Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 502/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez R. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa nr [...];[...] z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymująca w mocy, na podstawie art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej: "k.p.a."], decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1960 r. w sprawie zwolnienia K. K. od obowiązku zapłaty ceny nabycia gospodarstwa we wsi D., grom. R.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r., R. K., działając jako pełnomocnik braci – J. K. oraz M. K., następców prawnych K. K., zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. o rozstrzygnięcie - jako zagadnienia wstępnego w sprawie przyznania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski - sprawy nieważności orzeczenia nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1960 r. w sprawie zwolnienia K. K. od obowiązku zapłaty ceny nabycia gospodarstwa we wsi D., grom. R..

Wskazany wyżej wniosek został doprecyzowany pismami R. K. oraz J. K. z dnia [...] maja 2010 r., w których wnioskodawcy wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a W uzasadnieniu wniosku podnieśli, iż ww. orzeczenie wydano z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w dacie jego wydania, tj. w dniu [...] sierpnia 1960 r. K. K. już nie żył (zmarł w dniu [...] listopada 1956 r.).

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] Wojewoda [...], powołując w podstawie prawnej art. 158 § 1, art. 157 § 3 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...]Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1960 r. w sprawie zwolnienia K. K. od obowiązku zapłaty ceny nabycia gospodarstwa we wsi D., grom. R.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł R. K. powołując argumentację zawartą w ww. pismach z dnia [...] kwietnia i [...] maja 2010 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji organu I. instancji Minister Skarbu Państwa wskazał w pierwszej kolejności, iż legitymację stron do występowania w niniejszym postępowaniu ustalono na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] listopada 1960 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu praw do spadku po K. K., postanowienia Sądu Powiatowego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] stycznia 1963 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu praw do spadku po J. K. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] stycznia 1977 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K. Nadto organ odwoławczy zauważył, iż z uwierzytelnionego odpisu postanowienia Sądu Grodzkiego w B. z dnia [...] maja 1947 r., sygn. akt [...] wynika, iż J. K. (ojciec K.) zmarł w dniu [...] listopada 1936 r. w miejscowości R., powiat R., dawne województwo w..

Następnie Minister wskazał, iż - jak wynika z akt sprawy - orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania i ustaleniu ceny nabycia gospodarstwa z dnia 6 marca 1954r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B., Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, ustaliło granice gospodarstwa oznaczonego Nr [...] nadanego K. Kondratowiczowi we wsi D., powiat R., województwo O. oraz ustaliło szacunek ww. gospodarstwa w wysokości 273,83 kwintali żyta należnych na rzecz Skarbu Państwa, która to należność miała być spłacona w 20 ratach rocznych. Z orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1960 r. wynika, że K. K. zwolniony został jako repatriant z obowiązku zapłaty 273,83 kwintali żyta tytułem nadania nieruchomości we wsi D. Z kopii zaświadczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1946 r. wynika, że K. K. - jako repatriantowi - powierzono ochronę gospodarstwa poniemieckiego położonego w R.

W dalszej części uzasadnienia Minister zauważył, iż zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji o prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., nr 169, poz. 1418 ze zm.) organem wyższego stopnia w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Art. 20 tej ustawy stanowi, iż do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145, art. 146a, art. 146 § 2, art. 147-152, art. 154 § 2, art. 155-159 oraz art. 161-163 k.p.a., z tym że w przypadku zaświadczeń, przepisy te stosuje się odpowiednio.

Minister zaznaczył, iż zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu. Podstawą oceny orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1960 r. o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości - w kontekście rażącego naruszenia prawa - są przepisy obowiązujące w dacie wydania tegoż orzeczenia.

Następnie organ podał, iż powołane orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1960 r. wydane zostało w oparciu o dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1955 r., nr 18, poz. 107). Artykuł 12 dekretu umożliwiał zwolnienie od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych nieruchomości w odniesieniu do repatriantów, którzy na podstawie umów międzynarodowych mieli otrzymać w zamian za nieruchomości pozostawione inne nieruchomości na terytorium RP. Jeśli repatriant zmarł przed chwilą nadania mu nieruchomości zwolnienie od obowiązku uiszczenia ceny nabycia przysługiwało żyjącemu małżonkowi, a w razie jego braku każdemu zstępnemu w linii prostej, w części odpowiadającej jego udziałowi w spadku. Powyższe uprawnienie - tj. zwolnienie od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości, mogło być w drodze aktu notarialnego przekazane małżonkowi lub zstępnym w linii prostej (art. 12 ust. 2 i 3 dekretu). W rozpatrywanej sprawie nadanie nieruchomości nastąpiło w dniu [...] marca 1954 r., zaś uprawniony K. K. zmarł w dniu [...] listopada 1956 r. W związku z tym nie mają zastosowania przepisy art. 12 ust. 2 i 3 ww. dekretu. Konsekwencją śmierci K. K. po dacie nadania mu nieruchomości oraz braku przekazania uprawnienia do zwolnienia od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości aktem notarialnym (na podstawie art. 12 ust 3 dekretu), jest bowiem to, iż orzeczenie o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości z dnia [...] sierpnia 1960 r. nie mogło zostać wydane na rzecz żyjącego małżonka lub zstępnych w linii prostej. Należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania także art. 13 dekretu, który (poprzez odesłanie do art. 12 dekretu) umożliwiał zstępnym w linii prostej lub żyjącemu małżonkowi skorzystanie ze zwolnienia od obowiązku uiszczenia ceny nabycia w przypadku, gdy nieruchomości zostały im nadane przed wejściem w życie dekretu - tj. przed dniem [...] kwietnia 1955 r. lub jeżeli wniosek o nadanie nieruchomości został przez nich złożony do dnia [...] grudnia 1957 r. Żadna z osób - wymienionych w art. 12 dekretu - takiego wniosku nie złożyła w przepisanym terminie, jak też nie została im nadana nieruchomość przed wejściem w życie dekretu, z tego względu orzeczenie o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości z [...] sierpnia 1960 r. nie mogło być wydane na rzecz spadkobierców K. K.

Dalej Minister stwierdził, iż dekret z dnia [...] kwietnia 1955 r. swoim uregulowaniem nie obejmował sytuacji, która zaistniała w przedmiotowej sprawie. Nie wskazywał bowiem na rzecz kogo mogłoby być wydane orzeczenie o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości w razie śmierci właściciela nieruchomości (repatrianta) po dacie nadania nieruchomości. Skoro ustawa nie wskazuje podmiotu, na rzecz którego winno nastąpić wydanie orzeczenia o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości, to nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa.

Rażące naruszenie prawa nie jest instytucją abstrakcyjną, lecz zachodzi wówczas, gdy konkretna norma prawna wynikająca z danego przepisu prawa została naruszona w sposób rażący. O rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko w sytuacji, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo a mianowicie, gdy waga naruszenia jest znacznie większa, niż stabilność decyzji ostatecznej. Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, które określane jest w orzecznictwie sądowo-administracyjnym oraz w doktrynie jako naruszenie oczywiste i bezsporne. Utożsamianie tego pojęcia z każdym naruszeniem jest oczywiście wadliwe, bowiem nie każde naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony. Rażące naruszenie musi więc dotyczyć konkretnego przepisu, nie zaś bliżej nieokreślonej normy prawnej. W rozpatrywanej sprawie brak jest przepisu, który zostałby rażąco naruszony.

Końcowo Minister stwierdził, iż ww. orzeczeniem z [...] sierpnia 1960 r. o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości, spadkobiercy K. K. nie doznali szkody majątkowej, nie ponieśli też żadnych negatywnych konsekwencji prawnych. Na skutek dziedziczenia gospodarstwa rolnego objętego ww. orzeczeniem spadkobiercy K. K. stali się jego współwłaścicielami.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1960 r.

W skardze na ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011r., R. K. podtrzymał wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1960 r. w sprawie zwolnienia K. K. od obowiązku zapłaty ceny nabycia gospodarstwa we wsi D., grom. R.. Jako podstawę stwierdzenia nieważności wskazał art. 156 § 1 pkt 2, 3, 4 i 5 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż bezspornym jest, że ww. orzeczenie wydano z naruszeniem art. 28, 30 § 4 oraz 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Podniósł, iż zaskarżona decyzja nie przekonała skarżącego o słuszności zajętego stanowiska. Uzasadnienie decyzji jest zawiłe, niejednoznaczne lub nietrafne. Z tych względów rozpatrzenie zastrzeżeń skarżącego do ww. decyzji jest w pełni uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 28 oraz 30 § 4 k.p.a. są bezzasadne, ponieważ ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego weszła w życie z dniem 1 stycznia 1961 r., tj. po dacie wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1960 r. Organ wskazał również, że stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia oznaczałoby, iż pomimo faktycznego braku zapłaty za nabycie nadanego gospodarstwa rolnego, które stało się prawną własnością K. K. i przeszło następnie na jego spadkobierców - co miało być formą ekwiwalentu za pozostawione mienie, gospodarstwa tego (bez względu na jego późniejsze losy prawne) nie można by traktować jako częściowej realizacji prawa do rekompensaty, co w konsekwencji w sposób nieuprawniony doprowadziłoby niejako do przyznania "podwójnej" rekompensaty.

W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2011 r. R. K. podtrzymał zarzuty skargi. Podniósł, iż w istocie w dacie wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1960 r. obowiązywały przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, nie przeczy to jednak tezie, że ww. orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Obecni na rozprawie przed WSA w Warszawie w dniu [...] maja 2011 r. uczestnicy postępowania – J. K. oraz M. K. poparli skargę oraz przedstawili stanowisko zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] maja 2011 r., stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy. Podnieśli, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przedstawiono wyjaśnień odnośnie: (1) stanowiska wobec ważności (bądź nieważności) orzeczenia z dnia [...] marca 1954 r., (2) uznania za dopuszczalne występowania w postępowaniu administracyjnym jako strony osoby nieżyjącej, (3) zaniechania powołania na prawach stron spadkobierców K. K. w postępowaniu zakończonym orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1960 r., (4) twierdzenia, że skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej nie wywołało negatywnych skutków prawnych, ani szkody wobec jego spadkobierców. Do ww. pisma załączony został wniosek o zwrot kosztów postępowania zgodnie z wykazem.

Obecny na rozprawie pełnomocnik Ministra Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż podstawę wydania orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1960 r. mógł stanowić art. 13 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.")], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli

zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o ww. przepisy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. O ile jednak rozstrzygnięcie organu odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji I. instancji jest prawidłowe, o tyle argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji jest, w cenie Sądu, nietrafna.

Jak wynika z przestawionego stanu sprawy zaskarżona decyzja została wydana w ramach jednego z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, tj. postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1960 r., nr [...] w sprawie zwolnienia K. K. od obowiązku zapłaty ceny nabycia gospodarstwa we wsi D., grom. R..

Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek następców prawnych K. K. – R. K (działającego również jako pełnomocnik M. K.) oraz J. K.. Zaznaczyć należy, że legitymację stron do występowania w niniejszym postępowaniu ustalono prawidłowo na podstawie złożonych do akt administracyjnych sprawy, uwierzytelnionych kopii: postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] listopada 1960 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu praw do spadku po K. K., postanowienia Sądu Powiatowego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] stycznia 1963 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu praw do spadku po J. K. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] stycznia 1977 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji (art. 16 k.p.a.) i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest - w sposób niewątpliwy - przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty (v. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 570/95, publ. OSNP 1996/18/258). Przesłanką stwierdzenia nieważności rozważaną na gruncie przedmiotowej sprawy było wydanie orzeczenia PPRN z dnia [...] sierpnia 1960 r. z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec zarzutu wnioskodawców, iż orzeczenie to zostało skierowane do osoby zmarłej. Zauważyć należy, że rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. nr 36, poz. 341 ze zm.), obowiązujące w dacie wydania przedmiotowego orzeczenia, nie zawiera normy, która by wprost w sposób ogólny regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji (orzeczenia) do osoby zmarłej. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa jednak z jej śmiercią, co prowadzi do konkluzji, że w stosunku do osoby zmarłej nie można było prowadzić postępowania, a w konsekwencji wydać decyzji. Decyzja taka byłaby obarczona wadą nieważności, albowiem byłaby niewykonalna w dniu jej wydania, a jej niewykonalność miałaby charakter trwały, jak też byłaby wydana z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym nie wywoływałaby skutków prawnych (art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a.).

W okolicznościach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy nie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez wnioskodawców w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze, że orzeczenie PPRN z dnia [...] sierpnia 1960 r. zostało skierowane do zmarłego K. K. Bezspornym jest, że K. K.nie żył w dacie wydania ww. orzeczenia, bowiem - jak wynika z akt sprawy - zmarł [...] listopada 1956 r. Niezależnie jednak od tej okoliczności, wydanie ww. orzeczenia stanowiło wyłącznie potwierdzenie uprawnień K. K. nabytych na podstawie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1955 r., nr 18, poz. 107) w czasie gdy jeszcze żył. Innymi słowy, orzeczenie PPRN z dnia [...] sierpnia 1960 r. stanowiło potwierdzenie faktu prawotwórczego (polegającego na zwolnieniu z obowiązku zapłaty za nabytą nieruchomość) zaistniałego z mocy prawa w dniu wejścia w życie ww. dekretu, tj. w dniu [...] kwietnia 1955 r., a więc przed datą zgonu K. K.. Wskazanie w orzeczeniu z dnia [...] sierpnia 1960 r. K. K. jako osoby, w stosunku do której właściwy organ potwierdził nabyte wcześniej uprawnienia, nie może być potraktowane jako skierowanie orzeczenia do osoby zmarłej, a w konsekwencji uznane za dotknięte wadami kwalifikowanymi, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a.

Do powyższych konkluzji, w ocenie Sądu, prowadzą przedstawione poniżej argumenty.

Z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że orzeczeniem nr [...] o wykonaniu aktu nadania i ustaleniu ceny nabycia gospodarstwa wydanym w dniu [...] marca 1954 r., Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B., Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, działając na podstawie m.in. art. 6 dekretu z dnia 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 16, poz. 340) w pkt 1 - ustaliło granice gospodarstwa oznaczonego Nr [...] nadanego K. K. we wsi D., powiat R., województwo O. i stanowiącego jego własność zgodnie z planem i rejestrem pomiarowym, sporządzonym w 1952 r. przez mierniczego J. F., w pkt 2 - ustaliło szacunek ww. gospodarstwa zgodnie z protokółem szacunkowym z dnia [...] listopada 1953 r. w wysokości 273,83 kwintali żyta, która to należność na rzecz Skarbu Państwa miała podlegać spłacie w 20 ratach rocznych. W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że aktem nadania z dnia [...] listopada 1953 r. Powiatowa Komisja Ziemska w B. nadała K. K. gospodarstwo o powierzchni 8,36 ha w grom. D., pow. R. W dokumentach pomiarowych zostały określone granice tego gospodarstwa oraz jego obszar. Wartość poszczególnych składników gospodarstwa potwierdza jego ogólny szacunek, który wynosi 273,83 kwintali żyta.

Orzeczeniem nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1960 r. zwolniło K. Kondratowicza - jako repatrianta - od obowiązku zapłaty za nabytą nieruchomość we wsi D., nr [...], o pow. [...]ha, na ogólną wartość 273,83 kwintali żyta. Podstawę materialnoprawną ww. orzeczenia stanowiły przepisy rozdziału 3 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, zatytułowanego "Zwolnienie repatriantów od obowiązku zapłaty". W myśl art. 12 ust. 1 dekretu repatriantów, którzy stosownie do umów międzynarodowych mają otrzymać nieruchomości w zamian za nieruchomości pozostawione poza granicami Państwa, zwalnia się - bez rozrachunku i oszacowania - od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych im nieruchomości państwowych. Z kolei art. 12 ust 2 ww. dekretu stanowił, iż w razie śmierci repatrianta określonego w ust. 1 przed nadaniem mu nieruchomości, zwolnienie od obowiązku uiszczenia ceny nabycia przysługuje pozostającemu przy życiu małżonkowi, a w braku małżonka - każdemu ze zstępnych w linii prostej w części odpowiadającej jego udziałowi w spadku. Uprawnienia do zwolnienia od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości mogą być przekazane aktem notarialnym małżonkowi lub zstępnym w linii prostej (art. 12 ust. 3). W myśl art. 13 dekretu osoby wymienione w art. 12 korzystają ze zwolnienia od obowiązku uiszczenia w całości lub w części ceny nabycia nieruchomości, jeżeli nieruchomości te zostały im nadane przed wejściem w życie dekretu lub jeżeli wniosek o nadanie im nieruchomości złożą do dnia 31 grudnia 1957 r.

Z treści art. 12 ust. 1 wynika, że zwolnienie repatriantów (którzy mają otrzymać nieruchomości) od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych im nieruchomości następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie dekretu (29 kwietnia 1955 r.). Z mocy art. 13 uprawnienie to przyznane zostało również osobom wymienionym w art. 12 dekretu, a więc m.in. repatriantom, którym nieruchomości zostały nadane przed wejściem w życie dekretu. Data wejścia w życie dekretu stanowi materialny termin nadania ww. uprawnienia. Orzeczenie o zwolnieniu z obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych nieruchomości miało zatem znaczenie jedynie deklaratoryjne - potwierdzające uprawnienie przyznane z mocy prawa.

Jak wyżej wskazano, K. K. nadano ww. gospodarstwo rolne przed wejściem w życie dekretu, tj. [...] listopada 1953 r. W dniu wejścia w życie dekretu, tj. [...] kwietnia 1955 r., K. K. spełniał przesłanki z art. 13 dekretu, co stanowiło podstawę do zwolnienia go z obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa. Zwolnienie to zostało potwierdzone deklaratoryjnym orzeczeniem PPRN z dnia [...] sierpnia 1960 r. Przyjąć należy, że wobec śmierci K. K. w dniu [...] listopada 1958 r. adresatami ww. orzeczenia, choć nie zostało to w jego treści wyartykułowane, byli jego spadkobiercy (małżonka i synowie). Podnoszony przez skarżącego zarzut, iż legitymowane strony nie brały udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. orzeczenia mógłby stanowić ewentualną podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie wyczerpuje jednak znamion wad kwalifikowanych z art. 156 § 1 k.p.a.

Wbrew twierdzeniom skarżącego zaniechanie przez organy orzekające stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1960 r. nie skutkuje funkcjonowaniem w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą aktów (z 1954 i 1960 r.). Wydanie orzeczenia z dnia [...] marca 1954 r. o wykonaniu aktu nadania i ustaleniu ceny nabycia gospodarstwa w żaden sposób nie zamykało drogi do wydania orzeczenia z [...] sierpnia 1960 r. o zwolnieniu od obowiązku zapłaty za przedmiotowe gospodarstwo w świetle przepisów ww. dekretu. Przeciwnie, orzeczeniem z 1960 r. zwolniono z obowiązku zapłaty ceny ustalonej właśnie w orzeczeniu z 1954 r. Podkreślenia wymaga, że w aktach sprawy brak jest dowodów spłaty ceny nabycia ww. gospodarstwa pomimo - deklarowanego przez skarżącego - zamiaru dokonania przez K. K.spłaty ustalonej należności 273,83 q żyta. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że decyzją z dnia [...] października 1963 r. (nr [...]Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. przejęło na własność Państwa 7/8 nieruchomości nr [...] z pow. 8,96 ha stanowiącej własność M. K. (małżonki K. K.). Jednocześnie ustaliło obszar gruntów i wartość budynków do zaopatrzenia emerytalnego po osiągnięciu wieku w 1967 r. W uzasadnieniu podniesiono, że przedmiotowe gospodarstwo zostało nadane zmarłemu K. K. jako ekwiwalent (za pozostawione mienie) bez żadnych obciążeń. Powyższe potwierdza, iż spłata ceny nabycia ww. gospodarstwa nie została dokonana, a gospodarstwo przeszło na własność spadkobierców K. K.

Konkludując Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN z dnia 31 sierpnia 1960 r. Orzeczenie to nie jest dotknięte którąkolwiek z wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W szczególności, jak wywiedziono powyżej, nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że adresatem ww. orzeczenia jest osoba zmarła, a tym samym, że wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a.

Jak wskazano powyżej, argumentacja zaprezentowana przez Ministra Skarbu Państwa w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji jest nietrafna. Biorąc jednak

pod uwagę prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia Sąd doszedł do przekonania, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z przyczyn wymienionych w art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.

Mając na względzie wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Brak rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wynika z treści art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt wyłącznie w razie uwzględnienia skargi.