Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1414/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2011 r. sprawy ze skargi T.Z. i S.G. na decyzję Wojewody z dnia 30 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

II SA/Kr 1414/10

Uzasadnienie

wyroku z dnia 5 sierpnia 2011 roku

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] Prezydent Miasta K. orzekł w pkt. l o odmowie zwrotu działek ewidencyjnych nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] o pow. 22 m2 oraz części działek nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205 m2 i nr [....] o pow. 211 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel l.kat p o pow. 700 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat[....] i l.kat. [....] o pow. 309 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] na rzecz: Pana T.Z. , Pani S.G. , Pana J.Z., Pana P.Z. , Pani A.Z. , Pani S.L. , i innych...., w pkt 2 o odmowie zwrotu działek ewidencyjnych nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] o pow. 22 m2 oraz części działek nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205 m2 i nr [....] o pow. 211 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel l.kat p o pow. 700 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] i l.kat. [....] o pow. 309 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] na rzecz Pana J.M. oraz Pani A.C.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał m.in., że w dniu [....] sierpnia 2007 r. do Urzędu Miasta K. wpłynął wniosek Pana T.Z. i Pani S.G. o zwrot działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. [....] . Dalsza korespondencja wykazała, iż wnioskodawcy wnioskują o zwrot parceli l.kat. [....] i l.kat. [....] b.gm.kat. [....] , które utworzyły m.in. działkę nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] . W dniu 16 listopada 2007 r. do wniosku przyłączyli się, upoważniając jednocześnie do reprezentowania Panią S.G. i Pana T.Z. : Pan J.Z. , Pan P.Z. i inni ...., W dniu [....] kwietnia 2009 r., do postępowania w miejsce zmarłej H.R. wstąpili, upoważniając jednocześnie do reprezentowania Panią S.G. i Pana T.Z. : Pan R.R. (reprezentowany przez Pana P.R. ) i Pan P.R.

Jak ustalił organ I instancji parcele l.kat. [....] i l.kat. [....] b.gm.kat. [....] zostały wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 29 maja 1971 nr [....] na cele budowy II etapu "Miasteczka Studenckiego". W w/w orzeczeniu wskazano jako właścicieli powyższych nieruchomości "1. J.M. w całości - zmarł, spadkobiercy: a) Z.M. 1/6 cz, 2. M.D. w 1/6 cz., 3 spadkobiercy W.Z. zd. M. w 1/6, 4. A.K. w 1/6 cz., 5. H.Z. 1/6 cz., 6. spadkobiercy J.M. po 1/2 cz. z 1/6 cz. a) A.P. , b) S.M. "

Jak wskazał organ i instancji, wnioskodawcy reprezentują pełny krąg uprawnionych do wystąpienia z żądaniem zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 ugn, za wyjątkiem Pana J.M. i Pani A.C. , którzy nie są uprawnionymi do wystąpienia z takim roszczeniem (bowiem na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla ...w K. Wydział I Cywilny z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt I ns 355/07/K nabyła jedynie Pani A.K.).

Na podstawie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, w tym porównania mapy z daty wywłaszczenia z aktualnie obowiązującą, organ I instancji ustalił, iż wywłaszczonym parcelom l.kat. [....] o pow. 700 m2 i l.kat. [....] o pow. 309 m2 b.gm.kat. [....] odpowiadają obecnie działki nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] o pow. 22 m2 oraz części działek: nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205m2 i nr [....] o pow. 211 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] . Działka nr [....] ujawniona jest w księdze wieczystej nr KR [....] i stanowi własność Akademii Górniczo - Hutniczej w K. Prawo własności ujawnione zostało w dniu 3 listopada 2007 r. na podstawie wniosku z dnia 12 czerwca 2007 r. i decyzji Wojewody [....] dnia 26 marca 2007 r. nr [....] . Natomiast uprzednio Akademia Górniczo - Hutnicza w K. posiadała prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym w dniu 8 czerwca 1993 r. na podstawie wniosku z dnia 10 lipca 1992 r. Natomiast podziały geodezyjne pozostałych nieruchomości zawnioskowanych do zwrotu tj. działek nr [....] i nr [....] oraz części działek nr [....] i nr [....] nie zostały ujawnione w księdze wieczystej KR [....] , w której nadal figurują pierwotne działki, z których one powstały tj. działki nr nr [....] . Według wskazanej wyżej księgi nieruchomości te znajdują się w użytkowaniu wieczystym Akademii Górniczo - Hutniczej w K. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu [....] marca 1993 r. na wniosek z dnia [....] lipca 1992 r., na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym i decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 24 listopada nr [....] .

Decyzją z dnia 30 lipca 1996 r. nr [....] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o wygaszeniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego Akademii Górniczo - Hutniczej w K. w odniesieniu do działki nr [....] (powstałej z podziału działek nr nr.....), obr. [....] jedn. ewid. [....]. Powyższa decyzja została utrzymana decyzją Wojewody [....] z dnia 18 września 1996 r. nr [....] . Wskazana decyzja Wojewody [....] z dnia 18 września 1996 r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA/Kr 1800/96 uchylił zaskarżoną decyzję organu I i II instancji. Z kolei decyzją z dnia 27 maja 1998 r. nr [....] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o umorzeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego prowadzonego w stosunku do działki nr [....] obr. [....] położonej w [....] . Równocześnie decyzją z dnia 28 września 2000 r. nr [....] , po rozpatrzeniu wniosku poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości, Wojewoda [....] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 27 maja 1998 r. nr [....] . Następnie decyzja Wojewody [....] z dnia 27 maja 1998 r. została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 30 listopada 2000 r. nr [....] . Naczelny sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2002 r. sygn. akt I SA 79/01 oddalił skargę na powyższa decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

W oparciu o wskazane wyżej okoliczności oraz treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami Prezydent Miasta K. , decyzją z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] orzekł w pkt. l o odmowie zwrotu działek ewidencyjnych nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] o pow. 22 m2 oraz części działek nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205 m2 i nr [....] o pow. 211 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel l.kat p o pow. 700 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] i l.kat. [....] o pow. 309 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] na rzecz: Pana T.Z , Pani S.G. , Pana J.Z. , i innych....., w pkt 2 o odmowie zwrotu działek ewidencyjnych nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] o pow. 22 m2 oraz części działek nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205 m2 i nr [....] o pow. 211 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel 1 l.kat p o pow. 700 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] i l.kat. [....] o pow. 309 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] na rzecz Pana J.M. oraz Pani A.C.

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] złożyli Pani S.G. i Pan T.Z. . Odwołujący się zarzucili rozstrzygnięciu m.in. naruszenie art. 7, art. 8, art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano, iż wniosek o zwrot został złożony już w dniu 20 marca 1991 r. przez Pana J.M. , następnie rozszerzony i ponowiony pismami z dnia [....] 1991 r. i z dnia 17 lipca 1995 r., a nie dopiero w 2007 r. Jak wskazują strony w chwili złożenia pierwszego wniosku tj. w 1991 r. istniały warunki do zwrotu nieruchomości. Podniesiono, iż Akademia Górniczo - Hutnicza nie wiedziała o oddaniu jej w/w nieruchomości w zarząd. Nieprawdziwe jest zdaniem odwołujących twierdzenie organu I instancji o istnieniu użytkowania wieczystego na rzecz AGH. Z kolei dokonany wpis prawa użytkowania wieczystego na rzecz AGH był konsekwencją złożenia przez spadkobierców byłych właścicieli wniosku o zwrot. Zarzucono również, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] "lekceważy" wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA/Kr 1800/96. Odwołujący zarzucili również, że powoływanie się w uzasadnieniu w/w decyzji na art. 229 ugn jest i w tym przypadku nieuzasadnione. Wskazano również, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1233/08, iż obowiązkiem organu administracyjnego jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków prawnych w celu usunięcia przeszkody prawnej uniemożliwiającej zwrot nieruchomości.

Decyzją z dnia 30 września 2010 roku, znak: [....] Wojewoda [....] , działając na padstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - po rozpatrzeniu odwołania Pani S.G. i Pana T.Z. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując złożone odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie, Wojewoda [....] stwierdził, że zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] , należało utrzymać w mocy, gdyż jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, choć orzekający w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie ustrzegł się jednak pewnych uchybień wydając kwestionowaną decyzję. Jednak stopień naruszeń przepisów procedury administracyjnej przez Prezydenta Miasta K. był na tyle nieznaczny, iż nie było koniecznym uchylenie podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia. Przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego jest kwestia zwrotu działek ewidencyjnych nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] o pow. 22 m2 oraz części działek nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205 m2 i nr [....] o pow. 211 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel l.kat p o pow. 700 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] i l.kat. [....] o pow. 309 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] , a tym samym weryfikacja prawidłowości i zasadności rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta K. w tym zakresie. Niemniej jednak równie istotnym zagadnieniem, podlegającym kontroli w postępowaniu odwoławczym, jest przestrzeganie przez organ I instancji, określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, w niniejszej sprawie postępowaniem zwrotowym. Zauważono, iż obecnie działka nr [....] ujawniona jest w księdze wieczystej nr [....] i stanowi własność Akademii Górniczo - Hutniczej w K. , które to prawo zostało ujawnione w dniu 3 listopada 2007 r. na podstawie wniosku z dnia [....] czerwca 2007 r. i decyzji Wojewody [....] dnia 26 marca 2007 r. nr [....] . Natomiast uprzednio Akademia Górniczo - Hutnicza w K. posiadała prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym w dniu 8 czerwca 1993 r. na podstawie wniosku z dnia 10 lipca 1992 r. Natomiast pozostałe działki zawnioskowane do zwrotu tj. działek nr [....] i nr [....] oraz części działek nr [....] i nr [....] , których podziały geodezyjne nie zostały ujawnione w księdze wieczystej KR l [....] (nadal figurują wpisy pierwotnych oznaczeń działek z których one powstały tj. działki nr nr....), według wskazanej księgi znajdują się w użytkowaniu wieczystym Akademii Górniczo - Hutniczej w K. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 8 marca 1993 r. na wniosek z dnia [....] lipca 1992 r., na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym i decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 24 listopada nr [....] .

Równocześnie zauważono, iż podejmowane próby wygaszenia w/w użytkowania wieczystego nie doprowadziły do tego skutku. Jak wskazano już wyżej decyzją z dnia 30 lipca 1996 r. nr [....] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o wygaszeniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego Akademii Górniczo - Hutniczej w K. w odniesieniu do działki nr [....] (powstałej z podziału działek nr nr [....] , obr. [....] jedn. ewid. [....]. Powyższa decyzja została utrzymana decyzją Wojewody [....] z dnia 18 września 1996 r. nr [....] . Jednak wskazana decyzja Wojewody [....] z dnia 18 września 1996 r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA/Kr 1800/96 uchylił zaskarżoną decyzję organu I i II instancji. Z kolei decyzją z dnia 27 maja 1998 r. nr [....] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o umorzeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego prowadzonego w stosunku do działki nr [....] obr. [....] położonej w [....] . Również decyzją z dnia 28 września 2000 r. nr [....] , po rozpatrzeniu wniosku poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości, Wojewoda [....] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 27 maja 1998 r. nr [....] . Następnie decyzja Wojewody [....] z dnia 27 maja 1998 r. została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 30 listopada 2000 r. nr [....] . Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2002 r. sygn. akt I SA 79/01 oddalił skargę na powyższa decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami (zwanej dalej ustawą) "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ". Z kolei stosownie do przepisu art. 229 ustawy "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie mniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej".

W kontekście wyżej cytowanych przepisów ustawy organ stwierdził, iż na Skarbie Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego spoczywa obowiązek zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Obowiązek ten znosi jednak przepis art. 229 ustawy w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie jest w dniu 1 stycznia 1998 r. właścicielem nieruchomości albo też nie włada tą nieruchomością, gdyż oddana została ona w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego). Art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi więc negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, której ustalenie winno prowadzić do odmowy zwrotu nieruchomości.

Dalej zauważono, iż przepis ten jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko takie wyraził m.in. w wyroku z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 765/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stwierdził, iż "zawarte w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia stanowią negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, których zaistnienie powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a nie do umorzenia postępowania". Pogląd powyższy został potwierdzony także przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie m.in w wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 386/06, gdzie zawarto opinię, iż "jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, póz- 543 ze zm.) i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy".

W świetle omawianego przepisu art. 229 ugn objęta żądaniem zwrotu nieruchomość musi zatem być przed dniem 01.01.1998 r. a) po pierwsze sprzedana lub obciążona ustanowionym na niej wieczystym użytkowaniem, b) po drugie nabywcą lub wieczystym użytkownikiem musi być osoba trzecia w rozumieniu tego przepisu, c) po trzecie prawo to (użytkowanie wieczyste), musi być ujawnione w księdze wieczystej przed 01.01.1998 r. i stan ten (własność osoby trzeciej lub ujawnione w księdze wieczystej na rzecz osoby trzeciej prawo użytkowania wieczystego) musi istnieć w dniu wejścia w życie ustawy. Podobne stanowisko w tej materii zajął prof. Tadeusz Woś w publikacji " Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot" (wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2007, str. 282 i n.). Celem przypomnienia ponownie wskazano, iż zaistnienie przesłanek z art. 229 u. g. n. zwalnia organ od badania, czy w danej sprawie zaistniały, określone w art. 137 ust. 1 u. g. n. przestanki zbędności nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu odwołujących, iż wniosek o zwrot został złożony już w dniu 20 marca 1991 r. przez Pana J.M. , następnie rozszerzony i ponowiony pismami z dnia [....] listopada 1991 r. i z dnia 17 lipca 1995 r., a nie w dopiero w 2007 r., a w chwili złożenia pierwszego wniosku tj. w 1991 r., jak wskazują strony istniały warunki do zwrotu nieruchomości, należy zauważyć, iż istotnie organ odwoławczy zauważa tu pewną nieścisłość ustaleń organu I instancji. Jednak należy stwierdzić, iż powyższa nieścisłość aktualnie nie wpływa na fakt konieczność zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy bowiem zauważyć, iż z akt sprawy w istocie wynika, że już w 1991 r. przed Urzędem Rejonowym w K. toczyło się postępowanie o sygn. RGG.7221/190/91 z wniosku byłych spadkobierców Pana J.M. o zwrot w/w nieruchomości, jednakże nie zostało ono (jak wynika z postępowania wyjaśniającego, które w tej kwestii przeprowadził organ I instancji) zakończone ani przed wskazanym Urzędem Rejonowym w K. , ani w okresie późniejszym (Wojewoda....., Prezydenta Miasta K. ).

W obecnym stanie prawnym kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 z poźn. zm.). Zgodnie z art. 233 ugn "Sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie mniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. " W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1281/07 stwierdzono, iż z treści art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zasada działania przepisów nowej ustawy do spraw będących w toku. Norma ta nakazuje dalszy bieg spraw, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 31 grudnia 1997 r. prowadzić wg nowych przepisów (por. również wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 3662/01). Powyższe oznacza jednak jedynie to, iż bez względu na to czy niniejsza sprawa została wszczęta w 1991 r. czy w 2007 r. to do jej rozstrzygnięcia w chwili obecnej stosowane muszą być te same przepisy aktualnie obowiązującej ustawy (w tym art. 229).

Ponadto odnosząc się do zarzutów odwołujących się co do mocy związania wpisem w księdze wieczystej jako orzeczeniem sądu w kontekście wskazanych wpisów w księgach wieczystych prawa użytkowania wieczystego na rzecz Akademii Górniczo - Hutniczej w K. w stosunku do: działki nr [....] ujawnionego w na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym w dniu 8 czerwca 1993 r. na podstawie wniosku z dnia 10 lipca 1992 r. oraz pozostałych działek nr nr [....] (stanowiących obecnie wnioskowane do zwrotu działki nr [....] i nr [....] oraz części działek nr [....] i nr [....] ) ujawnionego w dniu 8 marca 1993 r. na wniosek z dnia [....] lipca 1992 r., na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym i decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 24 listopada nr [....] , zauważono, iż przez wpis należy rozumieć każdą adnotację w księdze wieczystej wskazującą na zmianę stanu prawnego (np. na zmianę osoby właściciela) lub na ustalenie stanu zgodnie z rzeczywistością (wtedy gdy dotychczasowy wpis nie odpowiadał prawdzie). Zgodnie z art. 626(8) § 7 Kpc wpisem do księgi wieczystej jest również wykreślenie, gdyż zmiana stanu prawnego nieruchomości może również znaleźć wyraz w uchyleniu dotychczasowego wpisu. Wpis w księdze wieczystej, w tym przypadku prawa użytkowania wieczystego, dokonany przez sąd wieczystoksięgowy stanowi orzeczenie i zgodnie z art. 365 § 1 Kpc, który określa skutki prawomocnego orzeczenia sądowego wiąże wszystkie organy państwowe (w tym organy administracyjne), które nie mogą podważać jego zasadności, lecz winny treść wpisu uwzględniać i honorować jego istnienie w określonej treści. W świetle przytoczonej treści księgi wieczystej należy przyjąć, że sąd wieczystoksięgowy ustalił w sposób wiążący erga omnes, czy zostało ustanowione użytkowanie wieczyste, mocą jakiego aktu i w jakiej dacie zostało wpisane. W tym stanie rzeczy organ administracyjny orzekający w sprawie zwrotu nieruchomości był obowiązany przyjąć stan prawny nieruchomości ustalony na podstawie wpisów wskazanych w księdze wieczystej, którymi wykreślono dotychczasowe podstawy i wpisano Skarb Państwa jako właściciela nieruchomości oraz jako użytkownika wieczystego Akademię Górniczo-Hutniczą w K.

Ponadto - w kontekście kwestionowania prawidłowości wpisu – organ zauważył, iż w razie rozbieżności między wpisem, a jego podstawą, na korzyść osoby trzeciej nie znającej treści dokumentu rozstrzygające znaczenie ma treść wpisu, osobę trzecią bowiem obowiązuje tylko znajomość księgi wieczystej. Wpis do księgi wieczystej może być niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym, więc nie przesądza sam przez się o stanie prawnym nieruchomości, natomiast stwarza domniemania (tj. domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym oraz, że prawo wykreślone z księgi wieczystej nie istnieje), że w zakresie objętym jego treścią stan ten jest taki jak wynika z wpisu. Domniemania związane z wpisem do księgi wieczystej są domniemaniami usuwalnymi, a więc mogą zostać obalone dowodem przeciwnym w postępowaniu przed sądem powszechnym o usunięcie niezgodności między księga wieczystą z rzeczywistym stanem prawnym. Należy również odróżnić uzgodnienie w związku z tym, że stan prawny się zmienił i dlatego dotychczasowy wpis stał się nieprawdziwy, od uzgodnienia w wypadku, gdy dokonany wpis był od początku niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Na podkreślenie w przedmiotowej sprawie zasługuje zatem zdaniem organu fakt, iż wpisy prawa użytkowania wieczystego działki nr [....] oraz działek nr nr [....] , na rzecz Akademii Górniczo Hutniczej w K. w księgach wieczystych KR [....] i KR1 [....] , stanowią orzeczenia w myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Wskazano również, iż ewentualne kwestionowanie przez odwołującego niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może być usunięte w wyniku postępowania administracyjnego, a jedynie w drodze powództwa przed sądem powszechnym o usuniecie niezgodności na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Z kolei odnośnie zarzutu odwołujących, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] "lekceważy" wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA/Kr 1800/96, zauważono, iż co do zasady wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Jednak jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97 (OSP 1999, z. 5, póz. 101), wypowiadając się w zakresie związania sądu administracyjnego tą oceną na gruncie art. 30 ustawy o NSA wyjaśnił, że oznacza to, że "ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażona w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy". Również w wyroku z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, póz. 129) Naczelny Sąd Administracyjny, wypowiadając się w kwestii związania organu administracji publicznej oceną prawną, wyrażoną w orzeczeniu wskazał m.in., że: "związanie organu oceną prawną sądu w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym." Wykładnia zawarta w przytoczonych wyżej orzeczeniach Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jest aktualna również na gruncie wyjaśnianego przepisu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III) Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Przez zmianę przepisów prawnych należy rozumieć, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/97, "zmianę przepisów prawnych stanowiących podstawę oceny w danej sprawie." Z kolei przez pojęcie "ocena prawna rozumieć należy wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich stosowania w konkretnym przypadku. "

Dalej zauważono, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadły w przedmiotowej sprawie w dniu 29 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA/Kr 1800/96 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [....] z dnia 18 września 1996 r. nr [....] , utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 30 lipca 1996 r. nr [....] o wygaszeniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego Akademii Górniczo - Hutniczej w K. w odniesieniu do działki nr [....] (powstałej z podziału działek nr nr......), obr. [....] jedn. ewid. [....]. Następnie podkreślono, iż w przedmiotowej sprawie wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA/Kr 1800/96 były już pośrednio ocenione w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2002 r. sygn. akt I SA 79/01 orzekającym o oddaleniu skargi na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 30 listopada 2000 r. nr [....] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [....] z dnia 28 września 2000 r. nr [....] , o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 27 maja 1998 r. nr [....] dotyczącej umorzenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego prowadzonego w stosunku do działki nr [....] obr. [....] położonej w [....] . Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 lipca 2002 r. sygn. akt I SA 79/01 wskazał mianowicie, że " W związku z rozpoznawaną sprawą można zatem stwierdzić, iż pojęcie oceny prawnej mieści w sobie zarówno krytykę konkretnej decyzji organu administracyjnego w aspekcie prawnym (stosowanie prawa) jak również wyjaśnienie, dlaczego stosownie to uznane zostało przez sąd za biedne i jakie - zdaniem sądu- stosownie lub interpretacja przepisów prawa powinny mieć miejsce, aby decyzję tę można było uznać za zgodną z prawem. (...) Organy obu instancji wydając decyzje z dnia 30 lipca 1996 r. i z dnia 18 września 1996 r. uchylone następnie wyrokiem NSA z dnia 29 stycznia 1998 r. orzekały o wygaśnięciu prawa wieczystego użytkowania do przedmiotowego gruntu na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 ówcześnie obowiązującej ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 3, poz. 127 z 1991 r.). Przepisy tej ustawy miał na uwadze również Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się posiłkowo na przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 65, poz. 385 ze zm.) skoro uchylił zaskarżone decyzje i polecił organowi podjadę konkretnych czynności w toku dalszego postępowania administracyjnego. W związku z wprowadzoną zmianą stanu prawnego w zakresie rozwiązania użytkowania wieczystego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741 z 1998 r. ze zm.) należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż zawieszenie postępowania w sprawie o wygaszenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki z przyczyn podanych w przytoczonym wyroku NSA w świetle aktualnie obowiązujących przepisów stało się bezprzedmiotowe, podobnie jak i dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego w tym zakresie. O ile na gruncie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczani nieruchomości jednostronne rozwiązanie umowy wymagało decyzji kierownika urzędu rejonowego lub zarządu gminy (art. 26 ust. 2 cyt, ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.) o tyle obecne sformułowanie, iż "...właściwy organ może żądać rozwiązania użytkowania wieczystego..." jednoznacznie wskazuje, że rozwiązania umowy dokonuje sąd, orzeczeniem wydanym w procesie cywilnym w ten sposób nastąpiła eliminacja administracyjnej ingerencji w stosunki cywilnoprawne. W tej sytuacji dalsze postępowanie administracyjne w zakresie wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego do działki nr 123/5 stało się bezprzedmiotowe i w takim rozstrzygnięciu (decyzja z 27 maja 1998 r.) nie można dopatrzyć się rażącego naruszenia prawa fart. 156§ 1 pkt. 2 kpa). Ponadto odwołujący, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1233/08 podnieśli, iż obowiązkiem organu administracyjnego jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków prawnych w celu usunięcia przeszkody prawnej uniemożliwiającej zwrot nieruchomości. Jednakże zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. z poźn. zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższe oznacza, iż związanie wyrokiem następuje w konkretnej sprawie. Tym samym nie może być on wiążący dla innych spraw nawet o podobnym stanie faktycznym. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 10 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 433/08 " Użyty w przepisie art. 153 p.p. s. a. zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej." Dalej zauważono, iż wskazany przez odwołujących wyrok nie dotyczył przedmiotowej sprawy, a tym samym nie może być w tej sprawie obowiązującym.

Ponadto stwierdzono, iż również prawidłowo organ I instancji orzekł w pkt. 2 z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] o odmowie zwrotu działek ewidencyjnych nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] o pow. 22 m2 oraz części działek nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205 m2 i nr 272/31 o pow. 211 m2 obr. 5 jedn. ewid. Krowodrza, w granicach wywłaszczonych parcel l.kat o pow. 700 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] i l.kat. [....] o pow. 309 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] na rzecz Pana J.M. oraz Pani A.C. Przepis art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazuje, iż "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. " Interes prawny, określony w art. 28 k.p.a., ma charakter materialno-prawny, czyli jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie istnieje norma prawna, przewidująca w określonym stanie faktycznym i prawnym, w odniesieniu do konkretnego podmiotu, wydanie określonej decyzji. Oznacza to, że musi istnieć norma prawa materialnego, przewidująca możliwość wydania decyzji w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W myśl przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ukształtowanej w nim konstrukcji sprawy administracyjnej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stroną tego postępowania jest z jednej strony poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobiercy, a z drugiej aktualny, w momencie orzekania o zwrocie nieruchomości, jej właściciel. W orzecznictwie i literaturze ( por. T. Woś Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości, Warszawa 1998 r. s. 199 i nast. ) przyjmuje się, że uprawnienia strony w takim postępowaniu przysługują również podmiotom, którym do nieruchomości wywłaszczonej przysługuje prawo użytkowania wieczystego, oraz w związku z postanowieniami art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarządcy nieruchomości, użytkownikowi, najemcy, dzierżawcy oraz osobie korzystającej z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia ( por. wyrok NSA z 21 listopada 2002 r. Sygn. akt II S.A./Kr 1498/00, niepubl. ), a więc podmiotom, którym do konkretnej nieruchomości przysługuje tytuł prawny wynikający ze stosunków prawno-rzeczowych lub obligacyjnych. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140". Legitymacja procesowa wiąże się z uprawnieniami określonego podmiotu do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego (legitymacja procesowa czynna) lub uczestniczenia w tym postępowaniu jako strona (legitymacja procesowa bierna) ze względu na dysponowanie interesem prawnym lub obowiązkiem znajdującym umocowanie w materialnym prawie administracyjnym, ale także w procesowym prawie administracyjnym w takim zakresie, w jakim będzie chodzić o weryfikacje w trybie postępowania administracyjnego zagadnienia posiadania przez ten podmiot interesu materialnoprawnego. Z przepisu art. 136 ust. 3 tego wyraźnie wynika, iż w razie śmierci poprzedniego właściciela, jedynymi uprawnionymi do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości osobami są jego spadkobiercy, przy czym z wnioskiem wystąpić muszą wszyscy uprawnieni. Pogląd taki podzielany jest powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem są wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 44/05 zgodnie z którym "krąg podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mają czynną legitymację procesowa w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tytułu jej zwrotu, ustalony w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 ze zm.) nie może być interpretowany w sposób rozszerzający". Tym samym legitymację procesową w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości posiadają poprzedni właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy lub też osoby, które nabyły spadek lub udział w spadku. Jeżeli spadkobierców jest kilku, niezbędna jest zgoda na zwrot nieruchomości wszystkich spadkobierców. Prawną formą udokumentowania spadkobrania po poprzednim właścicielu jest przedstawienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez sąd rejonowy właściwy wg ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy bądź przedstawienie notarialnego poświadczenia dziedziczenia sporządzonego w formie aktu notarialnego przed notariuszem. Wskazano, iż zgodnie z powszechnie przyjętym w orzecznictwie poglądem -wykazanie następstwa prawnego (praw do spadkobrania) po poprzednim właścicielu nieruchomości nie jest elementem formalnym wniosku o zwrot nieruchomości. W związku z tym, nie wykazanie następstwa prawnego (praw do spadku) po poprzednim właścicielu prowadzi do odmowy zwrotu nieruchomości. Biorąc pod uwagę podniesione wyżej okoliczności, osoba występująca z wnioskiem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej winna udokumentować swoją legitymację procesową w w/w sposób. W przedmiotowej sprawie wnioskami z dnia 15 października 2007 r. Pan J.M. oraz Pani A.C. , ustanawiając równocześnie pełnomocnikiem Pana T.Z. oraz Panią S.G. , przyłączyli się do wniosku o zwrot nieruchomości będącej przedmiotem sprawy. Również pismem z dnia [....] października 2007 r. Pan T.Z. przesłał listę spadkobierców po J.M. wskazując jako domniemanych spadkobierców po Panu S.M. zmarłym w dniu [....] października 2006 r. A.K. , J.M. , A.C. . Jak wynika, z akt sprawy w dniu 31 marca 2010 r. zostało dostarczone przez Pana T.Z. postanowienie Sądu Rejonowego dla [....] w K. Wydział I Cywilny z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt I Ns 355/07/K z którego wynika, iż na podstawie testamentu notarialnego spadek po panu S.M. nabyła jedynie Pani A.K. Zatem prawidłowo uznał organ I instancji, że Pan J.M. i Pani A.C. nie są uprawnieni do wystąpienia z żądaniem zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 ugn.

Ponadto organ II instancji zauważył, iż organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] , zawarł wyjaśnienia przyczyn ze względu na które odmawia zwrotu działek nr [....] i [....] . Natomiast zupełnie pominął uzasadnienie przyczyn odmowy zwrotu odnośnie działek nr nr [....] . Nie został też opisany stan prawny działki nr [....] jak i jej "geodezyjna geneza". Powyższe jednakże można wywieś z przedstawionego stanu faktycznego sprawy oraz dokumentów zawartych w aktach sprawy. Równocześnie organ odwoławczy stwierdził, iż wady proceduralne ocenianej decyzji organu I instancji nie wpływają na rozstrzygnięcie merytoryczne w niniejszej sprawie, zatem uznano, iż należy utrzymać przedmiotową decyzję w mocy.

Podsumowując stwierdzono, iż jak powyżej wskazano, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zachodzi sytuacja określona w art. 229 u.g.n. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [....] , orzekająca w pkt. l o odmowie zwrotu działek ewidencyjnych nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] vo pow. 22 m2 oraz części działek nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205 m2 i nr [....] o pow. 211 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel l.kat o pow. 700 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] i l.kat. [....] o pow. 309 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] na rzecz: Pana T.Z. , Pani S.G. , Pana J.Z. , Pana P.Z. , i innych...w pkt 2 o odmowie zwrotu działek ewidencyjnych nr [....] o pow. 878 m2 i nr [....] o pow. 22 m2 oraz części działek nr [....] o pow. 64 m2, nr [....] o pow. 205 m2 i nr [....] o pow. 211 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel l.kat p o pow. 700 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] i l.kat. [....] o pow. 309 m2 obj. Lwh [....] b.gm.kat. [....] na rzecz Pana J.M. oraz Pani A.C. jest prawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [....] z dn. 30.09.2010 r. , nr [....] wnieśli T.Z. i S.G., domagając się jej uchylenia, jak również uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dn. 19 kwietnia 2010 r., nr [....] . Wydanie decyzji o zwrocie w/w działek spadkobiercom ich byłego właściciela J.M. , ewentualnie o zobowiązanie Prezydenta Miasta K. do ponownego rozpatrzenia w/w sprawy i zasądzenia od Wojewody [....] kosztów postępowania na rzecz skarżących, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przytoczyli szczegółowo okoliczności faktyczne toczącego się postępowania i na wstępie podnieśli, że sprawa toczyła się niezwykle długo, a stan jej faktyczny został źle oceniony. Podstawą odmownej decyzji, było objęcie nieruchomości prawem użytkowania wieczystego na rzecz Akademii Górniczo-Hutniczej w K. Tymczasem cała, bardzo obszerna dokumentacja dotycząca niniejszej sprawy świadczy o tym, że będące podstawą zaskarżonej decyzji twierdzenie o istnieniu użytkowania wieczystego na rzecz AGH jest nieprawdziwe. Prawo użytkowania wieczystego Akademia Górniczo-Hutniczej zostało wpisane do ksiąg wieczystych na podstawie art. 182 ust. 1 pkt.1 i 2 ustawy z dn. 12.09,1990 r. o szkolnictwie wyższym, który stanowi, iż nieruchomości pozostające z dniem, wejścia w życie tej ustawy, w zarządzie i użytkowaniu uczelni stały się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni, a zatem z mocy samego prawa. Z cytowanej ustawy o szkolnictwie wyższym wynikają bezpośrednio, dwa warunki, które muszą być spełnione, aby z mocy prawa zaszło użytkowanie wieczyste. Nieruchomość musi pozostawać "w zarządzie i użytkowaniu". Stwierdzony i potwierdzany wielokrotnie i na przestrzeni wielu lat przez Urzędy prowadzące niniejszą sprawę fakt pozostawania tej działki jako nieużytku., świadczy o tym, że ten warunek nie był i nie jest spełniony. Ponadto ust. 2 art. 182 , ustawy o szkolnictwie wyższym mówi, że przepisy ust. 1 nie naruszają praw osób trzecich, z wyłączeniem Skarbu Państwa. W tym przypadku nastąpiło wyraźne naruszenie praw spadkobierców po J.M. , którzy wystąpili o zwrot przedmiotowej nieruchomości, dwa lata przed dokonaniem wpisu użytkowania wieczystego na rzecz AGH (t.j. w 1991 r.) Tym samym twierdzenie Prezydenta Miasta K. , zawarte w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji i dn. 19.04.2010 r., że na przeszkodzie zwrotu dz. [....] stoi objęcie nieruchomości prawem użytkowania wieczystego na rzecz AHG jest niezgodne z prawdą. Ponadto organy administracji nie wykonały zaleceń i sugestii Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1998 roku, w którym poddał w wątpliwość rzeczywiste istnienie wieczystego użytkowania na rzecz AGH. W w/w wyroku Sąd wskazał, że domniemanie zgodności wpisu do księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest wzruszanie i może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego lub w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Tymczasem organy administracji państwowej, odpowiedzialne za dokonanie z prawdą wpisu nie podjęły żadnego działania, aby unieważnić bezprawny wpis i doprowadzić do stanu zgodnego ze stanem faktycznym. W szczególności, że obowiązkiem organu administracyjnego jest wykorzystanie wszelkich dostępnych mu środków prawnych w celu usunięcia przeszkody prawnej uniemożliwiającej zwrot nieruchomości. Ponadto podniesiono szereg zarzutów dotyczących długotrwałości toczącego się postępowania, podkreślając, że gdyby dochowano ustawowych terminów rozpatrywania spraw (zgodnie z k.p.a.) nie pojawiłyby się problemy: ustanowienia użytkowania wieczystego, niemożności rozwiązania użytkowania wieczystego, rozpatrywania sprawy na podstawie nowej ustawy o gospodarce nieruchomościami (art.229), które doprowadziły do niekorzystnego dla skarżących rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżących powoływanie się Wojewody na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dn, 21.08.1997r., jako uniemożliwiający zwrot nieruchomości nie

znajduje uzasadnienia w niniejszej sprawie, jak również na wyroki WSA w Warszawie z dn, 30.06,2005 r., sygn. akt I S.A./Wa 765/04 oraz NSA w Warszawie z dn, 30.01,2007 r., sygn, akt I OSK 386/06 jest chybione. Oba w/w wyroki dotyczą sytuacji, w której ustanowienie użytkowania wieczystego/prawa własności na rzecz osoby trzeciej przed złożeniem wniosku o zwrot przez byłych właścicieli. Jest to sytuacja diametralnie różna od naszego przypadku, gdzie zarówno ustanowienie użytkowania wieczystego, jak i prawa własności nieruchomości na rzecz AGH nastąpiło w kilka lat po złożeniu przez nich wniosku o zwrot nieruchomości, w trakcie toczącego się postępowania o zwrot i ewidentnie było wynikiem wielu nieprawidłowości i łamania prawa.

Reasumując wskazali, że odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na której nie został zrealizowany cel wywłaszczenia oraz uzasadnienie odmowy zwrotu, co zaszło w konsekwencji opieszałości i uchybień w działalności organów administracji jest wyraźnym naruszeniem art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., a orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań prawnych wskazać należy, że ustalenia i wywody prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedstawione w wielu miejscach z powołaniem się na poglądy doktryny i orzecznictwa administracyjnego, zasługują na pełną aprobatę i w związku z tym zostały obszernie przytoczone w części historycznej uzasadnienia. Podzielając zawarte tam poglądy, w związku z zarzutami skargi, wskazać należy, że choć skarżący mają jak najbardziej uzasadnione powody aby czuć się pokrzywdzonymi z uwagi na sposób i tempo prowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego, to jednak w świetle obowiązujących przepisów, które obowiązek stosowania ma organ, ich wniosek o zwrot w/w nieruchomości nie może być rozstrzygnięty pozytywnie.

Zgodnie bowiem z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Taka natomiast sytuacja zachodzi w niniejszym wypadku albowiem do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, w sprawie nie wydano decyzji ostatecznej.

Jak natomiast stanowi art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 (czyli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu), nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W myśl utrwalonego orzecznictwa, w takim wypadku organ jest wręcz zwolniony od badania merytorycznych przesłanek zwrotu, a rozbieżności w orzecznictwie dotyczą jedynie tego, czy toczące się postępowanie winno być umorzone, czy też organ winien orzec o odmowie zwrotu nieruchomości.

Taka sytuacja faktyczna, jaką swoją dyspozycją obejmuje art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zachodzi w niniejszej sprawie albowiem przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości o których zwrot wystąpili skarżący, zostały oddane w użytkowanie wieczyste Akademii Górniczo-Hutniczej w K. , a prawo to również przed wejściem w życie powołanej ustawy, zostało ujawnione w księdze wieczystej. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skarżących należy wskazać, że "Art. 229 u.g.n. nie czyni żadnej różnicy co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z nim sam fakt ustanowienia prawa i wpisania go do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy jest istotny. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest czy prawo to powstało ex lege, na mocy decyzji administracyjnej, czy umowy cywilnoprawnej - ważne jest jedynie, aby prawo użytkowania wieczystego powstało na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Prawo takie powinna posiadać osoba trzecia" (tak m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 lipca 2009 roku, I OSK 648/08, opubl. LEX nr 552324). Jak wynika z bezsprzecznych w tym zakresie ustaleń stanu faktycznego, prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości powstało na rzecz Akademii Górniczo-Hutniczej w K. na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385, z późn. zm.). Przepis ten stanowił:

1. Z dniem wejścia w życie ustawy:

1) grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stają się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni,

2) budynki i urządzenia związane trwale z gruntami państwowymi pozostającymi w zarządzie uczelni państwowej stają się jej własnością,

3) pozostałe składniki mienia uczelni państwowej stają się jej własnością.

2. Przepisy ust. 1 nie naruszają praw osób trzecich, z wyłączeniem Skarbu Państwa.

Cytowany powyżej art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (jak zresztą większość jej przepisów), zgodnie z art. 210 tej ustawy, wszedł w życie w dniu 27 września 1990 r. Tym samym na dzień 27 września 1990 r., (a nie jak sugeruje się w skardze, na dzień złożenia przez AGH wniosków o wpis do księgi wieczystej, bądź dokonania wpisu) należy badać przesłanki powstania po stronie Akademii Górniczo-Hutniczej w K. , prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów skargi, należy w tym miejscu zaznaczyć, że wniosek o zwrot nieruchomości (następnie modyfikowany) został złożony przez J.M. w dniu [....] marca 1991 roku, a zatem ok. 6 miesięcy po dniu, w którym przedmiotowe grunty stały się w myśl art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, przedmiotem użytkowania wieczystego AGH w K. . Tym samym nie można mówić, że użytkowanie to powstało z pokrzywdzeniem osób trzecich. Ponadto również okoliczność, że grunty te – określając kolokwialnie – leżały odłogiem nie oznacza, iż nie pozostawały one w zarządzie uczelni. Ich sposób wykorzystania, gdyby nie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, miałby bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy grunty te stały się zbędne na cel wywłaszczenia. Na tej płaszczyźnie rozważań dodać ponadto należy, że wszystkie próby wygaszenia użytkowania wieczystego nie doprowadziły do tego skutku. W tym stanie rzeczy okoliczność, że organ nie występował do sądu powszechnego o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, szczególnie że z wnioskiem takim mogli w trakcie długotrwałego postępowania administracyjnego wystąpić sami wnioskodawcy. Ponadto w myśl poglądów prawnych zawartych w wyrokach NSA: "Kwestia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz uczelni na mocy art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym pozostaje poza kognicją organów administracji. Organ administracji jak i sąd administracyjny w tym zakresie związane są rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Podważenie stanu prawnego wynikającego z zapisów w księdze wieczystej jest możliwe w drodze powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), a więc na drodze postępowania przed sądem powszechnym" (wyrok NSA W-wa 2006-07-21, I OSK 1116/05, LEX nr 275437), czy wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2005 roku, (I OSK 4/05, LEX nr 188300), w myśl którego: "1. Przepis art. 182 ust. 1 pkt 1 i ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym nie wymaga dla powstania prawa użytkowania wieczystego na rzecz szkoły wyższej dokonania wpisu do księgi wieczystej. Użytkowanie wieczyste powstaje w tym wypadku z mocy samego prawa, a wpis ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny. 2. W przypadku ustanowienia użytkowania wieczystego z mocy prawa, postępowanie o zwrot obciążonej tym prawem nieruchomości (w tym badanie przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia) może toczyć się dopiero po ewentualnym rozwiązaniu użytkowania wieczystego przez sąd powszechny na drodze cywilnoprawnej. Badanie skuteczności nabycia prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię nie leży w zakresie kompetencji organów administracji i nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego, które w takich wypadkach podlega umorzeniu". Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

Reasumując należy wskazać, że tak decyzja organu I jak i II instancji, choć w jak najbardziej uzasadnionym odczuciu skarżących niezwykle dla nich krzywdząca, jako - z uwagi na postanowienia art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami - zgodna z prawem, nie może zostać usunięta z obrotu prawnego.

Mając zatem na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.