Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2031/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: 43 ust. 1 pkt 12 lit.a, 43 ust. 15
journal: Dz.U. 2017 poz 1221
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, asesor WSA Konrad Aromiński, Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi T. sp. p. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 19 czerwca 2019 r. nr 0114-KDIP4.4012.215.2019.2.EK w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 7 sierpnia 2019 r. T. sp. p. z siedzibą w W. (zwany dalej: "Wnioskodawca" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "organ interpretacyjny" lub "DKIS") z 19 czerwca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

Zaskarżona interpretacja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

1.1. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zastosowania zwolnienia od podatku dla świadczonych usług realizowanych na rzecz alternatywnych funduszy inwestycyjnych.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej świadczy usługi prawnicze polegające, w szczególności, na: udzielaniu klientom porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów umów, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy.

W szczególności Spółka świadczy usługi m.in. na rzecz funduszy inwestycyjnych (zamkniętych lub otwartych - dalej "Fundusze"), funkcjonujących na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1355 ze zm.). Przedmiotem działalności Funduszy jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego/niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych w określone w UFI papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.

Zakres świadczonych usług nie jest sprecyzowany w umowach ramowych zawartych przez Spółkę z Funduszami, lecz zależy od bieżących potrzeb danego klienta. Usługi prawne świadczone na rzecz Funduszy dotyczą często spraw (w tym inwestycji) spółek prawa handlowego, w które Fundusze są zaangażowane bezpośrednio lub pośrednio kapitałowo w ramach szeroko rozumianego lokowania środków pieniężnych uczestników (dalej jako "Spółki Portfelowe Funduszy"). Usługi te mają na celu kontrolę prawidłowości działań Spółek Portfelowych Funduszy w celu zapewnienia Funduszom skutecznego zarządzania (ochrony i maksymalizacji zysku) środkami pieniężnymi uczestników zainwestowanymi pośrednio w Spółki Portfelowe Funduszy. W praktyce usługi świadczone przez Wnioskodawcę na rzecz Funduszy w tym usługi dotyczące spraw Spółek Portfelowych Funduszy polegają, w szczególności, na:

wykonywaniu badań stanu prawnego (due dillignece) aktywów (w tym nieruchomości, spółek prawa handlowego, przedsiębiorstw), w które Fundusze bezpośrednio lub poprzez Spółki Portfelowe Funduszy zainwestowały lub zamierzają zainwestować,

przygotowywaniu oraz negocjowaniu umów zawieranych pomiędzy Funduszami a osobami trzecimi oraz opiniowaniu i analizowaniu dla Funduszy umów zawieranych przez Spółki Portfelowe z osobami trzecimi, w tym umów mających na celu przygotowanie i realizację transakcji, w tym umów inwestycyjnych, umów związanych z emisją obligacji i innych,

przygotowywaniu dokumentów związanych z ustanowieniem zabezpieczeń wierzytelności wynikających z obligacji objętych lub które mają zostać w przyszłości objęte, przez Fundusze lub opiniowaniu dla Funduszy umów, które w tym zakresie mają zawrzeć Spółki Portfelowe Funduszy oraz uczestniczeniu w postępowaniach związanych z ustanowieniem takich zabezpieczeń,

wykonywaniu czynności związanych z zarządzaniem (w tym nadzorowanie i egzekwowanie) wierzytelnościami Funduszy (w tym wierzytelnościami podmiotów w które Fundusze zainwestowały poprzez Spółki Portfelowe), oraz wykonywaniu czynności związanych z doradzaniem Funduszom (opiniowanie, analizy prawne, rekomendacje) w zakresie podejmowanych przez Spółki Portfelowe Funduszy działań lub zaniechań dotyczących ich wierzytelności, w tym wierzytelności wynikających z obligacji objętych i posiadanych przez Fundusze lub Spółki Portfelowe Funduszy (w tym prowadzenie korespondencji z emitentami obligacji, prowadzenie postępowań sądowych i egzekucyjnych przeciwko emitentom),

przygotowywaniu transakcji (w tym przygotowywaniu dokumentacji transakcyjnej i potransakcyjnej oraz dokumentacji wiążącej się z wykonawstwem inwestycji, której dotyczyła transakcja) związanych z nabywaniem i zbywaniem aktywów posiadanych bezpośrednio przez Fundusze (w tym akcji i udziałów w innych podmiotach), lub poprzez Spółki Portfelowe Funduszy,

przygotowywaniu informacji dla biegłych rewidentów badających sprawozdania finansowe Funduszy,

przygotowywaniu projektów korespondencji do Komisji Nadzoru Finansowego,

reprezentowaniu Funduszy w postępowaniach sądowych lub administracyjnych lub wykonywaniu innych czynności związanych z postępowaniami sądowymi (tj. uczestnictwie w spotkaniach, przygotowywaniu lub recenzji pism procesowych sporządzonych przez pełnomocników reprezentujących Fundusze w postępowaniach sądowych), a także opiniowanie i doradztwo dla Funduszy w zakresie podejmowanych lub zamierzonych przez Spółki Portfelowe Funduszy czynności w postępowaniach sądowych lub administracyjnych, w tym w zakresie strategii postępowania,

koordynowaniu działań pełnomocników prowadzących postępowania cywilne, administracyjne lub karne z udziałem Funduszy lub Spółek Portfelowych Funduszy oraz doradztwo dla Funduszy w zakresie podejmowanych przez tych pełnomocników działań.

Ww. usługi dotyczą ściśle działalności Funduszy i są świadczone przez Spółkę na podstawie stosownych umów zawieranych z Funduszami, reprezentowanymi przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI).

Wnioskodawca zamierza świadczyć usługi opisane we wniosku na rzecz alternatywnych funduszy inwestycyjnych w rozumieniu art. 3 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Usługi będą świadczone na rzecz funduszy inwestycyjnych, które prowadzą działalność jako fundusze aktywów niepublicznych. Okoliczność ta znajduje odzwierciedlenie w szczególności w nazwie funduszy -FIZAN i wynika z ich statusu.

Wnioskodawca sformułował następujące pytanie: Czy przedstawione w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego usługi świadczone przez Spółkę na rzecz Funduszy korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług?

Zdaniem Wnioskodawcy, przedstawione w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego usługi świadczone przez Spółkę na rzecz Funduszy korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.

1.2. DKIS w interpretacji indywidualnej z 19 czerwca 2019 r. uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu wskazał, że świadczone przez Wnioskodawcę usługi objęte zakresem wniosku nie będą mieścić się w zakresie czynności wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm., zwanej dalej: "u.p.t.u."). W świetle Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/4l/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 (Dz. U. UE L Nr 174, s. 1, z późn. zm., dalej: "Dyrektywa ZAFI") to zarządzanie portfelami inwestycyjnymi lub zarządzanie ryzykiem stanowią elementy niezbędne dla uznania, że czynności wykonywane przez zarządzającego alternatywnym funduszem inwestycyjnym stanowią zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Usługi obsługi prawnej są wymienione w pkt 2 załącznika I Dyrektywy ZAFI w ramach innych funkcji, które zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym może dodatkowo wykonywać, co przy braku pełnienia funkcji w zakresie zarządzania portfelem lub zarządzania ryzykiem, o których mowa w pkt I lit. a lub b załącznika I Dyrektywy ZAFI nie pozwala uznać tych świadczeń za zarządzanie AFI w rozumieniu tej Dyrektywy.

DKIS stwierdził, że z okoliczności sprawy nie wynika, że Wnioskodawca będzie świadczył usługi zarządzania Funduszami, ponieważ zakres wykonywanych przez niego czynności nie będzie obejmował zarządzania portfelami inwestycyjnymi oraz zarządzania ryzykiem, kluczowych do zdefiniowania czynności zarządzania. Z przedstawionego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego nie wynika, aby usługi wykonywane przez Wnioskodawcę obejmowały podejmowanie jakichkolwiek wiążących decyzji w imieniu czy też na rzecz Funduszy. Usługi świadczone przez Wnioskodawcę wspierają działalność Funduszy, jednakże mają charakter informacyjny (badanie stanu prawnego aktywów, przygotowywanie projektów korespondencji do Komisji Nadzoru Finansowego, przygotowywanie informacji dla biegłych rewidentów), administracyjny (wykonywanie czynności związanych z zarządzeniem wierzytelnościami, przygotowywanie transakcji związanych z nabyciem i zbywaniem aktywów), konsultacyjny (przygotowywanie, negocjowanie, opiniowanie umów), reprezentacyjny (reprezentacji Funduszu w postępowaniach sądowych i administracyjnych), koordynujący (koordynowanie działań pełnomocników prowadzących postępowania cywilne, administracyjne lub karne z udziałem Funduszu lub spółek portfelowych funduszu), doradczy (doradztwo dla Funduszy w zakresie podejmowanych przez pełnomocników działań). Czynności wykonywane przez Wnioskodawcę nie będą zawierały zatem elementu zarządzania portfelami inwestycyjnymi oraz zarządzania ryzykiem, usługi te będą miały charakter jedynie administracyjny, doradczy, konsultacyjny, koordynujący, reprezentujący.

Podsumowując organ interpretacyjny wskazał, że czynności wykonywane przez Wnioskodawcę nie mogą być uznane za usługi zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, gdyż Wnioskodawca nie zarządza portfelami inwestycyjnymi jak również ryzykiem, kluczowych do zdefiniowania czynności zarządzania, i w konsekwencji nie podlegają/nie będą podlegały zwolnieniu od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u.

2.1. Wnioskodawca zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie interpretację indywidualną DKIS z 19 czerwca 2019 r., formułując żądanie uchylenia ww. interpretacji i zasądzenia na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze zarzucono naruszenie:

- art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. przez jego błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że warunkiem uznania usług za "usługi zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi" zwolnione od podatku na podstawie tego przepisu, jest to, by obejmowały one co najmniej zarządzanie portfelem inwestycyjnym oraz zarządzanie ryzykiem - podczas gdy powyższy przepis nie przewiduje takiego warunku;

- art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) u.p.t.u. przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nieuprawnione uznanie, że usługi świadczone przez Spółkę opisane we wniosku o wydanie interpretacji, nie są objęte zwolnieniem od podatku przewidzianym w tym przepisie.

2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3. Na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2018, poz. 1302, zwanej dalej: "P.p.s.a.") interpretacja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Natomiast w myśl art. 57a P.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

4. Sporne jest, czy usługi obsługi prawnej świadczone na rzecz alternatywnego funduszu inwestycyjnego mogą być uznane za usługi zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, korzystającymi ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u.

5. Skarga jest niezasadna. Za prawidłowe Sąd uznaje stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji, zgodnie z którym usługi obsługi prawnej świadczone na rzecz alternatywnego funduszu inwestycyjnego nie mogą być uznane za usługi zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. W konsekwencji te świadczenia nie będą podlegały zwolnieniu od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u.

6. 1. Wyjaśniając podstawy prawne wyroku należy wskazać, że stosownie do 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. zwalnia się od podatku usługi zarządzania:

a) funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi,

b) portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych, o których mowa w lit. a, lub ich częścią,

c) ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej,

d) otwartymi funduszami emerytalnymi oraz dobrowolnymi funduszami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, a także Funduszem Gwarancyjnym utworzonym na podstawie tych przepisów,

e) pracowniczymi programami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o pracowniczych programach emerytalnych,

f) obowiązkowym systemem rekompensat oraz funduszem rozliczeniowym utworzonymi na podstawie przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a także innymi środkami i funduszami, które są gromadzone lub tworzone w celu zabezpieczenia prawidłowego rozliczenia transakcji zawartych w obrocie na rynku regulowanym w rozumieniu tych przepisów albo w obrocie na giełdach towarowych w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, przez partnera centralnego, agenta rozrachunkowego lub izbę rozliczeniową w rozumieniu przepisów o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami.

Na podstawie art. 43 ust. 15 u.p.t.u. zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:

1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2) usług doradztwa;

3) usług w zakresie leasingu.

6.2. Wskazać należy, że użyte w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. pojęcie usługi zarządzania funduszami odpowiada określeniom wskazanym w art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz, Urz. UE. L. Nr 347, s. 1, z późn. zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE - państwa członkowskie zwalniają transakcje: zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określonymi przez państwa członkowskie.

Zarówno w przepisach u.p.t.u., jak i w przepisach Dyrektywy 2006/112/WE brak jest definicji pojęcia "zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi".

6.3. Rozróżnić należy usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi od usług zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Usługi zarządzania w zależności od tego czy dotyczą funduszy inwestycyjnych czy alternatywnych funduszy inwestycyjnych podlegają odrębnym regulacjom prawnym na gruncie przepisów unijnych i krajowych, które odmiennie określają zakres pojęcia "zarządzania" wobec tych funduszy, co przenosi się na sposób ich opodatkowania podatkiem VAT. Należy bowiem zauważyć, że pojęcie "zarządzania" funduszami jest autonomicznym pojęciem prawa wspólnotowego, którego treść nie może być zmieniona przez państwo członkowskie (wyrok TSUE w sprawie C-169/04).

6.4. Definiując pojęcie "zarządzania" można odwoływać się do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz. Urz. UE L Nr 302, s. 32, z późn. zm.).

Zaznaczyć jednakże należy, że dotyczyć to może tylko usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi.

Według art. 6 ust. 2 Dyrektywy 2009/65/WE - działalność związana z zarządzaniem przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) obejmuje obowiązki, o których mowa w załączniku II. Zgodnie z tym załącznikiem: "Funkcje wchodzące w skład zbiorowego zarządzania portfelem:

- zarządzanie inwestycjami,

- administracja:

a) obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem;

b) zapytania klientów;

c) wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe);

d) monitorowanie przestrzegania uregulowań;

e) prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa;

f) wypłata zysków;

g) emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa;

h) rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń);

i) prowadzenie ksiąg, — wprowadzanie do obrotu."

6.5. Z kolei pojęcie zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi powinno być analizowane w oparciu o przepisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41 AVE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 (UE) nr 1095/2010 (Dz. U. UE L Nr 174, s. 1, z późn. zm.) (tzw. Dyrektywa ZAFI) oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że Dyrektywa ZAFI odnosi się do zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, tj. zarządzających wszelkimi typami funduszy, które nie są objęte ww. Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE.

Załącznik I do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 (Dz. U. UE. L 174/1) stanowi co następuje:

"1. Minimalny zakres funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, które musi wykonywać ZAFI, zarządzając AFI:

a) zarządzanie portfelami inwestycyjnymi;

b) zarządzanie ryzykiem.

2. Inne funkcje, które ZAFI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania AFI:

a) administrowanie:

(i) obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu funduszami;

(ii) zapytania klientów;

(iii) wycena i wyznaczanie ceny w tym zeznania podatkowe;

(iv) monitorowanie przestrzegania uregulowań;

(v) prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa i udziałów;

(vi) podział dochodu;

(vii) emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa i udziałów;

(viii) ustalenia umowne, w tym wysyłanie świadectw;

(ix) przechowywanie ksiąg;

b) wprowadzanie do obrotu;

c) działalność związana z aktywami AFI, a mianowicie usługi niezbędne do wypełniania funkcji powierniczej ZAFI, zarządzanie infrastrukturą, działalność w zakresie administrowania nieruchomościami, porady dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii inwestycyjnej i spraw związanych, porady i usługi związane z łączeniem i nabywaniem przedsiębiorstw i inne usługi związane z zarządzaniem AFI oraz spółkami i innymi aktywami, w które zainwestowali."

6.6. Przy wyjaśnianiu pojęcia zarządzania w sposób zgodny z celami Dyrektywy VAT pomocne są orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W orzeczeniu z dnia 21 października 2004 r. w sprawie C-8/03, Banque Bruxelles Lambert SA, definiującym pojęcie zarządzania, Rzecznik Generalny podkreślił: "Otóż cel ten wymaga takiego zakreślenia zwolnienia, aby nie naruszało ono zasady powszechności podatku, bez czynienia go jednak bezprzedmiotowym. Z tego punktu widzenia dopuszczalne jest objęcie zwolnieniem wszystkich transakcji bezpośrednio związanych z systemem zarządzania funduszami powierniczymi. Tym samym nie można ograniczać zwolnienia tylko do podejmowania decyzji. Niemniej jednak nie można rozciągnąć go na wszystkie usługi świadczone na rzecz przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, które znajdują się w takiej sytuacji, jak fundusze powiernicze". Zdaniem pełnomocnika "transakcje, które obejmują zwolnienie, winny ograniczać się do tych, które są ściśle związane z prowadzeniem funduszu, to znaczy do określania polityki inwestycyjnej, kupna i sprzedaży aktywów. O ile zwolnione transakcje nie ograniczają się do podejmowania decyzji, o tyle jednak muszą one bezpośrednio dotyczyć transakcji handlowych papierami wartościowymi. Aby móc zastosować zwolnienie, należy ustalić, że dane świadczenia są nierozerwalnie związane z transakcjami bezpośrednio zwolnionymi przez szóstą dyrektywę. Z kolei świadczenia, które można łatwo oddzielić od zarządzania funduszem w ścisłym tego słowa znaczeniu, należy uznać za podlegające podatkowi VAT".

Doprecyzowania powyższej definicji dokonał TSUE w orzeczeniu z dnia 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04, Abbey National. TSUE w tym wyroku, w pkt 26, 63 i 64, orzekł, że nie tylko zarządzanie inwestycjami, wiążące się z wyborem i zbywaniem aktywów będących przedmiotem takiego zarządzania, lecz również usługi administracyjne i rachunkowe, takie jak obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowywanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, a także opracowywanie prognoz przychodów, wchodzą w zakres pojęcia "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym. TSUE wyraźnie wskazał, że usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli tworzą one odrębną całość i — jeśli je oceniać globalnie — są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami.

Natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia TSUE w orzeczeniu z 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11, GfBk, była kwestia możliwości zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT usług doradczych świadczonych przez GfBk na rzecz funduszu inwestycyjnego. Trybunał podkreślił konieczność szerokiego interpretowania pojęcia czynności "zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym'' i stwierdził: "okoliczność, że usługi doradcze i informacyjne nie zostały wymienione w załączniku II do dyrektywy 85/611 zmienionej dyrektywą 2001/107, nie stanowi przeszkody w zaliczeniu ich do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy (...). Fakt, iż usługi doradcze i informacyjne świadczone przez osobę trzecią nie wiążą się z dokonaniem zmian w sytuacji prawnej lub finansowej funduszu również nie stoi na przeszkodzie objęciu ich pojęciem "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d)".

Sąd orzekający w tej sprawie zaznacza, że wskazane wyroki dotyczyły zarządzania innymi funduszami niż alternatywny fundusz inwestycyjny, a więc inny był wzorzec prawa unijnego (Dyrektywa UCITS) do oceny pojęcia zarządzania.

7. 1. W ocenie Sądu usługi opisane przez Skarżącą należy rozpatrywać w kontekście uregulowań dotyczących zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.

W tym należy jednak uwzględnić nie przepisy Dyrektywy UCITS, ale przepisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 (dalej: "Dyrektywa ZAFI") oraz ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1335).

Dyrektywa ZAFI odnosi się do zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, tj. zarządzających wszelkimi typami funduszy, które nie są objęte ww. Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. w Dyrektywy ZAFI - zarządzanie AFI (rozumiane jako alternatywne fundusze inwestycyjne) oznacza wykonywanie przynajmniej funkcji w zakresie zarządzania portfelem, o których mowa w pkt 1 lit. a) lub b) załącznika I na rzecz jednego lub większej liczby AFI. Minimalny zakres funkcji zarządzania to:

- zarządzanie portfelem inwestycyjnym - pkt 1 lit. a ww. załącznika,

- zarządzanie ryzykiem - pkt 1 lit. b ww. załącznika.

Podobne uregulowania zawarto w ustawie z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych. W myśl przepisów tej ustawy, zarządzający zarządza alternatywną spółką inwestycyjną (która jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym), w tym co najmniej portfelem inwestycyjnym tej spółki oraz ryzykiem (art. 8b ust. 1 i art. 8a ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych).

Przepisy u.p.t.u. wprost wskazują, że zwolnienie dla czynności zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi powinno być rozumiane zgodnie z przepisami o zarządzaniu tymi funduszami. A więc wykonywane przez Wnioskodawcę czynności należy rozpatrywać w oparciu o przepisy Dyrektywy ZAFI (a nie Dyrektywy UCITS) oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Na konieczność dokonania analizy pojęcia zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi w oparciu o ww. przepisy ustawy i Dyrektywy ZAFI wskazał również WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z 18 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3563/17. Sąd w tym wyroku wskazał, że "przedstawione w zaskarżonym akcie wyroki TSUE mogą być pomocne dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Muszą być jednak analizowane z uwzględnieniem kontekstu normatywnego, w którym zostały wydane oraz treści przepisów, w oparciu o które funkcjonują podmioty wskazane w treści złożonego wniosku".

7.2. W ocenie Sądu kluczowa jest wykładnia literalna załącznika nr I do Dyrektywy ZAFI: "1. Minimalny zakres funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, które musi wykonywać ZAFI, zarządzając AFI:

a) zarządzanie portfelami inwestycyjnymi;

b) zarządzanie ryzykiem.

2. Inne funkcje, które ZAFI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania AFI:

a) administrowanie:

(i) obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu funduszami;" (pozostałe punkty pominięte przez Sąd, jako nieistotne w tej sprawie).

Mając na względzie strukturę wewnętrzną tej regulacji, podkreślić należy, że "obsługa prawna" znajduje się w grupie "administrowanie".

Kluczowe znaczenie ma wstęp do wyliczenia w pkt 2: "Inne funkcje, które ZAFI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania AFI:". Skoro prawodawca unijny posługuje się wyrazami "inne funkcje" to może tu chodzić tylko o "inne" wobec tych wskazanych w pkt 1. Wedle internetowego słownika języka polskiego (https://sjp.pwn.pl/slowniki/Inne.html) "inne" to zaimek nieokreślony oznaczający "nie ten, drugi, dalszy, pozostały, nie taki, różny, zmieniony, nowy". Inne funkcje należy więc rozumieć jako inne niż te, o których mowa w pkt 1, a więc inne niż zarządzanie portfelami inwestycyjnymi oraz inne niż zarządzanie ryzykiem.

Co więcej, jak wynika ze wstępu do wyliczenia w pkt 2 załącznika I do Dyrektywy ZAFI, inne funkcje to te, które ZAFI może "dodatkowo" wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania. Według Słownika języka polskiego (wydanie internetowe www.sjp.pw-n.pl) "dodatkowy" to "taki, który został dodany do czegoś". Oznacza to, że funkcje te mogą być świadczone dodatkowo, oprócz, obok zarządzania portfelami inwestycyjnymi i zarządzania ryzykiem.

Dalej idąc w wykładni literalnej, skoro te inne funkcje ZAFI "może" wykonywać to nie sposób logicznie uznać, że mieszczą się w minimalnym zakresie funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, które ZAFI "musi" wykonywać (pkt 1).

Ponadto w pkt 1 posłużono się pojęciem "w trakcie zarządzania inwestycyjnego", a w pkt 1 posłużono się pojęciem "wspólnego zarządzania", a więc już bez przymiotnika "inwestycyjnego". Skoro inne, dodatkowe funkcje mogą być realizowane "w trakcie" wspólnego zarządzania to nie znaczy, że same w sobie są taki zarządzaniem. Oznacza to tylko tyle, że te inne, dodatkowe funkcje mogą być realizowane równocześnie, w tym samym czasie, podczas wykonywania funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, o których mowa w pkt 1.

Definicja "zarządzanie AFI" jest zawarta w art. 4 ust. 1 lit. w) Dyrektywy ZAFI, co "oznacza wykonywanie przynajmniej funkcji w zakresie zarządzania portfelem, o których mowa w pkt 1 lit. a) lub b) załącznika I, na rzecz jednego lub większej liczby AFI;". W art. 4 ust. 1 lit. w) Dyrektywy ZAFI nie powołano się na pkt 2 załącznika I. Zdaniem Sądu, użyty tu wyraz "przynajmniej" nie uzasadnia wykładni przeciwstawiającej się treści w pkt 1 i 2 załącznika I do tej Dyrektywy.

7.3. Z powyższych względów, przyjęcie, że usługi prawnicze mieszczą się w zakresie zarządzania portfelami inwestycyjnymi lub zarządzania ryzykiem przeczyłoby treści przepisów załącznika I pkt 1 i 2 do Dyrektywy ZAFI. W istocie cała treść wstępu do wyliczenia w pkt 2 załącznika I Dyrektywy ZAFI (obejmująca m.in. obsługę prawną) ma na celu zróżnicowanie, zdystansowanie się od zarządzania portfelami inwestycyjnymi lub zarządzania ryzykiem, o którym mowa w pkt 1.

Wykładnia literalna załącznika nr I pkt 1 i 2 do Dyrektywy ZAFI wskazuje, że obsługa prawna alternatywnego funduszu inwestycyjnego lub podmiotu zarządzającego takim funduszem nie stanowi usług zarządzania, ale stanowi funkcje dodatkowe, inne niż zarządzanie portfelami inwestycyjnymi lub zarządzanie ryzykiem.

8. 1. W przekonaniu Sądu rozstrzygając niniejszą sprawę nie można jednak poprzestać tylko na wykładni literalnej opartej na treści Dyrektywy, ale wynik wykładni literalnej należy zderzyć z wynikiem wykładni systemowej i celowościowej.

8.2. Organ interpretacyjny w skarżonej interpretacji ukierunkował swój wywód bardziej do funkcji planowanych czynności obsługi prawnej i ich roli oraz ich celu w procesie zarządzania AFI. Organ wskazuje bowiem, że planowane usługi nie będą obejmowały podejmowania żadnych wiążących decyzji w imieniu czy na rzecz AFI lub zarządzającego AFI. Świadczone przez Spółkę usługi prawne dopiero będą wykorzystywane w procesie zarządzania portfelem lub zarządzania ryzykiem, co nie oznacza, że stanowią te czynności. Zdaniem organu, usługi świadczone przez Wnioskodawcę będą polegały na dostarczaniu eksperckiej wiedzy.

8.3. Wnioski organu co do charakteru świadczonych usług są spójne z wynikiem wykładni literalnej treści załącznika I Dyrektywy ZAFI. Organ doszedł do prawidłowego wniosku, że w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, usługi prawnicze, które zamierza świadczyć Wnioskodawca nie będą stanowiły usług zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym. Taki wniosek uzasadnia treść powołanych powyżej przepisów oraz orzecznictwa TSUE.

8.4. W ocenie Sądu w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, wbrew twierdzeniu Strony, nie będzie ona świadczyła usług zarządzania alternatywnymi spółkami inwestycyjnymi, ponieważ zakres wykonywanych przez nią czynności nie będzie obejmował zarządzania portfelami inwestycyjnymi lub zarządzania ryzykiem, a więc kluczowych do zdefiniowania czynności zarządzania. Usługi wykonywane przez Stronę nie będą obejmowały podejmowania żadnych wiążących decyzji. Świadczone usługi prawnicze nie zawierają elementu zarządzania portfelami inwestycyjnymi oraz zarządzania ryzykiem i będą miały raczej charakter pomocniczy i konsultacyjny, gdyż będą polegały na dostarczaniu eksperckiej wiedzy.

Usługa "zarządzania" funduszem inwestycyjnym, aby była owym zarządzaniem, musi mieć w sobie element uczestnictwa w działalności funduszu. Wykonawca usługi prawnej dostarcza pakiet wiedzy, który, co należy przyznać, jest potrzebny dla prowadzenia działalności, ale nie stanowi o tym, że ta usługa spełnia szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Wykonawca usługi nie określa polityki inwestycyjnej Spółki, nie wskazuje celów co do kupna i sprzedaży aktywów, ale ogranicza do dostarczania informacji, które mogą pomóc w podejmowaniu decyzji w tych obszarach. Nie można doszukać się w usługach obsługi prawnej, opisanych we wniosku, takich elementów, które czyniłyby je usługami specjalistycznymi, charakterystycznymi dla zarządzania AFI, a przez to odrywającymi się od innych usług prawnych, świadczonych standardowo na rzecz innych podmiotów działających na rynku finansowym. Usługi Skarżącej należy traktować jako typowe usługi wspierające podmiot zarządzający AFI jako przedsiębiorcę i uczestnika obrotu gospodarczego.

Podkreślić należy, że ani ustawa o funduszach ani implementowana nią Dyrektywa ZAFI nie poświęcają uwagi normowaniu kwestii obsługi prawnej. Ustawodawca unijny i krajowy w usługach prawnych nie dostrzegł więc niczego specyficznego i charakterystycznego dla zarządzania AFI, co wymagałoby specjalnego uregulowania.

8.5. Wymienione we wniosku czynności nie tworzą odrębnej istotnej i specyficznej całości, o której mowa w ww. orzeczeniach TSUE, lecz mają charakter czynności administracyjnych, dodatkowych, różniących się od zarządzania, chociaż podejmowanych w trakcie, podczas tego zarządzania.

Usługa prawna nie może być uznana za specyficzną dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Możliwość świadczenia podobnych do opisanych we wniosku jest oczywista dla każdego rodzaju działalności gospodarczej.

8.6. W przekonaniu Sądu właśnie z tych względów prawodawca unijny wydzielił obsługę prawną do czynności o charakterze administracyjnym i pomocniczym, zezwalając na wykonywanie ich przez dowolny podmiot poza szczególnymi restrykcjami. Świadczenie usług prawnych nie niesie ryzyka wpływania na bezpieczeństwo rynku finansowego.

Nie można tracić z pola widzenia celu wydania Dyrektywy ZAFI, związanego z kryzysem finansowym (co wynika wprost z preambuły do Dyrektywy), a więc monitorowanie i nadzorowanie ryzyka systemowego oraz ograniczenie skłonności do podejmowania ryzyka przez zarządzających funduszami i zwiększenie bezpieczeństwa depozytariuszy. Jak stanowi pkt 21 preambuły Dyrektywy ZAFI: "Zarządzanie AFI powinno oznaczać świadczenie przynajmniej usług w zakresie zarządzania inwestycyjnego. Pojedynczy ZAFI powołany zgodnie z niniejszą dyrektywą nie może w żadnym przypadku uzyskać zezwolenia na zarządzanie portfelem bez zarządzania ryzykiem, i odwrotnie. Z zastrzeżeniem warunków ustanowionych w niniejszej dyrektywie posiadający zezwolenie ZAFI powinien mieć jednak możliwość prowadzenia działalności również w zakresie administrowania i wprowadzania do obrotu AFI lub prowadzenia działalności związanej z aktywami AFI." Jak stanowi pkt 31 preambuły Dyrektywy ZAFI: "Surowe ograniczenia i wymogi dotyczące przekazywania przez ZAFI zadań innemu podmiotowi powinny mieć zastosowanie do przekazywania funkcji zarządzania określonych w załączniku I. Przekazanie innych zadań pomocniczych, takich jak funkcje administracyjne lub techniczne wykonywane przez ZAFI, jako części ich funkcji zarządczych, nie powinno podlegać szczególnym ograniczeniom i wymogom określonym w niniejszej dyrektywie."

Usług prawnych nie poddano szczególnym restrykcjom, bo nie zaliczono ich do czynności stanowiących zarządzanie funduszem alternatywnym. Podobnie prawodawca kwalifikuje załatwianie zapytań klientów, czy przechowywanie ksiąg. Zarządzający AFI ma swobodę w realizacji swojej obsługi prawnej. Usługa prawna nie stanowi funkcji zarządczej, nie stanowi o decyzji zarządczej, więc Dyrektywa ZAFI przypisuje ją do funkcji administracyjnych.

Co istotne, także treść ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi nie przypisuje usługom prawnym szczególnej, specyficznej roli w zarządzaniu funduszami. Ustawodawca krajowy nie nadał obsłudze prawnej innego znaczenia niż prawodawca unijny.

8.7. Wobec tego, prawidłowo organ stwierdził na gruncie badanej sprawy, że nie można uznać, że Skarżąca jest podmiotem, któremu zlecono zarządzanie funduszem inwestycyjnym. Skarżąca jedynie wyposaża podmiot zarządzający AFI w wiedzę prawniczą potrzebną do zarządzania, ale sama nie uczestniczy w tym zarządzaniu. Skoro zatem czynności wykonywane przez Skarżącą nie obejmują zarządzania portfelem inwestycyjnym lub zarządzania ryzykiem to nie mogą być uznane za usługi zarządzania alternatywnymi spółkami inwestycyjnymi w świetle wskazanych uregulowań prawnych.

W analogicznej sprawie (obsługa prawna), do takiego samego wniosku doszedł WSA w Poznaniu w wyroku z 20 marca 2019 r., I SA/Po 119/19 (prawomocny). A w sprawie usług doradczych analogiczne oceny wyraża wyrok WSA w Warszawie z 5 września 2019 r., III SA/Wa 2688/18 (prawomocny).

8.8. Skarżąca ma rację twierdząc, że należyte funkcjonowanie funduszu nie byłoby również możliwe bez zapewnienia obsługi prawnej. Można by zapewne wymienić jeszcze wiele usług i czynności, bez których realizacji fundusz nie mógłby sprawnie działać, w tym eksperckich np. prowadzenia rachunkowości, przechowywania ksiąg, załatwiania zapytań klientów, czy usług informatycznych.

Kluczowe jednak jest to, że po pierwsze zwolnieniem podatkowym objęto tylko usługi zarządzania, a nie żadne inne. Po drugie, prawo unijne zaliczyło obsługę prawną do funkcji administracyjnych, a te funkcje odseparowano od zarządzania portfelami inwestycyjnymi i zarządzanie ryzykiem.

W sprawie nie chodzi więc o subiektywną ocenę, jak bardzo usługi prawne świadczone przez Skarżącą są ważne i istotne dla bieżącej działalności funduszu, ale ustalenie ich prawnej klasyfikacji, grupowania, którego, akurat w Dyrektywie ZAFI, prawodawca unijny dokonał w sposób jednoznaczny.

Zdaniem Sądu, przyjęcie stanowiska Skarżącej prowadziłby do trudnych do zaakceptowania wniosków, że każdy rodzaj usługi wymienionej w pkt 2 załącznika nr I do Dyrektywy ZAFI, który ma jakiekolwiek znaczenie dla zarządzania alternatywnymi spółkami inwestycyjnymi, należałoby uznać za istotny i specyficzny dla tego typu sektora działalności - dając zwolnienie z opodatkowania.

8.9. Należy porównać treść regulacji Dyrektywy UCITS oraz Dyrektywy ZAFI w podejściu do regulacji kwestii obsługi prawnej.

W Dyrektywie UCITS regulacja brzmi: "Funkcje wchodzące w skład zbiorowego zarządzania portfelem:

- zarządzanie inwestycjami,

- administracja:

a) obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem, (...)".

W Dyrektywie ZAFI: "1. Minimalny zakres funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, które musi wykonywać ZAFI, zarządzając AFI:

a) zarządzanie portfelami inwestycyjnymi;

b) zarządzanie ryzykiem.

2. Inne funkcje, które ZAFI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania AFI:

a) administrowanie:

(i) obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu funduszami;".

Proste zestawienie tych regulacji dobitnie ilustruje, że Dyrektywa ZAFI jest znacznie bardziej precyzyjna i zawiera w swoich regulacjach jednoznaczne dystynkcje dla czynności administrowania, których nie ma w Dyrektywie UCITS, a wyrażające się w zwrotach: "inne funkcje", "dodatkowo wykonywać", "w trakcie wspólnego zarządzania". Natomiast w Dyrektywie UCITS wstęp do wyliczenia jest wspólny "funkcje wchodzące w skład zbiorowego zarządzania portfelem" dla wszystkich czynności, w tym funkcji administracyjnych. Wobec zasadniczej odmienności normatywnej, interpretacja co do kwalifikacji określonych czynności na gruncie Dyrektywy UCITS nie może się automatycznie przekładać na interpretację Dyrektywy ZAFI.

Bez wątpienia wskazówki płynące z orzecznictwa TSUE są pomocne również na gruncie spraw dotyczących alternatywnych funduszy inwestycyjnych. Przy czym odnosząc się do tego orzecznictwa zawsze należy wziąć pod uwagę kontekst normatywny, w którym wyrok TSUE został wydany oraz przepisy, na podstawie których funkcjonują podmioty, o których mowa w tym wyroku. Należy więc ostrożnie podchodzić do przekładania poglądów orzecznictwa w sprawach dotyczących zarządzania funduszami z uwagi na to, że Dyrektywy ZAFI oraz Dyrektywa UCITS nie mają identycznego brzmienia, a prawodawca unijny, jak to wyżej wykazano, podchodzi na różne sposoby do definicji zarządzania, w zależności od tego, o jaki rodzaj funduszu chodzi.

9. Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znany jest pogląd wyrażony WSA w Warszawie z 21 lutego 2019 r., III SA/Wa 1210/18 (nieprawomocne). Sąd zalecił w nim, aby organ interpretacyjny ponownie rozważył, "czy tego rodzaju doradztwo prawne (czy też obsługa prawna) jest usługą nierozerwalnie związaną z działalnością funduszy, tj. że jej skutkiem jest spełnienie specyficznych i istotnych funkcji zarzadzania funduszem inwestycyjnym. Uwzględni przy tym również cel wprowadzonego zwolnienia, a także kompleksowy charakter świadczonych usług".

Sądowi jest też znany pogląd odmienny od wyrażanego w niniejszym wyroku, a przedstawiony w wyroku WSA w Krakowie z 1 sierpnia 2019 r., I SA/Kr 609/19 (dotyczący usług doradztwa) o szerszym zakresie niż opisane w niniejszej sprawie, ale tego poglądu – w zakresie tyczącym się obsługi prawnej – nie podziela.

Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie różnice regulacyjne w załączniku do Dyrektywy są tak zasadnicze, iż można nie uznać, że nie niosą one żadnych skutków merytorycznych. Różnice te nie zasadzają się tylko na odmiennej redakcji załączników do Dyrektyw, ale wyrażają się na istnieniu w załączniku I do Dyrektywy ZAFI całego zdania (wstępu) do wyliczenia w pkt 2, którego w Dyrektywie UCITS nie ma. Sąd nie znajduje przesłanek, aby uznać, że samo istnienie i treść tego zdania ma charakter czysto redakcyjny. Z uwagi na skalę odmienności regulacyjnej, uprawnione jest założenie, że racjonalny prawodawca unijny z pewnością był świadomy, że inaczej wyznacza granice "zarządzania" w Dyrektywie ZAFI niż w uczynił to w Dyrektywie UCITS, a tym samym zawęził zakres zwolnienia podatkowego, w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 VI Dyrektywy (aktualnie art. 135 ust. 1 lit. g Dyrektywy 2006/112/WE) dla zarządzania funduszami alternatywnymi. Nie można uznać, że czynności o funkcjach innych niż zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określonymi przez państwa członkowskie, w tym czynności stanowiące administrowanie tymi funduszami są objęte zwolnieniem na podstawie art. 135 ust. 1 lit. g Dyrektywy 2006/112/WE. Przekładając to na prawo krajowe nie mogą być objęte zwolnieniem na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u.

10. W skardze podnosi się też argumentację apelującą do zachowania równości opodatkowania (stosowania zwolnienia). Zdaniem Skarżącej, w szczególności nie jest uzasadnione różnicowanie podatkowych skutków identycznych usług w zależności od tego, czy dotyczą one funduszy inwestycyjnych, czy alternatywnych funduszy inwestycyjnych.

Takie rozróżnienie czyni Dyrektor KIS w skarżonej interpretacji indywidualnej, odwołując się wyłącznie do definicji "zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi" zawartej w Dyrektywie ZAFI. Zdaniem Sądu było to niezbędne dla podkreślenia, że ustawodawca unijny zdecydował się wprowadzić, negowane przez Skarżącą, różnicowanie skutków podatkowych, co wyraził w ewidentnie odmiennym artykułowaniu regulacji obu Dyrektyw.

11. Zamiar świadczenia usług prawniczych na rzecz alternatywnych funduszy inwestycyjnych Skarżąca uczyniła elementem opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, a więc organ interpretacyjny jest tym związany.

Nie znajduje oparcia w treści interpretacji teza Skarżącej jakoby organ odmawia jej prawa do zwolnienia, dlatego że nie jest towarzystwem funduszy inwestycyjnych. Rozważanie, czy towarzystwo funduszy inwestycyjnych mogłoby korzystać ze zwolnienia, gdyby "samo dla siebie" świadczyło usługi prawne wykraczałoby poza granice niniejszej sprawy. Uzasadnienie skarżonej interpretacji wskazuje, że powodem zanegowania stanowiska Skarżącej były cechy przedmiotowe świadczonej usługi a nie relacje Skarżącej z towarzystwem funduszy inwestycyjnych, czy jej cechy podmiotowe i status organizacyjny.

Skarżąca ma rację, że omawiane zwolnienie ma charakter przedmiotowy i ma zastosowanie do wszelkich podmiotów świadczących usługi zarządzania funduszu inwestycyjnego lub jego części, jednakże w okolicznościach sprawy nie można było uznać, że zakres wykonywanych przez Skarżącą czynności będzie obejmował zarządzanie portfelami inwestycyjnymi oraz zarządzanie ryzykiem.

12. Tym samym Sąd stwierdza, że zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę należało więc oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a., jako niezasadną.