Wyrok NSA, sygn. akt GSK 707/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Celne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.), Sędziowie NSA Józef Waksmundzki, Jacek Surmacz, Protokolant Agnieszka Brocka, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Gd 581/01 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 lutego 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych 1. skargę kasacyjną oddala 2. zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Toruniu kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11.02.2004 r. sygn. akt 3 I SA/Gd 581/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 lutego 2001 r. nr [...], którą uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe i podwyższono kwotę długu celnego. Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 ) i na podstawie materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy administracyjnej stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w wyniku ustalenia, że zgłoszenie celne złożone przez M. S. w dniu 01. 07. 1998 r. nr [...], a dotyczące samochodu marki Mercedes Benz E-290 nr nadwozia [...], rok produkcji 1996, nie było prawidłowe, bowiem określało wartość celną w zaniżonej wysokości.

W dniu 16. 12. 1999 r., działający na wystąpienie polskich służb celnych, Urząd ds. Ceł i Akcyzy belgijskiego Ministerstwa Finansów przesłał raport z przeprowadzonego dochodzenia, z którego wynikało, że samochód został sprzedany M. S. za sumę ogólną 619.000 BEF , rozbitą na dwie faktury z dn.25. 06. 1998 r.: nr [...]1 i nr [...]2, nie zaś za kwotę podaną w SAD przez skarżącego, tj. 205 000 BEF, wynikająca z faktury nr [...]1. W związku z tym, Dyrektor Urzędu Celnego w T. wszczął postępowanie celne i wydał decyzję z dn. 25. 05. 2000 r. uznającą zgłoszenie celne za nieprawidłowe, ustalającą na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartość celną samochodu w kwocie 58.196 PLN, tj.619.000 BEF i określającą kwotę długu celnego w podwyższonej wysokości.

Po rozpatrzeniu odwołania M. S. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na skutek skargi M. S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, właściwy w sprawie z mocy art. 97 § 1 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z zm.) oddalając skargę stwierdził, że organy celne skorzystały z pomocy belgijskich służb celnych. na podstawie Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (zał. do Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38), w którym określono, iż strony umowy udzielają sobie wzajemnej pomocy w sposób i na warunkach określonych przedmiotowym protokołem. Z przesłanych przez belgijskie służby celne dokumentów wynika, że eksporter-firma [...] zakupiła samochód w dniu 14. 04. 1998 r. na podstawie faktury nr [...]3 za kwotę 569.000 BEF a następnie sprzedała ten pojazd stronie, wystawiając w dniu 25. 06. 1998 r. na nazwisko M. S. dwie faktury: nr [...]1 na kwotę 205.000 BEF za " pojazd po wypadku sprzedany w stanie niezmienionym znanym nabywcy. Niektóre brakujące części nadwozia" i nr [...]2 na kwotę 414.000 BEF za " okazyjne części nadwozia Mercedes 290..." Do zgłoszenia celnego importowego załączono tylko jedną fakturę na kwotę 205.000 BEF. Zdaniem sądu administracyjnego, organy celne miały uzasadnione podstawy do odmówienia wiarygodności danym wynikającym z faktury przedłożonej przez importera a uznania za wiarygodną wartości transakcyjnej wynikającej ze zsumowania kwot z obydwu faktur. Fakt, iż zadeklarowana przez stronę w SAD wartość celna była zaniżona potwierdza również faktura zakupu tego samochodu przez eksportera. Odwołanie się przez organy celne do ceny za jaką nabył samochód uprzednio eksporter a więc do realiów rynku sprzedawcy, mieści się w granicach przysługującej organom administracji swobodnej oceny materiału dowodowego. Sąd stwierdził, że brak podpisu strony na fakturze nr [...]2 nie pozbawia jej wiarygodności i podkreślił, że skarżący nie wykazał by ujawniona, druga faktura dotyczyła innej transakcji. Wg oceny Sądu wystąpienie do belgijskich władz celnych z wnioskiem o postępowanie weryfikacyjne przed wszczęciem w niniejszej sprawie postępowania, nie narusza przepisów postępowania, organy celne dysponowały prawidłowo zgromadzonym materiałem dowodowym a skarżący został z materiałem tym zapoznany.

Sąd stwierdził, że art. 30 § 1 pkt.2 lit. a Kodeksu celnego, dotyczący doliczania do wartości celnej, ustalanej na podstawie art. 23 tego Kodeksu, wartości komponentów, części itp. nie znajduje w sprawie zastosowania, bowiem skarżący zakupił jeden pojazd po wypadku, z tym, że cena za samochód została zafakturowana na dwóch fakturach. W sytuacji wystawienia dwóch faktur dotyczących jednej transakcji, suma kwot widniejących na fakturach stanowi wartość całego pojazdu i dowód z opinii biegłego na okoliczność wartości celnej nie jest przydatny. Dowód ten miałby zastosowanie przy ustalaniu wartości celnej na podstawie art.29 Kodeksu celnego ale w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art.23 tego Kodeksu.

M. S. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zarzucając:

1) rażące naruszenie art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutu pominięcia dowodu przesłuchania świadka i tym samym naruszenie art.122 i art. 187 § 1 ordynacji podatkowej przez utrzymanie w mocy decyzji Prezesa GUC, wydanej w oparciu o niewyjaśniony stan faktyczny, ustalony z pominięciem wniosków dowodowych składanych przez importera, dotyczących istotnych okoliczności.

2) rażące naruszenie art. 23, art. 30 § 1 pkt 2 lit. a Kodeksu celnego w związku z art. 85 tego Kodeksu przez przyjęcie, że wartość celną towaru stanowi również wartość z ujawnionej faktury eksportera nr [...]2.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku i zasądzenie kosztów postępowania. Jako uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym i sądowym podnosił zarzuty niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, spowodowane pominięciem wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka przewoźnika M.P., który miał złożyć zeznania na okoliczność, iż skarżący nie przywoził części do samochodu a do odprawy celnej przedłożył jedynie fakturę na faktycznie zakupiony towar. Zarzut dotyczący pominięcia dowodu z zeznań świadka, Sąd przytoczył w uzasadnieniu wyroku, ale wbrew postanowieniom art. 141 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ustosunkował się doń. Naruszenie to doprowadziło do nieuzasadnionego utrzymania mocy decyzji Prezesa GUC. Nadto, organy celne wznawiając postępowanie w sprawie i dokonując na nowo wymiaru należności celnej przyjęły, że ujawniona faktura [...]2 jest wystarczającym dowodem wartości transakcyjnej towaru, opierając się na domniemaniach i prawdopodobieństwach, bowiem uznano, iż jest mało prawdopodobne by eksporter kupując samochód za 596.000 BEF sprzedał go następnie skarżącemu za 205.000 BEF. Wątpliwości co do stanu faktycznego wynikają także z tego, że faktura odnaleziona u belgijskiego eksportera opatrzona jest jedna pieczęcią, podczas gdy załączona do SAD posiada dwie.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego, skarżący wskazał, że nieuzasadnione było wszczęcie postępowania w sprawie ponownego wymierzenia należności celnej, skoro w trakcie odprawy celnej nie stwierdzono by skarżący przewoził coś więcej niż samochód, a w szczególności nie stwierdzono by skarżący przewoził części do samochodu o wartości ponad 400.000 BEF. Nadto, w ocenie autora skargi kasacyjnej, Sąd całkowicie pominął metody ustalania wartości celnej określone w art.25-29 Kodeksu celnego a najbardziej uzasadnione byłoby zastosowanie metody ostatniej szansy określonej w art. 29 Kodeksu celnego. Niezasadne było natomiast zastosowanie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie .

Zdaniem organu celnego, zasadnie sąd orzekający uznał, że działania organów celnych były zgodne z prawem i nie naruszały prawa materialnego i procesowego. Powołane w wyroku przepisy kodeksu celnego, jak i umowy międzynarodowej, w tym Protokołu nr 6 do Układu Europejskiego o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, zostały właściwie zastosowane. Organy celne w ramach swobodnej oceny dowodów ustaliły prawidłowo wartość celną przedmiotowego pojazdu samochodowego, na podstawie nadesłanych przez belgijskie służby celne dokumentów a stanowisko organów celnych zostało potwierdzone w zaskarżonym wyroku.

Skoro zatem brak jest podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne i przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organ celny wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.

Skarżący opiera skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art.174 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p. s. a.. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej sformułowanych jako rażące naruszenie art. 141 § 4 p. s. a. przez nieuwzględnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutu naruszenia art. 122 i art. 187 § 4 ordynacji podatkowej wskazać należy, że skarżący stara się wykazać, że sąd orzekający uchybił obowiązkowi kontroli, bowiem nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne zasad postępowania dowodowego, nie ocenił prawidłowo zasadności wniosku strony o uzupełnienie materiału dowodowego i dalszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przez co błędnie ustalił stan faktyczny.

Stwierdzić więc należy, że zebranie całego materiału dowodowego, zgodnie z treścią art. 187 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ celny w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Jak przyjął sąd orzekający za organami celnymi – faktem mającym znaczenie dla ustaleń prawnych była wartość celna towaru sprowadzonego przez skarżącego. Organ celny uzyskał w ramach przeprowadzonej weryfikacji dokumenty od belgijskich służb celnych w postaci raportu i faktur. Z treści raportu z dn. 14 października 1999 r. sporządzonego przez belgijskie Ministerstwo Finansów ,Urząd ds. Ceł i Akcyz, Inspekcja Dochodzeń, działającego w ramach wzajemnej pomocy międzynarodowej na podstawie Protokołu Nr 6 do Układu Europejskiego( Dz. U. z 1997 r. Nr 11, poz 38, z zm.) wynika, że sporny samochód został sprzedany M. S. za kwotę 619.000 FB, na co wystawiono dwie faktury. Dane te wynikają z rejestru faktur eksportera. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej, że dokumenty te nie są wiarygodne, nie zostały poparte dowodem lub twierdzeniem, które by uprawdopodobniło tego rodzaju zarzuty w sposób przekonywujący. W szczególności sam skarżący twierdzi, iż zakupił jedynie samochód i drugiej transakcji z tą samą belgijską firmą nie przeprowadzał co dodatkowo potwierdza, że druga faktura dotyczy tej samej transakcji.

Nadmienić należy, że zasadnie obie faktury eksportera uznana została przez sąd jako wiarygodne dokumenty handlowe, bowiem spełniają wszystkie wymogi przewidziane dla takich dokumentów, jak miejsce i datę wystawienia, nazwę i adres firmy sprzedającego oraz kupującego, określenie przedmiotu transakcji, cenę za towar. Kwestia ilości pieczęci na fakturach nie ma znaczenia dla oceny ich poprawności i sama przez się nie przesądza o wiarygodności faktur.

Przedstawione przez służby celne faktury pochodzące od belgijskiego eksportera stanowią poświadczone odpisy z oryginału, co jest zgodne z treścią art. 8 Protokołu nr 6 Porozumienia do Układu Europejskiego. Sąd orzekający słusznie podniósł, że przeprowadzone postępowanie dostarczyło dowody świadczące o wyższej cenie transakcyjnej sprowadzonego towaru. Stwierdzić należy, że skarżący w skardze kasacyjnej skutecznie ich nie podważył. Ograniczenie się przez sąd przy ustalaniu ceny importowanego pojazdu wyłącznie do dokumentów przedstawionych przez belgijskie służby celne nie narusza zasady prawdy obiektywnej (art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa). Stanowisko sądu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wyczerpująco wyjaśniło okoliczności sprawy i prowadzenie dalsze postępowania wyjaśniającego nie jest potrzebne mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Oferowany przez skarżącego dowód z przesłuchania świadka trafnie został uznany za nieprzydatny jeśli zważyć, że okoliczność iż przedmiotem importu nie były części samochodowe nie była kwestionowana a ponadto z żadnego z dokumentów nie wynika, by świadek ten uczestniczył w transakcji. Ocena dowodów została oparta na materiale dowodowym zebranym w sprawie z uwzględnieniem faktu, że w tym przypadku niewątpliwie doszło do wydania dwóch faktur dotyczących jednej transakcji i opiewających łącznie na kwotę 619.000 BEF. Podnieść należy, że taką wartość transakcyjną dodatkowo potwierdza nadesłana przez belgijskie służby celne kopia faktury na podstawie, której eksporter zakupił ten samochód niespełna trzy miesiące wcześniej za kwotę 569.000 BEF.

Trafne jest spostrzeżenie autora skargi kasacyjnej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ustosunkował się w motywach zaskarżonego wyroku do zarzutu niedopuszczenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z przesłuchania świadka, ale usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt. 2 p. s. a. stanowić może jedynie mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie procedury. Braki w uzasadnieniu do takich nie należą. Stosownie do art. 184 p. s. a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną także wtedy gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

W świetle powyższego, skarga kasacyjna w zakresie dotyczącym zarzutów proceduralnych nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skoro zaś zarzuty procesowe okazał się nieuzasadnione to tylko ubocznie należy zauważyć, że zostały on w skardze kasacyjnej wadliwie sformułowane jako rażące naruszenie prawa, podczas gdy podstawę skargi stanowi "zwykłe" naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 174 pkt. 2 p. s. a.). Gdy chodzi o kwestie procesowe to wyłącznie dla porządku należy zauważyć , że w sprawie nie toczyło się przed organami celnymi postępowanie wznowieniowe, jak podał autor skargi kasacyjnej na str. 6 lecz postępowanie zwykłe, o którym mowa w art. 65 § 4 Kodeksu celnego.

Także gdy chodzi o naruszenie prawa materialnego opatrzenie zarzutu przymiotnikiem "rażące" nie jest prawidłowe, gdyż podstawę skargi kasacyjnej w myśl art.174 pkt. 1 p. s. a. stanowi naruszenie prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tymczasem skarga kasacyjna nie wskazuje odpowiedniej postaci naruszenia prawa materialnego a jego naruszenie upatruje w "błędnym przyjęciu iż wartość celna towaru stanowi również wartość z ujawnionej faktury....", a więc w błędnej ocenie materiału dowodowego, co może stanowić wadę postępowania ,ale w żadnym razie nie świadczy o tym czy prawo materialne zostało prawidłowo zinterpretowane i zastosowane.

Uzasadnienie zarzutu naruszenia prawa materialnego należy więc uznać za błędne i jednocześnie stwierdzić, że zasadnie przyjęto w zaskarżonym wyroku za prawidłowe określenie wartości transakcyjnej wg treści art. 23 § 1 ustawy – Kodeksu celnego, z którego wynika, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za sprzedany towar. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny prawo nie dopuszcza dowolności w zastosowaniu metody ustalania wartości celnej a z metod zastępczych można korzystać dopiero wówczas gdy zawiedzie metoda wartości transakcyjnej (art. 23 ).Wbrew treści skargi kasacyjnej zastępcze metody ustalania wartości celnej określone w art. 25-29 ustawy – Kodeks celny nie miały w tej sprawie zastosowania, ponieważ dowody nadesłane przez belgijskie służby celne nie pozostawiały wątpliwości co do tego, że cena samochodu została rozbita na dotyczące jednej transakcji dwie faktury, wystawione i zaksięgowane przez eksportera. Istniały więc podstawy do ustalenia wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej a to wyklucza stosowanie metod zastępczych, w ramach których mógłby być przydatny dowód z biegłego na okoliczność wartości samochodu.

Skarga kasacyjna zarzuca nadto rażące naruszenie art. 30 § 1 pkt. 2 lit. a Kodeksu celnego, jednak zarzut ten nie jest zrozumiały, bowiem przepis ten nie znajdował w sprawie zastosowania.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne zarówno co do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i postępowania.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 cyt. ustawy.