Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 554/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 6, art. 39 ust. 1-2 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Jerzy Solarski Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Po 307/09 w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Po 307/09 oddalił skargę G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) lutego 2009 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r. nr (...) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie - Filia Stare Miasto (dalej: "MOPR"), na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił G. L. udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego oraz zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu całości lub części świadczenia na pokrycie kosztów zakupu biletu miesięcznego MPK oraz kar pieniężnych za przejazd bez wymaganego biletu.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca wnioskiem z 29 grudnia 2008 r. zwróciła się o pomoc finansową w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu biletu miesięcznego MPK oraz na uregulowanie kar pieniężnych za przejazd bez wymaganego biletu MPK. Ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Miesięczny dochód zainteresowanej wnosi 726,31 zł, na który składają się: dodatek mieszkaniowy 235,31 zł, zasiłek okresowy 241 zł oraz zasiłek celowy na żywność 250 zł. Dochód wnioskodawczyni przekracza zatem kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 477 zł, co jest jedną z przesłanek odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Organ wziął pod uwagę, że stosownie do art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie samotnie gospodarującej o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi, uznał jednak, że w sytuacji wnioskodawczyni brak jest szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy. Uzasadniając odmowne załatwienie wniosku skarżącej organ I instancji wskazał, że skarżąca miała świadomość, iż konieczność uiszczenia opłaty za przejazd bez biletu stanowi sankcję za naruszenie przepisów obowiązujących w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacji, zatem uregulowanie kary leży w gestii skarżącej, a nie pomocy społecznej dysponującej środkami publicznymi. Organ wskazał też, że uregulowanie takiej kary ze środków pomocy społecznej byłoby sprzeczne z interesem społecznym, a przede wszystkim z celami pomocy społecznej. Zadaniem pomocy społecznej nie jest bowiem premiowanie negatywnych postaw, takich jak jazda bez ważnego biletu, poza tym opłacenie kary za jazdę bez biletu nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Wyjaśniono też, że niezbędne potrzeby bytowe skarżącej są na bieżąco zaspakajane przez MOPR, który systematycznie opłaca zainteresowanej czynsz, energię elektryczną, zasiłki celowe na zakup leków, zapewnia pomoc na żywność i inne potrzeby życiowe. W ocenie MOPR, wnioskodawczyni jest w stanie we własnym zakresie zakupić sobie bilety MPK chociażby z zasiłku okresowego.

G. L. złożyła odwołanie od tej decyzji nie zgadzając się z odmową udzielenia pomocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia (...) lutego 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że opłacenie kary za jazdę biletu nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Potrzeby bytowe wnioskodawczyni są zaspakajane w drodze pomocy systematycznie przyznawanej przez MOPR. Podkreślono, że pomoc społeczna nie jest obowiązana do udzielania podopiecznym każdej wnioskowanej pomocy, lecz jest instytucją mającą na celu wspomaganie osób w trudnej sytuacji życiowej, wspieranie i motywowanie do samodzielnego pokonywania trudności. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku aktywności zawodowej, posiadającą kwalifikacje i sytuację osobistą sprzyjającą poszukiwaniu pracy.

Na decyzję Kolegium G. L. wniosła skargę do sądu administracyjnego podnosząc, że MOPR nie udziela jej właściwej pomocy. Bilety MPK stanowią dla niej podstawową potrzebę bytową, bowiem jako osoba schorowana musiała dotrzeć do lekarza. Kolegium nie zauważa też, iż skarżąca aktywnie zabiega o zatrudnienie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części, albo całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest zatem, aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, a po drugie - aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 ustawy). Ocena zaistnienia tej przesłanki należy do pracowników pomocy społecznej. Sąd stwierdził, że organ administracji trafnie odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej na uregulowanie kar za brak biletu podczas przejazdu komunikacją miejską. Zgodził się ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie, że uregulowanie kar za brak biletu nie jest celem pomocy społecznej, gdyż nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Wnioskodawczyni wskazała na występowanie u niej schorzeń, jak również przedłożyła dokumentację medyczną, w tym skierowania na badania laboratoryjne; nie przedłożyła jednak dokumentacji, z której wynikałaby konieczność regularnych wizyt u lekarza związanych z zagrożeniem życia lub zdrowia.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. L., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę kasacyjną.

Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. w zw. z art. 7 pkt 6 i art. 39 ust. 1-2 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez niezastosowanie tych przepisów, a tym samym nie uchylenie decyzji, która narusza przepisy prawa materialnego i procesowego; zwrócenie uwagi przez Sąd pierwszej instancji na fakt, że przedmiotowa decyzja wydana została bez prawidłowego uzasadnienia musiałoby skutkować uniemożliwieniem kontroli legalności takiej decyzji,

2) niewłaściwe zastosowanie art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. i art. 1 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez jego niezastosowanie, a tym samym niepodjęcie przez Sąd pierwszej instancji niezbędnych środków w celu usunięcia naruszenia prawa, dopuszczenie się szczególnych zaniedbań na etapie postępowania dowodowego i w konsekwencji pozostawienie przez Sąd pierwszej instancji w obrocie prawnym decyzji naruszającej prawo. Skoro bowiem organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego są zobowiązane mocą art. 77 § 1 K.p.a. to tym samym nie wykazały należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, czego wymaga art. 7 K.p.a.;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej przez dokonanie przez organ pierwszej i drugiej instancji oraz przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny stanu faktycznego i nieuwzględnienie przesłanki do udzielenia pomocy społecznej wynikającej z pkt 6 (długotrwałej lub ciężkiej choroby),

2) naruszenie art. 39 ust. 1-2 i 4 ustawy o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niewłaściwej definicji pojęcia "niezbędna potrzeba bytowa" i w konsekwencji odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup biletów na przejazd komunikacją miejską i uregulowanie kar za brak biletu.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z tytułu świadczonej z urzędu pomocy prawnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że jedną z przesłanek do udzielenia pomocy społecznej jest długotrwała lub ciężka choroba. Ustawodawca nie definiuje pojęcia długotrwałej i ciężkiej choroby, tym samym organy udzielające pomocy mają stosunkowo duży zakres swobody w interpretacji tych terminów oraz większą elastyczność w przyznawaniu świadczeń uznaniowych. Skarżąca cierpi na ciężkie i przewlekłe choroby (schorzenia kręgosłupa, choroby ginekologiczne i inne), które uniemożliwiają jej normalną egzystencję i wymagają systematycznego leczenia. Stan ten znajduje potwierdzenie w dokumentacji medycznej, którą skarżąca zgromadziła, a która to została zupełnie pominięta przez organy pierwszej i drugiej instancji oraz Sąd pierwszej instancji. Choroba skarżącej niewątpliwie powinna zostać uznana za trudną sytuację życiową, której skarżąca nie jest w stanie sama pokonać wykorzystując dostępne jej środki. Także pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie zostało w ustawie zdefiniowane, a zatem zgodnie z orzecznictwem i piśmiennictwem za niezbędną potrzebę uznaje się taką, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Dlatego też organy orzekające w sprawie obowiązane są ustalić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca przewlekle chorująca nie była w stanie dojechać do lekarza inaczej, jak tylko korzystając ze środków transportu publicznego. Pogarszający się stan zdrowia skarżącej wymagał (i nadal wymaga) ciągłych konsultacji i wizyt u lekarzy specjalistów, których gabinety najczęściej znajdują się w odległych częściach Poznania. Skarżąca chcąc ratować swoje zdrowie postawiona została w sytuacji wyboru mniejszego zła; ponieważ nie stać jej było na pokrycie kosztów biletów MPK (o które wnioskowała) zmuszona została do jazdy tramwajami i autobusami bez biletów. Skarżąca argumentowała, że straciła pracę i pomimo ciągle podejmowanych prób znalezienia nowej oraz podnoszenia swoich kwalifikacji zawodowych (ukończyła w zeszłym roku podyplomowe studia zarządzania oświatą) nadal pozostaje bezrobotna. Poza środkami otrzymywanymi z pomocy społecznej nie dysponuje innymi dochodami. Comiesięczny dochód skarżącej wynosi 476,31 zł, z czego 235,31 zł to dodatek mieszkaniowy przelewany co miesiąc na konto administracji lokalu, natomiast na pozostałą kwotę składa się zasiłek okresowy (241 zł). Skarżąca, która znaczną część z tych pieniędzy musi przeznaczać na koszty leczenia (w tym zakup niezbędnych leków) nie jest w stanie pokryć kosztów zakupu biletów. Zdaniem skarżącej organ pierwszej instancji błędnie wskazał, że przy wsparciu w wysokości 241 zł w formie zasiłku okresowego skarżąca jest w stanie samodzielnie pokryć koszt zakupu biletów.

Skarżąca zwracała się wielokrotnie do MOPR w P. o pomoc w zakupie biletów, które stanowią dla skarżącej niezbędną potrzebę bytową. Zarówno organ pierwszej, jaki drugiej instancji, jak i Sąd pierwszej instancji nie dokonały dogłębnej analizy stanu faktycznego błędnie przyjmując, że skarżąca jest w stanie normalnie funkcjonować bez możliwości dostania się do lekarzy specjalistów. Skarżąca wypełnia dyspozycję art. 3 ust. 1 i 4 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, gdyż cierpi na ciężkie i długotrwałe choroby, które uniemożliwiają jej normalną egzystencję i wymagają systematycznego leczenia.

Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie uwzględniając skargi na decyzję, mimo że stan faktyczny i prawny uzasadniał jej uchylenie ze względu na to, iż wystąpiły przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., istotnie naruszył przepisy postępowania sądowo administracyjnego. W przeprowadzonym postępowaniu dowodowym organy administracji nie dokonały bowiem wystarczających ustaleń faktycznych i nie zbadały dostatecznie zgłoszonej potrzeby. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera dokumentacji medycznej, którą skarżąca przedstawiała pracownikom MOPR-u. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie jest wystarczające do zweryfikowania zasadności odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą zasiłku. Organy nie poczyniły także niezbędnych ustaleń w zakresie rzeczywistego dochodu skarżącej mylnie wliczając do niego zasiłek celowy na żywność w wysokości 250 zł, co na gruncie art. 8 ust. 4 ustawy pomocy społecznej jest niedopuszczalne. Organ nie uzasadnił również odmowy przyznania zasiłku celowego przez wskazanie, jakie środki miał do dyspozycji na udzielenie tej pomocy, jaka liczba osób ubiegała się o taką pomoc. Nie wskazał również kryteriów wypracowanych przy przyznawaniu takiej pomocy. Mimo swobody działania organu w ramach tzw. uznania administracyjnego, organ nie jest zwolniony z obowiązku starannego przeprowadzenia postępowania, zgodnego z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, które nie może nosić cech dowolności. Działanie w ramach tegoż uznania powinno polegać, stosownie do art. 7 K.p.a., na załatwieniu sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony, jeżeli jest to możliwe i zgodne z przepisami obowiązującego prawa, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Poczynione w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z postanowieniami art. 107 § 3 K.p.a., co zwłaszcza przy decyzji uznaniowej ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż umożliwia stronie i sądowi dokonanie pełnej weryfikacji tych twierdzeń oraz oceny, czy granice uznania administracyjnego nie zostały naruszone.

Działanie organów administracji publicznej i Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie stanowiło również naruszenie art. 1 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 107 § 3 K.p.a. przez to, że Sąd dokonał kontroli decyzji, która na to nie zasługiwała z uwagi na jej poważne braki formalne w postaci braku uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych, tj. na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego jak i procesowego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA 2005/6/120).

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił twierdzeń skarżącej, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a poprzez niezastosowanie tych przepisów, mimo iż - w przekonaniu strony skarżącej - organy administracji naruszyły zarówno prawo materialne, tj. art. 7 pkt 6 i 39 ust. 1-2 i 4 ustawy o pomocy społecznej, jak i przepis postępowania administracyjnego, a mian. art. 107 § 3 K.p.a. Wobec tak sformułowanego zarzutu wypada stwierdzić, że stwierdzenie, czy rzeczywiście doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. zależy od oceny, czy przy załatwieniu sprawy doszło do naruszenia art. 7 pkt 6 i 39 ust. 1-2 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Kwestia ta podlegać zaś będzie ocenie przy rozpoznawaniu zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej odnoszącej się do prawa materialnego.

Jeśli chodzi natomiast o zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przytoczył argumentację uzasadnienia decyzji zarówno organu I jak i II instancji wyjaśniającą powody nieprzyznania skarżącej G. L. zasiłku celowego na zakup biletu miesięcznego oraz na uregulowanie kar pieniężnych za przejazdy bez biletu środkami komunikacji miejskiej. Z przytoczonej treści wynika, że uzasadnienia obu decyzji nie uchybiają wymogom art. 107 § 3 K.p.a.; zawierają bowiem wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak również jej wyjaśnienie w odniesieniu do okoliczności faktycznych sprawy. Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę, że dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania niezbędne jest wykazanie, stosownie do art. 174 pkt 2 P.p.s.a., w jaki sposób zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnia jednak związku pomiędzy naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. a rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy przez Sąd pierwszej instancji, co samo przez się pozbawia zarzut ten skuteczności.

Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a., który skarga kasacyjna wiąże z uchybieniem przepisom art. 7 i 77 § 1 K.p.a. i art. 1 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Wskazać należy, że z brzmienia art. 135 P.p.s.a. wynika, iż środki zmierzające do usunięcia naruszenia prawa sąd administracyjny stosuje w stosunku do wszystkich aktów bądź czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wynika stąd, że przesłanką zastosowania art. 135 P.p.s.a. jest przede wszystkim stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego w zaskarżonym do sądu akcie. Przepis art. 135 P.p.s.a. dotyczy więc orzeczeń uwzględniających skargę, a taki przypadek nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Przechodząc do rozpoznania podstawy kasacyjnej odnoszącej się do prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 7 pkt 6 i art. 39 ust. 1, 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej które - według strony skarżącej - są rezultatem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tych przepisów. W art. 7 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca, doprecyzowując ogólnie określone w art. 2 i 3 cele pomocy społecznej, przykładowo ("w szczególności") wskazał okoliczności, z powodu których pomoc jest udzielana. Nie oznacza to w żadnym razie, że zaistnienie któregokolwiek z wymienionych przypadków stanowi wystarczającą podstawę do udzielenia pomocy. Zgodnie z art. 39 ust. 1 omawianej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, której przykłady podano w ust. 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie G. L. zwróciła się o przyznanie jej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup biletów na przejazd komunikacją miejską i na uregulowanie kar za przejazdy bez biletu środkami komunikacji miejskiej, przy czym wniosek ten uzasadniała koniecznością dojazdów do lekarzy specjalistów środkami komunikacji miejskiej i brakiem środków finansowych na zakup biletów. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy, iż odmowa przyznania wnioskowanej pomocy nie uchybia określonym w ustawie celom oraz zasadom udzielania pomocy społecznej. Trafnie zarówno Sąd I instancji, jak i organy orzekające w sprawie oceniły, że wskazane we wniosku cele nie uzasadniają przyznania skarżącej zasiłku celowego w żadnej z form wymienionych w art. 39 ust. 1, 2 i 4, a także art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, skarżąca od kilku lat jest objęta pomocą społeczną, ze środków której wypłacany jest jej zasiłek okresowy, systematycznie opłacane są rachunki z tytułu czynszu, faktury za energię elektryczną, ponadto udzielana jest doraźnie pomoc finansowa na zakup leków, na żywność i inne potrzeby życiowe (m. in. w styczniu 2009 r. na zakup i instalację wanny). Z art. 39 wyraźnie wynika, że zasiłek celowy nie jest przewidziany na pokrywanie każdej zgłoszonej potrzeby, lecz ma charakter pomocy doraźnej szczególnej; jest bowiem przyznawany w razie "niezbędnej" potrzeby bytowej. W opisanej sytuacji trudno uznać, że odmowa przyznania skarżącej pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej na zakup biletów komunikacji miejskiej, a tym bardziej na uregulowanie kar za przejazdy bez biletu, narusza określone ustawą zasady udzielania pomocy społecznej. Potrzeby te, uwzględniając okoliczności sprawy i zakres pomocy udzielanej G. L. ze środków publicznych, nie mieszczą się w pojęciu "niezbędnej potrzeby bytowej", a ponadto ich zaspokojenie rzeczywiście kolidowałoby z interesem społecznym. Brak jest również uzasadnienia do przyznania zasiłku celowego na zakup biletu miesięcznego; skarżąca nie wykazała bowiem, że występujące u niej schorzenia wymagają regularnych wizyt u lekarza związanych z zagrożeniem życia lub zdrowia.

W tej sytuacji należy uznać, że zarówno organy administracji, jak również Sąd pierwszej instancji przyjęły prawidłowe rozumienie powołanych wyżej przepisów ustawy oraz właściwie je zastosowały. Tym samym nie ma podstaw do uznania, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 Pp.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.