Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 225/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi H. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 207, art. 210 w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwanej dalej O.p.) i art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 19, art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i art. 28 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 roku, nr 14, poz. 176 z późn. zm., zwanej dalej u.p.d.o.f.) określił H.C. wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży w dniu 30 października 2001 roku lokalu niemieszkalnego położonego w G. przy ul. [...], na kwotę 15.587,60 złotych.

Powyższa decyzja zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Została ona wysłana na adres G., ul. [...]tj. na adres zameldowania H.C.. Przesyłka była dwukrotnie (tj. w dniach 4 marca 2005 roku i 12 marca 2005 roku) awizowana i nie została przez skarżącą odebrana. Jednocześnie H.C. nie zgłosiła organowi podatkowemu zmiany miejsca pobytu lub adresu korespondencji, wobec czego przesyłkę uznano za doręczoną w trybie art. 150 O.p. Z informacji uzyskanych przez organ podatkowy od sąsiadów H.C. wynikało, że wyjechała ona na ok. 2 miesiące poza miejsce stałego zamieszkania (k. 62 akt administracyjnych), i dopiero w dniu 17 maja 2005 roku osobiście odebrała ona decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]roku nr [...] (k. 63 akt administracyjnych).

Pismem z dnia 23 maja 2005 roku H.C. wniosła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Skarżąca podała, że od połowy kwietnia 2005 roku przebywała u córki na Śląsku, zaś doręczyciel nie chciał wydać jej korespondencji wnuczce. Pismem z dnia 27 czerwca 2005 roku H.C. wyjaśniła dodatkowo, że ostatnia przesyłka była awizowana w dniu 30 kwietnia 2005 roku w czasie jej nieobecności w miejscu zamieszkania, zaś wnuczka nie miała upoważnienia od odbioru korespondencji i dowodu osobistego skarżącej.

Postanowieniem z dnia [...]roku nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdził, że odwołanie H.C. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., który upłynął z dniem 1 kwietnia 2005 roku. Natomiast zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem z tego samego dnia, nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 O.p. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia ww. odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji przywołując liczne orzeczenia NSA podniósł, że H.C. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wskazał, że skarżąca miała świadomość toczącego się w stosunku do niej postępowania podatkowego, bowiem odebrała w dniu 12 sierpnia 2004 roku postanowienie o wszczęciu postępowania. Posiadając taką wiedzę zdecydowała się na wyjazd poza miejsce zamieszkania, bez wskazania miejsca tymczasowego pobytu oraz bez ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji. Nadto, zdaniem organu skoro skarżąca przebywać miała poza miejscem zamieszkania od połowy kwietnia 2005 roku (jak wskazywała w odwołaniu), to jej twierdzenia o niemożności odbioru korespondencji z uwagi na wyjazd są nieuzasadnione, bowiem próby doręczenia H.C. przedmiotowej decyzji podejmowane były w marcu 2005 roku. W konkluzji, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że skarżącej zapewniony został czynny udział w postępowaniu; miała ona także możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym (z czego skorzystała w dniu 24 czerwca 2005 roku) oraz wypowiedzenia się co do zebranych w postępowaniu dowodów (co uczyniła pismem z dnia 27 czerwca 2005 roku).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H.C. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]roku [...] w całości zarzucając mu naruszenie art. 7 i 77 Kpa - przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia, co było przyczyną zwrotu przesyłki poleconej, nie podjętej przez nią w okresie od 4 do 20 marca 2005 roku, w sytuacji, gdy jest ona osobą przebywającą na emeryturze, ma prawo opuszczać miejsce zamieszkania, przeciwko niej nie toczy się żadne postępowanie podatkowe, a wszelkie zobowiązania podatkowe wobec urzędu skarbowego wykonała dwa lata wcześniej. Nadto H.C. zarzuciła ww. postanowieniu naruszenie art. 223 § 2 pkt.1 O.p. przez przyjęcie, że jej odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]roku zostało złożone po terminie i nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

W uzasadnieniu skargi H.C. podała, że przez 35 lat prowadziła działalność gospodarczą na terenie G. i zawsze wywiązywała się ze swoich zobowiązań podatkowych. Wskazała, że nie może ponosić odpowiedzialności za nieobecność w miejscu zamieszkania, bowiem ma prawo opuszczania G. Nadto, nie toczy się przeciwko niej żadne postępowanie podatkowe i skarbowe. Zdaniem skarżącej, wywody Dyrektora Izby Skarbowej nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zmierzają jedynie do tego, aby nie rozpoznać jej odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku w przedmiocie zobowiązań podatkowych z tytułu sprzedaży lokalu w dniu 30 października 2001 roku. H.C. podała, że zapłaciła stosowny podatek i nie mogła przypuszczać, toczy się w stosunku do niej postępowanie, o czym wcześniej nie została poinformowana. W przedmiotowej sprawie, jak wskazała, został naruszony przepis art. 7 i 77 Kpa, gdyż nie zostało w pełni wyjaśnione, co było powodem jej nieobecności w miejscu zamieszkania w okresie, gdy na jej adres wysyłane były listy polecone z Urzędu Skarbowego. Jak dalej wywodziła, jej nieobecność była spowodowana wyjazdem do córki, zaś organy podatkowe całkowicie pominęły wyjaśnienie zawarte w piśmie z dnia 27 czerwca 2005 roku. W konkluzji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych z zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

A zatem, w niniejszej sprawie Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem stwierdził, iż wbrew zarzutom skargi, nie narusza ono ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga jest zatem niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

W wyroku sygn. akt I SA/Bk 229/2005 i I SA/Bk 230/2005 (Gazeta Prawna 2005/221 str. 7) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyraził pogląd, zgodnie z którym, gdy termin nie został dotrzymany, to należy przyjąć, że było to zawinione. Jeśli jednak podatnik wykaże brak swojej winy, to wtedy ma możliwość starania się o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania. Zatem chybiony jest zarzut skarżącej zawarty w skardze, iż organ orzekający powinien podjąć czynności zmierzające do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony ("zarzut braku dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego, tj. przyczyny zwrotu przesyłki poleconej, nie podjętej przez skarżącą w dniach od 4 do 20 marca 2005 roku"). Jak wynika z treści samego przepisu art. 162 § 1 O.p., to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna.

Podnieść należy, że uprawnienia sądu administracyjnego ograniczone są do badania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W tym aspekcie ocena Dyrektora Izby Skarbowej, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojego zawinienia, nie może w niniejszej sprawie zostać uznana za dowolną i mieści się w granicach swobodnego uznania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2002 roku, V SA 2320/2001).

Badając z tego punktu widzenia rozstrzygnięcie, Sąd uznał, że oparte ono zostało na właściwej ocenie stwierdzonych faktów i odpowiedniej interpretacji przepisów procedury administracyjnej w zakresie doręczeń i terminów tj. art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., 148 § 1 i art. 149 O.p., art. 150 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 O.p. oraz 162 § 1 i 2 O.p.

§ 1.

Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]roku nr [...] została wysłana skarżącej na jej adres zamieszkania, który sama wskazała w deklaracji PIT-23 (k. 5 akt administracyjnych) tj. G., ul. [...]. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję była dwukrotnie, prawidłowo awizowana w dniach 4 i 12 marca 2005 roku. Sąd zważył, że wbrew twierdzeniom organu podatkowego powinna ona zostać uznana za doręczoną w dniu 19 a nie 18 marca 2005 roku, bowiem dnia, w którym wystawiane jest pierwsze i drugie awizo nie wlicza się do 14 – dniowego okresu wskazanego w art. 150 O.p. Zatem termin do wniesienia odwołania minął z dniem 2 kwietnia 2005 roku.

Nadto, podnieść trzeba, iż korespondencja wysyłana do skarżącej na powyższy adres (wezwanie z dnia 26 stycznia 2004 roku k. 6, 7 akt administracyjnych, postanowienie o wszczęciu postępowania k. 28, 29 akt administracyjnych) była do sierpnia 2004 roku osobiście odbierana przez H. C., zaś skarżąca wbrew jej twierdzeniom miała świadomość, że toczy się w stosunku do niej postępowanie podatkowe (bowiem odebrała przesyłkę zawierającą odpis postanowienia o wszczęciu postępowania - k. 28, 29 akt administracyjnych). Sąd zważył, że organy podatkowe były w posiadaniu pisma z dnia 13 października 2004 roku (k. 39 akt administracyjnych) wskazującego, że skarżąca wyjechała do córki i wraca do miejsca zamieszkania po dniu 15 listopada 2004 roku. Jednakże o tym, że skarżąca także w marcu 2005 roku pozostawała poza miejscem swojego zameldowania organy podatkowe dowiedziały się od sąsiadki skarżącej dopiero w dniu 31 marca 2005 roku tj. już po uznaniu za doręczoną decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wskazać zatem należy, iż H.C. nie poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego o tym, że wyjechała na dłuższy czas, wiedząc o tym, że toczy się w stosunku do niej postępowanie podatkowe (co słusznie zauważył organ II instancji) i nie podała organom podatkowym tymczasowego adresu do korespondencji. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organ podatkowy nie miał możliwości uzyskania informacji o nieobecności H.C. i uprawniony był wysłać decyzję po dniu 15 listopada 2004 roku na jej dotychczasowy adres (G., ul. [...]), tym bardziej, że jak ustalił w Biurze Ewidencji Ludności w G., (k. 52v akt administracyjnych), był to adres jej zameldowana na pobyt stały i nie zgłaszała ona czasowego zameldowania pod innym adresem.

Sąd ocenił, że Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uznał powyższe okoliczności za zawinione przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą. Zważyć należy, iż strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 28 listopada 2000 roku, I SA/Ka 1365/99).

Podnieść trzeba, że słusznie organ II instancji zauważył, że skoro H.C. pozostawała poza miejscem zamieszkania od połowy kwietnia 2005 roku (jak sama podała w odwołaniu), to tym samym w marcu 2005 przebywała pod adresem G., ul. [...] i mogła odebrać przedmiotową przesyłkę. Zatem, przekonywującą jest także argumentacja Dyrektora Izby Skarbowej o bezprzedmiotowości twierdzeń skarżącej dotyczących niemożności odebrania decyzji i wniesienia odwołania ze względu na wyjazd na Śląsk.

Art. 146.§ 1. Zatem, wobec nie uprawdopodobnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy II instancji zasadnie odmówił H.C. przywrócenia terminu do jego wniesienia.

Na marginesie podnieść należy, że postępowanie o przywrócenie terminu jest postępowaniem incydentalnym, w którym bada się jedynie określone w ustawie warunki do przywrócenia uchybionego terminu, nie może natomiast wchodzić w grę merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.