Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1979/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2021 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w tej sprawie do Sądu ww. decyzją z [...] lipca 2020 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej też Organ, UP RP), działając na podstawie przepisów art. 245 ust. 1 pkt 1 oraz art.1291 ust. 1 pkt 2, pkt 3, pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm., dalej Pwp), po rozpoznaniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też zgłaszający, skarżąca spółka, strona) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] listopada 2019 r. o odmowie udzielenia zgłaszającemu prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny Salon gier na automatach, utrzymał tę decyzję w mocy.

Wskazany znak Salon gier na automatach - jako znak towarowy słowno-graficzny - został zgłoszony do ochrony w dniu [...] czerwca 2019 r. pod numerem [...] do oznaczania następujących towarów i/lub usług w klasach:

kl.28: gry elektroniczne inne niż telewizyjne; gry automatyczne inne niż na żetony oraz inne niż telewizyjne; gry towarzyskie, gry zręcznościowe, bilardowe; zabawki; urządzenia do gier elektronicznych innych niż telewizyjne; urządzenia służące rozrywce nie zawarte w innych klasach; elektrotechniczne i elektroniczne urządzenia losujące do przeprowadzania gier liczbowych, loterii, videoloterii, zakładów wzajemnych, lottomaty, automaty sprzedające i mechanizmy do urządzeń uruchamianych przez wrzucenie monety lub żetonu, automaty do gier hazardowych, zdrapki do gier loteryjnych, żetony do gier; urządzenia do gier hazardowych;

kl.38: zapewnianie dostępu do witryn internetowych z grami hazardowymi i zwykłymi; udostępnianie forów online do komunikacji w dziedzinie gier elektronicznych; transmisja materiałów wideo, filmów, obrazów, tekstu, zdjęć, gier, treści generowanych przez użytkownika, treści audio i informacji za pośrednictwem Internetu;

kl.41: organizowanie i prowadzenie gier liczbowych, hazardowych, losowych, organizowanie i prowadzenie loterii pieniężnych, loterii zdrapkowych, videoloterii, zakładów wzajemnych, obsługa gier w systemie on-line w sieci informatycznej; usługi związane z organizowaniem i prowadzeniem salonów gier hazardowych, kasyn, dyskotek, sal kinowych, klubów edukacyjnych i rozrywkowych nocnych klubów; usługi kasyn udostępnionych online, poprzez Internet i Intranet; obsługa komputerowych salonów gier; usługi w zakresie edukacji i rozrywki, usługi rozrywkowe w dziedzinie gier komputerowych, gier video, gier interaktywnych; udostępnianie i obsługa gier komputerowych, gier video, gier interaktywnych w trybie on-line, organizowanie konkursów, zawodów i turniejów, w tym pomiędzy uczestnikami gier komputerowych, prowadzenie klubów gier komputerowych, hazardowych, gier video, gier interaktywnych, usługi wydawnicze, publikacje elektroniczne on-line; działalność sportowa i rekreacyjna, organizowanie zawodów sportowych, organizowanie i prowadzenie wyścigów konnych; obsługa urządzeń sportowych; nauka jazdy konnej; organizowanie imprez piknikowo-festynowych (wystawy, jarmarki, konkursy); imprezy dla dzieci, jazda konna; współtworzenie i tworzenie telewizyjnych programów, rozrywkowych, filmów, wypożyczanie urządzeń do gier losowych, produkcja programów radiowych i telewizyjnych, organizowanie wystaw z dziedziny kultury lub edukacji rozrywka (widowiska), organizacja i prowadzenie koncertów, organizacja imprez kulturalnych, muzycznych, rozrywkowych; organizowanie loterii, konkursów edukacyjnych i rozrywkowych; organizowanie konkursów, zjazdów, seminariów, kongresów, szkoleń, pokazy praktycznego kształcenia, nauczanie, organizowanie obozów sportowych, organizowanie wydarzeń z dziedziny kultury lub edukacji, organizowanie i prowadzenie warsztatów, usługi w zakresie sportu i kultury, publikowanie, edycja i dystrybucja książek, wydawnictw, gazet, tekstów, periodyków i elektronicznych mediów, obsługa publikacji elektronicznych online, dostarczanie publikacji elektronicznych online, publikacja książek elektronicznych i czasopism online, usługi publikacji elektronicznej, publikacja i wydawanie informacji o edukacji, imprezach, hazardzie, rozrywce, rekreacji, także przez sieci danych lub w połączeniu z usługami świadczonymi online.

W związku z ww. zgłoszeniem Organ w piśmie z 20 września 2019 r. poinformował zgłaszającego, że na znak towarowy Salon gier na automatach, na podstawie przepisów art. 1291 ust. 1 pkt 2, pkt 3, pkt 4 w zw. z art 145 ust. 3 Pwp, nie może być udzielone prawo ochronne, gdyż znak nie posiada dostatecznych znamion odróżniających pozwalających zindywidualizować zródło pochodzenia towarów i/lub usług, oznaczenie ma znaczenie ogólnoinformacyjne i opisowe (w całościowym odbiorze będzie dla konsumentów w pierwszej kolejności informacją o rodzaju produkowanych towarów i/lub świadczonych usług, a nie wskazaniem konkretnego podmiotu je oferującego), składa się jedynie ze słów powszechnie używanych w obrocie gospodarczym i znikomej grafiki.

W odpowiedzi zgłaszający zajął stanowisko w piśmie z 30 pazdziernika 2019 r. (wpłynęło do organu 5 listopada 2019 r.); wskazując na przepisy art. 5 ust. 1 i 1c oraz art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 847 ze zm., dalej Ugh), podniósł w szczególności, że ze względu na rygory i zakaz reklamy hazardu twardego prowadzenie działalności przez zgłaszającego może być oznaczane jedynie jako salon gier na automatach; zgłaszający jest jedynym w Polsce podmiotem uprawnionym do prowadzenia działalności gospodarczej obejmującej świadczenie gier hazardowych pod nazwą Salon gier na automatach, osoby korzystające z nabycia usług i towarów oferowanych pod tym znakiem dokładnie wiedzą o oferowaniu ich wyłącznie przez zgłaszającego, zgłoszony znak wskazuje na pochodzenie usług wyłącznie z jego przedsiębiorstwa i jest wyłącznie z nim kojarzony. Zgłaszający nie zgodził się z Organem, że znak nie może być zmonopolizowany przez jeden podmiot. Charakter świadczonych usług i towarów opatrzonych znakiem jest bowiem objęty monopolem Państwa przyznanym zgłaszającemu, który od tego momentu intensywnie prowadził i prowadzi działalność gospodarczą przy wykorzystaniu oznaczenia salon gier na automatach, tak że obecnie za powszechnie wiadomy należy uznać fakt, że oznaczenie to cieszy się renomą i rozpoznawalnością wśród odbiorców w Polsce.

Odmawiając stronie udzielenia dochodzonego prawa ochronnego Organ wskazał natomiast na znaczenie ogólnoinformacyjne i opisowe znaku, który w całościowym odbiorze będzie dla konsumentów w pierwszej kolejności informacją o rodzaju produkowanych towarów i/lub świadczonych usług, a nie wskazaniem konkretnego podmiotu je oferującego. Przykładowo salon gier na automatach to budynek/pomieszczenie "w którym można przyjść i zagrać na urządzeniach przeznaczonych do gier, uruchamianych za pomocą żetonów lub monet". Znak Salon gier na automatach składa się z czterech słów mających określone znaczenie niosące konkretną informację, co oznacza że potencjalny odbiorca nie jest w stanie utożsamić tego oznaczenia ze znakiem towarowym, znak nie posiada bogatej grafiki, przez co nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów i usług, dla których został zgłoszony, nie jest też oznaczeniem fantazyjnym - niesie za sobą konkretne informacje w odniesieniu do towarów i usług przeznaczonych do oznaczania tym znakiem. Składa się z opisowego zwrotu nadającego się do użycia przez każdego z uczestników obrotu gospodarczego. Nie można przydzielić jednemu podmiotowi wyłącznego prawa do jego używania, gdyż prowadziłoby to do istotnych utrudnień w obrocie gospodarczym. Nadto znak towarowy Salon gier na automatach nie oznacza jedynie salonów gier świadczących usługi gier hazardowych, gier na tzw. jednorękich bandytach czy też kasyn (przykładowo poker, ruletka). Do tego ogólnoinformacyjnego oznaczenia mają też prawo salony gier z automatami na przykład na żetony, często dla dzieci, jak przykładowo popularny w W. klub [...].

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgłaszający - podtrzymując swoje stanowisko w kwestii udzielenia ochrony na sporne oznaczenie - podkreślił, że przed datą zgłoszenia znak nie był używany przez inne podmioty. Znak nie jest zwyczajowym oznaczeniem używanym w obrocie gospodarczym przez przedsiębiorców innych niż zgłaszający. Znak jest używany i kojarzony wyłącznie ze zgłaszającym. Nie ma na rynku innych podmiotów z branży hazardowej, z uwagi na zakaz wynikający z Ugh, posługujących się "tym lub podobnym hasłem". Według zgłaszającego okoliczność, że konsument utożsamia znak towarowy z grami hazardowymi w postaci sieci salonów gier do automatów nie stoi na przeszkodzie temu, by znak ten pełnił jednocześnie funkcję oznaczenia pochodzenia towaru. W sytuacji rynku gier hazardowych objętych monopolem, w której konsument spotyka się wyłącznie z ofertą zgłaszającego i brakiem konkurencji w tym segmencie towarów i usług, znak składający się z oznaczenia określającego sposób świadczenia usług i ich rodzaj spełnia funkcję sygnalizującą i rozpoznawczą; nie ma przeszkód, aby taki znak - zawierający elementy informujące - został przyznany zgłaszającemu, tym bardziej że w odniesieniu do niego pełni funkcję wyróżniającą i tylko z nim kojarzoną. Zgodnie z przepisami art 5 ust 1 i 1c Ugh prowadzenie działalności w zakresie gier liczbowych, loterii pieniężnych, gry telebingo oraz gier na automatach poza kasynem gry jest objęte monopolem Państwa. Monopol Państwa w zakresie gier na automatach jest wykonywany w salonach gier na automatach. Monopol ten powierzono zgłaszającemu. Nie ma innego podmiotu, który będzie uprawiony do zgodnego z przepisami prawa prowadzenia salonu gier na automatach i używania określenia Salon gier na automatach. Ze względu na rygory i zakaz reklamy hazardu twardego, zgodnie z art. 29 ust. 5 Ugh prowadzenie działalności przez zgłaszającego może być oznaczane jedynie jako salon gier na automatach, która to nazwa własna może być użyta w reklamie i promocji prowadzonej w ośrodku gier lub punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych oraz jako oznaczenie nazwy prowadzonej działalności gospodarczej na zewnątrz budynku - miejsca, w którym znajduje się ośrodek gier. Wykluczone jest zatem podejmowanie działalności związanej z urządzaniem gier hazardowych objętych monopolem przez podmioty prywatne. Znak może zostać przyznany na wyłączność zgłaszającemu, bowiem ze względu na rodzaj prowadzonej działalności (w postaci monopolu) inni uczestnicy obrotu nie dysponują prawem do oznaczania swoich usług takim znakiem. Nabywcy towarów i usług związanych z grami w salonie gier na automatach, dla których znak został zgłoszony, muszą przejść przez proces rejestracji gracza (weryfikacja wieku i danych osobowych), zatem krąg konsumentów jest ściśle określony; nie jest to grupa przypadkowych odbiorców, tylko gracze, którzy wybierają usługi opatrzone znakiem zgłaszającego. Brak zatem niebezpieczeństwa pomyłek wśród konsumentów co do pochodzenia towarów i usług oznaczonych znakiem ze znakami innych podmiotów.

Podejmując zaskarżoną decyzję Organ nie zgodził się z ww. argumentacją zgłaszającego. Według Organu aby oznaczenie mogło pełnić funkcję znaku towarowego musi być na tyle fantazyjne by utrwalić w pamięci konsumenta więź łączącą sygnowany nim towar/usługę z producentem/usługodawcą i powinno składać się z wyrażeń, które nie są powszechnie używane. Mogą to być wyrazy nowe lub wyrażenia składające się z kombinacji słów o pewnym stopniu pomysłowości. Nie można bowiem zmonopolizować określeń, którymi każdy może posłużyć się w sposób konieczny do podania podstawowych cech produktu czy oferowanej usługi. Tymczasem przedmiotowe oznaczenie nie posiada znamion odróżniających pozwalających zidentyfikować źródło pochodzenia towarów i usług. Etymologia słów "salon gier na automatach" jest znana i łatwa do weryfikacji za pomocą ogólnie dostępnych opracowań słownikowych, czy wyszukiwarek internetowych, a ich znaczenie jest łatwo odczytywalne. Wyrazy "salon gier", "na automatach" nie wykazują cech oryginalności czy fantazyjności względem przeznaczenia. Zwykłe ich zestawienie dalej skutkuje opisowością całego oznaczenia; znak towarowy by mógł prawidłowo pełnić swoją funkcję w obrocie powinien być jak najbardziej abstrakcyjny lub fantazyjny, tj. nie powinien się bezpośrednio kojarzyć z towarem czy usługą.

W ocenie Organu - biorąc pod uwagę ogólne wrażenie całego oznaczenia, jego wartość znaczeniową i jedynie ubogą słowno-graficzną prezentację - oznaczenie nie posiada znamion indywidualizujących, które mogłyby zapewnić jednolite skojarzenia odbiorcom, że towary i usługi nim oznaczone pochodzą od jednego zawsze tego samego przedsiębiorcy, w tym przypadku od zgłaszającego; w całościowym odbiorze znak będzie postrzegany przede wszystkim jako informacja o rodzaju oferowanych towarów i usług, nie zaś jako wyróżnik podmiotu je oferującego. Relewantnym kręgiem odbiorców będą zarówno osoby profesjonalne – prowadzące/planujące działalność gospodarczą, jak też osoby przeciętne, zainteresowane kupnem towarów i usługą ich sprzedaży, jak organizowanie i prowadzenie/obsługa gier liczbowych, hazardowych, losowych, organizowanie i prowadzenie loterii pieniężnych, loterii zdrapkowych, videoloterii, zakładów wzajemnych; zakładów wzajemnych w systemie on-line w sieci informatycznej, działalność sportowa i rekreacyjna, organizowanie zawodów sportowych, organizowanie i prowadzenie wyścigów konnych.

Niewątpliwie taki krąg odbiorców (ww. usług/towarów) jest dobrze poinformowany oraz posiada wyższy od przeciętnego stopień uwagi. Dodatkowo, należy brać pod uwagę zwyczajowe używanie znaków towarowych jako oznaczeń pochodzenia w danej branży. Jakkolwiek relewantni nabywcy przedmiotowych towarów i usług mogą wykazać wyższą uwagę, nie zmienia to warunku, iż znak towarowy musi samodzielnie pełnić funkcję oznaczenia odróżniającego - konsument nie może drogą pośrednią identyfikować źródła komercyjnego pochodzenia takich towarów lub usług. Z perspektywy tak wyznaczonego odbiorcy przedmiotowe oznaczenie nie zostanie odebrane jako znak towarowy.

Jeżeli warstwa słowna danego oznaczenia ma charakter nazwy rodzajowej, to i tak ocena musi być dokonywana przy uwzględnieniu pozostałych elementów danego oznaczenia, w szczególności warstwy graficznej. Zgłoszony znak pozbawiony jest jakichkolwiek charakterystycznych elementów graficznych oraz nie występują inne elementy słowne, które mogłoby zdeterminować w całościowej ocenie element opisowy znaku. Oznaczenia wyłącznie opisowe, których warstwa graficzna jest uboga i mało wyróżniająca się, nadal pozostają oznaczeniami niedystynktywnymi, pozbawionymi konkretnej zdolności odróżniającej. Skąpa warstwa graficzna znaku nie wystarczy, by mógł on wyróżniać w obrocie handlowym przedmiotowe towary i identyfikować źródło komercyjnego pochodzenia towaru.

Organ nie podważa uprawnień zgłaszającego wynikających z ww. monopolu w zakresie gier hazardowych, lecz nie zgadza się z tezą, że aktualny monopol, który posiada zgłaszający, a który zaistniał z przyczyn instytucjonalnych, nie może w przyszłości zmienić swojego charakteru, a tym bardziej uprawnionego podmiotu. Przedmiotem rozważań i diagnozy Organu jest to, czy zgłoszone oznaczenie posiada status znaku towarowego i jaką rolę pełni znak towarowy w przestrzeni gospodarczej. Zdaniem Organu ww. znak będzie przez odbiorców postrzegany jako oznaczenie o charakterze informacyjnym, opisowym wskazującym jedynie na właściwości (usług/towarów) do oznaczania, których został przeznaczony. Nie będzie zaś indywidualizować źródła ich pochodzenia. Składa się bowiem ze zwrotów nadających się do użycia przez każdego z uczestników obrotu gospodarczego, a brak indywidualnych, wyraźnych znamion, według których odbiorca mógłby się kierować przy wyborze towaru czy usługi nie pozwala przyznać mu statusu znaku towarowego.

Sporne oznaczenie jest również oznaczeniem niedystynktywnym, czyli nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone (art. 1291 ust 1 pkt 2 Pwp). Znak składający się z określeń rodzajowych, które informują odbiorców o cechach towarów (lub usług) pozbawiony jest charakteru odróżniającego. Określenie czysto informacyjne nie może zaś zostać zmonopolizowane przez tylko jeden podmiot gospodarczy, gdyż dostęp do takiego określenia należy się wszystkim podmiotom działającym w tej samej branży co zgłaszający. Sporne oznaczenie nie jest oznaczeniem fantazyjnym lecz jedynie opisowym, ogólnoinformacyjnym wyrażeniem, które powinno być dostępne dla wszystkich uczestników obrotu gospodarczego. Żaden indywidualny przedsiębiorca nie może zmonopolizować potocznego wyrażenia o charakterze ogólnoinformacyjnym, do posługiwania się nim jako znakiem towarowym, służącym wyłącznie jednemu podmiotowi.

W sytuacji oznaczenia Salon gier na automatach spełniona zostaje zasada konkretnej i bezpośredniej opisowości towarów i usług. Biorąc zaś pod uwagę ogólne wrażenie całego oznaczenia, jego wartość znaczeniową i ubogą prezentację, oznaczenie to nie posiada znamion indywidualizujących, które mogłyby zapewnić jednolite skojarzenia odbiorcom, że towary i usługi pochodzą od jednego zawsze tego samego przedsiębiorcy, w tym przypadku od zgłaszającego. Nie każdy bowiem odbiorca jest uczestnikiem gier liczbowych bądź loterii pieniężnych i może identyfikować przedmiotowy zwrot z określonym podmiotem. Klient powinien móc zidentyfikować istotę znaku towarowego pojedynczym aktem postrzegania, jeżeli zastanawia się, co dany znak oznacza w kontekście danego produktu, wówczas należy odmówić takiemu oznaczeniu cech odróżniających. Tak dzieje się w przypadku połączeń wyrazowych będących tylko prostymi opisami, pozbawionymi walorów abstrakcyjnych dla danego towaru lub usługi. Zgłoszone oznaczenie w żaden sposób nie nawiązuje do źródła pochodzenia towaru i usługi, nie ma żadnego elementu, na podstawie którego można je przypisać do konkretnego przedsiębiorcy, nie zawiera żadnych wyróżniających elementów graficznych; dlatego nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów/usług, dla których zostało zgłoszone.

Zgodnie z art. 1291 ust.1 pkt 4 Pwp nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. Odwołanie się do języka potocznego oznacza, że chodzi o pojęcia, którymi ludzie posługują się w bezpośredniej komunikacji ludzkiej i doskonale potrafią rozumieć przekazywane informacje. Natomiast przez utrwalone praktyki handlowe należy rozumieć dające się zaobserwować w obrocie zachowania polegające na posługiwaniu się pewnymi oznaczeniami w związku z dokonywanymi czynnościami handlowymi, których celem jest sprzedaż towarów lub usług. W tym kontekście określenie Salon gier na automatach jako słowny zlepek jednoznacznie rozumianych słów może być używane w praktykach handlowych. Uzyskanie zaś przez zgłaszającego prawa wyłącznego na zgłoszony znak towarowy dawałoby mu uprawnienie do zakazywania innym uczestnikom obrotu gospodarczego posługiwania się tym oznaczeniem informacyjnym; doszłoby więc do zawłaszczenia przez jeden podmiot oznaczenia ogólnoinformacyjnego. Zakaz udzielania praw ochronnych na znaki opisowe wiąże się ściśle z regułą swobody komunikacyjnej w zakresie opisu towarów lub usług na rynku. Reguła ta gwarantuje, że żaden inny podmiot w obrocie nie uzyska monopolu na używanie oznaczeń, które są w nim przydatne dla informowania o cechach towarów lub usług i jako taka stanowi konkretyzację konstytucyjnej zasady wolności gospodarczej.

Jedynym ograniczeniem kręgu odbiorców w sprawie jest atrybut pełnoletności, co z kolei wskazuje na bardzo szerokie spektrum społeczeństwa, które może skorzystać ze wskazanych towarów i usług. Nie ma zatem podstaw aby zakładać, że będą to osoby o wyjątkowych cechach ostrożności i spostrzegawczości, lecz należy przyjąć, że będzie wśród nich grupa osób przypadkowych o nieco obniżonym poziome uwagi.

Zgłaszający nie wskazał dowodów świadczących o rozpoznawalności zgłoszonego oznaczenia na rynku. Fakt, że wskazane jako zakres ochrony towary i usługi są objęte monopolem Państwa nie oznacza, że automatycznie opatrzone zgłoszonym oznaczeniem będą i są kojarzone przez odbiorców ze spółką Totalizator Sportowy. Oznaczenie nie posiada charakteru odróżniającego, jak również nie ma żadnych dowodów, że w wyniku używania nabyło wtórną zdolność odróżniającą.

Monopol Państwa dotyczący działalności hazardowej przekazany do wykonywania spółce Totalizator Sportowy nie stanowi podstawy do monopolizowania przez tę spółkę (zgłaszającego) oznaczeń ogólnoinformacyjnych, które powinny pozostać w domenie publicznej.

W skardze do Sądu zgłaszający zarzucił powyższej decyzji:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 4, 80, art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) w zw. z art. 252 Pwp, polegające na:

1) pominięciu przez Organ twierdzeń i dowodów zawartych w aktach sprawy w kwestii rozpoznawalności i powszechnej znajomości znaku (liczba punktów sprzedaży, graczy, łączenie znaku ze skarżącym), braku odniesienia się w sposób wnikliwy do zgłoszonych w toku postępowania twierdzeń i dowodów w zakresie powszechnej znajomości znaku i w konsekwencji podwyższonego stopnia rozpoznawalności znaku, która to wysoka rozpoznawalność niweluje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów opatrzonych znakiem (szczegółowe wywody w tym zakresie zawarto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy),

2) braku prawidłowego uzasadnienia decyzji i nie odniesienie się w niej do argumentów strony mających znaczenie dla oceny ryzyka wprowadzenia w błąd,

3) niewzięciu pod uwagę zmian w prawie i obecnej praktyki Urzędu. Obecnie to na uprawnionych z rejestracji znaków towarowych ciąży obowiązek samodzielnego weryfikowania zgłaszanych znaków i ewentualnego podejmowania decyzji o zgłaszaniu sprzeciwu;

II. naruszenie prawa materialnego, tj. art 129' ust. 1 pkt i 3 Pwp polegające na:

4) błędnej wykładni i błędnym przyjęciu, iż zachodzą okoliczności, że znak nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których został zgłoszony,

5) błędnym przyjęciu, że znak składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności,

6) niedokonaniu oceny znaku we wszystkich jego elementach. Znak jest znakiem słowno-graficznym, w którym grafika jest mocno wyeksponowana: w kolorach, czcionce liter, zróżnicowanej stylistyce liter w poszczególnych wyrazach oraz rozmieszczeniu wyrazów. Organ nie zbadał ww. elementów, skupiając się wyłącznie na znaczeniu słownym wyrazów;

podczas gdy prawidłowo ocena całościowa znaku oraz materiału dowodowego powinna prowadzić do oceny, iż nie są spełnione przesłanki do odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak.

Wobec ww. zarzutów zgłaszający wniósł o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinął argumentację na temat ww. zarzutów. M.in. podniósł mocno wyeksponowaną – jego zdaniem - grafikę znaku, wyodrębnioną sieć punktów sprzedaży, ograniczony krąg odbiorców i brak możliwości prowadzenia legalnie działalności hazardowej polegającej na prowadzeniu salonu gier na automatach przez inne podmioty. Według skarżącego w sprawie kluczowe znaczenie ma ocena znaku, znaczenia słów ujętych w znaku oraz ocena warunków obrotu i prowadzonej działalności z uwzględnieniem ww. ustawy o grach hazardowych (Ugh), stanowiącej, że monopol Państwa w zakresie gier na automatach jest wykonywany w salonach gier na automatach, zaś zgłaszający jest spółką Skarbu Państwa, która ten monopol wykonuje. Tak jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący/zgłaszający wskazał, że ze względu na rygory i zakaz reklamy hazardu twardego, zgodnie z art. 29 ust. 5 Ugh prowadzenie działalności przez zgłaszającego może być oznaczane jedynie jako salon gier na automatach, która to nazwa własna może być użyta w reklamie i promocji prowadzonej w ośrodku gier lub punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych oraz jako oznaczenie nazwy prowadzonej działalności gospodarczej na zewnątrz budynku, miejsca, w którym znajduje się ośrodek gier. Skarżący nie zgodził się z Organem, że znak nie może być zmonopolizowany przez jeden podmiot; charakter świadczonych usług i towarów nim opatrzonych jest bowiem objęty monopolem Państwa przyznanym wyłącznie skarżącemu/zgłaszającemu. Nadto Organ naruszył przepisy postępowania poprzez brak odniesienia się do zgłoszonych w toku postępowania twierdzeń i dowodów w zakresie powszechnej znajomości znaku (wyłącznie kojarzonego ze zgłaszającym) i w konsekwencji podwyższonego stopnia jego rozpoznawalności, która niweluje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów opatrzonych znakiem.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi; podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organ wyczerpująco wyjaśnił wszystkie istotne dla oceny podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy, posługując się argumentacją, która – w ocenie Sądu – ma umocowanie w przepisach ustawy Prawo własności przemysłowej (Pwp) regulujących problematykę zdolności odróżniającej znaku towarowego, w tym w szczególności znaku towarowego opisowego; tym samym argumentacja ta nie wywołuje zastrzeżeń.

Skarżąca spółka (zgłaszający) koncentruje swoje stanowisko w sprawie na przepisach art. 5 ust. 1 i 1c oraz art. 29 ust. 5 ustawy o grach hazardowych (Ugh), z których istotnie wynika monopol Państwa na rynku gier hazardowych poza kasynem gry, obejmujący (m.in.) prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach w salonach gier na automatach (w świetle tych przepisów prowadzenie działalności w zakresie (m.in.) gier na automatach poza kasynem gry jest objęte monopolem Państwa, który w zakresie gier na automatach poza kasynem gry jest wykonywany w salonach gier na automatach – art. 5 ust. 1 i 1c Ugh, natomiast zakazy reklamy i promocji gier na automatach oraz informowania o sponsorowaniu z wykorzystaniem nazwy handlowej i znaku towarowego wykorzystywanego do oferowania gier na automatach nie obejmują reklamy i promocji prowadzonej w ośrodku gier, ani oznaczenia nazwą podmiotu lub logo firmy lub nazwą prowadzonej działalności gospodarczej, na zewnątrz budynku, miejsca, w którym znajduje się ośrodek gier – art. 29 ust. 5 Ugh). Wykonywanie tego monopolu powierzone zostało skarżącej spółce (zgłaszającemu [...] sp. z o.o.), z czego skarżąca wywodzi również prawo do zmonopolizowania nazwy własnej prowadzonej działalności w formie znaku towarowego Salon gier na automatach, skoro charakter świadczonych usług i towarów opatrzonych znakiem jest objęty monopolem Państwa, przyznanym wyłącznie zgłaszającemu, który jest jedynym w Polsce podmiotem uprawionym do prowadzenia działalności gospodarczej obejmującej świadczenie gier hazardowych pod nazwą salon gier na automatach.

W ocenie Sądu takie założenie - jako przesłanka ubiegania się o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy - jest błędne, gdyż ustawa o grach hazardowych (Ugh) określa warunki urządzania gier hazardowych i zasady prowadzenia działalności w tym zakresie (...), przy czym grami hazardowymi są gry losowe, zakłady wzajemne, gry w karty, gry na automatach (por. art. 1 ust. 1 i 2 Ugh), i nie pozostaje w jakiejkolwiek relacji merytorycznej czy funkcjonalnej z uregulowaniami ustawy Prawo własności przemysłowej (Pwp), której przepisy tworzą samodzielną płaszczyznę prawną rejestracji znaku towarowego (udzielenia prawa ochronnego). W szczególności brak podstaw, żeby w ustawie Ugh dopatrywać się przesłanek modyfikujących zasady udzielania prawa ochronnego na sporny znak wynikające z ustawy Pwp i stanowiące dla Organu prawną podstawę jego działania w sprawie zgłoszenia przez skarżącą spółkę spornego znaku do ochrony. Podkreślany przez skarżącą spółkę monopol Państwa dotyczy działalności skarżącej na rynku gier hazardowych, a nie oznaczania tej działalności i towarów/usług, które działalność ta kreuje, konkretną nazwą, nawet gdy ta nazwa jest wymieniona w przepisie ustawy Ugh dotyczącym uregulowania tej działalności, jako miejsce jej prowadzenia/wykonywania, tj. w salonie gier na automatach (por. ww. art. 5 ust. 1 i 1c Ugh). Z przepisów ustawy Ugh nie wynika, żeby skarżąca mogła wywodzić dodatkowe uprawnienia w zakresie przyznania prawa ochronnego na zgłoszone do ochrony w charakterze znaku towarowego oznaczenie Salon gier na automatach. Monopol na prowadzenie działalności nie oznacza automatycznie monopolu na nazwę tej działalności/usług w sensie znaku towarowego. Przepisy ustawy Ugh nie tworzą dla skarżącej spółki w tym zakresie żadnych przywilejów czy uproszczeń. Standard badania dochodzonej ochrony na zgłoszony znak wyznaczają w postępowaniu przed Organem wyłącznie przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej (Pwp), które mają charakter uregulowań bezwzględnie obowiązujących. Na podstawie tych przepisów Organ rozpoznaje wniosek zgłoszeniowy, a Sąd kontroluje podjęte w wyniku tego rozpoznania rozstrzygnięcie Organu. Dla działania Organu i Sądu we wskazanym zakresie postępowania w przedmiocie rejestracji znaku towarowego uregulowania ustawy Ugh są irrelewantne. Dlatego Sąd podzielił stanowisko Organu, że monopol Państwa dotyczący działalności hazardowej przekazany do wykonywania spółce [...] nie stanowi podstawy do monopolizowania przez tę spółkę (zgłaszającego) oznaczeń ogólnoinformacyjnych, które powinny pozostać w domenie publicznej. Zgłaszający nie wskazał bowiem - na ogólnych zasadach rozpoznawania wniosku o rejestrację znaku towarowego -dowodów świadczących o rozpoznawalności zgłoszonego oznaczenia na rynku, zaś sam fakt, że wskazane jako zakres ochrony towary i usługi są objęte monopolem Państwa nie oznacza, że automatycznie opatrzone zgłoszonym oznaczeniem będą i są kojarzone przez odbiorców ze spółką Totalizator Sportowy, skoro oznaczenie nie posiada charakteru odróżniającego, i nie ma dowodów, że w wyniku używania nabyło wtórną zdolność odróżniającą. Nadto prawidłowa jest uwaga Organu, który nie podważając uprawnień zgłaszającego wynikających z ww. monopolu w zakresie gier hazardowych, nie zgodził się z tezą, że aktualny monopol, który posiada zgłaszający, a który zaistniał z przyczyn instytucjonalnych, nie może w przyszłości zmienić swojego charakteru, a tym bardziej uprawnionego podmiotu; zatem przedmiotem badań Organu jest to, czy zgłoszone oznaczenie posiada status znaku towarowego i jaką rolę pełni znak towarowy w przestrzeni gospodarczej.

Wbrew argumentacji skargi, sporne oznaczenie Salon gier na automatach odpowiada cechom konkretnej opisowości, charakteryzującej się tym, że wyłączony od rejestracji jako opisowy może być tylko taki znak, który wskazuje na konkretne cechy towaru/usługi, dla którego oznaczenia jest przeznaczony. Z tego punktu widzenia nie jest opisowym znak wskazujący cechę właściwą także innym towarom. Organ prawidłowo zinterpretował ten element opisowości znaku decydujący o braku konkretnej zdolności odróżniającej spornego oznaczenia, w odniesieniu do towarów/usług w poszczególnych klasach, dla których znak został zgłoszony. Wprawdzie dane oznaczenie – co do zasady - powinno być skonfrontowane z każdym towarem bądź usługą zawartą w zgłoszeniu, jednak gdy ta sama podstawa odmowy rejestracji podnoszona jest wobec kategorii lub grupy towarów lub usług, właściwy organ (tu UP RP) ma prawo ograniczyć się do ogólnego uzasadnienia obejmującego wszystkie rozpatrywane towary lub usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 17 maja 2017 r. w sprawie C-437/15 P i przytoczone tam orzecznictwo). Na gruncie tej sprawy nie narusza przepisów ustawy i nie podważa prawidłowości podjętego w niej rozstrzygnięcia, ograniczenie się przez organ do ogólnego (niemniej wyczerpującego, na odpowiednim stopniu szczegółowości) uzasadnienia przesłanek odmowy rejestracji znaku (w poszczególnych klasach i ich związku ze sobą), skoro istnieje ta sama podstawa tej odmowy (niedystynktywność, opisowy charakter znaku względem zgłoszonych do oznaczania tym znakiem towarów i usług, składanie się znaku/oznaczenia wyłącznie z elementów, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych) i jest ona podnoszona wobec kategorii towarów i usług między którymi istnieje na tyle bezpośredni i konkretny związek, że tworzą one jedną kategorię towarów i usług o dostatecznie jednorodnym charakterze (por. też wyrok Trybunału z 16 października 2014 r. w sprawie T-458/13).

Poczynione przez organ w powyższym zakresie wnioski i oceny odpowiadają dyspozycji przepisów art. 1291 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 w zw. z art. 145 ust. 1 Pwp, stanowiących w sprawie materialnoprawną podstawę podjętego rozstrzygnięcia. Stosownie do tych przepisów nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone (pkt 2 ust. 1 art. 1291), składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (pkt 3 ust. 1 art. 1291) oraz składa się wyłącznie z elementów, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych (pkt 4 ust. 1 art. 1291) Jednocześnie jeżeli organ stwierdzi brak warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy z tych przyczyn (przy czym wystarcza wykazanie wystąpienia przynajmniej jednej z nich – a nie wszystkich naraz) wydaje decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy (art. 145 § 1 Pwp). Przyczyny te zaliczają się bowiem do bezwzględnych przeszkód rejestracji znaku towarowego.

Funkcją każdego znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów pochodzących od innych przedsiębiorstw, co wprost wynika z definicji znaku towarowego zawartej w art. 120 ust. 1 Pwp. Zdolność ta przejawia się w tym, że znak towarowy nie może wprowadzać uczestników obrotu w błąd co do pochodzenia towarów. Znakiem towarowym może być zatem wyłącznie oznaczenie, do używania którego można przyznać prawo wyłącznie jednemu podmiotowi, gwarantując jednocześnie prawo do swobodnego dostępu pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. W tym znaczeniu znak towarowy pozwala odbiorcy rozpoznać towary objęte prawem wyłącznym jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnianie tych towarów, od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw. Posiadanie przez znak towarowy dostatecznych znamion odróżniających jest zatem podstawową przesłanką oceny przy udzielaniu prawa ochronnego na konkretne oznaczenie, jak również przy próbie wzruszenia takiego prawa.

Przeszkoda rejestracji znaku wynikająca z art. 1291 ust. 1 pkt 2 Pwp (nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone) określana jest mianem konkretnej zdolności odróżniającej i badana jest w odniesieniu do konkretnych towarów, dla jakich znak został zgłoszony do ochrony, przy czym przyjmuje się, że dostateczne znamiona odróżniające oznaczenia rozumiane w sensie konkretnym pozwalają na to, by właściwy krąg odbiorców, składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów (usług) oznaczonych danym znakiem, postrzegał wskazany towar jako pochodzący z konkretnego przedsiębiorstwa (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22 czerwca 2006 r. w sprawie C-24/05).

Reasumując tę część wywodu, za niezdolne do pełnienia funkcji znaku towarowego uważa się znaki, które pozbawione są dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do towarów, dla sygnowania których zostały przeznaczone; znamion takich nie posiadają oznaczenia, które nie pozwalają zindywidualizować towaru jako pochodzącego od konkretnego przedsiębiorstwa. W tej grupie oznaczeń znajdują się oznaczenia/znaki opisowe, tj. oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (art.1291 ust.1 pkt 3 pwp); czyli elementów, których jedyną funkcją jest przekazywanie informacji o towarze (usłudze), a nie o jego pochodzeniu z określonego przedsiębiorstwa.

Znakiem opisowym jest znak, który realizuje zasadę aktualnej, konkretnej i bezpośredniej opisowości. Aktualność oznaczenia podlega ocenie obiektywnej i sprowadza się do ustalenia, czy z punktu widzenia aktualnych warunków rynku oznaczenie jest przydatne do opisu towaru/usługi i jako takie powinno być dostępne dla wszystkich jego uczestników. Reguła konkretnej opisowości wskazuje natomiast, że wyłączony z rejestracji jako opisowy może być tylko taki znak, który wskazuje na konkretne cechy tego towaru, dla którego oznaczania jest przeznaczony. Bezpośredniość opisu ma zaś miejsce wtedy, gdy znak przekazuje informację o cechach konkretnego towaru wprost, wyraźnie i jednoznacznie, tak że może być ona również odczytana wprost, a nie drogą skojarzeń (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2011 r. II GSK 1346/10).

W niniejszej sprawie ocenie podlegało oznaczenie/znak Salon gier na automatach w kontekście zgłoszonych do sygnowania nim ww. sczegółowo wskazanych towarów/usług. Odmawiając udzielenia prawa ochronnego Organ prawidłowo wskazał na jego ogólnoinformacyjne i opisowe znaczenie, gdyż w całościowym odbiorze będzie ono dla konsumentów w pierwszej kolejności informacją o rodzaju produkowanych towarów/świadczonych usług, a nie wskazaniem konkretnego podmiotu je oferującego. Oznaczenie to nie posiada bowiem znamion odróżniających pozwalających zidentyfikować źródło pochodzenia towarów i usług; w obrocie gospodarczym nie można natomiast zmonopolizować określeń, którymi każdy może posłużyć się w sposób konieczny do podania podstawowych cech produktu czy oferowanej usługi. Salon gier na automatach w powszechnym odbiorze to – jak zasadnie wywiódł organ - budynek/pomieszczenie "w którym można przyjść i zagrać na urządzeniach przeznaczonych do gier, uruchamianych za pomocą żetonów lub monet". Oznaczenie składa się więc z wyrazów pozbawionych zdolności odróżniającej w stosunku do usług objętych zgłoszeniem. Wyrazy te mają swoje ścisłe i określone znaczenie, których treść jest rozumiana natychmiastowo i bezpośrednio. Przeciętny konsument nie będzie miał trudności z odczytaniem, że w tym zestawieniu słów chodzi o towary/usługi związane z grą na automatach, aczkolwiek w takiej formule, jak przedstawiona przez skarżącą spółkę w zgłoszeniu, nie powiąże tego oznaczenia z jednym przedsiębiorstwem, tylko ogólnie z rynkiem gier na automatach, który nie ogranicza się tylko do gier hazardowych, ale również dotyczy gier, które takiego charakteru nie mają, zatem mogą być lokalizowane w salonach gier na automatach innych niż skarżąca spółka przedsiębiorstw. Z niczego nie wynika bowiem, żeby inni przedsiębiorcy, nie wchodząc w kolizję z przepisami ustawy Ugh, nie mieli prawa prowadzić działalności w salonach gier przykładowo - jak zasadnie wskazał Organ – z automatami na żetony dla dzieci. Wówczas również mają prawo do określenia tej działalności nazwą własną salon gier na automatach. Ustawa Ugh posługuje się bowiem tym określeniem w sensie umiejscowienia gier hazardowych, wskazuje gdzie takie gry mogą być prowadzone – tj. salon gier na automatach (stosownie do art. 5 ust. 1c Ugh monopol Państwa w zakresie gier na automatach poza kasynem gry jest wykonywany w salonach gier na automatach, które zdefiniowane zostały w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) jako wydzielone miejsca, w których prowadzi się gry na automatach na podstawie zatwierdzonego regulaminu). Nadto stosownie do przepisów art. 6 Ugh działalność w zakresie (...) gier na automatach może być również prowadzona w kasynach gry. Brak w tej sytuacji podstaw do kwestionowania dopuszczalności istnienia innych miejsc - salonów, w których można prowadzić gry na automatach, które nie mają charakteru gier hazardowych, zastrzeżonych skarżącej spółce. W takiej działalności nie jest wykluczone posługiwanie się nazwą własną salon gier na automatach – przekazującą informację o cechach towaru/usługi oferowanej w takim miejscu.

Nazwa/oznaczenie, które służy wyłącznie do przekazywania informacji o cechach towaru czy usługi i miejscu jej wykonywania nie może zostać zmonopolizowane przez udzielenie prawa ochronnego na to oznaczenie na rzecz jednego podmiotu. Poza tym znak nadaje się do odróżniania w obrocie towarów/usług, dla których został zgłoszony, gdy ma przede wszystkim względem nich charakter abstrakcyjny. Odpowiednia grafika może zindywidualizować oznaczenie nadając mu wyjątkowy charakter, przez co oznaczenie utrwali się w świadomości odbiorców, jednak w sprawie niniejszej - wbrew argumentacji skargi -sporne oznaczenie w warstwie graficznej takiej roli nie spełnia; charakteryzuje się znikomą grafika w postaci wytłuszczonych liter w kolorze burgund, która nie likwiduje opisowości znaku zasadzającej się na jego warstwie słownej - Salon gier na automatach. Jak zasadnie wywiódł Organ w zaskarżonej decyzji oznaczenia wyłącznie opisowe, których warstwa graficzna jest uboga i mało wyróżniająca się, nadal pozostają oznaczeniami niedystynktywnymi, pozbawionymi konkretnej zdolności odróżniającej. Skąpa warstwa graficzna znaku nie wystarczy, by mógł on wyróżniać w obrocie handlowym przedmiotowe towary i identyfikować źródło komercyjnego pochodzenia towaru.

Prawidłowe w tej sytuacji jest stanowisko Organu, który wskazując na znaną i łatwą do weryfikacji etymologię słów "salon gier na automatach" oraz na brak cech oryginalności czy fantazyjności wyrazów "salon gier" i "na automatach" względem przeznaczenia uznał, że zwykłe ich zestawienie dalej skutkuje opisowością całego oznaczenia, gdyż znak towarowy by mógł prawidłowo pełnić swoją funkcję w obrocie powinien być jak najbardziej abstrakcyjny lub fantazyjny, tj. nie powinien się bezpośrednio kojarzyć z towarem czy usługą. Sporny znak składa się natomiast z wyrazów pozbawionych zdolności odróżniającej w stosunku do towarów i usług objętych zgłoszeniem, gdyż wyrazy te mają ścisłe i określone znaczenie, których treść jest rozumiana natychmiastowo i bezpośrednio. W całościowym odbiorze znak odebrany zostanie przez konsumentów jak informacja o rodzaju towarów i świadczonych usług, a nie wskazanie na konkretny podmiot oferujący te towary/usługi. Tym samym będzie odpowiadał zasadzie konkretnej i bezpośredniej opisowości towarów i usług. W znaku/oznaczeniu występują bowiem wyłącznie słowa opisowe, których warstwa graficzna – jak już wzmiankowano wyżej - jest uboga/mało wyróżniająca się, a to czyni znak niedystynktywnym, pozbawionym konkretnej zdolności odróżniającej, to jest znamion indywidualizujących, które mogłyby zapewnić jednolite skojarzenia odbiorcom, że towary i usługi pochodzą od jednego, zawsze tego samego przedsiębiorstwa – skarżącej spółki. W tych warunkach zwrotu salon gier na automatach odbiorca nie będzie kojarzył z [...] – skarżącą spółką, lecz z ogólnym pojęciem, posiadającym swoje konkretne znaczenie, to jest miejscem gdzie odbywają się gry oraz elementami ewidentnie nawiązującymi do salonu gier na automatach, niezależnie od zródła ich pochodzenia. Sporne oznaczenie w warstwie słownej i graficznej w żaden sposób do takiego zródła nie nawiązuje przez brak elementów, na podstawie których można byłoby przypisać je do konkretnego przedsiębiorstwa; dlatego nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów/usług, dla których zostało zgłoszone.

W odpowiedzi na skargę Organ zasadnie zatem zauważył, że "w tym konkretnym przypadku, na przykład towary z klasy 28, jak: automaty do gier hazardowych, czy żetony do gier hazardowych oraz usługi z klas 38, 41, jak: zapewnienie dostępu do witryn internetowych z grami hazardowymi czy organizowanie i prowadzenie gier liczbowych, w kontekście art 1291 ust. 1 pkt 3 Pwp mogą wskazywać na rodzaj, przeznaczenie czy funkcję towaru bądź usługi".

Nie budzą zastrzeżeń ustalenia i oceny zaskarżonej decyzji co kręgu odbiorców. Ustalając nienadawanie się oznaczenia do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone oraz jego opisowy charakter Organ zasadnie wziął pod uwagę punkt widzenia przeciętnego, dobrze poinformowanego i racjonalnego konsumenta, z perspektywy którego oznaczenie (z podanych wyżej powodów braku zdolności odróżniającej i opisowości) nie zostanie odebrane jako znak towarowy.

Organ jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał, oprócz ww. przepisów art. 1291 ust. 1 pkt 2 i pkt 3, również na art. 1291 ust. 1 pkt 4 Pwp, stosownie do którego nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które składa się wyłącznie z elementów, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, czyli na oznaczenie określane mianem oznaczenia wolnego (ogólnoinformacyjnego, zwyczajowego), nawet gdy nie wskazuje ono bezpośrednio na towar lub jego właściwości (czym się różni od oznaczenia opisowego). Jest to samodzielna podstawa prawna odmowy udzielenia prawa ochronnego; jej wystąpienie uniemożliwia rejestrację zgłoszonego znaku. Chodzi przy tym o elementy oznaczenia, którymi ludzie posługują się w bezpośredniej komunikacji i rozumieją wprost przekazywane informacje, lub o zachowania (praktyki handlowe) polegające na posługiwaniu się pewnymi oznaczeniami w związku z dokonywanymi czynnościami handlowymi, których celem jest sprzedaż towarów lub usług. Sporne oznaczenie Salon gier na automatach składa się z takich elementów – jednoznacznie rozumianych słów; jak Organ prawidłowo zauważył może być używane w praktykach handlowych, jednak - jako oznaczenie ogólnoinformacyjne - bez prawa zawłaszczania przez jeden podmiot. Zarazem oznaczenie to wypełnia - w myśl wcześniejszych uwag - przesłanki odmowy udzielenia prawa ochronnego z przepisów art. 1291 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 Pwp. Jest bowiem niedystynktywne (art. 1291 ust. 1 pkt 2 Pwp), będąc jednocześnie opisowym (art. 1291 ust. 1 pkt 3 Pwp) oraz składa się wyłącznie z elementów, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych (art. 1291 ust. 1 pkt 4 Pwp).

Bezpodstawnie też zarzuca skarżąca spółka pominięcie przez Organ twierdzeń i dowodów w kwestii rozpoznawalności i powszechnej znajomości znaku, co skarżąca spółka łączy z liczbą punktów sprzedaży, graczy, związkiem znaku ze skarżącą. Stwierdzenie powszechnej znajomości/notoryjności znaku, który nie jest zarejestrowany, zależy od okoliczności danego przypadku, przy czym pomocne jest wykazanie powszechnej znajomości znaku na obszarze kraju dla dużej części potencjalnych nabywców, dla których przeznaczony jest towar/usługa oznaczana tym znakiem. Wbrew argumentacji skargi z akt administracyjnych nie wynikają dowody na powszechną znajomość znaku, a w konsekwencji podwyższony stopień jego rozpoznawalności. Skarżąca spółka wskazywała w sprawie przede wszystkim na używanie i kojarzenie znaku ze skarżącą oraz brak na rynku innych podmiotów z branży hazardowej z uwagi na przyznany jej w tym zakresie monopol działalności. Jednak w myśl tego co zostało wyżej wskazane w obszarze omówienia przesłanek odmowy rejestracji spornego oznaczenia (niedystynktywność, opisowy charakter oraz składanie się oznaczenia wyłącznie z elementów, które weszły do języka potocznego/zwyczajowo używanych) okoliczności takie jak wyodrębniona sieć punktów sprzedaży skarżącej spółki, krąg odbiorców, brak konkurencji/możliwości prowadzenia działalności hazardowej polegającej na prowadzeniu salonu gier na automatach przez inne podmioty, nie dowodzą jeszcze, że określenie salon gier na automatach (pod którym to logo skarżąca prowadzi działalność w swoich punktach) kojarzone jest tylko ze skarżącą, a co więcej ma w tym kontekście przymiot powszechnej znajomości znaku, zwłaszcza że – co wymaga podkreślenia – przepisy znowelizowanej ustawy o grach hazardowych (Ugh) przyznające skarżącej spółce wykonywanie ww. monopolu Państwa w zakresie gier na automatach poza kasynem gry (por. ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2017r., poz. 88) weszły w życie 1 kwietnia 2017 r., a więc stosunkowo niedawno.

Z reguły każda firma prowadzi działalność pod własnym logo, tu chodzi zaś o znak towarowy; wskazanie oddziałów i miejsc miast, gdzie prowadzone są salony gier nie jest dowodem na wyłączność używania potocznych określeń salon gier na automatach przez skarżącą i powszechną ich znajomość w sensie znaku towarowego, przy czym podkreślenia wymaga, że inaczej niż w klasycznym postępowaniu administracyjnym (prowadzonym w całości i wyłącznie na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego - Kpa), w postępowaniu o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy przepisy Kpa (w tym wskazane w zarzucie I. skargi) stosuje się jedynie odpowiednio w zakresie nieuregulowanym w ustawie Pwp (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2020 r. II GSK 1526/19). Dlatego ciężar wykazania faktu powszechnej znajomości znaku zgłoszonego do ochrony spoczywa na zgłaszającym, który musi przedstawić dowody w tym zakresie.

Wobec braku takich dowodów należy zgodzić się z Organem, który w odpowiedzi na skargę podniósł, że przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności wyznaczających aktualny stan rynku sporny znak będzie przez odbiorców postrzegany jako oznaczenie o charakterze informacyjnym, opisowym, złożonym ze zwrotów nadających się do użycia przez każdego z uczestników obrotu gospodarczego, a brak indywidualnych, wyraźnych znamion, według których odbiorca mógłby się kierować przy wyborze towaru czy usługi (w sensie zródła ich pochodzenia) nie pozwala przyznać temu oznaczeniu statusu znaku towarowego.

W takim stanie rzeczy Organ prawidłowo ocenił sporne oznaczenie jako niedystynktywne dla zgłoszonych towarów i usług, skoro jest ono wyłącznie nośnikiem informacji o tych towarach i usługach, a nie o zródle ich komercyjnego pochodzenia, składając się też wyłącznie z elementów, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. Tym samym jako przydatne do opisu towaru/usługi powinno pozostać dostępne dla wszystkich uczestników obrotu gospodarczego. Zmonopolizowanie oznaczenia (zawłaszczenie) przez jeden podmiot miałoby negatywny wpływ na prowadzenie działalności gospodarczej przez inne podmioty, ograniczając tę działalność w możliwych dla nich granicach jej prowadzenia.

Z tych wszystkich powodów uznając, że Organ podejmując zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego, na których oparł rozstrzygnięcie o odmowie udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, jak również nie naruszył żadnego ze wskazanych w skardze przepisów postępowania, Sąd – nie stwierdzając też wad decyzji, które winny być uwzględnione z urzędu – na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 Ppsa.