Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1299/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.27 par. 1 pkt 2, art. 29 par. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz R. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS") z dnia [...] stycznia 2017r., nr [...], utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.(dalej: "NUS") z dnia [...] listopada 2016r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął wobec R. S. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Zobowiązany") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] marca 2015r.,: nr [...] dotyczącego należności z tytułu podatku od towarów i usług za I kw. 2010r., w kwocie należności głównej 783.097,00 zł oraz nr [...] dotyczącego kosztów egzekucyjnych w kwocie należności głównej 116.056,50 zł. Podstawę prawną wskazanych tytułów wykonawczych stanowi decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] września 2014r., nr [...].

W celu wyegzekwowania należności dochodzonych ww. tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie nr [...] z dnia 13 kwietnia 2015r., o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w I. Bank S.A. w K., Dłużnik zawiadomienie odebrał w dniu [...] kwietnia 2015r. Natomiast odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienie o zajęciu zostały uznane za doręczone Zobowiązanemu w dniu [...] maja 2015r., na adres: [...], w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 z późn.zm., dalej "k.p.a."). W odpowiedzi na zawiadomienie I. Bank S.A., pismem z dnia [...] kwietnia 2015r. poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia egzekucyjnego z uwagi na brak środków na prowadzonym rachunku bankowym Strony.

W dniu [...] maja 2015r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynęło zeznanie roczne Skarżącego - PIT-37, na podstawie którego, z datą [...] maja 2015r., dokonano aktualizacji adresu zamieszkania Strony, tj. ul. [...].

Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przy piśmie z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...], przekazał akta egzekucyjne Skarżącego NUS do realizacji zgodnie z właściwością miejscową. NUS, w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi dokonał następujących czynności egzekucyjnych:

- zawiadomieniem z dnia [...] września 2015r., nr [...], dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w A. sp. z o.o. w K.. Zawiadomienie doręczono Pracodawcy w dniu [...] września 2015r., natomiast Zobowiązanemu w dniu [...] września 2015r.;

- zawiadomieniem z dnia [...] września 2015r., nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. / Departament [...] w W.. Zawiadomienie doręczono do Banku i Zobowiązanemu w dniu [...] września 2015r.;

- zawiadomieniem z dnia [...] września 2015r., nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]/ O. Bankowości Detalicznej w L. Zawiadomienie doręczono do Banku w dniu 14 września 2015r., natomiast Zobowiązanemu w dniu [...] września 2015r.

Postanowieniem z dnia [...] października 2015r., nr [...], NUS zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Zobowiązanego z uwagi na zbieg egzekucji sądowej z administracyjną i wystąpieniem do Sądu Rejonowego dla W. w W. z wnioskiem o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji.

Pismem z dnia [...] listopada 2015r. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc, iż zawiadomienie nr [...] z dnia 13 kwietnia 2015r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało wysłane na adres ul. [...], i uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. z dniem 2 maja 2015r. Tymczasem w dacie [...] maja 2015r. Zobowiązany nie zamieszkiwał, ani nie był zameldowany pod ww. adresem, co więcej, w dacie [...] maja 2015r. nieruchomość przy ul. [...] w W. już nie istniała, bowiem została wyburzona. Ponadto wskazał, że nigdy nie została mu doręczona decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] września 2014r., nr [...], stanowiąca podstawę prawną należności dochodzonych na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, tym samym zachodzą podstawy prawne do umorzenia postępowania na podstawie przepisów art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 z późn.zm., dalej "u.p.e.a."), bowiem obowiązek określony przedmiotową decyzją nie może być wymagalny. Do wniosku Strona dołączyła poświadczenie z dnia [...] listopada 2015r. o adresach i okresach zameldowania, potwierdzające wymeldowanie z dniem [...] listopada 2014r. spod ww. adresu i zameldowanie Strony pod adresem ul. [... ] w W. oraz dokumentację fotograficzną i wydruk ze strony internetowej, potwierdzającą zdaniem Strony, kwestie nieistnienia w dacie [...] maja 2015r. nieruchomości pod adresem ul. [...] w W..

Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. o zajęcie stanowiska w sprawie. W odpowiedzi, wierzyciel pismem z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...], stwierdził, iż nie znajduje podstaw do tego, by wnioskować do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] września 2014r. w jego ocenie została doręczona w sposób poprawny w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r., Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U z 2015r. poz. 613, ze zm.: dalej: "o.p").

Ponadto organ egzekucyjny w sprawie przesyłki z dnia [...] kwietnia 2015r. wystąpił z zapytaniem do operatora pocztowego. W odpowiedzi, P. S.A. Sekcja Reklamacji Indywidualnych w L. (dalej: "Poczta") w piśmie z dnia [...] stycznia 2016r., stwierdziła, iż przesyłka z dnia [...] kwietnia 2015r. skierowana do Zobowiązanego, została "nieprawidłowo opracowana", bowiem budynek przy ul. [...] w dacie [...] kwietnia 2015r., już nie istniał.

Natomiast z uwagi na fakt, iż operator nie wskazał żadnych faktów, jak również dowodów na poparcie swojego stwierdzenia, a wyżej wzmiankowane potwierdzenie odbioru korespondencji jednoznacznie stwierdza dwukrotne awizowanie przesyłki, organ egzekucyjny odwołał się od ww. reklamacji, żądając od operatora udowodnienia twierdzeń przedstawionych w piśmie z dnia [...] stycznia 2016r..

W odpowiedzi P. w piśmie z dnia [...] marca 2016r., stwierdziła, że próbę doręczenia przesyłki z dnia [...] kwietnia 2015r. podjęto w dniu [...] kwietnia 2015r. Przesyłka została awizowana i przekazana do wydania w Urzędzie Pocztowym W. [...]. Powtórne zawiadomienie zostało wystawione w dniu [...] kwietnia 2015r. Obydwa zawiadomienia zostały pozostawione przez listonosza w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, w bramie. Taki sposób pozostawiania zawiadomienia dopuszcza art. 150 § 2 o.p., wobec powyższego nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie doręczenia reklamowanej przesyłki. P. wskazała, że budynek na posesji w czasie realizacji usługi był już wyburzony, co nie zmienia faktu realizacji usługi zgodnie z ww. przepisami prawa.

NUS, po rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia [...] listopada 2015r., postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2016r. odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Postanowienie Strona odebrała w dniu [...] czerwca 2016r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2016r. (nadanym u operatora pocztowego w dniu [...] czerwca 2016r.) w ustawowym terminie Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie.

DIS postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu, postanowieniem z dnia [...] listopada 2016r., nr [...], NUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2015r., nr [...] oraz nr [...]. W uzasadnieniu stwierdził, iż nie jest właściwy do weryfikowania prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzygnięciu kwestie związane z odrębnym postępowaniem podatkowym. Odnosząc się natomiast do kwestii prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego dokonał analizy doręczenia przesyłki i stwierdził, że doręczenie odpisów tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2015r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] marca 2015r. nastąpiło prawidłowo w oparciu o przepisy art. 44 k.p.a. w dniu [...] maja 2015r. pod adresem [...]. Podkreślił, że okoliczność nieistnienia budynku położonego pod ww. adresem jest bezsporna, jednak nie oznacza, że doręczenie było nieskuteczne. Jednocześnie stwierdził, że aktualizacja adresu Zobowiązanego nastąpiła dopiero z chwilą złożenia przez niego deklaracji rocznej za rok 2015, która wpłynęła do Urzędu w dniu [...] kwietnia 2015r. Postanowienie Strona odebrała w dniu [...] grudnia 2016r.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia [...] grudnia 2016r. (w terminie) Skarżący wniósł zażalenie, w którym zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) naruszenie przy wydaniu zaskarżonego postanowienia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku wymagalności obowiązku podatkowego,

2) pominięcie przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego naruszenia przez organ egzekucyjny przepisu art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - poprzez niewydanie przez ten organ postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji pomimo braku wskazania w tytule wykonawczym prawidłowego adresu zobowiązanego,

3) pominięcie przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego:

– przepisu art. 146 § 1 i 2 o.p. - poprzez zastosowanie tego przepisu do dokonania doręczenia zobowiązanemu pierwszego pisma w sprawie, tj. postanowienia z dnia 28 maja 2014r. o wszczęciu postępowania podatkowego i w konsekwencji niepouczenie zobowiązanego o obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu i skutkach niedopełnienia przez Stronę tego obowiązku,

– przepisu art. 146 § 1 i 2 o.p. poprzez zastosowanie tego przepisu do dokonania doręczenia decyzji podatkowej bez uprzedniego pouczenia zobowiązanego o obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu i skutkach niedopełnienia przez stronę tego obowiązku,

4) pominięcie przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego naruszenia przez organ egzekucyjny:

– przepisów art. 44 k.p.a. w zw. z art. 41 k.p.a. w zw, z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 36 § 3 u.p.e.a. - poprzez zastosowanie tego przepisu do doręczenia odpisów tytułów wykonawczych bez uprzedniego pouczenia dłużnika o obowiązku powiadomienia o każdej zmianie miejsca pobytu i skutkach zaniechania tego obowiązku.

– przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - poprzez brak pouczenia dłużnika o możliwości wniesienia zarzutów.

Biorąc pod uwagę powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w celu umorzenia postępowania egzekucyjnego.

DIS po rozpatrzeniu zażalenia i argumentów w nim zawartych, zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie NUS. Postanowienie doręczono Stronie w dniu [...] lutego 2017r.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem podatkowym, w tym dotyczące doręczenia decyzji podatkowych. Prowadziłoby to do traktowania organu egzekucyjnego jako swoistej trzeciej instancji rozpatrującej sprawę podatkową. Tego rodzaju kwestie mogą być weryfikowane ewentualnie w postępowaniu nadzwyczajnym, nie stanowią zaś podstawy skutecznego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (prowadzącego do umorzenia tegoż postępowania).

Wobec powyższego kwestia dotycząca niedoręczenia decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2015r. nr [...] oraz nr [...] nie podlega weryfikacji przez organ egzekucyjny - NUS, jak i organ nadzoru nad prowadzoną egzekucją administracyjną, nie może zatem stanowić podstawy rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Natomiast dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] września 2014r., nr [...], obowiązek z niej wynikający jest wymagalny.

DIS stwierdził również, że wniesione w zażaleniu z dnia [...] grudnia 2016r. w punkcie 4 i 5 zarzuty związane stricte z postępowaniem podatkowym, w wyniku którego nałożono na Skarżącego decyzją z dnia [...] września 2014r., nr [...], dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym obowiązek, nie podlegają rozpatrzeniu przez DIS w analizowanym postępowaniu.

Ponadto DIS zauważył, że przed Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego w W. toczy się postępowanie w związku z wnioskiem R. S. z dnia [...] września 2016r. o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] września 2014r., nr [...], w którym organ podatkowy, zgodnie z wnioskiem Strony, rozpatrzy kwestie prawidłowości doręczenia tej decyzji.

DIS wskazał, iż Zobowiązany we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego podniósł ponadto, iż w dacie doręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu nie zamieszkiwał pod adresem ul. [...] w W., wymeldował się z tego adresu w dniu [...] listopada 2014r. i w tej samej dacie zameldował się pod adresem w W. przy ul. [...]. Ponadto podkreślił, że nieruchomość w tym czasie już nie istniała, bowiem była wyburzona, tym samym doręczenie tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2015r. na adres ul. [...] w W., nie może być uznane jako dokonane w trybie zastępczym na podstawie przepisów art. 44 k.p.a.

Wobec powyższego DIS odniósł się do kwestii wymeldowania Zobowiązanego spod adresu ul. [...] w W. oraz faktu zgłoszenia zmiany miejsca zamieszkania przy złożeniu deklaracji PIT-37 za rok 2014 w dniu [...] maja 2015r. DIS podkreślił, iż w postępowaniach administracyjnych zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma osobom fizycznym doręczane są na ich adres zamieszkania. Bez wątpienia, jako podatnik Zobowiązany miał prawo dokonać aktualizacji adresu zamieszkania składając deklarację PlT-37, za rok 2014 w terminie do [...] kwietnia 2015r. Jak stwierdził organ odwoławczy, niezaprzeczalnym jest fakt, iż miał też możliwość dokonać niezwłocznie aktualizacji danych po wyprowadzeniu się z miejsca zamieszkania przy ul. [...], składając w urzędzie skarbowym zgłoszenie ZAP-3, na co wskazuje ustawodawca w art. 9 pkt 1d ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2012r., poz. 1314, z późn. zm.) "w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5." DIS wyraźnie podkreślił, że ryzyko nieodebrania korespondencji kierowanej na nieuaktualniony adres zamieszkania obciąża Zobowiązanego, bo to w jego interesie jest zapewnienie aktualnych danych w urzędzie skarbowym.

DIS ustalił, że przesyłkę zawierającą między innymi przedmiotowe tytuły wykonawcze, skierowano do Zobowiązanego w dniu [...] kwietnia 2015r. na obowiązujący na ten dzień adres zamieszkania Strony, tj. ul. [...] w W., na podstawie posiadanych przez organ egzekucyjny danych adresowych Zobowiązanego. Złożony formularz deklaracji PIT-37 w części B zatytułowanej "Dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania" zawiera (zgodnie ze wskazaniem) aktualny adres Zobowiązanego, czyli obowiązujący w momencie złożenia zeznania i na tej podstawie, z dniem [...] maja 2015r., tj. z dniem wpływu deklaracji do Urzędu Skarbowego W., nastąpiła aktualizacja adresu zamieszkania Strony na ul. [...], [...] W. Wobec powyższego faktu, DIS stwierdził, iż bez wątpienia w wyniku zaniechania ze strony Zobowiązanego, wszelka korespondencja kierowana na adres ul. [...]w W do dnia [...] maja 2015r. wysyłana była pod prawidłowy adres do doręczeń.

Na podstawie akt sprawy ustalono, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w dniu [...] kwietnia 2015r. wystawił zawiadomienie nr [...], o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które skierował do I. Bank [...] S.A. w K. w dniu [...] kwietnia 2015r. Korespondencja zawierająca odpis przedmiotowego zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2015r. oraz odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2015r., została skierowana do Zobowiązanego w dniu [...] kwietnia 2015r. na adres ul. [...] w W.. Przedmiotowa przesyłka była awizowana dwukrotnie w dniach: [...] kwietnia 2015r. i [...] kwietnia 2015r. (zgodnie z art. 44 § 2 i 3 k.p.a.), a następnie zwrócona przez operatora pocztowego do nadawcy w dniu [...] maja 2015r.. ze wskazaniem, że adresat "nie odebrał awizowanej przesyłki".

DIS wyjaśnił, iż wobec twierdzenia Strony o nieistnieniu nieruchomości w dacie doręczenia przesyłki organ egzekucyjny w sprawie wystąpił z zapytaniem do operatora pocztowego. W odpowiedzi Poczta w piśmie z dnia [...] stycznia 2016r. stwierdziła, iż przesyłka z dnia 15 kwietnia 2015r. skierowana do Zobowiązanego, została nieprawidłowo opracowana, bowiem budynek przy ul. [...] w dacie [...] kwietnia 2015r. już nie istniał. Z uwagi na fakt, iż operator nie wskazał żadnych faktów, jak również dowodów na poparcie swojego stwierdzenia, a wyżej wzmiankowane potwierdzenie odbioru korespondencji jednoznacznie stwierdza dwukrotne awizowanie przesyłki, organ egzekucyjny odwołał się od ww. reklamacji, żądając od operatora udowodnienia twierdzeń przedstawionych w piśmie z dnia [...] stycznia 2016r.

W odpowiedzi Poczta w piśmie z dnia [...] marca 2016r. stwierdziła, że próbę doręczenia przesyłki z dnia [...] kwietnia 2015r. podjęto w dniu [...] kwietnia 2015r. Przesyłka została awizowana i przekazana do wydania w Urzędzie Pocztowym W. [...]. Powtórne zawiadomienie zostało wystawione w dniu [...] kwietnia 2015r. Obydwa zawiadomienia zostały pozostawione przez listonosza w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, w bramie. Taki sposób pozostawiania zawiadomienia dopuszcza art. 150 § 2 o.p. Wobec powyższego nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie doręczenia reklamowanej przesyłki. Wskazała, że budynek na posesji w czasie realizacji usługi był już wyburzony, co nie zmienia faktu realizacji usługi zgodnie z ww. przepisami prawa.

Pismem z dnia [...] lutego 2017r., uzupełnionym pismem datowanym na [...] maja 2017r., Skarżący wniósł do sądu skargę na postanowienie opisane w komparycji niniejszego wyroku.

Skarżący w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia powtórzył zarzuty wniesione w zażaleniu z dnia [...] grudnia 2016r. zarzucając:

1) naruszenie przy wydaniu zaskarżonego postanowienia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - poprzez usankcjonowanie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego przez NUS pomimo braku wymagalności obowiązku podatkowego wobec nieprawidłowości w doręczeniu zobowiązanemu korespondencji w sprawie podatkowej w sytuacji, w której organ egzekucyjny prowadzi egzekucję na podstawie wydanego przez siebie tytułu egzekucyjnego;

2) pominięcie przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie NUS o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego naruszenia przez NUS działającego jako organ egzekucyjny przepisu art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji wobec niewskazania w tytule wykonawczym prawidłowego adresu zobowiązanego;

3) pominięcie przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie NUS naruszenia przez NUS przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego;

a) przepisów art. 44 k.p.a. w zw. z art. 41 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 36 § 3 u.p.e.a. - poprzez zastosowanie tych przepisów do doręczenia dłużnikowi odpisów tytułów wykonawczych bez uprzedniego pouczenia dłużnika o obowiązku powiadomienia o każdej zmianie miejsca pobytu i skutkach zaniechania tego obowiązku,

b) przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - poprzez brak pouczenia dłużnika o możliwości wniesienia zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest kwestia adresu, pod którym powinny być Skarżącemu doręczane pisma, a w konsekwencji prawidłowość doręczenia Skarżącemu pism na adres ul. [...] w W., pod którym Skarżący nie był zameldowany w dacie doręczenia pism, a co więcej – w dacie doręczenia pism nie istniał już pod tym adresem budynek mieszkalny, bowiem został on uprzednio wyburzony.

Zdaniem organów brak podstaw do weryfikowania prawidłowości doręczenia pism w postępowaniu podatkowym, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzygnięciu kwestie związane z postępowaniem podatkowym. Odnosząc się natomiast do kwestii prawidłowości doręczenia Skarżącemu przesyłki z odpisami tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2015r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu z dnia [...] kwietnia 2015r., organy uznały, że doręczenie zostało dokonane w dniu [...] maja 2015r. pod adresem ul. [...] w W. - w oparciu o przepisy art. 44 K.p.a., ponieważ Skarżący nie powiadomił wcześniej organów podatkowych o zmianie adresu.

Skarżący wywodzi, że adres ul. [...] w W. nie mógł być w dacie doręczania przedmiotowych pism uznany za adres jego zamieszkania, wobec czego: doszło do nieprawidłowości w doręczeniu mu korespondencji w sprawie podatkowej, nie wskazano w tytule wykonawczym prawidłowego adresu zobowiązanego, uznano odpisy tytułów wykonawczych za doręczone w trybie art. 44 K.p.a. pomimo braku uprzedniego pouczenia Skarżącego o obowiązku powiadomienia o każdej zmianie miejsca pobytu i skutkach zaniechania tego obowiązku, nie pouczono Zobowiązanego o możliwości wniesienia zarzutów.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zagadnienie dopuszczalności badania w postępowaniu egzekucyjnym prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego było już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wielokrotnie wyraził pogląd, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego (por. wyroki NSA: z 7 lipca 2016r., II FSK 1887/14; z 6 maja 2016r., II FSK 1032/14; z 6 grudnia 2013r., II OSK 1576/12; z 10 września 2013r., II FSK 2383/11; z 27 stycznia 2012r., II FSK 1221/11; z 14 stycznia 2010r., II FSK 1378/08; z 20 marca 2008r., II FSK 172/07). Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie podziela pogląd wyrażony w ww. orzeczeniach i stwierdza, że - na gruncie rozpatrywanej sprawy – brak było podstaw do badania przez organ egzekucyjny kwestii prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej, jak również prawidłowości doręczania innych pism w postępowaniu podatkowym (jurysdykcyjnym).

Sąd zauważa, że jeśli w czasie orzekania w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w innym postępowaniu nastąpiłoby już ostateczne lub prawomocne stwierdzenie niedoręczenia decyzji wymiarowej, czego konsekwencją byłoby uznanie obowiązku za nieistniejący lub niewymagalny, to wówczas organ egzekucyjny byłby związany stanem wynikającym z takiego rozstrzygnięcia i musiałby przyjąć stosownie do okoliczności, że obowiązek nie istnieje lub nie jest wymagalny. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca.

Zarzuty Skarżącego dotyczące powyższej kwestii są zatem bezzasadne.

Brak również podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji wobec niewskazania w tytule wykonawczym prawidłowego adresu Zobowiązanego. Wskazać należy w pierwszej kolejności, że tytuły wykonawcze w rozpoznawanej sprawie zostały skierowane do egzekucji w dniu 8 kwietnia 2015r. Przepis art. 29 § 2 u.p.e.a. nie był wówczas podzielony na punkty i miał następującą treść: "Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Na postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie." Przepis ten został podzielony na punkty z dniem 1 stycznia 2016r. Organ egzekucyjny nie mógł zatem naruszyć tego przepisu w brzmieniu nieobowiązującym w dacie skierowania tytułów wykonawczych do egzekucji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jest wypowiadany pogląd, że organ egzekucyjny badając tytuł wykonawczy pod kątem spełniania wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. sprawdza również to, czy adres zobowiązanego podany w tytule wykonawczym jest prawidłowy (wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012r., sygn. akt II FSK 411/12). Skoro w rozpoznawanej sprawie wierzyciel podał w tytułach wykonawczych adres Skarżącego (ul. [...] w W.), który według informacji posiadanych przez organ egzekucyjny był aktualnym adresem Zobowiązanego (Skarżący dopiero w dniu [...] maja 2015r. dokonał aktualizacji adresu zamieszkania), to organ egzekucyjny w dacie skierowania tytułów wykonawczych do egzekucji, to jest w dniu [...] kwietnia 2015r., nie miał podstaw do zakwestionowania tego adresu jako prawidłowego adresu Zobowiązanego. Powyższy zarzut należy zatem uznać za niezasadny.

Przechodząc do pozostałych zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że niedoręczenie zobowiązanemu określonych pism w związku z egzekucją administracyjną ma istotne znaczenie. Mianowicie, zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7 niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu, stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uchybienie to nie jest możliwe do sanowania w toku postępowania egzekucyjnego. W przypadku stwierdzenia jego wystąpienia organ egzekucyjny winien uwzględnić je z urzędu i umorzyć postępowanie egzekucyjne. Niedoręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego wywołuje różnorakie skutki. Tak więc nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia zarzutów (zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego), nie dochodzi do pouczenia zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu (pouczenie takie stanowi element tytułu wykonawczego wskazany w art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Jeżeli nie doszło do zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności, to w sytuacji niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie można mówić, że nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej (art. 26 § 5 u.p.e.a.). Zgodnie zaś z art. 64 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie pobiera opłat za czynności egzekucyjne, jeżeli później, niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego, nadał w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016r., poz. 1113 ze zm.) za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Niedoręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie stanowi zatem uchybienia, które stanowiłoby przeszkodę dla dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny w przypadku stwierdzenia, że zobowiązanemu nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego, powinien naprawić to uchybienie doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego.

Wskazać również należy, że do doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się z mocy art. 18 u.p.e.a. odpowiednie przepisy k.p.a., to jest art. 39 i nast. k.p.a. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43). Jeżeli zaś nie jest możliwe doręczenie pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, to wówczas stosownie do art. 44 § 1 k.p.a.:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 2 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).

Przewidziane w art. 44 k.p.a. doręczenie zastępcze, rodzące domniemanie prawne skuteczności takiej, jak doręczenie zwykłe, może być uznane za skuteczne tylko wówczas, gdy spełnione zostały wszystkie wymogi określone tym przepisem.

Aby wszakże skorzystać ze wskazanej wyżej fikcji doręczenia, nie może być wątpliwości, że adres strony, na który skierowano korespondencję, jest prawidłowy.

Przenosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że Skarżący w dniu [...] listopada 2014r. wymeldował się z adresu przy ul. [...] i równocześnie zameldował się pod adresem przy ul. [...] w W. oraz że w dniu [...] kwietnia 2015r. (dacie pierwszego awizowania przesyłki z odpisami tytułów wykonawczych oraz zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanego) nie istniał już budynek mieszkalny pod tym adresem, ponieważ został wcześniej wyburzony. Skarżący bezpośrednio po zmianie miejsca zameldowania nie dokonał aktualizacji adresu zamieszkania za pomocą zgłoszenia ZAP-3, ale uczynił to dopiero w dniu [...] maja 2015r. składając do Urzędu Skarbowego W. zeznanie roczne PIT-37 za rok 2014.

Jako adres zamieszkania Zobowiązanego w tytule wykonawczym został wskazany przez wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. - adres przy ul. [...]. Organ egzekucyjny nie miał podstaw do podjęcia działań w celu weryfikacji tego adresu, dlatego na ten adres zostały wysłane przez organ egzekucyjny odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych. Organ egzekucyjny otrzymał potwierdzenie odbioru korespondencji stwierdzające dwukrotne awizowanie przesyłki.

P. S.A. Sekcja Reklamacji Indywidualnych w L. w piśmie z dnia [...] stycznia 2016r. stwierdziła, iż przesyłka z dnia [...] kwietnia 2015r., skierowana do Zobowiązanego, została "nieprawidłowo opracowana", bowiem budynek przy ul. [...] w dniu [...] kwietnia 2015r. już nie istniał. W kolejnym piśmie, datowanym na [...] marca 2016r., potwierdziła, że budynek na posesji w czasie realizacji usługi był już wyburzony, co jednak zdaniem Poczty nie zmienia oceny realizacji usługi jako dokonanej zgodnie z przepisami prawa. Organy zaakceptowały taką ocenę realizacji przedmiotowej usługi pocztowej.

Zdaniem Sądu oceny takiej nie można zaakceptować. Istnieje różnica między nieobecnością strony w miejscu zamieszkania a opuszczeniem miejsca zamieszkania przez stronę. O nieobecności strony w miejscu zamieszkania należy mówić wówczas, gdy w chwili doręczenia przesyłki strona nie znajduje się pod adresem jej miejsca zamieszkania, ale istnieją podstawy do twierdzenia, że strona nadal mieszka pod tym adresem. O dalszym zamieszkiwaniu strony świadczą takie okoliczności, jak między innymi obecność domowników strony pod tym adresem i deklarowanie przez nich, że strona nadal tam mieszka czy informacja od dozorcy / zarządcy nieruchomości, że strona nadal mieszka pod danym adresem.

Przez opuszczenie miejsca zamieszkania należy rozumieć zaś sytuację, gdy strona jest nieobecna pod danym adresem, ponieważ wyprowadziła się spod tego adresu. Wyburzenie budynku mieszkalnego stanowi zdaniem Sądu widomy znak tego, że wszyscy dotychczasowi mieszkańcy tego budynku wyprowadzili się i nie można uważać tego adresu za ich adres zamieszkania. Skoro w dacie pierwszego awizowania przesyłki nie istniał już budynek przy ul. [...] (jest to okoliczność niesporna między stronami), to brak było podstaw do przyjęcia, że Skarżący nadal zamieszkuje pod tym adresem i że adres ten jest prawidłowym adresem miejsca zamieszkania Skarżącego. W konsekwencji nie można uznać przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a.

Powyższe oznacza, że organy wadliwie przyjęły, że w sprawie doszło do doręczenia odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu w trybie art. 44 k.p.a. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązkiem organu ponownie rozpatrującego sprawę jest dokonanie oceny wpływu na postępowanie egzekucyjne faktu niezamieszkiwania przez Skarżącego pod adresem przy ul. [...] w W.. Oznacza to konieczność nie tylko oceny skutków braku doręczenia Skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu, ale również konieczność zbadania, czy upomnienie zostało prawidłowo doręczone Skarżącemu. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że w tytule wykonawczym nr [...], wystawionym w dniu [...] marca 2015r., wskazano na doręczenie Zobowiązanemu upomnienia w dniu [...] marca 2015r., zaś jako adres Zobowiązanego podano w tym tytule wykonawczym ul. [...]. Sugeruje to, że również upomnienie zostało wysłane na ten adres. Jeżeli zaś upomnienie zostało uznane za doręczone w takich samych warunkach, jak odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienie o zajęciu, to nie można uznać upomnienia za doręczone w trybie art. 44 k.p.a., co pociągałoby za sobą konieczność umorzenia w tym zakresie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. ponownie rozpatrując sprawę uwzględni wyrażone w niniejszym wyroku oceny prawne.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożył się uiszczony przez Skarżącego wpis sądowy w wysokości 100 zł.