Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2759/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 5, par. 9 ust. 3, par. 10 ust. 1, par. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 183, art. 174, art. 141, art. 3, art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie NSA Joanna Kabat- Rembelska Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Go 421/14 w sprawie ze skargi P.E. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P.E. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 421/14 oddalił skargę P.E. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [..] lutego 2005r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w M. wpłynął wniosek P.E. (dalej: strona skarżąca, skarżący) o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej poprzez realizację inwestycji polegającej na budowie płyty gnojowej o powierzchni 118,5 m2 oraz zbiornika podziemnego (zagłębionego) zamkniętego na gnojówkę o pojemności 84,8 m3. Kwota płatności, o którą wnioskował producent wyniosła 69 175,70 zł, co stanowiło równowartość 14 550,93 euro.

W dniu [...] lutego 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej w kwocie 69 175, 70 zł.

Następnie w dniu [...] lutego 2008 r. przeprowadzono kontrolę mającą na celu weryfikację, czy urządzenia, o których dofinansowanie skarżący się ubiegał, zostały w całości wykonane. W trakcie kontroli stwierdzono, że płyta do przechowywania nawozów naturalnych oraz zbiornik na gnojówkę znajduje się w gospodarstwie strony. Wnioskodawca nie wniósł uwag, ani zastrzeżeń do protokołu kontroli. Ze względu na liczne braki w dokumentacji gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane do przeprowadzenia kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej. Kontrolę przeprowadzono w dniu [...] marca 2008 r., a w jej trakcie ustalono m.in., że powierzchnia płyty obornikowej wynosiła 334,80 m2, natomiast pojemność zbiorników wynosiła 58,48 m3 i 12,00 m2, przy czym stwierdzono istniejącą wcześniej, ale zmodernizowaną płytę obornikową oraz wcześniej istniejące zbiorniki.

Skarżący wniósł uwagi do protokołu, w których zakwestionował określenie - modernizacja płyty obornikowej, wyjaśniając, że płyta obornikowa oraz zbiorniki na gnojówkę zostały wybudowane w systemie własnym na miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się płyta oraz zbiorniki.

W dniu [..] maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., na podstawie m.in. art. 162 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: k.p.a.), wydał decyzję nr [...] o uchyleniu w całości decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w wyniku niedopełnienia warunku określonego w § 9 ust. 3 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 ze zm.; dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r.), stanowiącym, że warunkiem wypłaty drugiej raty przyznanej płatności jest m.in.: realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z., decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję i jednocześnie odmówił uchylenia decyzji nr [...]

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. zwrócił się z pytaniem do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) - czy przedsięwzięcie wykonane przez skarżącego polegające na budowie płyty gnojowej o powierzchni 118,50 m2 oraz krytego zbiornika na gnojówkę o pojemności 84,80 m3 zrealizowanej na działce ewidencyjnej numer [...], województwo: [...], gmina: M., powiat: [...], obręb ewidencyjny: Z. jest samowolą budowlaną. W piśmie z dnia [...] października 2011 r. PINB poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M., iż Wydział Architektury i Budownictwa nie posiada żadnych zarejestrowanych wniosków dotyczących wyżej wymienionych inwestycji. Stwierdził również, że inwestycja polegająca na budowie płyty gnojowej o wskazanych przez ARiMR parametrach wymaga zgłoszenia, natomiast wykonanie zbiornika na gnojówkę o pojemności 84,80 m3 - pozwolenia na budowę, jednocześnie informując, że nie prowadził dotychczas postępowań w sprawie tego rodzaju obiektów zlokalizowanych na działce nr [...] w Z..

W dniu [...] listopada 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej przyznanych i wypłaconych skarżącemu na mocy decyzji nr [...] z dnia [..] lutego 2006r. o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M.

W trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego PINB w M. zawiadomił, że dnia [...] kwietnia 2012 r. przeprowadził kontrolę na działce nr [...] w sprawie budowy zbiornika na gnojówkę oraz płyty gnojowej wybudowanych przez P.E. informując, iż na przedmiotowej działce nie stwierdził istnienia jakichkolwiek obiektów budowlanych – w tym płyty gnojowej oraz zbiornika na gnojówkę.

W związku z tym, że w dniu 15 marca 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 243), która w art. 5 zmienia zapisy art. 29 ust 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. organ II instancji umorzył wszczęte w dniu [...] listopada 2011 r. postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych P.E. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2006r.

W dniu [...] maja 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. skierował do skarżącego informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, w kwocie 34 587,85 zł oraz informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Oba pisma zostały odebrane w dniu [...] maja 2013 r.

Następnie, dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej przyznanych skarżącemu i zakończył je decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. ustalającą wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE na kwotę 34. 587, 85 zł.

Po omówieniu przeprowadzonego w sprawie postępowania, w uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r., a mianowicie § 9 ust. 3 pkt 1 lit. a i b, § 10 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz § 11 i wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący naruszając obowiązujące przepisy Prawa budowlanego - w przypadku płyty gnojowej nie zgłaszając właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, oraz w przypadku zbiornika na gnojówkę - nie otrzymując pozwolenia na budowę, nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE polegającego na wybudowaniu płyty gnojowej o powierzchni 118,50 m2 oraz krytego zbiornika na gnojówkę o pojemności 84,80 m3 - na działce ewidencyjnej nr [...] w Z. W tak ustalonym stanie faktycznym organ stwierdził, że skarżący jest zobowiązany do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE w wysokości 34 587,85 zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczonej od dnia doręczenia tej decyzji do dnia zwrotu nienależnie/nadmiernie pobranych płatności.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ omówił przeprowadzone postępowanie, przywołał przepisy prawne znajdujące zastosowanie w sprawie i stwierdził, że realizacja przez skarżącego przedsięwzięcia, na które otrzymał dofinansowanie, nie została w żaden sposób udokumentowana, brak jest dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę, prób szczelności zbiorników czy też dziennika budowy.

Ponadto organ odwoławczy podał, że przeprowadzone na zlecenie Sądu (w postępowaniu karnym) precyzyjne pomiary wykonane przez biegłego z zakresu budownictwa pozwoliły ustalić ilość i pojemność powstałych zbiorników. Z opinii biegłego wynikało, że dokonano pomiarów z natury znajdujących się w gospodarstwie skarżącego zbiorników, w wyniku których stwierdzono, że skarżący wykonał cztery zbiorniki na gnojówkę, tj. zbiornik Z1 o pojemności 61,40 m3, zbiornik Z2 o pojemności 2,88 m3, zbiornik Z3 o pojemności 19,68 m3, zbiornik Z4 o pojemności 14,32 m3.

Organ wskazał również, że w przeciwieństwie do innych producentów rolnych skarżący nie uzyskał wymaganego pozwolenia na budowę, nie dokonał również zgłoszenia zamiaru wykonania robót właściwemu organowi.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył P.E. wnosząc o unieważnienie zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a w przypadku uwzględnienia skargi o stwierdzenie bezskuteczności decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę.

Sąd I instancji uznał, że stanowisko organu II instancji jest prawidłowe i wyjaśnił, że stosownie do treści § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego dalej "planem dostosowania", w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania: gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych.

W myśl § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, polega na: 1) wyposażeniu gospodarstwa rolnego w: a) płytę gnojową lub b) zbiornik na: – gnojowicę lub – gnojówkę, lub 2) rozbudowie płyty gnojowej.

Następnie WSA zaznaczył, że płatność wypłaca się w dwóch równych ratach (§ 9 ust. 1 ww. rozporządzenia). Pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. (§ 10 ust. 1 rozporządzenia).

Sąd I instancji wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że przyznane skarżącemu środki finansowe zostały wykorzystane na dostosowanie gospodarstwa skarżącego do standardów Unii Europejskiej. Stan sprawy nie daje odpowiedzi na pytanie czy wykonana inwestycja w ogóle spełnia wszystkie wymogi techniczno – budowlane do użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem. Skarżący nie potrafił udokumentować z jakich materiałów budowlanych wykonano przedsięwzięcie, nadto - czy jego użytkowanie nie będzie zagrażało środowisku naturalnemu.

WSA podkreślił również, że wybudowanie obiektów nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej, albowiem miało miejsce bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia właściwemu organowi, okoliczność ta jest bezsporna, a w wypadku ustalenia, że doszło do samowolnego wzniesienia obiektu budowlanego, właściwy organ nadzoru budowlanego przeprowadza postępowanie legalizacyjne. Postępowanie to, w zależności od jego przebiegu kończy się legalizacją obiektu budowlanego, bądź nakazem rozbiórki. Wynik procesu naprawczego może mieć zatem bezpośredni wpływ na kwestię dotyczącą zasadności przyznania skarżącemu pomocy finansowej. Dlatego istotne w sprawie jest, zdaniem WSA, właściwe udokumentowanie przeprowadzonych robót budowlanych oraz wykonanie ich zgodnie z zasadami Prawa budowlanego.

WSA stwierdził ponadto, że stanowisko skarżącego, zgodnie z którymi budowa zbiornika na gnojówkę nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, albowiem jest to zbiornik cztero – komorowy, przy czym pojemność żadnej z komór nie przekracza 20 m3, nie mogło wpłynąć na ocenę zasadności orzeczenia o zwrocie przyznanej pomocy. Sąd I instancji wyjaśnił, że konkretyzacja praw i obowiązków beneficjenta pomocy nastąpiła w decyzji z [...] lutego 2006 r. przyznającej świadczenie finansowe, w której określono, że pomoc przyznana jest po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2005 r., natomiast we wniosku tym wskazano rodzaj oraz parametry przedsięwzięcia budowlanego. WSA stwierdził, że zrealizowane obiekty nie odpowiadają tym, które opisane zostały we wniosku z dnia [...] lutego 2005 r.

Sąd I instancji nie zgodził się również z argumentacją skarżącego opartą jedynie na wykładni gramatycznej przepisu § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. Stwierdził, że przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, nie zmierza do wyposażenia gospodarstwa rolnego beneficjenta w jakiekolwiek obiekty budowlane o charakterze rolniczym, ale jedynie w takie obiekty, które będą spełniały standardy obowiązujące w Unii Europejskiej, czyli o określonych parametrach użytkowych, technicznych oraz estetycznych. Wymogi w tym zakresie określone są w przepisach krajowych, w tym z zakresu prawa budowlanego, które są częścią sytemu prawnego Unii Europejskiej.

Z powyższych względów zdaniem Sądu I instancji należało uznać, że w badanej sprawie przesłanka, o której mowa w § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia skutkująca obowiązkiem zwrotu pierwszej raty płatności, została spełniona. Skarżący nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej, a przedsięwzięcie przez beneficjenta zrealizowane nie odpowiada parametrom określonym we wniosku i decyzji i przyznającej pomoc.

Ponadto WSA wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który nie wymaga uzupełnienia, wskazuje że żadna z przesłanek o których mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. wyłączająca zwrot pierwszej raty płatności, w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.

P.E. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- § 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. poprzez jego błędną jego wykładnię i uznanie, iż w odniesieniu do zbiornika na gnojówkę wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, podczas gdy przepis ten nie obejmuje zaistniałej w sprawie sytuacji, gdyż wymagane było jedynie "wyposażenie" gospodarstwa rolnego w płytę gnojową lub zbiornik na gnojówkę, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt. 1 p.p.s.a,

- § 9 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zachodzi okoliczność niedopełnienia obowiązku wynikającego z tego przepisu, tj. zrealizowania przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, a tym samym podstawa do zwrotu udzielonej pomocy, podczas gdy sytuacja taka nie ma miejsca;

- § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, iż istnieje podstawa do zwrotu drugiej raty, gdyż P.E. nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, podczas gdy taka sytuacja nie miała miejsca;

- art. 28 ust. 1 ustawy prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wymagane jest w przedmiotowej sprawie uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę, gdyż pojemność zbiorników na gnojówkę wynosi powyżej 25 m3, podczas gdy sytuacja taka nie ma miejsca.

2/ naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez WSA stanu faktycznego, który organ administracyjny ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, jak również poprzez nie przedstawienie stanu sprawy w sposób zwięzły, poprzez przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej bez dokonania wyczerpującej ich oceny pod względem zgodności z prawem;

- art. 3 § 1 p.p.s.a.- poprzez dokonanie przez WSA kontroli działalności organu administracji publicznej w sposób sprzeczny z zasadami w tym przepisie określonymi.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, jak to ma miejsce w tej sprawie, to w pierwszej kolejności zasadniczo należy rozpoznać ten pierwszy z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Należy także podkreślić, iż z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów procesowych nie decyduje każde ich naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny, ale jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej.

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

Przed odniesieniem się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy przypomnieć, że stanowiący podstawę orzeczenia o obowiązku zwrotu pierwszej raty § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 ze zm.) stanowi, że pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b.

Okolicznością w sprawie niekwestionowaną jest to, że skarżący wnioskiem z dnia [...] lutego 2005r. zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej poprzez realizację inwestycji polegającej na budowie płyty gnojowej o powierzchni 118,5 m2 oraz zbiornika podziemnego (zagłębionego) zamkniętego na gnojówkę o pojemności 84,8 m3. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał skarżącemu pomoc finansową w kwocie 69 175, 70 zł na realizację wnioskowanego przedsięwzięcia.

Nie został zakwestionowany również ustalony przez organy orzekające stan faktyczny sprawy, w zakresie, w jakim wynika z niego, że skarżący nie wybudował w gospodarstwie rolnym określonych w planie dostosowania: płyty gnojowej o powierzchni 118,5 m2 oraz zbiornika na gnojówkę o objętości 84,8 m3; wybudował bowiem płytę gnojową o innej powierzchni i kilka zbiorników na gnojówkę, z których żaden nie miał pojemności 84,8m3 .

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, a zrealizowane przedsięwzięcie nie odpowiada parametrom określonym we wniosku.

Zarzuty skarżącego podniesione zarówno w skardze do WSA jak i w skardze kasacyjnej zmierzają do wykazania, że skarżący zrealizował określone w planie dostosowania przedsięwzięcie, ponieważ wyposażył gospodarstwo rolne w płytę gnojową i zbiorniki na gnojówkę, a pozwolenie na budowę zbiorników nie było wymagane.

W ramach zarzutów naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., skarżący podniósł, że Sąd I instancji przyjął stan faktyczny ustalony przez organy orzekające z naruszeniem art. 80 k.p.a. Naruszenia tego przepisu skarżący upatruje w tym, że organy nie zebrały, a następnie nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonały dowolnej oceny zgromadzonych materiałów. Naruszenie to ma polegać na pominięciu dowodu z przesłuchania w charakterze świadka biegłego K.H., na okoliczności, które podał w opinii uzupełniającej wykonanej w sprawie karnej o sygn. akt [...] oraz w postępowaniu przygotowawczym. Skarżący podnosi, że z opinii i wyliczeń biegłego z zakresu budownictwa K. H. wynika, iż wybudowany przez niego zbiornik Z1 o objętości 61,40m3, posiada trzy komory oddzielnie połączone, gdzie każda z nich ma po 20m3, a więc są to w ocenie skarżącego trzy zbiorniki o objętości mniejszej niż 25 m3 każdy, wobec czego ich budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Zarzut ten nie może odnieść zamierzonego skutku. Zarzut kasacyjny naruszenia przepisu prawa procesowego może być skuteczny tylko wtedy, jeżeli wskazane naruszenie przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast Sąd I instancji odnosząc się do zarzutów związanych z twierdzeniami skarżącego zmierzającymi do wykazania, że wybudowanie zbiornika nie wymagało pozwolenia na budowę stwierdził, że we wniosku skarżącego zostały określone parametry przedsięwzięcia budowlanego, a zrealizowane obiekty nie odpowiadają parametrom określonym we wniosku i decyzji przyznającej pomoc, dlatego twierdzenia skarżącego, zgodnie z którymi budowa zbiornika na gnojówkę nie wymagała pozwolenia na budowę nie mogą wpłynąć na ocenę zasadności decyzji o zwrocie przyznanej pomocy. Stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe.

Ponieważ Sąd I instancji na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym stwierdził, a stanowisko to nie zostało zakwestionowane w skardze kasacyjnej, że zrealizowane obiekty nie odpowiadają parametrom określonym we wniosku i decyzji przyznającej pomoc, to takie ustalenie jest podstawą do orzeczenia o obowiązku zwrotu pierwszej raty pomocy finansowej przyznanej i wypłaconej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej poprzez realizację inwestycji określonej w planie dostosowania. NSA zauważa, że sam skarżący ani w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ani w skardze kasacyjnej nie twierdził, że wybudował płytę gnojową o powierzchni 118,5 m2 oraz zbiornik na gnojówkę o objętości 84,8 m3.

Trafnie zatem WSA uznał, że w sytuacji gdy skarżący nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, to okoliczność czy budowa zbiornika wymagała uzyskania pozwolenia na jego budowę nie mogła mieć wpływu na ocenę zasadności zwrotu pomocy finansowej.

Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia przez organy administracji art. 79 k.p.a. przez niepowiadomienie skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzenia na działce skarżącego czynności kontrolnych przez W.S. (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego) dnia [...] kwietnia 2012 r., przez co skarżący pozbawiony został możliwości brania udziału w tej czynności. NSA podziela stanowisko skarżącego, iż powinien on być zgodnie z art. 79 k.p.a. powiadomiony o tej czynności i móc w niej uczestniczyć. Ze skargi kasacyjnej nie wynika jednak jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie przez PINB przepisu k.p.a. i niedostrzeżenie go przez Sąd. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika natomiast, że przeprowadzona na działce dnia [...] kwietnia 2012 r. kontrola nie stwierdziła istnienia na tej działce jakichkolwiek obiektów budowlanych, w tym płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę, nie miała zatem wpływu na dokonane przez organy ARiMR ustalenia dokonane na podstawie innych dowodów, z których wynika, że na działce znajdowały się zbiorniki na gnojówkę i płyta gnojowa. NSA zauważa też, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie jest organem administracji, którego działanie jest kontrolowane w niniejszym postępowaniu.

NSA podziela również wątpliwości strony co do prawidłowości działań kontrolerów [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, natomiast działania te nie były podstawą ustalenia stanu faktycznego przez organy administracji. To ile zbiorników na gnojówkę i o jakiej pojemności zostało wybudowanych przez skarżącego zostało ustalone przez organy ARiMR na podstawie opinii biegłego sądowego w dziedzinie budownictwa wykonanej w postępowaniu karnym w sprawie przeciwko skarżącemu oraz z ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego Wydział II Karny w M. z dnia [...] sierpnia 2010 r. [...] (którym skarżący został uniewinniony).

W ramach zarzutu naruszenia art. 141 §4 p.p.s.a. skarżący sformułował również zarzut niewyjaśnienia w jakich przepisach sformułowane są wymogi określające standardy, które muszą spełniać obiekty określone w § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. WSA wskazał, że przedsięwzięcie powinno odpowiadać w szczególności przepisom Prawa budowlanego, co NSA uznaje za uzasadnione, bowiem w ramach procedur określonych tymi przepisami, odpowiednie organy sprawowałyby nadzór nad spełnieniem wymogów technicznych przez budowane obiekty.

Nie posiadają usprawiedliwionych podstaw również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Formułując zarzut naruszenia § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. skarżący zarzuca błędną wykładnię tego przepisu poprzez uznanie, że w odniesieniu do zbiornika na gnojówkę wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, podczas gdy wymagane było jedynie "wyposażenie" gospodarstwa rolnego w płytę gnojową lub zbiornik na gnojówkę. Skarżący nie wskazuje jednak w jaki sposób, jeżeli nie przez budowę, wyposażył gospodarstwo w ww. obiekty. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, a wskazuje na to sam skarżący, że zarówno płytę gnojową jak i zbiorniki na gnojówkę wybudował systemem gospodarczym. To, że przepis rozporządzenia posługuje się pojęciem "wyposażenia" w płytę gnojową lub zbiornik na gnojówkę, nie ma wpływu na to czy w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane wykonanie danego obiektu będzie budową i czy będzie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zgodnie z przepisami tej ustawy.

Nieuprawnione są zarzuty naruszenia § 9 ust. 3 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie. Pierwszy z przepisów dotyczy wypłaty drugiej raty pomocy finansowej, co nie było przedmiotem tego postępowania.

Drugi natomiast określa przesłanki zwrotu pierwszej raty. Jak wyżej wyjaśniono, zgodnie z prawidłowym stanowiskiem Sądu I instancji, w sprawie wystąpiła przesłanka zwrotu pierwszej raty, ponieważ skarżący nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej, bowiem przedsięwzięcie zrealizowane przez beneficjenta nie odpowiada parametrom określonym we wniosku. Skarżący zobowiązany był wyposażyć gospodarstwo dokładnie w takie obiekty, jakie zostały określone w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, a więc w płytę gnojową o określonej w planie powierzchni i zbiornik na gnojówkę o określonej w planie objętości, a wybudowane przez niego obiekty miały inne parametry.

Ponieważ w rozpoznanej sprawie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania nie zostało zrealizowane ponieważ skarżący zbudował obiekty o innych parametrach niż określone z planie, to zastosowanie ma § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia, określający obowiązek zwrotu pierwszej raty płatności (por. wyrok NSA: z 14 listopada 2013 r. sygn. akt II GSK 1229/12, publ. www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Co do zarzutu naruszenia art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwą interpretację i uznanie, że w rozpoznanej sprawie wymagane było pozwolenie na budowę gdyż pojemność zbiorników na gnojówkę wynosi powyżej 25 m, podczas gdy sytuacja taka nie miała miejsca, należy stwierdzić, że jest to w istocie zarzut podważający ustalenia stanu faktycznego, w którym przyjęto, ze zbiornik Z1 miał pojemność 61,40 m3, a nie jak chce strona, że były to 3 zbiorniki każdy o wielkości poniżej 20 m3 (wliczając przegrody). Po pierwsze, nie można podważać ustaleń stanu faktycznego w drodze zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego; po wtóre okoliczność ta nie miała dla sprawy znaczenia, co zostało wyżej wyjaśnione.

Z wyżej wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a