Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 897/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Drogi publiczne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 18 ust. 1e
journal: Dz.U. 2020 poz 1363
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
article: art. 5 ust. 4, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 3a, art. 134 ust. 1-2, art. 135 ust. 5-6, art. 154, art. 156 ust. 1, art. 157 ust.
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 8, art. 9, art. 43
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt przejęty pod drogę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 lipca 2021 r. Prezydent Miasta Lublin, w jej ustępie pierwszym, ustalił odszkodowanie w kwocie 44 384,00 zł za nieruchomość oznaczoną jako działka [...] o powierzchni 0.0190 ha, (obr. [...] [...], ark. [...]), przejętą na własność Gminy Lublin, na mocy decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obejmującej budowę dróg gminnych: ul. [...] (...). W jej ustępie drugim odszkodowanie ustalone w ustępie pierwszym powiększył o kwotę równą 5% wartości nieruchomości tj. o kwotę 2 219,20 zł z tytułu wydania nieruchomości, stosownie do art. 18 ust. 1e pkt 1) ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Ustępem trzecim tej decyzji kwotę 49 672,29 zł, tj. kwotę zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia 28 września 2015 r. pomniejszył o kwotę odszkodowania wynikającą z ustępu pierwszego i ustępu drugiego zaś w ustępie czwartym zobowiązał W. J. O. (c. J. i J.) do zwrotu kwoty 3 069,09 zł, wynikającej z różnicy wartości określonych w ustępie trzecim oraz ustępie pierwszym i ustępie drugim tej decyzji. Ustęp piąty decyzji zobowiązuje W. J. O. do wpłaty kwoty ustalonej w ustępie czwartym na wskazany rachunek bankowy w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym niniejsza decyzji stanie się ostateczna.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniono, że decyzją Prezydenta Miasta Lublin nr [...] z dnia 15 lipca 2014 r. udzielono zezwolenia na realizację inwestycji drogowej obejmującej budowę dróg gminnych: ul. [...] (na odcinku od ul. [...] do planowanego przedłużenia ul. [...]),ul. [...] (od planowanego przedłużenia ul. [...] do ul. [...]), ul. [...] (od km+000 do km 0+283), łącznika ul. [...] i ul. [...], ul. [...] (od km 0+000 do łącznika ul. [...] i ul. [...]) oraz ul. [...] (od łącznika ul. [...] i ul. [...] do ul. [...]) wraz z budową schodów terenowych pomiędzy ul. [...] a ul. [...] oraz budową i przebudową sieci kanalizacji deszczowej i oświetlenia drogowego, budową kanału technologicznego, przebudową sieci elektroenergetycznych, sieci wodociągowej, sieci ciepłowniczej, sieci gazowej, sieci teletechnicznej (znak: AB-ID-11.6740.4.1.2014). W powołanej decyzji Prezydent Miasta Lublin zatwierdził podział nieruchomości w celu wydzielenia gruntów niezbędnych do realizacji inwestycji w tym podział działki nr [...] o powierzchni 0,1453 ha ( obr. - [...], ark. [...]) na działki nr [...] o pow. 0,0190 ha nr [...] o pow. 0,1263 ha. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Lubelskiego z dnia 26 września 2014 r., znak: IF-1.7821.20.2014.HP/BD.

Z załączonego do akt sprawy odpisu księgi wieczystej [...] prowadzonej przez X Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, wynika że działka nr [...] (przed podziałem) stanowiła własność W. J. O. c. J. i J.. Dział III i IV ww. księgi na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wpisów nie zawierały.

Wydzielona pod inwestycję działka nr [...] położona w liniach rozgraniczających drogi gminnej - ulicy [...], na mocy decyzji Prezydenta Miasta Lublin nr [...] z dnia 15 lipca 2014 r., przeszła na własność Gminy Lublin, z dniem w którym powyższa decyzja stała się ostateczna.

Stosownie do art. 12 ust.4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami za przejęta nieruchomość dotychczasowemu właścicielowi przysługuje odszkodowanie.

Powołany przez Prezydenta biegły rzeczoznawca majątkowy J. L., posiadający uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego nr [...], sporządził w dniu 11 marca 2015 r. operat szacunkowy określający wartość nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na łączną kwotę 43 939 zł, w tym wartość rynkowa gruntu równa 42 598 zł oraz wartość odtworzeniowa składników roślinnych znajdujących się na działce w wysokości 1 341 zł. W oparciu o ten operat Prezydent wydał decyzję w dnia 28 września 2015 r., Nr GD-NN-I.6833.191.2014, w której ustalił odszkodowanie za przedmiotową działkę. W odwołaniu od tej decyzji W. O. zarzuciła, że organ – wbrew przepisom prawa – nie przyznał jej dodatkowego wynagrodzenia za dobrowolne wydanie inwestorowi działki.

Na skutek rozpatrzenia odwołania, wydana została przez Wojewodę Lubelskiego decyzja z dnia 21 kwietnia 2016 r., znak: GN-1.7534.1.49.2015.DB utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie której wypłacone zostało ww. odszkodowanie.

Pismem z dnia 13 maja 2016 r. W. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu II instancji. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt. II SA/Lu 613/16 uchylił decyzję Wojewody Lubelskiego. W ocenie Sądu orzeczenie o odmowie przyznania zwiększenia odszkodowania z tytułu niezwłocznego wydania nieruchomości zostało wydane bez zbadania wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na jego rozstrzygnięcie.

Wojewoda Lubelski rozpatrując ponownie sprawę, uzupełnił materiał dowodowy m. in. o pozyskane od inwestora informacje nt. wejścia na grunt oraz o protokół z przesłuchania byłej właścicielki tj. W. O. na okoliczność wydania nieruchomości i zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz uzyskaniu potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego będącego podstawą ustalenia wartości nieruchomości w bieżącej sprawie. Wojewoda decyzją z dnia 13 października 2017 r., nr GN-1.7534.1.49.2015.DB uznał, że materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, iż dotychczasowa właścicielka nieruchomości spełniła przesłanki pozwalające przyznać jej bonus wskazany w art. 18 ust. le specustawy drogowej i orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Następnie w dniu 22 listopada 2017 r., (data wpływu do LUW w Lublinie) W. O. zaskarżyła powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 marca 2018 r., sygn. akt. II SA/Lu 1256/17 uchylił decyzję Wojewody Lubelskiego. W ocenie Sądu organ II instancji dopuścił się istotnego naruszenia art. 18 ust. le specustawy poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji również istotnego naruszenia art. 7, art. 9, art. 77 §1, art.80 i art. 136 k.p.a., uznając że w sprawie nie wystąpiły przesłanki ustalenia podwyższonego o 5% odszkodowania, o którym mowa w art. 18 ust. le specustawy. Sąd stwierdził, że zarówno organ I jak i II instancji nie załączył stosownych pouczeń co do formy i podmiotu wydania nieruchomości w celu uzyskania bonusu w wysokości 5% wartości nieruchomości. Ponadto, jak wskazał Sąd, bierne zachowanie polegające na zaprzestaniu wykonywania uprawnień, jakie wynikają z prawa własności, oraz nieczynienie przeszkód w przejęciu nieruchomości przez nowego właściciela powinno być uznane za przekazanie władztwa faktycznego nad nieruchomością, co w konsekwencji rodzi obowiązek zwiększenia należnego odszkodowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie sprzeciwiała się rozpoczęciu robót na zajętej na ten cel działce nr [...], jak również nie wykonywała po tej dacie jakichkolwiek uprawnień właścicielskich w stosunku do tej działki, a ponadto jak wskazała skarżąca w odwołaniu była zaangażowana w realizacje inwestycji poprzez udostępnienie sąsiedniej działki nr [...] w celu przejazdu.

Wojewoda rozpatrując ponownie sprawę decyzją z dnia 6 października 2020 r. uchylił decyzję Prezydenta z dnia 28 września 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Mając na uwadze konieczność ponownego orzekania w sprawie, organ I instancji odstąpił od ubiegania się o zwrot wypłaconego odszkodowania.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent zlecił rzeczoznawcy majątkowemu J. L. wykonanie operatu szacunkowego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (obr. [...] [...] ark. [...]).

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że działka jest gruntem niezabudowanym, z nasadzeniami. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Lublin, przejęta nieruchomość znajdowała się w obszarze - tereny tras komunikacyjnych.

Stosownie do § 36 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, wartość rynkową nieruchomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na realizację inwestycji drogowej, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych.

Wartość rynkową gruntu biegły określił według aktualnego sposobu użytkowania, z uwzględnieniem cen transakcyjnych nieruchomości przeznaczonych pod drogi, zgodnie z zasadą zawartą w art. 134 ust. 3 ugn, gdyż aktualny sposób użytkowania nieruchomości, wynikający z przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (tereny komunikacji drogowej), jest tożsamy z alternatywnym sposobem użytkowania nieruchomości, zgodnym z celem wywłaszczenia (pod inwestycję drogową).

Uwzględniając zasady określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, cel wyceny oraz ograniczone możliwości w odnalezieniu w obrocie rynkowym nieruchomości podobnych pod względem stanu zagospodarowania do wycenianej, stosownie do art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami wartość przedmiotowej nieruchomości została określona jako wartość odtworzeniowa, która jest sumą wartości rynkowej gruntu i wartości odtworzeniowej części składowych.

W wyniku przeprowadzonej analizy rynku nieruchomościami drogowymi, biegły zestawił zbiór transakcji sprzedaży nieruchomości gruntowych niezabudowanych jako przedmiotu prawa własności. Spośród odnotowanych transakcji biegły utworzył zbiór nieruchomości stanowiący podstawę wyceny, składający się z nieruchomości uznanych za najbardziej podobne do nieruchomości wycenianej pod względem cech rynkowych, będących przedmiotem prawa własności, przeznaczonych pod drogę, położonych na terenie miasta Lublin, z wyłączeniem strefy centralnej. Ceny nieruchomości przyjętych do zbioru zawierają się w przedziale od 149,85 zł/m2 do 227,27 zł/m2.

Biegły określił wartość rynkową gruntu przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą porównywania parami, przyjmując do porównań transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod komunikację drogową. Podejście porównawcze opiera się na założeniu, że wartość nieruchomości odpowiada cenom jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny nieruchomości koryguje się ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od wycenianej. Stosując metodę porównywania parami rzeczoznawca porównał nieruchomość wycenianą z nieruchomościami podobnymi, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są cechy, ceny transakcyjne i warunki zawarcia transakcji. Po dokonaniu analizy przyjętych do zbioru nieruchomości rzeczoznawca ustalił, że cechami wpływającymi na zróżnicowanie cen transakcyjnych są: położenie ogólne nieruchomości oraz lokalizacja szczegółowa i otoczenie nieruchomości. Następnie porównał działkę wycenianą z nieruchomościami wybranymi do wyceny i obliczył skorygowaną cenę transakcyjną każdej nieruchomości przyjętej do porównań. Na podstawie dokonanych obliczeń określił cenę 1 m2 na kwotę 225,14 zł, co po przemnożeniu przez powierzchnię działki dało kwotę 42 776,60 zł, po zaokrągleniu 42 777,00 zł. Wartość składników roślinnych została określona na kwotę 1 606,54 zł, po zaokrągleniu 1 607,00 zł, według zasad wynikających z art. 135 ust. 5 i ust. 6 u.g.n. oraz według tablic, wzorów i publikacji autorstwa K. Z.. Wartość nieruchomości została określona na łączną kwotę 44 384,00 zł, w tym wartość gruntu na kwotę 42 777,00 zł i wartość składników roślinnych na kwotę 1 607,00 zł.

W ocenie Prezydenta przedłożony operat szacunkowy sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie zawiera pomyłek, braków, niejasności, tak więc może stanowić dowód w niniejszym postępowaniu odszkodowawczym. Rzeczoznawca po dokonaniu analizy obrotu nieruchomościami na rynku lokalnym, trafnie dokonał wyboru podejścia i metody wyceny nieruchomości. W sposób prawidłowy zachował zasadę podobieństwa między nieruchomością wycenianą, a nieruchomościami przyjętymi do porównań w procesie wyceny. Odpowiednio ocenił poszczególne cechy rynkowe wpływające istotnie na określenie wartości nieruchomości. Zdaniem organu operat został wykonany prawidłowo i spełnia wymogi określone przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Z tych powodów Prezydent uznał, że kwota określona w operacie szacunkowym jest wartością odpowiednią dla przedmiotowej nieruchomości, a więc najbardziej prawdopodobną ceną możliwą do uzyskania na rynku lokalnym.

Pismem z dnia 24 maja 2021 r. strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym z operatem szacunkowym. Z przysługującego prawa strona nie skorzystała. Organ zwrócił się do W. O. z prośbą o przedłożenie dowodu potwierdzającego fakt wydania ww. nieruchomości, w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu ww. decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W przedmiotowej sprawie strona zajęła stanowisko w piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r. Kolejnym pismem strona została zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o prawie wglądu w akta sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z przysługującego prawa strona nie skorzystała.

Z informacji uzyskanej z Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie wynika, że Zarząd nie posiada dokumentów dotyczących wydania przedmiotowej działki po inwestycję drogową oraz że nie nastąpiło protokolarne przekazanie nieruchomości na rzecz Zarządu. Ponadto Zarząd Dróg i Mostów w Lublinie poinformował, że protokolarne przekazanie placu budowy wykonawcy robót nastąpiło w dniu 19 marca 2015r. Z przesłanych przez Lubelski Urząd Wojewódzki w Lublinie dokumentów wynika, że wykonawca robót nie napotkał trudności wykonaniem prac na działce nr [...].

Prezydent ustalił, że zawiadomienie o wydaniu decyzji nr [...] z dnia 15 lipca 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obejmującej budowę dróg gminnych: ul. [...] (...), zostało odebrane w dniu 21 lipca 2014 r.

Biorąc pod uwagę fakt, że Wojewoda Lubelski, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, uchylił decyzję m.in. z uwagi na błędną wykładnię przepisu art. 18 ustępie 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, Prezydent powiększył odszkodowanie o kwotę równą 5% wartości nieruchomości tj. o kwotę 2 219,20 zł. Zatem łączna kwota odszkodowania wynosi 46 603,20 zł.

Decyzją Prezydenta z dnia 28 września 2015 r. ustalono za przejętą nieruchomość odszkodowanie w kwocie 43 939 zł. Wobec faktu, że decyzja ta została uchylona, a wypłacone na jej podstawie odszkodowanie nie zostało zwrócone, mając na uwadze art. 132 ust. 3a u.g.n. od kwoty odszkodowania ustalonego niniejszą decyzją potrącono kwotę zwaloryzowanego odszkodowania.

Waloryzacji kwoty dokonano przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski", zgodnie z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na dzień wydania niniejszej decyzji zwaloryzowane odszkodowanie wynosi 49 672,29 zł.

Z tych powodów Prezydent uznał decyzję z dnia 26 lipca 2021 r. za zgodną z prawem.

Od decyzji z dnia 26 lipca 2021 r. odwołanie złożyła W. O.. Wskazała, że decyzja Prezydenta jest dla niej niekorzystna.

Decyzją z dnia 13 października 2021 r. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta z dnia 26 lipca 2021 r. W motywach swojego rozstrzygnięcia, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, Wojewoda wyjaśnił, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 11 maja 2021 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. L., który wartość rynkową nieruchomości określił w podejściu porównawczym metodą porównywania parami na łączną kwotę 44 384,00 zł. Organ odwoławczy nie znajduje podstaw aby ocenić inaczej niż organ I instancji twierdzenia rzeczoznawcy majątkowego zawarte w przedłożonej opinii. Operat ten sporządzony został i podpisany przez uprawnioną osobę, zawiera wszystkie niezbędne elementy, powołuje podstawę prawną wyceny nieruchomości, źródła danych, wskazuje daty istotne dla określenia wartości nieruchomości, zawiera analizę i charakterystykę rynku nieruchomości, wskazuje podejście, metodę i technikę szacowania, przedstawia obliczenia oraz wynik wyceny wraz z uzasadnieniem, nie zawiera też żadnych błędów logicznych czy niejasności, które uprawniałyby do zakwestionowania go jako dowodu w sprawie.

Zasadnie też, stosownie do unormowania art. 132 ust. 3a u.g.n., organ I instancji powiązał kwestię ustalenia należnego odszkodowania z jednoczesnym potrąceniem wypłaconej wcześniej kwoty z tego tytułu po jej zwaloryzowaniu. Biorąc pod uwagę treść powyższego przepisu należy wskazać, że przy ustalaniu ostatecznej wysokości odszkodowania konieczne jest odliczenie kwoty, która wcześniej została już stronie wypłacona jako następstwo przejęcia prawa własności, bowiem wielkość szkody uległa odpowiedniej redukcji wraz z wypłaceniem określonej kwoty odszkodowania i wobec tego ustalane ponownie odszkodowanie może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana. W rozpoznawanej sprawie należało ustalić odszkodowanie na nowo, po czym uwzględnić kwotę wypłaconego odszkodowania, która również powinna odpowiadać wartości z daty ponownego ustalania odszkodowania, a zatem kwota ta powinna zostać zwaloryzowana na dzień orzekania.

Poza sporem pozostaje, że nie został ogłoszony wskaźnik zmian cen nieruchomości, a zatem przy ustalaniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, w myśl art. 5 u.g.n., organ był zobowiązany do zastosowania wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

W oparciu o powyższe dane obliczono, że odszkodowanie wypłacone w dniu 5 maja 2016 r. w kwocie 43 939,00 zł (przelewem) zwaloryzowane na dzień orzekania wynosi 49 672,29 zł. Zatem ponieważ odszkodowanie ustalone zaskarżoną decyzją jest niższe niż odszkodowanie wypłacone na podstawie decyzji z dnia 28 września 2015 r., po jego waloryzacji na dzień orzekania, organ prawidłowo zobowiązał dotychczasową właścicielkę do zwrotu różnicy pomiędzy wypłaconą kwotą odszkodowania, a kwotą ustaloną w zaskarżonej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody Lubelskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła W. O.. Domaga się w niej uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji utrzymanej nią w mocy oraz prawidłowego naliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i powiększenia go o należną bonifikatę w wysokości 5%.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że decyzja Wojewody jest chybiona. Błędem jest zobowiązywanie skarżącej do zwrotu jakiejkolwiek kwoty z tytułu wypłaconego jej odszkodowania, gdy dotyczące go postepowanie trwa już od siedmiu lat, a w sprawie wydawane były korzystne dla niej decyzje. Skarżąca stwierdziła, że przed wydaniem decyzji nie zapewniono jej możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Nie mogła więc zapoznać się z operatem szacunkowym na podstawie którego wydano decyzję utrzymaną w mocy decyzją Wojewody. Takie zachowanie trudno pogodzić z zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadą zaufania, zasadą informowania o toczącym się postępowaniu a wreszcie z zasadami nakazującymi umożliwienie w postępowaniu brania udziału oraz pouczania o prawach. Z uwagi więc na to, że prawa skarżącej zostały naruszone, decyzja nie może się ostać. Wadliwie sporządzony został operat szacunkowy, na podstawie którego rozstrzygał organ I instancji. Aktualizacja operatu wskazała, że odszkodowanie w 2021 r. jest o 2 tysiące złotych wyższe, niż w roku 2014 kiedy to nieruchomość była wywłaszczana. Zdaniem biegłego, cena nieruchomości "wyznaczana rynkowo" wzrosła z 42 do 44 tysięcy złotych. Jednocześnie wskazuje się, że wartość nieruchomości musiałaby rosnąć wolniej niż wysokość stup procentowych. Jest to teza nie do obrony. Jak wskazują publikacje Głównego Urzędu Statystycznego (Obrót nieruchomościami w 2014 roku, Obrót Nieruchomościami w 2019 roku) jedynie w okresie od 2014 do 2019 r. cena m2 nieruchomości gruntowej niezabudowanej wzrosła ponad dwu-czterokrotnie. Średnia cena m2 nieruchomości gruntowej przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową w 2014 r. wynosiła 46,9 zł ogółem oraz 105,1 zł dla nieruchomości położonych w miastach na prawach powiatu. W 2019 r. dla analogicznych nieruchomości cena wynosiła odpowiednio 131,1 zł ogółem oraz 232,6 zł w miastach na prawach powiatu. Cena nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę inną to z kolei 57,9 zł ogółem oraz 229,7 zł w miastach na prawach powiatu w roku 2016 oraz 193,9 zł ogółem i 536,8 zł dla miastach na prawach powiatu w roku 2019 r. Biorąc zaś pod uwagę powszechnie znany fakt, że od 2019 r. do chwili obecnej tempo wzrostu cen nieruchomości w Polsce bije kolejne rekordy, to twierdzenia biegłego iż wartość działki nr [...] miałaby zmienić się zaledwie z 42 na 44 tysiące złotych rozmija się z faktami w sposób oczywisty. Rozpoznający sprawę organ winien tę kwestię z urzędu skontrolować i wywołać drugą opinię, względnie skorzystać z możliwości kontroli opinii w trybie art. 157 u.g.n. Operat sporządzony jest niezgodnie z obowiązującym prawem. Pomimo wskazania w nim obecnej podstawy prawnej, biegły przy jego sporządzaniu posłużył się metodologią, jaka obowiązywała do 2011 r. Wtedy to zmienił się zasady wyceny i zakazano wyceniania nieruchomości pod drogi poprzez ustalanie ich ceny w oparciu o ceny innych nieruchomości wywłaszczonych pod drogi. Ponadto skoro działka nr [...] była od początku działką budowlaną i potwierdzono to w planie zagospodarowania przestrzennego jeszcze w 2002 r., to w takim razie wywłaszczając ją w 2014 a następnie decydując o wysokości odszkodowania w latach 2014 i 2021 należy jej wartość wyceniać właśnie jako działki budowlanej. Kończąc wywody uzasadnienia skargi jej autorka stwierdziła, że z art. 132 ust. 3a u.g.n. wynika, że obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ma miejsce jedynie, gdy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego następuje wskutek stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia skutkuje tym, iż odszkodowanie już nie przysługuje.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1363; dalej zwana "specustawą"). Zgodnie z art. 12 ust. 4a specustawy organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydaje decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 12 ust. 5 specustawy, do ustalenia wysokości i wypłacenia tego odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18, który stanowi, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Przepis ten doprecyzowuje unormowanie, wynikające z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej zwanej "u.g.n."), w myśl którego podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Jak wynika z art. 134 u.g.n., przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (ust. 2). Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (ust. 3). Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, którą to opinię rzeczoznawca przedstawia w formie operatu szacunkowego (art. 156 ust. 1 u.g.n.). W świetle art. 154 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (ust. 1). W przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2). Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości przejętych z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego określają przepisy § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 555).

Podstawą ustalenia przez organy obu instancji wysokości należnego skarżącej odszkodowania jest operat szacunkowy sporządzony w dniu 11 maja 2021 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. L. legitymującego się uprawnieniami nr [...] (k. 58 - 84 akt administracyjnych organu I instancji).

Operat szacunkowy jest dokumentem zawierającym oceny i informacje oparte na wiedzy specjalistycznej. Dlatego w ramach swych uprawnień organ oraz sąd administracyjny może ocenić jedynie to, czy treść operatu jest logiczna i kompletna, podpisana przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Zakwestionowanie operatu przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest więc dopuszczalne, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Szczegółowe kwestie dotyczące merytorycznej prawidłowości operatu w aspekcie metodologicznym i dokonywania oceny w świetle wiedzy specjalistycznej, w tym w zakresie wyróżnionych cech rynkowych, nadawania im określonych wag czy przyjętych współczynników korygujących, nie podlegają natomiast bezpośredniej kontroli organów czy sądów administracyjnych. Te kwestie, zgodnie z art. 157 ust. 1 u.g.n., mogą być poddane kontroli organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżąca w toku postępowania administracyjnego wystąpiła o taką ocenę. Nie wynika też aby przedłożyła kontroperat kwestionujący dokonany w niniejszej sprawie sposób wyceny nieruchomości. Dlatego operat szacunkowy z dnia 11 maja 2021 r. może być poddany kontroli przez sąd administracyjny tylko w takim zakresie, o którym wspominano na wstępie tego akapitu.

W operacie szacunkowym z dnia 11 maja 2021 r. rzeczoznawca majątkowy ustalił, że działka nr [...] jest gruntem niezabudowanym, z nasadzeniami (k. 78 akt administracyjnych organu I instancji). Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Lublin znajduje się w obszarze - tereny tras komunikacyjnych (k. 77 akt administracyjnych organu I instancji). Autor operatu wskazuje w nim podstawę prawną jego sporządzenia oraz dokumenty na podstawie których ustalił status prawny działki nr [...] (k. 80 - 81 akt administracyjnych organu I instancji). Z uwagi na brak danych rynkowych o cenach nieruchomości o podobnym stanie zagospodarowania do wycenianej do celów odszkodowania określono wartość odtworzeniową nieruchomości (k. 74 akt administracyjnych organu I instancji). Wartość rynkową gruntu rzeczoznawca określił według aktualnego sposobu użytkowania mając na uwadze to, że przeznaczenie nieruchomości zgodnie z celem nie powoduje zwiększenia jej wartości (k. 74 akt administracyjnych organu I instancji). Rzeczoznawca zestawił zbiór transakcji sprzedaży nieruchomości gruntowych niezabudowanych jako przedmiotu prawa własności, które są najbardziej podobne do nieruchomości wycenianej (k. 72 - 73 akt administracyjnych organu I instancji). Spośród odnotowanych transakcji utworzył zbiór nieruchomości stanowiący podstawę wyceny, wyjaśniając precyzyjne powody, dla których do porównania przyjęto te, a nie inne nieruchomości będące w obrocie na określonym obszarze (k. 72 - 73 akt administracyjnych organu I instancji). Ceny nieruchomości przyjętych do zbioru zawierają się w przedziale od 149,85 zł/m2 do 227,27 zł/m2 (k. 72 - 73 akt administracyjnych organu I instancji). Dokonał wyboru cech rynkowych nieruchomości, które wpływają na zróżnicowanie cen transakcyjnych i w związku z czym wpływają na wartość nieruchomości (k. 71 akt administracyjnych organu I instancji). Następnie na potrzeby szacowania, w ramach ustalonych cech rynkowych, przyjął skalę ocen oraz wagi cech rynkowych (k. 71 akt administracyjnych organu I instancji). W oparciu o przyjętą skalę oraz wagi cech rynkowych rzeczoznawca dokonał charakterystyki nieruchomości wycenionej (k. 70 akt administracyjnych organu I instancji). Wartość rynkową gruntu rzeczoznawca ocenił przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą porównywania parami, przyjmując do porównań transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod komunikację drogową (k. 70 akt administracyjnych organu I instancji). Rzeczoznawca porównał oceny nieruchomości wycenianej i nieruchomości porównywanych i określił wielkość poprawek porównywania parami nieruchomości wycenianej z nieruchomościami porównywanymi (k. 70 akt administracyjnych organu I instancji) oraz ustalił, że cechami wpływającymi na zróżnicowanie cen transakcyjnych są: położenie ogólne nieruchomości, warunki komunikacyjne oraz lokalizacja szczegółowa i otoczenie nieruchomości (k. 70 akt administracyjnych organu I instancji). Porównał działkę wycenianą z nieruchomościami porównawczymi i obliczył skorygowaną cenę transakcyjną każdej nieruchomości przyjętej do porównań (k. 69 akt administracyjnych organu I instancji). W oparciu o dokonane obliczenia określił cenę 1 m2 działki nr [...]/[...]na kwotę 225,14 zł, co po przemnożeniu przez powierzchnię działki dało kwotę 42 776,60 zł, po zaokrągleniu 42 777,00 zł (k. 69 - 70 akt administracyjnych organu I instancji). Wartość składników roślinnych została określona na kwotę 1 606,54 zł, po zaokrągleniu 1 607,00 zł, według zasad wynikających z art. 135 ust. 5 i ust. 6 u.g.n. oraz według tablic, wzorów i publikacji autorstwa K. Z. (k. 68 - 69 akt administracyjnych organu I instancji). Wartość nieruchomości została określona na łączną kwotę 44 384,00 zł (k. 83 akt administracyjnych organu I instancji). Do operatu rzeczoznawca dołączył protokół z oględzin nieruchomości (k. 66 akt administracyjnych organu I instancji), informacje z rejestru gruntów (k. 65 akt administracyjnych organu I instancji), decyzję nr [...] z dnia 15 lipca 2014 wraz z załącznikiem (k. 60 - 65 akt administracyjnych organu I instancji) oraz dokumentację fotograficzną stanu działki nr [...] (k. 58 - 59 akt administracyjnych organu I instancji). Autor operatu podpisał go (k. 83 - 84 akt administracyjnych organu I instancji).

W ocenie sądu powyższy operat szacunkowy sporządzony został i podpisany przez uprawnioną osobę, nie zawiera pomyłek, braków, niejasności, powołuje podstawę prawną wyceny nieruchomości, źródła danych, wskazuje daty istotne dla określenia wartości nieruchomości, zawiera analizę i charakterystykę rynku nieruchomości, precyzyjnie wyjaśnia dlaczego do porównania przyjął te, a nie inne nieruchomości, wskazuje podejście, metodę i technikę szacowania, przedstawia obliczenia oraz wynik wyceny wraz z szczegółowym uzasadnieniem. Dlatego też przyjąć należy, że sporządzony został zgodnie z wymogami jakie stawiają przed nim przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (art. 18 ust. 1), ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 130 ust. 2 oraz przepisy działu IV rozdziału 1) i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (§ 36, § 45, § 51 oraz rozdziału 4).

Z powyższych względów nie można uznać za zasadne zarzutów skarżącej dotyczącej wadliwości operatu szacunkowego i wysokości przyznanego jej odszkodowania. Z tych samych też powodów przyjąć należy, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość odszkodowania, które skarżąca powinna otrzymać za pozbawienie jej prawa własności działki nr [...].

Po ustaleniu wysokości odszkodowania obowiązkiem organu orzekającego o jego wysokości jest ustalenie, czy w sprawie mają miejsce okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 18 ust. 1e specustawy. W zakresie stosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie Sąd na mocy art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zaprezentowanym w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 1256/17 wydanego na skutek wniesienia przez W. O. skargi od decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 13 października 2017 r.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. W pojęciu "oceny prawnej" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu i kierunku działania w toku ponownego rozpoznania sprawy dla uniknięcia konkretnych wadliwości. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu do wyroku wydanego w sprawie o sygnaturze akt II SA/Lu 1256/17 "Ratio legis regulacji ustanowionej w przepisach art. 18 ust. 1e specustawy opiera się na założeniu, że zakresem szczególnego uprawnienia do premii odszkodowawczej są objęte sytuacje, w których w następstwie działania (np. poprzez wyraźne złożenie oświadczenia woli, protokolarne przekazanie nieruchomości) lub zaniechania (np. poprzez zaniechanie wykonywania władztwa nad rzeczą, rezygnację z wnoszenia środków odwoławczych, tolerowania faktycznego wkroczenia inwestora na teren nieruchomości i rozpoczęcia prac budowlanych) dotychczasowy właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości manifestuje wolę dobrowolnego wydania tej nieruchomości zarządcy drogi, przez co możliwe staje się niezwłoczne objęcie nieruchomości we władanie i rozpoczęcie realizacji inwestycji bez konieczności składania wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego." W dalszej części uzasadnienia Sąd oznajmił, że "Wydanie nieruchomości w rozumieniu art. 18 ust. 1e specustawy może (...) nastąpić również w sposób dorozumiany (per facta conludentia) w tym znaczeniu, że wola niezwłocznego wydania nieruchomości może być zamanifestowana poprzez byłego właściciela lub użytkowania wieczystego przez zaniechanie. W przypadku zajęcia nieruchomości pod drogę może to nastąpić np. poprzez niewniesienie odwołania od decyzji o zajęciu czy poprzez brak czynienia przez skarżącego przeszkód w wykonywaniu prac inwestycyjnych." Mając to na uwadze Sąd dochodzi do konkluzji, że "Obowiązujące przepisy nie przewidują (...) żadnej szczególnej formy wydania nieruchomości – w szczególności nie jest wymagane sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego, ani złożenia jednostronnego oświadczenia woli o przekazaniu nieruchomości. Dla zaistnienia przesłanki zwiększenia odszkodowania, o której mowa w art. 18 ust. 1e specustawy, wystarczające w tym zakresie są dowody pośrednie, z których można wywnioskować, że dotychczasowy właściciel dobrowolnie umożliwił realizację inwestycji drogowej w terminie wyznaczonym w tym przepisie. Bierne zachowanie polegające na zaprzestaniu wykonywania uprawnień, jakie wynikają z prawa własności, oraz nieczynienie przeszkód w przejęciu nieruchomości przez nowego właściciela powinno być uznane za przekazanie władztwa faktycznego nad nieruchomością, co w konsekwencji rodzi obowiązek zwiększenia należnego odszkodowania.". Uwzględniając powyższą konkluzję oraz unormowanie art. 8 k.p.a. (zasadę zaufania uczestników postępowania do organu) i art. 9 k.p.a. (zasadę informowania stron o ich prawach i obowiązkach) Sąd dochodzi do wniosku, że "Wprawdzie z przepisów specustawy nie wynika wprost obowiązek pouczenia przez organ dotychczasowego właściciela o jego uprawnieniu do uzyskania odszkodowania w wysokości powiększonej o 5% wartości nieruchomości. Trzeba jednak mieć na uwadze to, że cała procedura nabywania nieruchomości pod drogi publiczne, mimo, że dzieli się na część wywłaszczeniową i odszkodowawczą, to jest zintegrowana. Organ orzekający o wywłaszczeniu zawiadamia dotychczasowych właścicieli o wydaniu decyzji (art. 11f ust. 3 specustawy), a następnie ten sam organ, po uzyskaniu przez decyzję cechy ostateczności (wykonalności), wszczyna z urzędu postępowanie o ustalenie odszkodowania i wydaje decyzję w przedmiocie odszkodowania (art. 12 ust. 4a, 4b i 4g specustawy). Organ prowadzący całą procedurę o nabycie nieruchomości pod drogę publiczną winien mieć już na etapie postępowania wywłaszczeniowego na uwadze to, że zawiadomienie o wydaniu będzie oddziaływało na prawa dotychczasowego właściciela, także na etapie postępowania odszkodowawczego (czego przykładem jest przepis art. 18 ust. 1e specustawy).".

Stosując się do powyższej wykładni Sąd w sprawie II SA/Lu 1256/17 dokonując oceny postępowania administracyjnego zakończonego decyzję Wojewody z dnia 19 marca 2018 r. ustalił, że skarżąca nie została należycie pouczona o możliwości uzyskania odszkodowania w wysokości powiększonej o 5% wartości nieruchomości, co niewątpliwie mogło mieć wpływ na jej sposób zachowania się.

Stosując się do powyższych wytycznych Wojewoda ponownie prowadząc postępowanie decyzją z dnia 6 października 2020 r. uchylił decyzję Prezydenta z dnia 28 września 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Ten prowadząc ponownie postępowanie zlecił rzeczoznawcy majątkowemu J. L. wykonanie operatu szacunkowego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (obr. [...] [...], ark. [...]). Na podstawie pisma od Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie z dnia 9 czerwca 2021 r. ustalił, że Zarząd nie posiada dokumentów dotyczących wydania przedmiotowej działki pod inwestycję drogową oraz, iż nie nastąpiło protokolarne przekazanie nieruchomości na rzecz Zarządu. Na podstawie tego pisma ustalił również, że protokolarne przekazanie placu budowy wykonawcy robót nastąpiło w dniu 19 marca 2015 r. Na podstawie zaś pism pochodzących od Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie z dnia 6 września 2017 r. oraz z dnia 14 czerwca 2017 r. i dołączonych do nich dokumentów Prezydent ustalił, że wykonawca robót nie napotkał trudności w wykonaniu prac na działce nr [...]. Prezydent ustalił również, że zawiadomienie o wydaniu decyzji nr [...] z dnia 15 lipca 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obejmującej budowę dróg gminnych: ul. [...] (...), zostało odebrane w dniu 21 lipca 2014 r. W tej sytuacji podwyższenie przyznanego skarżącej odszkodowanie o kwotę równą 5% wartości nieruchomości tj. o kwotę 2 219,20 zł było uzasadnione. Organy obu instancji prawidłowo wyliczyły też kwotę o którą stosowanie do powyższego przepisu należało podwyższyć przyznane skarżącej odszkodowanie.

Nie ma racji skarżąca twierdząc, że obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ma miejsce jedynie, gdy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego następuje wskutek stwierdzenia jej nieważności lub gdy jej uchylenie skutkuje tym, iż odszkodowanie już nie przysługuje. Tym samym nie ma też racji twierdząc, że wadliwie zobowiązano ją do zwrotu różnicy między odszkodowaniem zwaloryzowany a przyznanym decyzją utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją powiększonym o 5%.

Stosownie do unormowania art. 132 ust. 3a u.g.n. jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. Z brzmienia tego przepisu nie wynika aby jego zastosowanie zostało uzależnione od dalszych warunków przewidzianych w jego treści, np. tego, by stwierdzono nieważność decyzji w całości, tj. by stanowiło to następstwo kwalifikowanych naruszeń prawa podczas całego procesu wywłaszczenia, a nie tylko podczas orzekania o łączącym się z tym odszkodowaniu. Przepis ten odnosi się do każdego przypadku, gdy doszło do utraty mocy decyzji, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, skutkującej nienależnością odszkodowania. Znajduje on więc zastosowanie także wówczas, gdy po usunięciu z obrotu prawnego takiej decyzji, zaistniała konieczność ustalenia i wypłaty odszkodowania na nowo. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżącej wypłacono odszkodowanie na podstawie decyzji usuniętej następnie z obrotu prawnego. W myśl unormowania art. 132 ust. 3a zdarzenie to pociąga za sobą obowiązek zwrotu wypłaconego odszkodowania. W związku zaś z tym, że w sprawie na nowo należało ustalić wysokość odszkodowania zwrotowi podlegać będzie różnica między odszkodowaniem zwaloryzowanym a nowo przyznanym odszkodowaniem powiększonym o 5% wartości nieruchomości. Tak też orzekły w sprawie organy obu instancji.

Zdaniem sądu organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 5 ust. 4 u.g.n. i tym samym prawidłowo obliczyły wysokość zwaloryzowanej kwoty odszkodowania.

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dowodów nie znajduje potwierdzenia zarzut skarżącej, że przed wydaniem decyzji nie zapewniono jej możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pismo z dnia 6 lipca 2021 r. informujące skarżącą o prawie do zapoznania się z aktami sprawy odebrał w dniu 8 lipca 2021 r. dorosły domownik, który zobowiązał się do oddania pisma adresatowi (k. 109 akt administracyjnych organu I instancji). Stosownie do art. 43 k.p.a. doręczenie takie wywołuje skutki doręczenia dokonanego do rąk adresata.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ) oddalił skargę.