Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3204/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 i  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5  ust. 1,  art. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...]r. A. J. i M. J. wnieśli o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości stanowiącej [...] ha ziemi wraz z zabudowaniami w miejscowości K.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił M. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości we wsi K. woj. [...] tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W wyniku rozpoznania odwołania M. J. decyzją z dnia [...]r. nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że organ I instancji winien wyjaśnić, czy rodzina A. J. wzięła udział w repatriacji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił M. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości we wsi K. woj. [...] tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ, wskazał, że z materiału dowodowego w sprawie wynika, iż A. J. urodził się poza obecnymi granicami państwa polskiego, ożenił się oraz pracował w charakterze ajenta podatkowego w K. Wiejskiej Radzie [...] Rejonowego Wydziału Finansowego od lipca [...] r. do [...] r. Jednocześnie podniósł, że materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdza by był on właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. Organ wskazał, że wzywał stosownie do treści art. 50 § 1 k.p.a. stronę do przedłożenia brakującego materiału dowodowego, pouczając o skutkach nieusunięcia braków, jednakże pomimo upływu terminu materiał ten nie został uzupełniony. Jednocześnie sam organ podejmował czynności mające na celu wyjaśnienie sprawy, w tym ustalił, że A. J. urodził się w dniu [...]r. we wsi K., gm. [...], do [...]r. pracował jako robotnik i do [...] r. zamieszkiwał we wsi K., woj. [...], w czasie okupacji w Niemczech, a po przybyciu na terytorium państwa polskiego w Ł. Jednocześnie wszystkie pozyskane przez organ dokumenty wskazują na brak danych dotyczących posiadania majątku przez A. J.. Nadto organ podniósł, że z ponownej analizy dokumentu pozyskanego z Konsulatu Generalnego RP w G. wynika, że A. J. s. W., ur. w [...] r. (wskazany w tym dokumencie) nie jest tą samą osobą co A. J. s. W. ur. w [...] r., a tym samym osoby wskazane w ww. dokumencie jako rodzeństwo nie są rodzeństwem wnioskodawcy. Powyższe ustalenie spowodowało, że organ nie podjął czynności wyjaśniających, dotyczących ustalenia czy osoby te wzięły udział w repatriacji. Wojewoda wskazał również, że wystąpił do następcy prawnego A. J. o wskazanie czy pełnoletni członkowie rodziny wnioskodawcy wzięli udział w repatriacji, jednakże pismo to pozostało bez odpowiedzi. Powołując się na składane w toku postępowania pisma strony organ stwierdził, że poprzednik prawny A. J. nie opuścił byłego terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zaś siostra wnioskodawcy nie uczestniczyła w repatriacji. Tym samym wnioskodawca nie spełniał przesłanek do przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W wyniku odwołania M. J. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. Minister podniósł, że przebieg postępowania i dokonywanie w jego trakcie ustalenia okoliczności stanu faktycznego, a także stan prawny, który oznacza konieczność udowodnienia każdej z przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty wskazuje, że nie odnaleziono dowodów potwierdzających okoliczność pozostawienia nieruchomości przez A. J. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Spełnienie większości przesłanek potwierdzających to prawo nie oznacza bowiem, że można domniemywać jednej z nich, w tym przesłanki pozostawienia nieruchomości. Jednocześnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) nie przewiduje potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia jakiegokolwiek prawa do rzeczy innego niż prawo własności nieruchomości. Minister podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych spełnieniem wymogu "pozostawienia nieruchomości" jest sytuacja, gdy prawo własności nieruchomości trwa do chwili opuszczenia byłych terenów RP przez właściciela. Z akt sprawy, w tym złożonych oświadczeń przez M. J. wynika, że w miejscowości K. pozostała rodzina A. J., w tym jego ojciec, a tym samym, że osoby które mogły być właścicielami nieruchomości należącej do rodziny Juszko nie opuściły dawnego terytorium państwa polskiego. Tym samym Minister stwierdził, że całokształt materiału w sprawie potwierdził konieczność wydania decyzji odmownej na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na brak spełnienia przesłanki pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza granicami RP.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] r. wniósł M. J. W skardze zakwestionował ustalenia organów w zakresie zawodu wykonywanego przez A. J. Jednocześnie wskazał, że organ nie wyczerpał wszystkich możliwości uzyskania dokumentów potwierdzających fakt posiadania przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w tym poprzez odmowę zwrócenia się do Archiwów Państwowych i Archiwum Akt Nowych czy Konsulatu Generalnego RP w G. Podniósł, że wiele jego wniosków dowodowych odrzucono i nie uwzględniono.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowo-administracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej, a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, wyrażone w uzasadnieniach decyzji, które wbrew zarzutom skargi nie naruszyły przepisów tak prawa materialnego jak i procesowego.

Przepisy prawa materialnego, które znalazły zastosowanie w przedmiotowej sprawie to przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz.U.Nr 169,poz.1418 z późn.zm ) .W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest natomiast decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. odmawiającą M. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. J. we wsi K., woj. [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Na wstępie należy podkreślić, że w postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Przepisy k.p.a. nie definiują pojęcia środka dowodowego, natomiast przepis art. 75 § 1 stanowi jedynie, że " jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem". Wobec tego przez pojęcie środka dowodowego w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć wszelkie źródła prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie. Rezultatem procesu dowodzenia uzyskanym na podstawie określonych środków dowodowych jest dowód istnienia lub nie istnienia określonego faktu albo prawdziwości lub nieprawdziwości określonego twierdzenia o tym fakcie. (Kodeks Postępowania Administracyjnego – Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, s. 315 "Zarys procesu administracyjnego, Dawidowicz s.109-110). W przepisach k.p.a. brak podstaw do wprowadzania zróżnicowania środków dowodowych, gdyż przyjmuje on zasadę równej mocy środków dowodowych. Nie można pominąć w rozważaniach, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, mająca kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania oraz rozłożenia ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Z zasady tej ustanowionej w przepisie art.7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej, wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. (Dawidowicz, Ogólne postepowanie administracyjne s.108).

Wracając wobec powyższych rozważań na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że organ wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo i wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, prawidłowo również i zgodnie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 k.p.a. swoje stanowisko wyrażone w sentencji decyzji uzasadnił. Materiał dowodowy, jakim dysponowały organy obu instancji wydając decyzje dał podstawę do uznania, że brak jest dowodów na zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność tj. pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Tezy formułowane przez skarżącego w tym zakresie nie dały się obronić, a wręcz na gruncie zebranego materiału dowodowego organy administracji słusznie zdaniem Sądu doszły do przekonania o braku podstaw do potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy z 28 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzanie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

Przepis art. 6 ww. ustawy wskazuje natomiast niezbędne dokumenty, które należy dołączyć do przedmiotowego wniosku. Do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć:

1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;

2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3;

3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób;

4) oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1;

5) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.

W sytuacji natomiast jeżeli złożony wniosek zawiera braki w tym zakresie, Wojewoda, jako organ właściwy do rozpoznania sprawy, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 wzywa wnioskodawcę do ich usunięcia w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania i dopiero wówczas zgodnie z art. 7 przedmiotowej ustawy, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa kolejno w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2.

Z przytoczonych regulacji prawnych wynika jednoznacznie, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, a więc potwierdzającymi pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być w szczególności:

1) urzędowy opis mienia;

2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny;

3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw;

4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

Należy zgodzić się z organami, że w niniejszej sprawie dowód taki nie został przez skarżącego przedstawiony, jak również dowód taki nie wynika z dokumentów pozyskanych przez Wojewodę [...]. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarówno sam wniosek, jak również później składane oświadczenia przez skarżącego wskazują nieruchomość "M.–O. w Miejscowości K. woj. [...]" (k. 81, 123, 128 ). Z materiału dowodowego w sprawie wynika jednoznacznie, że żaden z urzędów do jakich występował Wojewoda [...] nie potwierdził pozostawienia przez A. J. (k. 73, 126, 139, 144, 162, 181, 183, 189, 208, 253, 256 akt administracyjnych) nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Jednocześnie w aktach sprawy znajdują się tłumaczenia z nadesłanych wyciągów z Księgi gospodarczej sporządzonej na druku urzędowym, z których wynika, że w przedmiotowej miejscowości po [...] r. zamieszkiwała nadal rodzina J. (k. 254), w tym A. J., jednakże urodzony w [...] r., nie zaś jak poprzednik prawny skarżącego w [...] r. Jednocześnie z decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia [...]r. o ustaleniu treści aktu sporządzonego za granicą (k. 13 akt administracyjnych) wynika, że ojciec A. J. był rolnikiem, co może wskazywać na posiadanie nieruchomości, jednakże nie przez A. J., a jego ojca. Ostatecznie należy również zwrócić uwagę, że skarżący w pismach z dnia: [...]r. (k. 250 akt administracyjnych), [...]r. (k. 320), [...]r. (k. 321) i [...]2013 r. (k. 322) wskazywał, że A. J. (ojciec skarżącego) jeździł po wojnie na podstawie wiz z wizytami do swojego ojca na teren byłego Z.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).