Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 269/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 par. 1 pkt 1, art. 7 par. 2, art. 119 par. 2, art. 121 par. 4 i 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 10 listopada 2011 r., wydanym na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 7 § 2, art. 119 § 2 i art. 121 § 1, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) nałożył na J. P. grzywnę w wysokości 18.209 zł - w celu wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [[...]] z dnia 18 kwietnia 2006 r., w terminie do dnia 21 grudnia 2011 r. (rozbiórka budynku gospodarczego o wymiarach 6,95 x 3,43 m, wybudowanego na działce nr [[...]] przy ul. P. w S.).

W uzasadnieniu organ wskazał, że obowiązek rozbiórki wskazanego obiektu wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lutego 2005 r., nr [[...]]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 11 maja 2005 r. Decyzja z dnia 7 lutego 2005 r. jest zatem ostateczna i podlega wykonaniu. Upomnieniem z dnia 8 lipca 2005 r. wezwano zobowiązanego do wykonania obowiązku. Następnie tytułem wykonawczym z dnia 18 kwietnia 2006 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne.

Organ wskazał nadto, że było prowadzone postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o rozbiórce, zakończone decyzją ostateczną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 czerwca 2010 r., który odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 11 maja 2005 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy wskazaną decyzję. Skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została oddalona wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1804/10.

Wysokość grzywny w celu przymuszenia ustalono na podstawie art. 121 § 1, § 4, § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na kwotę 18.209 zł mnożąc 1/5 z powierzchni zabudowy 23,84m² (6,95 m x 3,43 m), z ceną 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2011 r. – 3819zł/m² (zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 sierpnia 2011r. r. w sprawie ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2011 r. ).

W zażaleniu na powyższe postanowienie J. P. wniósł o umorzenie postępowania podając, że dotyczy ono obowiązku rozbiórki budynku w sytuacji, gdy wymagalność tego obowiązku nie jest ostateczna. Organ pozostaje bowiem w bezczynności w sprawie rozpoznania jego wniosku o legalizację budynku.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 2 stycznia 2012 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) i art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji tak co do obowiązków, jak i wysokości nałożonej grzywny. Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu stwierdził, że decyzja nakazująca rozbiórkę stała się ostateczna w dniu 11 maja 2005 r. Zatem skarga do sądu na bezczynność organu w sprawie legalizacji budynku nie może mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Natomiast zgodnie z art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący J. P. wniósł o jego uchylenie, jak również o uchylenie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 listopada 2011 r. Skarżący wskazał, że podejmuje przewidziane prawem kroki kwestionujące obowiązek rozbiórki budynku, gdyż złożył wniosek o jego legalizację, który dotychczas nie został rozpoznany, nadto skarżący wniósł zarzuty i zażalenie w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które również nie zostały dotychczas rozpoznane. Powołując się na powyższe skarżący wskazał, że w tych okolicznościach nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 51/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 stycznia 2012 r., nr [[...]] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego, w punkcie 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 listopada 2011 r., nr [[...]]; w punkcie 2. określił, że postanowienia wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane; w punkcie 3. zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za uzasadnioną, choć nie z przyczyn wskazanych w skardze. Jak zauważył sąd, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają definicji pojęcia "budynek". Z tych względów dla prawidłowej wykładni tego pojęcia użytego w § 5 należy stosować definicje ustawowe zawarte w innych przepisach. W ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w art. 3 pkt 2 ustawodawca wskazał, iż pod pojęciem "budynku" należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Do obiektów budowlanych lub ich części, których rozbiórkę nakazano, a które nie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia nie można stosować przepisu art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten ustanawia sposób obliczania wysokości grzywny, wysokość ta nie jest przez ustawodawcę ograniczona górnymi granicami, jak to przewidziano w innych przypadkach (§ 2 i 3), nie można więc tu dopuścić do stosowania wykładni rozszerzającej. Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek, należy stosować przepisy art. 121 § 2, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wobec powyższego organ powinien w pierwszej kolejności przy nakładaniu grzywny ustalić, czy nakaz dotyczy rozbiórki budynku czy też innego obiektu budowlanego. Sąd ocenił jako wadliwe zaskarżone postanowienie i wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie ustalić, czy obiekt budowlany, którego dotyczy nakaz rozbiórki jest budynkiem, czy też innym obiektem budowlanym i w zależności od dokonanych ustaleń nałoży grzywnę na podstawie właściwych przepisów.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjna wniósł Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zarzucając:

1. obrazę przepisów prawa procesowego co miało wpływ na wynik sprawy - art. 29 § 1 w związku z art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny winien poddać merytorycznej analizie przedmiot zobowiązania wynikającego z egzekwowanej decyzji z pominięciem ustaleń poczynionych przy wydawaniu tej decyzji,

2. obrazę przepisów prawa procesowego co miało istotny wpływ na wynik sprawy - a konkretnie art. 170 i art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny winien poddać merytorycznej analizie przedmiot zobowiązania wynikającego z egzekwowanej decyzji z pominięciem ustaleń poczynionych przy wydawaniu tej decyzji oraz jej późniejszej kontroli przeprowadzonej przez sąd administracyjny.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 25 lutego 2014 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P. wskazał, że rozbiórkę wskazanego obiektu zakończył w dniu 10 sierpnia 2012 r., o czym powiadomił na piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r., w sprawie sygn. akt II OSK 2397/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że przepis art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakłada na organ egzekucyjny powinność zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje dwie podstawowe czynności: ustalenie, czy egzekucja nałożonego obowiązku jest dopuszczalna oraz zbadanie, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do merytorycznego badania treści tytułu wykonawczego, ani też obowiązku podlegającego egzekucji. Nawet przysługujące stronie środki w tym postępowaniu nie mogą prowadzić do zmiany tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, by na etapie stosowania przez organ środka egzekucyjnego, który w niniejszej sprawie polega na wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia, możliwym byłoby weryfikowanie określonej w tytule wykonawczym treści obowiązku. Co prawda art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując wysokość grzywny różnicuje ją w określonych sytuacjach, niemniej jednak powyższa okoliczność nie może stanowić podstawy do dokonywania przez organ egzekucyjny samodzielnych ustaleń odnoszących się wprost do przedmiotu obowiązku podlegającego egzekucji. W niniejszej sprawie, jak wynika z tytułu wykonawczego, obowiązek podlegający egzekucji określony jest jako: "rozbiórka budynku gospodarczego o wymiarach 6,95 x 3,43 m, wybudowanego na działce nr [[...]] przy ul. P. w S.". Wobec tak wyraźnie sformułowanego nakazu nie może budzić wątpliwości jakiego rodzaju zrealizowana inwestycja objęta jest nakazem rozbiórki, a zatem jaki jest przedmiot egzekwowanego obowiązku. Wskazanie, że nakaz dotyczy budynku nie pozwala na poszukiwanie innego określenia przedmiotu obowiązku podlegającego egzekucji, co w konsekwencji mogłoby prowadzić do przyjęcia innych założeń dla określenia wysokości grzywny. NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji będzie zobowiązany uwzględnić powyższe stanowisko, jednocześnie rozważy, jaki wpływ na kontrolowane postępowanie ma powoływana przez skarżącego okoliczność zrealizowania nałożonego nań obowiązku.

W piśmie procesowym z dnia 6 maja 2014 r. (k. 99) skarżący oświadczył, że wobec ostateczności decyzji o nakazie rozbiórki rozebrał przedmiotowy obiekt gospodarczy w dniach 13.07 – 10.08. 2012 r., o czym poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Do pisma procesowego dołączono korespondencje kierowaną do organu pierwszej instancji (k. 100-101).

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W niniejszej sprawie istotne znaczenia ma też dla wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wynikający z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie należy rozumieć osąd o pewnej wartości, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do wydania takiej, a nie innej decyzji.

Ponadto stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonego postanowienia oraz będąc związanym oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2397/12, orzekający w niniejszej sprawie sąd stwierdził, że rozstrzygający sprawę organ nie naruszył prawa. Skarga podlegała zatem oddaleniu jako bezzasadna.

Sąd zaznacza również, że kontrola legalności prowadzona jest w stanie faktycznym i prawnym z daty skarżonego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 7 § 2, art. 119 § 2 i art. 121 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1594, ze zm.), wobec czego sąd uwzględnia brzmienie jej przepisów z daty zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pozostaje w niniejszej sprawie poza sporem, że decyzja o rozbiórce przedmiotowego obiektu budowlanego wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 7 lutego 2005 r. i utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego decyzją z dnia 11 maja 2005 r. jest ostateczna. Zainicjowane przez skarżącego postępowanie nadzwyczajne wznowieniowe zostało zakończone decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 sierpnia 2010 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji o rozbiórce, a skarga J. P. na tę decyzję oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1804/10. Jak wynika z dalszych prawidłowych ustaleń organu egzekucyjnego drugiej instancji, potwierdzonych materiałem dowodowym znajdującym się w aktach administracyjnych, niekwestionowanym przez skarżącego, organ pierwszej instancji stwierdzając, że obowiązek nie został wykonany wszczął postępowanie egzekucyjne poprzedzając je upomnieniem skierowanym do J. P. w dniu 8 lipca 2005 r. (odebranym w dniu 13 lipca 2005 r.), a następnie doręczając zobowiązanemu w dniu 24 kwietnia 2006 r. tytuł wykonawczy. Treść obowiązku w tytule wykonawczym o brzmieniu "rozbiórka budynku gospodarczego o wymiarach 6,95 x 3,43 m, wybudowanego na działce nr [[...]] przy ul. P. w S." odpowiada treści z decyzji nakazującej rozbiórkę, z dnia 7 lutego 2005 r. nr [[...]], wskazanej w tytule jako podstawa obowiązku.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wiążącym w niniejszej sprawie, przepis art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakłada na organ egzekucyjny powinność zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje dwie podstawowe czynności: ustalenie, czy egzekucja nałożonego obowiązku jest dopuszczalna oraz zbadanie, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do merytorycznego badania treści tytułu wykonawczego, ani też obowiązku podlegającego egzekucji. Nawet przysługujące stronie środki w tym postępowaniu nie mogą prowadzić do zmiany tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę postępowania egzekucyjnego. Oznacza to brak możliwości weryfikowania określonego w tytule wykonawczym obowiązku na etapie stosowania przez organ środka egzekucyjnego, który w niniejszej sprawie polega na wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia.

Rozważając niniejszą sprawę na nowo w całości należy wskazać, że egzekucję administracyjną można wszcząć, jeżeli wierzyciel (w niniejszej sprawie będący jednocześnie organem egzekucyjnym - art. 5 § 1 pkt 1 ustawy), po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (art. 15 § 1 ustawy). Niewykonanie dobrowolne obowiązku uprawnia następnie organ egzekucyjny do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 26 § 4 ustawy). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 ustawy).

W świetle prawidłowych ustaleń organu egzekucyjnego, zasadność prowadzenia egzekucji przeciwko skarżącemu jako podmiotowi zobowiązanemu do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie może zatem budzić wątpliwości.

Stosownie do treści art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przypadku obowiązku o charakterze niepieniężnym, jakim jest nakaz rozbiórki, stosownie do treści art. 1a pkt 12 lit. b tej ustawy występuje możliwość zastosowania dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia i wykonania zastępczego. Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 ustawy (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 ustawy (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu egzekucyjnego zastosowania wobec zobowiązanego środka o takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.

W niniejszej sprawie organy egzekucyjne obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanych. Dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia winien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku przewidzianego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nadto, zgodnie z art. 126 tej ustawy, uiszczona lub ściągnięta grzywna może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w części lub całości. Unormowania te wskazują, że środek egzekucyjny w postaci grzywny jest, co do zasady, środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego. W przypadku zastosowania tego drugiego środka, zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje bowiem, zgodnie z art. 127 i 133 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obciążony pełnymi kosztami wykonania zastępczego. Należy także zaznaczyć, że zastosowany w niniejszym postępowaniu środek egzekucyjny jest z istoty swojej przymuszający a nie zaspokajający, nie mając charakteru sankcji karnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 49/06, LEX nr 355305).

Stosownie do treści art. 122 § 1 grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. Według § 2 postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Analizując w aspekcie spełnienia wymogów nałożonych przytoczonym przepisem postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 listopada 2011 r. sąd stwierdził, że w pełni odpowiada ono prawu, w szczególności zawiera termin wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, wzywając do jego wykonania informuje o zagrożeniu orzeczenia wykonania zastępczego, nadto do postanowienia dołączono tytuł wykonawczy nr [[...]].

Przechodząc następnie do oceny prawidłowości postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w aspekcie treści art. 124 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odwołać się trzeba do treści stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięć - § 4 i 5 tego przepisu, ponieważ przedmiotem nakazu rozbiórki, co wprost wynika z tytułu wykonawczego, jest budynek gospodarczy o określonych wymiarach.

Zgodnie z art. 124 § 4 jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Według § 5 wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku (podkreślenie sądu) lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.

Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku wynosi 23,84 m, co stanowi iloczyn 6,95 x 3,43 m (wymiary budynku podane w tytule wykonawczym). Natomiast cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2011 r. (obowiązująca w dniu skarżonego rozstrzygnięcia), obwieszczona komunikatem Prezesa Głównego Statystycznego z dnia 25 sierpnia 2011 r. (Dz. Urz. GUS nr 9, poz. 41) wynosiła 3 819 zł. Tym samym wyliczenie grzywny w celu przymuszenia w wysokości 18 209 zł jako iloczynu 23,84 m2 x 3 819 x 1/5 odpowiada wymogom określonym w art. 124 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z przedstawionych względów sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, organy procedowały w niniejszej sprawie prawidłowo, nienaruszając wskazanych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Natomiast zarzut przedwczesności postępowania egzekucyjnego jest całkowicie chybiony, ponieważ nie budzi wątpliwości fakt, że w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o rozbiórce spornego budynku gospodarczego, uprawniająca organy egzekucyjne do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, wobec uchylania się zobowiązanego do wykonania przedmiotowego obowiązku. Kwestia wniosku o legalizację pozostawała w tej sytuacji obojętna prawnie. Zgłoszony zaś wraz zażaleniem zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego został uznany za bezzasadny postanowieniem z dnia 24 listopada 2011 r.

Odnosząc się natomiast do przywoływanego przez stronę skarżącą wykonania obowiązku rozbiórki (w okresie lipca - sierpnia 2012 r.) sąd stwierdza, że okoliczność ta, nawet jeśli miała miejsce, nie miała znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż nastąpiła po wydaniu przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia. Ocena legalności rozstrzygnięcia, jak to już zostało wspomniane, dotyczy stanu faktycznego i prawnego z dnia podjęcia zaskarżonego postanowienia. Na dzień 2 stycznia 2012 r. stan faktyczny przedstawiał się tak, że skarżący nie wykonał obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, wystawionego na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę. Sam zresztą przyznaje, że budynek gospodarczy rozebrany został po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 51/12 (uchylonego następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2014 r.).

Niemniej wyjaśniając tę kwestię sąd orzekający w niniejszej sprawie ponownie zwraca uwagę skarżącemu na przepisy art. 125 i art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 125 § 1 w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. § 2. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie.

Stosownie zaś do treści art. 126 tej ustawy na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75 % lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia.

Oznacza to, że wniosek o umorzenie grzywny na skutek wykonania obowiązku, o ile wystąpiły warunki określone tym przepisem, jak i wniosek o zwrot uiszczonej bądź ściągniętej grzywny składa się do organu egzekucyjnego, który ocenia, czy nastąpiły warunki do umorzenia grzywny lub jej zwrotu. Sąd nie ma takiego obowiązku, gdyż nie mieści się to w granicach rozpoznawanej sprawy. Na marginesie można tylko zauważyć, że organ nadzoru budowlanego podjął czynności sprawdzające wykonanie obowiązku rozbiórki, co wynika z pisma skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 14 sierpnia 2012 r. (zob. k. 100), niemniej istnieją wątpliwości co do tego, czy w istocie rozbiórka ta została wykonana według zalecenia organu.

Natomiast wniosków, o których mowa w art. 125 i 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie kieruje się do sądu administracyjnego, gdyż zakres kognicji tego sądu nie przewiduje zastępowania organów administracji publicznej w wydawaniu rozstrzygnięć w sprawach administracyjnych.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.