Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1054/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 a, art. 75 par. 2 pkt 1 b w zw. z art. 72 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 280 ust. 1, art. 285 , art. 286 ust. 1 i art. 288 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi "A" S. A. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...]r. skierowanym do Marszałka Województwa [...] "A" S.A. w C. (dalej również jako skarżący lub wnioskodawca) wniósł

o "stwierdzenie/określenie nadpłaty" z tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska za okres od [...]r. do [...]r. w łącznej wysokości [...] zł oraz o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że wnioskodawca jest następcą prawnym spółki "A" Sp. z o.o. w C. . Dalej stwierdzono, że opłaty za korzystanie ze środowiska są ponoszone na podstawie art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r.,

Nr 25, poz. 150 ze zm., zwanej dalej ustawą lub Prawem ochrony środowiska), stosownie zaś do treści art. 281 ust. 1 tej ustawy do opłat tych oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1992 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową). Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 tej Ordynacji za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku. Za nadpłacone należności podatkowe w rozumieniu tego przepisu należy zatem uznać

objęte wnioskiem opłaty za korzystanie ze środowiska w łącznej wysokości [...]zł uiszczone przez "A" Sp. z o.o. w C. , w sytuacji gdy złożone Marszałkowi Województwa [...] wykazy zawierające zestawienia o zakresie korzystania przez ten podmiot ze środowiska za okres od [...]r. do [...]r. nie zostały podpisane przez osoby uprawnione do jego reprezentowania. Należy zatem przyjąć, że do ich złożenia w ogóle nie doszło i nie mogły one stanowić podstawy powstania zobowiązania podatkowego (uiszczonych opłat). Uzasadnia to wniosek

o "stwierdzenie/określenie" nadpłaty i o jej zwrot, gdy jednocześnie Marszałek Województwa [...] nie wymierzył tych opłat w drodze przewidzianej przez prawo decyzji.

Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania, wydaną

z upoważnienia Marszałka Województwa [...] decyzją z dnia [...]r. odmówiono zwrotu objętych żądaniem opłat za korzystanie ze środowiska.

W następstwie wniesionego od tej decyzji przez wnioskodawcę odwołania została ona uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 maja 2011 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek Województwa [...]

w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną m. in. na podstawie art. 273 ust. 1, art. 275, art. 277 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 55, poz. 477), obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2003 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2004 (Monitor Polski Nr 50, poz. 782), art. 72 § 1, art. 72 § 2, art. 73 § 1, art. 59 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, odmówił "A" S. A.

z siedzibą w C. stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat środowiskowych za okres: [...] r., [...]r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 50, poz. 360) do opłat za korzystanie ze środowiska należnych do dnia 30 czerwca 2005 r. stosuje się przepisy art. 285 ust. 2, art. 288 ust. 1 i art. 289 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska w brzmieniu dotychczasowym. Stosownie do brzmienia art. 285 ust. 1 tej ustawy "opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce", ust. 2 "podmiot korzystający ze środowiska wnosi ją do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału". W myśl art. 275 ustawy "do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska jest obowiązany podmiot korzystający ze środowiska". Zgodnie z jej

art. 284 ust. 1 "podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska". Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy "opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pobór wód, składowanie odpadów". W myśl zaś art. 286 ust. 1 "podmiot korzystający ze środowiska w terminie, o którym mowa w art. 285 ust. 2 przedkłada marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa

w art. 287, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat". Zgodnie z treścią art. 287 ust. 1 pkt 1 ustawy "podmiot korzystający ze środowiska powinien prowadzić, aktualizowaną co kwartał ewidencję zawierającą odpowiednio informacje o ilości i rodzajach gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza, ilości

i jakości pobranej wody powierzchniowej i podziemnej, ilości, stanie i składzie ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi oraz dane na podstawie których określono te ilości". Z przepisów tych zdaniem organu pierwszej instancji jednoznacznie wynika, że obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska i sporządzania wymaganych w tym zakresie wykazów jest ustawowym obowiązkiem podmiotu korzystającego ze środowiska, który bez wezwania przedkłada dane marszałkowi województwa. Opłaty za wprowadzenie substancji zanieczyszczających są instrumentem prawnym wykorzystywanym w celu obniżenia ilości zanieczyszczeń wprowadzanych do środowiska. Zasadą funkcjonowania tego mechanizmu w świetle ustawy – Prawo ochrony środowiska jest bezdecyzyjny tryb realizacji obowiązku uiszczania opłat. Podmiot korzystający ze środowiska na zasadzie samoopodatkowania jest zobowiązany sam ustalić wysokość opłaty i wnieść ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego bez wezwania. Podmiot sam dokonuje obliczeń, bez ingerencji organu administracyjnego, chyba, że zaistnieje przyczyna zawarta w przepisie art. 288 Prawo ochrony środowiska, gdy podmiot nie złoży wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska, bądź zamieścił w wykazie informacje nasuwające zastrzeżenia, wówczas marszałek wymierza opłatę w drodze decyzji na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Dalej organ orzekający stwierdził, że "A" S. A. (dawniej Sp. z o.o.) w C. jest podmiotem korzystającym ze środowiska obowiązanym zgodnie z ustawą – Prawo ochrony środowiska do sporządzania wykazów i wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. W związku

z tym spółka dobrowolnie sporządziła i złożyła wykazy zawierające informacje

o zakresie korzystania ze środowiska za okres od [...]r. do [...]r. W wykazach tych – we własnym zakresie ustaliła wysokość opłat, na podstawie których została sporządzona przez referat opłat ekologicznych Urzędu Marszałkowskiego weryfikacja oraz dokonała wpłat na konto redystrybucyjne Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w K. za okres od [...]r. do [...]r.

Złożone przez spółkę wykazy oraz dowody wpłat za okres od [...] r. do [...]r. stanowią dowód w sprawie wywiązywania się spółki

z obowiązku ustawowego w zakresie opłat za korzystanie ze środowiska. W związku m. in. z tymi wpłatami w latach [...]dla "A" S.A. (dawniej Spółka z o.o.) w C. zostały wystawione zaświadczenia o nie zaleganiu z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska. Nie było też potrzeby i podstaw do wszczynania i do określenia w drodze decyzji wysokości należnego zobowiązania stosownie do treści art. 288 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Z tych też względów brak jest zdaniem Marszałka Województwa [...] podstaw do przyjęcia, że w sprawie nastąpiła nadpłata w rozumieniu art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, który to przepis stosuje się również do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, a to zgodnie z art. 281 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, bowiem według tego przepisu Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę:

1. nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku,

2. podatku pobranego przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej,

3. zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji

o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej,

4. zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli

w decyzji o ich odpowiedzialności określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej,

które to przypadki w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą.

Zwrócił też uwagę organ orzekający, że art. 281 ustawy – Prawo ochrony środowiska odsyła tylko do działu III Ordynacji podatkowej, tymczasem deklaracje podatkowe są uregulowane w dziale I tej ustawy, który nie ma zastosowania

w Prawie ochrony środowiska. Zatem nawet gdyby w przypadku takim jak deklaracja VAT organ podatkowy miał obowiązek badać, czy jest podpisana przez osoby uprawnione do reprezentacji osoby prawnej, to i tak brak przesłanek do badania tego na gruncie wykazów, zwłaszcza, że brak trybu w jakim organ wzywałby podmiot korzystający ze środowiska do uzupełnienia deklaracji (w kpa do żądania uzupełnienia reprezentacji) skoro nie ma wszczętego postępowania administracyjnego a Prawo ochrony środowiska wyraźnie stanowi kiedy organ

z przyczyn merytorycznych (a nie formalnych) kwestionuje wykaz.

W konsekwencji Marszałek Województwa [...] uznał, że

w rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki do stwierdzenia nadpłaty,

o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1, gdyż ustalenie opłaty za korzystanie ze środowiska na podstawie art. 288, w związku z art. 276 ustawy – Prawo ochrony środowiska było uzasadnione, a wniosek o stwierdzenie oraz zwrot nadpłaty nie może zostać uwzględniony, ponieważ uiszczone przez "A" S. A. w C. opłaty za okres od [...]r. do [...]r. – nie można uznać za podlegające zwrotowi. Nadto organ pierwszej instancji stwierdził, że skoro "A" S. A. w C. dobrowolnie uiścił kwoty dotyczące opłat za korzystanie ze środowiska za okres od [...]r. do [...]r. przed terminem przedawnienia (który przypadał na dzień [...]r.) to zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie z tego tytułu wygasło. Skutek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w wyniku jego zapłaty następuje przy tym niezależnie od zamiaru, jaki przyświeca podatnikowi przy wykonaniu zobowiązania.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy przez stwierdzenie nadpłaty i orzeczenie o jej zwrocie, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Odwołująca się zarzuciła, że decyzja ta została wydana m. in. z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 286 ust. 1 i ust. 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia Ministra Środowiska zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska i sposobu ich przedstawiania (Dz. U. z 2003 r., Nr 113, poz. 1075) poprzez uznanie nieprawidłowych "wykazów" zawierających informacje i dane

o zakresie korzystania ze środowiska za okres od [...]

r. do [...]r., podpisanych i złożonych przez osoby nieuprawnione do reprezentowania odwołującej się zgodnie z reprezentacją obowiązującą w tamtym czasie w spółce, za wykazy wywołujące skutek prawny. Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny okoliczności faktycznych sprawy, art. 80 kpa poprzez błędną ocenę zasady reprezentacji obowiązującej w [...] r. w spółce i art. 107 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji bez wskazania właściwej podstawy prawnej poprzez nieuwzględnienie m. in. art. 75 Ordynacji podatkowej oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska i sposobu ich przedstawiania.

Po rozpoznaniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło omówioną wyżej decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdziło, że zgodnie z art. 72 Ordynacji podatkowej, nadpłata ma miejsc gdy świadczenie w świetle obowiązującego prawa nie powinno w ogóle mieć miejsca – świadczenie nienależne, albo też świadczenie jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa – świadczenie nadpłacone (por. Janusz Zubrzycki [w:] Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Ryszard Mastalski, Janusz Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011", wyd. Unimex, Wrocław 2011, s. 392 i nast.). Zdaniem Kolegium prawo do żądania stwierdzenia nadpłaty ma charakter materialnoprawny. Oznacza to, że w tym obszarze stosunków prawnych należy stosować przepisy obowiązujące w dacie powstania tego uprawnienia. Zgodnie z treścią art. 285 Prawa ochrony środowiska obowiązującą w czasie powstania objętego postępowaniem obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie miało miejsce. Wobec tego w przedmiotowej sprawie należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej stanowiące o nadpłacie, które odnoszą się do okresu, w którym powstał obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska tj. w [...] i [...] r. (zm. do ustawy Ordynacja podatkowa – Dz. U.

z 2002 r., Nr 169, poz. 1387). Zgodnie z art. 75 § 2 pkt 1 lit. b Ordynacji,

w przypadkach gdy zobowiązanie powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, prawo do złożenia wniosku

o stwierdzenie nadpłaty, przysługuje korzystającym ze środowiska jeżeli

w deklaracjach innych niż wymienione w art. 73 § 2 pkt 2 i 3 tej ustawy wykazali zobowiązanie nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowaną opłatę. Z kolei art. 79 § 2 pkt 2 Ordynacji stanowi, iż prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa, jeżeli w deklaracjach innych niż wymienione w jej art. 73 § 2 pkt 2 i 3 wykazali zobowiązanie nienależne lub

w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowaną opłatę, po upływie 5 lat od dnia złożenia deklaracji. Wynika z tego zdaniem SKO, że dla wydania decyzji

w przedmiocie nadpłaty konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności czy stosownie do treści art. 75 § 2 pkt 1 lit. b Ordynacji w ogóle powstało uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, innymi słowy czy złożone zostały deklaracje przez odwołującą się spółkę. W tym względzie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium ustaliło, że w okresie,

w którym powstał obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska i czasie gdy zostały złożone deklaracje, o których mowa w art. 286 Prawa ochrony środowiska reprezentujący składającą wykazy spółkę zarząd był wieloosobowy. Zatem uprawnionymi do jej reprezentowania (w tym do składania skutecznych oświadczeń w jej imieniu) było dwóch członków zarządu łącznie lub członek

z prokurentem lub pełnomocnikiem (dowód – potwierdzona za zgodność

z oryginałem kopia odpisu zupełnego z KRS w aktach sprawy). W związku z tym Kolegium stwierdziło, że osoby podpisane pod deklaracjami nie reprezentowały Spółki zgodnie z zasadami reprezentacji spółek kapitałowych, jak również nie udzielono im pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji w imieniu Spółki.

W następstwie tego Kolegium uznało, że odwołująca się nie złożyła deklaracji odnośnie opłat za korzystanie ze środowiska w tym okresie. W konsekwencji zdaniem tego organu ze względu na brak deklaracji dotyczących opłat środowiskowych za [...]r. i [...]r. po stronie spółki nie powstało uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 75 § 2 pkt 1 lit. b Ordynacji). Tym samym Kolegium postanowiło o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty jako postępowania bezprzedmiotowego. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie Marszałek Województwa [...] wydając merytoryczną decyzję błędnie przyjął, że deklaracje – informacje o zakresie korzystania ze środowiska zostały złożone przez organ reprezentujący Spółkę "A" . Kolegium podzieliło stanowisko odwołującej się co do braku należytej reprezentacji Spółki w złożonych deklaracjach. Przyjęło również oświadczenie, że Spółka nikomu nie udzieliła pełnomocnictwa do podpisywania wykazów – deklaracji o zakresie korzystania ze środowiska za objęty postępowaniem okres. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że Spółka nie złożyła skutecznie deklaracji – informacji o zakresie korzystania ze środowiska, a tym samym nie powstało prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 75 § 2 pkt 1 lit. b Ordynacji w brzmieniu obowiązującym w okresie powstania obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska). Podkreśliło też Kolegium, że Marszałek Województwa [...] nie wydał, na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji, decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu korzystania przez Spółkę ze środowiska za [...]r., [...]r. oraz, iż nie jest możliwe orzekanie przez organy podatkowe (marszałka województwa) w sprawie stwierdzenia nadpłaty (pozytywnie lub negatywnie dla wnioskodawcy) bez uprzedniego określenia podatnikowi (korzystającemu ze środowiska) wysokości zobowiązania podatkowego (opłaty).

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO

w K. "A" S. A. w C. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem:

art. 80 kpa poprzez "dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, polegającej na nieuzasadnionym i błędnym ustaleniu przez organ drugiej instancji, że wniosek spółki "A" S. A. z siedzibą w C. dotyczył tylko stwierdzenia nadpłaty, podczas gdy w rzeczywistości dotyczył również określenia nadpłaty nienależnie uiszczonych opłat za [...] r., [...]r., co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa opartej na błędnie ustalonym stanie faktycznym".;

art. 7 i 77 kpa "przez brak należytych ustaleń niezbędnych do oceny oraz rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim nie zajęcie w ogóle przez organ drugiej instancji stanowiska w sprawie wniosku o określenie nadpłaty nienależnie wniesionych opłat";

art. 9 kpa "poprzez niedokładne ustalenie przedmiotu żądania zgłoszonego przez stronę, co doprowadziło do umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości";

"zasady pogłębiania zaufania obywateli wyrażonej w art. 8 kpa opartej na art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" oraz "zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron wyrażonej

w art. 7 kpa, nakładających na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania przez organy – poprzez odmowę określenia nadpłaty nienależnie uiszczonych opłat (...)".

Nadto skarżąca zarzuciła "naruszenie prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie z wniosku spółki nie może toczyć się na podstawie art. 74a" Ordynacji podatkowej. Uzasadniając te zarzuty zaakcentowano, że we wszczynającym postępowanie administracyjne wniosku skarżącej z dnia [...] r. wniesiono "o stwierdzenie, ewentualnie określenie nadpłaty" z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska. Organy obu instancji orzekły zaś w przedmiocie tego żądania jedynie częściowo tj. odnośnie stwierdzenia nadpłaty. Nie rozpoznały natomiast sprawy w części dotyczącej żądania określenia i zwrotu nadpłaty. Wydając zaskarżoną decyzję SKO niedokładnie określiło przedmiot postępowania (zgłoszonego we wniosku żądania), co doprowadziło do wydania naruszającej prawo decyzji. Obowiązkiem organów było bowiem dokładne wyjaśnienie czy w sprawie istnieje możliwość wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę na podstawie art. 75 Ordynacji podatkowej, czy też wydania decyzji określającej nadpłatę na podstawie art. 74a tego aktu prawnego i to niezależnie jakie było żądanie strony. Wydanie decyzji na podstawie art. 74a Ordynacji podatkowej nie jest przy tym ograniczone żadnym terminem

i postępowanie w tym przedmiocie może być wszczęte w każdym czasie. Taka też decyzja tj. w trybie art. 74a Ordynacji, a nie umarzająca postępowanie, powinna być wydana w sprawie.

W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji akcentując, że obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska powstaje z mocy prawa a przez złożenie deklaracji konkretyzacji podlega wyłącznie wysokość tego zobowiązania. Nie składając deklaracji skarżąca pozbawiła się uprawnienia do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Odnośnie zarzutów nie wydania decyzji na podstawie art. 74a Ordynacji podatkowej Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie sprawy w tym zakresie naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania. Nadto podniosło, że umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty nie pozbawia organu pierwszej instancji uprawnienia do określenia zobowiązania z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska do wysokości kwoty zapłaconej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem pomimo częściowo błędnego zdaniem Sądu uzasadnienia zaskarżona decyzja SKO nie narusza obowiązującego prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie na podstawie

art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zdaniem Sądu bezpodstawny jest zarzut skarżącej co do nierozpoznania w postępowaniu administracyjnym sprawy

w pełnym jej zakresie, wynikającym z wniosku z dnia [...] r., wszczynającego postępowanie w sprawie. Jakkolwiek we wniosku tym użyto dwukrotnie sformułowania "określenie" nadpłaty, to w żaden sposób nie zostało ono nawet lakonicznie rozwinięte i uzasadnione. Całe uzasadnienie wniosku dotyczy stwierdzenia nadpłaty. Również w dalszych pismach procesowych tj. z dnia [...] r. i z dnia [...] r. (karta 10 i 29 akt adm.) nie został

w jakikolwiek sposób sformułowany i uzasadniony wniosek w tym przedmiocie. Zarzut w tym względzie nie został też podniesiony w odwołaniu od wydanej w tej sprawie decyzji przez Marszałka Województwa [...] jako organu pierwszej instancji. Wprost przeciwnie cała treść pism skarżącej odnosiła się do żądania stwierdzenia nadpłaty opłat za korzystanie ze środowiska, opartego przy tym na jednej tylko podstawie, a mianowicie, że z uwagi na obowiązujący sposób reprezentacji skarżącej nie złożyła ona wykazów (deklaracji) za korzystanie ze środowiska. Skarżąca nie wniosła również o uzupełnienie decyzji organu pierwszej instancji (w trybie art. 111 kpa) co do rozstrzygnięcia w tym zakresie. W sytuacji zatem gdy weźmie się nadto pod uwagę, że skarżąca w toku całego postępowania była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, należy zdaniem Sądu

w świetle powyższych okoliczności jednoznacznie stwierdzić, że faktyczne żądanie (wniosek) skarżącej dotyczyło jedynie stwierdzenia nadpłaty i w takim też zakresie zostało przez organy orzekające rozpoznane. Nie można zatem podzielić zarzutu skarżącej, aby w tym względzie doszło do naruszenia przez organy orzekające powołanych w skardze przepisów postępowania.

Sąd nie podziela też sformułowanego w skardze stanowiska aby organy orzekające miały obowiązek wydać z urzędu orzeczenie oparte na treści art. 74a Ordynacji podatkowej. Stanowisko to nie zostało bowiem w jakikolwiek sposób uzasadnione zarówno pod względem faktycznym jak i prawnym. W szczególności brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że decyzję w tym trybie organy orzekające miałyby obowiązek podjąć z urzędu. Nadto skarżąca w niniejszym postępowaniu nie wykazała aby w rozpatrywanej sprawie zaistniała w ogóle podstawa do zastosowania przedmiotowego przepisu. Oczywiste jest przy tym, że

w sprawie nie zachodzi sytuacja o jakiej mowa w art. 74 Ordynacji podatkowej. Również treść art. 73 § 2 tego aktu prawnego dotyczy ściśle określonych tam deklaracji i zeznań podatkowych. Trudno zatem przyjąć aby w świetle treści art. 281 ust. 1 Prawa ochrony środowiska art. 73 § 2 Ordynacji podatkowej mógł mieć nawet odpowiednie zastosowanie do wykazów o jakich mowa w art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.

Przede wszystkim należy jednak zdaniem Sądu podnieść, że zarówno żądanie o stwierdzenie nadpłaty jak i jej określenie przez organ powinno być rozważane

w pierwszej kolejności w kontekście samej istoty nadpłaty. Nie można bowiem żądać ani stwierdzenia nadpłaty ani określenia jej wysokości jeżeli nie wykaże się, a tym bardziej jeżeli nie twierdzi się nawet, a taka zdaniem Sądu sytuacja zachodzi

w niniejszej sprawie, że nadpłata wystąpiła.

Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji w zw. z art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku. Ponieważ nie ulega w sprawie wątpliwości i nie była między stronami sporna okoliczność, że zobowiązanie z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska powstaje z mocy prawa tj. w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 284 Prawa ochrony środowiska), to w świetle treści art. 75

§ 2 pkt 1b Ordynacji konieczną przesłanką złożenia zasadnego wniosku

o stwierdzenie nadpłaty z tytułu tych opłat jest stwierdzenie, że określona

w złożonym wykazie i zapłacona opłata była nienależna lub należna w niższej wysokości niż została uiszczona przez podmiot korzystający ze środowiska. Zgodnie z art. 275 Prawa ochrony środowiska do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska są zobowiązane podmioty korzystające ze środowiska. Z przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska (również według ich treści obowiązującej

w okresie objętym żądaniami wniosku skarżącej) jednoznacznie wynika zaś, że obowiązek ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska wynikał i wynika z faktu korzystania ze środowiska w zakresie wymienionym w art. 273 ust. 1 tej ustawy,

a nie jak to zdaje się twierdzić skarżąca z faktu złożenia, względnie nie złożenia wykazu o jakim mowa w art. 286 ust. 1 ustawy. Wbrew zatem stanowisku skarżącej, zdaniem Sądu dla stwierdzenia nadpłaty nie ma znaczenia, czy podmiot korzystający ze środowiska (w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy) złożył stosowny w tym względzie wykaz ale czy faktycznie korzystał ze środowiska w warunkach powodujących obowiązek poniesienia opłaty i w jakim zakresie. Za opłaty nienależne w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 2 pkt 1b Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 281 ust. 1 Prawa ochrony środowiska) można uznać jedynie takie opłaty, które zostały uiszczone w sytuacji gdy podmiot nie korzystał ze środowiska w zakresie zobowiązującym go do ich poniesienia, tego zaś skarżąca na żadnym etapie postępowania, również sądowego, nie twierdziła. Nie twierdziła także aby objęte postępowaniem opłaty zostały wyliczone i zapłacone przez nią w wysokości większej od należnej, tj. wynikającej z Prawa ochrony środowiska i przepisów wykonawczych do tego aktu.

Wobec powyższego pomimo werbalnego jedynie stwierdzenia, że uiszczone opłaty za okres od [...] r. były nienależne, skarżąca nie tylko nie wykazała ale nawet nie powołała się na jakiekolwiek okoliczności mogące świadczyć o nienależności uiszczonych opłat względnie o uiszczeniu ich

w wysokości większej od należnej. Jak już bowiem stwierdzono wyżej, obowiązek ponoszenia opłat jest związany z faktem korzystania ze środowiska a nie z faktem złożenia, względnie nie złożenia wykazu o jakim mowa w art. 286 ust. 1 ustawy.

Z tego też względu żądanie skarżącej zostało sformułowane zdaniem Sądu

w zupełnym oderwaniu od istoty instytucji nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Z tego też powodu brak było zdaniem Sądu podstaw prawnych do jego uwzględnienia zarówno na podstawie art. 75 § 2 pkt 1, jak ewentualnie na podstawie art. 74a Ordynacji i to w sytuacji gdy zostało sformułowane przed upływem terminu przedawnienia do jego zgłoszenia (odnośnie opłaty za [...] r. termin ten upływał [...] r.)

Sąd nie podziela przy tym stanowiska skarżącej zaakceptowanego

w zaskarżonej decyzji przez SKO, że skarżąca nie złożyła za objęty postępowaniem okres wykazów o jakich mowa w art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska

i rozporządzenia wykonawczego Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r., na które skarżąca się powołuje. Wykazy te zostały bowiem sporządzone w przepisanej formie (według ustalonego wzoru) i w ślad za nimi doszło też do uiszczenia przez poprzedniczkę skarżącej wynikających z nich opłat, których wypłata musiała zostać też zaakceptowana przez kompetentne w tym względzie osoby reprezentujące ten podmiot. Przedmiotowe wykazy czy to zostały podpisane przez członka zarządu podmiotu je składającego czy też dołączono je do pisma przewodniego podpisanego przez taką osobę. Podzielić należy w takiej sytuacji stanowisko organu pierwszej instancji, że skoro w związku ze złożeniem tych wykazów nie zostało wszczęte przed tym organem typowe postępowanie administracyjne to brak jest podstawy do twierdzenia, że na Marszałku Województwa [...] , któremu wykazy te zostały przedłożone, spoczywał obowiązek ich weryfikacji w zakresie sprawdzenia czy osoba, która je podpisała (względnie podpisała pismo przewodnie) była uprawniona do jednoosobowej reprezentacji poprzedniczki skarżącej, a to w sytuacji gdy podpis złożony jedynie przez jednego członka zarządu mógł być wystarczający gdyby taki sposób reprezentacji wynikał ze statutu skarżącej. Należy bowiem mieć na uwadze, że w sprawie nie zachodziła sytuacja o jakiej mowa w art. 288 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Gdy nadto zważy się, że braki co do należytej reprezentacji podmiotu składającego wykazy, które zostały ujawnione dopiero w toku postępowania zakończonego decyzją były tego rodzaju, że mogły być uzupełnione o twierdzenie, iż nie doszło w ogóle do złożenia wykazów jest zdaniem Sądu zbyt daleko idące.

Niezależnie jednak od tego czy przyjmie się, że doszło do złożenia wykazów czy też nie doszło do takiego złożenia to brak było podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] r., w sytuacji gdy jak wykazano wyżej, we wniosku tym (i w toku postępowania) skarżąca nie powołała się w ogóle na okoliczności mogące świadczyć o nadpłacie opłat za korzystanie ze środowiska

w rozumieniu art. 75 § 2 pkt 1b w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej

i w związku z art. 281 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Z tego też względu również decyzja organu pierwszej instancji, rozstrzygająca wniosek skarżącej merytorycznie, zasługiwałaby na uwzględnienie. Można tu jednak przyjąć, że skoro wniosek skarżącej tylko werbalnie odnosił się do nadpłaty opłat za korzystanie ze środowiska, to jego rozpatrzenie pod tym kątem było bezprzedmiotowe (w świetle treści w/w przepisów Ordynacji podatkowej) co mogłoby uzasadniać umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 kpa, o czym orzeczono zaskarżoną decyzją (w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa). W obu bowiem przypadkach doszło do dostatecznego rozważenia i rozpoznania sprawy w aspekcie obowiązujących przepisów prawa materialnego.

W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie na podstawie art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. Należy też stwierdzić, że uchylenie zaskarżonej decyzji celem wydania przez organ odwoławczy decyzji opartej na treści art. 138 § 1 pkt 1 kpa stanowiłoby orzeczenie na niekorzyść skarżącej w rozumieniu art. 134 § 2 tej ustawy.

Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

mw