Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 954/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Aleksandra Młyńska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Mirosława Pindelska sędzia WSA Andrzej Kania po rozpoznaniu w dniu 30 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2 i 3, § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314; dalej "u.p.e.a.", "ustawa egzekucyjna"), po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na postanowienie Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) listopada 2018 r. znak (...),(...) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr T(...) – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Stan sprawy przedstawia się w sposób następujący.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat W. na podstawie własnej decyzji z dnia (...) marca 2012 r. nr (...) wystawił w dniu (...) grudnia 2012 r. na J. K. tytuł wykonawczy nr (...), obejmujący zaległość z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj - sierpień 2010 r. na łączną kwotę 185,20 zł należności głównej.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. zastosował czynności egzekucyjne na podstawie zawiadomień:

- z dnia (...).12.2012 r. nr (...) w (...) Banku (...) S.A. (odebrane przez Bank w dniu (...).12.2012 r., zaś w imieniu zobowiązanej przez pełnoletniego domownika (matkę) wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu (...).12.2012r.);

- z dnia (...).11.2013 r. nr (...) w (...) Banku (...) S.A. (odebrane zarówno przez Bank, jak i w imieniu zobowiązanej przez pełnoletniego domownika (matkę) w dniu (...).11.2013 r.);

- z dnia (...).05.2015 r. nr (...) w (...) Banku S.A (odebrane przez Bank w dniu (...).06.2015 r., a przez zobowiązaną w dniu (...).06.2015 r.).

Pismem z dnia (...) lipca 2018 r. J. K. złożyła do Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a., wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) z uwagi na fakt przedawnienia zobowiązań określonych w tym tytule oraz ze względu na to, że w przedmiotowym tytule egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią decyzji wskazanej jako podstawa prowadzenia egzekucji, bowiem decyzja nie określa wielkości kwoty składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych za maj - sierpień 2010 r.

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2018 r. znak (...),(...) Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 59 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku J. K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...).

W uzasadnieniu organ wskazał, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego w związku z doręczeniem stronie w dniu 28 marca 2011 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto zauważył, że decyzja z dnia (...) marca 2012 r. nr (...) określa wysokość należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2008 r. do stycznia 2011 r. w wysokości 1.668,33 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 489,00 zł. Odsetki zostały wyliczone na dzień 12 marca 2012 r. Dołączony do decyzji załącznik przedstawia szczegółowe zestawienie należności.

Nie godząc się z treścią powyższego rozstrzygnięcia, J. K. pismem z dnia (...) grudnia 2018 r. złożyła zażalenie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...), po rozpoznaniu ww. zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) listopada 2018 r.

W uzasadnieniu stwierdził, iż bieg terminu przedawnienia został w sprawie zawieszony, lecz nie w związku z doręczeniem stronie w dniu 28 marca 2011 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu nieopłaconych składek, a z uwagi na doręczenie w dniu 14 grudnia 2012 r. odpisu tytułu wykonawczego. Podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące prawidłowości określenia egzekwowanego obowiązku. Dodał również, że niekompletna podstawa prawna wydanego rozstrzygnięcia, wobec wskazania art. 59 ustawy egzekucyjnej bez podania odpowiedniego punktu tego przepisu, nie wpływa na dokonaną ocenę, iż w sprawie należało odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. K., reprezentowana przez radcę prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

a) art. 6 k.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewykonanie jednoznacznej dyspozycji art. 59 § 1 w przypadku stwierdzenia, że treść egzekwowanego obowiązku jest inna, niż sentencja decyzji wskazana jako podstawa prowadzenia egzekucji;

b) art. 6 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego niezgodnego z treścią rozstrzygnięcia decyzji wskazanej jako podstawa prowadzenia postępowania egzekucyjnego i uznanie, że wszczęcie egzekucji na podstawie nieprawidłowego tytułu wywołuje skutki prawne w postaci zawieszenia biegu przedawnienia;

c) art. 64 § 2 i § 3 Konstytucji RP polegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez pominięcie istniejącej ochrony konstytucyjnej prawa własności w stosunku do oceny legalności działania organów egzekucyjnych i uznaniu, że nieprawidłowy tytuł wykonawczy jest legalną podstawą naruszenia prawa własności.

W uzasadnieniu skargi podniosła m.in., że jako podstawę prowadzenia egzekucji wskazano decyzję z dnia (...) marca 2012 r., która nie określa wielkości zaległości z tytułu składek na Fundusz pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres maj - sierpień 2010 r. na łączną kwotę 185,20 zł. Zdaniem skarżącej, zestawienie treści tytułu wykonawczego i rozstrzygnięcia decyzji podanej w tytule wykonawczym jako podstawa prowadzenia egzekucji pozwala stwierdzić, że treść tytułu wykonawczego nie jest zgodna z treścią rozstrzygnięcia ww. decyzji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi art. 120 cytowanej ustawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły.

Kontroli Sądu podlegało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia (...) lutego 2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Kwestionowane postanowienie zostało wydane na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2), a także jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa (pkt 3).

Wskazane przesłanki należą do obligatoryjnych przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych enumeratywnie w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje bowiem, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe.

Jak wynika z akt sprawy, podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat W. z dnia (...) marca 2012 r. nr (...), którą określono wysokość należności m.in. z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2008 r. do stycznia 2011 r. w wysokości 1.668,33 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 489,00 zł.

Nietrafne jest stanowisko skarżącej, że obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego przedawnił się. Kwestię przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.). Zgodnie z art. 24 ust. 4 ww. ustawy, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis ten w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 1 stycznia 2012 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378), na mocy art. 11 wskazanej ustawy. W okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

W cytowanej ustawie z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców zostały zawarte przepisy przejściowe. Stosownie do art. 27 tej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ww. ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. Jeżeli natomiast przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem wcześniejszego terminu. Nadto, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U z 2017 r., poz. 1938 ze zm.). Zgodnie z art. 93 ust. 2 tej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Podobnie, w przypadku przedawnienia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w myśl art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, w tym ww. art. 24 ustawy.

W przedmiotowej sprawie, data wymagalności zaległej składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r. przypada kolejno na dzień: 10.06.2010 r., 12.07.2010 r. 10.08.2010 r. i 10.09.2010 r. Zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, pięcioletni okres przedawnienia (liczony od 01.01.2012 r.) wszystkich ww. składek nastąpiłby zatem dnia 01.01.2017 r., gdyby nie wystąpiła okoliczność powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. – jak prawidłowo zauważył organ II instancji – w związku z doręczeniem stronie w dniu 14 grudnia 2012 r. odpisu tytułu wykonawczego, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Słusznie zatem przyjął organ, że w sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) nie przedawnił się.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej, iż egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji, wskazać trzeba, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat W.z dnia (...) marca 2012 r. nr (...) określa wysokość należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2008 r. do stycznia 2011 r. w wysokości 1.668,33 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 489,00 zł. Odsetki zostały wyliczone na dzień 12 marca 2012 r.

Mając na uwadze kwotę należności głównej wskazaną w tytule wykonawczym oraz w dołączonym do decyzji zestawieniu należności z wykazanymi kwotami należności głównej i odsetek przeliczonych na dzień wydania decyzji, zauważyć należy, że wskazane w zestawieniu kwoty niedopłat pokrywają się z sumami wynikającymi z przedmiotowego tytułu wykonawczego, przy uwzględnieniu zasady zaokrąglania należności pieniężnych, o której mowa w art. 27a § 1 ustawy egzekucyjnej. Wskazane w tytule wykonawczym odsetki odpowiadają wysokości odsetek należnych na dzień sporządzenia tytułu wykonawczego z uwzględnieniem ww. art. 27a § 1.

W sprawie nie wystąpiła więc także przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego.

Reasumując, zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, pięcioletni okres przedawnienia (liczony od 01.01.2012 r.) wszystkich składek objętych tytułem wykonawczym nastąpiłby dnia 01.01.2017 r. Jednakże, bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z doręczeniem stronie w dniu 14 grudnia 2012 r. tytułu wykonawczego, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdzić również należy, że w decyzji z dnia (...) marca 2012 r. organ określił należność łącznie oraz określił odsetki na dzień wydania tej decyzji. Dołączony do decyzji załącznik przedstawia szczegółowe zestawienie należności. Rodzaj egzekwowanych obowiązków i okres, za który są one należne, ustalone w decyzji, odpowiadają rodzajom i okresom obowiązków wskazanym w tytule wykonawczym.

Prawidłowo ocenił organ, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, określone w art. 59 § 1 pkt 2 i 3 ustawy egzekucyjnej. Zaskarżone postanowienie nie zawiera wad prawnych, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 64 § 2 i 3 Konstytucji RP, skoro wierzyciel w sposób prawidłowy i legalny (zgodnie z zasadą praworządności) wystawił tytuł wykonawczy, który następnie został przekazany do realizacji organowi egzekucyjnemu. Prawo własności jest chronione konstytucyjnie, jednakże ulega ono ograniczeniu, np. w przypadku legalnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co w sprawie miało miejsce.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.