Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1758/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 41a ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1, art. 52a, art. 51
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
article: art. 97 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 922
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez T. S. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwanego dalej: Prezesem Kasy, z [...] maja 2008 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] lutego 2008 r. o umorzeniu 100% odsetek w kwocie [...] zł i odmowie umorzenia należności głównej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z [...].11.2007 r. orzekł o odpowiedzialności T. S. za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników po zmarłym bracie J. S.. Kwota zadłużenia za okres od [...] kwartału 1998 r. do [...] kwartału 2006 r. wyniosła [...] zł z czego spadkobierca został zobowiązany do zapłaty - ww. kwoty (stosownie do wysokości należnego udziału w spadku), co stanowiło [...] zł. Organ rentowy przy wydawaniu powyższej decyzji wziął pod uwagę treść prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...].06.2006 r. o nabyciu spadku po J. S. przez T. S. i jego rodzeństwo. Na mocy tego postanowienia spadek po zmarłym w dniu [...].03.2006 r. J. S. wraz z wchodzącym w jego skład gospodarstwem rolnym na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyło jego rodzeństwo.

Wnioskiem z 31 grudnia 2007 r. (wpływ do KRUS) T. S. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie zaległości z tytułu składek po zmarłym bracie. W swoim wniosku podał, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowo - bytowej. Wskazał, iż jest osobą niepełnosprawną i z tego tytułu pobiera rentę, ale jednocześnie pracuje. Żona jego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a na utrzymaniu mają troje dzieci w wieku szkolnym. Oświadczył, iż korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Do wniosku załączył m. in. kserokopię decyzji ZUS, zaświadczenie o dochodach ze stosunku pracy za okres od września do listopada 2007r., decyzję Kierownika GOPS w Z. o przyznaniu na dzieci świadczeń rodzinnych, kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

W dniu [...] lutego 2008 r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie zainteresowanego i ustalono, iż sytuacja jego rodziny jest trudna. Kontrolujący stwierdził, iż wnioskodawca do grudnia 2007 r. pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł. Natomiast aktualnie oczekuje na decyzję ZUS w sprawie dalszego prawa do renty. Tak więc jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy w kwocie [...] zł netto oraz świadczenia rodzinne z GOPS w kwocie 300 zł. Na utrzymaniu zainteresowanego pozostaje troje dzieci w wieku szkolnym oraz bezrobotna żona. Rodzina objęta jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Zajmowane przez nich mieszkanie wymaga remontów. Ustalono również, iż ponoszą duże wydatki związane z utrzymaniem domu, a ponadto zalegają z opłatami czynszu na kwotę [...] zł. Spłacają także kredyt zaciągnięty w celu [...].

Decyzją z [...] lutego 2008 r. Prezes Kasy umorzył wnioskodawcy 100% odsetek od należności składkowych w kwocie [...] zł pozostawiając do spłaty należność główną w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza trudną sytuację materialną wnioskodawcy i jego rodziny co zostało wzięte pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Jednakże Prezes Kasy nie znalazł podstaw do umorzenia należności głównej, gdyż wartość odziedziczonego przez zainteresowanego spadku znacznie przewyższa należność z tytułu nieopłaconych składek.

Decyzją z [..] maja 2008 r., wydaną w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Kasy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W sentencji tego orzeczenia powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: k.p.a. i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) zwanej dalej u.u.s.r. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że po ponownej wnikliwej analizie materiałów dowodowych zgromadzonych w postępowaniu nie znalazł przesłanek do umorzenia należności głównej. Wskazał przy tym, że zmarły brat wnioskodawcy, po którym nabył on - spadku posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Natomiast cena 1 ha ziemi w tym rejonie podana przez Urząd Gminy w K. waha się w granicach od 9 do 11 tys. złotych. Tak więc już sama wartość odziedziczonej ziemi znacznie przewyższa należności pozostałe do zapłaty, niezależnie od wartości innych nieruchomości spadkodawcy. Prezes Kasy uznał również, że z uwagi na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w S. z [...].06.2006 r. o nabyciu spadku po J. S. przez T. S. i jego rodzeństwo toczące się aktualnie spory między spadkobiercami nie mają wpływu na ocenę zasadności umorzenia należności. Ponadto poinformował wnioskodawcę o możliwości złożenia wniosku o spłatę istniejącej należności w dogodnych dla niego ratach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący T. S. wniósł o umorzenie pozostałej kwoty należności z tytułu składek. W uzasadnieniu skargi ponownie przedstawił swoją sytuację materialną i życiową jako bardzo trudną i zarzucił organom wydanie decyzji bez wnikliwego i starannego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji - art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.).

Kierując się wskazanymi przesłankami oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa KRUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Wobec treści wniosku skarżącego o umorzenie należności, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności - przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

Przywołane w cyt. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36).

Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądanie swoje w zakresie umorzenia całości ciążących na nim zaległości, uzasadniał problemami finansowymi swojej rodziny wskazując ponadto, że spłacenie istniejących należności brata jest niesłuszne skoro nikt z rodziny nie będzie mógł skorzystać z ewentualnych świadczeń, które się z nimi wiążą. Organ orzekający podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło odpowiednie odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W toku postępowania wyjaśniającego organ przede wszystkim ustalił, że rzeczywiście skarżący jest wraz z rodziną w trudnej sytuacji materialno-bytowej, a także, że stan jego zdrowia nie jest zadowalający - posiadane orzeczenie o [...] [...] stopniu niepełnosprawności. Ustalenia powyższe stały się zatem podstawą do wydania decyzji o umorzeniu odsetek od należności składkowych w kwocie [...] zł. Tym niemniej Prezes wskazał, że skarżący wraz z rodzeństwem mocą prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...].06.2006 r. nabył po zmarłym bracie J. S. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza spadek w - części. W skład masy spadkowej weszło m.in. gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. A zatem skarżący jako spadkobierca odziedziczył nie tylko prawa ale i zobowiązania spadkodawcy zgodnie z treścią art. 922 kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią art. 52 ust.1 u.u.s.r w sprawach nie uregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych a ponadto zgodnie z pkt. 1 ust 1 tego art. również wskazane w nim przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, wśród których znajduje się art. 97 § 1 i 97 a . W myśl art. 52 a. u.u.s.r. do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, wymierzania odsetek za zwłokę, egzekucji, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Treść art. 97 § 1 Ordynacji przewiduje, że spadkobiercy podatnika ( w tym wypadku zobowiązany) z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki podatników. W myśl art. 51 u.s.s.r. egzekucję należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne rolników prowadzi się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący jest spadkobiercą zmarłego brata będącego ubezpieczonym i odziedziczył - spadku, w związku z czym Prezes KRUS będzie mógł w stosownej chwili podjąć odpowiednie kroki w celu egzekucji istniejącej należności głównej. Kwota ta w zestawieniu z potencjalną wartością odziedziczonego majątku, nie jest wysoka i w przypadku braku dobrowolnej, choćby ratalnej spłaty, jest możliwa do wyegzekwowania a jej spłata nie zagrozi egzystencji rodziny. W tym stanie rzeczy Prezes KRUS trafnie uznał, że po stronie skarżącego nie zachodzi ważny interes przemawiający za umorzeniem wnioskowanej kwoty. Okoliczność zaś, że żaden ze spadkobierców nie "skorzysta" z możliwości uzyskania świadczeń po zmarłym, nie ma w sprawie znaczenia, ponieważ nie stanowi to kryterium przemawiającym za uwzględnieniem wniosku. Mając powyższe okoliczności na uwadze WSA na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.