Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3427/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2b
journal: Dz.U. 2016 poz 2046
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Sędziowie sędzia WSA Monika Świercz (sprawozdawca), sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant referent stażysta Krzysztof Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Zespołu Szkół i P. w N. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2014 r. do czerwca 2015 r. oraz umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od lipca 2015 r. do listopada 2015 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Zespołu Szkół i P. w N. kwotę 365 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Zespół Szkół i Placówek Artystycznych w N. (dalej "Skarżący", "Zespół") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca [...] r. określającą wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2014 r. do czerwca 2015 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia [...] lipca [...] r. określił wysokość zobowiązań Skarżącego z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2014 r. do czerwca 2015 r. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON prowadzone wobec Skarżącego za okres od lipca 2015 r. do listopada 2015 r.

Od ww. decyzji Skarżący złożył odwołanie zarzucając naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm. – dalej: "ustawa o rehabilitacji") w związku z art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej "O.p."), poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie,

2) postępowania, tj. art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. poprzez niewyjaśnienie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i powierzchowne rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Podnosząc powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W dniu [...] sierpnia [...] r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowym postępowaniu podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał okoliczności umożliwiających przyjęcia za podstawę rozliczania wpłat na PFRON art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Minister wskazał, że zasadnicze znaczenie w prowadzonym przed organem pierwszej instancji postępowaniu miał fakt, iż organ wskazywał Skarżącemu jako podstawę rozliczania wpłat na PFRON art. 21 ust. 2a ustawy o rehabilitacji, natomiast Skarżący jako podstawę rozliczenia przyjął art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji.

Minister w prowadzonym postępowaniu odwoławczym, nie podzielił argumentów Skarżącego i uznał, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy na podstawie art. 21 ust. 2a ustawy o rehabilitacji określił wysokość zobowiązania Skarżącego z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2014 r. do czerwca 2015 r. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od lipca 2015 r. do listopada 2015 r.

Minister podkreślił, że art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu mającym zastosowanie do niniejszego postępowania, na który jako podstawę rozliczania wskazuje Skarżący, ma zastosowanie wyłącznie do pracodawców będących podmiotami lub prowadzących podmioty w nim wymienione tj.:

a) publiczne i niepubliczne uczelnie,

b) wyższe szkoły zawodowe,

c) publiczne i niepubliczne szkoły,

d) zakłady kształcenia nauczycieli,

e) placówki opiekuńczo- wychowawcze,

f) placówki resocjalizacyjne.

Zatem pracodawca chcąc korzystać z przywileju zawartego w art 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji nie może prowadzić działalności w żadnym innym zakresie, niż prowadzenie podmiotów określonych w tym przepisie. Na jego podstawie mogą rozliczać się również zespoły, ale tworzone wyłącznie z jednostek, o których mowa w tym przepisie, W związku z tym np. zespół, w skład którego wchodzą szkoły oraz inne rodzaje działalności, tak jak w przedmiotowej sprawie ognisko artystyczne, w całości nie spełnia warunków do uznania go za podmiot, o którym mowa w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, tym samym podstawą rozliczenia wpłat na PFRON będzie przepis art. 21 ust. 2a ustawy o rehabilitacji. Minister uznał, że w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm. – dalej "ustawa o systemie oświaty"), ognisko artystyczne nie może być uznane za szkołę, lecz zgodnie z art. 2 pkt 3b ww. ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie do niniejszej sprawy, za placówkę artystyczną. Zadania szkół nie są identyczne z zadaniami placówek wymienionych w art. 2 pkt 3b ustawy o systemie oświaty. Są to zupełnie odmienne jednostki i nie można utożsamiać ich ze sobą. W art. 2 tej ustawy zostały wymienione różne szkoły i różne placówki, w tym w pkt 3b zostały wskazane placówki artystyczne - ogniska artystyczne umożliwiające rozwijanie zainteresowań i uzdolnień artystycznych. Natomiast rolą szkoły jest wykonywanie działań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, co wynika z ustawy o systemie oświaty. W art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji ustawodawca wymienił wszystkie szkoły, również wyższe, a oprócz nich jedynie placówki opiekuńczo-wychowawcze i resocjalizacyjne, których istnienie nie wynika z przepisów ustawy o systemie oświaty. Natomiast nie wymienił żadnej placówki określonej przepisami ustawy o systemie oświaty, w tym placówek artystycznych jakim są ogniska artystyczne.

Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił też, że przepisy nie przewidują proporcjonalnego rozliczania wpłat na PFRON np. w związku z tym, że większość zatrudnionych przez pracodawcę pracowników świadczy pracę w prowadzonych przez niego jednostkach, o których mowa w art. 21 ust. 2b ustawy. Zatem nie uwzględnił propozycji Skarżącego, zawartej w odwołaniu, polegającej na rozliczaniu Zespołu jako całości, z uwzględnieniem większości podmiotów i uznania złożonego sprawozdania. Minister wskazał też, że nie jest możliwe potraktowanie wchodzących w skład Zespołu podmiotów rozdzielnie, na co także wskazuje Skarżący w odwołaniu, tak by dwa z nich mogły skorzystać z ustawowego przywileju, ponieważ to nie poszczególne podmioty wchodzące w skład Zespołu Szkół i Placówek Artystycznych w N. są pracodawcą dla zatrudnionych tam pracowników, natomiast pracodawcą jest Zespół i jako jeden pracodawca jest zobowiązany do rozliczeń z tytułu wpłat na PFRON. Dowód na to, że to Zespół jest pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych w nim pracowników stanowią imienne raporty miesięczne o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach ZUS P RCA za okres wskazany w decyzji, dotyczące pracowników wszystkich prowadzonych przez Skarżącego placówek, które znajdują się w aktach przedmiotowego postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego:

a) art. 21 ust. 1a ustawy o rehabilitacji w związku z art. 21 § 3 O.p. poprzez ich zastosowanie,

b) art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji w związku z art. 62 ustawy o systemie oświaty poprzez jego niezastosowanie;

2) postępowania, tj. art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. poprzez niewyjaśnienie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i powierzchowne rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że przepis art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji nie uzależnia możliwości korzystania z przewidzianych w nim rozwiązań od rodzaju i sposobu prowadzonej przez pracodawcę działalności - uzależnia to natomiast od przynależności pracodawcy do jednego z wyliczonych typów jednostek (tj. do państwowych i niepaństwowych szkół wyższych, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz placówek opiekuńczo - wychowawczych i resocjalizacyjnych). Do momentu utworzenia zespołu szkół, rozliczenia poszczególnych szkół dokonywane były właśnie na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji i były akceptowane przez PFRON. Takie działanie organu potwierdza tylko, że dla niego istotne znaczenie ma nazwa, co jest niezgodne z orzeczeniem WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 8/10, zgodnie z którym to nie nazwa rodzaju działalności decyduje o możliwości skorzystania ze swojego rodzaju przywileju zawartego w art. 21 ust. 2b cytowanej powyżej ustawy, a sam fakt wykonywania danego rodzaju działalności, poparty odpowiednimi wpisami.

Skarżący stoi na stanowisku, że Zespół bez wątpienia spełnia warunek zawarty w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym, między innymi dla publicznych i niepublicznych szkół wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2, wynosi 0,5% w roku 2000, 1% w latach 2001 - 2004 i 2% w roku 2005 oraz w latach następnych. Zatem wystarczy prowadzić szkołę publiczną wpisaną do odpowiedniego rejestru, aby korzystać z przywileju zawartego w tym przepisie. To, że poszczególne szkoły prowadzone są w formie zespołu, nie ma i nie może mieć znaczenia, bowiem liczy się rzeczywiście wykonywana działalność. Głównym celem Zespołu jest prowadzenie działalności edukacyjnej, a jednocześnie nie osiąganie przychodów z innych rodzajów działalności. Błędne jest zdanie organu, że korzystanie z przedmiotowego przywileju jest możliwe tylko wtedy, gdy zespół składa się wyłącznie z podmiotów wskazanych w cytowanym przepisie.

Wobec reprezentowanego przez organ stanowiska, a także wobec stanu faktycznego zgodnie z którym ognisko artystyczne działa w systemie edukacyjnym jak szkoła, tylko w ramach zajęć pozalekcyjnych prowadzonych dla utalentowanych uczniów pochodzących z rożnych szkół, niezrozumiałym jest dla Skarżącego długotrwałe nieprzyjmowanie składanych przez Zespół sprawozdań. Zespół składa się z trzech podmiotów z których dwa - jak sam organ przyznaje - korzysta z podstawy prawnej, którą Skarżący stale wskazuje, natomiast tylko ognisko artystyczne wskazuje organ jako to, które z tej podstawy nie korzysta. Oceniając sprawozdanie jako złożone przez Zespół należy mieć na względzie, iż dwa z trzech podmiotów korzysta z podstawy art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji wobec tego bezprawnym jest działanie PFRON pozbawiające te placówki możliwości rozliczania na podstawie prawnej przewidzianej przez racjonalnego ustawodawcę. Niedopuszczalne jest, aby Zespół, który w większości tworzą szkoły przewidziane w cytowanym powyżej przepisie wprost, były pozbawione tego uprawnienia tylko dlatego, że w skład Zespołu wchodzi ognisko, które z tego przywileju nie korzysta.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: P.p.s.a.), stosownie do art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd podzielił stanowisko Skarżącego, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. poprzez niewyjaśnienie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i powierzchowne rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz niedostateczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w wydanej decyzji (art. 210 § 1 pkt 6 o.p.).

Wniniejszej sprawie istotą sporu jest ustalenie, czy Skarżący może korzystać z preferencyjnych zasad rozliczania z PFRON.

Kluczowym jest w tym zakresie ustalenie, czy Strona prowadzi jednen z rodzajów działalności wskazanych przez ustawodawcę w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu mającym zastosowanie do niniejszego postępowania), tj. publiczną i niepubliczną uczelnię, wyższą szkołę zawodową, publiczną i niepubliczną szkołę, zakład kształcenia nauczycieli oraz placówkę opiekuńczo-wychowawczą i resocjalizacyjną. Jeżeli w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego doszłoby do ustalenia, że tak jest - Zespół będzie mógł skorzystać z korzystniejszych zasad rozliczenia z PFRON, tj. będzie miał do niego zastosowanie niższy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosorawnych.

Zauważyć należy, że w orzecznictwie wyrażono stanowisko, które Sąd podziela, iż nie nazwa rodzaju działalności decyduje o możliwości skorzystania ze swego rodzaju przywileju zawartego w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji zawodowej, a sam fakt wykonywania danego rodzaju działalności, poparty odpowiednimi wpisami urzędowymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2010 r. o sygn. akt III SA/Wa 8/10).

W niniejszej sprawie organy uznały, że Skarżący nie prowadzi działalności wymienionej w ww. przepisie z uwagi na to, że w skład Zespołu wchodzi ognisko artystyczne – jednostka nie wymieniona w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, będąca innym rodzajem działalności, niż szkoła publiczna. Zdaniem organu - jak wynika z ustawy o systemie oświaty - pełni ono inno rolę niż szkoła, która wykonuje działania dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze.

Sąd zauważa, że z analizy akt sprawy wynika, iż Skarżący wskazywał wielokrotnie w trakcie trwającego postępowania, w tym w przesyłanych do organu pismach (por. np. str. 94, 95, 102, 135 akt administracyjnych sprawy), na czym polega działalność jego Zespołu i wchodzącego w jego skład Ogniska. W szczególności wskazywano, iż:

- celem Zespołu jest działalność edukacyjna, a jednocześnie nie osiąganie przychodów z innych rodzajów działalności;

- Ognisko Artystyczne działa w systemie edukacyjnym jak szkoła, tylko w ramach zajęć pozalekcyjnych dla utalentowanych uczniów pochodzących z różnych szkół, jest placówką oświatowo - wychowawczą; w Ognisku odbywają się 45 minutowe lekcje – zajęcia edukacyjne z zakresu sztuki;

- utworzony Zespół Szkół wpisany jest do rejestru jako podmiot stanowiący jednostkę organizacyjną, która korzysta z przymiotu szkoły publicznej.

Powyższe wskazuje, że pomimo przytaczania przez Skarżącego w trakcie trwającego postępowania ww. okoliczności zostały one pominięte przez organ. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje na to, że dokonano ich weryfikacji.

Organ, zdaniem Sądu, sugerując się nazwą "Ognisko Artystyczne" uznał, że do działalności prowadzonej przez Skarżącego nie może mieć zastosowania art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Stwierdzenie to nie opiera się jednak na analizie działalności wykonywanej przez Zespół, w szczególności przez Ognisko. W decyzji nie wskazano dlaczego nie uznano opisanej przez Skarżącego działalności za działalność, o której mowa w art. 21 ust. 2b, wskazując w tym zakresie tylko na fakt funkcjonowania Ogniska.

Z powyższych względów, zdaniem Sądu, stanowisko organu jest przedwczesne. W niniejszej sprawie najpierw należy ustalić (na podstawie stosownych dokumentów) jaka działalność jest rzeczywiście prowadzona przez Skarżącego (abstrahując od jej nazwy), czy jest to działalność wskazana w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, a następnie stwierdzić, czy mają do niej zastosowanie preferencyjne zasady rozliczania z PFRON. Powyższe rozważania powinny oczywiście znaleźć swoje odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W związku z powyższym, wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.