Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 248/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. C. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/G.Radzicka /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KP


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]r. nr [...], pozbawił J. C. urodzonego w dniu [...]r. w miejscowości W., uprawnień kombatanckich.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę strony na decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.

W dniu [...]r. J. C. złożył pismo do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w którym zwrócił się o pomoc w wyjaśnieniu swojej sprawy, dotyczącej uprawnień kombatanckich i represji jakich doznał w okresie powojennym. Wskazał, że Sąd oddalając jego skargę niesłusznie uznał, że uprawnienia kombatanckie otrzymał za udział w walkach z reakcyjnym podziemiem w okresach od 21.06.1948 r. do 20.12.1948 r. i od 31.08.1948 r. do 31.12.1948 r. Tymczasem strona nigdy nie brała udziału w takich walkach. Nadto J. C. podniósł na nowe okoliczności występujące w sprawie. Wskazał mianowicie, że jako 15 letni chłopiec walczył w szeregach Armii Krajowej w Warszawie, a także uczestniczył w walkach z oddziałami UPA i grupami Wherwolfu. Do pisma strona dołączyła m. in. oświadczenia świadków J. S., S. P., W. S., E. P., R. K.. Wskazała także, że na żądanie prześle oświadczenie świadka C. M..

Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zakwalifikował powyższe pismo strony jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa ) i decyzją z dnia [...]r. nr [...]na podstawie art. 154 § 1 kpa i art. 22 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2000 r. nr 42, poz. 371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...]i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż w myśl art. 154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Pierwsza z przesłanek została spełniona gdyż decyzja, o której uchylenie wnosi strona jest ostateczna. Strona jednak nie wykazała, by za uchyleniem przedmiotowej decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ stwierdził, ponowna analiza materiału dowodowego nie uzasadnia takiej oceny. Postępowanie w wyniku którego doszło do wydania ww. decyzji nie było wadliwe. Zastosowano także obowiązujące przepisy prawa. W myśl art. 153 art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa. ) organ administracji jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku sądu wydanymi w sprawie dotyczącej działania lub bezczynności tego organu, dlatego też organ orzekł jak na wstępie.

W zakreślonym terminie J. C. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 kopa i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r. nr [...]. Motywując decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powtórzył argumenty zaprezentowane w decyzji organu I instancji. Podniósł również, że podnoszone przez stronę okoliczności dotyczące służby wojskowej były przedmiotem rozpoznania zarówno przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Strona nie przedstawiła nowych okoliczności i faktów, które by wskazywały, że za wzruszeniem ostatecznej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej. Oświadczenia świadków nie potwierdzają udziału strony w walkach z formacjami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy lub by w jego sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy. Również na potwierdzenie działalności w Armii Krajowej zainteresowany nie przedstawił żadnych dowodów.

J. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. W uzasadnieniu skargi Skarżący przytoczył argumenty i dowody uprzednio podnoszone w swoich pismach. Dołączył także oświadczenie świadka C. M..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ppsa. Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż organy administracji swoim postępowanie złamały zasadę słusznego interesu obywatela, bowiem w sprzeczności z art. 7 kpa nie załatwiły sprawy po myśli strony, z uwzględnieniem jej słusznego interesu i nie podjęły próby ustalenie rzeczywistej sytuacji skarżącego, lecz niejasności interpretowały na niekorzyść skarżącej. Organy zignorowały też podstawową zasadę kpa, iż o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostateczne strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7- 9 kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Należy także wskazać, iż organ administracji,

który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego obejmuje również ustalenie przez organy administracji treści rzeczywistego żądania strony. Również obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada bowiem na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa (art. 8 kpa). Z zasadą taką pozostaje również w związku zasada udzielania informacji określona w art. 9 kpa, zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Należy podkreślić, iż przywołana zasada nie jest postulatem, lecz obowiązującą normą prawną, a według Sądu, została ono zignorowana przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, mimo że strona postępowania winna być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, a zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729 / 84, ONSA z 1984 r., nr 2, poz. 117).

Z powyższych względów decyzja Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...]i poprzedzająca ja decyzja Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...]nie mogą się ostać w obrocie prawnym.

W myśl art. 235 § 1 kpa skargę w sprawie, w której toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Nie oznacz to jednak, że organ administracji jest uprawniony do samodzielnego ustalania i interpretacji żądania strony. W decyzji pierwszoinstancyjnej organ wskazał, że w sprawie nie występują okoliczności, które przemawiałyby za wznowieniem postępowania lub za stwierdzeniem nieważności decyzji. Tymczasem skarżący powołuje się w swoim piśmie z dnia [...]r. na swoją działalność w Armii Krajowej. Dołącza oświadczenia świadków. Okoliczności tych i dowodów skarżący nie przedstawiał w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Jak wynika z treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa podstawą wznowienia postępowania zakończonego decyzja ostateczną jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych organowi, który ją wydał. W myśl art.148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jednak nawet złożenie takiego wniosku po ww. terminie nie stanowi przeszkody do prowadzenia ww. postępowania, bowiem przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu strona może się bronić wnosząc w trybie art. 58 kpa wniosek o przywrócenie terminu.

Wskazać także należy, że organ II instancji, dokonuje oceny dołączonych do pisma z dnia [...]r, oświadczeń świadków. W swojej decyzji wskazuje, iż strona nie udowodniła działalności w Armii Krajowej. Tym samym organ II instancji rozpatrzył sprawę w zakresie przesłanek przyznania uprawnień kombatanckich podczas gdy decyzja organu I instancji została podjęta w trybie art. 154 kpa. Tym samym w postępowaniu odwoławczym doszło do naruszenia art. 15 kpa.

Skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji naruszały prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa i 200 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa.

/-/ G. Radzicka /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

TZ/