresie, w jakim Trybunał Konstytucyjny stwierdził ich niezgodność z wzorcami konstytucyjnymi. Brak jest zatem postawy do uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania na art. 272 § 1 p.p.s.a., który determinuje możliwość wniesienia skargi o wznowienie postępowania od istnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ponowne rozpoznanie sprawy w wyniku wznowienia postępowania sąd może zakończyć orzeczeniem oddalającym skargę o wznowienie postępowania, zmieniającym zaskarżone orzeczenie, uchylającym zaskarżone orzeczenie i odrzucającym skargę bądź uchylającym zaskarżone orzeczenie i umarzającym postępowanie. Oddalenie skargi o wznowienie postępowania nastąpić powinno wówczas, gdy zgłoszona podstawa wznowienia postępowania jest bezzasadna lub stwierdzona podstawa wznowienia nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia. Natomiast w każdym innym przypadku skarga o wznowienie postępowania powinna być uwzględniona. (wyrok NSA wyrok z dnia 6 lipca 2016 r., II OSK 2836/15, Lex nr 2142381). Zakończenie sprawy w wyniku wznowienia postępowania. Przesłanki oddalenia skargi o wznowienie postępowania. - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

4.10. Mając powyższe na względnie skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest więc merytorycznie zasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a.

Jacek Pruszyński Anna Dalkowska Tomasz Zborzyński