Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1083/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 i 25
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 września 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 380/07 w sprawie ze skargi W. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 380/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2007 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] o zmianie tytułów i okresów działalności kombatanckiej i pozbawił W. Ż. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Kielcach z dnia 6 sierpnia 1986 r.

W motywach rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, iż w toku postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego w trybie art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawą, ustalono, że W. Ż. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane powyższym orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Kielcach z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia 15 listopada 1947 r. do dnia 31 grudnia 1947 r.

W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w niniejszej sprawie od 2000 r. wydano następujące rozstrzygnięcia:

Decyzją z dnia [...] października 2000 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją wydaną dnia 22 maja 2001 r., Kierownik Urzędu pozbawił W. Ż. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy - ze względu na uzyskanie tych uprawnień z tytułu uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Wyrokiem z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 1744/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił w/w decyzje zobowiązując organ do ustosunkowania się do zarzutu skarżącego, iż w okresie od czerwca 1945 r. do końca lipca 1947 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim jako żołnierz z poboru, co - stosownie do brzmienia art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy - powinno pozwolić mu na zachowanie uprawnień.

Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. o zmianie tytułów i okresów działalności kombatanckiej Kierownik Urzędu, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zachował W. Ż. uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD za okres od listopada 1947 r. do grudnia 1949 r. - na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył W. Ż., domagając się zaliczenia okresu pobytu w obozie w Blachowni Śląskiej od października do grudnia 1942 r. oraz okresu pełnienia służby w Wojsku Polskim od maja 1945 r. do lipca 1947 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Kierownik Urzędu uchylił własną powyżej opisaną decyzję z dnia 1 marca 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ w pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 kpa, celem przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego w kierunku ustalenia, czy względem W. Ż. zastosowania nie znajduje bezwzględna podstawa pozbawienia uprawnień kombatanckich z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy.

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 490/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Kierownik Urzędu jako minister w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 4 kpa nie mógł zastosować art. 138 § 2 kpa i wydać decyzji kasatoryjnej, gdyż przepisy dotyczące odwołań stosuje się do wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy jedynie odpowiednio.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Kierownik Urzędu, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił własną powyżej opisaną decyzję z dnia 1 marca 2006 r. i pozbawił W. Ż. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Kielcach z dnia [...] sierpnia 1986 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 127 § 3, 138 § 1 pkt 2 i 139 kpa, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a - c, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 25 ust. 4 cyt. wyżej wymienionej ustawy.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy uprawnień kombatanckich pozbawia się osoby, które - tak jak W. Ż. - uzyskały je na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Pomimo tego W. Ż. mógłby zachować uprawnienia kombatanckie, gdyż pełnił służbę w 3. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego Wojska Polskiego od dnia 1 czerwca 1945 r. do lipca 1947 r. (przesłanka z art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy). Jednakże przeciwko przyjęciu takiego założenia przemawia - zdaniem Kierownika Urzędu - przebieg służby weryfikowanej osoby w Milicji Obywatelskiej. W. Ż. brał bowiem udział w pościgu i penetracji za oddziałem T. Z. pseudonim Igła, będącej formacją poakowskiego podziemia zbrojnego, w okolicach Wąchocka i Starachowic w 1947 r. Ponadto brał udział w walkach z resztkami bandy Kurgana oraz bandytami Trelą i Balińskim z Nagłowic. Powyższe okoliczności potwierdzają: życiorys W. Ż., deklaracja członkowska ZBoWiD-u oraz zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Kielcach z dnia 2 lipca 1986 r. Przesądza to zarazem, zdaniem organu, o wykonywaniu przez W. Ż. zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, co stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. ustawy.

Organ orzekający uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącego, iż nie brał on osobistego udziału w walce, a zaświadczenia o tej treści wydawano seryjnie wszystkim milicjantom, nadto deklarację o nadanie uprawnień wypełnił pod wpływem sugestii kierownictwa wpisując tam nieprawdziwe dane.

Ponadto organ wskazał, iż decyzja z dnia 1 marca 2006 r. rażąco narusza prawo i interes społeczny, gdyż uprawnienia kombatanckie zachowała osoba, która na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c powinna zostać ich pozbawiona. Tym samym uchylenie korzystnego dla strony rozstrzygnięcia i pozbawienie W. Ż. uprawnień kombatanckich nie narusza zawartego w art. 139 kpa zakazu reformationis in peius.

Skargę na decyzję z dnia [...] maja 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł W. Ż., żądając przywrócenia uprawnień kombatanckich, jakich został pozbawiony. Skarżący podniósł, iż ustalenia organu administracji są niezgodne z prawdą, bowiem przy orzekaniu w niniejszej sprawie nie wzięto pod uwagę dokumentów złożonych do akt spraw: II SA/Kr 1744/01, II SA/Ke 490/06, DO-III/K0817/K-17728/4/2006, w tym zeznań świadków, którzy potwierdzają jego pobyt w obozie niemieckim w Dorf Lager Stube 21 Blechhammer kreis Cosel uber Heidenbreck. Obóz ten jest wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. (Dz. U. Nr 106, poz. 1154) jako miejsce odosobnienia, zaś okres pobytu w nim zalicza się do działalności kombatanckiej na podstawie art. 3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. W. Ż. zwrócił także uwagę na treść przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, stanowczo oświadczając, iż nie brał udziału w żadnych działaniach operacyjnych ani politycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, oddalając skargę W. Ż. na powyższą decyzję wskazał, że stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Sąd podkreślił, iż zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Przesądza to jednocześnie o braku możliwości uzyskania lub zachowania przez taką osobę uprawnień kombatanckich na podstawie jakiegokolwiek innego tytułu. Potwierdzeniem tego stanowiska jest brzmienie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w/w ustawy, który stanowi iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4.

Zdaniem Sądu bezsporna w rozpatrywanej sprawie jest okoliczność, iż skarżący posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Kielcach wydanym w dniu [...] sierpnia 1986 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia 15 listopada 1947 r. do dnia 31 grudnia 1947 r. Jak wynika bowiem z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Kielcach z dnia [...] lipca 1986 r. W. Ż., służąc jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, brał udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej. Powyższe okoliczności potwierdzają także dokumenty, jakie skarżący złożył ubiegając się o przyjęcie do ZBoWiD. W swoim życiorysie zawarł informację, iż podczas służby w Milicji Obywatelskiej cyt. "kilkakrotnie brałem udział w działaniach operacyjnych i penetracjach za reakcyjnym podziemiem nielegalnym bandy "Igła" w okolicach Wąchocka i Starachowic", powtórzoną następnie w deklaracji członkowskiej ZBoWiD, gdzie W. Ż. wskazał także miesiąc operacji - grudzień 1947 r., nazwiska jej uczestników oraz swoich ówczesnych dowódców.

Powołując się na "Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956", Wydawnictwo MSW, Warszawa 1964 Sąd wskazał, iż oddział Tadeusza Zielińskiego, pseudonim "Igła", był formacją poakowskiego podziemia zbrojnego działającą w latach 1945-1948 na terenie dawnego województwa kieleckiego.

Sąd zwrócił uwagę, iż w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować rozdzielnie. Przepis ten stanowi podstawę prawną do pozbawiania uprawnień kombatanckich nie tylko osób wykonujących zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego – zdaniem Sądu – nie budzą wątpliwości ustalenia organu, iż W. Ż. w grudniu 1947 r. na terenie dawnego woj. kieleckiego wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się do wskazanego zarzutu skarżącego, iż nie brał udziału w opisanych powyżej działaniach operacyjnych. Sąd ocenił tylko i wyłącznie jako przyjętą linię postępowania zmierzającą do zachowania dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Pomimo, że przez kilkanaście lat skarżący był beneficjentem uprawnień kombatanckich wynikających z "utrwalania władzy ludowej", polegającego na walkach z podziemiem niepodległościowym, to tytułu tego nie kwestionował.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie został naruszony przez organ, określony w art. 139 kpa zakaz reformationis in peius. Wynika to z faktu, iż uchylona decyzja, poprzez orzeczenie o zachowaniu uprawnień kombatanckich osobie, która na podstawie powołanych wyżej przepisów powinna zostać ich pozbawiona, rażąco naruszała prawo. W konsekwencji zaistniały stan faktyczny i prawny upoważniał organ do wydania decyzji na niekorzyść strony składającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła pełnomocnik W. Ż., zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono:

1/ naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skarżący traci uprawnienia kombatanckie pomimo, iż zdaniem Sadu wykonywał tylko zadania operacyjne, a przepis wymaga łącznie działalności śledczej i operacyjnej;

2/ naruszenie art. 139 kpa poprzez akceptację odstąpienia w zaskarżonej decyzji od zakazu reformationis in peius pomimo, że ani nie nastąpiło rażące naruszenie prawa, ani interesu społecznego.

Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, o których zasądzenie wniesiono.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że treść art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy stosuje się do osób, które "wykonywały zadania śledcze i operacyjne". Zdaniem pełnomocnika skarżącego ustawodawca użył w przepisie koniunkcji, co oznacza, że zastosowanie tego przepisu wymaga obu rodzajów działalności łącznie, a taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wskazane naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności .

W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy procesowej nie wystąpiła, stąd Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej .

Przystępując do oceny wniesionego środka zaskarżenia uznać należy, iż złożona skarga kasacyjna oraz podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Według art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a, w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Zatem służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie zadań podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane, skarżący jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej brał udział w pościgu i penetracji za oddziałem Tadeusza Zielińskiego pseudonim "Igła", będącej formacją poakowskiego podziemia zbrojnego, w okolicach Wąchocka i Starachowic w 1947 r.

Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91 - OSNC APU nr 10/92, poz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93 - publikowane OTK 1994/1/4, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.

Tym samym przyznać należy, iż Milicja Obywatelska był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

Pozbawienie zaś uprawnień kombatanckich osobę, która pełniła służbę w Milicji Obywatelskiej, wiąże się z wykazaniem wykonywania przez nią zadań śledczych i operacyjnych w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy zgodzić się z twierdzeniem zawartym w skardze kasacyjnej, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zamieszczony w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy interpretowano niejednolicie. Ustawodawca określając zadania, których wykonywanie powoduje pozbawienie uprawnień kombatanckich użył słów "śledcze", "operacyjne", połączone spójnikiem "i". Dlatego też była grupa orzeczeń sądów administracyjnych, która przyjmowała, że oba rodzaje zadań występować musiały równocześnie, bowiem uznawano, że ustawodawca użył tu koniunkcji, co oznacza, że zastosowanie tego przepisu wymaga ustalenia obu rodzajów działalności łącznie (np. wyrok NSA z 28 marca 2000 r. sygn. akt V SA 1815/99 - niepublikowany, wyrok NSA z 8 maja 2000 r., sygn. akt V SA 2573/00 - niepublikowany).

Skład orzekający w tej sprawie nie podziela tego kierunku wykładni art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach.

Sąd podzielił natomiast stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować rozdzielnie, bowiem ten kierunek w orzecznictwie okazał się dominujący (porównaj wyrok NSA z 25 lutego 1999 r., sygn. akt V SA 1663/98 - publikowany zbiór Lex nr 49270, wyrok NSA z 20 października 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 1115/99 - niepublikowany, wyrok NSA z 15 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA/Lu 540/99 - niepublikowany, wyrok NSA z 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 2106/00 - niepublikowany, wyrok NSA z 8 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 227/00- niepublikowany, wyrok NSA z 14 grudnia 2000 r., sygn. akt V SA 423/00 - niepublikowany, wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt SA/Rz 116/00 - niepublikowany, wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA/Ka 1480/99- niepublikowany).

W orzeczeniach tych generalnie przyjmowano, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Biorąc udział, w ramach służby w Milicji Obywatelskiej, w walkach z niepodległościowym podziemiem przyjmowano, iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, fakt takiego udziału - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania w władzy ludowej.

Dodatkowo podkreślić należy, iż w ocenie składu orzekającego w tej sprawie użyty spójnik "i" w zwrocie "zadania śledcze i operacyjne", a zamieszczony w omawianym przepisie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, nie ma funkcji koniunkcyjnej, lecz ma znaczenie enumeratywne, to znaczy wyliczające. Tym samym trzeba uznać, iż można pozbawić uprawnień kombatanckich osobę spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, która wykonywała podczas i w związku z tą służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywała tylko zadania śledcze lub jedynie zadania operacyjne zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., sygn akt OSK 1126/05, Lex 165721).

Jak prawidłowo ustalono i wskazano w zaskarżonym wyroku, skarżący będąc funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej brał bowiem udział w pościgu i penetracji za oddziałem Tadeusza Zielińskiego pseudonim "Igła", będącej formacją poakowskiego podziemia zbrojnego, w okolicach Wąchocka i Starachowic w 1947 r. Ponadto brał udział w walkach z resztkami bandy Kurgana oraz bandytami Trelą i Balińskim z Nagłowic. Powyższe okoliczności potwierdzają: życiorys W. Ż., deklaracja członkowska ZBoWiD-u oraz zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Kielcach z dnia 2 lipca 1986 r. Przesądza to zatem – jak słusznie uznał Sąd I instancji – o wykonywaniu przez W. Ż. zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, co stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. ustawy.

Nie można w tej sytuacji przyjąć, iż Sąd oddalając skargę strony przedstawił błędną wykładnię wskazanych wyżej przepisów, a tym samym, że niewłaściwie je zastosował.

Odnosząc się do drugiego z zarzutów wskazanego w skardze kasacyjnej, zarzutu naruszenia prawa procesowego to został on sformułowany nieprawidłowo, gdyż postępowanie przed Sądem regulowane jest przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie przepisami kpa. Jednak z uzasadnienia skargi, wynika, że skarżący zarzuca w istocie, że Sąd, z obrazą prawa procesowego, nie wziął pod uwagę, że organ odwoławczy wydał decyzję na niekorzyść strony odwołującej się wbrew zakazowi wyrażonemu w art. 139 kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść odwołującego się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Stosownie do art. 139 kpa wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się jest znacznie ograniczone, gdyż dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu poprzez proste ich zestawienie ze sobą (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 771/96, Lex 45182).

Zważywszy, że "posługiwanie się w praktyce art. 139 kpa winno być poddawane wnikliwej kontroli sądów i ograniczone do sytuacji absolutnie wyjątkowych z punktu widzenia praworządności" (wyrok SN z dnia 24 czerwca 1993 r., III ARN 33/93) to Sąd I Instancji prawidłowo uznał kontrolując wydaną na tej podstawie decyzję, że orzeczenie o zachowaniu uprawnień kombatanckich osobie, która na podstawie powołanych wyżej przepisów powinno zostać ich pozbawiona rażąco naruszała prawo.

Z tych względów należało dojść do wniosku, iż zarzuty skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie jako nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zważywszy zatem, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego adwokat M. O. – R. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w K. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 w/w ustawy) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach 258 - 261 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 , poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenia , o jakim mowa w tym przepisie .