Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3478/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 6
journal: Dz.U. 1994 nr 10 poz 36
law: Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Protokolant referent stażysta Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Obrony Narodowej (dalej jako "Minister" lub "organ odwoławczy") z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymująca

w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] (dalej jako "Dyrektor WBE" lub "organ I instancji" nr [...] z [...] maja 2017 roku, odmawiającą przyznania B. K. (dalej jako "skarżąca" lub "strona") pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w następujący sposób.

W dniu [...] września 2013 r. K. K., wdowa po zmarłym [...] M. K., wystąpiła z wnioskiem do Ministra, o przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki dla dzieci B. K. i A. K., o której mowa w art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., Nr 1037 ze zm., dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym").

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem nr [...] z [...] marca 2016 r. stwierdziła, że [...] śmierć przez [...] [...] M. K. pozostaje w związku przyczynowym ze służbą wojskową, jako następstwo wypadku, z tytułu którego przysługują dodatkowe świadczenia odszkodowawcze.

W celu stwierdzenia czy śmierć M. K. nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych, Dyrektor WBE wystąpił do Prokuratury Rejonowej [...], która prowadziła postępowanie wyjaśniające w sprawie zmarłego. Prokuratura poinformowała, że nie jest organem właściwym do wypowiedzenia się

w przedmiotowej sprawie i przesłała protokół powypadkowy oraz postanowienie

o umorzeniu śledztwa.

Organ I instancji decyzją nr [...] z [...] marca 2017 r. umorzył postępowanie

w sprawie przyznania skarżącej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor WBE stwierdził, że kwestia przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, stąd też na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie należało umorzyć.

Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji Dyrektora WBE, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Minister decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor WBE decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 11, art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 czerwca 2009 r. w sprawie funduszu socjalnego dla emerytów

i rencistów wojskowych oraz przekazywania środków funduszu socjalnego między wojskowymi organami emerytalnymi (Dz.U. z 2009 r. Nr 107, poz. 890) odmówił skarżącej przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika bezspornie, iż ojciec skarżącej [...]. A zatem jego śmierć nie pozostaje w jakimkolwiek związku funkcjonalnym z wykonywaniem zadań służbowych w rozumieniu art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, bowiem takich nie wykonywał. Natomiast polecenie służbowe wydane ojcu skarżącej na odprawie, obejmujące wykonanie - jak stwierdzono - zadania polegającego na opracowaniu rozkazu kończącego szkolenie jednej z grup strażaków, należy zaliczyć do zwykłych obowiązków służbowych, którego wykonanie w żaden sposób nie stworzyło zagrożenia dla utraty jego życia. Brak jest więc podstaw uzasadniających przyznanie skarżącej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

Pismem z [...] czerwca 2017 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Wnosząc o jej uchylenie w całości i przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, decyzji Dyrektora WBE zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego dostępnego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności treści uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...], a w rezultacie błędne wyjaśnienie stanu faktycznego;

- naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych poprzez mylne uznanie, że śmierć M. K. nie nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych.

W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania, Minister wydał wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzję z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że z protokołu powypadkowego [...] z [...] marca 2013 r. wynika, że M. K. [...] lutego 2013 r., na terenie obiektu koszarowego Centrum Szkolenia Logistyki, [...]. Z posiadanych dokumentów wynika, że śmierć żołnierza nie nastąpiła bezpośrednio w wyniku wykonywania zadań, czynności służbowych, tylko na skutek [...]. Wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2015 r., sygn. akt [...], dotyczył natomiast przyznania jednorazowego odszkodowania rodzinie zmarłego za wypadek pozostający w związku ze służbą wojskową.

Następnie Minister podał, że zgodnie z ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r.

o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r., poz. 213 ze zm., dalej: "ustawa o świadczeniach odszkodowawczych"), śmierć ww. żołnierza została uznana za wypadek pozostający w związku ze służbą wojskową. Sąd uznał, że przyczyną śmierci stały się różne wydarzenia zaistniałe w ostatnim okresie jego służby.

Organ odwoławczy podniósł, że czym innym jest "śmierć w związku ze służbą wojskową", która jest pojęciem szerszym, a czym innym "śmierć w związku

z wykonywaniem zadań służbowych". W niniejszej sprawie nie sposób określić, jakie zadania wykonywał M. K., które spowodowały jego śmierć. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego wynika, że żołnierz cierpiał na chorobę psychiczną w postaci zaburzeń depresyjnych, a okolicznościami zewnętrznymi, które spowodowały jego działanie był długotrwały stres i zmęczenie oraz anonim pociągający za sobą kontrolę. Powyższych okoliczności śmierci nie można, zdaniem Ministra, utożsamiać z wykonywaniem zadań w związku, z którymi nastąpiła śmierć. Organ odwoławczy stwierdził, że przedstawiona powyżej wykładnia obowiązujących przepisów w zakresie przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki rozstrzyga wszystkie wątpliwości na niekorzyść strony. Śmierć M. K. nie nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych, zatem brak jest podstaw do przyznania pomocy pieniężnej na kontynowanie nauki.

Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra z [...] sierpnia 2017 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez błędną wykładnię określonego w tym przepisie pojęcia "śmierci w związku

z wykonywaniem zadań służbowych" i przyjęciu, że dotyczy ono wyłącznie bezpośredniego związku wypadku żołnierza z wykonywanymi zadaniami w myśl art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa, a w konsekwencji mylne uznanie, że śmierć [...] M. K. nie nastąpiła

w związku z wykonywaniem zadań służbowych;

- naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, nie podejmowanie przez organ wszystkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i nieuzupełnienia materiału dowodowego

w kierunku pełnego rozpoznania sprawy z pominięciem interesów skarżącej, co skutkowało wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy nie było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia;

- naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7a k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej uprawnienia do uzyskania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, pomimo istnienia uzasadnionych wątpliwości, co do treści normy prawnej określonej

w art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w zakresie pojęcia "śmierci

w związku z wykonywaniem zadań służbowych", które nie zostało w tej ustawie zdefiniowane, a nadto stanu faktycznego albowiem organ odwoławczy rozpatrując odwołanie nie określił, jakie zadania wykonywał [...] M. K., które spowodowały jego śmierć;

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli wskutek naruszenia przepisów prawa materialnego oraz utrzymania w obiegu prawnym wadliwej decyzji organu I instancji.

Autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu wskazanych naruszeń oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zadania służbowe realizowane przez [...] M. K. określone były zarówno w jego zakresie obowiązków na pełnionym stanowisku, jak i determinowane bieżącymi poleceniami przełożonych. Skoro zatem w sposób bezsporny Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wydała prawomocne orzeczenie odnośnie ustalenia związku śmierci [...] M. K. ze służbą wojskową, a nadto w postępowaniu prowadzonym przed sądem powszechnym, zakończonym prawomocnym i niepodważalnym wyrokiem, sąd ten ustalił związek przyczynowo skutkowy pomiędzy śmiercią wyżej wymienionego, a pełnioną przez niego służbą wojskową, w tym także realizacją zadań służbowych, brak jest podstaw zarówno prawnych jak i faktycznych do odmowy przyznania pomocy pieniężnej skarżącej na kontynuowanie nauki zgodnie z treścią ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Ponadto skoro organ odwoławczy sam przyznał w treści uzasadnienia skarżonej decyzji, że istnieją wątpliwości interpretacyjne w zakresie definicji pojęcia śmierci w związku z wykonywaniem zadań służbowych, bowiem w ustawie to pojęcie nie zostało sprecyzowane, wątpliwości te winien rozstrzygnąć na korzyść skarżącej.

W podobny sposób należy ocenić brak, jak to określił organ odwoławczy, "możliwości określenia jakie zadania wykonywał [...] M. K., które spowodowały jego śmierć".

W ocenie skarżącej organ odwoławczy, podobnie jak uczynił to organ I instancji, pominął przy ocenie materiału dowodowego niezmiernie istotną treść opinii sądowo psychiatrycznej przez powołanych biegłych sądowych w powyższym postępowaniu, na której oparto wyrok sądu powszechnego, która w sposób jednoznaczny stanowi, że "[...] [...] M. K., związane było z rozgrywającym się u opiniowanego procesem depresyjnym ale treści depresyjne związane były z jego służbą wojskową.(...) istniały w czasie okołosuicydalnym czynniki opresyjne związane ze służbą". Nie jest bowiem prawdą, że to choroba psychiczna w postaci zaburzeń depresyjnych, stres, zmęczenie i anonim spowodowały działanie skutkujące śmiercią [...] M. K.. To bowiem właśnie charakter, rodzaj, ciężar i ponadnormatywna częstotliwość zadań, wykraczająca poza zakres obowiązków wymienionego była faktyczną przyczyną początkowo zaburzeń depresyjnych, a następnie śmierci wymienionego. Okoliczności te były już przedmiotem postępowania sądowego i są bezsporne, dlatego też w takim kontekście ocena materiału dowodowego przez organ odwoławczy zawarta w uzasadnieniu decyzji, jest całkowicie nieuprawniona. Z okoliczności tych wynika zatem ścisły związek przyczynowo skutkowy pomiędzy śmiercią wymienionego, a realizacją przez niego zadań służbowych i stanowi on podstawę przyznania jednorazowego odszkodowania dla wnioskodawcy i przesądzenia zarazem, że śmierć [...] M. K. stanowiła wypadek pozostający w związku ze służbą wojskową, a zarazem w związku z wykonywanymi zadaniami służbowymi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uznając zarzuty skargi za niezasadne podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1660/17 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora WBE oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu ww. wyroku wskazał, że zwrot normatywny użyty w art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, "śmierć nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych" nie został zdefiniowany w ustawie i może budzić wątpliwości interpretacyjne. Rozpoznając tę kwestię wskazał, że ustawodawca w art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przyjął, że wypadkiem jest nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które zaszło podczas lub w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych lub poleceń przełożonych.

W razie śmierci żołnierza wskutek wypadku lub choroby członkom rodziny żołnierza przysługuje jednorazowe odszkodowanie (art. 12 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych).

Sąd pierwszej instancji uznał, że nie ulega wątpliwości, iż prawomocnym wyrokiem z [...] września 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział [...], sygn. akt [...], przyznał skarżącej prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierci [...] M. K.. Sąd ten uznał, że śmierć M. K. nastąpiła w skutek wypadku "pozostającego

w związku ze służbą wojskową". Zdaniem Sądu pierwszej instancji z uwagi na treść normatywną art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przyjąć należy, że zdarzenie uznane przez Sąd Rejonowy za wypadek nastąpiło "podczas lub w związku

z wykonywaniem obowiązków służbowych", w przeciwnym bowiem razie brak byłoby podstaw do przyznania jednorazowego odszkodowania. W tej sytuacji uznać należy, że zgon [...] M. K. nastąpił w związku z wykonywaniem zadań służbowych. Brak było zatem podstaw do wydania decyzji odmownej z tego powodu. Sąd podniósł, że w demokratycznym państwie prawa orzeczenia sądów a także rozstrzygnięcia organów administracji winny być ze sobą spójne, tak aby obywatel miał pewność co do swojej sytuacji prawnej.

W wyniku wniesienia przez Ministra na powyższy wyrok skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 września 2021 r. sygn. akt III OSK 425/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Sąd kasacyjny uznał, że uzasadnienie sądu pierwszej instancji nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia. Stanowisko sądu pierwszej instancji jest niezwykle lapidarne, nie jest możliwe odtworzenie dokładnego sposobu myślenia sądu, który zdecydował się na uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć.

Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że świadczenie o przyznanie którego ubiegała się strona jest przewidzianym w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym świadczeniem socjalnym. Okoliczność tę odnotował sąd pierwszej instancji, natomiast w swoich wywodach skoncentrował się na treści przepisu innej ustawy, tj. art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych, nie wyjaśniając dlaczego sięgnął po definicję wypadku zawartą w tym przepisie. Swoje rozważania sprowadził do uznania, że skoro skarżącej przyznano jednorazowe świadczenie odszkodowawcze wynikające

z ww. ustawy, to zasadne jest też przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki określonej w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym, co ma mieć związek ze spójnością rozstrzygnięć organów administracji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że przesłanki przewidziane

w poszczególnych aktach prawnych dla uregulowanych w nich świadczeń nie są tożsame. W ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym mowa jest o śmierci żołnierza, która nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych, zaś ustawa o świadczeniach odszkodowawczych określa świadczenia przysługujące w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy argumentował, że czym innym jest "śmierć w związku ze służbą wojskową", a czym innym "śmierć w związku z wykonywaniem zadań służbowych". Pierwsze z tych pojęć jest pojęciem szerszym. Sąd pierwszej instancji do tej argumentacji się nie odniósł i nie wyjaśnił dlaczego wskazane pojęcia są w jego ocenie w istocie tożsame. Odwołując się do treści wyroku Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z [...] września 2015 r. sąd pierwszej instancji nie przeanalizował jaka była przyczyna [...] śmierci ojca skarżącej i czy można uznać, że pozostawała ona w związku z wykonywaniem przez niego zadań służbowych, w sytuacji gdy sąd ten przyjął, że śmierć żołnierza pozostawała w związku ze służbą wojskową.

W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego,

w istocie więc uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiające organ administracji wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, a zwłaszcza dlaczego

w sprawie zastosowanie mają znaleźć przepisy innego aktu prawnego, stanowi naruszenie przepisu art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zawarty w nim wywód prawny nie pozwala na jednoznaczną ocenę, w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie normy prawnej wynikającej z art. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przyjął sąd pierwszej instancji i co zatem stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokona oceny legalności zaskarżonej decyzji i przedstawi swoje stanowisko w sposób zgodny z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a. W związku naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. i wskazanymi brakami uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jako przedwczesne Naczelny Sąd Administracyjny uznał odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną p.p.s.a. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych

w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Rozpoczynając rozważania nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji

w pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie Sąd orzekający działa

w warunkach związania oceną prawną dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2021 r., w sprawie o sygn. akt III OSK 425/21, który uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1660/17 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przywołana norma prawna w zdaniu pierwszym wskazuje wprost na ograniczenie swobody sądu pierwszej instancji przy wydawaniu nowego orzeczenia, po wyroku NSA przekazującym mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Nadto zgodnie z regulacją zawartą w zdaniu drugim art. 190 p.p.s.a. - skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie można oprzeć na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak podkreśla się w judykaturze "w tym sensie wykładnia prawa, o której mowa w zdaniu pierwszym art. 190 p.p.s.a., wiąże nie tylko sąd pierwszej instancji i kasatora, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpoznaniu" (por. wyrok NSA z 25 marca 2009 r., sygn. akt. II GSK 830/08).

Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać odmiennej interpretacji przepisów niż interpretacja wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. Jak akcentuje się w orzecznictwie sądowym, istnienie możliwości oceny przez sąd pierwszej instancji orzeczenia sądu instancji wyższej stanowiłoby bowiem zaprzeczenie zasady dwuinstancyjności i zasad ustrojowych, wynikających z art. 176 Konstytucji RP oraz przepisów ustrojowych - art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - ustawy Prawo

o ustroju sądów administracyjnych.

Na wyrażoną w art. 176 ust. 1 Konstytucji RP zasadę postępowania sądowego co najmniej dwuinstancyjnego składa się bowiem m.in. konieczność zapewnienia sprawności sądowej i określenia oznaczonej liczby instancji. Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt SK 77/06 (opubl. W OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 39) interpretując ten przepis stwierdził, że w pewnym momencie musi zapaść rozstrzygnięcie, które nie podlega kontroli innych organów i z którym wiąże się domniemanie zgodności z prawem, niepodlegające obaleniu w dalszym postępowaniu (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2009r., sygn. akt II FSK 1064/08).

Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., dotyczyć może tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego. Gdy w trakcie ponownego rozpoznania sprawy sąd pierwszej instancji stwierdzi, że stan faktyczny, który stanowił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia dokonanego przez Naczelny Sąd Administracyjny nie został dostatecznie wyjaśniony bądź jest odmienny od przyjętego przez NSA, nie jest związany wyrażoną poprzednio oceną, ponieważ do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (podobnie w wyrokach: SN z 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98; NSA z 4 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1064/08; NSA z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 342/05; NSA z 4 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1130/06). Drugi z przypadków utraty mocy wiążącej wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego to podjęcie, po wydaniu przez NSA, a przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania - przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały, w której wyrażona zostanie odmienna wykładnia prawa od przyjętej w wyroku wydanym w tej sprawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej.

W takim przypadku moc wiążącą będzie miała wykładnia wynikająca z uchwały (art. 269 § 1 p.p.s.a., por. także: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2006, s.420-421; B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Kraków 2006, s. 451; uchwała NSA

z 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że nie miała miejsca żadna z okoliczności, pozwalająca Sądowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy na odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA

z 22 września 2021 r. sygn. akt III OSK 425/21 i dlatego Sąd obowiązany jest orzekać

w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Zgodnie z powyższym przepisem dziecku pobierającemu rentę rodzinną po żołnierzu, którego śmierć nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych, po ukończeniu 16 roku życia przyznaje się pomoc pieniężną na kontynowanie nauki do zakończenia tej nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia. Przedmiotowa pomoc przyznawana jest na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 czerwca 2009 r. w sprawie funduszu socjalnego dla emerytów i rencistów wojskowych oraz przekazywania środków funduszu socjalnego między wojskowymi organami emerytalnymi (Dz. U.

z 2009 r. Nr 107, poz. 890), dwa razy w roku kalendarzowym, w wysokości kwoty stanowiącej trzykrotność najniższej emerytury.

Tym samym, stwierdzić należy, że otrzymanie pomocy pieniężnej na kontynowanie nauki uwarunkowane jest spełnieniem kryteriów określonych

w art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a więc:

1) pobieraniem przez dziecko renty rodzinnej,

2) wiekiem dziecka (od ukończenia 16 lat do ukończenia 25 roku życia)

3) okolicznością śmierci ojca w związku z wykonywaniem zadań służbowych.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zgodzić się należy

z organem odwoławczym, że w przypadku w przyznania pomocy pieniężnej na kontynowanie nauki, nieistotnym jest czy śmierć ma związek z warunkami pełnienia służby wojskowej, czy też zostały przyznane z tego tytułu świadczenia odszkodowawcze. Istotnym jest zaś fakt wykonywania czynności, które spowodowały śmierć żołnierza. Dlatego też orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej ani przyznanie świadczeń odszkodowawczych nie stanowi podstawy do przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Trafnie też wskazał organ odwoławczy, że czym innym jest "śmierć w związku ze służbą wojskową", która jest pojęciem szerszym, a czym innym "śmierć w związku z wykonywaniem zadań służbowych".

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że [...] M. K. [...]. Jak zaś wynika z akt sprawy, Rejonowa Komisja Lekarska w [...] w orzeczeniu Nr [...] z [...] marca 2016 r. orzekła, że śmierć [...] M. K. pozostawała w związku przyczynowym ze służbą wojskową, a nie w związku z wykonywaniem zadań służbowych.

Zatem zgodzić się należy z organem odwoławczym, że śmierć ojca skarżącej nie pozostaje w jakimkolwiek związku funkcjonalnym z wykonywaniem w danej chwili zadań służbowych w rozumieniu art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym - bowiem takich nie wykonywał. Polecenie służbowe wydane [...] M. K. na odprawie, stanowiło wykonanie - jak stwierdzono - zadania polegającego na opracowaniu rozkazu kończącego szkolenie jednej z grup strażaków, należy zaliczyć do zwykłych obowiązków służbowych, którego wykonanie w żaden sposób nie stworzyło zagrożenia dla utraty jego życia. To zaś, że śmierć [...] M. K. uznana została za wypadek pozostający w związku przyczynowym ze służbą wojskową w myśl ustawy o świadczeniach odszkodowawczych, nie oznacza by fakt ten uprawniał zarazem do uznania, że śmierć ojca skarżącej nastąpiła w związku z wykonywaniem przez niego zadań służbowych w rozumieniu ww. przepisu. Obciążenie zadaniami służbowymi [...] M. K., na co wskazuje skarżąca, nie różniło się bowiem znacząco od obciążenia pracą innych żołnierzy pełniących służbę wojskową w Centrum Szkolenia Logistyki w [...], a niewielkie różnice wynikały z funkcji jaką sprawował wymieniony - [...] sekcji szkoleniowej szkoły specjalistów pożarnictwa.

Zdaniem skarżącej organy obu instancji, pominęły przy ocenie materiału dowodowego niezmiernie istotną treść opinii sądowo psychiatrycznej przez powołanych biegłych sądowych, na której oparto wyrok Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z [...] września 2015 r. sygn. akt [...]. Z przedmiotowej opinii wynika zaś, że " [...] M. K., związane było z rozgrywającym się u opiniowanego procesem depresyjnym ale treści depresyjne związane były z jego służbą wojskową. (...) istniały w czasie okołosuicydalnym czynniki opresyjne związane ze służbą."

W tym miejscu należy zauważyć, że ww. sąd w uzasadnieniu wyroku z [...] września 2015 r. sygn. akt [...], jaki zapadł na skutek odwołania się skarżącej od decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] w przedmiocie odszkodowania, wskazał, że oceniając związek śmierci ze służbą wojskową trzeba odnieść się do anonimu, który spowodował tak duże zdenerwowanie. Zdenerwowanie anonimem było pośrednią przyczyną śmierci, bezpośrednią było jednak [...].

W ocenie sądu powszechnego istotnym dla sprawy był anonim, gdyż jak wskazali biegli stanowił punkt zwrotny dla pozbawienia się życia przez zmarłego. Sąd ten uznał, że oceniając związek śmierci ze służbą wojskową trzeba odnieść się do anonimu, który był sytuacją nadzwyczajną, bowiem w jego wyniku doszło do kontroli do której przygotowanie wymagało zwiększonego nakładu pracy, bowiem zarzuty w anonimie były bardzo poważne. Zdaniem sądu powszechnego w dniu [...] [...] M. K. nie mógł pokierować swoim postępowaniem, bowiem cierpiał na chorobę psychiczną w postaci zaburzeń depresyjnych. Dodatkowo sąd powszechny wskazał, że zdaniem biegłych [...] M. K. w dniu śmierci cierpiał na depresję reaktywnie nasiloną. Koncentracja u [...] K. na problemach zawodowych przesłoniła mu niemal całkowicie rodzinę jako jedną z naczelnych wartości w jego życiu. Tego typu myślenie - zawężenie świadomości do jednego osobistego problemu - jest charakterystyczne dla osób z nasilonymi objawami depresji. Elementami depresyjnymi u M. K. były m.in. geny, wychowanie, sposoby rozwiązywania sytuacji trudnych, brak awansu, poczucie odrzucenia i niedoceniania, zmęczenie. Elementem kluczowym, do podjęcia decyzji o [...] był anonim. W związku z anonimem [...] M. K. poczuł się zagrożony, osamotniony, co w połączeniu ze zmęczeniem fizycznym zwłaszcza w okresie ostatniego tygodnia, znacznie nasiliło

w nim depresyjne postrzeganie rzeczywistości.

W związku z powyższym, stwierdzić należy, że śmierć [...] M. K. związana była z chorobą depresyjną pozostającą w związku z jego służbą wojskową. Niemniej jednak zgodnie z art. 27 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym prawo do pobierania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki przysługuje tylko dziecku w przypadku, gdy śmierć ojca nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych, a nie chorobą pozostającą w związku przyczynowym ze służbą wojskową. Skoro więc śmierć [...] M. K. nie nastąpiła w związku z wykonywaniem zadań służbowych, prawidłowo organy obu instancji uznały, że brak jest podstaw uzasadniających przyznanie skarżącej pomocy pieniężnej na kontynowanie nauki.

Reasumując, organy obu instancji dokonały prawidłowej interpretacji ww. przepisu prawa materialnego. Przy wydaniu zaś zarówno zaskarżonej decyzji Ministra, jak i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora WBE nie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak

w sentencji wyroku.