Wyrok NSA, sygn. akt FSK 2224/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1-2, par. 4 ust. 5
journal: Dz.U. 1995 nr 29 poz 149
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 marca 1995 r. w sprawie sposobu podziału oraz zasad udzielania i  sposobu rozliczania dotacji dla spółdzielni mieszkaniowych w r. 1995 /Dz.U. nr 29 poz. 149/
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1996 nr 106 poz 489
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych.
article: art. 34
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1989 nr 6 poz 40
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie NSA Jacek Brolik (spr.), Zofia Przegalińska, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "P." z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 1174/02 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "P." z siedzibą w W. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia 8 marca 2002 r. (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela uznającego za nieuzasadnione zarzuty na prowadzone, na podstawie tytułu wykonawczego, postępowanie egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Spółdzielni Mieszkaniowej "P." z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-Ś. prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "P." na podstawie tytułu wykonawczego o numerze (...) obejmującego należność z tytułu nadebranej dotacji za 1995 rok na pokrycie kosztów dostarczenia energii cieplnej na potrzeby centralnego ogrzewania i dostawy ciepłej wody do mieszkań spółdzielczych w kwocie 40.046 zł oraz odsetek za zwłokę od określonej kwoty nadebranej dotacji. Czynności egzekucyjne podjęto w oparciu o decyzję Urzędu Skarbowego W.-Ś. z dnia 17 kwietnia 2001 r. (...) utrzymaną w mocy rozstrzygnięciem Izby Skarbowej z dnia 23 lipca 2001 r. (...). W dniu 23 listopada 2001 r. doręczono Spółdzielni odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o dokonanym w dniu 23 listopada 2001 r. zajęciu rachunku bankowego. Zobowiązany w dniu 30 listopada 2001 r. złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przedmiocie niedopuszczalności egzekucji oraz przedawnienia egzekwowanego roszczenia i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Zdaniem strony zarzut niedopuszczalności egzekucji był uzasadniony tym, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-Ś. prowadzi równolegle dwa postępowania egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze (...) dotyczące tego samego zobowiązania, które nie odpowiadają treści art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązany podniósł także, iż nie zostało mu doręczone upomnienie zgodnie z treścią art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Strona wskazała, iż egzekwowane zobowiązanie przedawniło się z końcem 2000 r. gdyż rozliczenie za III kwartał 1995 r. następowało po upływie tego kwartału, ale jeszcze w 1995 r. /w IV kwartale/.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-Ś. wydał w dniu 7 grudnia 2001 r. postanowienie (...), w którym uznał zarzuty strony za bezzasadne. Na postanowienie to pełnomocnik strony złożył zażalenie do organu II instancji wskazując, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 59 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na niedopuszczalność egzekucji oraz przedawnienie egzekwowanego roszczenia, a także naruszenia art. 6 art. 7, art. 8, art. 124 par. 1 i par. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 7 stycznia 2002 r. (...) uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z uwagi na załatwienie sprawy przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów bez uprzedniego otrzymania ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela /art. 34 par. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Urząd Skarbowy W.-Ś. w dniu 22 stycznia 2002 r. wydał postanowienie (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela uznającego za nieuzasadnione zarzuty na prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego (...) postępowanie egzekucyjne. Na powyższe rozstrzygnięcie strona w dniu 2 lutego 2002 r. złożyła zażalenie wnosząc o uznanie podniesionych zarzutów za uzasadnione i podnosząc rażące naruszenie art. 59 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na oczywistą niedopuszczalność toczącej się egzekucji ze względu na prowadzenie dwóch równoległych postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych (...), braku upomnienia, wadliwość tytułu wykonawczego oraz przedawnienie egzekwowanego roszczenia. Ponadto wskazano na naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Izba Skarbowa w W. postanowieniem z dnia 8 marca 2002 r. (...) utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z uwagi na brak podstaw do zmiany stanowiska wierzyciela w przedmiocie ww. zarzutów.

W skardze do Sądu administracyjnego na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie jak również poprzedzającego je postanowienia Urzędu Skarbowego W.-Ś. z dnia 22 stycznia 2002 r. Strona skarżąca /ponownie/ zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie art. 59 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na niedopuszczalność toczącej się egzekucji oraz na przedawnienie egzekwowanego roszczenia, jak również rażące naruszenie art. 70 par. 1 ustawy - Ordynacja podatkowa w związku z par. 4 ust. 3-5 rozporządzenia MGPiB z dnia 15 marca 1995 r. w sprawie sposobu podziału oraz zasad udzielania i sposobu rozliczania dotacji dla spółdzielni mieszkaniowych w 1995 r. Ponadto strona podniosła rażące naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w całości podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i podkreśliła, iż zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji działał w sprawie na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym wymienione zostały podstawy wniesienia zarzutu w sprawie przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego tj. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty należności pieniężnej, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w ust. 3 i 4, błąd co do osoby zobowiązanego, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Zgodnie natomiast z treścią art. 34 par. 1 zgłoszone zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela.

Izba Skarbowa po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie znalazła podstaw do zmiany stanowiska wierzyciela zawartego w zaskarżonym postanowieniu z dnia 22 stycznia 2002 r. W przedmiotowej sprawie strona podniosła, iż tytuł wykonawczy pochodzi od nieuprawnionego wierzyciela oraz zarzut przedawnienia egzekwowanej należności. Izba Skarbowa stoi na stanowisku, iż ujawniona przez organ kontroli dotacja celowa pobrana w nieprawidłowej wysokości jest niepodatkową należnością budżetu państwa, której określenie i pobór należą do kompetencji urzędu skarbowego zgodnie z art. 93 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ oraz art. 21 par. 3 Ordynacji podatkowej. Również zarzut przedawnienia obowiązku, zdaniem strony przeciwnej, nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie dotacjobiorca nie dokonał korekty dotacji w rozliczeniu rocznym za 1995 r. w terminie ustalonym przez Wojewodę na 20 stycznia 1996 r. Tak więc przedmiotowa należność uległaby przedawnieniu z końcem 2001 r. Decyzja Urzędu Skarbowego W.-Ś. została wydana w dniu 17 kwietnia 2001 r. i doręczona pełnomocnikowi w dniu 19 kwietnia 2001 r. Właściwość organów podatkowych w sprawach dotyczących zwrotu nadmiernie pobranej dotacji celowej za 1995 r. przez Spółdzielnię Mieszkaniową "P." w W. została potwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 lipca 1998 r. /I SA/Wr 1291/97/.

W zakresie prawidłowości zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego (...) Izba Skarbowa w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazała, iż w tym przedmiocie wypowiedziała się już w ostatecznym rozstrzygnięciu z dnia 16 stycznia 2002 r. (...), w którym wyjaśniono, iż "(...) podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wymienione są enumeratywnie w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Żaden z siedmiu punktów tego przepisu nie przewiduje, że podstawą zarzutu jest niepodpisanie tytułu wykonawczego w części, tj. klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji. W tej sytuacji organ egzekucyjny nie mógł uznać zarzutu strony za zasadny, choć istotnie przyznał stronie rację. W tym miejscu należy zauważyć, iż organ egzekucyjny może stronie potwierdzić w każdej chwili umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego (...), postanowieniem wydanym w trybie art. 59 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na mocy art. 59 par. 2 - w wersji obowiązującej do 30 stycznia 2001 r. jak i obecnie - postanowienia te są jednak wydawane tylko na wniosek zobowiązanego. Tymczasem strona wnosi zarzuty a nie składa wnioski o umorzenie postępowania i utrzymuje, że tamto postępowanie się toczy. Jedynym wyjściem z zaistniałej sytuacji było właśnie zlikwidowanie tytułu wykonawczego i uchylenie dokonanych w nieprawidłowo wszczętym postępowaniu czynności (...)". Z zarzutami dotyczącymi błędów tytułu wykonawczego Izba Skarbowa również nie mogła się zgodzić. Tytuł wykonawczy został wystawiony, jak wskazano wyżej, przez uprawnionego wierzyciela. Jak wyjaśnił Urząd Skarbowy w swoim rozstrzygnięciu osoby podpisane na tym dokumencie posiadają uprawnienia do wystawienia tytułów wykonawczych. Strona w dniu sierpnia 2001 r. otrzymała pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Dla realizacji przez wierzyciela obowiązku z art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma znaczenia, że faktycznie wystawił on tytuł wykonawczy cztery miesiące później. Zdaniem Izby Skarbowej wierzyciel podał w tytule wykonawczym (...) podstawę prawną podlegającego egzekucji obowiązku wskazując ostateczną decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 23 lipca 2001 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W.-Ś. (...) z dnia 17 kwietnia 2001 r.

Wyrokiem z dnia 14.07.2004 r. wydanym w sprawie /I SA/Wr 1174/02/ Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wywiódł i przedstawił co następuje:

Przedmiotem sprawy jest stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów dłużnika dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zarzuty zgłoszone przez dłużnika organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Urząd Skarbowy W.-Ś. w dniu 22 stycznia 2002 r. wydał postanowienie (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela uznającego za nieuzasadnione zarzuty na prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego (...) postępowanie egzekucyjne. Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie wnosząc o uznanie podniesionych zarzutów za uzasadnione podnosząc rażące naruszenie art. 59 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na oczywistą niedopuszczalność toczącej się egzekucji ze względu na prowadzenie dwóch równoległych postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych (...), braku upomnienia, wadliwość tytułu wykonawczego oraz przedawnienie egzekwowanego roszczenia. Ponadto wskazano na naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Izba Skarbowa w W. postanowieniem z dnia 8 marca 2002 r. (...) utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z uwagi na brak podstaw do zmiany stanowiska wierzyciela w przedmiocie powyższych zarzutów. W skardze do Sądu strona skarżąca powtórzyła co do zasady swe zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie Urzędu Skarbowego.

Sąd rozpatrując zarzuty zawarte w skardze podzielił stanowisko Izby Skarbowej. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony skarżącej, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-Ś. prowadził równolegle dwa postępowania egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze (...) dotyczące tego samego zobowiązania. Tak więc tytuł wykonawczy opatrzony sygnaturą (...), z powodu braków formalnych, w istocie rzeczy nie wszedł do obrotu prawnego i nie wywołał żadnych skutków prawnych i dlatego też nie można mówić o prowadzeniu dwóch równoległych postępowań egzekucyjnych.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut strony skarżącej, jakoby tytuł wykonawczy pochodzi od nieuprawnionego wierzyciela. Należy bowiem zważyć, iż dotacja celowa pobrana w nieprawidłowej wysokości jest niepodatkową należnością budżetu państwa, której określenie i pobór należą do kompetencji urzędu skarbowego zgodnie z art. 93 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ oraz art. 21 par. 3 Ordynacji podatkowej i w tym zakresie występuje on w postępowaniu egzekucyjnym w roli wierzyciela.

Sąd nie podzielił także poglądu strony skarżącej jakoby w rozpatrywanej sprawie doszło do przedawnienia egzekwowanej należności. Zgodnie z par. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 marca 1995 r. w sprawie sposobu podziału oraz zasad udzielania i sposobu rozliczenia dotacji dla spółdzielni mieszkaniowych w 1995 r. /Dz.U. nr 29 poz. 149/ rozliczenia dotacji są dokonywane w okresach kwartalnych. W punkcie 5 tegoż przepisu postanowiono, że w rozliczeniu rocznym oraz w rozliczeniu za kwartał, w którym nastąpiło zrównanie poziomu opłat wymierzonych użytkownikom lokali mieszkalnych według cen urzędowych z kosztami zakupu energii cieplnej ze źródeł zewnętrznych lub kosztami jej wytworzenia w urządzeniach własnych, nadpłaty dotacji na cele, o których mowa w par. 2 ust. 1, podlegają zwrotowi przez spółdzielnię na rachunek właściwego urzędu wojewódzkiego, Z kolei w par. 5 powołanego rozporządzenia postanowiono, że kwartalne rozliczenia z wykorzystania dotacji, według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia, wojewodowie przedstawiają Ministrowi Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w terminie 20 dni po zakończeniu kwartału, natomiast rozliczenie dotacji za 1995 r. wojewodowie przedstawiają Ministrowi Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w terminie do dnia 15 lutego 1996 r.

W niniejszej sprawie dotacjobiorca nie dokonał korekty dotacji w rozliczeniu rocznym za 1995 r. w terminie ustalonym przez Wojewodę na 20 stycznia 1996 r. Biorąc pod uwagę brzmienie par. 5 powoływanego rozporządzenia nakładającego na wojewodę obowiązek złożenia rozliczenia z wykorzystania dotacji w terminie 20 dni po zakończeniu kwartału, uprawnionym było ustalenie, że najpóźniej w tej dacie strona skarżąca miała obowiązek zwrotu nadebranej dotacji i dopiero po upływie tego terminu pozostawała w zwłoce, co z kolei powodowało powstanie z mocy prawa zobowiązania w zakresie odsetek. Biorąc powyższe pod uwagę przedmiotowa należność uległaby przedawnieniu dopiero z końcem 2001 r. Decyzja Urzędu Skarbowego W.-Ś. została wydana w dniu 17 kwietnia 2001 r. i doręczona pełnomocnikowi w dniu 19 kwietnia 2001 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik strony skarżącej.

Skarga przywołuje podstawy kasacyjne określone w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący kasację zarzuca, iż:

I. wydany został z naruszeniem prawa materialnego, a to:

a/ z rażącym naruszeniem art. 70 par. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z par. 4 ust. 3-5 rozporządzenia MGPiB z dnia 15.03.1995 r. w sprawie sposobu podziału oraz zasad udzielania i sposobu rozliczania dotacji dla spółdzielni mieszkaniowych w 1995 r. /Dz.U. nr 29 poz. 149/ poprzez uznanie, iż nadebrana dotacja w III kwartale 1995 r. ulega przedawnieniu w dniu 31.12.2001 r.,

b/ art. 93 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych oraz par. 4 ust. 5 rozporządzenia MGPiB z dnia 15.03.1995 r. w sprawie sposobu podziału oraz zasad udzielania i sposobu rozliczania dotacji dla spółdzielni mieszkaniowych w 1995 r. poprzez uznanie, iż wierzycielem z tytułu nadebranej dotacji jest urząd skarbowy, nie zaś właściwy wojewoda,

II. wydany został z rażącym naruszenie przepisów o postępowaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a/ z naruszeniem art. 26 par. 1 i 2 i art. 32 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w listopadzie 2001 r., a nadto art. 61 par. 1 i 3 Kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a to poprzez uznanie, iż postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego (...) bez klauzuli podpisanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zostało wszczęte i nie wywołało żadnych skutków prawnych, a ww. tytuł wykonawczy nie wszedł do obrotu prawnego i nie wywołał skutków prawnych;

b/ z naruszeniem art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to poprzez nierozpoznanie sprawy w zakresie podniesionych przez stronę skarżącą w skardze z dnia 10.04.2002 r. zarzutów braku upomnienia, o jakim mowa w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wadliwości tytułu wykonawczego w zakresie podania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji; Sąd naruszył art. 141 par. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przedstawiając ww. zarzutów w treści uzasadnienia i nie odnosząc się do nich.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Na wstępie niniejszych rozważań odnieść się należy do podnoszonego w skardze kasacyjnej zagadnienia prawidłowości dokonanej w postępowaniu administracyjnym a następnie sądowym oceny podmiotu uprawnionego do występowania w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie w charakterze wierzyciela. Należy mieć przy tym na uwadze, że przedmiotowe postępowanie toczyło się w latach 2001 i 2002, dotyczyło zaś stwierdzonych decyzjami organów podatkowych obowiązków strony skarżącej z tytułu zwrotu nadebranej dotacji za rok 1995.

Wydane na podstawie delegacji ustawowej z art. 2 ust. 3 i art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 8 poz. 40 ze zm./ stanowiło w przepisie par. 1 pkt 2, że przepisy powołanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych stosuje się do nadmiernie pobranych dotacji budżetowych, które nie zostały zwrócone w terminie na rachunek właściwej jednostki realizującej te dotacje.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 marca 1995 r. w sprawie sposobu podziału oraz zasad udzielania i sposobu rozliczania dotacji dla spółdzielni mieszkaniowych w r. 1995 /Dz.U. nr 29 poz. 149/, przewidujące w przepisach par. 2 ust. 1 i 2 dwa rodzaje dotacji dla spółdzielni mieszkaniowych, a to: obligatoryjną na częściowe pokrycie kosztów dostarczania energii cieplnej na potrzeby centralnego ogrzewania i ciepłej wody oraz fakultatywną na dofinansowanie kosztów remontu, nie zawierało żadnych przepisów tworzących dla wojewody - jako organu właściwego do przekazywania dotacji - uprawnienia do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nadmiernie pobranych dotacji.

Wprawdzie przepis par. 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia nakładał na wojewodów obowiązek ustalania terminów oraz sposobu rozliczenia dotacji przez spółdzielnie mieszkaniowe, lecz obowiązek ten stanowił jedynie uzupełnienie trybu przekazania dotacji. Wojewodowie dokonując przekazania dotacji ustalali jednocześnie terminy oraz sposób ich rozliczeń przez spółdzielnie mieszkaniowe, przy czym ustalenia te, wobec obligatoryjności charakteru dotacji do kosztów energii miało wyłącznie charakter obsługi dotacji i nie odbywało się w trybie decyzyjnym. Jednocześnie przepis par. 4 ust. 5 omawianego rozporządzenia stanowił, że nadpłaty dotacji podlegają zwrotowi przez spółdzielnie na rachunek właściwego urzędu wojewódzkiego, jeżeli w rozliczeniu rocznym oraz w rozliczeniu za kwartał doszło do zrównania poziomu opłat wymierzonych użytkownikowi lokali mieszkalnych według cen urzędowych z kosztami zakupu lub wytworzenia energii cieplnej. Stąd też obowiązek zwrotu nadpłaty wynika wprost z powołanego przepisu i nie musi być dodatkowo stwierdzony w drodze decyzji.

Jednakże w sytuacji, gdy spółdzielnie nie wywiązywały się z obowiązku zwrotu nadpłaty w terminie wskazanym przez wojewodę przy przyznaniu dotacji, zachodziły podstawy do zawiadomienia przez wojewodę właściwego urzędu skarbowego, który wykonując uprawnienie z przepisów powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r., wydawał decyzję orzekającą o zwrocie nadmiernie pobranej dotacji. Uprawnienie urzędów skarbowych do orzekania w sprawach zwrotu nadebranych dotacji wynikało z przepisu art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1982 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz urzędach i izbach skarbowych /Dz.U. nr 45 poz. 289 ze zm./, które przewidywały m.in. ustalanie i pobór niepodatkowych należności budżetowych od podmiotów w tym przepisie wskazanych, w związku z przepisem par. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r.

Powyższy stan prawny został przejęty i zasadniczo niezmieniony przez obowiązujące w czasie trwania analizowanego postępowania administracyjnego unormowania art. 93 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych oraz art. 21 par. 3 Ordynacji podatkowej.

W powyższym stanie rzeczy stanowisko skargi kasacyjnej, że to wojewoda a nie urząd skarbowy jest i winien być wierzycielem w sprawie jest nieuzasadnione. Wojewoda bowiem obsługiwał wyłącznie obligatoryjną w myśl par. 2 ust. 1 /cyt./ rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa dotację i nie miał uprawnień do wydawania decyzji o zwrocie nadebranych dotacji ani też wykonywania w ich przedmiocie uprawnień wierzyciela wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z akt sprawy jak również z przedstawionych powyżej rozważań wynika, że organem egzekucyjnym w sprawie był Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-Ś. zaś wierzycielem - Urząd Skarbowy W.-Ś., zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych /Dz.U. nr 106 poz. 489 ze zm./ kierowany przez jego Naczelnika.

W sprawie zachodzi więc przypadek tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego.

Powyższa okoliczność ma podstawowe znaczenie prawne w sprawie albowiem jej przedmiotem jest realizacja trybu prawnego art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. nr 24 poz. 151 ze zm./.

Na podstawie powołanego unormowania organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów zaś wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Postanowienia przywołanego art. 34 są jednak bezprzedmiotowe, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ta sama jednostka organizacyjna, ten sam podmiot /R. Hauser, Z. Leoński - Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 2003, str. 105/. Brak jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia aby prowadzący postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego miał uzyskiwać stanowisko wierzyciela którym, tak jak to w sprawie niniejszej wynika z zaskarżonego wyroku, jest kierowany przez niego Urząd Skarbowy. Zastosowanie w sprawie trybu prawnego art. 34 /cyt./ ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było nieuzasadnione ponieważ było zbędne i bezprzedmiotowe dla toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Zarzutu naruszenia art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarga kasacyjna w rozważonym powyżej przedmiocie nie formułuje i nie przedstawia a więc okoliczność zbędności i bezprzedmiotowości postanowień wydawanych niezasadnie na podstawie tego przepisu, zgodnie z art. 183 par. 1 /cyt./ ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mogła stać się powodem uchylenia zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga bowiem w zakresie wniesionej skargi kasacyjnej zaś skarga w sprawie zarzutu bezprzedmiotowości zastosowania przywołanego art. 34 nie obejmuje.

Zważyć także należy, że ponieważ rozważane postanowienia z art. 34 ustawy o postępowaniu regulującym w administracji były dla toczącego się postępowania egzekucyjnego zbędne i bezprzedmiotowe, to brak jest uzasadnienia dla merytorycznego rozpatrywania zarzutów skargi kasacyjnej do tych postanowień się odnoszących, w szczególności, że brak wśród nich zarzutu zbędności zastosowania rzeczonego art. 34.

Skoro bowiem zastosowanie prawa w postaci art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było bezprzedmiotowe - a więc z tego powodu nieuzasadnione, to brak jest potrzeby merytorycznej analizy rozstrzygnięć /i ich uzasadnień/, które dla postępowania egzekucyjnego były zbędne.

Z powyższych powodów, na podstawie art. 184 /cyt./ ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 powołanej powyżej ustawy.