Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 921/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo, art. 15zzzh, art. 31zy
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 2 pkt 18, art. 2-6 załącznika I
law: Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] stycznia do [...] stycznia 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

[...] sp. z o.o. w [...] wnioskiem z [...] lutego 2021 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za styczeń 2020 r. w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących 30 listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu zaznaczając, że:

- prowadzi jako przeważającą działalność wg PKD o kodzie 5510Z,

- jest średnim przedsiębiorcą w rozumieniu definicji określonej w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz UE L 187 z 26.06.2014 r., str. 1, ze zm.),

- jest powiązana z innymi przedsiębiorcami zgodnie z zał. I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014,

- wg stanu na dzień [...] grudnia 2019 r. wysokość jej niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego i jednocześnie nie spełniała kryteriów kwalifikujących jej do objęcia postępowaniem upadłościowym,

- otrzymała pomoc na ratowanie, która nie została spłacona lub pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacji,

- jest spółką z o.o., w stosunku do której Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego, przedsiębiorstwo państwowe lub jednoosobowa spółka Skarbu Państwa są podmiotami, które posiadają uprawnienia takie, jak przedsiębiorcy dominujący w rozumieniu ustawy z dnia [...] lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50. poz. 331 ze zm.).

ZUS I Oddział w [...] wezwał wnioskodawcę do wypełnienia oświadczenia dot. sytuacji ekonomicznej przez grupę podmiotów powiązanych z przedsiębiorstwem. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył oświadczenie, zgodnie z którym [...] sp. z o.o. w [...] jednostka gospodarcza (grupa wszystkich podmiotów powiązanych z przedsiębiorstwem), w skład której wchodzi to przedsiębiorstwo, nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) oraz § 19 i § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z po. 371, dalej: rozporządzenie z 26 lutego 2021 r. i art. 83 ust. 1 art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: usus), odmówił [...] sp. z o.o. z s. [...] prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społecznej, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 stycznia do [...] stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał przepisy § 17 ww. rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152, dalej: rozporządzenie z 19 stycznia 2021 r.). Stwierdził, że Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się na dzień 31 grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 organ uznał, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi m.in. przesłanka - w przypadku sp. z o.o. wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. [...] sp. z o.o. we wniosku z [...] lutego 2021 r. w części II.4.A zaznaczyła odpowiedź "tak" i dlatego należało odmówić jej zwolnienia z opłacania należności, gdyż przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji.

[...] sp. z o.o. nie skorzystała z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniosła skargę na powyższą decyzję ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 77 § 1 Kpa przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie sytuacji ekonomicznej skarżącej i jej stanu majątkowego na koniec grudnia 2019 r., z uwzględnieniem przejęcia skarżącej przez nowego właściciela pod koniec 2015 r. oraz poczynionych przez skarżącą nakładów inwestycyjnych;

2. sekcji 3.1 pkt 22 Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) w zw. z art.2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 poprzez niewłaściwe uznanie, że skarżąca kwalifikuje się jako przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji,

3. art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. w zw. z § 17 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. poprzez odmowę zwolnienia skarżącej z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 do 31 stycznia 2021 r. w sytuacji, gdy skarżąca spełniła przesłanki pozwalające na skorzystanie z pomocy publicznej mającej na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce w kontekście trwającej epidemii COVID-19.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że spółka we wniosku podała, że wg stanu na dzień [...] grudnia 2019 r. znajdowała się trudnej sytuacji. Nadto wskazano, że pkt 6 Trzeciej Zmiany Komunikatu Komisji z [...] czerwca 2020 r. wskazuje na rozszerzenie tymczasowych ram środków pomocy państwa na mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu [...] grudnia 2019 r. zaliczałyby się do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Spółka zaś do takich przedsiębiorstw nie należy.

Na rozprawie sądowej [...] listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymując stanowisko zaprezentowane w skardze odwołała się do wydanego w sprawie spółki wyroku tutejszego Sądu z [...] października 2021 r. Zwróciła uwagę, że w rozpatrywanej sprawie organ nie dokonał analizy, czy spółka spełnia kryteria zakwalifikowania jej do małych, średnich lub mikroprzedsiębiorstw, nie zbadał jej sytuacji finansowej, w odniesieniu do znowelizowanego Komunikatu obowiązującego od [...] czerwca 2020 r. Pełnomocnik skarżącej wniósł również o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę jako zasadną należało uwzględnić. W ocenie Sądu ZUS dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że z uwagi, iż spółka [...] wniosek o przyznanie przedmiotowego zwolnienia złożyła [...] lutego 2021 r., a więc przed [...] lutego 2021 r. będących dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia [...] lutego 2021 r., na mocy przepisu przejściowego - § 17 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. - zastosowanie w sprawie znalazły przepisy rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r.

Przepis § 17 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. określał bowiem, że do wniosków złożonych na podstawie § 1 ust. 1, § 4 ust. 1, § 7 ust. 1 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i nierozpatrzonych stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem terminu przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych, do którego stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 10 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2021 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. albo za okres od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) [...], [...], [...], [...], [...],

2) [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r.

Ostatnio powołany przepis wskazuje, że przedmiotowych zwolnień dokonuje się na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału rozporządzenia. W konsekwencji, do spraw zwolnień z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] stycznia do [...] stycznia 2021 r. zastosowanie znajduje przepis art. 15zzzh ustawy COVID-19, określający w pkt 1), że wsparcie o którym mowa m.in. w 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Innymi słowy, skoro na mocy § 10 rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] stycznia do [...] stycznia 2021 r. znajdują zastosowanie zasady określone w art. 31zo ustawy COVID-19, a wsparcie określone w art. 31zo ustawy COVID-19 uznawane jest, na mocy art. 15zzzh tej ustawy, za pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, wsparcie to powinno być zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa (...).

W ten sposób krajowy prawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tyt. składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 TFUE, zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W rezultacie konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej lub aktami wykonawczymi (jak ww. rozporządzenie z 19.01.2021 r.), zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, jak i dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Wspomniany Komunikat Komisji z uwagi na trwającą od marca 2020 r. epidemię COVID-19 ulegał kilkukrotnie zmianom. Tak w dacie złożenia wniosku w niniejszej sprawie (11.02.2021 r.), w terminie do jego złożenia (31.03.2021 r.), jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji ([...]04.2021 r.) obowiązywał Komunikat w brzmieniu uwzględniającym pięć zmian. Ostatnia, Piąta Zmiana Komunikatu weszła w życie 28 stycznia 2021 r. W sekcji 3. dotyczącej "Tymczasowych środków pomocy państwa" Komunikat ustalił (pkt 22), że Komisja uzna pomoc państwa zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, o ile spełnione zostaną wszystkie wymienione poniżej warunki:

a. łączna kwota pomocy nie przekracza 1,8 mln EUR na przedsiębiorstwo. Pomoc można przyznawać w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych i korzystnych warunków płatności bądź w innych formach, takich jak zaliczki zwrotne, gwarancje, pożyczki i kapitał własny, pod warunkiem że łączna wartość nominalna takich środków pozostanie poniżej całkowitego pułapu wynoszącego 1,8 mln EUR na przedsiębiorstwo; wszystkie dane liczbowe muszą zostać podane w kwotach brutto, tj. przed odliczeniem podatków lub innych opłat;

b. pomoc jest przyznawana na podstawie programów pomocy posiadających szacowany budżet;

c. pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu [...] grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych);

ca. w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu [...] grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację;

d. pomoc przyznaje się nie później niż dnia [...] grudnia 2021 r.;

e. pomoc przyznana przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych uwarunkowana jest jej nieprzeniesieniem w części lub w całości na producentów surowców i nie jest ustalana na podstawie ceny lub ilości produktów wprowadzonych do obrotu przez zainteresowane przedsiębiorstwa lub zakupionych od producentów surowców, chyba że w tym ostatnim przypadku produkty te albo nie zostały wprowadzone do obrotu, albo zostały wykorzystane do celów niespożywczych, takich jak destylacja, metanizacja lub kompostowanie przez dane przedsiębiorstwa.

Komisja (UE) jednolicie dla wszystkich państw członkowskich ustaliła zatem, że dopuszczalne jest tymczasowe udzielanie pomocy publicznej przez poszczególne państwa członkowskie do określonej kwoty, na podstawie programów posiadających szacowany budżet, jak i - co do zasady - przedsiębiorstwom, które w dniu [...] grudnia 2019 r. nie znajdowały się już w trudnej sytuacji w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych tj. zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Jako wyjątek (tzw. "odstępstwa") od braku zgody udzielania pomocy publicznej przedsiębiorstwom znajdującym się przed epidemią COVID-19 (wg stanu na dzień 31.12.2019r.) w trudnej sytuacji Komisja, Trzecią Zmianą Komunikatu obowiązującą od 29 czerwca 2020 r., objęła mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, lecz pod pewnymi (lit. ca) warunkami.

Zgodnie natomiast z definicją zawartą w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Przywołanym powyżej przepisom Komunikatu Komisji i rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 odpowiada treść formularza wniosku [...] o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od [...] stycznia do [...] stycznia 2021 r. Formularz wniosku zawiera bowiem rubrykę dotyczącą wielkości podmiotu ubiegającego się o pomoc publiczną, rubrykę pozwalającą ustalić, czy podmiot, któremu ma być udzielona pomoc, jest powiązany z innymi przedsiębiorcami zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, rubrykę obejmującą datę utworzenia podmiotu, a także kolejne rubryki dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka we wniosku z [...] lutego 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności, zaznaczyła TAK w części II pkt 2 - podmiot, któremu ma być udzielona pomoc jest powiązany z innymi przedsiębiorcami zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. ZUS pomimo, iż wezwał skarżącą do złożenia oświadczenia o sytuacji ekonomicznej przez grupę podmiotów powiązanych z przedsiębiorstwem, zagadnienia tego nie zbadał. Prawa do przedmiotowego zwolnienia odmówił zaś z tego powodu, że [...] sp. z o.o. we wniosku w części II.4.A zaznaczył odpowiedź "tak" na pytanie: "czy na dzień 31 grudnia 2019 r. w przypadku (...) sp. z o.o. (...) wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego".

Zdaniem Sądu ocenę, czy wnioskująca spółka wg stanu na dzień [...] grudnia 2021r. znajdowała się w trudnej sytuacji powinno poprzedzić ustalenie organu, z jakiego rodzaju przedsiębiorcą ma do czynienia w rozumieniu przepisów załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Zapis sekcji 3 pkt 22 ww. Komunikatu Komisji dopuszczał bowiem – jak już wspomniano - odstępstwo od wyjątku niedopuszczalności objęcia wsparciem mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu [...] grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod pewnymi warunkami.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 zał. I do rozporządzenia nr 651/2014 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR (art. 2 ust. 1 ww. zał.). W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów EUR (art. 2 ust. 2 zał.). W kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 milionów EUR (art. 2 ust. 3 zał.).

Biorąc pod uwagę, że skarżąca podała we wniosku, iż jest przedsiębiorstwem powiązanym z innym przedsiębiorstwem, a w uzupełnieniu wyjaśniła, że podmiotem powiązanym jest [...] sp. z o.o., obowiązkiem ZUS było ustalenie, czy wnioskodawca jest mikroprzedsiębiorcą lub małym przedsiębiorcą w świetle przepisów załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014. Konsekwencją pozytywnych ustaleń w tym zakresie – przy założeniu, że spełnione zostały kolejne warunki określone w sekcji 3.22 Komunikatu - byłaby możność przyznania przedmiotowego zwolnienia.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 "przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy.

Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane.

Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych.

Przepis art. 6 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 określa, w jaki sposób ustala się dane przedsiębiorstwa celem stwierdzenia, z jakim rodzajem przedsiębiorstwa mamy do czynienia. I tak w ust. 2 tego artykułu wskazuje się, że w przypadku przedsiębiorstwa mającego przedsiębiorstwo partnerskie lub przedsiębiorstwa powiązane dane, w tym dane dotyczące liczby personelu, określa się na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa lub, jeżeli istnieją, skonsolidowanego sprawozdania finansowego danego przedsiębiorstwa lub skonsolidowanego sprawozdania finansowego innego przedsiębiorstwa, w którym ujęte jest dane przedsiębiorstwo. Dane te uzupełnia się danymi każdego przedsiębiorstwa, które jest bezpośrednio lub pośrednio powiązane z danym przedsiębiorstwem, jeśli dane te nie zostały podane wcześniej w ramach skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Biorąc pod uwagę powyższe regulacje stwierdzić należy, iż ZUS nie ustalił, czy skarżąca jest przedsiębiorstwem powiązanym z [...] sp. z o.o. i czy można ją uznać za mikro lub małego przedsiębiorcę. Obowiązkiem ZUS, w kontekście podanego we wniosku powiązania skarżącej spółki z innym przedsiębiorcą, powinna być ocena na podstawie zgromadzonych dokumentów kadrowo-finansowych, czy skarżąca jest mikro lub małym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Brak ustaleń w tym zakresie świadczy o naruszeniu przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 180 Kpa oraz art. 123 usus, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 Kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Ponadto, podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 Kpa, w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1352/18, dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 Kpa - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 maja 2018 r. , sygn. II SA/Bd 405/18, dostępny j.w.).

W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Decyzja nie posiada prawidłowego uzasadnienia faktycznego świadczącego o tym, że organ rzetelnie i wyczerpująco zbadał omawianą kwestię powiązania skarżącej spółki ze spółką [...] sp. z o.o. ZUS w istocie za jedyną podstawę odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uznał fakt, iż podmiot, któremu miałaby zostać udzielona pomoc, według niezweryfikowanego przez organ oświadczenia skarżącej, pozostawał na dzień [...] grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ podjął próbę uzupełnienia informacji podanych we wniosku o dane dotyczące podmiotu powiązanego i grupy wszystkich podmiotów, lecz nie uzyskał żadnych dokumentów źródłowych, poza oświadczeniem Prezesa Zarządu skarżącej spółki, że "jednostka gospodarcza (grupa wszystkich podmiotów powiązanych z przedsiębiorstwem), w skład której wchodzi to przedsiębiorstwo, nie znajduje się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/214.

W tej sytuacji – biorąc pod uwagę, że status skarżącej spółki należało badać w powiązaniu z ww. przedsiębiorcą [...] sp. z o.o. – nie sposób uznać, że ZUS wykazał, by ziściła się negatywna przesłanka – pozostawania skarżącej spółki na dzień [...] grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji. W świetle przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 oraz Komunikatu Komisji organ byłby uprawniony odmówić skarżącej spółce wnioskowanego zwolnienia, jeżeliby stwierdził po pierwsze, że skarżąca w powiązaniu z ww. spółką nie jest mikro lub małym przedsiębiorcą, a po wtóre, że znajdowała się wg stanu na dzień [...] grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji. Przy czym zgodnie z powołanym przepisami rozporządzenia Komisji (UE) badanie sytuacji ekonomicznej powinno dotyczyć wnioskodawcy oraz grupy podmiotów z nim powiązanych jako całość (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2021 r., sygn. V SA/Wa 341/21, dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). ZUS w rozpoznawanej sprawie nie badał ani sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, ani podmiotu z nim powiązanego jako całość.

W tym stanie sprawy Sąd podziela zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa poprzez niezbadanie i niewyjaśnienie statusu skarżącej spółki, sytuacji ekonomicznej skarżącej i podmiotu z nią powiązanego, a także zignorowanie wymogu poinformowania strony przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W kontekście stwierdzonych wyżej uchybień procesowych Sąd za przedwczesne uznaje zarzuty skargi naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego – sekcji 3.1 pkt 22 Komunikatu Komisji w zw. z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 oraz przepisów art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. i § 17 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. Dopiero zbadanie, po zebraniu stosownych dowodów (dokumentacji finansowo-kadrowej, względnie precyzyjnych oświadczeń strony skarżącej) może pozwolić organowi na ustalenie, czy skarżąca kwalifikuje się do zwolnienia z opłacania składek za okres od [...] do [...] stycznia 2021 r.

Sąd sygnalizuje, że organ nie odniósł się też do oświadczenia strony, że w stosunku do niej jako sp. z o.o. Skarb Państwa, jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego, przedsiębiorstwo państwowe lub jednoosobowa spółka Skarbu Państwa są podmiotami, które posiadają uprawnienia takie, jak przedsiębiorcy dominujący w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za małe lub średnie przedsiębiorstwo, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ publiczny. Również zatem i ta okoliczność wymaga wyjaśnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Nie przesądzając na obecnym etapie, czy skarżącej powinno się przyznać prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 do [...] stycznia 2021 r., ponownie rozpoznając sprawę ZUS dokona ustaleń w omówionym zakresie, uwzględniwszy ocenę prawną, wytyczne Sądu wynikające z treści niniejszego uzasadnienia i da temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt I. sentencji wyroku.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego, na który składają się suma kwot [...]zł - wynagrodzenia pełnomocnika – [...] zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.