Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 467/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a; art. 64 ust. 1 pkt 1; art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) WSA Iwona Tchórzewska Protokolant referent Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2019 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako organ odwoławczy albo organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z [...] kwietnia 2019 r., (dalej jako organ I instancji) o nałożeniu na E. W. - prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą E. W. – M. Przedsiębiorstwo Transportowe" (dalej jako skarżąca) kary pieniężnej w wysokości [...] zł za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] września 2018 r. na terenie przejścia granicznego w Koroszczynie pojazd członowy o numerach rejestracyjnych [...] został poddany kontroli, w ramach której dokonano pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu. Pojazdem przewożony był ładunek w postaci jałówek w ilości 31 sztuk, o masie brutto 15500 kg. Pomiaru masy całkowitej pojazdu dokonano przy użyciu wagi statycznej typu RP T95 268 nr [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej. W toku kontroli kierujący pojazdem Y. S. przedstawił między innymi wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, zezwolenie kategorii V nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., zgłoszenie celne, list przewozowy CMR z dnia [...] września 2018 r., świadectwo kierowcy, paszport oraz dowody rejestracyjne ww. pojazdów.

W trakcie kontroli, w wyniku ważenia statycznego stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 700 kg (1,75%), przy dopuszczalnej przewidzianej przepisami prawa masie całkowitej wynoszącej 40000 kg. Jednocześnie, w oparciu o wyniki ważenia dynamicznego, nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdów. Wymiary zewnętrzne zostały również uznane za normatywne. Tym samym uznano, że transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, ze zm., dalej także jako p.r.d.), bowiem skarżąca dopuściła się naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 tej ustawy, za co należało nałożyć karę pieniężną w wysokości [...] zł, jak za brak zezwolenia kategorii V – o czym organ I instancji orzekł w decyzji z [...] kwietnia 2019 r.

W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie postępowania. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 6, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.) poprzez brak ustosunkowania się przez organ I instancji do argumentów strony przemawiających za umorzeniem postępowania bez nakładania jakiejkolwiek kary administracyjnej oraz niewyczerpujące ustalenie i rozpatrzenie stanu faktycznego sprawy, przejawiające się niewyznaczeniem wymiarów zewnętrznych poddanego kontroli pojazdu członowego, co skutkuje niemożnością jego przyporządkowania do żadnej z siedmiu kategorii zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym określonych w załączniku nr 1 do p.r.d;

2. art. 12 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1292), poprzez naruszenie zapisanej w nim zasady proporcjonalności, przejawiające się na gruncie niniejszego przypadku nałożeniem dwóch kar administracyjnych za ten sam stan faktyczny, co postrzegać należy również jako naruszenie zasady ne bis in idem;

3. art. 140aa ust. 1 p.r.d., poprzez błędne jego zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się nałożeniem kary za przejazd pojazdu realizowany po terenie przejścia granicznego, niebędącego drogą publiczną.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołał się do definicji "pojazdu nienormatywnego", zawartej w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym. Podniósł, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm., dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych), wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. W celu wykonywania kontroli w powyższym zakresie Oddział Celny w Koroszczynie wyposażony został w dopuszczone do użytkowania urządzenia wagowe posiadające wydane przez właściwe organy ważne świadectwa legalizacji. Wyniki dokonanych pomiarów odzwierciedlają stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi krajowej nr 68. Funkcjonariusze Oddziału Celnego w Koroszczynie skontrolowali w dniu [...] września 2018 r. parametry zespołu pojazdów posiadającego 5 osi (2+3) złożonego z ciągnika samochodowego o nr rej. [...] (numer osi z napędem: 2, opony bliźniacze na osi napędowej, zawieszenie pneumatyczne) oraz 3- osiowej naczepy ciężarowej o nr rej. [...]. Kontrola masy przy użyciu wagi statycznej wykazała, że masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 40700 kg. Powyższe czynności zostały udokumentowane w protokole kontroli z dnia [...] września 2018 r. Kierujący pojazdem został poinformowany o zasadach wykonania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. W trakcie procesu ważenia system wagi statycznej nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Kierujący pojazdem nie zgłaszał również uwag odnośnie wykonanych czynności kontrolnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że skontrolowanym pojazdem przewożony był ładunek podzielny, a wobec przewozu ładunku podzielnego, za przejazd tym pojazdem nienormatywnym należało nałożyć karę pieniężną przewidzianą w art. 140ab ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, to jest karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy za błędne uznał twierdzenie, że brak dokonania pomiarów zewnętrznych powoduje, iż zespołu pojazdów podanego kontroli nie można przyporządkować do żadnej z siedmiu kategorii zezwoleń wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, co powoduje, iż wszczęte postępowanie powinno być umorzone, a wydana w sprawie decyzja powinna zostać uchylona. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że kierowca w toku kontroli okazał zezwolenie kategorii V, które umożliwia przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji 5 tabeli "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" załącznika do ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Powyższe oznacza, że wymiary pojazdu poddanego kontroli w dniu [...] września 2018 r. nie przekraczały:

- szerokość- 3,4 m,

- długość - 23 m,

- wysokość- 4,3 m.

Nadto organ odwoławczy podkreślił, że wbrew twierdzeniu skarżącej, prawidłowo organ I instancji ocenił, że skontrolowany pojazd nienormatywny wymaga zezwolenia kategorii V, kontrolowany pojazd nie mieści się bowiem w żadnej z kategorii od I do IV oraz od VI do VII. Takiej kategorii zezwolenie (kat. V) kierujący okazał kontrolującym.

Podmiotem odpowiedzialnym za transport towaru jest przewoźnik, a zatem odpowiedzialność za właściwe, normatywne załadowanie pojazdu obciąża również przewoźnika, który jako wykonujący profesjonalnie działalność gospodarczą w zakresie transportu rzeczy powinien być tym bezpośrednio zainteresowany zarówno ze względu na możliwość wykazania normatywności pojazdu podczas kontroli drogowej, jak i ze względu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych. Przedsiębiorca powinien przewidzieć konsekwencje związane z ewentualnymi naruszeniami przepisów prawa. Przy dołożeniu należytej staranności naruszenie mające miejsce w niniejszej sprawie było możliwe do uniknięcia. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Nie przedstawiła okoliczności i dowodów świadczących o tym, że jako przewoźnik nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Z kolei, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 140aa ust. 1 p.r.d., poprzez błędne jego zastosowanie, organ odwoławczy wskazał, że drogą krajową a zatem drogą publiczną jest nie tylko droga dojazdowa do ogólnodostępnych przejść, ale również odcinek tej drogi przecinający granicę państwową znajdujący się w zasięgu terytorialnym drogowego przejścia granicznego. Przepisy nie przewidują wyłączenia tego odcinka drogi z kategorii dróg publicznych, nie występują też ograniczenia w możliwości korzystania z tych dróg. Organ odwołał się do załącznika nr 3 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 15 lutego 2018 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 442), zgodnie z którym w gminie Terespol zlokalizowana jest droga krajowa nr 68 przebiegająca przez drogowe przejście graniczne w Koroszczynie kończąca się dopiero na granicy Państwa. Wskazał również na załącznik do zarządzenia nr 73 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie nadania numerów drogom krajowym (Dz. Urz. MI z dnia 30 grudnia 2008 r.), z którego wynika, że droga krajowa nr 68 przebiega w następujący sposób: Granica Państwa-Kukuryki-Wólka Dobryńska /Droga 2/. Zatem, kierowcy samochodów ciężarowych wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy, przed przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Białorusią, znajdują się na drodze krajowej nr 68.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady ne bis in idem, organ uznał go za bezzasadny. Wyjaśnił przy tym, że decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. nałożono na skarżącą karę w oparciu o przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - w kwocie [...] zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%. Z kolei w niniejszej sprawie postępowanie przeprowadzono w związku z naruszeniem przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła, jak w odwołaniu, naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1, jak również art. 6, art. 8 § 1, art. 11, oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, niewyczerpujące ustalenie i rozpatrzenie stanu faktycznego sprawy, przejawiające się niewyznaczeniem wymiarów zewnętrznych poddanego kontroli pojazdu członowego, co skutkuje niemożnością jego przyporządkowania do żadnej z siedmiu kategorii zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym określonych w załączniku nr 1 do p.r.d. jak i skutkuje nałożeniem kary w oparciu o niepotwierdzone dowodami przekonanie w zakresie wymiarów poddanego sprawdzeniu pojazdu oraz poprzez pominięcie argumentów strony przemawiających za umorzeniem postępowania bez nakładania jakiejkolwiek kary administracyjnej;

2. art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców, poprzez naruszenie zasady proporcjonalności, poprzez nałożenie dwóch kar administracyjnych za ten sam stan faktyczny, co stanowi też naruszenie zasady ne bis in idem;

3. art. 140aa ust. 1 p.r.d., poprzez błędne jego zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się nałożeniem kary za przejazd pojazdu realizowany po terenie przejścia granicznego, niebędącego drogą publiczną.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł, jak za brak zezwolenia kategorii V, na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 2 art. 140ab ustawy – Prawo o ruchu drogowym za transport pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d..

W myśl art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, (...). Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I (ust. 4). Jednocześnie, zgodnie z ust. 2 cyt. artykułu, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

W myśl art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Definicja pojazdu nienormatywnego zawarta jest w art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem przez pojazd nienormatywny rozumie się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W świetle takiej definicji pojazdu nienormatywnego należy uznać, a stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie, że ustawodawca posługując się na gruncie art. 2 pkt 35a p.r.d. wyrażeniem przepisy o drogach publicznych, miał na uwadze nie tylko normy zawarte w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.), ale także w innych aktach prawnych, które normują zagadnienia związane z drogami publicznymi. Statuując definicję legalną pojazdu nienormatywnego ustawodawca wskazał z jednej strony na obowiązujące w tym zakresie "przepisy" o drogach publicznych, do których bez wątpienia zaliczyć należy także przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym i przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d., a z drugiej odsyłając wprost do przepisów p.r.d., w zakresie pozostałych "wymiarów" tych pojazdów. Dodać przy tym należy, że przedmiotowe rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE. L. z dnia 17 września 1996 r. Nr 235, str. 59). Przepis art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że wszelkie wartości wymienione w załączniku I odnoszące się do ciężarów (a więc również do maksymalnej dopuszczalnej masy) obowiązują jako normy transportowe i dlatego odnoszą się do warunków załadunku, a nie do norm produkcji, które zostaną określone w późniejszej dyrektywie.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 p.r.d. dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.

Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie), dopuszczalna masa całkowita pojazdu w przypadku zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - nie może przekraczać 40 ton (...). W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3). Odnosząc treść tego przepisu do definicji zawartej w art. 2 pkt 55 ustawy - Prawa o ruchu drogowym, podstawą sprawdzenia wymagań w zakresie braku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jest rzeczywista masa całkowita pojazdu rozumiana jako masa tego pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Oczywiste jest, że techniczne warunki dopuszczenia pojazdu do ruchu mają na względzie uczestniczenie tego pojazdu w ruchu drogowym. Zachowują zatem sens tylko wtedy, gdy parametry określone w tych warunkach obowiązują, są stosowane i egzekwowane w stosunku do pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym.

W okolicznościach niniejszej sprawy kontrola zespołu pojazdów posiadającego 5 osi (2+3) złożonego z ciągnika samochodowego (numer osi z napędem: 2, opony bliźniacze na osi napędowej, zawieszenie pneumatyczne) oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej wykazała, że masa całkowita kontrolowanego pojazdu wyniosła 40700 kg. Wynik uzyskany z przeprowadzonego pomiaru wskazał zatem na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 700 kg. Powyższe czynności zostały udokumentowane w protokole kontroli. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, nie kwestionowano również wymiarów zewnętrznych pojazdu (nie dokonano ich pomiarów).

Czynności pomiaru masy pojazdu dokonano wagą statyczną posiadającą ważne świadectwo legalizacji ponownej, a więc spełniającą wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152 ze zm.). Istotnym jest to, że kierujący pojazdem został poinformowany o zasadach wykonania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach (pkt 12 i pkt 13 protokołu), a w trakcie procesu ważenia system wagi statycznej nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru, kierujący pojazdem nie zgłaszał też żadnych uwag odnośnie wykonanych czynności kontrolnych.

Jak trafnie przy tym zauważa organ odwoławczy protokół z kontroli pojazdu, uznawany jest w judykaturze za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Protokół ten jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego, czego w sprawie niniejszej nie zrobiła.

Dodać również należy, że pomiar masy przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu zespołu pojazdów na pomost wagi i przy wyłączonym silniku co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych, które mogą wpływać na wyniki pomiarów wykonywane podczas ruchu pojazdu. Tym samym wyniki kolejnych pomiarów tego samego pojazdu na wadze statycznej będą powtarzalne. Zresztą w skardze również zwrócono uwagę, że za wiarygodną uznać należy wartość masy całkowitej wyznaczoną za pomocą wagi stacjonarnej.

Ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie można usprawiedliwiać bierności zainteresowanej strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przedłożenia stosownego kontrdowodu przez stronę postępowania, zwłaszcza gdy z określonych faktów zamierza ona wyprowadzić korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2019 r., I OSK 1771/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem w trakcie ważenia system nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości pomiaru, strona nie kwestionowała dokonanych czynności, procesu ważenia i jego wyniku, to przedstawione przez organ wyniki pomiaru należy uznać za wiarygodne.

Bezspornym jest, że kontrolowanym zespołem pojazdów przewożony był ładunek podzielny w postaci żywych zwierząt, a zatem automatycznie wykluczona została możliwość uzyskania stosownego zezwolenia. Nie jest też sporny fakt okazania do kontroli zezwolenia kat. V.

W tym stanie faktycznym, niezasadne są zarzuty skargi co do braku wykazania przez organ, że kontrolowany pojazd odpowiadał warunkom jak dla zezwolenia kat. V, że brak dokonania pomiarów zewnętrznych powoduje, iż zespołu pojazdów podanego kontroli nie można przyporządkować do żadnej z siedmiu kategorii zezwoleń wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym

Zauważyć należy, że do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru, co wynika wprost z definicji zawartej w art. 2 ust. 35a p.r.d. Przepis ten, jak również i unormowania rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, określają 3 różne wymogi techniczne w odniesieniu do pojazdów – nie tylko rzeczywistą masę całkowitą, ale również i nacisk osi pojazdu, jak i wymiary zewnętrzne (§ 2, § 3 i § 5). W konsekwencji tych uregulowań również zawarte w załączniku nr 1 do ustawy – Prawo o ruchu drogowym kryteria określające poszczególne kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego, obejmują te trzy elementy. Masa całkowita, nacisk na osie pojazdu i jego wymiary są kryteriami odrębnymi w zakresie określenia kategorii pojazdu nienormatywnego, co wynika ze wskazanych wyżej przepisów. Nie ma między nimi relacji koniecznej. Wywodzenie natomiast w skardze, właściwego w okolicznościach niniejszej sprawy zezwolenia kat. VII, w sytuacji, gdy nie podważono czynności organu również tych w zakresie braku pomiarów zewnętrznych i okazano do kontroli zezwolenie kat. V nie podważa legalności zaskarżonej decyzji.

Nie ma również znaczenia dla obowiązku nałożenia przez organ kary pieniężnej zakres stwierdzonego przekroczenia. Przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku stwierdzenia naruszenia organ jest zobowiązany do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz kary pieniężnej w wysokości odpowiadającej stwierdzonemu naruszeniu.

Z przepisu art. 61 ust. 1 p.r.d. wprost wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Za chybione również uznać należy zarzuty skargi w zakresie niezasadności nałożenia kary za przejazd po terenie przejścia granicznego, w sytuacji, gdy, zdaniem pełnomocnika skarżącej, terenu przejścia granicznego, nie można zaliczyć do sieci dróg publicznych. W ocenie pełnomocnika jest to droga wewnętrzna. Podzielić w tym przedmiocie należy w całej rozciągłości stanowisko organu odwoławczego i wskazać, że zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych pod pojęciem drogi, należy rozumieć budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Drogą publiczną zaś jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 przedmiotowej ustawy).

Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe i drogi gminne - art. 2 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy. Do dróg krajowych zalicza się m.in. drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) - art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych.

Zgodnie z § 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu ustalania zasięgu terytorialnego przejść granicznych zasięg terytorialny drogowego przejścia granicznego obejmuje rejony przygraniczne, na których odcinki drogowe przecinają granicę państwową gdzie dokonuje się kontroli granicznej osób, towarów i pojazdów drogowych.

Z treści powyższych przepisów wynika, że drogą krajową a zatem drogą publiczną jest nie tylko droga dojazdowa do ogólnodostępnych przejść, ale również odcinek tej drogi przecinający granicę państwową znajdujący się w zasięgu terytorialnym drogowego przejścia granicznego. Przepisy nie przewidują wyłączenia tego odcinka drogi z kategorii dróg publicznych, nie występują też ograniczenia w możliwości korzystania z tych dróg, które odbierałyby im charakter publiczny.

Z załącznika nr 3 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 lutego 2018 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych wynika natomiast, że w gminie T. zlokalizowana jest droga krajowa nr 68 przebiegająca przez drogowe przejście graniczne w K. kończąca się dopiero na granicy Państwa. Jaka trafnie również uzasadnia organ II instancji z załącznika do zarządzenia nr 73 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie nadania numerów drogom krajowym wynika, że droga krajowa nr 68 przebiega w następujący sposób: Granica Państwa-K.-W. D. /Droga 2/.

W związku z tym kierowcy samochodów ciężarowych wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy, przed przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Białorusią, znajdują się na drodze krajowej nr 68 (por. również wyrok Naczelny Sąd Administracyjnego, w sprawie sygn. akt II GSK 754/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podzielić też należy stanowisko organów, że w sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Powołany przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie działalności, by uzyskać rezultat w postaci zachowania wymiarów pojazdu, masy i nacisków na osie w zgodności z normami. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa mających zastosowanie przy wykonywaniu przejazdu pojazdu po drogach publicznych. Przedsiębiorca musi mieć świadomość konieczności ponoszenia konsekwencji w przypadkach wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym z naruszeniem art. 64 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Taki przejazd jest niezgodny z obowiązującym prawem, ale przede wszystkim zagraża bezpieczeństwu innych uczestników ruchu drogowego oraz powoduje dewastację dróg. W interesie przedsiębiorcy leży zapewnienie zgodności wykonywanych operacji transportowych z obowiązującymi regulacjami prawnymi. W sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że skarżąca nie miało wpływu na powstanie naruszenia. Tym samym podnoszone w skardze argumenty, że bezpośrednio przed dokonywaną kontrolą, kierowca dokonywał pobrania wody dla zwierząt w celu zapewnienia ich dobrostanu, a zatem stan pojazdu znajdującego się na przejściu granicznym i odzwierciedlony kontrolą, nie był tym samym, w którym pojazd ów poruszał się drogami publicznymi po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie może stanowić okoliczności wyłączającej odpowiedzialność skarżącej jako podmiotu wykonującego przejazd. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego przewóz drogowy odpowiedzialność administracyjną ponosi ten przedsiębiorca. Odpowiedzialność tę ponosi także za skutki działań osób (a więc też kierowców), którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Z oczywistych względów (przewóz nie dotyczył ładunku sypkiego ani drewna) nie mógł mieć w sprawie zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Odnosząc się z kolei do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców i art. 8 k.p.a., stwierdzić należy, że i te zarzuty są niezasadne.

Zgodnie z art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Do wymienionych zasad odwołuje się także art. 8 k.p.a., który w § 1 przewiduje, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Istota podniesionych w skardze zarzutów sprowadza się do twierdzenia o sprzecznym z zasadą proporcjonalności oraz zakazem podwójnego karania nałożeniu na skarżącą dwóch kar w oparciu o te same okoliczności faktyczne. Skarżąca podniosła, że w toku kontroli w dniu [...] września 2018 r. sporządzono dwa protokoły i w konsekwencji oprócz nałożonej zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją kary [...] zł, została także na skarżącą nałożona kara pieniężna w wysokości [...] zł na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), w oparciu o Ip. 10.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy.

Przywołane zarzuty nie są jednak uzasadnione. Stwierdzić należy, że naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, natomiast przedmiotem sprawy niniejszej było naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, co podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140aa Prawa o ruchu drogowym. W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czy naruszenia zakazu z art. 64 us.2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1779/08 oraz z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl. Sankcje administracyjne w obu sprawach nie są ze sobą tożsame od strony przedmiotowej.

W przypadku skarżącej doszło do zbiegu odpowiedzialności. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew zakazowi z art. 64 ust. 2 p.r.d., zastosowanie mają bowiem różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje. Rozważenia wymaga zatem, czy nie doszło do naruszenia zakazu podwójnego karania, która to zasada stanowi element demokratycznego państwa prawnego i ma zastosowanie zarówno w przypadku zbiegu odpowiedzialności karnej i administracyjnej, jak i zbiegu dwóch podstaw odpowiedzialności administracyjnej.

W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego. Istotne znaczenie ma ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. , wymierzenie skarżącej kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw nie narusza zakazu podwójnego karania. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów o ruchu drogowym. Natomiast sprawa, na którą powołuje się skarżąca w skardze, dotyczy naruszenia przez skarżącą, będącą przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym. Nie zachodzi zatem tożsamość chronionego interesu prawnego. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych ustawą o transporcie drogowym. Inny jest zatem cel obu regulacji. Tym samym nietrafne pozostają zarzuty skargi, że uzasadnionym jest tylko nałożenie na skarżącą kary w wysokości [...] zł w oparciu o przepis ustawy o transporcie drogowym (decyzja w tym przedmiocie nie została przez skarżącą zaskarżona).

Z powyższych względów bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także przywołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt P 124/15, którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137, ze zm.) oraz art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 708) w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, który stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego opisane w lp. 3.9 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, odpowiedzialności za przestępstwo oraz kary pieniężnej, są niezgodne z zasadą ne bis in idem oraz zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie prawa wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie sądu, każde ze stwierdzonych w obu sprawach naruszeń stanowiło odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlegało osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele. W okolicznościach sprawy nie zachodzą zatem podstawy do przyjęcia naruszenia zakazu podwójnego karania i zasady proporcjonalności.

Zdaniem sądu, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, przeprowadziły niezbędne w sprawie postępowanie i wyjaśniły wszystkie istotne jej okoliczności, a w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wbrew zarzutom skargi, w ramach motywowania podjętych decyzji ustosunkowały się również do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w trakcie toczącego się postępowania. W tych okolicznościach wskazywane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznać należy za chybione.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).