Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 953/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1, art. 34
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 50 par. 1, art. 106 par. 3, art. 133 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b i lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 33 ust. 1, art. 61 ust. 2, art. 66 ust. 1 pkt 4-8, art. 66 ust. 2 i 6, art. 74 ust. 3, art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 77 ust. 7, art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 81 ust. 1-3, art. 85 ust. 1 pkt 5 i ust. i 2 pkt 1 lit. a, art.
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: art. 15, art. 62, art. 75 par. 1, art. 80, art. 84 par. 1, art. 107 par. 1, art. 136, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 147
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 6, art. 6 ust. 1 i 2, art. 112, art. 144 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skarg R. K. i Stowarzyszenia A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie na rzecz skarżącego R. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) oraz na rzecz skarżącego Stowarzyszenia A kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2015 r. znak [...] Wójt Gminy S. (dalej również: "Wójt" lub "organ I instancji") ustalił na wniosek A S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "inwestor") z dnia 8 lipca 2013 r. środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, polegającego na budowie na działkach nr [...] w obrębie miejscowości [...] oraz na działkach nr [...] w obrębie miejscowości [...] w gminie [...] – do [...] turbin wiatrowych o mocy do 3 MW każda (łącznie do [...] MW), o maksymalnej wysokości do 160 m n.p.t., wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz przyłączem energetycznym i telekomunikacyjnym.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 73, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 82 oraz art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235, z późn. zm. – dalej: ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie) oraz § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r. nr 213, poz. 1397, z późn. zm. [aktualnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 71] – dalej: rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko).

W osnowie decyzji Wójt stwierdził, że decyzja została wydana po uzgodnieniu środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Poznaniu (dalej: RDOŚ w Poznaniu) wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] (podtrzymanym w piśmie z dnia 23 marca 2015 r. znak [...]) oraz po ich zaopiniowaniu przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. (dalej: PPIS w S.) w opinii z dnia [...] września 2014 r. znak [...] (podtrzymaną w pismach z dnia 19 grudnia 2014 r. znak [...] i z dnia 11 lutego 2015 r. znak [...]). W zakresie objętym rozstrzygnięciem Wójt ustalił m.in.:

1. rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia (jak opis powyżej) oraz parametry techniczne poszczególnych planowanych elektrowni wiatrowych (dane dla jednej elektrowni wiatrowej) w zależności od ich lokalizacji, w tym:

- wysokość wieży elektrowni: od 90m do 110 m,

- średnicy rotora: do 120 m,

- maksymalny poziom mocy akustycznej turbiny: do 107,5 dB w porze dziennej i do 103 dR w porze nocnej (dla elektrowni posadowionej na dz. nr [...] – obręb [...]), do 104 dB w porze nocnej (dla elektrowni posadowionych na działkach nr: [...] – obręb [...]; działce nr [...] – obręb [...]; działce nr [...] – obręb [...], działce nr [...] – obręb [...]),

- wysokość całkowita: do 160 m,

- moc jednej turbiny: do 3 MW,

- ilość łopat: 3;

2. warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; w tym, zakresie organ zaznaczył, że planowane przedsięwzięcie będzie realizowane i eksploatowane z uwzględnieniem sformułowanych w decyzji warunków, a planowana inwestycja zlokalizowana będzie poza obszarami chronionymi, o których mowa w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2013, poz. 627, z późn. zm. [aktualnie: Dz.U.z 2015 r., poz. 1651]); w tym zakresie wyjaśnił, że najbliżej położonym obszarem Natura 2000 jest obszar specjalnej ochrony ptaków [...], oddalony o ok. 2 km; przedmiotowa farma wiatrowa będzie położona będzie poza zasięgiem obszarów cennych dla ptaków;

3. wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, w którym to zakresie organ stwierdził, że:

- należy zachować szczegółowo określone w tej decyzji współrzędne posadowienia turbiny w układzie współrzędnych 1992,

- dopuszcza się możliwość przesunięcia turbiny maksymalnie o 30 m od wskazanych współrzędnych,

- inwestycję zrealizować pod warunkiem, że na przedmiotowych działkach będą posadowione wyłącznie niniejsze turbiny,

- projekt budowlany powinien zakładać rozwiązania techniczne, technologiczne i organizacyjne, minimalizujące oddziaływanie na środowisko w szczególności w fazie eksploatacji,

- minimalna odległość elektrowni wiatrowej od najbliższych zabudowań mieszkalnych winna wynosić 350 m,

- do malowania konstrukcji zastosować kolor matowej bieli na przejściu do jasnoszarego w górnych partiach konstrukcji (kolor ten powoduje "zanik" elektrowni w krajobrazie); oznakowanie łopat wirnika powinno być zgodne z przepisami odrębnymi; łopaty wirnika należy pokryć matową powłoką, w celu uniknięcia powstawania odblasków,

- parametry konstrukcyjne elektrowni przyjąć na poziomie: maksymalna wysokość konstrukcji do 160 m (z wzniesioną łopatą wirnika), moc jednej turbiny do 3 MW, maksymalna powierzchnia zabudowy do 5 %,

- urządzenia mechaniczne, które podczas eksploatacji będą źródłem hałasu, powinny być izolowane akustycznie przy użyciu materiałów dźwiękochłonnych (np. maty wygłuszające przy generatorach),

- należy przeanalizować przedsięwzięcie pod względem kolizji z urządzeniami melioracji wodnych, zachować istniejący system drenarski, a w przypadku kolizji z urządzeniami melioracyjnymi, zastosować rozwiązania zastępcze, po wcześniejszym uzgodnieniu z Wielkopolskim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych,

- nie należy stosować oświetlenia turbin światłem białym; stosować światło średniej intensywności o minimalnej wymaganej przepisami mocy oraz liczbie błysków na minutę,

- podczas wyboru turbiny kierować się wyborem modelu bardziej przyjaznego dla środowiska; zastosowanie turbin wiatrowych, których parametry techniczne pozwolą na zgodne z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. 2014, poz. 112) dotrzymanie poziomów hałasu dla najbliższych obszarów objętych ochroną akustyczną; w przypadku używanych turbin wiatrowych należy zastosować nowoczesne turbiny wiatrowe posiadające możliwość czasowego zmniejszania mocy akustycznej, spełniające wymagane prawem parametry;

- należy zachować wymaganą jakość klimatu akustycznego w budynkach mieszkalnych zapewniającą użytkownikom pracę, odpoczynek oraz sen w zadowalających warunkach; dopuszczalny równoważny poziom dźwięku A hałasu przenikającego do pomieszczeń mieszkalnych od wszystkich źródeł hałasu łącznie nie może przekroczyć wartości 40 dB w ciągu dnia oraz 30 dB w ciągu nocy;

- należy zastosować urządzenia pozwalające na automatyczne ograniczenie poziomu mocy (w tym hałasu) i w przypadku wystąpienia zagrożenia przekroczenia norm hałasu, wprowadzić takie ograniczenia,

W odniesieniu wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych organ stwierdził, że przedsięwzięcie nie należy do kategorii zakładów o zwiększonym ryzyku albo zakładów o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Ponadto organ zaznaczył, że nie przeprowadzono postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko z uwagi na uwarunkowania i lokalizację inwestycji. W dalszej części osnowy decyzji organ stwierdził m.in. konieczność zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko poprzez nałożenie obowiązku prowadzenia monitoringu instalacji w trakcie eksploatacji oraz bezpośrednio po uruchomieniu elektrowni, polegającego na kontrolnych pomiarach emisji hałasu w najbliższych punktach objętych ochroną akustyczną, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, zaznaczając, że w przypadku uzyskania ponadnormatywnych wyników pomiaru, należy podjąć działania zmierzające do uzyskania właściwych parametrów dla środowiska. W tym zakresie organ określił także warunki wykonania pierwszego kontrolnego pomiaru hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną, zakwalifikowanych jako zabudowa zagrodowa oraz jako zabudowa jednorodzinna.

Zarazem Wójt nie stwierdził konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, wskazując, że przedsięwzięcie nie należy do kategorii inwestycji, o których mowa w ustawie Prawo ochrony środowiska, dla których istnieje możliwość utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

Ponadto organ I instancji nie nałożył na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę, argumentując, że planowane przedsięwzięcie zostało określone z dużą precyzją, w zakresie parametrów technicznych istotnych z punktu widzenia intensywności oddziaływania na środowisko; w ramach prowadzonego postępowania została określona możliwość wystąpienia oddziaływań skumulowanych z istniejącymi przedsięwzięciami, jak również wpływ na poszczególne elementy przyrodnicze, w tym na gatunki roślin i zwierząt. Zdaniem organu zachowanie parametrów inwestycji oraz warunków określonych w niniejszej decyzji jest wystarczające i nie stwarza konieczności wykonania ponownej oceny oddziaływania na środowisko.

Organ I instancji nałożył jednak na inwestora obowiązek przeprowadzenia analizy porealizacyjnej w zakresie przeprowadzenia szczegółowego monitoringu obejmującego cykl roczny, który powinien być trzykrotnie powtarzany w ciągu 5 lat po oddaniu farmy wiatrowej do eksploatacji. Ponadto określił szczegółowy zakres monitoringu w odniesieniu do ptaków i nietoperzy i dalsze postępowanie z jego wynikami i raportem z monitoringu (przedstawienie RDOŚ w Poznaniu oraz do wiadomości Urzędowi Gminy w S.).

Wójt zaznaczył, że charakterystyka całego przedsięwzięcia, zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, stanowi załącznik nr 1 do decyzji.

Fakt wydania przedmiotowej decyzji Wójt podał do publicznej wiadomości w drodze obwieszczenia z dnia [...] 2015 r., poprzez zamieszczenie obwieszczenia na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu, a także przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy S. w miejscowości [...] i [...], a także na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w X.

Odrębne odwołania od decyzji Wójta złożyli R. K., Stowarzyszenie B oraz Stowarzyszenie A (dalej również: Stowarzyszenie).

R. K. zarzucił naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) poprzez: 1) zakończenie postępowania i wydanie decyzji, która stoi w sprzeczności z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, którzy wyrazili swój sprzeciw wobec planowej inwestycji; zwłaszcza w świetle raportu o oddziaływaniu na środowisko elektrowni wiatrowych w zakresie wpływu infradźwięków na człowieka, co nie daje podstawy do wyrażenia jednoznacznego poglądu aby w danym stanie faktycznym nie dochodziło do negatywnego oddziaływania na człowieka i zwierzęta gospodarcze; 2) wydanie decyzji wobec braku kompleksowego zbadania wpływu elektrowni wiatrowych o projektowanej wysokości pod względem akustycznym i elektromagnetycznym na ludzi i zwierzęta gospodarskie, przy założeniu, że wiatraki muszą się znajdować w odległości minimum 350 m od zabudowań.

Stowarzyszenie A i Stowarzyszenie B zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:

1) art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 66 ust. 6 i art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez: a) wydanie decyzji na podstawie niekompletnego w zakresie inwentaryzacji przyrodniczych raportu i uwzględnienia oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; b) nierozpatrzenie wniosków wniesionych przez społeczeństwo i niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji motywów, dla których nie zostały one wzięte pod uwagę;

2) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wnikliwego zbadania stanu faktycznego i brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, skutkujące wydaniem decyzji na podstawie nierzetelnej i niekompletnej dokumentacji, w sposób podważający zaufanie pozostałych stron postępowania do organów władzy publicznej, a ponadto niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów uznania, że planowana inwestycja nie będzie negatywnie wpływać na środowisko.

Stowarzyszenie A kwestionowało także prawidłowość upublicznienia informacji o poszczególnych etapach w odniesieniu do ogłoszenia wszystkich informacji w miejscu planowanego przedsięwzięcia tj. na tablicach informacyjnych sołectw objętych postępowaniem oraz wytknęło, że organ nie podjął działań mających na celu rzeczywiste rozpoznanie aspektu społecznego i rozmiaru sprzeciwu mieszkańców wobec planowanej inwestycji budowy elektrowni wiatrowych w gminie [...].

Ponadto podniosło zarzut naruszenia art. 82 ust. 1 pkt 1 a i lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, polegające na dopuszczeniu na etapie prac budowlanych (etap realizacji projektu) marginesu przesunięć lokalizacji siłowni w ramach tych samych działek.

Stowarzyszenie zakwestionowało również metodologię przedrealizacyjnej analizy akustycznej i wniosło o powołanie na podstawie art. 84 K.p.a. biegłego z zakresu akustyki celem wydania opinii dotyczącej rzetelności wykonanego przedralizacyjnego raportu oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji. Stowarzyszanie podniosło, że w szczególności w raporcie brakuje skumulowanej oceny oddziaływania elektrowni i dróg publicznych (w tym autostrady) na hałas w otoczeniu przedsięwzięcia, co jest poważnym błędem i może stwarzać skumulowane zagrożenie dla zdrowia ludzi.

Dalej podniosło, że organ I instancji, wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, nie uwzględnił opinii Ministerstwa Zdrowia z dnia 21 lutego 2013 r. znak: [...], z której wynika, iż hałas pochodzący od farm wiatrowych jest bardziej uciążliwy niż inne rodzaje hałasu i nawet poziom 40 dB w nocy może być zbyt wysoki w przypadku turbin wiatrowych. Zdaniem strony, biorąc pod uwagę, że teren ma charakter wiejski, rolniczy – można stwierdzić, że lokalizacja turbin może wpłynąć na zmianę klimatu akustycznego okolicy, a Wójt nie uwzględnił zagadnienia związanego z wytwarzaniem przez turbinę wiatrową infradźwięków, których wpływ na zdrowie ludzi nie został jednoznacznie naukowo opisany; podobnie nie uwzględnił ryzyka związanego z ewentualnymi awariami elektrowni wiatrowej.

Stowarzyszanie zakwestionowało także określone w decyzji warunki z zakresu gospodarki odpadami, jak i brak przeprowadzenia inwentaryzacji bezkręgowców na terenie planowanej inwestycji, argumentując, że budowa elektrowni oznaczać będzie konieczność zmiany profilu towarowego gospodarstw rolnych. Nadto zarzuciło brak rzetelnej analizy oddziaływania na krajobraz i kompensacji przyrodniczej.

Zdaniem Stowarzyszenia wydanie w tych warunkach decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stoi w sprzeczności z zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP oraz art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska) oraz z zasadą prewencji i zasadą przezorności; wskazane rozbieżności i uchybienia powodują, że raport środowiskowy jest wadliwy i nierzetelny i nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile (dalej: "Kolegium", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze w stosunku do Stowarzyszenia B z uwagi na niespełnienie warunku z art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie, zaś po rozpatrzeniu odwołania pozostałych podmiotów – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium – poza obszernym przedstawieniem opisu inwestycji i przebiegu postępowania administracyjnego – wyjaśniło, że w niniejszej sprawie planowane przedsięwzięcie (rozstrzygnięcie opiera się na analizie wariantu realizowanego) zostało zaliczone do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – § 3 ust. 1 pkt 6 lit b rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko; inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy [...] zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy S. nr [...] z dnia [...] 2010 r., który przewiduje na terenie objętym wnioskiem o wydanie przedmiotowej decyzji, m.in. możliwość realizacji infrastruktury technicznej – elektrownie wiatrowe i place montażowe wraz z urządzeniami i instalacjami.

Dalej organ odwoławczy wskazał na to, że dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego sporządzona została dokumentacja zawierająca m.in. elementy dotyczące środowiska przyrodniczego, terenu przedsięwzięcia oraz ocenę wpływu na poszczególne składniki przyrody, w tym ptaki, nietoperze, wartości botaniczne, krajobraz, obszary chronione na mocy ustawy o ochronie przyrody oraz inne elementy przyrodnicze, tj. "Raport oddziaływania na środowisko elektrowni wiatrowej w obrębie miejscowości [...] oraz [...], gm. [...]" (dalej: "raport o oddziaływaniu na środowisko" lub "raport"). Zdaniem Kolegium sporządzony raport o oddziaływaniu na środowisko wyczerpuje ustawowe przesłanki wymagane dla sporządzenia takiego raportu, zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, Organ odwoławczy podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż planowane elektrownie zlokalizowane zostaną na terenie otwartym, użytkowanym rolniczo; najbliższe tereny objęte ochroną akustyczną znajdują się w odległości ok. 454 m i stanowią zabudowę zagrodową. W tym zakresie organ wyjaśnił, że na potrzeby niniejszej sprawy wykonano analizę przewidywanych poziomów hałasu dla minimalnej i maksymalnej wysokości osi rotorów, dla pory dnia i nocy. dla których przewidziano różne poziomy mocy akustycznej planowanych turbin – 107,5 dBA w porze dnia oraz 104 dBA w porze nocy (dla EW5 – 103 dB); wzajemna odległość pomiędzy elektrowniami wiatrowymi wynosi od około 420 m do około 1700 m na terenie. Zarazem zaznaczył, że terenie, na którym planuje się lokalizację przedmiotowej inwestycji, w fazie realizacji są [...] inne konstrukcje o takim samym przeznaczeniu, tzn. [...] elektrownie wiatrowe zlokalizowane w gminie X (podkr. wł.). Kolegium podniosło, że analizy akustyczne wykonane na potrzeby raportu o oddziaływaniu na środowisko uwzględniają oddziaływania skumulowane planowanej inwestycji z tymi inwestycjami będącymi w fazie realizacji (podkr. wł.).

W związku z możliwością zmiany lokalizacji każdej z planowanych elektrowni wiatrowych o około 30 m w stosunku do pierwotnej lokalizacji, Kolegium wyjaśniło, że dokonano analizy oddziaływania przedsięwzięcia na klimat akustyczny na otaczających je terenach dla maksymalnych przesunięć siłowni wraz z uwzględnieniem oddziaływań skumulowanych i stwierdzono, że zmiana lokalizacji planowanych elektrowni wiatrowych nie będzie powodowała wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, gdyż są one znacznie niższe od dopuszczalnych. Ponadto organ II instancji zaznaczył, że organ nałożył na inwestora obowiązek prowadzenia monitoringu instalacji w trakcie eksploatacji oraz bezpośrednio po uruchomieniu elektrowni, polegający na kontrolnych pomiarach emisji w najbliższych punktach objętych ochroną akustyczną, jak i podjęcie konkretnych działań zaradczych w przypadku uzyskania ponadnormatywnych wyników pomiaru.

Kolegium omówiło także zasady ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz.U. nr 192, poz. 1883) i wskazując źródła emisji elektromagnetycznej przedmiotowej inwestycji. W tym zakresie stwierdził, że nie ma ryzyka przekroczenia dopuszczalnych norm.

Kolegium wyjaśniło również kwestie dotyczące migotania cienia, wskazując, że w Polsce brak jest przepisów regulujących normy dotyczące tej kwestii oraz okoliczności dotyczące stanu faktycznego, ze względu na które sąsiedztwo wiatraków nie powinno być uciążliwe dla pobliskich terenów. Zarazem podniosło, że w przypadku dużych, nowych elektrowni nie istnieje także ryzyko wystąpienia efektu stroboskopowego ze względu na stosowanie obecnie matowych farb pokrywających śmigło oraz konstrukcję elektrowni.

W zakresie odnoszącym się do terenów ochrony przyrodniczej Kolegium stwierdziło, że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana będzie poza granicami obszarów chronionych, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody; najbliżej położonym obszarem Natura 2000 jest oddalony o około 2 km Nadwarciański Park Krajobrazowy, dalej obszar specjalnej ochrony ptaków [...] oraz specjalny obszar ochrony siedlisk [...]; inwestycja będzie zlokalizowana poza zasięgiem obszarów cennych dla ptaków wyznaczonych na podstawie opracowania. Ponadto organ przedstawił sytuację dotyczącą wykorzystania terenu i roślinności występującej najbliższym sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji na obszarze stanowiącym strefę o promieniu 1,5 km, wskazując, że nie występują na tym terenie chronione gatunki roślin ani cenne przyrodniczo siedliska przyrodnicze i nie odnotowano siedlisk wymagających ochrony w ramach Dyrektywy Siedliskowej. Ponadto omówił kwestie związane z potencjalnym zagrożeniem ze strony elektrowni wiatrowych dla zasobów przyrodniczych, w tym zwłaszcza dla ptaków i nietoperzy.

Podsumowując tę część ustaleń, organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone badania wykazały, iż planowana inwestycja nie będzie miała znaczącego negatywnego oddziaływania na ptaki i nietoperze, zaś w celu przeanalizowania rzeczywistego zagrożenia w zaskarżonej decyzji Wójt nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia analizy porealizacyjnej.

Następnie Kolegium omówiło kwestie dotyczące gospodarki odpadami na poszczególnych etapach inwestycji, jak również stwierdziło że charakter planowanej inwestycji w żaden sposób nie rzutuje na omówione zagrożenia dla wód powierzchniowych i podziemnych, a tym samym nie będzie wpływać na osiągnięcie celów określonych dla poszczególnych jednolitych części wód.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach, Kolegium podniosło, że przedłożony przez inwestora raport określający wpływ inwestycji na środowisko i zdrowie ludzi został poddany także ocenie organów współdziałających, posiadających specjalistyczną wiedzę w tym zakresie, o czym świadczą postanowienie RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz opinia sanitarna PPIS w S. z dnia [...] września 2014 r.

Organ nie podzielił zarzutów dotyczących kwestii ustalania i zawiadamiania stron postępowania o poszczególnych etapach postępowania, wskazując, że z uwagi na art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepis art. 49 K.p.a., gdy liczba stron przekracza 20, tzn. "doręczenie" w trybie obwieszczenia., a ponadto, że organ I instancji sporządził wykaz stron postępowania w przedmiotowej sprawie. Natomiast w odniesieniu do kwestii zapewnienia udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji z zakresu ochrony środowiska stwierdził, że problematyka ta nie dotyczy sfery kręgu stron postępowania, bowiem skutkiem zapewnienia udziału społeczeństwa nie jest przypisanie każdemu podmiotowi przymiotu strony postępowania, lecz umożliwienie społeczeństwu, które wzięło udział w postępowaniu, składając uwagi lub wnioski, zapoznania się z rezultatami swojej procesowej aktywności. Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 79 ust. 1 powołanej ustawy organ I instancji przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; w przedmiotowej sprawie, stosownie do dyspozycji art. 33 ust. 1 tej ustawy, Wójt podał do publicznej wiadomości poprzez obwieszczenie na stronie BIP Urzędu Gminy S., oraz w sposób zwyczajowo przyjęty, tj. poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy S., a także na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w X oraz tablicy ogłoszeń w miejscowościach [...] i [...] informacje o: wszczęciu postępowania o ustalenie środowiskowych uwarunkowań przedmiotowej inwestycji, przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, składania uwag i wniosków oraz wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji planowanego przedsięwzięcia. W tym zakresie organ odwoławczy podniósł, że w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenie doręczenia tekstu obwieszczenia sołtysom miejscowości [...], [...] i Urzędowi Gminy X; Urząd Gminy X potwierdził okresy wywieszenia obwieszczeni na swojej tablicy ogłoszeń, zaś dodatkowo Kierownik Referatu bądź Inspektor Urzędu Gminy S. sporządził "notatkę służbową" określającą terminy zamieszczenia obwieszczenia na tablicach ogłoszeń tego Urzędu, sołectw oraz BIP Urzędu Gminy. Wobec tego organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony zarzut braku zapewnienia przez organ I instancji możliwości udziału społeczeństwa w niniejszym postępowaniu.

Kolegium omówiło również kwestie dotyczące możliwości zorganizowania rozprawy administracyjnej na podstawie art. 36 powołanej ustawy, zaznaczając, że przeprowadzenie rozprawy nie jest obligatoryjne. Zdaniem organu II nie można też uznać za zasadny zarzutu braku przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowej informacji o przeprowadzonym postępowaniu z udziałem społeczeństwa, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał czynności podjęte w celu zapewnienia społeczeństwu udziału w toczącym się postępowaniu oraz przedstawił złożone protesty, ustosunkowując się do każdego z nich.

Odnosząc się do kwestii odległości planowanej inwestycji od terenów sąsiednich, Kolegium podniósł, że aktualnie brak jest uregulowań prawnych dotyczących sytuowania inwestycji w postaci elektrowni wiatrowych w określonej odległości od zabudowań mieszkalnych, a wskazane przez strony opinie Ministerstwa Zdrowia nie stanowią takiego źródła prawa. Wobec tego Kolegium stwierdziło że w takiej sytuacji organy właściwe w sprawie uwzględniają unormowania dotyczące różnego rodzaju oddziaływań elektrowni wiatrowych, a do głównych oddziaływań na środowisko, związanych z elektrowniami wiatrowymi, należy zaliczyć emisję hałasu towarzyszącą pracy turbin wiatrowych – hałas z zakresu częstotliwości słyszalnych, jak i hałas o charakterze infradźwięków określany potocznie jako niesłyszalny. W tym zakresie organ odwoławczy ponownie wyjaśnił, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku dopuszczalny poziom hałasu w środowisku na obszarach chronionych, tj. na granicy terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług, chronionych akustycznie, nie może przekraczać 50 dB w porze dziennej i 40 dB w porze nocnej; natomiast dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, zamieszkania zbiorowego, zabudowy zagrodowej i mieszkaniowo-usługowej – 55 dB w porze dziennej i 45 dB w porze nocnej. Dalej zaznaczył, że tereny, na które może oddziaływać planowana inwestycja należą do terenów upraw rolnych, które zgodnie z powołanym wyżej rozporządzeniem nie należą do obszarów objętych ochroną akustyczną, zaś najbliżej zlokalizowane tereny chronione akustycznie to tereny zabudowy zagrodowej; najmniejsza odległość tych terenów od elektrowni wynosi około 454 m, natomiast najbliżej położone tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej znajdują się w odległości 690 m od planowanych elektrowni. Odwołując się do informacji podanych w raporcie, Kolegium stwierdziło, że na żadnym etapie realizacji inwestycji nie przewiduje się przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu.

W dalszej kolejności, szeroko odwołując się do treści raportu (rozdział 2), Kolegium omówiło sposób przeprowadzania w tym raporcie analizy akustycznej zgodnie z normą PN-ISO 9613, stwierdzając, że zbędne w przedmiotowej sprawie byłoby przeprowadzenie pomiarów istniejącego obecnie tła akustycznego, gdyż zgodnie z obowiązującymi w Polsce normami akustycznymi określającymi dopuszczalny poziom hałasu w środowisku na obszarach chronionych nie może przekraczać odpowiednich wartości w porze dziennej i w porze nocnej, w zależności od rodzaju chronionych terenów. Kolegium zaznaczyło, że wokół planowanej inwestycji wykonano inwentaryzację terenu określającą miejsce i rodzaj zabudowy zarówno dla zabudowy istniejącej, jak i dla obszarów, na których zabudowa może w przyszłości powstać – wraz z określeniem ich poziomów ochrony akustycznej. Kolegium odwołało się również do opisu terenu i krajobrazu, zawartego w rozdziale 4 raportu, podnosząc, że raport zawiera opis obszaru objętego oddziaływaniem turbin, tj. że turbiny posadowione są w pobliżu autostrady [...] w odległościach rzędu 200 m. Organ II instancji stwierdził, że okoliczność ta znana była zatem organom opiniującym i uzgadniającym środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Ponadto Kolegium ponownie zwróciło uwagę na fakt nałożenia na inwestora obowiązku monitoringu instalacji w trakcie eksploatacji oraz bezpośrednio po uruchomieniu elektrowni, jak i wytyczne co do wyboru rodzaju turbin.

Kolegium omówiło także kwestie dotyczące zawartych w raporcie szczegółowych analiz wietrzności i produktywności dla planowanych elektrowni wiatrowych, z uwzględnieniem szeregu czynników ekonomicznych, a także analizę posadowienia elektrowni z uwzględnieniem istniejących i planowanych innych tego typu inwestycji oraz techniczne aspekty możliwych do zastosowania modeli turbin wiatrowych.

Ponadto organ II instancji odniósł się do problematyki hałasu infradźwiękowego, stwierdzając, że obowiązujące w Polsce standardy środowiskowe dotyczące ochrony akustycznej nie określają dopuszczalnych poziomów emisji infradźwięków do środowiska. W tym zakresie stwierdził, że elektrownie wiatrowe emitują infradźwięk na bardzo niskim poziomie, poniżej wartości mogących mieć wpływ na zdrowie ludzi.

Ustosunkowując się do informacji zawartych w rozdziale 9 raportu, organ odwoławczy odwołał się do wniosków organu I instancji, iż przedsięwzięcie nie należy do kategorii inwestycji, o których mowa w ustawie Prawo ochrony środowiska, dla których istnieje możliwość utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, co jest zgodne z art. 135 pkt 1 Prawa ochrony środowiska.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego negatywnego wpływu inwestycji na wartość sąsiednich nieruchomości, organ odwoławczy podniósł, że kwestie ewentualnego wpływu przedsięwzięcia na wartość sąsiednich nieruchomości nie są przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania nie stanowi podstawy do rozpoczęcia robót i realizacji inwestycji, a tym samym nie narusza na tym etapie inwestycyjnym żadnych praw osób trzecich.

Ponadto Kolegium stwierdziło, że przedłożony raport zawiera także określenie przewidywanego oddziaływania w przypadku wystąpienia poważanej awarii przemysłowej stwierdzając, że nie można zaliczyć do przedsięwzięć o zwiększonym ryzyku lub dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. W tym zakresie organ odwołał się do przepisu art. 248 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduję o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. nr 58, poz. 535, z późn.zm.). Kolegium podniosło również, że w świetle raportu ryzyko negatywnego oddziaływania przy ewentualnym upadku elektrowni minimalizowane jest ze względu na odległość kilkuset metrów od miejsc stałego pobytu ludzi, a zastosowane rozwiązania technologiczne będzie eliminowało ryzyko wystąpienia czynników mogące mieć wpływ na zdrowie okolicznych mieszkańców, w tym także tzw. "rzucanie lodem".

W ocenie organu, ze względu na uwarunkowania przedsięwzięcia nie będzie konieczności zmiany profilu towarowego gospodarstw rolnych, zaś raport zawiera także opis krajobrazu w rejonie lokalizacji przedsięwzięcia oraz analizę oddziaływania elektrowni wiatrowych na krajobraz, jaki gospodarkę odpadami.

Kolegium, odnosząc się do zarzutów kwestionujących wiarygodność raportu, podniosło, że inwestor zgodnie z postanowieniem organu I instancji złożył raport wraz z jego uzupełnieniami. W ocenie Kolegium organ I instancji przeprowadził właściwie ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z wymogami art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie; organ dokonał oceny przedłożonego raportu oraz uwag i protestów mieszkańców, a ponadto poddał raport opiniowaniu i uzgodnieniu zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy i uzyskał akceptację właściwych organów, tj. PPIS w S. oraz RDOŚ w Poznaniu. W tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że treść stanowiska wyrażona w formie uzgodnienia wiąże organ prowadzący postępowanie główne; wskazane organy wyraziły opinie i uzgodniły raport w oparciu o posiadaną wiedzą specjalistyczną. Dalej argumentował, że raport sporządzony został przez osoby posiadające wiedzą specjalistyczną, a przy jego sporządzaniu wzięto pod uwagę dostępne w tej materii opracowania; raport zawiera zapisy dotyczące braku uciążliwości, oddziaływania nieprzekraczającego normy oraz braku szkodliwego oddziaływania, zawiera także analizę "wariantu zerowego", tzn. opis skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia. Kolegium podzieliło w tym zakresie stanowisko organ I instancji, jak i potwierdziło kompletność materiału dowodowego. Kolegium podniosło, że w postępowaniu nie przestawiono żadnych dowodów, które mogłyby pozostawać w sprzeczności z materiałem zgromadzonym w niniejszej sprawie, uzasadniającym uwzględnienie wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i z tego powodu Kolegium stwierdziło potrzeby powołania w tej sprawie biegłego.

W ocenie Kolegium w postępowaniu przed organem I instancji dochowano wszelkich wymogów procedury, uzyskano wymagane opinie, raport i uzgodnienia, zapewniono udział społeczeństwa, zaś decyzja zawiera wszystkie konieczne elementy; rozstrzygnięcie decyzji zostało sporządzone w sposób jasny i precyzyjny, a decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Zdaniem Kolegium, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że projektowana inwestycja nie będzie stwarzać znacznych zagrożeń dla środowiska, w tym dla zdrowia i warunków życia ludzi, pod warunkiem prawidłowej eksploatacji oraz zastosowania zalecanych w raporcie rozwiązań technicznych i określonych postanowieniem uzgadniającym warunki realizacji przedsięwzięcia. Kolegium uznało, że w stosunku do tego konkretnego przedsięwzięcia brak jest możliwości wydania decyzji odmownej, która znalazłaby swoje oparcie w obowiązującym prawie, bowiem przedsięwzięcie to pozwala na ustalenie środowiskowych uwarunkowań i wszystkie konieczne elementy zostały w tym względzie poddane analizie i ocenie.

Odrębne skargi na decyzję Kolegium wnieśli R. K. i Stowarzyszanie A, zaskarżając tę decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Zakres zaskarżenia wynika wprost ze skargi R. K. oraz w sposób dorozumiany ze skargi Stowarzyszenia, ze względu na zarzuty i argumentację.

R. K. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) prawa materialnego: art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 66 ust. 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez wydanie decyzji na podstawie niekompletnego raportu w zakresie inwentaryzacji przyrodniczych oraz w zakresie oddziaływania na środowisko, które nie jest jednoznaczne i w pełni zbadane przez specjalistów z dziedziny akustyki, i uwzględnienia oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; b) nierozpatrzenie wniosków wniesionych przez społeczeństwo i niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji motywów, dla których nie zostały one wzięte pod uwagę;

2) przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez:

a) wydanie decyzji, która została oparta na niekompletnym materiale dowodowym i sprzecznymi ze sobą wnioskami, a zwłaszcza w świetle raportu o oddziaływaniu na środowisko elektrowni wiatrowych w zakresie wpływu infradźwięków na człowieka autorzy stwierdzali istnienie badań, w których nie jest kwestionowany negatywny wpływ infradźwięków na człowieka jednocześnie fachowych opracowań w tym zakresie jest mało co nie daje podstawy do wyrażenia jednoznacznego poglądu aby w danym stanie faktycznym nie dochodziło do negatywnego oddziaływania na człowieka i zwierzęta gospodarcze

b) wydanie decyzji wobec niezbadania w sposób kompleksowy, pod względem akustycznym i elektromagnetycznym na ludzi i zwierzęta gospodarskie, wpływu elektrowni wiatrowych o projektowanej wysokości – przy założeniu, że wiatraki musza się znajdować w odległości minimum 350 m od zabudowań.

Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych w uzasadnieniu skargi, strona domagała się uchylenia w zaskarżonej części decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Z kolei Stowarzyszanie zarzuciło przedmiotowej decyzji naruszenie:

1) art. 33 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 79 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wadliwe przyjęcie przez organ odwoławczy, że zapewniono przez organ I instancji możliwość właściwego udziału społeczeństwa w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji w I instancji;

2) art. 62 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. i w zw. z art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak zawarcia w zaskarżonej decyzji powołania podstawy prawnej, wskazującej na okoliczność, iż wszczęto i prowadzono jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony, co stanowi naruszenia art. 107 § 1 K.p.a.;

3) art. 66 ust. 1, 2 i 6, art. 69 ust. 4 w zw. z art. 80 ust. 1 i art. 82 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez wadliwe przyjęcie przez organ odwoławczy, że organ I instancji wydał prawidłową decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia na podstawie rzetelnie sporządzonego raportu o oddziaływaniu na środowisko, gdy tymczasem właściwa analiza raportu wskazuje, iż jest on niekompletny pod względem inwentaryzacji przyrodniczej i krajobrazowej oraz oceny oddziaływania na środowisko i nie zawiera wszystkich elementów określonych postanowieniu o zakresie raportu, co skutkować winno uchyleniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

4) art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez wadliwe przyjęcie przez Kolegium, że decyzja organu I instancji zawiera szczegółowe informacje o przeprowadzonym postępowaniu z udziałem społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski w związku z udziałem społeczeństwa, gdy tymczasem analiza treści decyzji wskazuje na ograniczenie się organu odwoławczego do przytoczenia uwag społeczeństwa oraz ich nieuwzględnienia z uwagi na argumentację przedstawioną przez inwestora;

5) art. 81 ust. 2 w zw. z 96 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz art. 34 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez wadliwą wykładnię i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji umożliwiającej realizację inwestycji, która może oddziaływać negatywnie na obszary Natura 2000 z uwagi na jej bliskie położenie;

6) art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie poprzez wadliwą wykładnię i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji umożliwiającej dopuszczenie na etapie prac budowlanych (etap realizacji projektu) marginesu przesunięć lokalizacji siłowni w ramach tych samych działek do 30 m;

7) art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232), poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem zasady przezorności, która to decyzja umożliwia realizację inwestycji, której negatywne następstwa nie są jeszcze w pełni rozpoznane i które to będzie w sposób istotnie negatywnie oddziaływać na stan środowiska.

W odniesieniu do postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonych decyzji Stowarzyszenie ponadto podniosło zarzuty naruszenia następujących przepisów postępowania:

1) art. 136 w zw. art. 84 § 1 K.p.a, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie zachodzi potrzeba powołania biegłego, w celu wydania opinii dotyczącej rzetelności wykonanego przedrealizacyjnego raportu oddziaływania akustycznego planowanej inwestycji, oraz przyjęcie, że ustalenie tych czynników nie wymaga wiadomości specjalnych;

2) art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nierozpoznanie przez

Kolegium wszystkich zarzutów odwołania i brak dokonanie wnikliwej analizy prawidłowości przeprowadzonego postępowania na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, oraz sporządzenie uzasadnienia w sposób ogólnikowy, bez wskazania szczegółowych przyczyn przyjętych wniosków o niezasadności zarzutów; strona zarzuciła organowi ograniczenie się zasadniczo do powielenia argumentów zawartych w decyzji organu I instancji oraz raporcie sporządzonym przez inwestora.

Przy tak sformułowanych zarzutach, szczegółowo i obszernie rozwiniętych w uzasadnieniu skargi, strona domagała się uchylenia w zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie przekazania sprawy organowi I instancji celem jej ponownego rozpatrzenia. Stowarzyszenie wniosło również o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z materiałów dołączonych do skargi, na wykazanie wadliwości działania organów obydwu instancji; w szczególności co do nieuwzględnienia w toku postępowania (i w samym raporcie) faktu lokalizacji na terenie działek nr [...] w [...] elektrowni wiatrowych. Ponadto strona domagała się zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i stwierdzając, że skargi nie formułują nowych zarzutów w sprawie, wniosło o ich oddalenie.

Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.) połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt lI SA/Po 954/15 ze skargi Stowarzyszenia A ze sprawą o sygn. akt II SA/Po 953/15 ze skargi R. K. na tę samą decyzję – i prowadził je dalej pod sygnaturą akt II SA/Po 953/15.

W toku postępowania Kolegium przedstawiło dowody upublicznienia obwieszczenia z dnia 26 października 2015 r. o wniesieniu skarg na decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. skarżący R. K. podtrzymał wnioski i argumentację skargi, a nadto oświadczył, że popiera skargę Stowarzyszenia A. Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć na dzień 10 lutego 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargi okazały się zasadne, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty w nich podniesione zasługiwały na uwzględnienie.

W wyniku przeprowadzenia – w zakresie wynikającym z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.) – kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2015 r. Sąd uznał, że decyzja ta jest dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest – z uwagi na zakres zaskarżenia – w zasadzie tylko to rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2015 r., które jest stanowiskiem merytorycznym, a zatem w tej części, w jakiej Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] 2015 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie na działkach nr [...] w obrębie miejscowości [...] oraz na działkach nr [...] w obrębie miejscowości [...] w gminie [...] – do [...] turbin wiatrowych o mocy do 3 MW każda (łącznie do [...] MW), o maksymalnej wysokości do 160 m n.p.t., wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz przyłączem energetycznym i telekomunikacyjny – bliżej opisanej w załączniku do tej decyzji (charakterystyce przedsięwzięcia). Nie dotyczy zaś umorzenia postępowania odwoławczego w stosunku do Stowarzyszenia B, które nie wniosło skargi na to rozstrzygnięcie.

Samo Stowarzyszenie A zaskarżyło wprawdzie rozstrzygnięcie Kolegium w całości, ale podniosło całkowicie błędne zarzuty w zakresie umorzenia postępowania odwoławczego. Nie ma bowiem racji, przypisując Kolegium naruszenie przepisów art. 62 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. oraz w zw. z art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a. W sprawie wszczęte zostało jedno postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na wniosek inwestora i to jego sytuacji prawnej dotyczy rozstrzygnięcie, pozostałe podmioty uczestniczące w tym postępowaniu są również jego stronami, ale niewątpliwie jest to postępowanie w tej samej sprawie. Nie zachodzi tutaj żadna wielość odrębnych spraw administracyjnych, które mogłyby być objęte jednym postępowaniem. Powołany przepis art. 62 K.p.a. dotyczy zaś współuczestnictwa formalnego, który dopuszcza wszczęcie i prowadzenie jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej strony, tj. w więcej niż jednej sprawie administracyjnej. Postępowanie odwoławcze jest zaś jedynie drugim etapem takiego postępowania, a wniesione odwołanie nie wszczyna odrębnego postępowania, ani tym bardziej nie konstytuuje nowej sprawy administracyjnej, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Stąd też Kolegium winno było załatwić sprawę, orzekając co do zasady jedną decyzją o bycie prawnym zaskarżonej decyzji organu I instancji. W sytuacji wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przez kilka podmiotów, obowiązkiem organu jest ich łączne rozpoznanie w jednym terminie i wydanie w ich przedmiocie jednej decyzji, która może jednakże zawierać różne i odrębne rozstrzygnięcia (w odniesieniu do każdego z podmiotów, które wniosły odwołania). Sprawa nie przestaje przez to być jedną sprawą administracyjną, a rozstrzygnięcia te powinny być zawarte w jednej decyzji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1029/13, LEX nr 1437420). Dopuszczalna jest zatem sytuacja, w której w decyzji nastąpi merytoryczne rozpoznanie sprawy i nastąpi umorzenie postępowania odwoławczego w stosunku do niektórych z wnoszących odwołania, z uwagi na ustalenie w postępowaniu odwoławczym, że nie posiadają oni interesu prawnego, który dawałby im legitymację do udziału w postępowaniu w charakterze strony.

Ewentualnie zaś można dopuścić wydanie przez organ II instancji odrębnej decyzji o umorzeniu postępowania, jednak winno to zawsze poprzedzać wydanie decyzji merytorycznej, bowiem decyzja ostatecznie kończąca postępowanie nie może być bowiem wydawana w sytuacji pozostawienia przez organ nierozpoznanego odwołania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 894/13, LEX nr 1471191).

Przedstawione stanowisko znajduje pełne potwierdzenie w treści art. 138 § 1 K.p.a., który przewiduje możliwość zarówno merytorycznego orzeczenia przez organ II instancji (pkt 1 i częściowo pkt 2), jaki i umorzenia postępowania odwoławczego (pkt 3), przy czym umorzenie postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.) może nastąpić, gdy strona postępowania cofnie odwołanie (zażalenie) bądź w toku postępowania organ odwoławczy ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1317/13, LEX nr 1664465).

Reasumując tę cześć rozważań, Sąd stwierdza, że zarzut Stowarzyszenia w opisanym powyżej zakresie był całkowicie bezpodstawny. Dodać również należy, że odwołanie Stowarzyszenia A zostało rozpatrzone przez organ II instancji, a było ono w istocie tożsame w swej treści z odwołaniem Stowarzyszenia B. W tych warunkach Sąd nie stwierdził po stronie Stowarzyszenia A legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. do zaskarżenia decyzji Kolegium w części, w której organ umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do Stowarzyszenia B.

Przed przystąpieniem do omówienia kwestii merytorycznych związanych z oceną zaskarżonej decyzji i podniesionymi zarzutami stron, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Sąd nie przeprowadził dowodu z materiałów dołączonych do skargi Stowarzyszenia, bowiem w sprawie nie było żadnych podstaw do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszym postępowaniu nie wystąpiły żadne wątpliwości co do stanu sprawy, które uniemożliwiałyby jej rozstrzygnięcie przez tutejszy Sąd. Należy w tym miejscu podkreślić, że postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku, celem zaś art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod dyspozycję przepisów prawa materialnego. Przepis ten może mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych (tak NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2331/13, LEX nr 1754715). Ponadto, Sąd w zgodzie z art. 133 § 1 i 2 P.p.s.a. wyrokował w niniejszym postępowaniu na podstawie akt sprawy. Wobec tego trzeba również podkreślić, że pisma procesowe stron, a w tym także uzupełniająca dokumentacja nadesłana przez organ II instancji były brane pod uwagę przez Sąd właśnie w ramach art. 133 § 1 P.p.s.a Niemniej jednak zasadniczo nie dotyczyły one okoliczności, co do których konieczne i zarazem dopuszczalne byłoby przeprowadzenie dowodu w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a.

Jednocześnie tytułem wstępu do dalszych rozważań merytorycznych warto wyjaśnić, że zasady i tryb postępowania w sprawach ocen oddziaływania na środowisko reguluje wyżej przywołana ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Nadto na użytek niniejszego uzasadnienia trzeba zastrzec, że Sąd posługuje się terminem "rozważania merytoryczne" w znaczeniu "rozważania odnoszące się do wymogów stawianych przez przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz inne przepisy dotyczące ochrony środowiska wnioskowi inwestora i raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz decyzji organów rozstrzygających w sprawie". Jak bowiem trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 85/12 (LEX nr 1252214), sąd I instancji kontroluje ustalenia stanu faktycznego dokonane przez właściwe organy, lecz sam nie może go ustalać, tym bardziej kiedy wymaga to wiedzy specjalistycznej.

W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści przedmiotowego raportu, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. Stąd ocena raportu dotyczy w szczególności kwestii, czy jest on wyczerpujący (kompletny) i spójny, czyli przede wszystkim, czy spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości i treści w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, a więc nie może to być ocena stricte merytoryczna (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OSK 495/13, LEX nr 1572744).

Taki wniosek wynika z charakteru raportu o odziaływaniu na środowisko, jako szczególnej postaci dowodu. Jakkolwiek jest on dokumentem prywatnym i opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, to musi być jednak kompleksowy, spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport musi uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym (por. np. stanowisko NSA w wyroku z dnia 11 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2313/13, LEX nr 1754669).

W tym miejscu natomiast konieczne jest jeszcze jedno istotne zastrzeżenie, które ma swoje źródło w treści art. 80 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 4-8 powołanej ustawy.

Otóż trzeba podkreślić, że z art. 80 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę m.in. wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa (art. 80 ust. 1 pkt 1-3). Kwestie oddziaływania transgranicznego (art. 80 ust. 1 pkt 4), jak również zgodność planowanej inwestycji z planem miejscowym (art. 80 ust. 2) – z uwagi na okoliczności sprawy pozostają w tym wypadku poza zakresem zainteresowania Sądu.

Idąc dalej, stwierdzić należy, że art. 81 ust. 1 tej ustawy stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Ten przepis wiąże się z kolei z wymogami stawianymi raportowi przez art. 66 ust. 1 powołanej ustawy, który przewiduje, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać m.in. opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (pkt 4); opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5); określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (pkt 6); uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko (pkt 7), w tym w szczególności m.in. na ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze (lit. a), wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-da (lit. e); opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z: a) istnienia przedsięwzięcia, b) wykorzystywania zasobów środowiska, c) emisji (pkt 8).

Z powyższych przepisów wynika, że celem postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest wyłącznie rozstrzygnięcie o dopuszczalności wydania, decyzji w kształcie wskazanym we wniosku podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Przepis art. 81 ust. 1 powołanej ustawy wyraźnie akcentuje bowiem rozstrzygający wpływ wyników przeprowadzonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i kierowanie się przez organ przesłanką korzyści dla środowiska. Wniosek taki wzmacnia również treść art. 66 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, który przewiduje obowiązek przedstawienia w raporcie opisu przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia, a poza wariantem realizowanym również alternatywnego wariantu racjonalnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.

Wobec tego organ właściwy do wydania decyzji bada również sprawę pod kątem zasadności realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę i w razie zaistnienia przesłanek wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji. Może to być wręcz wariant, czy jego modyfikacja, który nie został przedstawiony wcześniej w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jednakże z uwagi na treść art. 77 ust. 1 i 2 powołanej ustawy wnioskodawca powinien w takiej sytuacji następczo zmodyfikować swój wniosek, uwzględniając w raporcie wariant zaproponowany przez organ, a ten powinien ponownie zwrócić się do organów współdziałających o zajęcie stanowiska i dopiero później wydać decyzję kończącą postępowanie. Stąd też, skoro zwykle organ prowadzący postępowanie - z punktu widzenia ochrony środowiska - ma szersze pole widzenia niż wnioskodawca, jego ocena całokształtu okoliczności sprawy, a w tym przedstawionego przez inwestora raportu, nie może ograniczać się jedynie do zbadania go pod względem formalnym, a musi brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy; w tym m.in. stanowisko organów współdziałających w wydaniu decyzji, jak i wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. I w takim też zakresie Sąd może kontrolować prawidłowość oceny przedmiotowego dowodu w postaci raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (wraz z jego uzupełnieniami w szerokim tego słowa znaczeniu, a zatem również w postaci pism procesowych inwestora, które formalnie nie stanowią uzupełnienia treści poszczególnych części raportu), wyrażoną w decyzjach organów merytorycznie rozstrzygających sprawę(por. K. Gruszecki [w:] Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko – Dz.U. z 2008 r. nr 199, poz.1227, komentarz do art. 81, LEX/el. 2013).

Zarazem warto jeszcze raz podkreślić, że Sąd I instancji, kontrolując stan faktyczny przyjęty przez właściwe organy, może jedynie sformułować w tej sprawie wytyczne, zgodnie z dyspozycją z art. 141 § 4 P.p.s.a., w zakresie konieczności dokonania weryfikacji ustaleń faktycznych raportu przez właściwy organ, względnie nawet przez rzeczoznawcę (biegłego), lecz samodzielnie nie może prowadzić własnej analizy i oceny merytorycznej treści raportu.

Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia m.in. bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki – aktualnie również krajobraz, w tym krajobraz kulturowy (według brzmienia ustawy obowiązującego od 11 września 2015 r.) – wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 powołanej ustawy).

Natomiast w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 określa się, analizuje oraz ocenia oddziaływanie przedsięwzięć na obszary Natura 2000, biorąc pod uwagę także skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami (art. 62 ust. 2).

Z kolei przepis art. 77 ust. 1 przywołanej ustawy przewiduje, że jeżeli wydanie decyzji poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (właściwość organów tej Inspekcji została określona w art. 78 ust. 1 ustawy).

Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy).

Z powyżej przywołanych przepisów, włącznie z art. 80 ust. 1 i art. 81 tej ustawy, wynika, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt. II SA/Gd 312/11, LEX nr 898190, orzeczenie dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić bowiem jedynie w razie: 1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2), 2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 tej ustawy, 3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1), 4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2), 5) jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3).

Przenosząc przedstawione rozważania ogóle na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że w kontekście przywołanych regulacji prawnych organy (orzekające w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia określonego we wniosku inwestora) co najmniej przedwcześnie uznały, iż zaistniały warunki do ustalania środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia w wariancie przedstawionym przez inwestora. Przy czym trzeba mieć na wadze, że przedsięwzięcie to wymagało wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ze względu na treść art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy i § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co znalazło swój wyraz w wydaniu przez Wójta Gminy S. na podstawie art. 63 ust. 1 tej ustawy postanowienia z dnia [...] września 2013 r. znak [...], w którym organ stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określił zakres raportu. Stanowisko organu I instancji zostało w tym względzie poprzedzone wstępnymi postanowieniami opiniującymi PPIS w S. z dnia [...] września 2013 r. znak [...] i RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r. znak [...].

Sąd podkreśla, że organy orzekające w niniejszej sprawie – procedując co do zasady w zgodzie z art. 80 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie – wydały decyzję, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień z RDOŚ w Poznaniu i opinię PPIS w S. oraz ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organy uwzględniły stanowisko organów współdziałających w wydaniu decyzji, jak tego wymaga art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, bowiem w sprawie uzyskano uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia z RDOŚ w Poznaniu oraz opinię PPIS w S. określającą warunki realizacji przedsięwzięcia w zakresie objętym zakresem działania tego organu. Niemniej jednak ocena organów, a w szczególności organu II instancji, dotycząca raportu przedłożonego przez inwestora, jak i stanowiska organów współdziałających w wydaniu decyzji, nie w pełni mogła zostać zaakceptowana przez Sąd. A to w zakresie dotyczącym ochrony akustycznej terenów sąsiadujących z obszarem planowanej inwestycji, a konkretnie w odniesieniu do analizy innych istniejących, jak i planowanych inwestycji mogących stanowić źródło kumulujących się oddziaływań na tym terenie, w szczególności zaś hałasu. Sąd zaznacza, że tylko w poniżej opisanych granicach zakwestionował prawidłowość przedstawionej przez organy oceny zgormadzonego w sprawie materiału, w tym w szczególności raportu o oddziaływaniu na środowisko i stanowiska organów współdziałających w wydaniu decyzji, jak i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych – o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia. Ponadto z tych samych powodów Sąd nie uznał za należycie wykazane, że organ wziął pod uwagę wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, zgodnie z dyspozycją art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a powołanej ustawy.

Przed omówieniem powodów uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd zaznacza, że wszystkie pozostałe zarzuty skarg – w zakresie, w jakim nie dotyczyły tej problematyki, która ściśle zostanie poruszona przez Sąd przy omawianiu motywów uchylenia decyzji Kolegium – okazały się niezasadne. Syntetyczne odniesienie się do tych zarzutów (poza już wcześniej omówionym, a dotyczącym art. 62 K.p.a.) zostanie przedstawione w końcowej części uzasadnienia. W niniejszej części uzasadnienia Sąd omawia zaś te zagadnienia, co do których wniesiona skargi okazały się zasadne, a co w swej istocie sprowadza się do niedostatków oceny przedłożonego raportu pod względem jego spójności i rzeczowości, jak i braku wyciągnięcia należytych wniosków z całokształtu stanowiska organów współdziałających w wydaniu decyzji, a w szczególności PPIS w S.. Zagadnienia te były tym bardziej doniosłe dla rozstrzygnięcia sprawy, że społeczność lokalna sygnalizowała w toku postępowania kwestie dotyczące m.in. właśnie ochrony akustycznej terenów sąsiednich względem inwestycji.

Podkreślić również wyjściowo należy, że weryfikacji rzeczywistego oddziaływania zrealizowanego przedsięwzięcia na środowisko służyć ma instytucja natomiast analizy porealizacyjnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Jak wynika z samej treści art. 83 tej ustawy, w analizie tej dokonuje się porównania ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności ustaleń dotyczących przewidywanego charakteru i zakresu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowanych działań zapobiegawczych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi dla jego ograniczenia. Z przepisu tego wynika zresztą również i to, że dla wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania nie jest konieczne, aby rzeczywiste, faktyczne oddziaływanie danego przedsięwzięcia na środowisko było z góry znane (chodzi raczej o rozpoznanie wszystkich prognozowanych skutków). W kwestionowanej decyzji nałożono na inwestora obowiązek wykonania i przedstawienia analizy porealizacyjnej (w zakresie ochrony przed hałasem), uwzględniając stanowisko regionalnego dyrektora ochrony środowiska i organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ponadto stwierdzono konieczność monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (monitoring przyrodniczy w odniesieniu do ornitofauny i chiropterofauny oraz monitoring hałasu), co pozostaje w zgodzie ze stanowiskiem wyspecjalizowanych organów współdziałających w wydaniu decyzji.

W powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości po stronie organów, jednakże z samego faktu nałożenia tego rodzaju obowiązków w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 5), nie można wywodzić wyprowadzić kategorycznego wniosku o dostatecznym rozpoznaniu potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie stwierdzone przez Sąd niedostatki postępowania dotyczą, jak już wspomniano, kwestii oceny skumulowanego oddziaływania i ochrony akustycznej terenów sąsiadujących z obszarem planowanej inwestycji.

Normy chroniące przed nadmiernym hałasem wynikają z ustawy Prawo ochrony środowiska (art. 112 i następne), które doprecyzowane są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 144 ust. 2 Prawa ochrony środowiska eksploatacja instalacji powodująca m.in. emisję hałasu oraz wytwarzanie pól elektromagnetycznych (do której, w myśl art. 3 pkt 6 tej ustawy zaliczyć należy elektrownię wiatrową), nie powinna, z zastrzeżeniem ust. 3 (odnoszącego się do obszarów ograniczonego użytkowania), powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza trenem, do którego prowadzący instalację ma tytuł prawny. W szczególności warto podkreślić, że w każdym przypadku organ, dokonując oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma obowiązek badać, czy inwestor zachował zasady wynikające z art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, który stanowi, że kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1) oraz, że kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2). Przepis ten wskazuje zatem na zasadę zapobiegania (prewencji) i przezorności (dalej: "zasada przezorności" lub "zasada prewencji i przezorności"), obligującą inwestora do przewidzenia wszelkich następstw ingerencji w środowisko i zapobiegania jej negatywnym skutkom.

Organy orzekające w przedmiotowej sprawie niedostatecznie uwzględniły przywołaną już zasadę przezorności w zakresie ewentualnego kumulowania się oddziaływania planowanie inwestycji z innymi przedsięwzięciami, i to nie tylko o takim samym profilu działalności, lecz również z innymi źródłami, a szczególności z hałasem generowanym przez pobliską autostradę. Mimo poświęcenia tym kwestiom pewnych części raportu o oddziaływaniu na środowisko, jak również pomimo przejawianej inicjatywy samego organu I instancji, zasadniczo przedmiotowe zagadnienie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione, również w stanowiskach zajętych przez RDOŚ w Poznaniu oraz PPIS w S.

Powołany już przepis art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie stawia względem raportu wymóg zawarcia w nim opisu przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z: a) istnienia przedsięwzięcia, b) wykorzystywania zasobów środowiska, c) emisji.

Na potrzebę zbadania skumulowanego oddziaływania inwestycji, nie tylko ze zbliżonych rodzajowo inwestycji – zrealizowanych i planowanych zwrócił uwagę już PPIS w S. we wstępnym postanowieniu opiniującym z dnia [...] września 2013 r., w którym wprost w odniesieniu do zakresu raportu zwrócił uwagę na potrzebę uwzględnienia kumulacji oddziaływań w związku z bliską odległością m.in. planowanych elektorowi wiatrowej w [...], podania odległości przedmiotowej inwestycji również od tych planowanych elektrowni wiatrowych Ponadto wyraźnie zaznaczył sąsiedztwo planowanej inwestycji z autostradą i jej wpływ i stwierdził wprost, ze nie można wykluczyć kumulacji się hałasu pracujących elektrowni z hałasem komunikacyjnym pochodzącym z autostrady. Co więcej, PPIS uznał za istotne zaznaczyć, ze oddziaływanie skumulowane dotyczy oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami realizowanymi lub planowanymi do realizacji chodzi tutaj nie tylko o przedsięwzięcia podobne, ale wszystkie przedsięwzięcia, które mogą łącznie oddziaływać na dany teren i w ramach oceny oddziaływania na środowisko powinien zostać zbadany skumulowany wpływ farmy wiatrowej z innymi tego rodzaju przedsięwzięciami, ale również m.in. drogami (w zakresie kumulowania się efektu barierowego).

Z kolei RDOŚ w Poznaniu we wstępnym postanowieniu opiniującym zakres raportu z dnia [...] września 2013 r. wskazał na potrzebę uwzględnienia oddziaływania skumulowanego, szczególności akustycznego, ze zbliżonych rodzajowo inwestycji – tak zrealizowanych, jak i planowanych. Niemniej jednak w piśmie z dnia 3 października 2014 r. RDOŚ, wskazując na zakres uzupełnienia raportu – m.in. w zakresie ochrony akustycznej – wprost nie zwrócił uwagi na kwestie dotyczące autostrady.

Wójt Gminy S. w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r., nakładającym obowiązek przeprowadzenia oceny środowiskowej określił zakres raportu w sposób uwzgledniający stanowisko RDOŚ w Poznaniu, wskazując na potrzebę przeanalizowania skumulowanego oddziaływania hałasu pochodzącego z terenu planowanego przedsięwzięcia oraz inwestycji o podobnym profilu, planowanych lub istniejących w jej sąsiedztwie. Zarazem w piśmie z dnia 18 sierpnia 2014 r. wskazał inwestorowi tereny gminy podlegające ochronie akustycznej.

W przedłożonym organowi raporcie, wraz z jego uzupełnieniem z dnia 21 października 2014 r., wspomniano jedynie o 2 innych konstrukcjach o takim samym przeznaczeniu – bez wskazania, o które inwestycje chodzi. Opisane w uzupełnieniu raportu oddziaływanie skumulowane z najbliżej zlokalizowanymi inwestycjami o podobnym profilu działania odsyła do raportu – tabela nr 3 na str. 8 rozdz. 2 oraz str. 2 rozdz. 2. Z analizy tej części raportu wynika zaś jednoznacznie, że przy analizie akustycznej terenu wzięto jedynie pod uwagę 2 elektrownie wiatrowe zlokalizowane w gminie X (tabela nr 4); nie uwzględniono zaś innych (co najwyżej wypowiedziano się w raporcie o innych wiatrakach jedynie w ujęciu krajobrazowym).

Przedstawione okoliczności mają doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście zgłoszonych zarzutów oraz całokształtu okoliczności sprawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że PPIS w S. i RDOŚ w Poznaniu wyraziły pozytywne stanowisko względem planowanej inwestycji – PPIS w pismach z dnia 19 grudnia 2014 r. i 11 lutego 2015 r. podtrzymał opinię z dnia [...] września 2014 r., zaś RDOŚ w piśmie z dnia 20 marca 2015 r. podtrzymał opinię z dnia [...] grudnia 2014 r. i uznał za wyjaśnione kwestie dotyczące kumulacji hałasu (dodać należy, że RDOŚ uczynił to bez bliższego rozwinięcia tego zagadnienia). Z kolei Wójt przyjął wyjaśnienia inwestora i po uzyskaniu uzupełniających stanowisk PPIS w S. i RDOŚ w Poznaniu wydał decyzję z dnia [...] 2015 r.

Stanowisko organów współdziałających w wydaniu decyzji, jak i samego inwestora nie mogło zostać bezkrytycznie przyjęte przez organ II instancji, któremu inne strony postępowania sygnalizowały problematykę dotyczącą oddziaływania skumulowanego i ochrony akustycznej – nawet jeżeli wprost nie odnosiły się do innych planowanych elektrowni wiatrowych w [...]. Sąd podziela bowiem to stanowisko wyrażone w orzecznictwie, z którego wynika, że wydane przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia ("uzgodnienie"), o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, wiąże organ wydający decyzję w zakresie kwestii środowiskowych i praktycznie tę decyzję kształtuje; konieczność uzasadnienia tego postanowienia podkreśla przy tym merytoryczny charakter takiego postanowienia, rozstrzygającego faktycznie sprawę, co do istoty; postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia jest niezaskarżalne ze względu na treść 77 ust. 7 (i art. 90 ust. 8) powołanej ustawy, a co wynika z wyłączenia stosowania art. 106 § 5 K.p.a. Nie może to jednak oznaczać, że tego rodzaju postanowienie będzie w ogóle wyłączone z kontroli instancyjnej, bowiem możliwość kwestionowania takiego postanowienia będzie dostępna dla stron tego postępowania w odwołaniu od decyzji organu I instancji (art. 142 K.p.a.). W konsekwencji, jakkolwiek decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia uzależniona jest od niezaskarżalnego i istotnie kształtującego jej treść postanowienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, to jednak powinno ono podlegać wnikliwej kontroli organu odwoławczego. Nie można bowiem dopuścić do takiej sytuacji, że niezaskarżalne i nieweryfikowalne postanowienie wydane w postępowaniu akcesoryjnym będzie bezwzględnie dyktować wynik postępowania głównego. Wobec faktu, że organ wydający w pierwszej instancji rozstrzygnięcie w postępowaniu głównym, jako związany tym postanowieniem, nie może go oceniać, to oczywistym jest, że do jego kontroli uprawionym jest organ nadrzędny, rozpoznający odwołanie od decyzji głównej (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 549/14, LEX nr 1548189).

Z kolei opinia organu inspekcji sanitarnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, w ogóle nie korzysta z przymiotu rozstrzygnięcia wiążącego organ w sprawie głównej.

Wobec tego uzgodnienie RDOŚ w Poznaniu i pozytywna opinia PPIS w S. dotyczące ocenianego przedsięwzięcia nie mogły pozostać bez oceny organu II instancji, a w każdym razie nie mogło [to] zwolnić organu II instancji od wnikliwego rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych w odwołaniach. A jest to tym bardziej znamienne, że zarówno PPIS w S., jak również inwestor i RDOŚ w Poznaniu niewątpliwie posiadali wiedzę o pozostawaniu w co najmniej wstępnej fazie inwestycyjnej [...] farm wiatrowych w [...] (na działkach nr [...]), na co wskazuje skierowane do inwestora pismo Wójta z dnia 9 lipca 2013 r., jak i skierowane przez ten organ do RDOŚ w Poznaniu pismo z dnia z 8 października 2014 r.

Tymczasem organ II instancji całkowicie pominął wyciągnięcie właściwych wniosków z faktu, że określone wątpliwości zgłaszane względem planowanego przedsięwzięcia, sygnalizowane organowi I instancji w toku postępowania, doprowadziły do wezwania inwestora przez Wójta do uzupełnienia raportu m.in. w zakresie kumulacji hałasu, który będzie generowała elektrownia wiatrowa, z tym, który pochodzi z pobliskiej autostrady (pismo Wójta z dnia 12 stycznia 2015 r.). Inwestor w piśmie z dnia 23 stycznia 2015 r. odmówił uzupełnienia raportu w tym zakresie, powołując się na niezasadność żądania i brak wpływu na ocenę poziomu hałasu, a także odwołując się do zakresu raportu określonego w postanowieniu Wójta z dnia [...] września 2013 r. Następnie w postępowaniu odwoławczym inwestor w pismach z dnia 26 maja 2015 r. oraz z dnia 8 i 16 czerwca 2015 r. podtrzymał swoje stanowisko, zgodne z raportem.

Wspomniana już zasada przezorności, jak i kierowanie się potrzebą wyboru korzystniejszego (optymalnego) dla środowiska wariantu inwestycji, co wynika z treści art. 80 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, stanowiły w okolicznościach niniejszej sprawy przeszkodę do oparcia się w tym wypadku na raporcie inwestora i wyrażanym przez niego stanowisku oraz stanowisku organów współdziałających w wydaniu decyzji.

Skoro zarówno PPIS w S., jak i RDOŚ w Poznaniu początkowo sygnalizowały konieczność uwzględnienia również innych podobnych inwestycji nie tylko zrealizowanych, ale i planowanych w sąsiedztwie, w tym PPIS w S. wprost wskazywał na inne planowane elektrownie wiatrowe w [...], to późniejsze w zasadzie całkowite pominięcie tego zagadnienia tak przez inwestora (w raporcie i uzupełnieniu), jak i przez obydwa organy współdziałające w wydaniu decyzji nie mogło pozostać poza przedmiotem rozważań organów rozstrzygających sprawę co do istoty. W szczególności organ II instancji powinien był szczególnie pochylić się nad tą kwestią, nawet jeżeli organ I instancji był związany stanowiskiem RDOŚ w Poznaniu.

Te same uwagi dotyczą sygnalizowanej przez PPIS w S. potrzeby szerokiego wyjaśnienia również kwestii oddziaływania skumulowanego z uwzględnieniem autostrady [...][, o co zwrócił się do inwestora również organ I instancji, kierując do niego wezwanie o uzupełnienie raportu.

W tych warunkach poprzestanie przez organy obydwu instancji jedynie na zaakceptowaniu stanowiska inwestora wyrażonego w piśmie z dnia 23 stycznia 2015 r., stanowiącym odmowę uzupełnienia raportu, bez jakiejkolwiek próby weryfikacji takiego stanowiska, budzi poważne wątpliwości co do zachowania wymogów prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 § oraz art. 80 K.p.a. Jak już wspomniano, fakt podtrzymania wcześniejszego stanowiska przez RDOŚ w Poznaniu i PPIS w S., przy braku odpowiedniego wyjaśnienia powodów odstąpienia od wcześniej sygnalizowanej problematyki, nie mógł stanowić dostatecznego powodu do przyjęcia przez organy orzekające w postępowaniu główny, że wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione.

Żaden z organów nie zweryfikował bowiem stanowiska inwestora co do tego, że ewentualne łączenie wyników opisujących działania akustyczne obu rodzajów źródeł hałasu, tj. "dróg i linii kolejowych" oraz "pozostałych obiektów" (do których zalicza się elektrownie wiatrowe) – grup wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (w załącznikach) – nie jest możliwe z uwagi na brak ich spójności, dotyczących czasów oceny. Zdaniem Sądu, kolejny powołany przez inwestora argument przemawiający przeciwko zasadności wykonania analizy skumulowanego oddziaływania akustycznego – tj. fakt, że dla obydwu tych grup źródeł hałasu określone zostały odrębne poziomu dopuszczalne, różniące się pomiędzy sobą o 10-11 dB w porze dnia i 11-16 dB w porze nocy – również nie mógł zostać bezkrytycznie przyjęty, skoro początkowo PPIS w S. jednoznacznie wskazywał na potrzebę uwzględnienia w raporcie wszystkich oddziaływań pochodzących z różnych źródeł, ze szczególnym uwzględnieniem właśnie hałasu pochodzącego z autostrady. Nie ma również w stanowisku inwestora przedstawionej rzeczowej argumentacji odwołującej się do wskazań fizyki (akustyki) na poparcie tezy, że przy założeniu, iż każde ze źródeł, dla których zachodzą różnice poziomów dopuszczanych, generuje hałas na poziomie równym dopuszczalnej wartości, to hałas turbin wiatrowych będzie nierozróżnialny od tła akustycznego wynikającego z autostrady. Również argument inwestora, że nie wiadomo do jakich poziomów dopuszczanych należałoby odnieść ewentualne wyniki obliczeń, z uwagi na brak odnośnika w obowiązujących aktach prawnych, nie jest sam w sobie wystarczający. Tym bardziej, że inwestor w przedstawionym raporcie przedstawił metodologię analizy akustycznej, która nie uwzględniała badania tła akustycznego, co zresztą odrębnie uzasadnił.

Kwestia ta wymagała jednoznacznego i zindywidualizowanego wypowiedzenia się przez organy orzekające w sprawie, jak również przez organy współdziałające w wydaniu decyzji. W razie zaś pozostawania dalszych istotnych wątpliwości w tym względzie organy uprawnione byłyby do rozważenia zasadności powołania odpowiedniego biegłego.

Innymi słowy, Sąd nie mógł zweryfikować stanowiska Kolegium, jak i organu I instancji, co do tego, na jakiej podstawie uznały, że planowana inwestycja mimo zachodzącego powiązania z planowaną farmą wiatrową na terenie tej samej gminy, w pobliżu planowanej inwestycji, tj. na działkach nr [...] w [...], jak i sąsiedztwa innego źródła oddziaływania akustycznego, tj. autostrady [...], gwarantuje spełnienie wymagań w zakresie ochrony środowiska w sytuacji, gdy kwestia skumulowanego oddziaływania planowanej inwestycji z tymi innymi przedsięwzięciami (istniejącymi lub planowanymi) w zasadzie nie została należycie wyjaśniona. Brak jest bowiem w materiale procesowym jednoznacznego omówienia w tym zakresie. Należy zatem uznać, że organy administracji obu instancji nie dokonały prawidłowej weryfikacji raportu złożonego do akt przedmiotowej sprawy administracyjnej. Sam fakt zgodności raportu z zakresem wyznaczonym wcześniej przez Wójta, nie mógł stanowić podstawy do uznania, że odpowiada on w pełni wymogom art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.

Stanowisko organów rozstrzygających sprawę administracyjną nie wytrzymało konfrontacji z tymi zarzutami skarżących, które dotyczyły wyjaśnienia kwestii związanych z ochroną przed hałasem i kumulacją oddziaływań – tak z pobliskiej autostrady, jak również z innej planowanej elektrowni wiatrowej, przewidzianej do realizacji w czasie prowadzenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, a następnie – jak to podnosi Stowarzyszenie – faktycznie zrealizowanej w miejscowości [...]. W konsekwencji to właśnie te zarzuty skarżących doprowadziły do skutecznego podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Należy zatem uznać, że organy administracji obydwu instancji nie przeprowadziły prawidłowej weryfikacji raportu złożonego do akt przedmiotowej sprawy administracyjnej i przedwcześnie uznały go za dowód przemawiający za określeniem uwarunkowań przyjętych w decyzji.

Wobec powyższego uznać należy, że aktualnie Sąd nie mógł jednoznacznie stwierdzić, czy w kontrolowanej sprawie zostały dochowane wszystkie wymogi wynikające z art. 62 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, jak również te, które dotyczą podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 81 ust. 2 pkt 4) i ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania (art. 81 ust. 2 pkt 3).

Stwierdzone uchybienia, wynikające z naruszania zasady prewencji i przezorności, o której mowa w art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, polegały na naruszeniu przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji zgromadzony materiał dowodowy nie może być uznany za kompletny i w pełni miarodajny dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, co w szczególności odnosi się do raportu sporządzonego na zlecenie inwestora (wraz z jego uzupełnieniami).

Odnosząc się w sposób kompleksowy i syntetyczny do całości pozostałych zarzutów obydwu skarżących, których Sąd nie uwzględnił, warto wskazać na te najważniejsze zagadnienia, które są przedstawione poniżej.

Analizując przedmiotowe postępowanie pod kątem udziału w nim społeczeństwa, Sąd uznał, że organ I instancji wypełnił dyspozycję art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, który nakłada na organ administracji przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obowiązek zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Działając zgodnie z przepisem art. 33 ust. 1 powołanej ustawy, organ w należyty sposób podawał do publicznej wiadomości informacje o etapach postępowania, w tym o: wszczęciu postępowania na wniosek inwestora oraz możliwości składania pisemnych wniosków, uwag i zastrzeżeń w tej sprawie; przystąpieniu do przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; możliwości wnoszenia uwag i wniosków do raportu oraz jego uzupełnień i wyjaśnień pochodzących od inwestora (składanych głównie na wezwanie RDOŚ) oraz o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszonych żądań, wreszcie o wydanej decyzji i o możliwości zapoznania się z jej treścią, to ostanie zgodnie z wymogiem art. 38 i art. 85 ust. 3 powołanej ustawy. Z informacji uczynionych na obwieszczeniach lub potwierdzeniach upublicznienia obwieszczeń podpisanych przez Wójta, względnie z notatek służbowych pracownika urzędu, wynika, że niezbędne informacje zostały podane do publicznej wiadomości tak w siedzibie organu I instancji (na tablicy ogłoszeń oraz na stronie BIP Urzędu Gminy S.), jak i w sołectwach [...] i [...] (na tablicy ogłoszeń), w których zlokalizowane będzie przedsięwzięcie, jak również w urzędzie ościennej gminie X (na tablicy ogłoszeń).

Wobec powyższego kwestionowanie przez Stowarzyszenie A prawidłowości upublicznienia informacji o poszczególnych etapach postępowania w odniesieniu do ogłoszenia wszystkich niezbędnych informacji w miejscu planowanego przedsięwzięcia, tj. na tablicach informacyjnych sołectw objętych postępowaniem, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują na spełnienie wymogów ustawowych tym zakresie. Fakt potwierdzenia za pomocą notatki służbowej upublicznienia obwieszczeń w sołectwach nie stanowi okoliczności przemawiającej za tym, że do takiego upublicznienia nie doszło – tym bardziej, że skierowanie w tym względzie przez organ I instancji odpowiednich wniosków do poszczególnych sołtysów nie polega zakwestionowaniu. Wobec tego nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów art. 33 ust. 1, art. 38, art. 79 ust. 1 i art. 85 ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.

Udział społeczeństwa w postępowaniu został należycie zagwarantowany, o czym świadczy również aktywność procesowa społeczności lokalnej i samego Stowarzyszenia.

W przekonaniu Sądu, organ I instancji zarazem zgodnie z dyspozycją art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w zw. z art. 49 K.p.a. o powyższych czynnościach organ administracji informował strony postępowania poprzez prawidłowo przeprowadzone kolejne obwieszczenia, począwszy od zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 5 sierpnia 2013 r. oraz po uprzednim sporządzeniu imiennego wykazu stron postępowania.

Nadto, nawet gdyby tak nie było, to zarzut nieprawidłowego zawiadomienia o czynnościach postępowania mogłaby skutecznie podnieść tylko ta strona, która została pominięta w postępowaniu lub w jego istotnej części. Wniosek taki wynika z treści art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit b. P.p.s.a., bowiem wznowienie postępowania z przyczyny pominięcia strony następuje tylko na żądanie tej strony. Zasadą jest, że prawami procesowymi rozporządza strona. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu, zależy, czy skorzysta z prawa do podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty – powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone, czy też o postępowaniu poinformowane – nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia tej podstawy wznowienia. Dlatego też, jeżeli domniemana strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym, nie wniesie skargi, nie można wbrew jej stanowisku uznać, że zaistniała w sprawie okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i uwzględnić tę okoliczność na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 990/10 i z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 277/10 – dostępne jw.). W niniejszej sprawie warto też podkreślić, że Stowarzyszenie przejawiało aktywność w postępowaniu od czasu zgłoszenia się 9 marca 2015 r., kiedy to wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, wskutek czego zostało przez Wójta postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] dopuszczone do udziału w tym postępowaniu, o czym zostało należycie zawiadomione przez organ I instancji, zaś społeczność lokalna poinformowana w drodze obwieszczenia z tego samego dnia.

Podobnie też należy odnieść się do działania Kolegium w niniejszej sprawie, które odpowiednio w drodze obwieszczenia z dnia 5 czerwca 2015 r. najpierw zawiadomiło strony postępowania w trybie art. 10 § 1 K.p.a. o toczącym się postępowaniu odwoławczym, a następnie w drodze obwieszczenia z dnia [...] sierpnia 2015 r. zawiadomiło strony oraz społeczność lokalną o wydaniu decyzji w drugiej instancji.

Również ewentualne negatywne oddziaływanie na obszary Natura 2000 zostało należycie wyjaśnione, a temu zagadnieniu organy obydwu instancji poświęciły odpowiednie fragmenty uzasadnień decyzji, wraz z odwołaniem się do treści raportu. Zatem nie doszło w sprawie do naruszenia art. 81 ust. 2 w zw. z 96 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz art. 34 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Osobne rozważania organów dotyczyły zagrożenia obszarów sieci Natura 2000, wskazując na obszary objęte ta ochroną i ich odległości od terenu inwestycji, a także potencjalne oddziaływanie inwestycji. Wobec powyższego uznać należy, że w kontrolowanej sprawie w tym zakresie zostały dochowane wymogi wynikające z art. 62 ust. 1 i ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, a zatem tylko z tej przyczyny nie zaszły samoistne podstawy do zastosowania art. 81 ust. 2 tej ustawy i odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia, skoro z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Należy również wspomnieć, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, stanowiąc o negatywnym oddziaływaniu na cele ochrony Natura 2000, nie mówi o jakimkolwiek oddziaływaniu, lecz jedynie o znaczących negatywnych oddziaływaniach na środowisko przyrodnicze. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizacje przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala oddziaływania będzie uznana za znaczącą (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 2561/10, LEX nr 992529).

Wspomnieć też w tym miejscu należy, że przedłożony przez inwestora raport nie naruszał wymogów art. 66 ust. 1, 2 i 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie – w zakresie, w jakim Stowarzyszenie zarzuca, że jest niekompletny pod względem inwentaryzacji przyrodniczej i krajobrazowej. Warto wspomnieć, że pojęcie inwentaryzacji nie występuje w tej ustawie (w jej aktualnym brzmieniu), a wspomniane przepisy mówią o opisie poszczególnych aspektów inwestycji. Całkowicie niezrozumiały jest też zarzut naruszenia przepisu art. 69 ust. 4 tej ustawy, który wskazuje na obowiązek zawieszenia postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Dość powiedzieć, że przepis ten został w toku postępowania zastosowany przez organ I instancji, co znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy.

Ponadto w zakresie dotyczącym ewentualnego wpływu na pobliskie siedliska ludzi, infradźwięków które generować będzie planowana inwestycja, trzeba mieć na uwadze, że praktycznie jedynym regulowanym przez prawo powszechnie obowiązujące zagadnieniem związanym z funkcjonowaniem instalacji typu elektrownia wiatrowa jest kwestia ewentualnych emisji, o których mowa w art. 144 Prawa ochrony środowiska, zaś kwestie syndromu turbiny wiatrowej, migotania cienia i innych tego typu uciążliwości i utrudnień w polskich realiach prawnych pozostają zasadniczo wyłącznie przedmiotem zainteresowania nauki (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 131/14, LEX nr 1482108). Zalecenia Ministerstwa Zdrowia, na które powołuje się Stowarzyszenie, również nie stanowią normatywu, a jedynie wyraz, niewątpliwie podyktowany względami ostrożności i przezorności, właśnie rozmaitych stanowisk nauki względem hipotetycznych zagrożeń w tym zakresie. Organy orzekające w sprawie, w tym zakresie niewątpliwie uwzględniając zasadę przezorności, zajęły się również tymi kwestiami, oceniając przedłożony przez inwestora raport.

W ocenie Sądu skarżonemu organowi nie można również zarzucić naruszenia art. 136 w zw. art. 84 § 1 K.p.a. w tym zakresie, w jakim uczyniło to Stowarzyszenie, bowiem organy orzekające w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są zobowiązane, a zarazem uprawnione do samodzielnej oceny przedawnionego przez inwestora operatu. Przyjęcie poglądu o konieczności powołania biegłego dla zbadania poprawności sporządzonego raportu (tzn. jego postanowień) pozbawiałaby faktycznie organ właściwy możliwości samodzielnej oceny tego raportu. Tym bardziej, że w tym wypadku raport podlega również ocenie organów współdziałających w wydaniu decyzji, a są to niewątpliwe wyspecjalizowane w zakresie swojej właściwości organu ochrony środowiska i inspekcji sanitarnej. Rozważenie zasadności powołania biegłego i przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy byłoby jednak dopuszczalne, gdyby po stronie organu wystąpiły trudności z interpretacją raportu, czy innych specjalistycznych dokumentów złożonych w toku postępowania. Dodać należy, że z tej perspektywy organy nie miały podstaw do kwestionowania obliczeń i zastosowanego programu obliczeniowego dla poziomów oddziaływania akustycznego inwestycji, jak również w odniesieniu do uwzględniania wysokości planowanych turbin i wysokości pracy śmigła. Raport w tym zakresie spełniał wymagania z art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.

Podobnie, Sąd nie uznał za zasadne zarzutów dotyczących formułowanych przez organ zaleceń co do rodzaju turbin, jakie powinny zostać wybrane w fazie realizacji inwestycji. Również kwestia ustalenia warunków środowiskowych w zakresie lokalizacji poszczególnych turbin z dopuszczalnym przesunięciem do 30 m każdej z wież nie budzi wątpliwości Sądu, skoro inwestor zagadnienie to odpowiednio omówił w samym raporcie oraz jego uzupełnieniu (na wezwanie RDOŚ w Poznaniu), co było przedmiotem zainteresowania organu uzgadniającego. Etap wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie może być też utożsamiony z postępowaniem w przedmiocie udzielania pozwolenia na budowę, w którym zatwierdzeniu podlega określony projekt budowlany i projekt zagospodarowania działki, a zatem dokumenty przewidujące konkretne rozwiązania konstrukcyjne i technologiczne, jak i precyzujące posadowienie danej konstrukcji w terenie.

Reasumując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § i 3 K.p.a., jak również naruszenie art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, bowiem skarżony organ nie odniósł się należycie do tych kwestii problemowych, które zostały zasygnalizowane w przeprowadzonym postępowaniu z udziałem społeczeństwa – a wszystko to ze względu na niedostateczne uwzględnienie zasady przezorności (prewencji i przezorności) ustanowionej w art. 6 Prawa ochrony środowiska. Naruszenia te niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro przeprowadzone przez organy postępowanie zawiera braki, stanowiące przeszkodę dla rozstrzygnięcia, czy zaakceptowany przez organy wariant przedsięwzięcia stanowi wariant optymalny, czy też zasadne byłoby zrealizowanie przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę (art. 81 ust., 1 ustawy o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie).

Ze względu na zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) oraz brzmienie art. art. 138 § 1 i 2 w zw. z art. 136 K.p.a., Sąd uznał, że wystarczające dla zapewnienia należytego załatwienia sprawy w toku administracyjnym jest uchylenie tylko zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego ograniczone jest bowiem do swego rodzaju ostateczności, która może być zastosowana tylko w razie stwierdzenia, iż zakres sprawy pozostały do wyjaśnienia przekracza ramy postępowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 136 K.p.a. W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy merytoryczne orzeczenie przez organ odwoławczy jest zgodny z zasadą dwuinstancyjności postępowania, gdyż zapewnia ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej w drugiej instancji. Wobec tego jedynie w razie ustalenia w toku przeprowadzanego przez organ odwoławczy postępowania uzupełniającego, że rozmiar dowodów i okoliczności podlegających ustaleniu w drugiej instancji jednoznacznie przekracza ramy określone w art. 136 K.p.a., Wojewoda mógłby być ewentualnie uprawniony do zastosowania przepisu art. 138 § 2 K.p.a.

Ponownie prowadząc postępowanie, Kolegium uwzględni przedawnione rozważania, występując do inwestora o uzupełnienie raportu w kwestiach wskazanych przez tutejszy Sąd, ponadto zwróci się do organów współdziałających w wydaniu decyzji o wnikliwe ustosunkowanie się do zasygnalizowanych przez Sąd kwestii. Dopiero po uzyskaniu jednoznacznych informacji w tym względzie, Kolegium będzie mogło całościowo ocenić stan faktyczny i stwierdzić, czy możliwe jest wydanie decyzji merytorycznej w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. w punkcie II sentencji, uwzględniając wnioski skarżących oraz wysokość uiszczonych przez nich kosztów sądowych.