Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 153/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 101 ust. 1 i 3, art. 6 pkt 8
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem D. a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G.K. o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego i celowego na leki postanawia: wskazać Burmistrza D. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 lipca 2018 r. Burmistrz D., za pośrednictwem Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy W. (Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w W.), w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G.K. o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego i celowego na leki poprzez wskazanie Wójta Gminy W. jako organu właściwego do rozpoznania przedmiotowego wniosku.

W uzasadnieniu powyższego wniosku Burmistrz wskazał, że Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w D., dalej jako "MOPS", przekazał wniosek G.K. w zakresie pomocy społecznej do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., dalej jako "GOPS", pismem datowanym na 16 marca 2018 r. wraz z aktami sprawy do załatwienia zgodnie z właściwością.

Następnie wniosek wraz z aktami został zwrócony do MOPS. W ocenie GOPS, mimo zmiany stanu cywilnego G.K., nadal pozostaje ona osobą bezdomną, dlatego należy przyjąć, iż właściwą do przyznania świadczeń z pomocy społecznej oraz ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku jest gmina, na terenie której znajdowało się ostatnie miejsce jej zameldowania na pobyt stały.

W uzasadnieniu MOPS wskazał, że na podstawie akt sprawy, w tym rodzinnego wywiadu środowiskowego uzupełnionego w dniu 5 marca 2018 r. ustalono, iż zainteresowana od stycznia 2016 r. przebywa w placówce "A." w schronisku [...] w S. (województwo [...], pow. [...]).

W dniu 26 października 2005 r. G.K. wymeldowała się z pobytu stałego w miejscowości D. przy ul. [...]. Ostatni czasowy adres zameldowania w okresie styczeń-grudzień 2008 r. to P. (woj. [...]). Ponadto G.K. mieszkała w M., który ponosił wydatki z tytułu umieszczenia dziecka ww. w pieczy zastępczej.

W dniu [...] maja 2017 r. w R. zainteresowana zawarła związek małżeński ([...]), ponadto jest ona zarejestrowana w PUP w R. Podczas jednego z wywiadów zainteresowana poinformowała pracownika socjalnego, iż wykonuje na rzecz placówki w której przebywa nieodpłatnie prace w kuchni i nigdzie nie pracuje dorywczo. Mąż kobiety jest osobą bierną zawodowo pobierająca zasiłek stały z MOPS w S.

Z ww. wywiadu środowiskowego wynika również, iż A. zapewnia swoim mieszkańcom nocleg, wyżywienie oraz podstawowe potrzeby. W ocenie MOPS z akt wynika, iż G.K. zerwała więzi z D. co najmniej od 2005 r. tj. ok. 13 lat nie przebywa w D. przy czym z oświadczenia może wynikać, iż początek nieobecności w D. sięga 1996 r. Z własnego wyboru centrum życiowym zainteresowanej od początku 2016 roku stał się S. Żaden ośrodek pomocy społecznej nie przyznał też jej pomocy w formie schronienia w trybie szczególnym art. 101 ust. 3 ww. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593 ze zm.), dalej jako "u.p.s.".

Organ wskazał na art. 101 ust. 1 i 2 oraz art. 6 pkt 8 u.p.s. oraz art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 459 z późn. zm.), dalej jako "k.c.".

Następnie podkreślił, że G.K. została wymeldowana z pobytu stałego w D. i zerwała wszelką więź z tym miastem, w którym nie zamieszkuje od ok. 20 lat. Z uzyskanych informacji z Urzędu Miejskiego w D., wynika, że ww. nigdy nie złożyła wniosku o przyznanie jakiegokolwiek lokalu z zasobów gminy. Wraz z mężem z własnego wyboru bez decyzji żadnego Ośrodka, zamieszkuje w placówce A., jest zarejestrowana jako bezrobotna w PUP w R., orzeczenie wyżej Wymienionej o niepełnosprawności zostało wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R., związek małżeński zawarła w R. W ocenie MOPS powyższe okoliczności wskazują, iż życiowa działalność koncentruje się poza województwem [...] tj. w województwie [...] , gmina W., w S., w związku z czym uznać należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie świadczeń z zakresu pomocy społecznej jest GOPS.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy W. wniósł o wskazanie Burmistrza D. jako organu właściwego do rozpoznania ww. wniosku. Zdaniem Wójta zainteresowana jest osobą bezdomną, której ostatni meldunek na pobyt stały znajdował się w D. ul. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór zaistniały na gruncie rozpoznawanej sprawy ma charakter negatywny, gdyż zarówno Burmistrz D., jak też Wójt Gminy W. uznają się za organy niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku G.K. o przyznanie zasiłków okresowego i celowego. Wobec powyższego przypomnieć należy, że na mocy art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek wobec osób bezdomnych, określony w art. 101 ust. 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 1234 ze zm.), pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, bezspornym jest, że G.K. jest osobą bezdomną. Nie zamieszkuje ona w lokalu mieszkalnym przeznaczonym na pobyt stały w celu zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych oraz nie jest nigdzie zameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Miejsca jej pobytu w Schronisku dla Bezdomnych w S., gmina W., nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Pobyt w tego typu ośrodku jest pozbawiony cechy trwałości i nie można przyjąć, że jest miejscem, w którym koncentruje się działalność życiowa i cele przebywających tam osób. Konsekwencją powyższego jest uznanie G.K. za osobę bezdomną w rozumieniu przepisu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, co w świetle art. 101 ust. 2 tej ustawy nakazuje przyjąć, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz D., gdyż to właśnie D. był ostatnim miejscem jej zameldowania na pobyt stały.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia