Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1067/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 czerwca 2022 r, nr WS-VI.7534.3.202.2021.BK w przedmiocie umorzenia postępowania i odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 7 października 2021 r. nr 3 orzekł o:

1/ umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako:

- działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, objęta księgą wieczystą nr [...],

- działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, objęta księgą wieczystą nr [...],

- działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, objęta księgą wieczystą nr [...],

w granicach parcel: I. kat. [...] i I. kat. [...] b. gm. kat. B. , prowadzonego z wniosku K. S. i M. B.

2/ o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako:

- działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, objęta księgą wieczystą nr [...],

- działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, objęta księgą wieczystą nr [...],

- działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, objęta księgą wieczystą nr [...],

w granicach parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. B. , na rzecz K. S. i M. B..

W uzasadnieniu organ wskazał, że zarządzeniem nr 5 z dnia 12 lutego 1979 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla B. i jego podziału na działki budowlane Naczelnik Dzielnicy Kraków-Krowodrza przeznaczył pod budownictwo jednorodzinne teren osiedla B. położony w dzielnicy Kraków-Krowodrza, w obrębie ulicy [...] od nr [...] do nr [...] w pasie na północ 200 m, a na południe 600 m. Wskazany teren budowlany dzielił się na działki budowlane zgodnie z projektem podziału stanowiącym załącznik do zarządzenia. Zarządzenie weszło w życie z dniem 2 kwietnia 1979 r. Jak wskazano powyżej działka nr [...] o pow. 1243 m2 (powstała z podziału działki nr [...]) została objęta ww. zarządzeniem. Następnie działkę nr [...] o pow. 1243 m2 położoną w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków podzielono na działki: nr [...] o pow. 516 m2, nr [...] o pow. 362 m2 i nr [...] o pow. 343 m2. Na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały, wolne od ciążących na nich praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń. Obecnie osobami uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonych obecnie jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, powstałych z parcel: l. kat. [...] i I. kat. [...] b. gm. kat. B. , objętych Iwh [...] Bielany są K. S. i M. B..

Podstawą rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna cel ten nie zastał zrealizowany. Stosownie do postanowień wyżej cytowanych artykułów przesłankami zwrotu nieruchomości są po pierwsze wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; po drugie objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości w stosunku, do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustawy enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po trzecie zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż pierwsze dwie przesłanki zostały spełnione, bowiem wnioskodawcy K. S. i M. B. są spadkobiercami poprzedniej właścicielki (nabytej) nieruchomości, a wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie ustawy z dnia ó lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, wymienionej w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zatem przedmiotową nieruchomość należy uznać za wywłaszczoną. Według art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jeżeli były właściciel lub jego spadkobierca w przypadku niewykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia złoży wniosek o zwrot, to nieruchomość taka powinna zostać zwrócona. Przepis art. 136 doznaje jednak ograniczenia w sytuacji określonej w art. 229 omawianej ustawy. Według tej normy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (żądanie zwrotu nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r., tj. przed dniem wejścia w życie ww. ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ustawy. Celem art. 229, który ma charakter regulacji przejściowej, było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego przed wejściem w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Należy zauważyć, iż przepis ten jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany. Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy w życie (m. in. wyrok NSA IOSK/1250/10 z dnia 17 czerwca 2011 r.).

W niniejszej sprawie ustalono, że aktem notarialnym z dnia 5 marca 1985 r. zostało ustanowione użytkowanie wieczyste działki nr [...] o pow. 516 m2 położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] w dniu 15 marca 1985 r. Decyzją z dnia 30 maja 1984 r. Naczelnik Urzędu Dzielnicowego Kraków Krowodrza orzekł o nadaniu użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 362 m2 położonej w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] w dniu 29 września 1984 r. Aktem notarialnym z dnia 3 grudnia 1980 r. zostało ustanowione użytkowanie wieczyste działki nr [...] o pow. 343 m2 położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] w dniu 13 grudnia 1980 r. Aktualnie zgodnie z załączonym do akt sprawy wydrukiem treści księgi wieczystej [...] działka nr [...] o pow. 516 m2 położona w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi współwłasność J. P. w [...] częściach i M. P. w 1/4 części. Aktualnie zgodnie z załączonym do akt sprawy wydrukiem treści księgi wieczystej [...] działka nr [...] o pow. 362 m2 położona w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską A. R. i W. S.. Aktualnie zgodnie z załączonym do akt sprawy wydrukiem treści księgi Wieczystej [...] działka nr [...] o pow. 343 m2 położona w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi własność A. C..

Odnosząc powyższe uregulowania do ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że działki: nr [...] o pow. 516 m2, nr [...] o pow. 362 m2 i nr [...] o pow. 343 m2, położone w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, pozostawały w użytkowaniu wieczystym osób trzecich ( i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przedstawione wyżej przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decydujące o nieprzysługiwaniu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to należało odmówić zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny i prawny orzeczono jak w punkcie 2 sentencji. Natomiast w zakresie złożonego wniosku o zwrot działek: nr [...], nr [...] i nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków ustalono, że mapą uzupełniającą podziału, wpisaną do ewidencji Urzędu Miasta Krakowa Wydział Geodezji, Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w dniu 20 listopada 1997 r. działka ewidencyjna nr [...] obr. [...] o pow. 132 m2 zmieniła (bez zmiany konfiguracji) oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 114 m2, a następnie działka nr [...] została podzielona na działki: nr [...] o pow. 42 m2, nr [...]'o pow. 35 m2 i nr [...] o pow. 37 m2. Aktualnie zgodnie z załączonym do akt sprawy wydrukiem treści księgi wieczystej [...] działka nr [...] o pow. 42 m2 położona w obr. 21 jedn. ewid. Krowodrza m. Kraków, stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską M. i J. P.. Aktualnie zgodnie z załączonym do akt sprawy wydrukiem treści księgi wieczystej [...] działka nr [...] o pow. 35 m2 położona w obr. [...] jedn. ewid. Krowodrza m. Kraków, stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską A. R. i W. S.. Aktualnie zgodnie z załączonym do akt sprawy wydrukiem treści księgi wieczystej [...] działka nr [...] o pow. 37 m2 położona w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi własność A. C.. Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Wobec powyższego zwrotowi mogą podlegać wyłącznie działki stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Termin nieruchomość wywłaszczona w znaczeniu sensu stricte oznacza nieruchomość nabytą na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Z kolei art. 216 ust. 1 i 2 ww. ustawy rozszerza definicję nieruchomości wywłaszczonej na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie enumeratywnie wyliczonych w ww. przepisie aktów prawnych bądź przepisów poszczególnych ustaw. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dokumenty wskazują, że objęte wnioskiem o zwrot działki nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków, nie były objęte wywłaszczeniem, a tym samym nie zostały przejęte na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i stanowią aktualnie własność osób fizycznych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można

wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić iż, Skarb Państwa nie nabył prawa własności działek: nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków w drodze instytucji wywłaszczenia i nieruchomości te nie mieszczą się w żadnej kategorii nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3 lub ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a tym samym wnioskodawcom nie przysługuje roszczenie o ich zwrot.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K. S. wskazując, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3 w związku z art. 80 k.p.a., które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy. (...) Z powołanego wyżej rejestru pomiarowego nieruchomości przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne os. Bielany wynika, iż część działki nr [...] o pow. 1243 m2 (oznaczona jako działka nr [...]) została włączona do terenu ww. budownictwa jednorodzinnego, natomiast działka nr [...] o pow. 132 m2 pozostała w dotychczasowym władaniu. Organ I instancji nie przeprowadził jednak wnikliwej analizy ww. dokumentu, bowiem organ pominął zupełnie okoliczność, iż pod budownictwo jednorodzinne miała być przeznaczona część działki nr [...] o pow. 1221 m2, natomiast pozostała część tej działki o pow. 22 m2, miała być przeznaczona pod drogę wewnątrzosiedlową.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r. nr WS-VI.7534.3.202.2021.Bk działając na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że aktualnie, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] o pow. 516 m2, położona w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., stanowi współwłasność J. P. w 3/4 częściach i M. P. w 1/4 części. Z kolei zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] o pow. 362 m2, położona w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską A. R. i W. S.. Natomiast aktualnie zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] o pow. 343 m2, położona w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi własność A. C.. Dokonując zatem, w oparciu o zgromadzony w aktach przedmiotowej sprawy materiał dowodowy, oceny zasadności zgłoszonego roszczenia o zwrot przedmiotowych nieruchomości, oznaczonych jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, należy wskazać, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu." Z kolei stosownie do przepisu art. 229 ustawy: "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia wżycie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W tym miejscu należy wskazać, iż przepis ten jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji, gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko takie wyraził, m. in. w wyroku z 30 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 765/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stwierdził, iż: "zawarte w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia stanowią negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, których zaistnienie powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a nie do umorzenia postępowania". Pogląd powyższy został potwierdzony także przez Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z 30 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 386/06, gdzie zawarto opinię, iż: ,jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, póz. 543 ze zm.) i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi -następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy. Należy również wyjaśnić, iż na Skarbie Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego spoczywa obowiązek zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Obowiązek ten znosi jednak przepis art. 229 ustawy w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie jest w dniu 1 stycznia 1998 r. właścicielem nieruchomości albo też nie włada tą nieruchomością, gdyż oddana została ona w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego). Art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi więc negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, której ustalenie winno prowadzić do odmowy zwrotu nieruchomości ("Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Odnosząc się zatem do odpowiednich zarzutów odwołania wyjaśnić należy, że do wyłączenia ciążącego na wyżej wymienionych podmiotach obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 229 ustawy, dochodzi zatem bez potrzeby merytorycznego rozpoznania, czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Brak zatem również podstaw do przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego lub zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W związku z powyższym, skoro przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste i wpis tego prawa nastąpił przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w chwili obecnej nieruchomość stanowi własność osób fizycznych, to stwierdzić należy, iż roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. nie przysługiwało już w momencie wejścia w życie tej ustawy - zgodnie z jej art. 229 - tj. od 1 stycznia 1998 r., a zatem Prezydent Miasta Krakowa prawidłowo orzekł w pkt 2 zaskarżonej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, w granicach parcel: l. kat. [...] i 1. kat. [...], b. gm. kat. B., na rzecz K. S. i M. B.. Natomiast w zakresie złożonego wniosku o zwrot działek: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. Kraków, organ I instancji ustalił, że mapą uzupełniającą podziału, wpisaną do ewidencji Urzędu Miasta Krakowa Wydział Geodezji, Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w dniu 20 listopada 1997 r. działka ewidencyjna nr [...], obr. [...] o pow. 132 m2, zmieniła (bez zmiany konfiguracji) oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 114 m2, a następnie działka nr [...] została podzielona na działki: nr [...] o pow. 42 m2, nr [...] o pow. 35 m2 i nr [...] o pow. 37 m2. Umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu 28 września 1998 r. E. S. sprzedała: działkę nr [...] - M. i J. P., działkę nr [...] - A. R. S. i W. S., a działkę nr [...] - Ł. i Z. C.. Aktualnie zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] o pow. 42 m2 położona w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską M. i J. P.. Z kolei zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] o pow. 35 m2, położona w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi wspólność ustawową majątkową małżeńską i A. R. i W. S.. Natomiast zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] o,pow. 37 m2 położona w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, stanowi własność A. C.. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy Prezydent Miasta Krakowa stwierdził, iż zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dokumenty wskazują, że objęte wnioskiem o zwrot działki: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, nie były objęte wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego i stanowią aktualnie własność osób fizycznych. Skarb Państwa nie nabył prawa własności działek: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków w drodze instytucji wywłaszczenia i nieruchomości te nie mieszczą się w żadnej kategorii nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3 lub ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a tym samym wnioskodawcom nie przysługuje roszczenie o ich zwrot. W tym miejscu wskazać należy, że istotą postępowania w sprawie o zwrot działek: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków jest ustalenie w pierwszej kolejności, mając na uwadze wyżej wskazany sposób nabycia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, czy będąca przedmiotem roszczenia nieruchomość, posiada status nieruchomości wywłaszczonej, podlegającej zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy w tym miejscu wskazać, że przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określają przepisy art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216. Zgodnie z przepisem art. 136 ust. 3 zwrotowi może podlegać nieruchomość lub udział w tej nieruchomości albo jej część lub udział w tej części, jeżeli została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie indywidulanej decyzji administracyjnej. Z kolei art. 136 ust. 4 u.g.n. stanowi, iż instytucję zwrotu stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 u.g.n., a więc części nieruchomości od początku zbędnej na cel wywłaszczenia, której przejęcie nastąpiło na wniosek poprzedniego właściciela z uwagi na fakt, iż wskutek wywłaszczenia, innej części tej nieruchomości nie nadawała się ona do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Ponadto przepis art. 142 a u.g.n. stanowi, iż przepisy art. 136-142 stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 zawartej w trybie tzw. przedwywłaszczeniowych rokowań. Dodatkowo przepisy art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. rozszerzają zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów i aktów prawnych oraz na rzecz podmiotów określonych taksatywnie w tym przepisie. Zgodnie z przepisem art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (...), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (...), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (...), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (...) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych, ani nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw lub dekretu, wymienionych w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu 28 września 1998 r. Rep. A nr [...] E. S. sprzedała: działkę nr [...] - M. i J. P., działkę nr [...] - A. R. - S. i W. S., a działkę nr [...] - Ł. i Z. C.. W świetle powyższego należy podzielić konkluzję organu I instancji, co do bezprzedmiotowości postępowania w omawianym zakresie (por. w tym zakresie wyroki: WSA w Krakowie z 25 września 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 874/15, NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 266/16, WSA w Krakowie z 23 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1103/17, NSA z 3 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 332/02 i WSA w Warszawie z 29 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1697/08), a zatem Prezydent Miasta Krakowa prawidłowo orzekł w pkt. l zaskarżonej decyzji o umorzeniu w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. Kraków, w granicach parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. B. , prowadzonego z wniosku K. S. i M. B..

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. S. zarzucając naruszenie:

1/ art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ odwoławczy niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechanie zebrania oraz rozważenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy w toku postępowania organ powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe doprowadziło do przyjęcia przez organ odwoławczy w sposób bezkrytyczny ustaleń organu I instancji (m.in. w zakresie działek powstałych z parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. B. czy celu wywłaszczenia tych działek) bez dokonania samodzielnej oceny;

2/ art. 80 k.p.a. poprzez nieobiektywną, jednostronną ocenę przez organ odwoławczy zebranego w sprawie materiału dowodowego i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, dokonanie oceny dowodów zgromadzonych w sprawie w sposób wybiórczy i uznanie wyłącznie stanowiska organu 1 instancji oraz pominięcie okoliczności podnoszonych przez skarżącego;

3/ art. 7, art. 12, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę dokumentu w postaci rejestru pomiarowego nieruchomości przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne os. Bielany (operat z dnia 20 lutego 1979 r. znak K-970/79), skutkującą uznaniem przez organ odwoławczy, w ślad za organem 1 instancji, iż cała działka nr [...], która powstała z parcel l. kat. 1. i l. kat. 1. b. gm. kat. B. , została przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, podczas gdy z ww. dokumentu jednoznacznie wynika, iż pod budownictwo jednorodzinne miała być przeznaczona jedynie część tej działki, natomiast pozostała część miała zostać przeznaczona pod drogę wewnątrzosiedlową;

4/ art. 7, art.12, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ odwoławczy dowodu w postaci decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków-Krowodrza z dnia 29 września 1979 r. (Nr DZGT.8223-1/126/79), która potwierdza okoliczność, iż pod budownictwo jednorodzinne miała być przeznaczona część działki nr [...], natomiast pozostała część tej działki, miała być przeznaczona pod drogę wewnątrzosiedlową i nieuzasadnienie przez organ odwoławczy, dlaczego dokumentowi temu odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

5/ art. 7, art. 12, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ odwoławczy dowodów w postaci notatek służbowych z 1992 r., sporządzonych przez Kierownika Referatu d/s wywłaszczeń, czasowych zajęć terenów i zwrotów nieruchomości Urzędu Rejonowego w Krakowie, świadczących o niewykorzystaniu części działki nr [...] na cel wywłaszczenia, tj. drogę wewnątrzosiedlową i nieuzasadnienie przez organ odwoławczy, dlaczego dowodom tym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

6/ art. 75 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 2 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie żądań Skarżącego w zakresie przeprowadzenia dowodów: z oględzin nieruchomości, odpowiadających parcelom l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. B. oraz z opinii biegłego geodety, pomimo niewydania przez organ odwoławczy stosownych postanowień o odmowie przeprowadzenia dowodów w ww. zakresie;

7/ art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 104 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych przyjęły za podstawę wydania zaskarżonej decyzji w zakresie działki nr [...] i niewłaściwe rozpoznanie wniosku skarżącego w odniesieniu do parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. B. , a przez to nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego w odniesieniu do wszystkich wywłaszczonych nieruchomości powstałych z ww. parcel, co doprowadziło do pominięcia roszczenia Skarżącego o zwrot części działki nr [...];

8/ art. 136 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądań Skarżącego w zakresie przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie lub zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, a przez to nieuzupełnienie przez organ odwoławczy braków w postępowaniu dowodowym organu I instancji, skutkujące nierozstrzygnięciem przez organy obu instancji o całości roszczenia skarżącego w zakresie parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. B. , objętych wnioskiem z dnia 10 maja 2020 r.;

9/ art. 138 § 2 w zw. z art. 136 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieuzupełnienie przez organ odwoławczy braków w postępowaniu dowodowym organu I instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a., w sytuacji uznania przez organ odwoławczy braku podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie lub zlecenia przeprowadzenia takiego postępowania organowi, który wydał decyzję, podczas gdy uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia, dawało szansę na wydanie przez organ I instancji merytorycznego rozstrzygnięcia, bazującego na prawidłowo zebranym i wszechstronnie (a nie pobieżnie) rozważonym materiale dowodowym;

10/ art. 104 w zw. z art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błąd w ocenie stanu faktycznego sprawy, skutkujący wydaniem przez organ I instancji decyzji częściowej, a następnie utrzymaniem tej decyzji w mocy przez organ odwoławczy, podczas gdy treść decyzji organu I instancji nie wskazuje, aby była to decyzja częściowa, natomiast z decyzji organu I instancji wynika, iż załatwia ona sprawę w całości, tj. rozstrzyga wniosek Skarżącego w zakresie wszystkich działek znajdujących się w granicach parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. B. , bowiem kolejne decyzje wydawane przez organ I instancji miały dotyczyć pozostałych parcel, objętych wnioskiem skarżącego z dnia 10 maja 2020 r., a nie każdej ujawnionej działki z osobna;

11/ art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji administracyjnej, która nie załatwia sprawy w całości, bowiem pomija żądanie Skarżącego w zakresie zwrotu części parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. B. , objętych wnioskiem z dnia 10 maja 2020 r.;

12/ art. 138 k.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, iż winien był on zaskarżoną decyzję uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ponieważ decyzja tego organu została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;

13/ art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 111 § 1 i § 1 b k.p.a. poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy organ I instancji nie wydał stosownego postanowienia o uzupełnieniu lub odmowie uzupełnienia decyzji, pomijając wniosek skarżącego w przedmiocie uzupełnienia rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji w zakresie części działki nr [...];

14/ art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem przez organ odwoławczy decyzji administracyjnej; - art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błąd w ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, skutkujący niezastosowaniem ww. przepisu i zaniechaniem przez organ odwoławczy, w ślad za organem I instancji, merytorycznego rozpoznania żądania Skarżącego w zakresie części działki nr [...], powstałej z parcel l. kat. [...] i I. kat. [...] b. gm. kat. B. , co doprowadziło do nierozpoznania wniosku skarżącego z dnia 10 maja 2020 r. w całości, tj. w zakresie wszystkich wywłaszczonych nieruchomości wymienionych w tym wniosku oraz pozbawienia skarżącego możliwości skorzystania z uprawnień przysługujących na mocy ww. przepisu;

15/ art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 w zw. z art. 216 u.g.n. poprzez nieuprawnione pominięcie przez organ odwoławczy, w ślad za organem I instancji, przeanalizowania przesłanek zwrotu nieruchomości w odniesieniu do części działki nr [...], powstałej z parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. B. , w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że istniały podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w ww. zakresie (organy dysponowały m.in. dokumentami, świadczącymi o niewykorzystaniu ww. części na cel wywłaszczenia) a zbadanie ww. okoliczności ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu zwrotowym.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu podana jest ocena legalności decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości (trzech działek ewidencyjnych) wywłaszczonych na cel budownictwa jednorodzinnego z powołaniem się naart 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.(dalej; u.g.n.), oraz umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, w stosunku do trzech działek ewidencyjnych, z uwagi na fakt, że nie były one przedmiotem wywłaszczenia. W ocenie sądu decyzja ta jest prawidłowa.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jak jednak słusznie wskazały organy obu instancji, zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia wżycie u.g.n. (zgodnie z art. 242 ustawy – 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten zawiera tzw. negatywną przesłankę zwrotową, przeszkodę w zwrocie nieruchomości, której ustalenie powinno prowadzić do odmowy zwrotu nieruchomości (por. T.Woś, "Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot", Warszawa 2007, s. 284). Ustalenie przez organ administracji istnienia przesłanki z art. 229 u.g.n. powoduje brak możliwości merytorycznego orzekania o zwrocie nieruchomości. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Przepis art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. Stanowi on równocześnie przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości (teza nr 1, 2 do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 679/09, opub. w LEX nr 595463). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 386/06 Sąd ten stwierdził, że jeśli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 u.g.n. Także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2018 r. I OSK 2283/16 podkreślono, iż spełnienie w okolicznościach konkretnej sprawy przesłanki ustalonej w art. 229 u.g.n. stanowi o negatywnym rezultacie postępowania zwrotowego, co wyklucza dalsze merytoryczne badanie wniosku, zwłaszcza w zakresie, w jakim art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. wiąże możliwość zwrotu nieruchomości z ustaleniem jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Jak wykazały organy działki nr [...] oraz [...] pozostawały w użytkowaniu wieczystym osób trzecich a prawo to zostało ujawnione w księgach wieczystych przed dniem wejścia w życie u.g.n. W stosunku do tych działek zaistniała negatywna przesłanka zwrotowa. Organ nie był zobowiązany ale też uprawniony do badania czy cel na jaki nieruchomości te zostały wywłaszczone został zrealizowany. Z przyczyn o których mowa wyżej należało odmówić zwrotu tych nieruchomości. Zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że na części nieruchomości celu wywłaszczenia nie zrealizowano, nie zasługują na uwzględnienie, gdyż jak mowa wyżej, organ administracji nie miał podstaw prawnych by aspekty te ustalać czy też brać pod uwagę.

Co zaś do działek nr. [...], [...] oraz [...] organ ustalił, że nie były one przedmiotem wywłaszczenia i stanowią własność osób trzecich. Z tych powodów umorzył postępowanie o zwrot tych nieruchomości z powołaniem się na przepis art. 105 K.p.a. Przepis ten stanowi, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna, którą należy rozumieć jako szczególną kompozycję podmiotu administracyjnego stosunku prawnego, jego przedmiotu (węzła praw i obowiązków), podstawy faktycznej oraz podstawy prawnej, w wyniku czego następuje możliwość władczej konkretyzacji norm prawnych odnoszących się do wzajemnych uprawnień i obowiązków organu administracji publicznej oraz podmiotu będącego adresatem rozstrzygnięcia tego organu. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia zatem, jeżeli nastąpi dekompletacja któregoś z wyżej wskazanych elementów, w wyniku czego organ stwierdzi, że sprawa administracyjna albo nigdy nie istniała (bezprzedmiotowość pierwotna), albo przestała istnieć (bezprzedmiotowość następcza). Stanowisko to potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2019 II OSK 1242/17 bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego - takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Przytoczyć należy też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r. I GSK 2088/19 w którym wskazano, iż z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., co powoduje, że sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego traci pierwotny charakter sprawy administracyjnej.

Sprawa zawisła przed organem administracji jest, lub stała się bezprzedmiotowa jeżeli organ stwierdzi, że bądź brak przedmiotu sprawy administracyjnej tj. sprawy która ma, czy może być załatwiona w formie decyzji (rozstrzygnięcia) organu administracji (bezprzedmiotowość przedmiotowa), bądź podmiot który domaga się takiego rozstrzygnięcia nie może być adresatem decyzji czy innego rozstrzygnięcia organu administracji (bezprzedmiotowość podmiotowa) bądź nie istnieje norma prawna, która dany stan faktyczny nakazuje lub pozwala rozstrzygnąć w formie decyzji organu administracji.

W niniejszej sprawie w stosunku do działek nr. [...], [...] oraz [...] zachodziła bezprzedmiotowość przedmiotowa. Skoro działki te nie były przedmiotem wywłaszczenia brak było przedmiotu postępowania dotyczącego zwrotu tych nieruchomości z uwagi na brak realizacji celu ich wywłaszczenia. Decyzja organy była więc prawidłowa.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekła jak w sentencji. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenia przewodniczącego wydziału wydane na podstawie art. 15zzs4 ust 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz.U. 2020.875).