Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 329/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 64a, art. 64e, art. 134 par. 1, art. 151a par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 66
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze sprzeciwu Z. M., P. M., M. M., R. M. od decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., zwanej dalej: "p.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (zwanej dalej: "k.p.a."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (zwany dalej: "organem I instancji") nakazał J. T. - właścicielowi budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, położonego na nieruchomości przy ul. [...] w G., na terenie działki nr ew. [...], wykonanie w terminie do [...] grudnia 2021 r. czynności, mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości występujących w ww. budynku, tj. dokonać przebudowy istniejącego systemu odprowadzającego wody opadowe z dachu ww. budynku w taki sposób, aby wody opadowe z dachu budynku były odprowadzane zgodnie z obowiązującymi warunkami techniczno-budowlanymi wynikającymi z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia 12 kwietnia 2002 r."), w szczególności § 28, którego brzmienie organ przedstawił.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] lipca 2020 r. pracownicy organu, w związku z otrzymanym zawiadomieniem, przeprowadzili wizję

w sprawie odprowadzania wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego położonego na nieruchomości wyżej opisanej. Ustalili, że przy wskazanej nieruchomości wybudowany jest ciąg dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej o numerach od 1 do 10. Są to budynki podpiwniczone z dwoma kondygnacjami nadziemnymi. Dachy budynków dwuspadowe. Budynki wybudowano w latach 80-tych ubiegłego wieku przez R. ". Właścicielami budynku nr 1 są: Z. M., R. M., P. M. i M. M.. Właścicielem budynku nr 2 jest J. T.. Wiosną bieżącego roku wykonane były roboty budowlane, związane z wymianą pokrycia dachowego na budynku nr 1. Roboty budowlane były wykonywane na podstawie zgłoszenia z dnia [...] marca 2020 r. zarejestrowanego w Starostwie Powiatowym w G.. Na podstawie wyjaśnień Z. M. i J. T., pracownicy organu ustalili, że wcześniej wody opadowe z dachu budynku nr 2 były z obu stron odprowadzane, poprzez rynny

do rynien na budynku nr 1 i dalej, poprzez rury spustowe umieszczone na końcu segmentu w nieustalonym miejscu w grunt lub do nieokreślonej sieci. Po wykonaniu remontu dachu na budynku nr 1, od strony podwórza nie połączono rynien na budynku nr 1 z rynnami na budynku nr 2. Wykonano rurę spustową odprowadzającą wody opadowe z budynku nr 2 z wylotem na teren działki, gdzie znajduje się budynek nr 1. Wody opadowe odprowadzane są w tym miejscu do ustawionej na gruncie beczki. Wg wyjaśnień właścicielki segmentu nr 2, podczas opadów woda przelewa się z beczki i zalewa teren działki. Po remoncie dachu od strony podwórza orynnowanie na budynku nr 1 zostało przesunięte na nowym okapie względem starego przebiegu, co utrudnia połączenie rynien z budynkiem nr 2 z rynnami na budynku nr 1. Szczegółowy opis budynku jego usytuowanie oraz stwierdzone nieprawidłowości związane z odprowadzeniem wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego nr 2 przedstawiono w sporządzonym protokole oględzin stanowiącym załącznik do wskazanej decyzji organu I instancji, natomiast sam budynek udokumentowano na fotografiach.

Organ I instancji wyjaśnił, że sprawę odprowadzenia wód opadowych z dachu budynku regulują przepisy wynikające rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.

i wskazał brzmienie § 28 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. W analizowanym przypadku, wody opadowe z budynku mieszkalnego nr 2 odprowadzane są na teren działki sąsiedniej oznaczonej nr [...] i nr [...], co jest niezgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi wynikającymi z przywołanego rozporządzenia. Powyższe stało się podstawą do wszczęcia postępowania w zgłoszonej sprawie. Podejmując rozstrzygnięcie jako podstawę prawną organ I instancji zastosował art. 66 p.b. i wskazał na art. 61 p.b., w myśl którego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.

Według organu I instancji, pomimo że właściciele budynku przy ul. [...] w G. nie uczestniczyli w procesie przebudowy budynku w zabudowie szeregowej, to jednak przeprowadzona przebudowa dachu budynku sąsiedniego spowodowała, że wody opadowe z dachu budynku przy ul. [...] zostały odprowadzone nie na teren własnej działki, lecz na teren działki sąsiedniej. Stąd organ I instancji, nałożył na właściciela budynku mieszkalnego przy ul. [...] obowiązek dokonania przebudowy odprowadzenia wód opadowych z dachu tego budynku w taki sposób, aby były one odprowadzone na teren własnej działki. Organ I instancji wskazał dalej, że sprawa dotycząca kosztów poniesionych przez zobowiązanych z tytułu konieczności przebudowy instalacji odwadniającej, spowodowanej przez wykonaną przez właścicieli budynku przy ul. [...] w G. winna być rozstrzygnięta na drodze postępowania sądowego. W toku prowadzonego postępowania, na podstawie złożonych przez właścicieli poszczególnych budynków wchodzących w skład zabudowy szeregowej oświadczeń załączonych do akt sprawy, organ ustalił, że od strony południowej wody opadowe z dachów poszczególnych budynków są odprowadzane do gruntu działek, na których usytuowane są budynki. Przedłożone przez właścicieli budynków oświadczenia znalazły również potwierdzenie w (opracowaniu) przedłożonym przez mgr inż. H. D.. Powyższe oświadczenia spowodowały, że organ I instancji odstąpił od niemożliwej do zrealizowania - w warunkach tego organu- sugerowanej w decyzji organu II instancji, metody zabarwiania cieczy i śledzenia - gdzie ona wypłynie. Odnosząc się do otrzymanego

w dniu [...] września 2021 r. pisma mgr inż. J. W., zawierającego wyjaśnienie i uwagi, organ I instancji poinformował, że winny one być rozważone przez właścicieli poszczególnych budynków, jako godne rozważenia, natomiast pozostają one bez znaczenia dla przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

J. T., zastępowana przez pełnomocników, wniosła odwołanie

od wskazanej decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2021 r. W treści odwołania wnosząca je podniosła, że: "Budynek szeregowy przy ul. [...] w G. wybudowany w latach 80-tych i wyposażony w instalację odprowadzenia wód opadowych poprzez rynny i zabudowane wewnątrz konstrukcji budynku rury spustowe umiejscowione w co drugim segmencie mieszkaniowym. Tym samym odprowadzał wody z dwóch połaci dachu. Przez ponad 40 lat eksploatacji system okazał się w pełni niezawodny. Nie było żadnego przypadku zalania piwnic, podtopień gruntów czy przelewania się rynien. Podczas przebudowy dachu na segmencie Nr 1. Zostaliśmy odcięci od rury spustowej od strony południowej usytuowanej na narożniku tego segmentu. Przyczyną była samowolna przebudowa konstrukcji dachu, a jego wydłużenie spowodowało zmianę położenia rynny dachowej na tym segmencie. To jest konsekwencją, nie uzgodnienia tej zmiany z dozorem technicznym. Mając już oparcie w słusznym, naszym zdaniem stanowisku zawartym w decyzji Wojew. Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2021 roku [...] — dziwi nas po raz kolejny rozstrzygnięcie tej sprawy poprzez PINB w G. - zawarte w nakazie jw. w którym proponuje się nam także drogę sądową (...)".

Decyzją z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 p.b. w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (zwany dalej: "organem II instancji", ZWINB) uchylił kwestionowaną decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2021 r. w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji przedstawił ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym powołał się na wyniki oględzin w sprawie odprowadzenia wód opadowych z dachu budynków położonych przy [...] w G.. Uczestnicząca w kontroli J. T. wniosła uwagę, iż - cyt.: "Jej zdaniem woda z rynny wpada do beczki a z beczki pod fundament. W momencie jak jest ulewa robi się rzeka pod fundamentem ". M. M. (współwłaścicielka nieruchomości nr [...] przy ul. [...]) wniosła do protokołu uwagę o treści - cyt.: " W jej opinii woda z rynny odprowadzająca wodę do beczki nie zalewa fundamentów, a pokrycie dachowe i orynnowanie było wykonywane przez profesjonalną firmę budowlaną ".

Protokół z oględzin uzupełniono o dokumentację fotograficzną. Do akt dołączono decyzję Głównego Architekta Wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 1984 r. udzielającą dla [...] R. " w B. pozwolenia na budowę inwestycji, obejmującej budowę 10 domków jednorodzinnych szeregowych. Dołączono podanie Prezesa Zarządu R[...] w B. z dnia [...] grudnia 1984 r. w sprawie zmiany ww. decyzji z dnia [...] grudnia 1984 r. oraz decyzję Głównego Architekta Wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 2020 r. zmieniającą decyzję z dnia [...] grudnia 1984 r. W aktach znajduje się też kserokopia zgłoszenia Z. M. z dnia [...] marca 2020 r. w Starostwie Powiatowym w G. zamiaru wykonania robót budowlanych, polegających na wymianie na dachówkę - pokrycia dachowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy

ul. [...] w G., na dz. [...].

Organ I instancji otrzymał pismo współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., którzy "Na podstawie § 126 ust. 1 w zw. z § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2020 r.", wnieśli o:

1. wydanie właścicielowi nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] nr [...] nakazu odprowadzania wody opadowej z dachu jego budynku mieszkalnego, usytuowanego na tej nieruchomości, na własny teren, zarówno od strony północnej (front budynku), jak i od strony południowej (od ogrodu),

2. wyznaczenie właścicielowi ww. nieruchomości terminu wykonania odprowadzenia wód, wymienionych w pkt nr [...] ".

Organ II instancji przedstawił następnie szczegółowo i obszernie stanowisko, jakie autorzy ww. pisma przedstawili w jego treści.

Wskazał, że organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie nieprawidłowości związanych z odprowadzeniem wód opadowych z dachu budynków położonych przy ul. [...] i [...] w G., na terenie działek [...], [...] i [...], o czym zawiadomił strony, pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Odpowiadając na ww. zawiadomienie współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] nr [...] w S., poinformowali organ o ich podaniu złożonym w dniu [...] sierpnia 2020 r. do tego organu, o wydanie na podstawie § 126 ust. 1 w zw. z § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2020 r., właścicielowi nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] nr [...] nakazu odprowadzania wody opadowej z dachu jego budynku mieszkalnego, usytuowanego na tej nieruchomości, na własny teren, zarówno od strony północnej (front budynku), jak i od strony południowej (od ogrodu) oraz o wyznaczenie właścicielowi ww. nieruchomości terminu wykonania odprowadzenia wód na teren własnej nieruchomości. W ich ocenie, postępowanie w sprawie o sygn. [...] i postępowanie, które zostanie wszczęte na skutek ich pisma z dnia [...] sierpnia 2020 r., są ze sobą ściśle powiązane. Zasadne byłoby zatem, ich połączenie i wydanie jednego rozstrzygnięcia dotyczącego kwestii odprowadzenia wody z dachu budynku przy ul. [...]. Autorzy pisma odnieśli się do ustaleń w zawiadomieniu. Wyjaśnili jakie prace zostały wykonane na obu dachach od strony frontu i od strony ogrodu. Zaprzeczyli, iż woda z beczki w której "(...) znajduje się koniec rynny przelewa się w jakikolwiek sposób na grunt sąsiedni (...) ".

Dalej organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2020 r. organ

I instancji, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b., nakazał właścicielowi budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, położonego na nieruchomości przy ul. [...] w G., wykonanie czynności mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości występujących w ww. budynku nr [...].

Odwołanie od decyzji wniosła J. T. właścicielka budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w G..

Uznając, że w sprawie nie został ustalony m.in. dotychczasowy sposób odprowadzania wód opadowych z budynku przy ul. [...] w G., organ II instancji pismem z dnia [...] listopada 2020 r., na podstawie art. 136 § 1 k.p.a., zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów zebranych przez organ I instancji w sprawie.

W toku postępowania odwoławczego, współwłaściciele nieruchomości przy

ul. [...] nr [...], w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. zwrócili się o dołączenie dokumentacji fotograficznej, jako dodatkowego dowodu w postaci zdjęcia, wg wnoszących przedstawiającego "pozostałość poprzedniego odprowadzenia w kierunku południowym i nowe odprowadzenie w kierunku zachodnim". Wnoszący pismo przytoczyli przebieg prowadzonych robót budowlanych związanych z wymianą pokrycia dachowego oraz wydłużenia okapu dachu, relacji z właścicielem nieruchomości sąsiedniej przy ul. [...] w toku prowadzonych robót oraz wyjaśnienia i wnioski.

W dniu [...] stycznia 2021 r., wpłynęły do organu II instancji dokumenty zebrane przez organ I instancji w wyniku przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, tj.: "notatka urzędowa" organu I instancji z dnia [...] grudnia 2020 r.

z przeprowadzonych czynności kontrolnych "mających na celu ustalenie w jaki sposób odprowadzane są wody opadowe z połaci budynków przy ul. [...] [...] w G.(...)"; pisemne wyjaśnienia wezwanych przez organ właścicieli nieruchomości przy ul. [...], dotyczące odprowadzenia wód opadowych z dachu ww. budynków. Ponadto na dokumentację składały się pisemne wyjaśnienia: Burmistrza Gminy G. z [...] dnia grudnia 2020 r., Zakładu Usług Komunalnych w G. Oddział Wodociągów i Kanalizacji z dnia [...] grudnia 2020 r., Starosty Powiatu G. z dnia [...] grudnia 2020 r., Zarządu Dróg Powiatowych w G. z dnia [...] grudnia 2020 r., Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z dnia [...] grudnia 2020 r. Nadto organ I instancji przesłał dokumentację projektową, archiwalną, wypożyczoną ze Starostwa Powiatu G. . W uzupełnieniu organ Wód Polskich przesłał pismo z dnia [...] kwietnia 2021 r. z załączoną mapką,

z naniesionymi wylotami do kanału G. oraz z wyjaśnieniem, iż " (...) wylot nr [...] odprowadza wody opadowe z ul. [...] (studzienka kanalizacji deszczowej) ".

W toku postępowania odwoławczego, J. T. po zapoznaniu się z aktami sprawy, pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. złożyła wyjaśnienia: o sposobie odprowadzania wód opadowych w całym szeregowcu, o wykonaniu remontu dachu segmentu nr 2 w 2000 r. oraz o wykonaniu remontu dachu segmentu nr 1 w 2020 r.,

w wyniku których nastąpiła zmiana odprowadzania wód opadowych z segmentu nr 2.

W piśmie skierowanym do organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2021 r. M. M. zwróciła się z wnioskami, poczynionymi na podstawie mapy ewidencyjnej (załączonej do pisma) oraz opinią wnoszącej, iż błędne jest twierdzenie, że woda odpadowa z ul. [...] jest odprowadzana do kanalizacji deszczowej. W piśmie z dnia [...] maja 2021 r., M. M. złożyła dodatkowe wyjaśnienia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., organ II instancji uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2020 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji wskazał w swych rozważaniach m.in.,

że w przypadku ustalenia, że dotychczasowe odprowadzenie wód opadowych z dachów ww. budynków naruszało przepisy obowiązujące w czasie ich budowy, a więc że wody opadowe z budynku/segmentu nr 2 były odprowadzane na teren działki, na której znajduje się budynek nr 1, przepisami znajdującymi zastosowanie w sprawie będą przepisy obowiązującego rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.) i zasadnym będzie wydanie takiej decyzji, jak zakwestionowana odwołaniem. Jednakże podstawą wydania tej decyzji będą przepisy art. 50-51 obowiązującej ustawy p.b., gdyż nieprawidłowe, od początku istnienia budynków funkcjonujące, odprowadzenie wód opadowych nie wynikło z okoliczności, w których zastosowanie znajdują przepisy art. 66 tej ustawy. Natomiast w przypadku ustalenia, iż istniejąca od czasu wybudowania ww. budynków organizacja odprowadzenia wód opadowych z ich dachów nie naruszała przepisów obowiązujących w czasie ich budowy, w szczególności wody opadowe odprowadzane są do kanalizacji deszczowej lub poza teren działki, na której znajduje się budynek/segment nr 1, wówczas roboty budowlane wykonane przez Z. M. spowodowały niedozwoloną zmianę zgodnie z prawem wykonanego odprowadzenia wód opadowych i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., nakazać należy doprowadzenie do poprzedniego stanu sposób odprowadzania wód opadowych. Powinno to nastąpić niezależnie od legalizacji robót budowlanych stanowiących rozbudowę konstrukcji dachowej budynku/segmentu nr 1.

Biorąc pod uwagę powyższe, jak również to, że zakres koniecznego do przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania dowodowego, ustalenia organu powiatowego powinny jednoznacznie wyjaśnić miejsce odprowadzenia wód opadowych z zabudowań przy ul. [...], czy odbywa się do gruntu, jak wskazują właściciele ww. zabudowań, czy może w sposób zorganizowany, o czym mogą świadczyć wyjaśnienia Burmistrza Gminy G. oraz PGW WP, którego ustalenia kwestionuje właścicielka nieruchomości przy ul. [...].

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., na podstawie art. 81c ust. 1 i ust. 2 p.b., nałożył na właścicieli budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w G., obowiązek sporządzenia, w terminie do [...] września 2021 r., oceny technicznej wykonanych robót budowlanych związanych z wydłużeniem okapu remontowanego dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, położonego na wskazanej nieruchomości wraz z inwentaryzacją wykonanych robót budowlanych w szczególności wykonanego odprowadzenia wód opadowych, wskazującego miejsce odprowadzenia wód przekroje zastosowanych rur odprowadzających wody opadowe.

W dniu [...] września 2021 r., organ I instancji otrzymał ocenę techniczną wykonanych robót budowlanych wymiany pokrycia dachu z wydłużeniem okapu dachu budynku jednorodzinnego w zabudowie szeregowej w G. ul. [...], sporządzoną w sierpniu 2021 r., przez rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno - budowlanej H. D.. W pkt 4.1 ww. opracowania zatytułowanym "System odprowadzenia wody deszczowej z dachów", jej autor stwierdził, m.in., że "(...)W rejonie budynku (ulica [...]) nie ma kanalizacji deszczowej, a ponieważ w podłożu zalegają grunty piaszczyste dobrze przepuszczające wodę, rury z budynku nr 1 wprowadzono do chłonnego zbiornika podziemnego i rozsądzono rurą perforowaną 110 mm [Fot.]. Budynek nr 2 nie ma systemu odbioru wody deszczowej z własnej posesji. Woda deszczowa jest włączona do systemu rynnowego budynku nr 1. Ilość wody przez to jest nadmierna w stosunku do możliwości rozsądzenia przy budynku nr 1 (chłonność rury rozsądzającej i zbiornika jest niewystarczająca) ".

W pkt 6 ww. opracowania zatytułowanym "Inwentaryzacja wykonanego systemu odprowadzenia wód deszczowych", jej autor stwierdził, iż "(...)Inwentaryzację budowlaną wykonano na podstawie wykonanego odkopania kanalizacji, oględzin i pomiarów z natury. W wykopie znajduje się rura PCV o średnicy 110 mm i długości około 1,5 m (od ściany budynku), w dalszym odcinku (około 2 m) połączona z rurą perforowaną karbowaną 110 mm (rura drenażowa). Na końcu rury drenażowej jest zagruzowany wykop, który ma za zadanie sprawniejsze rozsądzenie wody deszczowej w gruncie. Woda deszczowa w części północnej jest wprowadzona w grunt. Nie ma możliwości dokładnego ustalenia odcinka rozsączającego. Sprawdzenie długości kanału giętkim prętem wskazuje na drożność kanału na odcinku do około 3 m. Instalacja kanalizacyjna znajduje się na poziomie wyższym od poziomu posadzki piwnicy, co uniemożliwia odprowadzenie wody deszczowej do tej kanalizacji. Wykonane elementy odprowadzenia wody deszczowej z budynku nr 1 wykonano w zgodności z przepisami techniczno - budowlanymi, w tym rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Budynek nr 2 powinien mieć własny system i sposób odprowadzenia wody deszczowej z dachu i terenu, zgodnie z wymaganiami ww. rozporządzenia (...).

Po otrzymaniu ww. dokumentacji, organ I instancji przed wydaniem decyzji zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy

(art. 10 k.p.a.).

J. T., zastępowana przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] września 2021 r. wniosła uwagi do akt sprawy, w których nie zgodziła się z ww.

opinią rzeczoznawcy co do zastosowania w tej sprawie rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ I instancji, wydał:

1. decyzję z dnia [...] września 2021 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., którą odmówił nałożenia na Z. M., R. M., P. M. i M. M. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych bez pozwolenia właściwego organu robót budowlanych związanych z wydłużeniem okapu dachu budynku i przebudową odwodnienia dachu w budynku mieszkalnym położonym na nieruchomości przy ul. [...] w G., na terenie działek oznaczonych nr ew. [...] i [...] do stanu zgodnego z prawem, ponieważ z przedłożonej oceny technicznej opracowanej przez osobę uprawnioną wynika, że roboty budowlane wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami.

2. powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] września 2021 r., nr [...]

W pismach z dnia [...] października 2021 r. oraz z dnia [...] października 2021 r., właściciele nieruchomości przy ul. [...] w G. opisali przebieg wykonanych prac dotyczących zadaszenia budynku oraz wnieśli o utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2021 r. Nie zgodzili się na obciążanie ich jakimikolwiek kosztami dokonania czynności, które zgodnie z obowiązującymi przepisami są wyłącznym obowiązkiem posiadacza lub właściciela nieruchomości, z której odprowadzane są wody deszczowe i które od wielu już lat powinny być wykonane.

Badając sprawę zainicjowaną odwołaniem od ww. decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2021 r., organ II instancji wskazał, że zastosowanie mają przepisy ustawy p.b., w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] września 2020 r. włącznie.

Jak zauważył organ II instancji, z poczynionych ustaleń wynika, że przedmiotowe budynki wybudowane zostały na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Głównego Architekta Wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 1984 r., zmienionej decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2020 r.

Według organu II instancji, organ I instancji nie ustalił, aby dotychczasowy sposób odprowadzania wód opadowych z dachu budynku nr 2, poprzez orynnowanie budynku nr 1 i rurę spustową znajdującą się przy tym budynku, był sprzeczny ze sposobem odprowadzenia tych wód opadowych zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę. Do akt sprawy nie załączono dokumentacji zatwierdzonej ww. decyzją o pozwoleniu na budowę, z której wynikałoby, że odprowadzenie wód opadowych z dachu budynku nr 2, poprzez orynnowanie dachu budynku nr 1 jest sprzeczne z ww. decyzją o pozwoleniu na budowę, zaś z poczynionych ustaleń wynika, że wody opadowe z dachu budynku nr 2 były odprowadzane, poprzez orynnowanie budynku nr 1 od czasu wybudowania tych budynków.

Organ II instancji przytoczył brzmienie § 79 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980, nr 17, poz. 62 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia 3 lipca 1980 r.") obowiązującego w czasie budowy przedmiotowych budynków i podniósł, że zawarty w nim zakaz nie zawierał postanowień zabraniających organizacji odprowadzania wód opadowych z dachu jednego z budynków w zabudowie szeregowej, poprzez orynnowanie i rurę spustową drugiego z budynków. Dodatkowo zauważył, że rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r., jak wynika już z jego tytułu, jest aktem prawa wydanym później niż decyzja o pozwoleniu na budowę ww. budynków oraz w oparciu o delegację ustanowioną zawartą w przepisach obecnie obowiązującej ustawy p.b. Podniósł następnie, iż ani rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r., ani przepisy obowiązującej ustawy p.b., nie zawierają przepisów szczególnych, stanowiących, że przepisy tego rozporządzenia dotyczące sposobu odprowadzania wód opadowych z dachów budynków legalnie wybudowanych przed jego wejściem w życie, mają być stosowane do sposobu odprowadzania wód opadowych z dachów tych budynków.

Ponadto organ II instancji wskazał, że zmiana sposobu odprowadzania wód opadowych z połaci dachowych przedmiotowych budynków usytuowanych od strony ogrodu, została spowodowana samowolnie wykonanymi robotami budowlanymi przez właścicieli budynku nr 1, co oznacza, że nie znajdują tu zastosowania przepisy art. 66 p.b. z 1994 r., które znajdują zastosowanie w przypadkach konieczności usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektów budowlanych powstałych w wyniku ich naturalnego zużycia lub działania sił przyrody.

W tej sytuacji organ II instancji uznał, że kwestionowaną decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2021 r., jako wydaną na podstawie przepisów nieznajdujących zastosowania w niniejszej sprawie, należy uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ powiatowy, który — ponownie ją rozpatrując - albo udowodni, że dotychczasowa organizacja odprowadzenia wód opadowych z połaci dachowych budynku nr 2, poprzez orynnowanie budynku nr 1, jest niezgodna z prawem, w szczególności decyzją o pozwoleniu na budowę przedmiotowych budynków, albo nakaże przywrócenie poprzedniego sposobu odprowadzania wód opadowych z połaci dachowych tych budynków.

Organ II instancji zaznaczył, że w przypadku ustalenia przez organ I instancji,

iż załatwi niniejszą sprawę, poprzez nakazanie przywrócenia poprzedniego sposobu odprowadzania wód z dachów przedmiotowych budynków, będzie on zobowiązany wydać taką decyzję po ostatecznym zakończeniu postępowania w sprawie zbadania zgodności z prawem decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2021 r.,

nr [...], wydanej w przedmiocie przebudowania dachu ww. budynku nr 1 i przebudowania odwodnienia dachu tego budynku.

Z. M., P. M., M. M. i R. M. (zwani dalej: "skarżącymi") wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie ze sprzeciwem od decyzji organu II instancji z dnia [...] marca 2022 r. z uwagi na naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i wnieśli o uchylenie tej decyzji, ponieważ uważają, że nie zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2021 r., w tym w sprawie został zgromadzony i przekazany do organu II instancji cały istniejący materiał dowodowy, wystarczający dla jej rozstrzygnięcia.

Ponadto skarżący podnieśli, że organ II instancji zastosował błędną wykładnię

§ 79 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. oraz art. 66 ust 1 pkt 3 p.b. Zaskarżona decyzja została też wydana z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., a sprawa była prowadzona w sposób przewlekły.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podnieśli, że wiosną 2020 r. przeprowadzone zostały prace remontowe, na zlecenie Z. M., na dachu budynku przy ul. [...] w G.. Prace polegały na wymianie kilkudziesięcioletniego pokrycia dachowego. W związku z sugestią sąsiadki mieszkającej pod adresem ul. [...], która chciała wydłużyć przy okazji remontu dachu przy nr 1, również swój dach, Z. M. zdecydowała się na wykonanie przedłużenia okapu swojego dachu o ok. 50 cm z każdej strony. W wyniku remontu oba dachy miały mieć okapy wydłużone

w identyczny sposób. Zgodne z poczynionym uzgodnieniem, prace prowadzone były na obu nieruchomościach przez tego samego wykonawcę po uprzednim ich zgłoszeniu w Starostwie Powiatowym w G.. W trakcie trwania remontu właścicielka budynku nr 2, już po wydłużeniu okapów obu dachów od strony północnej, zmieniła zdanie i zerwała umowę z wykonawcą w zakresie wydłużenia okapu z drugiej strony dachu. W wyniku powyższego, okapy obu dachów zostały wydłużone od strony północnej, natomiast od strony południowej wykonawca prac mógł wydłużyć tylko okap dachu nieruchomości przy ul. [...].

Dalej skarżący wyjaśnili, że przed remontem woda deszczowa była odprowadzana z obu dachów i z obu ich stron do jednej rynny po każdej stronie dachu, a następnie spustami rynnowymi po każdej stronie budynku na teren nieruchomości nr 1. W związku z wycofaniem się właściciela budynku nr 2 z prac remontowych, w trakcie ich trwania, nie można było połączyć od strony południowej rynny z obu budynków. Firma budowlana wykonała więc drugi spust rynnowy, który odprowadza wodę dalej na teren nieruchomości nr 1. Zastosowane obecnie rozwiązanie (dwa spusty rynnowe od strony południowej, oba odprowadzające wodę, tak jak poprzednio, na działkę właścicieli nieruchomości przy ul. [...] nr [...]), wynika z faktu, że właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] nr [...], nie chcieli pozbawiać budynku przy ul. [...] nr [...], w sposób nagły i siłowy, odprowadzenia wód opadowych, by nie narażać jego właściciela na ewentualne zalanie i powodowane tym zniszczenia mienia, jednak stanowi ono rozwiązanie tymczasowe, do chwili wykonania odprowadzania wód opadowych przez właściciela nieruchomości przy ul. [...] nr [...] na własny teren, zgodnie z obowiązującymi przepisami, czego właściciel nieruchomości przy ul. [...] nr [...] nie chce zrobić dobrowolnie.

Jak podnieśli skarżący, właściciel nieruchomości nr 2 nie chce odprowadzać wody na swój teren, co oczywiście jest dla niego jak najbardziej wygodne. Chce, aby cała woda opadowa z jego budynku była odprowadzana na grunt sąsiedni. Poza oczywistym pozbyciem się problemu swojej wody opadowej, właściciel tego budynku nie musi martwić się również czyszczeniem dachu i rynien czy też dbaniem o przepustowość spustów rynnowych, które wszakże przy jego budynku się nie znajdują. Niewątpliwie jest to dla niego rozwiązanie wygodne, jednak niezgodne z obowiązującymi przepisami. Sposób odprowadzania wody od strony północnej, gdzie okap dachu został wydłużony na obu budynkach pozostał bez zmian.

Zdaniem skarżących, decyzja organu II instancji z dnia [...] marca 2022 r. istotnie narusza art. 138 § 2 k.p.a., bowiem w decyzji organu I instancji nie występowały żadne nieprawidłowości uzasadniające jej uchylenie. Natomiast istotne i – w ocenie skarżących - rażące nieprawidłowości zarówno w zakresie interpretacji przepisów, jak i sposobu prowadzenia postępowania nastąpiło w postępowaniu i zaskarżonej decyzji organu II instancji, co skutkowało wydaniem nieprawidłowej i podlegającej uchyleniu decyzji.

Skarżący uważają, że stanowisko organu II instancji, iż organ I instancji wydał decyzję na nieprawidłowej podstawie prawnej, tj. art. 66 p.b., wskazuje na niezrozumienie przez osobę podejmującą decyzję okoliczności i kwestii, które podlegały rozstrzygnięciu.

Przedmiotem postępowania administracyjnego przed organem I instancji, co umknęło uwadze organowi II instancji, było to czy woda opadowa z dachu budynku nr 2 może być odprowadzana na grunt, na którym posadowiony jest budynek nr 1, czy też powinna być odprowadzana przez właściciela budynku nr 2 na jego teren. Żadnego znaczenia dla powyższego rozstrzygnięcia nie ma to czy w dacie wydania decyzji woda ta odprowadzana jest jednym spustem rynnowym (jak przed remontem), czy też dwoma, jak obecnie. W obu bowiem przypadkach woda opadowa z dachu budynku nr 2 odprowadzana jest na teren budynku nr 1. Innymi słowy, jeśli właściciel budynku nr 2 zobowiązany był zgodnie z przepisami obowiązującymi w trakcie uzyskiwania pozwolenia na budowę budynku czy w dacie oddania go do eksploatacji do odprowadzania wody opadowej ze swojego dachu na swój teren, to obowiązek ten istniał zarówno przed remontem, jak i po remoncie dachu. Dotychczas przez kilkanaście lat dla utrzymania dobrych stosunków sąsiedzkich takich działań od kolejnych właścicieli budynku nr 2, skarżący nie wymagali, choć podstawy ku temu istniały, zarówno przed remontem, jak i po remoncie.

Stąd skarżący uważają, że uchylona decyzja organu I instancji nie dotyczyła, wbrew treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w ogóle przebudowy dachu.

Skarżący nie zgodzili się również, ze stwierdzeniem, że art. 66 p.b. "znajduje zastosowanie w przypadkach konieczności usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektów budowalnych w wyniku ich naturalnego zużycia lub działania sił przyrody". Jest to – zdaniem skarżących - dowolne stwierdzenie organu wydającego zaskarżoną decyzję. Argumentowali, iż oczywiście art. 66 p.b., znajduje się w rozdziale 6 zatytułowanym "utrzymanie obiektów budowalnych", nie oznacza to jednak, że istniejące nieprawidłowości muszą być dla wydania nakazu ich usunięcia spowodowane "naturalnym zużyciem lub działaniem sił przyrody." Stanowisko swe skarżący wsparli poglądami judykatury wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1944/18, wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 713/20).

Według skarżących, nieprawidłowy odpływ wody z dachu posesji nr 2 nie jest okolicznością zawinioną ani przez właścicieli lokalu nr 2, ani przez skarżących. Nieprawidłowość ta istnieje od wielu lat, co jednak nie zmienia faktu, iż stan ten był niezgodny zarówno z przepisami, które obowiązywały gdy powstawał, jak i z przepisami obecnymi, co powoduje obowiązek organu administracji usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Skarżący zauważyli, iż organ II instancji twierdząc, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 66 p.b. i równocześnie nakazał ponowne badanie czy nieprawidłowości istnieją, nie wskazał organowi I instancji jakie przepisy, w razie stwierdzenia nieprawidłowości, które już dwukrotnie wszakże stwierdzał, organ ten ma zastosować. Domyślać można się, że są to przepisy rozdziału 5a p.b. Rozdział ten dotyczy postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych

z naruszeniem ustawy. Skarżący nie kwestionują, że również przepisy tego rozdziału,

a zwłaszcza art. 51 ust 1 pkt 2 w zw. z ust 7 i w zw. z art. 52 ust 1 i 2 p.b. mogą być rozważane jako właściwe do zastosowania.

Według skarżących, w rzeczywistości to czy podstawą wymogu usunięcia stanu niezgodnego z prawem będzie art. 66 czy art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., nie ma znaczenia. Organ II instancji jeśli uznał, że podstawą wymogu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, opisanego w decyzji organu I instancji, powinien być przepis art. 51 ust. 1 p.b., to mógł zmienić kwestionowaną odwołaniem decyzję w powyższym zakresie, co pozostawałoby wszakże bez wpływu na prawa i obowiązki odwołującego się zawarte w kwestionowanej przez niego decyzji organu I instancji, a tym samym nie naruszałoby art. 139 k.p.a.

Za całkowicie błędną, skarżący uznają dokonaną w zaskarżonej decyzji interpretację § 79 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. Wskazali, że paragraf powyższy składa się z dwóch ustępów których brzmienie następnie przedstawili. Uważają, iż wykładnia dokonana przez organ II instancji oznacza, że według tego organu skoro powołany przepis nie zabrania w zabudowie szeregowej odprowadzania wody opadowej z więcej niż jednego dachu przez jeden spust rynnowy, to jest to w pełni dozwolone. Interpretacja taka sprzeczna jest zasadami wykładni językowej, celowościowej, a także pozostaje w sprzeczności w przepisami rangi ustawowej, których cytowany przepis, jako przepis niższej rangi, nie może zmieniać ani modyfikować.

Zdaniem skarżących, wykładnia językowa § 79 ust. 1 ww. rozporządzenia jest prosta. Jeśli są dwie sąsiadujące ze sobą nieruchomości, to odprowadzanie wód opadowych z terenu jednej nieruchomości na nieruchomość drugą jest zabronione. Skarżący uważają za wręcz oczywiste, że nieruchomości w zabudowie szeregowej są odrębnymi nieruchomościami (tak jest przynajmniej w przypadku wszystkich nieruchomości przy u. A. A. [...], co jest bezsporne), i każda tych nieruchomości graniczy z działkami sąsiednimi. Właśnie w takich wypadkach zgodnie

§ 79 ust. 1 ww. rozporządzenia, ustawodawca ustanowił zakaz odprowadzania wód opadowych na teren działki sąsiedniej. Brak wątpliwości na etapie wykładni językowej już powoduje, że jakiekolwiek inne interpretacje z wykładnią tą sprzeczne, są nieprawidłowe. Idąc tokiem rozumowania organu II instancji należałoby przyjąć, że w zabudowie szeregowej w ogóle dopuszczalne jest - czy też było dopuszczalne - wszelkie odprowadzanie wód opadowych, a więc również z dziesięciu nieruchomości na jedną z nich jednym kolektorem spustowym, bo wszakże przepis tego nie zabrania.

Skarżący uważają, że interpretacja organu II instancji sprzeczna jest również

z celem, któremu miał służyć cytowany przepis oraz prowadziłaby do nieuprawnionego, a więc sprzecznego z Konstytucją różnicowania sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości i posadowionych na nich budynków. Wskazywany zakaz miał wszakże uniemożliwiać odprowadzanie wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości. Powstaje pytanie z jakiego powodu właściciel domu w zabudowie szeregowej jednak mógłby odprowadzać wodę na teren sąsiedni, a jego sąsiad musi to znosić, czy takie samo prawo miałby właściciel domu w zabudowie bliźniaczej czy już nie, i dlaczego w najlepszej sytuacji miałby być właściciel domu wolnostojącego.

W ocenie skarżących, interpretacja dokonana przez organ II instancji, sprzeczna jest również z uregulowanymi w Kodeksie cywilnym zasadami korzystania z prawa własności. Ogranicza bowiem prawo właścicieli działki przy ul. [...] nr [...], wynikające z art. 140 Kodeksu cywilnego, do korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób. Skierowanie wody deszczowej z jednej nieruchomości na drugą stanowi bezpośrednią ingerencję w sferę cudzej nieruchomości, podobną do wkroczenia na tę nieruchomość, zakładania na niej przewodów lub innych urządzeń itp. Zakaz takiej ingerencji wynika bezpośrednio z art. 140 Kodeksu cywilnego, w świetle którego właściciel ma prawo korzystać z nieruchomości z wyłączeniem innych osób (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 1968 r., sygn. akt III CRN 41/68).

W opinii skarżących, interpretacja § 79 ust. 1 ww. rozporządzenia powoduje, że decyzja zaskarżona decyzja jest wewnętrznie sprzeczna. Skoro bowiem według organu II instancji dozwolone jest dowolne odprowadzanie wód opadowych w budynkach o zabudowie szeregowej, to nielogiczne jest nakazywanie organowi I instancji aby ten "albo udowodnił, że dotychczasowa organizacja odprowadzania wód opadowych z połaci dachowych budynku nr 2 poprzez orynnowanie budynku nr 1 jest niezgodna z prawem ..., albo nakazał przywrócenie poprzedniego sposobu odprowadzania wód opadowych z połaci dachowych tych budynków". Stwierdzenie, że w dacie budowy ww. przepis pozwalał na dowolne odprowadzenie wód opadowych powoduje, że organ I instancji nie ma co ustalać. Wszakże organ II instancji już ustalił, na podstawie sobie tylko znanych reguł wykładni przepisu, że dotychczasowa organizacja odprowadzania wód opadowych była zgodna z prawem.

Skarżący uważają, że w istocie zaskarżona decyzja nie zawiera dla organu

I instancji żadnych wskazań, w zakresie tego jak ma on ustalić czy dotychczasowa organizacja odprowadzania wód była zgodna z prawem. Jeśli wykładnia § 79 ust. 1 ww. rozporządzenia dokonana przez organ II instancji jest nieprawidłowa i w związku z czym jeśli również w dacie obowiązywania tego przepisu zabronione było odprowadzanie wód opadowych na teren sąsiedni, także przy zabudowie szeregowej, to w rzeczywistości należy wyjątkowo zgodzić się z organem II instancji, że nie ma co sprawdzać. Jak podnieśli skarżący, szerokie czynności sprawdzające były już bowiem dokonane dwukrotnie przez organ I instancji oraz przez organ II instancji w trakcie poprzedniego postępowania odwoławczego. W sprawie udowodniono, że w obrębie przedmiotowych nieruchomości nie ma zlokalizowanej kanalizacji deszczowej. Kanalizacja taka nie znajduje się na mapach, żadna jednostka nie wskazała przebiegu takiej kanalizacji,

a właściciele pozostałych budynków znajdujących się przy ul. [...] złożyli oświadczenia, z których wynika, że woda deszczowa jest odprowadzona na ich działki, albo nie mają wiedzy na ten temat.

Skarżący zauważyli, że na polecenie organu II instancji, umieszczone

w poprzedniej decyzji uchylającej, wydana została ocena techniczna opracowana przez mgr inż. H. D.. Przed jej wydaniem ekspert ten badał w terenie sposób odprowadzania wody deszczowej na działce przy ul. [...]. Dokonano odkopania kanalizacji, oględzin i pomiarów z natury. Na podstawie powyższych czynności autor opracowania jednoznacznie stwierdził, że woda deszczowa jest wprowadzona w grunt, zaś budynek nr 2 powinien mieć własny system i sposób odprowadzenia wody deszczowej z dachu i terenu.

Według skarżących, nie ma żadnych wątpliwości, że zarówno na podstawie przepisów obowiązujących w dacie oddania budynku do użytkowania (§ 79 ust. 1 rozporządzenia z 3 lipca 1980 r.), jak i obecnie (§ 126 ust. 1 w zw. z § 28 ust 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r.), woda opadowa z budynku nr 2 nie może być odprowadzana do gruntu nr 1. Przy braku kanalizacji deszczowej każdy właściciel budynku zobowiązany jest bowiem odprowadzać wodę odpadową na swój teren. Zebrany został cały materiał dowodowy. Nie było zatem żadnych podstaw, aby po raz drugi uchylać prawidłową decyzję organu I instancji i to w sposób nakazujący mu dokonanie wykładni § 79 ust 1 rozporządzenia z 3 lipca 1980 r. w sposób rażąco wręcz nieprawidłowy.

Skarżący podnieśli przeciw zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., bowiem nie zostali zawiadomieni o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Duże zastrzeżenia budzi również – według skarżących - sprawność postępowania organu II instancji. Postępowanie odwoławcze trwało ponad pół roku. Analiza zaskarżonej decyzji, w której 14 na 15 stron zajmuje część historyczna, wskazuje, że przez ten czas nie dokonywano żadnych sprawdzeń ani jakichkolwiek czynności dowodowych.

Końcowo skarżący wyrazili niezadowolenie z nieprofesjonalnego - ich zdaniem -sposobu postępowania organu II instancji oraz przedstawili sytuację życiową osób będących właścicielami budynku przy ul. [...] w G.. Przeprowadzając remont dachu na nieruchomości nr 1 jej właściciele chcieli jedynie zadbać o właściwy stan budynku, jego bezpieczeństwo i estetykę. To nie skarżący rozpoczęli postępowanie administracyjne, a w jego trakcie starali się dostosować do wszystkich stawianych im wymagań, nie dyskutując z nimi i nie sprzeciwiając się im. Nie skarżyli również dotychczas żadnej z wydawanych decyzji. Poza sporem pozostaje fakt, iż właściciel nieruchomości przy ul. [...] nr [...] odprowadza wody opadowe na teren nieruchomości sąsiedniej, tj. przy ul. [...] nr [...]. Stan ten jest sprzeczny z powszechnie obowiązującymi (a więc obwiązującymi zarówno obywateli, jak i organy administracji państwowej), a także obowiązującymi w dacie budowy i wielokrotnie wskazywanymi przez skarżących przepisami.

Mając na uwadze powyższe i uznając za prawidłową ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organ I instancji, popartą przeprowadzoną wizją lokalną nieruchomości, skarżący wnieśli o przeanalizowanie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji.

W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprzeciw nie jest zasadny.

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a.", od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. obecnie skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści takiej decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

W art. 64e p.p.s.a. ustawodawca zakreślił z kolei granice kontroli takiej decyzji przez Sąd wskazując, iż ten, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej (z art. 138 § 2 k.p.a.). Spod kontroli sądowej sprawowanej w tym trybie wyłączona jest zatem możliwość oceny problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Innymi słowy, Sąd nie ocenia istoty sporu, a prawidłowość "odesłania" sprawy przez organ odwoławczy do ponownego zbadania przez organ I instancji.

Rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia wyłącznie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej. Nie rozstrzyga zatem -jak w przypadku skarg- w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie bada w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem innych naruszeń prawa niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., a kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem sprowadza się wyłącznie do oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.

Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie więc ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., czy – innymi słowy - odstąpienia od zasady ogólnej ponownego (w toku instancji, na skutek wniesionego odwołania), merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Co przy tym istotne, dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd nie jest władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, tj. wypowiadania się w kwestiach materialnoprawnych występujących w sprawie, skoro decyzja kasacyjna nie rozstrzyga merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Tym samym także orzeczenie sądu w przedmiocie sprzeciwu ma wyłącznie charakter niejako procesowy; nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem, a rozstrzyga jedynie o prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (o czym przesądza także brzmienie art. 64e p.p.s.a.).

Dokonując oceny zasadności wydania decyzji kasacyjnej, w świetle powyższych kryteriów – Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że okoliczności sprawy uzasadniały uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, albowiem uznał, że w rozpoznawanej sprawie niewłaściwe było prowadzenie postępowania na podstawie art. 66 Prawa budowlanego a nadto, wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania na okoliczność zgodności z prawem i udzieloną decyzją o pozwoleniu na budowę odprowadzania wód opadowych z połaci dachu budynku przy ul. [...] w G. poprzez orynnowanie budynku nr 1 albo nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu odprowadzania wód opadowych z połaci dachowych budynku. ZWINB wskazał również, że o ile PINB nakaże przywrócenie poprzedniego sposobu odprowadzania wód opadowych z dachów budynków nr 1 i nr 2, ma obowiązek wydać decyzje w tym przedmiocie po wydaniu ostatecznej decyzji dotyczącej przebudowy dachu w budynku nr 1 wraz z przebudową odwodnienia.

Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest przede wszystkim ustalenie, czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób.

Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:

a) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;

b) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który obowiązany jest dokonać w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi:

a) gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;

b) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);

c) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie Sąd dostrzegł konieczność wydania decyzji kasacyjnej, albowiem konieczny do ustalenia stan faktyczny sprawy, a przede wszystkim ustalenie podstawy materialnoprawnej prowadzonego postepowania wykraczał poza postępowanie przed organem odwoławczym, a nadto decyzja rozstrzygająca merytorycznie przedmiot sprawy byłaby obarczona zarzutem naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania i rażąco naruszała prawo jako rozstrzygająca w innym przedmiocie aniżeli decyzja pierwszoinstancyjna.

Zdaniem Sądu, rację ma organ odwoławczy, który nakazuje organowi I instancji przeprowadzenie postępowania na okoliczność przebudowy systemu odprowadzającego wody opadowe od analizy udzielonego pozwolenia na budowę począwszy. Istotny w tej sprawie jest również wynik postępowania w sprawie przebudowy dachu w budynku nr 1, albowiem przebudowa ta niewątpliwie wpłynęła na sposób oprowadzania wód opadowych z obu budynków nr 1 i nr 2. Niezależnie od wadliwej – jak wskazał organ odwoławczy – podstawy prawnej decyzji PINB- bez zakończenia postępowania przed tym organem w sprawie przebudowy dachu, niemożliwe było wydanie rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, które w istocie dotyczy skutku tej przebudowy.

Odnosząc się do zarzutów skargi, wypada powtórzyć, że rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd bada, zatem czy decyzja w pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zasadniczo nie rozstrzyga więc kwestii materialnoprawnych, bo te będą przedmiotem analizy przy rozpoznaniu ewentualnej skargi od decyzji merytorycznej. Nie pozwala na to zakres kognicji wynikający z przytoczonego wcześniej art. 64e p.p.s.a.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił sprzeciw na podstawie art. 64e w zw. z art. 151a § 2 p.p.s.a.