Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 139/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 29 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

IV SA/Po 139/18

Uzasadnienie

Wójt Gminy Osiek Mały decyzją z dnia 16.10.2017r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104, art.107, art.108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.), art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 20, art. 21, art.27 ust.3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195 ze zm., dalej u.p.p.w.d.), Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o usta[...]ie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017r. poz. 1465), ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017r. poz.1428), Obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie wysokości dochodu za rok 2016 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (M.P. poz. 766) oraz na podstawie zarządzenia Wójta Gminy Osiek Mały z dnia 08.03.2016 r. nr 119/16 w sprawie udzie[...]ia kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Osieku Małym upoważnienia do "prowadzenia postępowania w sprawach świadczenia wychowawczego, a także wydawania w tych sprawach decyzji po rozpatrzeniu wniosku Nr [...] złożonego dnia 22.08.2017r.:

1) odmówił [...]ce [...] świadczenia wychowawczego na [...]ę [...] ur. 03.01.2013r. wskazując, że powodem odmowy jest: przekroczenie kryterium dochodowego,

2) przyznał [...]ce [...] świadczenie wychowawcze na [...]ę [...], w kwocie 500 zł, na okres od 01.10.2017r. do 30.09.2018r.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2017r. [...]ka [...] (dalej skarżąca) zwróciła się do Wójta Gminy Osiek Mały o usta[...]ie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze i kolejne dziecko w wieku poniżej 18 roku życia.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm., dalej u.p.p.w.d.) - świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Przepis art. 5 u.p.p.w.d. przewiduje, że świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Zgodnie z ust. 3 art. 5 świadczenie przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.

Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że jej rodzina składa się z 4 osób. Dochód w tej rodzinie osiągnięty w 2016 r., po uwzględnieniu dochodu utraconego spowodowanego uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego przez skarżącą, wyniósł 70.645,10 zł (dochody opodatkowane ze stosunku pracy wykazane w Urzędzie Skarbowym - 24.010,07 zł oraz dochody nieopodatkowane z tytułu należności ze stosunku pracy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju - 46.635,03 zł), stanowi to miesięcznie - 5.887,09 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1.471.77 zł. Dochód ten przekroczył kwotę uprawniającą do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. 800 zł.

Zatem nie zostały spełnione przesłanki uprawniające skarżącą do otrzymywania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia na to dziecko.

Świadczenie przyznano na drugie dziecko, w przypadku którego zostały spełnione wszystkie warunki uprawniające do jego otrzymania świadczenia. Dziecko jest w wieku poniżej 18 roku życia zatem spełnia kryterium wieku, wchodzi w skład rodziny wnioskodawcy, zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu, co oznacza, że stronie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia w kwocie 500 zł miesięcznie w okresie od 01.10.2017r. do 30.09.2018r.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła [...]ka [...] wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji organu w całości poprzez uchy[...]ie decyzji organu administracji publicznej I instancji i przyznanie jej świadczenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. Rażące naruszenie przepisu art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. w związku z art. 8 ust. 3 oraz art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2014 roku o pomocy społecznej poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie wyższego dochodu osiąganego przez [...]a [...]a, poprzez uwzględnienie i zsumowanie należności otrzymanych tytułem diet z tytułu podróży służbowych odbywanych poza granicami kraju, podczas gdy dieta ta nie jest opodatkowana i nie może stanowić kryterium dochodowości rodziny, tym samym błędnym przyjęciu że brak jest podstaw do przyznania świadczenia w kwocie 500 złotych na rzecz [...]y [...].

2. Rażące naruszenie art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. polegające na przyjęciu że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 800 zł., podczas gdy, dochód w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 500,21 złotych i nie przekroczył kryterium dochodowego.

3. Naruszenie przepisu art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku r. o świadczeniach rodzinnych (dalej u.ś.r.) poprzez błędne zsumowanie uzyskanego dochodu na członka rodziny, gdy przepis stanowi, że zasadą jest zsumowanie obliczonych dochodów członków rodziny i wyklucza tym samym sumowanie przychodów, a następnie kosztów ich uzyskania.

4. Naruszenie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez uwzględnienie i zsumowanie otrzymanych diet z tytułu podróży służbowych, podczas gdy diety otrzymywane jako zwrot kosztów podróży służbowej wypłacane zgodnie z kodeksem pracy zwolnione są z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a).

5. Błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie polegającą na nierzetelnej analizie stanu faktycznego sprawy i nieuzasadnionym przyjęciu, że skarżąca uzyskała większy dochód, podczas gdy do dochodu nie można wliczać kwot uzyskanych przez jej męża, gdyż nie stanowią one dochodu.

6. Rażące naruszenie zasady legalizmu wyrażonej w przepisie art. 6 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z brakiem poszanowania przez organy administracji publicznej obowiązku działania na podstawie przepisów prawa.

7. Rażące naruszenie zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a poprzez wydanie decyzji, poprzez błędne uwzględnienie, że do dochodu wliczyć należy środki jakie mąż odwołującej się otrzymał tytułem diet za podróż służbową.

8. art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie, ograniczające się do stwierdzenia, iż odwołująca przekroczyła dochód na jednego członka rodziny, nie uwzględniając że do dochodu nie można wliczać kwot uzyskanych tytułem diet za odbytą podróż służbową.

W uzasadnieniu odwołania zarzucono, że wadliwe jest stanowisko, iż świadczenie otrzymywane z tytułu diet za odbytą podróż służbową należy wliczyć do ogólnego dochodu. Odpowiednikiem należności ze stosunku pracy o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r. są przychody ze stosunku pracy wskazane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, natomiast diety otrzymywane jako zwrot kosztów podróży służbowej wypłacane zgodnie z kodeksem pracy zwolnione są z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a). Zwolnienie podatkowe na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązuje, jeżeli pracownik wykonuje zadania związane ze stosunkiem pracy poza stałym miejscem pracy wskazanym w umowie o pracę, co dotyczy także męża odwołującej się, gdyż przysługuje mu z tytułu podróży służbowej (delegacji) dieta wypłacana zgodnie z kodeksem pracy. Jeżeli stałe miejsce wykonywania pracy zgodnie z umową o pracę znajduje się w kraju, w którym wykonywana jest praca, to w tej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który jest odpowiednikiem art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. Zakład pracy w zaświadczeniu o wynagrodzeniu wykazał jedynie składniki o charakterze wynagrodzeniowym. Zaświadczenie o dochodzie męża odwołującej się z uwzględnieniem otrzymywanych diet zostało wystawione dopiero na wniosek MOPS. Pierwotnie zakład pracy męża nie wykazał diet, gdyż te nie są dochodem. Dokonywana w postaci diet rekompensata zwiększonych kosztów wyżywienia nie powiększa dochodu rodziny, a jedynie go nie uszczupla, a diety wypłacone zgodnie z kodeksem pracy dochodem nie mogą być uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego. Diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie są wynagrodzeniem za pracę, są należnościami związanymi ze stosunkiem pracy. Nie stanowią one jednak dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, będąc świadczeniami o jakich mowa w tiret 10 lit. c) art. 3 u.ś.r. Taką kwalifikacją mogą być objęte jedynie należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą. Mąż odwołującej się nigdy nie był oddelegowany do pracy za granicą, więc nie przebywał tam czasowo, ale odbywa podróże służbowe na polecenie pracodawcy. Podróż służbowa nie ma charakteru pobytu połączonego z zamieszkaniem, zatrudnianiem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy, a mąż odwołującej się otrzymuje zwrot kosztów podróży po odbyciu delegacji, czego nie można uznać za dochód rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie decyzją z dnia 29.11.2017r. nr [...]utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W jej uzasadnieniu wyjaśniono, że organ I instancji dokonał obliczeń dochodu rodziny za 2016 r. Przy uwzględnieniu dochodu utraconego spowodowanego uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego przez skarżącą, wyniósł on 70.645,10 zł (dochody opodatkowane ze stosunku pracy wykazane w Urzędzie Skarbowym - 24.010,07 zł oraz dochody nieopodatkowane z tytułu należności ze stosunku pracy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju - 46.635,03 zł), stanowi to miesięcznie - 5.887,09 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1.471,77 zł i tym samym przekracza kryterium dochodowe.

Zgodnie z art. 4 ust. 1-3 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.

Zgodnie z art. 2. pkt 1 u.p.p.w.d., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych;

Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10) u.ś.r., do dochodu zalicza się również należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

W ocenie Kolegium decyzja organu I instancji jest słuszna. Organ I instancji dokonał prawidłowych obliczeń dochodu za 2016 r. Kryterium dochodowe dla całej rodziny zostało przekroczone. W definicji dochodu mieszczą się także inne dochody, niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c) u.ś.r.

W rozpoznawanej sprawie sporna jest kwestia wliczenia diety do dochodu rodziny, od wysokości którego zależne jest prawo do przedmiotowych świadczeń rodzinnych.

Problem ten oceniono w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/GI 295/12; z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/GI 379/13; z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/GI 394/14; z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/GI 493/14; z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 395/15; z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 650/15 i IV SA/GI 651/15; z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 281/16, z dnia 13 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 955/16 .W wyżej przytoczonych wyrokach, Sąd uznał, że wspomniane diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r., jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Wskazał bowiem, że kwestię tę normuje art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 95, poz. 879, z późn. zm.) stanowiący, iż kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalone na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3-5 Kodeksu pracy. Powyższe stanowisko znajduje również odzwiercied[...]ie w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 24 września 2015 r. Sygn. akt II SA/Sz 68/15, w którym sąd stwierdził, że "do wymienionych w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. składników dochodu rodziny zalicza się również diety wypłacone kierowcom z tytułu podroży służbowej poza granicami kraju jako należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywających czasowo za granicą - w wysokości równowartości diet z tytułu podroży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie przepisów Kodeksu pracy".

Ustawa o świadczeniach rodzinnych stanowi autonomiczną regulację prawną, a interpretacja użytych w niej pojęć posiadających znaczenie nadane na użytek tego aktu, przede wszystkim uwzględniać musi cele, dla których akt ten powołano do życia. W związku z tym, dokonując wykładni kontrowersyjnego art. 3 pkt 1 lit.c) tiret 10 u.ś.r., trzeba odnieść się do treści uzasadnienia projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych, w którym przedstawiono podstawowe jej cele i założenia. Stwierdzono tam, iż celem projektu ustawy jest budowa nowego, wyraźnie odrębnego systemu świadczeń rodzinnych, a w ramach założeń zostało wskazane, iż przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych będą brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł.

Zdaniem Kolegium, jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, a w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należy potraktować szeroko, przyjmując, iż są to wszystkie uzyskiwane przez pracownika, w ramach stosunku pracy, płatności. Bez znaczenia dla wykładni tego zapisu pozostaje, iż należności te nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych w sytuacji, gdy ustawodawca literalnie włączył do pojęcia dochodu również przychody nieopodatkowane.

Fakt przebywania kierowcy międzynarodowego za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego odpowiada w pełni zawartemu w art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r. sformułowaniu. Ustawodawca nie wskazał tam bowiem, iż przebywanie czasowe za granicą ma łączyć się z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Kierowcę transportu międzynarodowego, wykonującego podróż służbową, należy uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Interpretacja powyższa odpowiada celom ustawy o świadczeniach rodzinnych, zapobiegając marnotrawstwu środków budżetowych i wspierając dochodowo rodziny wyłącznie o wyselekcjonowanym statusie materialnym.

Wobec powyższego ustalając dochód rodziny skarżącej, zasadnie zakwalifikowano, jako jego składnik, wypłacone jej mężowi należności ze stosunku pracy, uzyskiwane w postaci diet na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi. Organ I instancji wliczył do tego dochodu kwotę diet w wysokości 46.635,03 zł wynikającą z pisma z dnia 30.08.2017 r. nadesłanego do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Osieku Małym.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej, dotyczących błędnej analizy i oceny materiału dowodowego, naruszenia zasady legalizmu poprzez niepełną analizę przepisów wszystkich ustaw, naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez błędne uwzględnienie diety męża w dochód rodziny a także naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - stwierdzono, że w związku z podtrzymaniem interpretacji organu I instancji o zaliczeniu diet do dochodu rodziny, powyższe zarzuty są bezzasadne.

Skargę na powyższą decyzję wniosła w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...]ka [...] wnosząc o jej zmianę w całości poprzez uchy[...]ie decyzji organu administracji publicznej I instancji i przyznanie jej świadczenia.

Skarżąca w skardze powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, a także argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odda[...]ie podtrzymując swa dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., decyzja podlega uchy[...]iu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Kierując się powyższymi przesłankami Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę stwierdzając, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu narusza przepisy postępowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszym postępowaniu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29.11.2017r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Osiek Mały z dnia 16.10.2017r. nr [...], którą

1) odmówiono [...]ce [...] świadczenia wychowawczego na [...]ę [...] ur. 03.01.2013r. wskazując, że powodem odmowy jest: przekroczenie kryterium dochodowego,

2) przyznano [...]ce [...] świadczenie wychowawcze na [...]ę [...], w kwocie 500 zł, na okres od 01.10.2017r. do 30.09.2018r.

Materialnoprawną podstawą tej decyzji był m.in. art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, ze zm. - dalej: "u.p.p.w.d."), a także art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017r., poz. 1952 ze zm., dalej u.ś.r.)

Zgodnie z art. 4 u.p.p.w.d. (1) celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. (2) Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. (3) Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

W myśl art. 5 u.p.p.w.d. (1) Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. (2) W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni ka[...]darzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni ka[...]darzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. (3) Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. (4) Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200 zł.

Sporne w sprawie jest, czy nieopodatkowane składniki wynagrodzenia, tj. należności ze stosunku pracy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju należy wliczyć do dochodu rodziny przy obliczaniu kryteriów przyznania świadczenia wychowawczego.

Z akt sprawy wynika, że mąż skarżącej w roku 2016 otrzymał 46.635,03 zł jako należności z tytułu podróży służbowych związanych z wykonywaniem pracy poza siedzibą spółki.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. ilekroć mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r. do dochodu zalicza się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: w tym dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych - należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie Kodeksu pracy.

Istotą sporu pomiędzy organami, a skarżącą w kontrolowanej sprawie, jest interpretacja przedstawionego unormowania dokonana przez organy w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyłoniły się dwa odmienne stanowiska, co do treści przywołanego art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r. Jedno, prezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie (wyroki z dnia 2 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Go 728/08 i z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Go 148/11). Drugie stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (wyrok z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 319/10).

Zgodnie z pierwszym z nich art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r. nie znajduje zastosowania w przypadku diet otrzymywanych przez kierowców transportu międzynarodowego. Wykonując bowiem polecenia służbowe pracodawcy kierowca taki przebywa za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do jego wykonania. To "przebywanie" za granicą ma przy tym charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tych przyczyn kierowcy transportu międzynarodowego, wykonującego podróż służbową, nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą.

Zgodnie z drugim poglądem diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r., jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Do takich sytuacji odnosi się art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 95, poz. 879, z późn. zm.) wyraźnie regulujący tę kwestię. Przepis ten stanowi, że kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalone na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3-5 Kodeksu pracy. Natomiast czasowe przebywanie poza granicami kraju odpowiada okresowi czasu liczonemu od chwili przekroczenia granicy polskiej w drodze za granicę do chwili przekroczenia tej granicy w drodze powrotnej, co wynika z § 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013, poz. 167, z późn. zm.).

Jak wynika z przytoczonych poglądów różnią się one zasadniczo, co do interpretacji użytego w art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r. pojęcia "przebywający czasowo za granicą". Należy zwrócić uwagę, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych stanowi autonomiczną regulację prawną, a interpretacja użytych w niej pojęć posiadających znaczenie nadane na użytek tego aktu, przede wszystkim uwzględniać musi cele, dla których akt ten powołano do życia. W uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych przedstawiono podstawowe jej cele i założenia. Stwierdzono tam, iż celem projektu ustawy jest budowa nowego, wyraźnie odrębnego systemu świadczeń rodzinnych, a w ramach założeń zostało wskazane, iż przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych będą brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł (druk sejmowy nr 1555 z 2003 r.). Jeżeli zatem wolą ustawodawcy było, by przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, a w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należy potraktować równie szeroko, przyjmując, iż są to wszystkie uzyskiwane przez pracownika, w ramach stosunku pracy, płatności. Bez znaczenia dla wykładni tego zapisu pozostaje, iż należności te nie stanowią wynagrodzenia w rozumieniu Kodeksu pracy, czy przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych.

Odnosząc się do okreś[...]ia "przebywający czasowo za granicą" należy uznać za bezpodstawne ograniczanie jego zastosowania wyłącznie do pojęcia pobytu czasowego za granicą w wymiarze większym niż podróż służbowa. Fakt przebywania kierowcy międzynarodowego za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego odpowiada w pełni zawartemu w art. 3 pkt 1 lit. c) triet 10 u.ś.r. sformułowaniu. Ustawodawca nie wskazał tam bowiem, iż przebywanie czasowe za granicą ma łączyć się z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy, jak przyjęto w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. powołanych powyżej. Z tych przyczyn kierowcę transportu międzynarodowego, wykonującego podróż służbową, należy uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Interpretacja powyższa odpowiada ratio ustawy o świadczeniach rodzinnych, zapobiegając marnotrawstwu środków budżetowych i wspierając dochodowo rodziny wyłącznie o wyselekcjonowanym statusie materialnym.

Sąd orzekający podziela drugi z przedstawionych poglądów aprobując w pełni jego argumentację. Dodatkowo należy wskazać, że pogląd ten aktualnie dominuje w linii orzeczniczej. (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 04.07.2017r., sygn. III SA/Kr 457/17, WSA w Gliwicach z dnia 05.04.2017r., sygn. IV SA/Gl 956/16, z dnia 13.03.2017r., IV SA/Gl 955/16, z 09.11.2016r., sygn. IV SA/Gl 281/16, z 22.01.2016r., sygn. IV SA/Gl 395/15, z 23.02.2016r., sygn. IV SA/Gl 650/15, z 25.03.2015r., sygn. IV SA/Gl 394/14, z 20.04.2015r., sygn. IV SA/Gl 493/14, z 20.01.2011r., sygn. IV SA/Gl 319/10, WSA w Szczecinie z 24.09.2015r., sygn. II SA/Sz 68/15 i z 28.09.2017r., sygn. II SA/Sz 812/17, publ. CBOSA)

Słusznie zatem, ustalając dochód rodziny skarżącej, jako jego składnik uznano otrzymywane przez męża skarżącej należności ze stosunku pracy uzyskiwane na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Jednak w tym miejscu należy wskazać, że wolą ustawodawcy było uznać za dochód nie podlegający opodatkowaniu w postaci należności ze stosunku pracy tylko do wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej, o czym stanowi rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. W wyroku WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 319/10 (publ. CBOSA) trafnie wskazano, iż czasowe przebywanie poza granicami kraju odpowiada okresowi czasu liczonemu od chwili przekroczenia granicy polskiej w drodze za granicę do chwili przekroczenia tej granicy w drodze powrotnej, co powinno zostać uwzględniane przy obliczaniu wysokości należności z tytułu przebywania poza granicami RP.

W tym zakresie zaskarżona i utrzymująca ją w mocy decyzja nie odpowiada prawu. Nie można bowiem uznać za zgodne z zasadą praworządności, a także zasadą prawdy obiektywnej, zaniechanie organu dokonania sprawdzenia, czy wypłacone mężowi skarżącej należności z tytułu jego wyjazdów służbowych odpowiadają w pełni dietom ustalonym w przywołanym rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r.

Organy obu instancji wysokość diet wliczyły do dochodu rodziny w wysokości udostępnionej przez zakład pracy. Należy wskazać, że postępowanie dowodowe musi wykazać, iż diety zostały wypłacone pracownikowi w związku z czasowym przebywaniem za granicą oraz w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie Kodeksu pracy. W kontrolowanej sprawie organy nie zbadały i nie oceniły jednak szczegółowo tej istotnej kwestii. Tymczasem pracodawca męża skarżącej, na mocy § 2 pkt 2 lit. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. był uprawniony do wypłacenia swemu pracownikowi obok diet również innych należności, które nie mogły zostać traktowane, jako dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c) triet 10 u.ś.r., a przedstawione zaświadczenie pracodawcy sprawy tej nie wyjaśniało dostatecznie. Skarżąca w odwołaniu wskazała, że na kwotę należności jej męża z tytułu podróży służbowej zagranicznej składają się diety oraz należności na noclegi. Organ nie zbadał tej kwestii i nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie.

Wobec powyższego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję uznając, że to organ odwoławczy może w trybie art.136 k.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe .

Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinno dokonać szczegółowej analizy składników należności wypłaconych mężowi skarżącej w odniesieniu do wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej, o czym stanowi rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. A po jej dokonaniu wydać stosowną decyzję zgodnie z dokonanymi usta[...]iami i wykładnią przepisów prawa przedstawiona powyżej.