Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1312/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny.

Naczelnik Dzielnicy W. decyzją z dnia [...] marca 1978 r.

nr [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną przy ul. [...], o pow. [...] m2, będącą współwłasnością J. S., L. W. i E. S. (obecnie C.), z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], zgodnie z decyzją lokalizacyjną Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu W. o lokalizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...] czerwca 1974 r.

Obecnie nieruchomość wywłaszczona ww. decyzją odpowiada działkom ewidencyjnym:

- nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2,

- nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2,

- nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2,

- części działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.

Działka ewidencyjna nr [...] jest własnością W. na mocy decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r.

Wnioskiem z dnia 3 grudnia 1990 roku L. W. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - jako nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia.

Mając na uwadze uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03, zgodnie z którą sprawy o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, które są własnością miasta, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa - Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 roku wyznaczył z urzędu Starostę [...] jako organ właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy.

W dniu 25 maja 2005 roku w/w wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został uzupełniony przez E. C. i C. S. (spadkobiercę J. S.).

Następnie pismem z dnia [...] lipca 2009 roku skarżący złożyli wniosek dotyczący rozdzielenia przedmiotowego postępowania poprzez wydanie odrębnej decyzji dla działki ewidencyjnej nr [...].

Stosownie do w/w wniosku organ wydał decyzję częściową dotyczącą tylko ww. działki, ustalając jednocześnie, że w zakresie dotyczącym działek ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...] zostanie wydana odrębna decyzja.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, na rzecz E. C., L. W. oraz C. S. (spadkobiercy J. S.) - jako niewykorzystanej na cel wywłaszczenia. Jednocześnie zobowiązał ich do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł.

Starosta stwierdził, że w myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo,

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Ustalił, iż cel wywłaszczenia ww. nieruchomości został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego [...] w W. - zgodnie z decyzją lokalizacyjną Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu W. o lokalizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...] czerwca 1974 r.

Jak wynika z Kompleksowych Wytycznych Urbanistycznych, stanowiących integralną część decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1974r. o lokalizacji inwestycji - program inwestycji obejmował zabudowę mieszkaniową wielorodzinną na około [...] m2 p. u. z ośrodkiem usługowym II stopnia i usług podstawowych dla około [...] mieszkańców. Usługi I stopnia dla poszczególnych osiedli miały występować częściowo jako koncentracje lokalne, bądź miały być włączone w ośrodek II stopnia, względnie umieszczone w parterach budynków mieszkalnych. Zarówno z ustaleń ogólnych obowiązujących dla osiedli [...] i [...], jak również z ustaleń szczegółowych zawartych w Kompleksowych Wytycznych Urbanistycznych wynika, iż [...] przeznaczone są pod zabudowę wielorodzinną, wysoką, wraz z pełnym programem usług, wobec czego cała istniejąca zabudowa, z wyjątkiem budynku szkoły, ulec miała likwidacji.

Podczas oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych w dniu 12 maja 2008 r. stwierdzono, iż działka nr [...] z obrębu [...] jest ogrodzona. Na działce posadowiony jest budynek mieszkalny, który znajdował się na działce w dniu wywłaszczenia. Pozostała część stanowi teren zielony, porośnięty starodrzewem. Nieruchomość nie jest obecnie wykorzystywana.

W związku z tym Starosta uznał, że na przedmiotowej nieruchomości (działce nr [...]) od dnia 15 marca 1978 r. nie była podejmowana żadna inwestycja. Zaś dowodem niepodjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości od momentu wywłaszczenia jest w szczególności istnienie budynku mieszkalnego, co wskazuje jednoznacznie na zaniechanie przez uprawnione podmioty działań likwidacyjnych na tej działce. Zatem działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia - istnieje więc podstawa do uznania, iż przesłanka "zbędności" nastąpiła w przedmiotowej sprawie.

Dnia 5 czerwca 2009 roku rzeczoznawca majątkowy M. S. wykonała operat szacunkowy określający wartość rynkową nieruchomości według stanu na dzień wywłaszczenia na kwotę [...] zł oraz według stanu na dzień sporządzenia wyceny na kwotę [...] zł. Zatem wartość nieruchomości zmniejszyła się o kwotę [...] zł - gdyż po wywłaszczeniu stan techniczny budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości ulegał stopniowemu pogorszeniu wynikającemu z nie użytkowania budynku. Natomiast wartość zwaloryzowanego odszkodowania ustaliła na kwotę [...] zł – która to kwota nie przekracza 50% aktualnej, rynkowej wartości przedmiotowej działki. Zgodnie z art. 140 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami wobec zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie pomniejsza się o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. W tym przypadku zwaloryzowane odszkodowanie zostało pomniejszone o kwotę równą różnicy wartości określonej w przedmiotowym operacie szacunkowym, na dzień zwrotu tj. o kwotę [...] zł - wobec powyższego całkowita wartość odszkodowania podlegająca zwrotowi na rzecz miasta W. wynosi [...] zł.

Od decyzji tej odwołanie złożył Prezydent W. – wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji.

Stwierdził, że z definicji art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami należy wywieść wniosek, że dla postępowania o zwrot nieruchomości nie ma znaczenia obecne wykorzystanie nieruchomości, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Przedmiotowa nieruchomość została w pełni zagospodarowana Na działkach objętych decyzją wywłaszczeniową zrealizowane zostało budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne, a stan prawny nieruchomości uregulowany jest na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z wpisem do księgi wieczystej. Działka ewidencyjna nr [...] stanowiła nieruchomość zabudowaną budynkiem - który ze względu na dobry stan techniczny - nie został przeznaczony do rozbiórki lecz do adaptacji stałej na cele niemieszkalne. Na wniosek Z-cy Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] listopada 1979 r. Prezydent Miasta W. przeznaczył przedmiotowy budynek przy ul. [...] na cele oświatowe. Takie zadysponowanie obiektem częściowo pomogło rozwiązać problem braku miejsc w placówkach szkolno-przedszkolnych. Funkcję oświatową (przedszkole i świetlica szkoły nr [...] budynek spełniał do [...] r. W tym czasie Miasto W. reprezentowane przez Burmistrza Dzielnicy B., ze względu na rosnące potrzeby w zakresie zapewnienia miejsc w placówkach szkolno - przedszkolnych, zadecydowało o konieczności rozbudowy obiektu. Planowana inwestycja została wstrzymana do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości. Przedstawione argumenty stanowią przesłankę do stwierdzenia, iż cel wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego wraz z pełnym programem usług został zrealizowany. Na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot i decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] zrealizowano infrastrukturę towarzyszącą budynkom mieszkalnym wielorodzinnym. Placówka oświatowa stanowi element osiedla mieszkaniowego, a jej lokalizacja jest zgodna z rosnącymi potrzebami mieszkańców.

W związku z powyższym, nie można uznać za zbędną nieruchomość, która została wykorzystana w celu prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Za infrastrukturę niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się między innymi: ciągi komunikacyjne, parkingi, pawilony handlowo – usługowe, szkoły, boiska i przedszkola. Stanowisko takie zostało też zaprezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dodał, że organ prowadzący postępowanie - oceniając przesłanki wynikające z art. 137 powołanej ustawy - nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego w przedmiocie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ponadto organ orzekł o zwrocie na rzecz miasta W. należności stanowiącej zwaloryzowana kwotę odszkodowania w wysokości [...] zł – która budzi duże wątpliwości. Prezydent nie miał możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym przez Starostę [...], w tym z operatem wykonanym przez M. S. - a więc pozbawiony został możliwości zakwestionowania, ustalonej w operacie, rażąco niskiej kwoty odszkodowania.

Poza tym organ orzekający nie odniósł się do sprawy przydzielonych mieszkań spółdzielczych mieszkańcom budynku zlokalizowanego na wywłaszczonej nieruchomości.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...].

Wojewoda stwierdził, że podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, bowiem zbędność nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. Dlatego też w postępowaniu o zwrot nieruchomości konieczne jest jednoznaczne ustalenie rzeczywistego celu wywłaszczenia, bowiem dopiero wtedy możliwe stanie się badanie przez organ prowadzący postępowanie, czy cel ten został zrealizowany, w aspekcie jego zgodności z celem na jaki nieruchomość została przejęta. Ustalenie celu wywłaszczenia, co do zasady, następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej. Jednak w sytuacji, gdy cel ten został podany w sposób ogólnikowy, nieprecyzyjny lub bardzo generalny, organ orzekający zobowiązany jest precyzyjnie ustalić cel wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowany na konkretnej nieruchomości.

Z treści decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż nieruchomość o pow. [...] m2 wywłaszczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] -zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] czerwca 1974r.

Wobec tak ogólnie określonego celu nabycia nieruchomości konieczne było ustalenie, jakie było przeznaczenie (w ramach tej inwestycji) działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. W tym celu należało dokonać analizy decyzji lokalizacyjnej oraz planów realizacji inwestycji i skonfrontować zapisy zawarte w tych dokumentach z rzeczywistym wykorzystaniem terenu.

Wojewoda podniósł, iż nie zdołano w sposób jednoznaczny ustalić, jakie było - w ramach inwestycji osiedla mieszkaniowego [...] - przeznaczenie działki nr [...] z obrębu [...]. Z ustaleń szczegółowych zawartych w Kompleksowych Wytycznych Urbanistycznych wynika, iż [...] przeznaczone są pod zabudowę wielorodzinną, wysoką, wraz z pełnym programem usług, wobec czego cała istniejąca zabudowa, z wyjątkiem budynku szkoły, ulec miała likwidacji. Znajdująca się w aktach sprawy czarno - biała kopia planu realizacyjnego nie pozwala na odczytanie, jak miała być zagospodarowana działka nr [...], ani też czy budynek, który się na niej znajduje, przeznaczony był do rozbiórki, bowiem w legendzie oznaczenie budynków do rozbiórki i budynków do adaptacji jest takie samo. Jednakże w piśmie z dnia 11 sierpnia 1983 r. [...] Dyrekcja Inwestycji Spółdzielczych poinformowała, iż ze względu na dobry stan techniczny, w zatwierdzonym w dniu [...] lutego 1977r. planie realizacyjnym osiedla budynek przeznaczono do adaptacji stałej, a następnie Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu W. decyzją z dnia [...] września 1978 r. budynek przy ul. [...] przeznaczył do adaptacji stałej na klub osiedlowy. Zaś na wniosek Z-cy Naczelnika Dzielnicy W. Prezydent W. pismem z dnia 18 stycznia 1980 r. przeznaczył budynek przy ul. [...] na przedszkole po dokonaniu adaptacji. Następnie, jak wynika z pisma Urzędu Gminy W. z dnia 15 października 1996 r. budynek na działce nr [...] wykorzystywany był jako świetlica szkoły nr [...]. Natomiast z pisma Urzędu Gminy W. z dnia [...] lipca 1997 r. oraz z dnia 27 czerwca 1999r. wynika, iż w znajdującym się na przedmiotowej działce nr [...] budynku od kilku lat mieściła się "filia" [...], tzn. [...] oraz pomieszczenie przystosowane do zajęć oddziałów [...]. W piśmie tym wspomniano również, że przewiduje się dalszą rozbudowę obiektu szkolnego poprzez włączenie istniejącego budynku do kompleksu budynków szkolnych.

W związku z tym Wojewoda stwierdził, że niezależnie od tego, czy budynek przeznaczony był do likwidacji, czy też do adaptacji, nie można uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Dodał, że nawet przyjmując, iż budynek przeznaczono do adaptacji stałej, na klub osiedlowy, a następnie na filię szkoły i przedszkole, to jednak należy podkreślić, iż adaptacja wymaga dokonania w budynku oraz na całej nieruchomości (działce nr [...]) określonych robót. Natomiast ze sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego wynika, że przez większość czasu po wywłaszczeniu budynek stał nie użytkowany. Z porównania stanu technicznego budynku z dnia 15 marca 1978 r. oraz z dnia 2 czerwca 2009 r. wynika, iż w budynku wymieniono rynny i rury spustowe ze stalowych na [...]; poza tym od wywłaszczenia nie wykonano żadnych robót adaptacyjnych. Ściany nie były odnawiane przez ok. 20 lat, posadzki w pomieszczeniach mieszkalnych, okna i drzwi balkonowe od czasu wywłaszczenia nie były konserwowane.

Z powyższego wynika, iż na działce nie podjęte zostały żadne działania wskazujące na realizację celu wywłaszczenia. Budynek mieszkalny stojący na nieruchomości nie został ani rozebrany, ani zmodernizowany. Nie podjęto żadnych prac świadczących o zrealizowaniu na działce inwestycji uzasadniającej pozbawienie prawa własności. Ponadto należy podkreślić, iż budynek od 2006 r. nie jest w ogóle wykorzystywany. W tej sytuacji - skoro teren wywłaszczonej nieruchomości nie jest w żaden sposób wykorzystywany ani zagospodarowany na cele publiczne - to nie powinno być przeszkód do jego zwrotu byłym właścicielom.

Wojewoda powołał się też na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (wyrok z dnia 23 stycznia 2009r., II SA/Kr 1118/08), który stwierdził, że instytucję wywłaszczenia należy rozumieć jako ingerencję w prawa właściciela bez jego zgody, ingerencję rozumianą jako przyznanie "pierwszeństwa" celom publicznym nad indywidualnymi. Tym samym to cel publiczny, a ściślej to realizacja celu publicznego uzasadniała wywłaszczenie nieruchomości i jeżeli nie ma już tego celu publicznego do zaspokojenia, tym samym dla właściciela (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) nie ma już uzasadnienia dalsze wykorzystywanie wywłaszczonej nieruchomości. Wywłaszczenie jest uzasadnione dopóty, dopóki trwa cel wywłaszczenia.

Podsumowując Wojewoda uznał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz poprzednich właścicieli.

Dodał, że pozostałe zarzuty odwołania - naruszenie art. 10 kpa oraz ustalenie zbyt niskiej kwoty odszkodowania – również nie są zasadne.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...].

W skardze powtórzył swoją argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu od decyzji I instancji. Stwierdził, że cel wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego wraz z pełnym programem usług został zrealizowany, a na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano infrastrukturę towarzyszącą budynkom mieszkalnym wielorodzinnym. Działka ewidencyjna nr [...] stanowi nieruchomość zabudowaną budynkiem - który ze względu na dobry stan techniczny - nie został przeznaczony do rozbiórki lecz do adaptacji stałej na cele oświatowe, zaś placówka oświatowa stanowi element osiedla mieszkaniowego.

W związku z powyższym, nie można uznać za zbędną nieruchomość, która została wykorzystana w celu prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Za infrastrukturę niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się między innymi: ciągi komunikacyjne, parkingi, pawilony handlowo – usługowe, szkoły, boiska i przedszkola.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie - ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...].

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pojecie "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu " nie może być rozumiane tak, jak w języku potocznym lub też na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, albowiem ustawodawca odsyła do art. 137, w którym zawarł definicję legalną tego pojęcia.

Stosownie do ust.1 tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest zatem to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany.

W niniejszej sprawie Sąd nie podzielił stanowiska i argumentacji organów orzekających w sprawie odnośnie tego, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Wręcz przeciwnie, Sąd w pełni podzielił zarzuty skargi – uznając je za całkowicie zasadne i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, wobec czego nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia - w tym nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 - został określony bardzo lakonicznie - budowa osiedla mieszkaniowego [...], zgodnie z decyzją lokalizacyjną Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu W. o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] czerwca 1974 r. Natomiast organy nie zdołały w sposób jednoznaczny ustalić, jakie było - w ramach inwestycji osiedla mieszkaniowego [...] - przeznaczenie przedmiotowej działki nr [...]. Z ustaleń szczegółowych zawartych w Kompleksowych Wytycznych Urbanistycznych wynika, iż [...] przeznaczone są pod zabudowę wielorodzinną, wysoką, wraz z pełnym programem usług, wobec czego cała istniejąca zabudowa, z wyjątkiem budynku szkoły, ulec miała likwidacji

Jednakże później budynek znajdujący się na działce nr [...] - ze względu na dobry stan techniczny - w zatwierdzonym w dniu [...] lutego 1977r. planie realizacyjnym osiedla przeznaczono do adaptacji stałej. Następnie Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu W. decyzją z dnia [...] września 1978r. przeznaczył ten budynek do adaptacji stałej na klub osiedlowy, zaś pismem z dnia 18 stycznia 1980 r. Prezydent W. przeznaczył budynek na przedszkole po dokonaniu adaptacji. W następnych latach budynek wykorzystywany był jako świetlica szkoły nr [...], a później mieściła się tam [...], tzn. [...] oraz pomieszczenie przystosowane do zajęć oddziałów [...].

Tak więc od samego początku przedmiotowy budynek - znajdujący się na ogrodzonej działce - był wykorzystywany na cel publiczny, stanowiąc infrastrukturę osiedla mieszkaniowego. Został on zaadaptowany na cele niemieszkalne – oświatowe. Adaptacja budynku mieszkalnego do innych celów nie zawsze wymaga jego kompletnej przebudowy, nieraz budynek może być przystosowany do innych celów bez żadnych większych przeróbek – czasem wystarczy wymiana rynien i rur spustowych ze stalowych na PCV, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Poza tym wystarczy sam fakt użytkowania go na cele związane z wywłaszczeniem, aby uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany - gdyż osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale też i infrastruktura niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców czyli: ciągi komunikacyjne, parkingi, pawilony handlowo – usługowe, szkoły, boiska i przedszkola.

Nie można przyjąć takiej oceny, że gdyby na wywłaszczonej działce nr [...] wyburzono budynek i postawiono nowy (wykorzystany na cel oświatowy) to cel wywłaszczenia zostałby zrealizowany, zaś w sytuacji, gdy budynek (z uwagi na dobry stan techniczny) został zachowany i był zaadoptowany do użytkowania go na ten sam cel oświatowy – to cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Wywłaszczenie przedmiotowej działki nastąpiło w dniu [...] marca 1978 r. i przed upływem 10 lat (1988r.) cel wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego, w tym jego infrastruktury - został zrealizowany. Nawet rzeczoznawca majątkowy w swoim operacie majątkowym potwierdza ten fakt stwierdzając: " W latach 80- tych w budynku działało przedszkole oraz zamieszkiwali lokatorzy" (str. 9 operatu).

Fakt, że obecnie od 2006 r. budynek nie jest użytkowany nie ma żadnego znaczenia w sprawie - bo cel już dużo wcześniej został zrealizowany. Ponadto wynika to z faktu, że jest on przewidziany do dalszej rozbudowy poprzez włączenie istniejącego budynku do kompleksu budynków szkolnych – wobec czego z rozpoczęciem robót właściwe organy czekają na zakończenie sprawy dotyczącej zwrotu tej nieruchomości.

Na marginesie Sąd pragnie zauważyć fakt, że w niniejszej sprawie – oprócz odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość – byli właściciele uzyskali też niebagatelną korzyść majątkową w postaci przydziału im kilku mieszkań spółdzielczych – do którego to faktu organy nie odniosły się w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Podsumowując Sąd uznał, że w powyższej sprawie nie zostały spełnione wymogi określone w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dlatego też stanowisko organów stwierdzające, iż wnioskowana nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób jest nieprawidłowe.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.