Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 334/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 ust. 1, art. 6, art. 4 ust. 1, art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi T. R. na bezczynność Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

T.R. w dniu [...] marca 2018 roku, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej: "u.d.i.p."), skierowała do Polskich Kolei Państwowych S.A. (dalej: "PKP", "Spółka", "Spółka PKP S.A.", "Organ") wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej przekazania kserokopii faktur transakcji przeprowadzonych w latach 2011 - 2018 z Urzędem Miejskim/Gminą w N., ul. [...], w tym dotyczącej udostępnienia dokumentacji technicznej obiektów budowlanych lub innych urządzeń znajdujących się na działce numer [...] położonych w [...] gmina N.

Spółka PKP S.A. pismem z dnia [...] kwietnia 2018 roku poinformowała T. R., że złożony przez nią wniosek nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej, bowiem nie wiąże się z wykonywaniem przez Spółkę zadań publicznych, jak i dysponowaniem majątkiem publicznym. Wnioskowane informacje dotyczą indywidualnego interesu podmiotu występującego o udostępnienie informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W odpowiedzi na ponowny wniosek T. R. z dnia [...] maja 2018 roku, Spółka podtrzymała stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 roku.

T. R. w dniu [...] maja 2018 roku, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na bezczynność PKP w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] marca 2018 roku, zarzucając naruszenie następujących przepisów:

1) art. 61 Konstytucji w zw. z art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej w zakresie informacji o działalności organów oraz podmiotów wykonujących zadania publiczne,

2) art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w jakiej wnioskowana informacja nie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, jako odnosząca się do sfery zadań publicznych,

3) art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, poprzez art. 3 ust. 1 pkt.1 i 2 oraz art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie PKP do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] marca 2018 r. ponowionego wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2018 r. o udostępnienie kserokopii wytworzonych faktur, o których mowa w przedmiotowym piśmie, oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

PKP wniosło o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, ewentualnie o jej oddalenie w całości.

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 328/18, po rozpoznaniu skargi T.R. na bezczynność PKP w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej, zobowiązał Spółkę do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1), stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2), a także zasądził na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższy wyrok w dniu [...] marca 2019 roku zaskarżyła w całości Spółka, zarzucając naruszenie następujących przepisów:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust.1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że organ jest zobowiązany do udzielenia informacji zgodnie z wyrokiem w trybie dostępu do informacji publicznej,

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnej oceny akt sprawy oraz wyjaśnienia całości okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, w tym w szczególności braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku w jakimkolwiek zakresie do stanowiska PKP S.A. w zakresie indywidualnego charakteru żądanej przez Panią T. R. informacji, co uniemożliwia instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Skarżąca Spółka wniosła na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (punkt 1) oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz PKP S.A. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (punkt 2). Jednocześnie skarżąca Spółka zrzekła się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka szczegółowo uargumentowała stanowisko w zakresie takim, w jakim podnosiła, że żądane przez T. R. informacje w zakreślonym zakresie są związane z gospodarowaniem przez Spółkę swoim własnym majątkiem. Spółka wskazała, że faktury dotyczą działalności Spółki jako podmiotu gospodarczego - spółki prawa handlowego. Pełnomocnik skarżącej Spółki jednocześnie podkreślił, że majątek Spółki PKP S.A. nie jest majątkiem publicznym. Ponadto wskazał, że Spółka nie realizuje zadania publicznego w postaci przewozu osób i towarów, a jedynie nadzoruje działania spółek - córek (takich jak PKP [...] czy PKP [...] S.A.). W ocenie Spółki, nieuzasadnione są twierdzenia, iż w zakresie dostępu do informacji publicznej obowiązki Spółki, w której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, są kreowane w sposób bardzo szeroki i wykraczają poza wykonywanie przez Spółkę zadań publicznych bądź gospodarowaniem przez nią majątkiem publicznym.

Nadto, w ocenie Spółki, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydając zaskarżone orzeczenie, nie dokonał analizy zgromadzonych akt sprawy oraz nie wypowiedział się, w szczególności w zakresie weryfikacji, czy żądana przez T.R. informacja ma charakter publiczny czy indywidualny. Zdaniem skarżącej Spółki uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie było wystarczające.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną w dniu [...] kwietnia 2019 roku T. R. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej (punkt 1) oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie T.R. zrzekła się rozprawy.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną T. R. zakwestionowała stanowisko skarżącej Spółki podnosząc, że stanowisko Spółki w przedmiocie takim, iż nie wykonuje ona zadań publicznych nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie. T. R. przywołała w tym zakresie szeroką argumentację, wskazując ostatecznie, że Spółka PKP S.A. spełniając wymogi określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wykonuje zadania publiczne i jest osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą, a zatem jest obowiązana do udzielenia informacji publicznej. Ponadto wywiodła, że ostateczna decyzja Wojewody M. nr [...] znak [...] z dnia [...] października 2015 roku, stanowi podstawę ujawnienia w księdze wieczystej PKP S.A. prawa własności Skarbu Państwa i prawa użytkowania wieczystego działki nr [...], położonej w [...] w gminie N., PKP S.A. W konsekwencji, w ocenie T.R. treść wskazanej decyzji wskazuje, że Spółka PKP S.A. spełnia kryterium gospodarowania majątkiem Skarbu Państwa. Ponadto, w ocenie T. R., wnioskowane przez nią kserokopie faktur są dokumentami posiadającymi walor publiczny, bowiem dotyczą transakcji opłaconych ze środków publicznych.

T. R. ponadto wskazała, że fakt prowadzenia przez Burmistrza N. postępowania administracyjnego w trybie art. 29 ustawy - Prawo wodne, w zakresie naruszenia stosunków wodnych przez Spółkę PKP S.A., polegającego na odprowadzaniu wód opadowych oraz ścieków z terenu kolejowego (działka nr [...]) na sąsiadującą z nim nieruchomość T. R., nie daje w jej ocenie prawa do wykluczenia jej z kręgu podmiotów uprawnionych na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. do uzyskania informacji publicznej, polegającej na udostępnieniu faktur wystawionych dla jednostki samorządu terytorialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez PKP S.A. od powyższego wyroku WSA w Warszawie, wyrokiem z 21 kwietnia 2020 roku, sygn. akt I OSK 1058/19, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (punkt 1) oraz zasądził na rzecz Polskich Kolei Państwowych S.A. od T.R. z siedzibą w [...] kwotę 477 (czterysta siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt 2).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na brak kompleksowej oceny poszczególnych elementów informacji zakreślonych w złożonym wniosku o udostępnienie informacji publicznej, przy jednoczesnym dokonaniu oceny strony podmiotowej Spółki jako organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 u.d.i.p. Za niewystarczające w okolicznościach przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał ogólne sformułowania o uznaniu żądanych informacji jako informacji o charakterze publicznym, przy braku jakiegokolwiek argumentu w zakresie spełnienia warunku podmiotowego Spółki, jako podmiotu wykonującego zadania o charakterze publicznym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że złożoność struktury i zakresu działalności Spółki, przy braku precyzji żądania, wymagała odpowiedniej analizy celem ustalenia tego, czy zawnioskowane informacje dotyczą spraw publicznych.

Sąd ten wskazał, że interpretacja przepisów regulujących zakres zadań Spółki PKP S.A. powinna nastąpić pod kątem udzielenia odpowiedzi, czy zakres wnioskowanych informacji związany jest z realizacją zadań publicznych, o których mowa w art. 6 u.d.i.p.

Naczelny Sąd Administracyjny skonkludował, że brak odpowiedniego zestawienia żądanych informacji przez T.R. ze spoczywającym na Spółce obowiązkiem wypełniania zadań publicznych w omawianym zakresie świadczy o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 141 § 1 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2020 roku, sygn. akt I OSK 1058/19, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2018 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.

W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., czyli, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu pierwszej instancji nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań, co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Sądu wyższej instancji.

Jak zostało to już wcześniej podniesione w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 kwietnia 2020 roku, sygn. akt I OSK 1058/19, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji dokona interpretacji przepisów regulujących zakres zadań Spółki PKP S.A. pod kątem udzielenia odpowiedzi, czy zakres wnioskowanych przez T. R. informacji związany jest z realizacją zadań publicznych, o których mowa w art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Mając powyższe na uwadze, w wyniku ponownej kontroli skargi T. R. na bezczynność PKP w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] marca 2018 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że skarga ta na uwzględnienie nie zasługuje.

Sąd rozpocznie rozważania od wyjaśnienia istoty informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępnie do informacji publicznej, przez podmioty uprawnione do jej żądania, jak i podmioty obowiązane do jej udzielenia.

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Konstruując definicję pojęcia informacja publiczna, trzeba posłużyć się łącznie kryteriami określanymi w literaturze jako kryterium podmiotowe i przedmiotowe.

Kryterium podmiotowe wskazuje podmioty, o których informacja może być uznana za informację publiczną. Krąg tych podmiotów określony został w przepisie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Należą do nich organy władzy publicznej, a także osoby pełniące funkcje publiczne. Dotyczy to również organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób i jednostek organizacyjnych, ale tylko w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Definicja przedmiotowa związana jest z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i zawartym w nim pojęciu sprawy publicznej. Nie każde bowiem działanie organu władzy publicznej będzie przedmiotem informacji publicznej, ale tylko takie, które zawiera dodatkowy element w postaci właśnie sprawy publicznej. Odnosi się zatem do funkcjonowania państwa i jego organów, dotyczącego interesów szerszej grupy obywateli lub gospodarowania mieniem publicznym. Posługiwanie się przy wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wyłącznie lub przede wszystkim kryterium podmiotowym jest nieuprawnione, zwłaszcza jeśli zważyć, że ustawa traktuje prawo do informacji publicznej jeszcze szerzej niż normy konstytucyjne. Daje ona prawo do uzyskania informacji o sprawach publicznych, nie przyznaje jednak uprawnienia do otrzymania każdej informacji będącej w posiadaniu adresata wniosku.

Dostępu do informacji publicznej może domagać się każda osoba fizyczna, bez względu na przynależność państwową, jeżeli tylko ma pełnię praw cywilnych, tzn. jest pełnoletnia i nie została ubezwłasnowolniona. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, niemniej konkretne żądanie udzielenia informacji musi podlegać wstępnej ocenie pod kątem tego, czy mamy do czynienia z informacją o sprawach publicznych ważnych i interesujących dla ogółu. Wymaga to od podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji obiektywizacji treści złożonego wniosku, natomiast podmiot wnioskujący o udzielenie informacji powinien mieć obiektywny, a nie subiektywny interes w jej uzyskaniu.

Należy wskazać, że ustawodawca nie utożsamił pojęcia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej z pojęciem organ administracji publicznej z art. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), ale rozszerzył krąg podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji tak, aby każdy podmiot publiczny, który taką informację posiada, ją udostępnił. Do ustalenia, czy określony podmiot może być zobowiązany do udzielenia informacji na podstawie u.d.i.p., konieczne jest zbadanie istnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, czy jest to podmiot wykonujący zadania publiczne, po drugie, czy w ramach wykonywania powierzonych mu zadań publicznych może wytwarzać lub pozyskiwać informację publiczną.

Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie należało w tym zakresie odpowiedzieć na dwa pytania:

1. Czy Spółka PKP S.A. jest podmiotowo i przedmiotowo zobowiązana do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 u.d.i.p.?

2. Czy żądane informacje przez T.R. są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p.?

Spółka PKP S.A. jest jednoosobową spółką akcyjną Skarbu Państwa, powstałą poprzez akt komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" z dnia 1 grudnia 2000 roku na podstawie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948). Należy wskazać, że jednoosobowa spółka Skarbu Państwa powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1996 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 z późn. zm.) jest państwową osobą prawną; tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1992 r., III CZP 49/92, publ. OSN i CAPiUS - 1992 r.z. 11, poz. 200). Stosownie zatem do art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Spółka PKP S.A. jest zobowiązana do rozpatrzenia wniosku skarżącego z uwzględnieniem zapisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Co więcej, właścicielem wszystkich akcji jest Skarb Państwa, co pozwala na uznanie, że Spółka PKP S.A. jest osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 184). Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 10 tej ustawy domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli udział w rynku właściwym przekracza 40%. Skarb Państwa posiadający 100% udziałów w PKP S.A. spełnia kryteria określone w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 5 in fine u.d.i.p., pozwalające na zakwalifikowanie Spółki do grona podmiotów objętych działaniem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Co więcej, Spółka PKP S.A. jest objęta działaniem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie poprzez charakter wykonywanych zadań, lecz z uwagi na występującą w tej spółce strukturę właścicielską (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2015 roku, sygn. akt II SAB/Wa 828/15, LEX nr 1941031).

W dalszej kolejności rozważenia wymaga, czy Polskie Koleje Państwowe S.A. w niniejszej sprawie były (są) obowiązane przedmiotowo do udzielenia żądanej informacji.

W regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej elementem decydującym o tym, że określony podmiot ma obowiązek udostępnienia informacji publicznej jest to, czy wykonuje on zadania publiczne.

Pojęcie zadanie publiczne użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia zadanie władzy publicznej, użytego w 61 ust. 1 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane zadanie publiczne cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Niemniej, wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10).

Charakter działalności Spółki PKP S.A. był wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych; na temat działalności tej spółki wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2015 roku, w sprawie o sygn. I OSK 1486/14 (LEX nr 1984346), który wskazał, że zgodnie z odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego PKP S.A., wynika, że PKP S.A. w ogóle nie prowadzi działalności przewozowej. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP, w skład której wchodzi 11 spółek świadczących usługi m.in. na rynku kolejowym, energetycznym i teleinformatycznym. Usługi przewozowe realizują niektóre spółki z Grupy PKP; za przewozy osób odpowiedzialna jest m.in. PKP [...] S.A. czy PKP Szybka Kolej Miejska w [...] Sp. z o.o., przewozem towarów zajmuje się natomiast PKP [...] S.A. oraz PKP [...] Sp. z o.o. To te spółki realizują zadania publiczne w postaci przewozów osób i towarów, a Spółka PKP S.A. jedynie nadzoruje i koordynuje działania tych spółek z Grupy PKP.

Z odpisu KRS Spółki PKP S.A. wynika także, iż przedmiotem pozostałej działalności Polskich Kolei Państwowych S.A., poza nadzorowaniem działania spółek - córek, jest działalność usługowa wspomagająca transport lądowy, roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi oraz szereg innych działalności. Co więcej, zgodnie z ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U. z 2020, poz. 735), choć spółka PKP S.A. nie jest spółką realizującą misję publiczną w rozumieniu art. 2 pkt 8 tejże ustawy, niemniej jest ona wskazana w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie określenia wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz.U. 2017, poz. 95).

Należy kolejno wskazać, czym jest majątek publiczny i odpowiedzieć na pytanie, czy majątek, jakim dysponuje Spółka jest majątkiem publicznym.

Majątek publiczny oznacza mienie państwowe, komunalne, mienie należące do sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych oraz mienie należące do banków i spółek prawa handlowego, w których Skarb Państwa posiada ponad 50 % udziałów w kapitale zakładowym (por. biuletyn Komisji Nadzwyczajnej dla rozpatrzenia projektów ustaw, nr 8 z 27 marca 2001 r., druk sejmowy nr 79132). Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietna 2019 r., sygn. akt I OSK 881/18, okoliczność, iż P.K.P. S.A. posiada także swój majątek, pozostaje bez znaczenia, gdy żądanie udzielenia informacji publicznej odnosi się do majątku publicznego. W sytuacji gdy Skarb Państwa zaangażował w Spółkę środki publiczne w wysokości 100% kapitału Spółki, to majątek ten nie jest wyłączony spod kontroli publicznej. Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że majątek którym dysponuje Spółka nie jest własnością akcjonariuszy, lecz własnością Spółki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2017 roku, w sprawie o sygn. akt. I OSK 307/16, LEX nr 2307526) Majątek Spółki ze względu na sposób jego powstania i wielkość udziałów zachowuje charakter "majątku publicznego" w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i podlega takim samym zasadom transparentności i społecznego nadzoru jak majątek będący własnością podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (tak: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2020 roku, I OSK 3361/18, a także wyroki NSA z: 3 października 2017 r., I OSK 3288/15; 29 listopada 2018 r., I OSK 249/17; 7 marca 2019 r., I OSK 413/17; 12 września 2019 r., I OSK 2850/17).

Pojęcie informacji publicznej nie może być wykładane tylko na podstawie literalnego brzmienia art. 1 ust. 1 u.d.i.p., w oderwaniu od innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności od art. 6 u.d.i.p. Przepis ten stanowi nie tylko niezbędną konkretyzację postanowień art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i doprecyzowuje zakres przedmiotowy u.d.i.p., ale także ułatwia wykładnię przepisów u.d.i.p. w kontekście regulacji art. 61 Konstytucji RP, której jest równocześnie rozwinięciem (por. tezę drugą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2017 roku, sygn. akt. I OSK 307/16). I tak, zgodnie z art. 6 pkt 1 ppkt 2f u.d.i.p., w ramach informacji i dokumentów o charakterze publicznym mieści się informacja o majątku, jakim dysponuje podmiot określony w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym także Spółka PKP S.A.

Zatem, w ocenie Sądu, Spółka PKP S.A. obowiązana jest do udzielenia informacji publicznej zarówno podmiotowo, jak i przedmiotowo.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, co następuje.

Żądanie przez T. R. udzielenia informacji publicznej obejmowało przekazanie kserokopii faktur transakcji przeprowadzonych w latach 2011 - 2018 z Urzędem Miejskim/Gminą w N., ul. [...], w tym dotyczących udostępnienia dokumentacji technicznej obiektów budowlanych lub innych urządzeń znajdujących się na działce nr [...], położonych w [...], gmina N.. Sama konstrukcja żądania budzi zastrzeżenia. Zakres przedmiotowy żądnej informacji, określonej przez skarżącą jako publicznej, jest niejasny i nieprecyzyjny. Z jednej strony żądane są przez T. R. kserokopie faktur transakcji przeprowadzonych przez Spółkę PKP S.A., a z drugiej zaś skarżąca żąda w ramach tych faktur także dokumentację techniczną określonych obiektów budowlanych lub innych urządzeń. Taka konstrukcja wniosku nie jest wystarczająco skonkretyzowana i budzi uzasadnione wątpliwości, co do zakresu żądania.

Nie każde działanie organu władzy publicznej będzie przedmiotem informacji publicznej, lecz tylko takie, które zawiera pewien dodatkowy element w postaci "sprawy publicznej". Sprawą publiczną jest niewątpliwie sposób gospodarowania majątkiem publicznym, czyli majątkiem organów samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że gospodarowanie tymi zasobami powinno być poddane społecznej kontroli, czemu służy prawo do uzyskania informacji o sposobie ich wydatkowania.

Wprawdzie od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, jednakże konkretne żądanie udzielenia informacji musi podlegać wstępnej ocenie pod kątem tego, czy mamy do czynienia z informacją o sprawach publicznych ważnych i interesujących dla ogółu. Wymaga to od podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji obiektywizacji treści wniosku, natomiast podmiot wnioskujący o udzielenie informacji powinien mieć obiektywny, a nie subiektywny interes w jej uzyskaniu.

Jak wskazała sama skarżąca, prowadzone jest przez Burmistrza N. postępowanie administracyjne w trybie art. 29 ustawy - Prawo wodne, w zakresie naruszenia stosunków wodnych przez PKP S.A., polegającego na odprowadzaniu wód opadowych oraz ścieków z terenu kolejowego (działka nr [...]) na sąsiadującą z nim nieruchomość będącą własnością T. R. Powyższe implikuje wniosek, że skarżąca, jako właścicielka działki, na którą odprowadzane są wody opadowe i ścieki z działki, której użytkownikiem wieczystym jest Spółka PKP S.A., posiada subiektywny interes w uzyskaniu określonych dokumentów; jej wniosek nie ma w ocenie Sądu na celu obiektywnej kontroli działalności Spółki PKP S.A., brak jest bowiem właśnie obiektywnego charakteru wniosku o udzielenie informacji publicznej. Żądanie skarżącej, zakreślone wnioskiem z dnia [...] marca 2018 roku, nie dotyczyło spraw publicznych ważnych i interesujących dla ogółu, a sprawy indywidualnej, w konsekwencji nie dotyczyło informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 5 lutego 2020 roku, w sprawie o sygnaturze II SAB/Po 81/19, głównym celem u.d.i.p. jest niewątpliwie społeczna kontrola władzy publicznej. Jeśli natomiast rzeczywistą intencją wystąpienia z wnioskiem informacyjnym są inne względy, to nie zasługują one na aprobatę, albowiem w takim przypadku stanowią one przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej. Z treści pism T. R. wynika, że udzielenie informacji nie miało służyć szeroko rozumianej społecznej kontroli wydatkowania środków publicznych, ale wyłącznie czysto prywatnym interesom jej samej, na co wskazuje treść żądania, które należy odczytywać w kontekście prowadzonego przez Burmistrza N. postępowania administracyjnego w trybie art. 29 ustawy Prawo wodne. Przedmiotowa sprawa zatem należy właśnie do takich spraw, gdzie pojawiają się zasadne pytania o nadużycie prawa do informacji publicznej i związanego z tym prawa do ochrony sądowej.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę na bezczynność Spółki PKP S.A. za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw i na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.