Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 73/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a); art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 178 ust. 1; art. 190 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant: Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...], Nr [...].


UZASADNIENIE

III SA/Łd 73/09

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) [dalej rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych] i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nie stwierdzającą u G. K. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem (poz. 21 wykazu chorób zawodowych) oraz przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (poz. 15 wykazu chorób zawodowych).

Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, postępowaniu w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u G. K. początek dało zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej Opieki Zdrowotnej w B. z dnia 15 października 2003 r., dotyczące utraty słuchu ze wskazaniem na przyczynę, jaką miał być hałas podczas pracy z dziećmi w przedszkolu (poz. nr 21 w wykazie chorób zawodowych). Po wykonaniu badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Ł. (dalej WOMP w Ł.) i wydaniu orzeczenia Nr [...] z dnia [...] postępowanie zostało rozszerzone o schorzenie narządu głosu (poz. nr 15 wykazu), bowiem WOMP w Ł. dokonał oceny u G. K. oprócz narządu słuchu również ocenę narządu głosu.

Pierwotnie wydaną w sprawie decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. nie stwierdził u G. K. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego. Organ ustalił szczegółowo przebieg pracy zawodowej G. K. oraz przebieg wcześniejszego leczenia.

Wydając decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego organ I instancji oparł się na orzeczeniach lekarskich: WOMP w Ł. z dnia [...] (znak [...]) oraz orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (dalej IMP w Ł.) z dnia [...] (znak [...]). W pierwszym ze wskazanych orzeczeń stwierdzono obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego znacznego stopnia. Uznano jednak, iż wobec nieprzekraczania dopuszczalnych normatywów higienicznych hałasu w miejscu pracy G. K. brak jest podstaw do stwierdzenia w tym przypadku choroby zawodowej narządu słuchu. Również orzeczenie IMP w Ł. nie stwierdziło podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu podano, że wyniki przeprowadzonych badań wskazują na obustronny ubytek słuchu o lokalizacji pozaślimakowej, a stwierdzony ubytek słuchu nie jest charakterystyczny dla obrazu klinicznego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem i wskazuje na etiologię pozazawodową.

W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez G.K. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił powyższą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na uchybienia formalno-prawne i merytoryczne decyzji z dnia [...], zobowiązując organ I instancji do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W szczególności organ odwoławczy wskazał na konieczność wyjaśnienia rozbieżności w poszczególnych orzeczeniach lekarskich, które wskazywały odpowiednio: WOMP w Ł. - obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego znacznego stopnia, natomiast IMP w Ł. - obustronny ubytek słuchu o lokalizacji pozaślimakowej.

Z tego względu, organ I instancji wszczął i przeprowadził ponowne postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej u G. K.. W toku postępowania organ otrzymał pismo z IMP w Ł. (z dnia 11 sierpnia 2005 r.) uzupełniające orzeczenie z dnia [...] (znak [...]). W piśmie tym IMP wskazał w szczególności, że rozbieżności w ocenie typu uszkodzenia słuchu upatruje w braku właściwej aparatury w WOMP w Ł., niezbędnej do przeprowadzenia diagnozy jednego z trudniejszych problemów audiologicznych jakim jest różnicowanie głuchot odbiorczych na ślimakowe i pozaślimakowe.

Wobec powyższych rozbieżności diagnostyczno-orzeczniczych w orzeczeniach WOMP w Ł. i IMP w Ł., co do typu ubytku słuchu, WOMP w Ł. zwrócił się z prośbą o dodatkową konsultację do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (dalej IMP w S.). IMP w S. w dokumencie z dnia [...], zatytułowanym "Wynik badania konsultacyjnego" stwierdził m.in., że analiza dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego wyklucza, pomimo braku pomiarów hałasu przeprowadzanych w przedszkolu, występowanie przewlekłego wieloletniego narażenia na poziomy hałasu przekraczające normatyw higieniczny. IMP w S. wskazał, że należy wykluczyć, że w sali przedszkola przez kilkanaście lat przez 8 godzin dziennie występowały warunki przekroczenia poziomu normatywu, w szczególności, iż wartość taką osiąga się w praktyce w przypadku krzyku ludzkiego.

Po uzyskaniu powyższej konsultacji, WOMP w Ł. wydał dwa orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W pierwszym z nich z dnia [...] (znak [...]) uznał brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Z treści orzeczenia wynika, że u skarżącej nie stwierdzono żadnej ze zmian charakterystycznych dla przewlekłej choroby narządu głosu, brak jest bowiem biologicznych skutków zdrowotnych wywołanych działaniem czynnika szkodliwego (nadmiernego wysiłku głosowego). W drugim z orzeczeń, datowanym na dzień [...] (znak [...]), WOMP w Ł. uznał brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że u G. K. faktycznie stwierdzono obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego, przy czym ubytek ten ma głęboki charakter. W ocenie WOMP w Ł. nie można go wiązać z działaniem hałasu środowiska pracy, ponieważ hałas nigdy nie powoduje tak głębokich ubytków słuchu.

W dniu [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał decyzję (Nr [...]; znak [...]), na mocy której nie stwierdził u G. K. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem (poz. 21 wykazu chorób zawodowych) oraz przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (poz. 15 wykazu chorób zawodowych).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że podstawę decyzji stanowiły: orzeczenie lekarskie WOMP w Ł. z dnia [...] (znak [...]) uzupełnione orzeczeniem nr [...] z dnia [...] i orzeczeniem nr [...] z dnia [...] oraz orzeczenie IMP w Ł. z dnia [...] (znak [...]) uzupełnione pismem tegoż Instytutu z dnia [...]. Organ w treści decyzji odwoływał się także do wyników badania konsultacyjnego IMP w S.

W ocenie organu I instancji uznać należy za udowodnione rozpoznanie typu ślimakowego ubytku słuchu u G. K.. Jak dalej stwierdził organ, typ uszkodzenia w zestawieniu z ustalonym brakiem wieloletniego, przewlekłego narażenia na poziomy hałasu przekraczające normatyw higieniczny, a więc brakiem narażenia zawodowego na poziomy hałasu, stanowiące ryzyko uszkodzenia słuchu, pozwalają z całą stanowczością stwierdzić, że choroba zawodowa pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, nie występuje u G. K., bowiem brak jest związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a narażeniem zawodowym.

Odnośnie natomiast drugiej choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat – jak stwierdził organ – o rozpoznaniu tej choroby decyduje nie tylko praca w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, ale również charakterystyczne biologiczne skutki zdrowotne wywołane jego działaniem. Dlatego też, wobec ustalenia, że ten drugi warunek nie został spełniony, brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Natomiast rozpoznany przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej krtani (orzeczenie znak [...] i orzeczenie znak [...] WOMP w Ł.) oraz przewlekły prosty nieżyt krtani (orzeczenie znak KA/489/2004 IMP w Ł.) nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i pomimo narażenia na nadmierny wysiłek głosowy stwierdzenie choroby zawodowej jest w tym przypadku wykluczone.

W dniu [...] organ orzeczniczy II stopnia (IMP w Ł.) wydał kolejne orzeczenie, w związku z wnioskiem G. K. o ponowne badanie słuchu w jednostce orzeczniczej II stopnia. W treści tego orzeczenia organ potwierdził dotychczasowe rozpoznania dotyczące schorzenia narządu słuchu z uzasadnieniem braku podstaw do stwierdzenia ich zawodowej etiologii.

Pismem z dnia 31 maja 2006 r. G. K. złożyła odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...]. W treści odwołania skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji, stwierdzając przede wszystkim, że wątpliwości budzi założenie lekarzy, na którym oparł się organ wydający decyzję, że w przedszkolu poziom hałasu nie przekraczał normy higienicznej. Odwołująca się podkreśliła jednocześnie, że wykluczono u niej utratę słuchu spowodowaną innymi czynnikami aniżeli hałas.

Po rozpoznaniu odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...], utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

W ocenie organu odwoławczego, ustalenia kliniczne dotyczące choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem (poz. 21) zostały ocenione negatywnie przez wszystkie badające G.K. orzecznicze jednostki medyczne, tzn. WOMP w Ł., IMP w Ł. oraz IMP w S. U badanej stwierdzono głęboki ubytek słuchu, którego jednakże nie można – jak stwierdził organ – łączyć z wykonywaną pracą nauczyciela i dyrektora przedszkola, gdzie źródłem hałasu było aktywne zachowywanie się dzieci. Rozpoznany charakter tego ubytku jako ślimakowy nie spełnia warunków wymaganego kryterium orzeczniczego, bowiem badania diagnostyczne nie uwidoczniły charakterystycznych cech przy uszkodzeniu słuchu hałasem. Również wnikliwa analiza całej dokumentacji lekarskiej wykazała, że G. K. od wielu lat ma postępujący ubytek słuchu (pierwszy wpis informujący już o przytępieniu słuchu widnieje z datą 24.10.1986 r.). Organ zaznaczył także, że w miejscu pracy G. K. hałas nie mógłby być czynnikiem sprawczym uszkodzenia słuchu. Natomiast do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu daje podstawę nie tylko typ ubytku słuchu, ale również istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstałym schorzeniem a czynnikiem szkodliwym, który je wywołał.

Odnosząc się do drugiego wskazanego schorzenia, organ podniósł, że u G. K. - w wyniku wykonanych specjalistycznych badań lekarskich stwierdzono zmiany chorobowe krtani, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Orzeczenie WOMP z dnia [...] (znak [...]) oraz orzeczenie lekarskie IMP w Ł. (znak [...]) wraz z pismem uzupełniającym IMP z dnia [...] (znak [...]), a także ponowne orzeczenie WOMP z dnia [...] (znak [...]) wydane w drugim postępowaniu są zbieżne w ocenie zaistniałego schorzenia i nie dają one kwalifikacji do uznania go za chorobę zawodową, bowiem rozpoznany przewlekły prosty nieżyt krtani nie jest w świetle obowiązujących przepisów zmianą organiczną typową dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego.

Zdaniem organu, samo narażenie na czynnik mogący spowodować chorobę zawodową nie jest jednoznaczne z powstaniem takiej choroby. Potwierdziły to specjalistyczne badania lekarskie przeprowadzone w ww. jednostkach medycznych uprawnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych, tj. WOMP w Ł. i IMP w Łodzi, które stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wobec powyższych faktów inspektor sanitarny również nie mógł przyjąć zaistniałych schorzeń krtani jako skutku narażenia zawodowego i stwierdzić choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G. K. stwierdziła, że w jej ocenie historia choroby wskazuje, że jej rozwój i nasilenie objawów nastąpiły w trakcie pracy w przedszkolu. Stąd też, jak stwierdziła, nie można kategorycznie stwierdzić, iż w jej wieloletnim miejscu pracy nie istniały czynniki, takie jak natężenie hałasu większe niż dopuszczalna norma, które spowodowały u skarżącej schorzenie narządu słuchu. W reasumpcji skargi G. K. zwróciła się o ponowne przeanalizowanie jej sprawy i ostateczne wyjaśnienie związku choroby z warunkami miejsca pracy.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze. zm.), sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (publik. Dz.U. Nr 116, poz. 740). W wyroku tym Trybunał orzekł, iż zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) [dalej rozporządzenie o chorobach zawodowych] są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2 lipca 2008 r.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, ani jego pozostałe przepisy nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innych aktów prawnych, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia o chorobach zawodowych, art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz.144 ze zm.) stanowiącego, że "za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia o chorobach zawodowych, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z ustawą zasadniczą.

Zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

W myśl zaś art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny – dwunastu miesięcy.

Wyrok Trybunału w sprawie o sygn. akt P 23/07 został ogłoszony w dniu 2 lipca 2008 r. i z tym dniem wszedł on w życie. Od dnia 2 lipca 2008 r. rozpoczął zatem bieg dwunastomiesięczny termin po upływie którego tracą moc art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia o chorobach zawodowych. Utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów nastąpi więc najpóźniej 3 lipca 2009 r.

Trybunał Konstytucyjny uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów wskazał, iż "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

W rozpoznawanej sprawie decyzje organów administracji zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych, które wyrokiem Trybunału zostało uznane za niekonstytucyjne.

Należy zaznaczyć, iż w sytuacji gdy decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 k.p.a.). Termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania wynosi 1 miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału (art. 145a § 2 k.p.a.). W sytuacji kiedy Trybunał orzekł inną niż dzień ogłoszenia orzeczenia, datę utraty mocy obowiązującej przepisu, to termin miesięczny, o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., biegnie od dnia utraty mocy kontrolowanego przepisu. W przypadku orzeczenia Trybunału z 19 czerwca 2008 r. oznacza to, iż termin miesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego rozpocząłby bieg 3 lipca 2009 r.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest to czy w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność rozporządzenia, odraczając jednocześnie termin utraty mocy obowiązującej aktu, sądy mogą odmówić stosowania niekonstytucyjnego aktu czy też winny go dalej stosować. W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, iż w razie stwierdzenia przez Trybunał niezgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP sąd może odmówić zastosowania tego przepisu również w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Sądy mogą wówczas same zadecydować jakie przepisy należy zastosować kierując się dążeniem do zagwarantowania maksymalnego przestrzegania postanowień ustawy zasadniczej. W takich przypadkach należy brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1403/05 (publik. Wokanda nr 5 z 2006 r. poz. 35) oraz Sąd Najwyższy w wyroku z 7 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 125/07 (publik. Lex nr 322105).

Również w piśmiennictwie przyjmuje się pogląd, iż w przypadku określenia przez Trybunał Konstytucyjny innego terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu sądy mają możliwość, w okresie "odroczenia", odmowy stosowania przepisu niekonstytucyjnego. Pogląd taki wyraził Janusz Trzciński w glosie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r. w sprawie o sygn. akt P 10/07 (Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 1 z 2008 r.) oraz Janusz Trzciński i Roman Hauser w "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" (Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2008 r. str. 70 i 85). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach oraz publikacjach.

Zgodnie z treścią art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. W myśl zaś art. 4 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z wymienionych przepisów wynika, iż w konkretnej sprawie sąd nie jest związany aktem wykonawczym. W każdej sprawie sąd bada czy akt wykonawczy jest zgodny z Konstytucją i ustawą. W przypadku stwierdzenia niezgodności takiego aktu z Konstytucją lub ustawą sąd może odmówić jego zastosowania mimo jego obowiązywania. Należy bowiem odróżnić kwestię obowiązywania aktu prawnego od odmowy jego stosowania przez sąd. Kwestia zgodności przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych z Konstytucją została już rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 23/07. Skoro zatem kwestia niekonstytucyjności wymienionego rozporządzenia została już przesądzona orzeczeniem Trybunału, to sąd nie musi uzasadniać przyczyn niekonstytucyjności tego aktu prawnego.

W niniejszej sprawie sąd odmówił zastosowania niezgodnego z Konstytucją RP rozporządzenia o chorobach zawodowych. Sąd wziął przy tym pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów.

Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności sąd uznał, iż w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych mimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. W sytuacji bowiem gdy skarżący cierpi na schorzenie, które nie zostało uznane za chorobę zawodową na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia należy odmówić zastosowania tych przepisów, zaś sprawa dotycząca stwierdzenia czy skarżący cierpi bądź nie na chorobę zawodową powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów, które zostaną uchwalone w zgodzie z Konstytucją RP. Rozpoznanie niniejszej sprawy na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i odsyłanie na drogę ewentualnego wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Pogląd, iż sprawy dotyczące stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia choroby zawodowej nie powinny być rozpoznawane na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych, mimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej tego aktu prawnego, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1435/08 (nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w tym wyroku.

Reasumując sąd odmówił zastosowania w niniejszej sprawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W związku z czym sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja organu administracji I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] (Nr [...]; znak [...]).

Organy administracji prowadząc ponownie postępowanie administracyjne powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

R.A.