Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2103/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 923/12 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę T. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie wymeldowania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Wniosek o wymeldowanie T. M. z miejsca stałego pobytu złożyła w dniu 19 stycznia 2012 r. L. M., podając w jego treści, że skarżący T. M. od 30 lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Dodała, że po rozwodzie w 1988 r. ożenił się on ponownie i zamieszkał u obecnej żony.

T. M. natomiast przyznał, że faktem jest, iż po rozwodzie z wnioskodawczynią zawarł nowy związek małżeński i zamieszkał u obecnej żony. Wyjaśnił jednakże, że wykorzystuje pokój do przechowywania swoich rzeczy, gdyż lokal obecnej żony jest zbyt mały. Przychodzi do spornego lokalu 2 – 3 razy w miesiącu, aby zostawić w nim ubrania i odpocząć. Pozostały czas spędza pod innym adresem niż sporny lokal, tam też koncentrują się jego sprawy życiowe.

Organ I instancji, mając na względzie zgromadzony materiał dowodowy, uznał, że potwierdza on, iż skarżący nie mieszka w spornym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania, w sposób dobrowolny go opuścił i w związku z tym decyzją z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], orzekł o wymeldowaniu T. M. z miejsca stałego pobytu.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. M. zarzucił organowi I instancji, że niesłusznie uznał, iż nie mieszka on w spornym lokalu i go opuścił w sposób dobrowolny. Posiada on bowiem w nim rzeczy osobiste, a w przyszłości ma zamiar stale tam przebywać z nową rodziną, jeśli otrzyma mieszkanie w wyniku podziału majątku wspólnego.

Wojewoda Małopolski nie uwzględnił tego odwołania i decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bezspornie potwierdza, iż T.M. nie mieszka w spornym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania. Opuszczenie jego nastąpiło w latach 80 tych. Skarżący uczynił to dobrowolnie i świadomie, koncentrując swoje sprawy życiowe pod innym adresem. Z wyroku sądu powszechnego (rozwodowego) wynika, że sąd przydzielił skarżącemu pokój w spornym lokalu na czas wspólnego zamieszkiwania, które ustało, gdyż skarżący opuścił sporny lokal. Powyższe dawało podstawy do wymeldowania skarżącego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy i dlatego też Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu Wojewoda wskazał, że wszelkie roszczenia majątkowe pomiędzy stronami winny znaleźć swoje rozwiązanie na drodze cywilnoprawnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący działający przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie przebywa w spornym lokalu, a także poprzez niewłaściwą i sprzeczną z literą prawa ocenę przesłanek, iż skarżący opuścił miejsce stałego pobytu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.

Sąd I instancji, wywodził, że materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych).

Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Sąd I instancji stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie organy orzekające obu instancji dokonały właściwej wykładni przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym art. 15 ust. 2 tejże ustawy.

Trafnie też oceniły zgromadzony w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie, materiał dowodowy. Nie można im wobec tego postawić również zarzutu naruszenia przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji stwierdził, że rację mają organy orzekające obu instancji, że materiał ten odzwierciedla bez cienia wątpliwości, iż skarżący opuścił sporny lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Przez pojęcie "opuszcza" należy rozumieć, dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia formalności meldunkowych, przy czym pojęcie to zawiera w sobie element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać. Zamiar ten należy natomiast rozumieć jako wolę skoncentrowania w innym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego tak też nastąpiło w rozpatrywanym przypadku. Sam skarżący przyznał, że nowym centrum jego życiowych interesów po rozwodzie z wnioskodawczynią uczynił mieszkanie usytuowane pod innym adresem niż sporny lokal. Ten zaś ostatni służy mu jedynie do "odpoczynku" i przechowywania w nim rzeczy.

Nie są zatem zasadne argumenty zawarte w skardze, że o braku trwałości opuszczenia spornego lokalu miałyby przemawiać pozostawienie w nich rzeczy - ubrań – oraz opłacanie przez skarżącego czynszu.

Sąd I instancji argumentował, że nie ulega wątpliwości, iż w spornym lokalu skarżący nie wykonuje czynności życia codziennego, tj. w szczególności nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa w nim posiłków, nie przyjmuje gości, czy znajomych, nie odbiera w nim korespondencji. Kilkakrotne przebywanie w spornym lokalu, jak to ujmuje skarżący – w celach odpoczynku, oraz nawet przechowywanie w nim rzeczy w postaci ubrań nie osłabia trafnej oceny organów, że sporny lokal nie jest miejscem stałego pobytu skarżącego. Centrum życiowe skarżącego znajduje się nie w spornym lokalu, lecz lokalu obecnej żony skarżącego. Pozostawienie rzeczy, czy sporadyczne w nim przebywanie może świadczyć, nie o uzewnętrznieniu się zamiaru stałego przebywania w spornym lokalu, lecz o działaniach wręcz pozorujących w nim przebywanie z takim zamiarem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności, czy innych prawa do lokalu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. M. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji mimo, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993) poprzez niewłaściwą i sprzeczną z literą prawa ocenę przesłanek, w których organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, poprzez uznanie że T. M. opuścił miejsce stałego pobytu.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że T. M. nie opuścił w sposób trwały lokalu, albowiem ma w nim swoje rzeczy i przebywa w nim kilka razy w miesiącu. Podkreślono, że w lokalu przy ul. [...] skarżący przebywa jedynie czasowo.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego dotyczy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, zwana dalej ustawą o ewidencji ludności). Skarżący kasacyjnie kwestionuje, że nastąpiło opuszczenie przez niego lokalu w sposób trwały i dobrowolny.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi bowiem, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przesłanki winny być stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić, nie jest tu zatem wystarczające subiektywne formułowanie woli przez osobę zainteresowaną.

W świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności , jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie ma to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. II OSK 1577/09, Lex nr 746658). Wychodząc z tego założenia należy przyjąć, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję.

Nie jest kwestionowanym przez skarżącego kasacyjnie, że swoje centrum życiowe zlokalizował on przy ul. [...] w Krakowie, gdzie zamieszkuje wraz z żoną. Lokal położony przy ul. [...] w Krakowie opuścił po rozwodzie. Przetrzymywanie swoich rzeczy, czy sporadyczne odwiedzanie tego lokalu nie świadczy o zamieszkiwaniu w nim. Pamiętać należy, że przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba oceniać na tle konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 15 lipca 2014 r., II OSK 644/13).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował postanowienia art. 15 ust. 2 ustawy w kontekście stanu faktycznego sprawy. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu.

Dobrowolność opuszczenia lokalu, jako przesłanka wymeldowania z lokalu ma znaczenie wtedy, kiedy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek działań bezprawnych innych osób. W rozpoznawanej sprawie okoliczność taka nie zachodziła. Powyższe przesądza o niezasadności powyższego zarzutu skargi kasacyjnej.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie został powiązany z jakimkolwiek naruszeniem przepisów proceduralnych, czy naruszeniem przepisów prawa materialnego. W skardze kasacyjnej został postawiony jako odrębna i integralna podstawa kasacyjna. Tak przedstawione naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. mogłoby stanowić skuteczny samoistny zarzut tylko wówczas, gdyby sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo tego nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Ponadto przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie jest, co do zasady, przepisem, który można naruszyć w toku postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż reguluje on sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skuteczność skargi kasacyjnej w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego zależy zaś od wykazania, że sąd administracyjny popełnił błąd w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia, oceniając wadliwie przepisy regulujące materię lub tryb postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego aktu.

Z powyższych względów zarzut naruszenia przepisów postępowania nie okazał się usprawiedliwiony.

Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.