Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 450/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 194 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 220 ust. 1, art. 220 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz (spr.) Protokolant Karol Pachnik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych "W." H. S. D. K. B. S. sp. j. w R., Dyrektora Izby Celnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 grudnia 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 490/08 w sprawie ze skargi "W." H. S. D. K. B. S. sp. j. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 grudnia 2008 r. o sygnaturze VIII SA/Wa 490/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę "W." [...] Spółki jawnej z siedzibą w R. i uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. o nr [...] w przedmiocie określenia kwoty należności celnych, a także stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 9637 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uchylona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] maja 2007 r., w której określono skarżącej spółce wysokość należności celnych przywozowych, wynikających z długu celnego, na kwotę [...] zł.

Sąd pierwszej instancji uwzględnił następujący stan sprawy.

W dniu [...] września 2005 r., na podstawie zgłoszenia celnego nr [...], objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci świeżego czosnku. W zgłoszeniu zadeklarowano tajlandzkie pochodzenie czosnku. Jako dowód potwierdzający pochodzenie przedmiotowego towaru z Tajlandii załączono do zgłoszenia świadectwo pochodzenia wystawione przez Tajlandzką Izbę Handlową. Towar dopuszczono do swobodnego obrotu z zastosowaniem stawki celnej 9,6 %.

Postępowanie celne w niniejszej sprawie zainicjowane zostało w związku z informacjami przekazanymi krajowym organom przez Europejskie Biuro Zwalczania Oszustw (OLAF) o wstępnych wynikach misji przeprowadzonej w Tajlandii w okresie [...] listopada 2005 r., dotyczącej kontroli eksportu czosnku z Tajlandii do UE. Podczas misji przedstawiciele OLAF ustalili, iż w latach 2004-2005 odprawione transporty czosnku w całości obejmowały czosnek sprowadzony z Chin. Transporty te były przedmiotem procedur importowo-reeksportowych w porcie Laem Chabang (Bangkok), dokąd przybyły z Chin z przeznaczeniem do dalszego transportu do Europy (w tym również Polski).

W dniu [...] grudnia 2005 r., na podstawie art. 78 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z dnia 19 października 1992 r., s. 1 ze zm., dalej zwane: WKC), przeprowadzona została kontrola w skarżącej spółce. W ramach tej kontroli przekazano świadectwa pochodzenia do weryfikacji tajlandzkim władzom celnym. Jednocześnie do Urzędu Celnego wpłynął raport OLAF-u z końcowymi wynikami misji w Tajlandii, z którego wynikało, że eksporterem czosnku do Polski była firma S. Firma ta sprzedawała czosnek pochodzący z Chin do Wspólnoty.

Pismem z dnia [...] października 2006 r. Tajlandzka Izba Handlowa potwierdziła autentyczność świadectw pochodzenia. Nie wypowiedziano się jednak co do kraju pochodzenia czosnku.

Naczelnik Urzędu Celnego w R., określając skarżącej spółce w decyzji z dnia [...] maja 2007 r. kwotę należności celnych przywozowych, wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do Wspólnej Taryfy Celnej czosnek objęty był stawką celną konwencyjną w wysokości 9,6% + 120 EUR za 100 kg netto. Na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1034/2005 z dnia 1 lipca 2005 r. otwierającego i ustanawiającego zarządzanie autonomicznym kontyngentem taryfowym w odniesieniu do czosnku od dnia 1 lipca 2005 r. (Dz. Urz. UE L 171 z dnia 2 lipca 2005 r., s. 11, dalej zwane: rozporządzenie nr 1034/2005) został otworzony autonomiczny kontyngent taryfowy w wysokości 4400 ton w odniesieniu do przywozów wspólnotowych świeżego lub zamrożonego czosnku. W ramach tego kontyngentu stosowana była stawka celna ad valorem w wysokości 9,6 %. W oparciu o wspomniany kontyngent skarżąca spółka uzyskała pozwolenie na przywóz czosnku pochodzenia tajlandzkiego w ilości 700 000 kg. W ocenie organu celnego I instancji, czosnek zgłoszony do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu według przedmiotowego zgłoszenia celnego był czosnkiem pochodzenia chińskiego i w związku z tym powinna być zadeklarowana w zgłoszeniu stawka celna konwencyjna w wysokości 9,6 % + 120 EUR za 100 kg netto.

Utrzymując w mocy decyzję organu celnego I instancji, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że skarżąca spółka bezpodstawnie wnioskowała o zastosowanie niższej stawki celnej w ramach kontyngentu na przywóz czosnku z Tajlandii. Zdaniem organu odwoławczego, na podstawie ustaleń OLAF oraz ustaleń polskich organów celnych dokonanych na podstawie tajlandzkich dokumentów importowych i eksportowych oraz dołączonych do nich faktur zakupu i sprzedaży czosnku można było wnioskować, że czosnek jest pochodzenia chińskiego. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że materiał dowodowy zgromadzony przez OLAF i przekazany do wykorzystania polskim organom celnym oraz materiał dowodowy zgromadzony przez polską administrację celną podważał wiarygodność zadeklarowanego przez skarżącą spółkę tajlandzkiego pochodzenia czosnku. Organ odwoławczy uznał za niewystarczające informacje przekazane przez władze tajlandzkie przy piśmie weryfikacyjnym z dnia [...] października 2006 r. w sprawie pochodzenia czosnku. Stwierdził, iż potwierdzają one jedynie autentyczność dokumentu pochodzenia, a nie wiarygodność zawartych w nim informacji o pochodzeniu czosnku z Tajlandii, która została zakwestionowana na podstawie raportu OLAF i załączonych do raportu tajlandzkich dokumentów celnych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, z przedmiotowych dokumentów jednoznacznie wynikało powiązanie między towarem zaimportowanym z Chin przez S., a towarem wyeksportowanym przez wskazaną firmę do Polski dla skarżącej spółki. Na tajlandzkich dokumentach importowych były odniesienia do dokumentów reeksportowych do Polski. Tajlandzkie dokumenty reeksportowe oprócz odniesień do dokumentów, za którymi sprowadzano czosnek z Chin do Tajlandii, zawierały również informacje dotyczące m.in. dokumentów handlowych wystawionych przez S. dla firmy W., nazwy statków, którymi przetransportowano czosnek do Polski i daty tych transportów.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W., na chińskie pochodzenie sprowadzonego czosnku wskazywał również wynik badania próbki, pobranej w dniu [...] sierpnia 2005 r. (próbka towaru objętego zgłoszeniem celnym [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., w którym - podobnie jak w przedmiotowym zgłoszeniu - zadeklarowano tajlandzkie, a nie chińskie pochodzenie czosnku). Badanie przeprowadzone przez Laboratorium ds. Ceł i Ochrony Granic USA na prośbę OLAF wykazało z ponad 95% prawdopodobieństwem, że czosnek jest pochodzenia chińskiego.

Strona skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia jej w całości oraz decyzji ją poprzedzającej. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa) oraz prawa materialnego, to jest art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.; dalej: Prawo celne).

W szeregu pism procesowych przesłanych do Sądu pierwszej instancji przed rozprawą strona skarżąca zarzuciła również bezpodstawne kwestionowanie autentyczności dowodu pochodzenia towaru, bezkrytyczne przyjęcie za dowód raportu OLAF z misji w Tajlandii, a także niespójności dat widniejących na tajskich dokumentach celnych z datami wskazanymi w aneksie do raportu OLAF. Strona złożyła ponadto wnioski o przeprowadzenie dowodów z szeregu dokumentów.

W związku ze złożonymi przez skarżącą spółkę wnioskami dowodowymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r., dopuścił dowód z postanowienia Prokuratury Rejonowej w R. z dnia [...] września 2008 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie [...] oraz dowód z pisma dotyczącego tłumaczenia przysięgłego z języka angielskiego wywiadu celnego służby dochodzeniowej wydziału dochodzeń i odpowiedzialności karnej z dnia [...] października 2008 r.

Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd pierwszej instancji stwierdził, że narusza ona przepisy postępowania, to jest art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za trafne Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organu, że raport OLAF ma charakter dokumentu urzędowego, o jakim mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Podniesiono, iż raport OLAF rozumiany jako całość dokumentacji przekazanej przez ten urząd polskiej administracji celnej jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Sąd pierwszej instancji podniósł, że organy celne prowadząc własne postępowanie dowodowe doszły do innych ustaleń faktycznych niż przedstawione w raporcie OLAF, jednak w uzasadnieniach decyzji nie wskazały czym się kierowały odrzucając niektóre dane zawarte w raporcie.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że powoływane w wydanych w sprawie decyzjach deklaracje importowe i eksportowe składane przed Tajlandzkim Urzędem Celnym przez firmę S. oraz dołączone do nich faktury, stanowiące dowód na powiązanie czosnku importowanego z Chin przez firmę S. z czosnkiem eksportowanym do Polski, zostały sporządzone w języku tajskim. W aktach sprawy brak jest natomiast fachowego tłumaczenia tych dokumentów na język polski. W ocenie Sądu pierwszej instancji, są to dokumenty, których tłumaczenie jest niezbędne, ponieważ pozwolą one na ewentualne prześledzenie drogi jaką odbył czosnek.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, niewystarczające w realiach rozpoznawanej sprawy dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia było przedstawienie mechanizmu działania podmiotów zajmujących się eksportem (reeksportem) i importem czosnku. Swoje wnioski organy celne wyciągały z oceny dowodów obcojęzycznych, odstępując przy tym od obowiązku ich przetłumaczenia na język polski. Opierając się na informacjach i raporcie OLAF-u, organy dostrzegły, że dowód ten zawiera szereg wad i nieścisłości, wymagających wyjaśnienia. Świadczy o tym, zdaniem Sądu pierwszej instancji, treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. WSA w Warszawie uznał, że organy, mimo podjęcia wysiłku usunięcia nieścisłości wynikających z raportu OLAF, nie wyjaśniły wszystkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd zauważył ponadto, że z raportu OLAF wynikało, iż podobny mechanizm działania do tego, jaki został przyjęty przez organy celne w niniejszej sprawie, był także wykorzystywany w imporcie (reeksporcie) czosnku z Egiptu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do wyjaśnienia, z jakich względów traktował świadectwo pochodzenia wystawione przez władze Tajlandii jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, wystarczający do skorzystania z preferencji celnych, skoro jednocześnie zajął stanowisko, że wskazane świadectwo nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, gdyż nie potwierdza, że czosnek rzeczywiście został zebrany w Tajlandii.

Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zarzutu dotyczącego kwestionowania przez organy celne świadectwa pochodzenia towaru załączonego do zgłoszenia celnego, potwierdzającego tajlandzkie pochodzenie czosnku. Podkreślono, iż świadectwo pochodzenia jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Zdaniem Sądu, w świetle zebranego materiału dowodowego, organy celne miały podstawy do zakwestionowania prawdziwości danych zawartych w tymże świadectwie pochodzenia. Wiarygodność dowodu pochodzenia towaru została zakwestionowana w drodze dochodzenia prowadzonego przez OLAF. W piśmie weryfikującym świadectwo potwierdzające tajlandzkie pochodzenie czosnku, władze wystawiające te dowody pochodzenia w ogóle nie odniosły się do kraju pochodzenia towaru, mimo wyraźnego zapytania wystosowanego przez polskie organy celne.

Za bezprzedmiotowe Sąd pierwszej instancji uznał zarzuty dotyczące określenia odsetek za zwłokę od należności celnych. Podniesiono, iż decyzje organów celnych nie zawierają rozstrzygnięcia w tej kwestii. Ponadto, organy nie wykazały, że skarżąca świadomie brała udział w nagannym procederze i z tej przyczyny obowiązana jest do naliczenia i uiszczenia odsetek za zwłokę od zaniżonych należności celnych przywozowych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Celnej w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Organ administracji wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako: p.p.s.a.) poprzez:

- uwzględnienie skargi, mimo że postępowanie prowadzone przed organem podatkowym nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Sąd, to jest nie naruszało przepisów postępowania zawartych w art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej,

- uznanie, iż ustalenia organu podatkowego nie są uzasadnione zebranymi w sprawie dowodami, których oceny dokonano z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez

- wadliwe przedstawienie przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym wskutek nieuwzględnienia przez Sąd przy rozpatrywaniu sprawy, zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku,

- wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku wskutek sformułowania pod adresem organu podatkowego zarzutów oraz wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sposób ogólny, nieprecyzyjny, a przede wszystkim niewykonalny;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. poprzez rozszerzenie granic rozpoznawanej sprawy i rozpoznanie jej na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy niebędącej przedmiotem postępowania przed organem celnym, to jest sprawy dokonanego przez skarżącą spółkę importu czosnku pochodzącego z Egiptu.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne oparcie wyroku na przepisach art. 67-95 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r., s. 1 ze zm.; dalej powoływane jako: rozporządzenie nr 2454/93), to jest przepisach regulujących Generalny System Preferencji.

W uzasadnieniu organ administracji wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że Sąd pierwszej instancji uznał za konieczne zlecenie tłumaczenia wszystkich dowodów niezbędnych do jednoznacznego wyjaśnienia kwestii pochodzenia czosnku, nie wskazując, które z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy są w jego ocenie niezbędne i dlaczego właśnie te dokumenty mają zasadnicze znaczenie. Tajskie deklaracje importowo-eksportowe nie zostały przetłumaczone na język polski, gdyż organ celny oparł się jedynie na podanych w tych dokumentach liczbach, nazwach własnych statków, numerach kontenerów, na poparcie tego, co zostało udowodnione innymi dokumentami udostępnionymi przez tajskie służby celne. Ponadto podniesiono, że formułując wytyczne dla organu, Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę możliwości ich wykonania przez organ, a mianowicie tego, że na liście tłumaczy przysięgłych prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości nie ma tłumacza przysięgłego z języka tajskiego na język polski.

Dyrektor Izby Celnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji nieprzeprowadzenie wnikliwej analizy materiału dowodowego. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, postawione zaskarżonej decyzji zarzuty są bardzo ogólnikowe, nie korelują z zebranym w tej konkretnej sprawie materiałem dowodowym. Podkreślono, że wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, w zaskarżonej decyzji organy nie stwierdzały, że raport OLAF zawiera szereg wad i nieścisłości wymagających wyjaśnienia, nie dokonały również w prowadzonych postępowaniach odmiennych ustaleń faktycznych niż wynikające z raportu OLAF. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, w rozpatrywanej sprawie organy przeanalizowały całość materiału dowodowego, prześledziły drogę jaką odbył czosnek z Chin do Polski na podstawie posiadanej dokumentacji i ustaleń zawartych w raporcie OLAF, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła także "W." [...] Spółka jawna w R., zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu I i II instancji, a w każdym przypadku - o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi spółka wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 220 ust. 2 WKC

2. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 220 ust. 1 WKC.

W uzasadnieniu skarżąca spółka podniosła, że Sąd pierwszej instancji w toku kontroli sądowoadministracyjnej nie dostrzegł, że organy celne zaniechały zbadania, czy w sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia retrospektywnego księgowania należności, o których mowa w art. 220 ust. 2 WKC. W ocenie strony skarżącej, Sąd pierwszej instancji uchybił tym samym obowiązkowi wynikającemu z art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarżąca spółka zarzuciła również brak w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji wytycznych dla organu w zakresie zbadania wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek z art. 220 ust. 2 lit. b) WKC.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. ze względów procesowych. Uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, to jest art. 122, 187 § 1, 191 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Te naruszenia miały polegać na niezebraniu materiału dowodowego, pozwalającego na przyjęcie, że importowany przez skarżącą czosnek pochodził rzeczywiście z Chin, nie zaś z Tajlandii. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji przyznał, że żadne inne dowody, poza świadectwem pochodzenia towaru, nie świadczą o pochodzeniu tego czosnku z Tajlandii.

Sąd podzielił stanowisko organu, że raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), na którym organ oparł swoje rozstrzygnięcie, ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. W istocie przepisy rozporządzenia nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), (Dz. U. UE L z dnia 31 maja 1999 r.) stanowią, że raporty przez ten Urząd sporządzane na zakończenie prowadzonego przez niego dochodzenia stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym Państwa Członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach jak administracyjne raporty sporządzane przez krajowych, administracyjnych kontrolerów. Podlegają one takim samym zasadom oceny, jak te mające zastosowanie do administracyjnych raportów sporządzonych przez krajowych administracyjnych kontrolerów i mają taką samą wartość jak te raporty (art. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia).

Według art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, rodzi więc domniemanie zgodności z prawdą. Oznacza to, że treść dokumentu urzędowego nie podlega swobodnej ocenie przez organ prowadzący postępowanie dowodowe. Za udowodnione należy zatem przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu. Co najwyżej organ może dokonać wykładni dokumentu, jeżeli jego treść nie jest jednoznaczna lub wymaga dodatkowych ustaleń (B. Dauter, w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 538).

Sąd pierwszej instancji nie wyprowadził z tych zasad właściwych wniosków. Nie odniósł się w sposób odpowiedni do ustaleń zawartych w raporcie, podsumowanych konkluzją, że "w przypadku całego importu świeżego czosnku do Polski, dla którego zadeklarowano pochodzenie z Tajlandii, znaleziono w aktach tajlandzkich urzędów celnych dokumenty mówiące, że do Tajlandii został przywieziony czosnek o deklarowanym pochodzeniu z Chin" i że "na niemal wszystkich fakturach dla W. w Polsce, załączonych do tajlandzkich dokumentów reeksportowych, mowa jest o tym, że czosnek jest pochodzenia chińskiego i że jasno wynika, że świeży czosnek importowany do Polski jako pochodzący z Tajlandii był w rzeczywistości pochodzenia chińskiego" (karta 61 akt administracyjnych).

Ustalenia organów celnych w sprawie co do chińskiego pochodzenia czosnku, deklarowanego przez W. jako pochodzący z Tajlandii potwierdza w pełni zgromadzony materiał dowodowy. Otóż należy zwrócić uwagę na powiązania partii czosnku (50 ton) zaimportowanego do Polski na podstawie zgłoszenia celnego [...] z dnia [...] września 2005 r., deklarowanego jako pochodzący z Tajlandii, zakupionego od firmy S. T. T. L. P., z czosnkiem zakupionym przez tę samą tajską firmę w Chinach. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że firma S. T. T. L. P. z Tajlandii zakupiła na podstawie faktury z dnia [...] lipca 2005 r. 100 ton czosnku pochodzenia chińskiego od chińskiej firmy J. F. F. and V. Co. za kwotę 82.300,00 USD i zaimportowała ten towar do Tajlandii na podstawie dokumentu importowego nr [...], a następnie reeksportowała czosnek do Polski w tej samej ilości 100 ton za tą samą kwotę 82.300,00 USD, na podstawie dokumentu nr [...]. Do tego dokumentu reeksportowego dołączona jest ponadto faktura z [...].07.2005 r. nr [...] z nagłówkiem S. (T.) T. L. P. wystawiona na W. Spółka Jawna w Polsce, dotycząca sprzedaży 100 ton czosnku, zawierająca wzmiankę, że czosnek pochodzi z Chin (karta 86 – 88 akt administracyjnych). Okoliczności powiązania partii czosnku zaimportowanego do Polski, deklarowanego jako pochodzący z Tajlandii, zakupionego od firmy S. T. T. L. P., z czosnkiem zakupionym przez tę samą tajską firmę w Chinach zostały w sposób precyzyjny wykazane w uzasadnieniu decyzji organu celnego drugiej instancji (str. 7 - 9 uzasadnienia decyzji organu celnego drugiej instancji). Warto za organami celnymi zwrócić uwagę również na to, że do zgłoszenia celnego załączono jednak dwie inne faktury (a nie zaś fakturę o nr [...]), w tym fakturę nr [...] z dnia [...].07.2005 r., dotyczącą 50 ton, na których zamieszczono zapis o kraju pochodzenia (karta 19 akt administracyjnych).

Należy podkreślić, że przedstawione dokumenty i wynikające z nich okoliczności pozostają w zgodzie z opisanymi w tłumaczonym na język polski raporcie OLAF transakcjami handlowymi, dotyczącymi czosnku importowanego do Polski przez firmę W., na podstawie innych zgłoszeń celnych, z którego wynika jego chińskie pochodzenie.

Co prawda nie wszystkie dokumenty zostały przetłumaczone na język polski. Niemniej jednak niektóre z nich są sporządzone co najmniej w części lub w całości w języku angielskim (dokument importowy nr [...] – karta 59, faktura z [...] lipca 2005 r. – karta 58). Nie trudno więc zweryfikować treść ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji, a także w Raporcie.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalenia Dyrektora Izby Celnej w W. co do chińskiego pochodzenia czosnku, zawarte w decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. są, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe.

A zatem Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie zarzucił temu organowi uchybienia w tym zakresie i oparł na tych zarzutach swoje rozstrzygnięcie. Sąd skupił całą swoją uwagę na braku tłumaczeń deklaracji importowych i eksportowych oraz faktur, które po pierwsze – mogą jedynie służyć potwierdzeniu ustaleń zawartych w Raporcie OLAF, po drugie – przy minimum uwagi pozwalają stwierdzić ich związek z treścią Raportu i po trzecie – potwierdzają ustalenia organów celnych dokonane w decyzjach.

Sąd pierwszej instancji nie dał wiary ustaleniom zawartym w Raporcie, traktując go zarazem jako dokument urzędowy. Z drugiej strony nie przytoczył żadnego kontrdowodu przeciwko stwierdzeniom OLAF, że sporny czosnek pochodził z Chin. Nie podzielił też zarzutu strony skarżącej co do bezpodstawnego zakwestionowania przez organy celne świadectwa pochodzenia czosnku. Sąd pierwszej instancji ma w tym względzie rację, ponieważ z treści tego dokumentu wyraźnie wynika, że organ wystawiający ten dokument (Tajlandzka Izba Handlowa) wyraźnie odcina się od potwierdzenia, że czosnek pochodzi z Tajlandii, zaświadczając jedynie, że oświadczenie o tajlandzkim pochodzeniu czosnku złożył eksporter – S. (T.) T. L. P.

Wobec tych niekonsekwencji Sądu pierwszej instancji w ocenie zaskarżonej decyzji – zarzuty skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w W. dotyczące naruszenia przez Sąd przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. należało uznać za uzasadnione.

Odnosząc się natomiast do zarzutów kasacyjnych "W." [...] Sp. j., Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut naruszenia art. 220 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

W obu decyzjach organów celnych wydanych w tej sprawie powołano m. in. art. 220 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego jako prawną podstawę zaksięgowania kwoty należności wynikających z długu celnego. Z treści ust. 2 art. 220 WKC wynika jednakże, że ust. 1 tego artykułu może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy nie zachodzą okoliczności wymienione w ust. 2. Uzasadnienie zastosowania art. 220 ust. 1 powinno zatem zawierać odniesienie się do negatywnych przesłanek zaksięgowania kwoty należności określonych w ust. 2 tego przepisu. Organy obu instancji kwestie te całkowicie pominęły. Sąd pierwszej instancji badając zaskarżoną decyzję był zobowiązany, ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., ocenić sprawę również w aspekcie powołanego w podstawach decyzji art. 221 ust. 1 WKC. Trzeba dodać, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji skarżąca spółka podnosiła w dwóch pismach procesowych z dnia 16 i z dnia 23 grudnia 2008 r. zarzuty dotyczące naruszenia przez organy celne art. 220 WKC. Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się do tych zarzutów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi to naruszenie przepisów postępowania (art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawione przez Sąd okoliczności faktyczne wskazują bowiem na konieczność rozważenia, czy w sprawie nie zachodzą wspomniane negatywne przesłanki retrospektywnego zaksięgowania należności, w szczególności podnoszony w skardze kasacyjnej błąd organu celnego (art. 220 ust. 2 lit. b WKC). Trzeba mieć jednakże na uwadze fakt, że retrospektywne zaksięgowanie długu celnego nie jest możliwe wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 220 ust. 2 lit. b WKC.

Do zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] września 2005 r. załączono m. in. świadectwo pochodzenia towaru (czosnku) nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., wydane przez Tajlandzką Izbę Handlową, w którym jest zawarta klauzula informująca, że świadectwo zostało wydane na podstawie informacji dostarczonych przez nadawcę (firma S. z Tajlandii) i że nie należy uważać go za oświadczenie ani gwarancję składaną przez Tajlandzką Izbę Handlową ani przedstawicieli. Z treści tego świadectwa wynika, że Tajlandzka Izba Handlowa w istocie sama nie udokumentowała pochodzenia towaru. Oznacza to, że przedstawione świadectwo pochodzenia, mimo że ma charakter dokumentu urzędowego, nie zawiera potwierdzenia przez powołany do tego organ władzy publicznej pochodzenia importowanego czosnku z Tajlandii. Polski organ celny potraktował jednakże ten dokument jako świadectwo pochodzenia czosnku z Tajlandii.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona przez "W." spółka jawna [...] jest uzasadniona.

Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.