Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1358/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 i 105
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 33 par. 1, 59
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Monika Kramek, sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w [...] na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2021 r. znak [...] Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej: "Minister"), po rozpatrzeniu zażalenia Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w [...] (dalej: "KOWR") na postanowienie Kierownika Delegatury w [...] Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] (dalej: "WUOZ") z [...] marca 2020 r., znak: [...] , na podstawie art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: "u.o.z."), oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") - utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Minister wyjaśnił, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej: "[...] WKZ") decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nakazał KOWR przeprowadzenie przy zachowanych elementach architektonicznych zabytkowego spichlerza określonych enumeratywnie robót budowlanych.

Spichlerz położony w zespole dworskim w miejscowości [...], gmina [...] , został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 1991 r., znak: [...], pod numerem rejestru [...].

[...] grudnia 2019 r. [...]WKZ przeprowadził kontrolę zabytkowego spichlerza, podczas której stwierdził, że nie zostały zrealizowane nakazane prace. Upomnieniem z [...] stycznia 2020 r., [...]WKZ wezwał KOWR do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z [...] grudnia 2018 r.

KOWR w piśmie z 5 lutego 2020 r. wyjaśnił, że została opracowana dokumentacja projektowa obejmująca m.in. odbudowę dachu budynku spichlerza. Roboty budowlane zostały rozpoczęte na podstawie pozwolenia konserwatorskiego nr [...] którego termin ważności upływa 30 marca 2020 r. Podczas robót stwierdzono bardzo zły stan techniczny muru, w celu zapewnienia stabilności należy zaprojektować na poziomie pierwszego piętra dodatkowy wieniec żelbetowy oraz dodatkowe pionowe słupy żelbetowe w ścianie kolankowej dla oparcia konstrukcji dachu. Należy również rozebrać i ponownie przemurować ściany boczne budynku na poziomie piętra. Roboty te nie były przewidziane w pierwotnej dokumentacji projektowej, którą należało zmienić. Umowa z wykonawcą nie przewidywała możliwości wykonania dodatkowych robót nieujawnionych poprzednio w postępowaniu zamówienia publicznego i została rozwiązana. Wykonawca oraz osoba pełniąca funkcję inspektora nadzoru inwestorskiego muszą być wyłonione zgodnie z przepisami ustawy prawo zamówień publicznych. KOWR trzykrotnie ogłaszał zamówienie publiczne, które było następnie unieważniane z powodu braku ofert.

[...] marca 2020 r. organ pierwszej instancji wydał tytuł wykonawczy nr [...] , w którym wskazał obowiązek wynikający z nakazu nr [...] , z [...] grudnia 2018 r., a jako zobowiązanego KOWR. W tym samym dniu [...]WKZ wydał postanowienie nr [...], którym nałożył na KOWR grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w załączonym w/w tytule wykonawczym. KOWR wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Minister postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., znak[...] , utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...]WKZ.

Pismem z [...] marca 2020 r. KOWR wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 33 § 1 pkt 5 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym administracji. Minister opisał powyższe zarzuty i stwierdził, że postanowieniem z [...] marca 2020 r. znak: [...], WUOZ oddalił zarzuty w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu WUOZ wskazał, że niezasadny był zarzut odnośnie niewykonalności obowiązku określonego w decyzji nr [...], z [...] grudnia 2018 r., gdyż dotyczył on tylko remontu i odbudowy poszczególnych części budynku spichlerza. Wymienione w decyzji roboty budowlane mają na celu zapobieżenie katastrofie budowlanej oraz całkowitym zniszczeniu zabytku. Ponadto skarżący, nie odwołał się od tej decyzji, a więc uznać należy, iż zaakceptował konieczny i pilny charakter prac, do których wykonania został zobowiązany. Trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku. Również konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, jak też względy techniczne i ekonomiczne, utrudniające wykonanie decyzji, nie mogą być uznane za przesłankę niewykonalności decyzji. Organ podkreślił, że kwota przeznaczona na kompleksowy remont budynku spichlerza w obecnych realiach rynkowych jest zbyt niska, by można było wyłonić wykonawcę robót budowlanych. Zobowiązany nie przedstawił żadnego dowodu na to, iż proponowana kwota jest adekwatna do realnych kosztów robót, np. poprzez przedłożenie kosztorysu.

Na powyższe postanowienie, zażalenie do Ministra złożył KOWR. Minister opisał zarzuty KOWR i wyjaśnił, że postanowieniem z [...] października 2020 r., znak: [...] uchylił w całości postanowienie własne z [...] sierpnia 2020 r., znak: [...] i postanowienie [...]WKZ nr [...], z [...] marca 2020 r., znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ wyjaśnił, że przyczyną było to, że KOWR 28 września 2020 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie Ministra z [...] sierpnia 2020 r. i załączył do skargi protokół końcowego odbioru robót z [...]sierpnia 2020 r., oraz kopię decyzji [...]WKZ nr [...]z [...] marca 2020 r., którą organ ten zmienił decyzję własną nr [...] z [...] października 2018 r., pozwalającą na prowadzenie robót budowlanych przy zabytkowym spichlerzu, w zakresie terminu jego ważności, wyznaczając nowy termin ważności do 27 grudnia 2020 r. Z przekazanych przez organ pierwszej instancji akt sprawy, na podstawie których Minister orzekał wydając postanowienie z [...] sierpnia 2020 r., nie wynikało, że termin ważności pozwolenia na przeprowadzenie robót budowlanych przy zabytkowym spichlerzu w [...] został przedłużony. Ponadto, KOWR załączył do skargi kopię protokołu końcowego odbioru robót z [...] sierpnia 2020 r., dotyczącego odbudowy dachu budynku zabytkowego spichlerza oraz elementów uzupełniających w celu zabezpieczenia konstrukcji budynku. Okoliczności te nie wynikały także z akt administracyjnych przekazanych przez [...]WKZ wraz zażaleniem na postanowienie nr [...] z [...]marca 2020 r., w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Minister wyjaśnił, że postępowanie dotyczy zażalenia na postanowienie o oddaleniu zarzutów w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a zastosowanie będą w nim miały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r., tj. sprzed daty wejścia w życie ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 poz. 2070). Przesądza o tym treść art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego podlegają egzekucji administracyjnej. Art. 15 § 1 stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią.

Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł ten powinien zawierać w szczególności pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9).

Minister przytoczył treść art. 33 § 1 u.p.e.a., wskazując, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej można składać tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w tym artykule. Na wnoszącym zarzuty spoczywa każdorazowo obowiązek wskazania, która z okoliczności określonych w tym przepisie stanowi podstawę wniesionego środka prawnego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie Z korzystaniem z tego środka ochrony wiązać musi się inicjatywa dłużnika nie tylko w zakresie wskazania przesłanek, ale też wskazania i wykazania okoliczności mających te przesłanki uzasadniać.

W niniejszej sprawie zobowiązany wniósł zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., czyli niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Przesłanką uznania decyzji za niewykonalną nie mogą być trudności w wyegzekwowaniu decyzji, wiążące się z niezadowoleniem adresatów decyzji lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy albo uwarunkowane względami ekonomicznymi i finansowymi, a obowiązek jest niewykonalny w przyczyn faktycznych, jeżeli nie istnieją techniczne możliwości jego realizacji. Strona wnosząc zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej winna wykazać, że taka niewykonalność faktycznie istnieje. Rzeczą organów egzekucyjnych jest ocena, czy okoliczności podnoszone przez stronę powodują obiektywną niewykonalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku.

Organ pierwszej instancji trafnie uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna okoliczność, która mogłaby świadczyć o niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Przeszkody wskazywane przez skarżącego nie mają charakteru obiektywnego i nieusuwalnego, a obowiązki wskazane w decyzji [...] WKZ nr [...], z [...] grudnia 2018 r. nie są niemożliwe do wykonania przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki.

Z tym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc pismem swej pełnomocnik datowanym na 7 czerwca 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając postanowieniu (mylnie określonemu w skardze, jako "decyzja") naruszenie:

"- art. 138 § 1 pkt 1 KPA, w zw. art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez zastosowanie i wydanie zaskarżonego postanowienia pomimo zakończenia postępowania egzekucyjnego na skutek wygaśnięcia zobowiązania nałożonego decyzją nr [...][...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków następstwie jej wykonania,

- art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z 105 KPA w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec niezastawania oraz brak umorzenia postępowania w przedmiocie zarzutów:.

Pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wyjaśniła, że "organ błędnie podjął się merytorycznego badania sprawy zamiast umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe".

Decyzja [...]WKZ nr [...] z [...] grudnia 2018 r., została w całości wykonana przez zobowiązanego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Fakt wykonania zobowiązania został potwierdzony przez organ egzekucyjny postanowieniem z [...] października 2020 r. o umorzeniu grzywny w celu przymuszenia oraz sporządzonym protokołem. Jak wynika z treści uzasadnienia, w toku kontroli przeprowadzonej [...]września 2020 r. organ konserwatorski potwierdził wykonanie ww. decyzji w całości.

Z chwilą wykonania obowiązku, zdaniem pełnomocnik skarżącego, postępowanie egzekucyjne uległo z mocy samego prawa zakończeniu. Wykonanie obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego nie prowadzi do umorzenia tego postępowania, a więc jego zakończenia z powodu niemożności lub niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. W takim przypadku organ egzekucyjny nie wydaje też żadnego rozstrzygnięcia, które formalnie kończyłoby postępowanie egzekucyjne. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny zostało wydane przed postanowieniem Ministra z [...] października 2020 r. w ramach którego organ uchylił postanowienia w przedmiocie jej nałożenia oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Długotrwałość postępowania oraz brak przekazania przez [...]WKZ informacji Ministrowi o wykonaniu decyzji w całości skutkował zaniechaniem umorzenia postępowania w tym zakresie już na etapie postępowania odwoławczego.

Postępowanie polegające na rozpatrzeniu zarzutów i zajęciu stanowiska co do ich zasadności ma prowadzić do merytorycznego załatwienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania i nie może się odbyć inaczej niż w tym postępowaniu. Skoro w stanie faktycznym istniejącym na chwile wydawania zaskarżonego postanowienia, postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w skutek realizacji jego celu, to postępowanie w przedmiocie rozpoznania zarzutów na ową egzekucję, staje się bezprzedmiotowe. Znika bowiem przyczyna, dla której organ egzekucyjny zobowiązany był do zbadania, czy prowadzona egzekucja jest niezasadna ze względu na trafność zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w oparciu o art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Egzekucja administracyjna może być prowadzona wyłącznie w ramach postępowania egzekucyjnego, z czego wynika proceduralny i merytoryczny związek tych dwóch kwestii. Wraz z zakończeniem postępowania egzekucyjnego, automatycznie i jednocześnie zostaje zakończona egzekucja prowadzona w ramach tego postępowania i organ administracyjny może umorzyć postępowanie w sprawie tych zarzutów sięgając po normę zwarta w art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W sytuacji braku egzekucji, do której odnosiły się zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty nie można ani załatwić sprawy zgodnie z żądaniami strony ani też wydać postanowienia o ich oddaleniu (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Brak jest bowiem przedmiotu, w odniesieniu do którego należałoby badać merytorycznie kwestie objęte zarzutami.

Wobec zatem wykonania decyzji i biorąc pod uwagę uchylenie środków egzekucyjnych służących przymuszeniu do jej realizacji, w ocenie pełnomocnik skarżącego merytoryczne rozpoznawanie zarzutu dotyczącego egzekucji prowadzonej w ramach zakończonego postępowania było działaniem wadliwym, pomijającym zmieniony stan faktyczny.

W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa w sposób opisany powyżej, zaś skarga nie była zasadna.

Istotne znaczenie dla oceny zasadności skargi, jak również poprawności zaskarżonego postanowienia Ministra ma w niniejszej sprawie chronologia zdarzeń prawnych. Z akt sprawy wynika, że zarzuty KOWR w postępowaniu egzekucyjnym, zawarte w piśmie datowanym na [...] marca 2020 r. wpłynęły do organu I instancji 17 marca 2020 r. Pismo procesowe KOWR z [...] marca 2020 r., zatytułowane "Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej" zawierało wyłącznie jeden zarzut - wymieniony w art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., tj. zarzut niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Organ rozstrzygnął postępowanie wywołane ww. zarzutami postanowieniem z [...] marca 2020 r, oddalając te zarzuty. Zażalenie na ww. postanowienie (datowane na 30 marca 2020 r.) wpłynęło do organu 3 kwietnia 2020 r. Minister utrzymał w mocy ww. postanowienie rozstrzygnięciem z [...] maja 2021 r.

Przed wydaniem ww. postanowienia przez Ministra, ale już po oddaleniu zarzutów przez organ I instancji, [...] października 2020 r. odbyła się kontrola wykonania przez KOWR nakazanych mu robót budowlanych przy zabytku. Jak wynika z protokołu tej kontroli, [...]WKZ potwierdził wykonanie przez skarżącego decyzji [...]WKZ z [...] grudnia 2018 r. Dlatego też [...]WKZ postanowieniem z [...] października 2020 r. umorzył grzywnę w celu przymuszenia, nałożona na KOWR.

Z akt sprawy nie wynika, aby KOWR w postępowaniu wywołanym zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej kiedykolwiek powołał się na zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (wykonanie w całości albo w części obowiązku) lub pkt 2 (odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu).

Z przedstawionej powyżej chronologii wprost wynika, że postanowienie pierwszoinstancyjne [...]WKZ z [...]marca 2020 r. o oddaleniu zarzutów KOWR w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wydane zostało po pierwsze przed potwierdzeniem wykonania nakazanych robót. Po drugie, organ słusznie uzasadnił to postanowienie odnosząc się do jedynego zarzutu podniesionego przez KOWR – rzekomej niewykonalności zobowiązania. W kierowanym do Ministra zażaleniu na ww. postanowienie z [...] marca 2020 r. KOWR ani nie wskazał na inne zarzuty z art. 33 § 1 u.p.e.a., ani nie wspomniał o możliwym zakończeniu wykonania nałożonych nań obowiązków.

Pomiędzy datą potwierdzenia wykonania obowiązków (6 października 2020 r.), a datą postanowienia Ministra (10 maja 2021 r.) upłynęło prawie 7 miesięcy; natomiast z akt sprawy nie wynika, aby KOWR w jakikolwiek sposób poinformował organ II instancji w postępowaniu wywołanym zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej o wykonaniu nałożonego nań decyzją [...]WKZ z [...] grudnia 2018 r. obowiązku.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że czym innym prawnie jest zakwestionowanie poprawności wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej przez podniesienie zarzutów enumeratywnie wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a., a czym innym obowiązek organu egzekucyjnego odstąpienia od czynności egzekucyjnych (art. 45 § 1 – 3 u.p.e.a.).

W tym pierwszym wypadku okoliczność, będąca zarzutem (np. wykonanie obowiązku) musi z natury rzeczy istnieć w dniu zakwestionowania prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jeżeli natomiast okoliczność taka wystąpi w trakcie prowadzenia egzekucji to stanowi ona podstawę nie zarzutu (gdyż ten byłby spóźniony), ale odstąpienia przez organ od prowadzenia postępowania egzekucyjnego i ewentualnego umorzenia nałożonej na zobowiązanego grzywny. Co więcej, organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, ale wyłącznie wówczas, gdy zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, obowiązku. Oznacza to, że działanie organu musi być poprzedzone aktywnością procesową samego zobowiązanego. Przedstawienie przez zobowiązanego dowodów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 45 u.p.e.a., czyni co do zasady zbędne dalsze postępowanie.

Nie stanowi natomiast przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wykonanie obowiązku już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, czyli w toku tego postępowania. "W takiej sytuacji zrealizowany został bowiem zasadniczy cel tego postępowania, a postępowanie egzekucyjne ulega zakończeniu. W takim przypadku organ egzekucyjny nie wydaje jednak żadnego rozstrzygnięcia, które formalnie kończyłoby postępowanie egzekucyjne. Wskazuje się, że skoro wykonanie obowiązku, wskazane w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., jako odrębna i samodzielna przesłanka umorzenia postępowania, zostało ograniczone do okresu sprzed wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wynika z tego, że wykonanie obowiązku już w toku tego postępowania nie stanowi podstawy do jego umorzenia" (por. np. komentarz do art. 59 u.p.e.a. w: D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015 teza 3.2.3.).

Podobne stanowisko prezentowane jest literaturze (por. P. M. Przybysz, komentarz do art. 59 u.p.e.a., w: Komentarz, Postępowanie egzekucyjne w administracji wyd. IX WKP 2021). Autor wyjaśnia w tym opracowaniu, że "jeżeli zobowiązany wykonał obowiązek w całości albo w części po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, nie stanowi to podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego – odpowiednio – w całości albo w części, ponieważ obowiązek jeszcze istniał w chwili jego wszczęcia, natomiast wykonanie obowiązku przez zobowiązanego może być uznane za wynik wszczętej przeciwko niemu egzekucji".).

Zarówno sformalizowany, enumeratywny sposób wymienienia zarzutów w postępowaniu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ujęty przez ustawodawcę w art. 33 § 1 u.p.e.a., jaki i spoczywający na zobowiązanym obowiązek zakreślenia granic sprawy w postępowaniu wywołanym zarzutami (przez podanie konkretnych zarzutów) zwalnia organa w postępowaniu egzekucyjnym od przymusu badania tych okoliczności, które nie zostały ujęte, jako zarzut.

Całkowicie błędny więc prawnie był zarzut skarżącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., do tego powiązany z art. 105 k.p.a. Minister poprawnie zastosował ww. przepis, utrzymując w mocy postanowienie [...] WKZ, gdyż w sprawie nie wystąpiły przesłanki do uznania za zasadny zarzutu z art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. w postaci niewykonalności decyzji nakazowej [...]WKZ z grudnia 2018 r. – o czym zresztą świadczy fakt, że skarżący jednak ją wykonał. Natomiast przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego nie wynikają z art. 105 k.p.a., jako przepisu ogólnego, ale z art. 59 § 1 u.p.e.a. - stanowiącego lex specialis. Nie został tym samym naruszony art. 18 u.p.e.a., gdyż jego odesłanie dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej (i wówczas dopiero w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego).

Błędem ponadto logicznym (tzw. contradictio in adiecto) jest zarzucanie naruszenia prawa "przez jego niezastosowanie". Przepis prawny może być naruszony wyłącznie przez jego wadliwe zastosowanie lub błędną wykładnię.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.