Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 770/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 220 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 97 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal, Sędziowie NSA Artur Mudrecki, Paweł Chmielecki (spr.), Protokolant Piotr Dębkowski, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcji Materiałów Syntetycznych "C." spółka z o.o. w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Kr 1568/02 w sprawie ze skarg Przedsiębiorstwa Produkcji Materiałów Syntetycznych "C." spółka z o.o. w S. na decyzje Izby Skarbowej w K. z dnia 28 maja 2002 r. (...) w przedmiocie podatku akcyzowego za październik i listopad 1998 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2005 r., I SA/Kr 1568/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargi Przedsiębiorstwa Produkcji Materiałów Syntetycznych "C." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzje Izby Skarbowej w K. z dnia 28 maja 2002 r., (...) w przedmiocie podatku akcyzowego za październik i listopad 1998 r.

W sprawie ustalono, iż Przedsiębiorstwo Budowlano-Montażowe "C." Sp. z o.o. w S. złożyło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na obydwie powyżej wskazane decyzje Izby Skarbowej w K. z dnia 28 maja 2002 r. wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniami z dnia 9 października 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił powyższy wniosek jako nieuzasadniony. Odpisy postanowień zostały doręczone w dniu 13 grudnia 2002 r. pełnomocnikowi spółki będącemu adwokatem. W odpowiedzi pełnomocnik przesłał do Sądu zażalenia.

Postanowieniami z dnia 13 lutego 2003 roku Sąd odrzucił zażalenia, uznając je za niedopuszczalne z uwagi na treść art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Przepis ten stanowił, że orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są prawomocne.

W dniu 17 grudnia 2002 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego wezwanie do uzupełnienia braków skarg poprzez uiszczenie opłaty od skarg w kwotach 9.888,30 zł oraz 31.126,10 zł w terminie 7 dniowym pod rygorem ich odrzucenia. Pomimo upływu zakreślonego terminu opłata nie została uiszczona, co w konsekwencji skutkowało odrzucenie skargi na podstawie art. 27 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Z uwagi na fakt, iż przesłanki do odrzucenia skargi zostały stwierdzone w dacie rozprawy w dniu 18 lutego 2005 r. skarga została odrzucona na podstawie art. 220 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ powoływanej dalej jako p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji, przepis ten znajduje w sprawie zastosowanie w oparciu o dyspozycję art. 97 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/.

Na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Na podstawie art. 191 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona wniosła o rozpoznanie postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2002 r., I SA/Kr 1568/02 oraz I SA/Kr 1569/02 oddalających wnioski skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a które miały zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 77 Konstytucji RP, którego nieuwzględnienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że fakt iż postępowanie prowadzone wskutek złożenia skarg trwało przeszło 2,5 roku i zakończone zostało ich odrzuceniem, pozbawił stronę możliwości uzyskania stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji również w trybie postępowania administracyjnego, przewidzianym w art. 249 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm. - w brzmieniu przed nowelizacją wprowadzoną w dniu 1 stycznia 2003 r./, z uwagi na upływ ponad rocznego terminu od daty doręczenia stronie zaskarżonych decyzji Izby Skarbowej. Tym samym strona została pozbawiona prawa do weryfikacji decyzji, które jako wydane bez podstawy prawnej obarczone są nieważnością, w świetle art. 247 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Z powodu zatem uchybienia przez Sąd dyspozycji art. 220 i art. 178 p.p.s.a., polegającym na nieodrzuceniu skarg na posiedzeniu niejawnym bezpośrednio po oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i nieopłaceniu przez stronę wpisów /termin na opłacenie minął w dniu 24 grudnia 2002 r./, a więcej wszczęciu i prowadzeniu postępowania w sposób nader przewlekły - strona nie mogła skorzystać z innych środków zaskarżenia decyzji. Fakt ten, w połączeniu z niezasadną odmową zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, spowodował dla strony niepowetowane szkody zagrażające jej bytowi. Strona nie miała żadnych możliwości poniesienia kosztów wpisu w sytuacji obciążenia jej podatkiem akcyzowym i sankcjami łącznej wartości około 25 milionów złotych na podstawie 13 decyzji organów skarbowych, a po zmianie kompetencji także organów celnych. Po wydaniu tych decyzji praktycznie cały majątek strony został zajęty w ramach egzekucji administracyjnej. Z braku środków działalność produkcyjna musiała zostać przerwana i nie było żadnych środków, ani przychodów, które mogłyby służyć opłaceniu wpisów. Strona próbując przetrwać okres rozpoznawania środków zaskarżenia na te decyzje wynajmowała powierzchnie biurowe, a znikome z nich wpływy, w części zwolnionej spod egzekucji, przeznaczać musiała na koszty wynagrodzeń niezbędnego dla utrzymania substancji majątku personelu oraz inne konieczne wydatki dla zabezpieczenia i zachowania mienia. Strona skarżąca podniosła również, że nieuwzględnienie przez Sąd I instancji wniosku strony w przedmiocie zwolnienia od kosztów było nieuzasadnione i krzywdzące.

Skarżąca wskazała, iż w tym stanie rzeczy podniesiony zarzut naruszenia art. 77 Konstytucji RP sprowadzający się do pozbawienia skarżącej prawa do sądu i rozpatrzenia jej słusznych żądań, jest w niniejszej sprawie uzasadniony. Konsekwencją zaskarżonego orzeczenia jest bowiem pozostawanie w obrocie prawnym decyzji podlegających stwierdzeniu nieważności, których uchylenia zasadnie żądała skarżąca, co jest nie do pogodzenia z porządkiem praworządnego państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przepisów przywołanych w skardze kasacyjnej.

Zauważyć trzeba, iż strona skarżąca wskazała jako podstawę skargi kasacyjnej naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie, wyraźnie wymieniając przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Z dalszych wywodów wynika, iż naruszonym przepisem ma być art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej oraz przebiegu postępowania przed sądem I instancji prowadzi jednak do przekonania, że przedmiotem zarzutu - o ile miałby okazać się skuteczny - jest czynność odrzucenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny działał bowiem w trybie przewidzianym w art. 220 par. 3 p.p.s.a. i w ogóle nie rozważał jakichkolwiek kwestii materialnoprawnych, w tym przepisów regulujących podstawy zobowiązania w podatku akcyzowym.

Skoro jednak autor skargi kasacyjnej odwołał się konstytucyjnej regulacji prawa do sądu, i to w kontekście procedury stosowanej przez Sąd I instancji, niezbędne stało się merytoryczne ustosunkowanie się do niej.

W sprawie niniejszej jest bezsporne, iż strona skarżąca - pomimo prawidłowego wezwania - nie uiściła wpisu od skargi, czyli nie uzupełniła jej braków formalnych. W związku z powyższym skarga taka podlegała odrzuceniu. Podstawą odrzucenia skargi - z uwagi na fakt, iż przesłanki do odrzucenia skargi zostały stwierdzone w dacie rozprawy /czyli pod rządami przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ - był przepis art. 220 par. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 97 par. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Niewątpliwie też w sprawie niniejszej spełnione zostały przesłanki określone w art. 97 par. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z których wynika, iż sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 220 par. 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Warunkiem podjęcia przez sąd czynności na skutek wniesionego pisma jest uiszczenie należnej od tego pisma opłaty. Sąd nie może rozpoznać sprawy jeżeli skarga jest obarczona wadami /tak jak w tym przypadku brakiem wpisu/. W przypadku zaistnienia wskazanej przesłanki skargę należało odrzucić. Bez znaczenia przy tym dla rozstrzygnięcie pozostaje fakt, iż odrzucenie skargi nie nastąpiło bezpośrednio po oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i nieopłaceniu przez stronę wpisów. W świetle poczynionych uwag nie można zatem twierdzić, iż doszło do naruszenia art. 220 par. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie można również podzielić poglądu jakoby doszło do naruszenia art. 77 Konstytucji RP, a ściślej jego ust. 2, gdzie zawarto konstytucyjne prawo do sądu. Podkreślić bowiem trzeba, iż z prawem do sądu związane są określone powinności po stronie osoby, która z tego uprawnienia korzysta. Jeżeli zatem skarżący nie wypełnia ciążących na nim podstawowych obowiązków - w tym przypadku nie uiszcza wpisu sądowego - to zarzut naruszenia art. 77 Konstytucji RP musi zostać uznany za bezzasadny. Zauważyć ponadto trzeba, iż strona reprezentowana był przez profesjonalnego pełnomocnika. Doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu nastąpiło w dniu 17 grudnia 2002 r. /. Do obowiązków sądu z całą pewnością nie należało dociekanie - w takim przypadku - przyczyn nieuiszczenia wpisu. Upływ terminu do jego wniesienia uzasadniał podjęcie rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi bez konieczności czynienia dodatkowych ustaleń i podejmowania kolejnych czynności sądowych. Strona wnioskowała również o rozpoznanie postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia z dnia 9 października 2002 r. oddalających wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych. Skład orzekający w sprawie niniejszej zauważa, iż przepis art. 191 p.p.s.a. pozwala oceniać w tym trybie te postanowienia, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie jest to zatem tryb umożliwiający dodatkową kontrolę kasacyjną postanowień prawomocnych albowiem dotyczy tylko tej grupy rozstrzygnięć, których nie można było zaskarżyć zażaleniem. Do takich zaś - świetle p.p.s.a. - nie należą postanowienia w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych.

Postanowienia, o których rozpoznanie wniosła strona skarżąca wydane zostały przed wejściem w życie analizowanej regulacji i to na gruncie poprzedniego stanu prawnego nie służyło od nich zażalenie. Akceptacja stanowiska strony skarżącej prowadziłaby do ponownej i nieprzewidzianej obecnie obowiązującym prawem kontroli prawomocnych postanowień wydanych przed dniem wejścia w życie prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Odnosząc się z kolei do ewentualnego zarzutu przewlekłości postępowania, to wskazać trzeba, iż kwestie te mogą być rozpatrywane w odrębnym trybie uregulowanym w stosownej ustawie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.