Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 599/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 302 ust. 1, art. 319 pkt 1, art. 318 ust. 2, ust. 3 pkt 1 lub 2, art. 348 pkt 1 lit. a i pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. spec. Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2016 r. sprawy ze skargi V. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również: "organ II instancji" lub "Szef Urzędu") z [...] grudnia 2015 r. [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"). Na mocy tej decyzji Szef Urzędu, działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz z 2014 r. poz. 463 z późn. zm., zwanej także dalej "u.o.c.") oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., rozpatrzył odwołanie V. G. (zwanego dalej "skarżącym" lub "cudzoziemcem") od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] września 2015 r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca wraz z małoletnią córką – A. G. (ur. 30 października 2001 r.) do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji. W wyniku rozpoznania ww. odwołania Szef Urzędu uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy na wypadek, jeżeli cudzoziemiec nie opuści tego terytorium w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w decyzji lub przekroczy, lub będzie usiłowała przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom - od dnia wykonania decyzji. Ponadto utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

II.1. Decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej orzekł o zobowiązaniu skarżącego wraz z małoletnią córką do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji. Jako przesłanki zobowiązania do powrotu organ I instancji powołał okoliczności z art. 302 ust. 1 pkt 16 u.o.c. wskazując, że [...] lutego 2015 r. decyzją nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił skarżącemu oraz jego rodzinie (małżonce skarżącego L. G. i ich córce) nadania statusu uchodźcy i udzielenia im ochrony uzupełniającej, a [...] czerwca 2015 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała ww. decyzję w mocy decyzją nr [...]. Decyzja Rady z [...] czerwca 2015 r. nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i jest prawomocna. Cudzoziemiec wraz z rodziną nie opuścił terytorium Polski po otrzymaniu ostatecznej decyzji Rady. Organ I instancji stwierdził ponadto, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu cudzoziemca określone w art. 303 ust. 1 i 2 ustawy. Organ stwierdził, iż cudzoziemiec nie wykazał realnych przesłanek uzasadniających stwierdzenie, iż po powrocie do kraju pochodzenia będą naruszone jej prawa chronione w przepisach Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.), a także zostanie naruszone prawo do życia rodzinnego i prywatnego chronione w art. 8 powołanej Konwencji. Organ stwierdził również, iż decyzja nie narusza praw dziecka chronionych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526, z 2000 r. Nr 2, poz. 11 oraz z 2013 r. poz. 677), w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu, gdyż w wyniku wykonania decyzji nie nastąpi rozłączenie rodziny, gdyż tożsame postępowanie zostało wszczęte w stosunku do żony cudzoziemca. W ocenie organu w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

II.3. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 348 i art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.o.c. oraz art. 7, 77, 80 i art. 107 k.p.a.

II.4. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy na wypadek, jeżeli cudzoziemiec nie opuści tego terytorium w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w decyzji lub przekroczy, lub będzie usiłowała przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom - od dnia wykonania decyzji. Ponadto utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący 16 sierpnia 2014 r. wjechał wraz z rodziną – żoną i małoletnią córką, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym samym dniu cudzoziemiec złożył za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, obejmujący rodzinę. Decyzją z [...] lutego 2015 r. Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania cudzoziemcom statusu uchodźcy i odmówił udzielenia im ochrony uzupełniającej. [...] czerwca 2015 r. powyższą decyzję utrzymała w mocy Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr [...]. Decyzja została doręczona 15 czerwca 2015 r. Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone do WSA. Organ powołał się na art. 305 ust. 1 i 2 u.o.c. i wskazał, że 20 lipca 2015 r. cudzoziemiec, złożył za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, obejmujący rodzinę. 23 lipca 2015 r. wniosek został przekazany do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. 20 lipca 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wszczął z urzędu postępowanie o zobowiązanie do powrotu wobec skarżącego. Decyzją z [...] września 2015 r. ww. organ orzekł o zobowiązaniu żony cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji. Małżonka złożyła odwołanie od powyższej decyzji do organu II instancji. Sprawa jest w toku. Organ odwoławczy podkreślił, że wobec skarżącego jednoznacznie mają zastosowanie przesłanki, określone w art. 302 ust. 1 pkt 16 u.o.c., gdyż nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po otrzymaniu ostatecznej decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy - obecnie ochrony międzynarodowej. Szef Urzędu podkreślił, że przed wydaniem decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia kraju zbadać należy przesłanki wynikające z art. 303 ust. 1 u.o.c. jak również art. 348, art. 349 i 351 u.o.c. Organ odwoławczy analizując przepisy dotyczące zgody na pobyt humanitarny, lub zgody na pobyt tolerowany, jak również norm wynikających z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka podkreślił, że przepisy EKPC nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Same obawy, że określone sytuacje mogą mieć miejsce, nie są równoznaczne z naruszeniem praw chronionych w Konwencji. W kontekście przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych określonej w art. 348 pkt 1 ustawy organ wskazał, że uznanie, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 do 7 (czy ewentualnie inne) Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności uwarunkowane jest stwierdzeniem zindywidualizowanego skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jedynie w przypadku stwierdzenia powszechnego stosowania przemocy bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej w danym państwie, bez względu na cechy bądź inne czynniki wyróżniające poszczególne osoby możliwe jest uznanie, że cudzoziemiec zobowiązana do powrotu do takiego kraju byłaby narażona na naruszenie jej praw podstawowych, o których mowa w art. 348 pkt 1 u.o.c. Deklarowane przez skarżącego okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia nie pozwalają na uznanie, iż w przypadku powrotu przez niego i jego rodzinę do kraju pochodzenia faktycznie zagrożone byłyby ich prawa chronione w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jak wynika z materiału dowodowego pan V. G. w kraju pochodzenia nie był nigdy aresztowany, sądzony bądź skazany wyrokiem sądu. Jak wynika z aktualnych raportów, cudzoziemiec ma możliwość skorzystania z pomocy instytucji w kraju pochodzenia oraz relokacji w ramach [...], gdzie na większości terytorium nie toczą się żadne walki. Niewątpliwie, sytuacja w miejscu zamieszkania cudzoziemca i jego rodziny jest niebezpieczna, jednak sytuacja ta nie ma miejsca w całym kraju, lecz w części wschodniej. Odnosząc się do ochrony prawa do życia rodzinnego Szef Urzędu wskazał, że ingerencja w prawa chronione art. 8 EKPC, aby mogła zostać uznana za dopuszczalną musi służyć ochronie określonych dóbr (bezpieczeństwa państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób), jednak nie oznacza to, że ingerencja taka może zostać uznana za dopuszczalną wyłącznie w przypadku popełnienia jedynie ciężkich przestępstw - wystarczające jest tutaj m. in. naruszenie przepisów regulujących wjazd i wyjazd cudzoziemców. Zobowiązanie do powrotu skarżącego i jego rodziny nie naruszy jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu przepisów powołanej Konwencji. Cudzoziemiec wjechał na terytorium Polski 16 sierpnia 2014 r. razem ze swoją żoną i córką. Cudzoziemcy przyjechali do Polski z [...], gdzie wcześniej zamieszkiwali i prowadzili życie rodzinne. Natomiast na [...] zamieszkują pozostali członkowie ich rodziny - m.in. starsza córka. Cudzoziemcy, decydując się na przyjazd do Polski bez stosownej wizy, musieli zdawać sobie sprawę, że prowadzenie tu życia rodzinnego jest niepewne i w związku z tym nie mogli spodziewać się, że będzie mogło one w zgodzie z prawem być kontynuowane. Dodatkowo należy zauważyć, iż wydanie decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu nie prowadzi do rozdzielenia rodziny. Postępowanie o udzielenie cudzoziemcowi i jego rodzinie ochrony międzynarodowej zakończyło się odmową nadania statusu uchodźcy i odmową udzielenia ochrony uzupełniającej. Wobec małżonki została również wydana decyzja o zobowiązaniu jej do powrotu. Obecnie toczące się wobec cudzoziemców postępowanie w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej jest kolejnym takim postępowaniem, a w takiej sytuacji wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu na gruncie obowiązujących przepisów jest dopuszczalne (art. 303 ust. 4 i art. 305 ust. 2 u.o.c.). Zaskarżona decyzja nie narusza również prawa do życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Pan V. G., jego żona i małoletnia córka dopiero od 16 sierpnia 2014 r. przebywają na terytorium Polski. Wcześniej, jak wynika z materiału dowodowego, życie prywatne rodziny koncentrowało się na [...], gdzie zamieszkują członkowie ich rodziny. Cudzoziemcy podjęli decyzję o pozostaniu w Polsce, lecz wbrew ich stwierdzeniu, nie posiadają z naszym krajem więzi na tyle silnych i trwałych, aby uznać zobowiązanie ich do powrotu za nieuzasadnioną ingerencję w prawa do życia prywatnego chronione Konwencją. Zdaniem Szefa Urzędu brak jest również podstaw do stwierdzenia, iż konieczność wyjazdu przez skarżącego i jego rodzinę na [...] naruszyłaby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu. Jak zostało już wskazane cała rodzina zainteresowanego została zobowiązana do powrotu, a zatem nie istnieje ryzyko pozbawienia małoletniej córki kontaktu z rodzicami i opieki rodziców, co mogłoby wpłynąć niekorzystnie na jej rozwój psychofizyczny. W opinii organu w sprawie należy uwzględnić fakt, iż córka cudzoziemki, będąc w wieku nastoletnim, została wyrwana ze środowiska, w którym funkcjonowała przed przyjazdem do Polski, a z uwagi na stosunkowo krótki okres pobyt rodziny poza krajem pochodzenia istnieje duża możliwość jej readaptacji do zmienionych warunków. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż konieczność wyjazdu skarżącego i jego córki do kraju pochodzenia w stopniu istotnym zagrażałaby jej rozwojowi psychofizycznemu. Należy zauważyć, iż od czasu wyjazdu z kraju pochodzenia małoletnia córka z uwagi na decyzję rodziców jest narażana na zmiany miejsca pobytu, warunków, otoczenia, co może mieć negatywny wpływ na jej rozwój, ale jest to skutkiem decyzji ich rodziców o wyjeździe z kraju pochodzenia, pomimo niespełniania warunków wjazdu tu i pozostania tu pomimo negatywnego rozpatrzenia wniosku o nadanie im statusu uchodźcy.

III.1. Z powyższą decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie zgodził się skarżący, który w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 11 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ II instancji do argumentów, które zostały przedstawione i podniesione w odwołaniu od decyzji o zobowiązaniu do powrotu;

- art. 80 k.p.a. i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na błędnych ustaleniach stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżący oraz jego rodzina nie będą narażeni w kraju pochodzenia na traktowanie naruszające art. 3 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, że nie zostaną naruszone prawa małoletniej córki w stopniu istotnie zagrażającym jej rozwojowi psychofizycznemu oraz uznanie w konsekwencji, że niezasadnym jest udzielenie nam zgody na pobyt ze względów humanitarnych;

- art. 15 k.p.a. poprzez poprzestanie na kontroli legalności i zasadności decyzji o zobowiązaniu do powrotu wydanej przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej i zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestiach podniesionych przez nią w odwołaniu;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji poprzez zaniechanie wskazania na materiał dowodowy zebrany w sprawie.

2) naruszenie przepisów materialnych, tj.:

- art. 348 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego wadliwą wykładnię, która w konsekwencji doprowadziła do niezastosowania tego przepisu, pomimo że znajdował on zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy;

- art. 318 ust. 3 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na orzeczeniu w skarżonej decyzji zakazu wjazdu na terytorium RP na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braki informacji ojej wykonaniu - od dnia upływu dobrowolnego powrotu w niej określonego, podczas gdy w naszej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki orzeczenia tego zakazu.

III.2. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonywanie oceny pod kątem zgodności z prawem oznacza z kolei, że sąd administracyjny sprawując wymiar sprawiedliwości bada legalność, a nie celowość działalności administracji publicznej. Badanie to sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej w trzech płaszczyznach, a mianowicie: a) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, b) dochowania wymaganej prawem procedury c) zgodności działania z prawem materialnym (por. np. uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). Uzupełniająco należy wskazać, że sąd administracyjny dokonuje rzeczonej oceny legalności działania administracji publicznej na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Oznacza to w szczególności, że sąd zasadniczo nie czyni własnych ustaleń faktycznych, a orzeka na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych (argumentum ex art. 106 § 3 p.p.s.a; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2014 r., II OSK 2546/12, CBOSA; J. Jagielski, M. Jagielska, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 567). W aspekcie ustaleń faktycznych obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim dokonanie oceny, czy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2015 r., II GSK 789/14, CBOSA). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

IV.3.1. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie przedmiotowej decyzji Szefa Urzędu. W szczególności poczynione przez organy ustalania faktyczne mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. Jeżeli chodzi o ustalenia faktyczne dotyczące braku przesłanki zagrożenia dla życia lub zdrowia skarżącego (scil. na tej części [...], która nie jest pod kontrolą separatystów), to ustalenia organu w tej kwestii bazują również na materiale zebranym w sprawie zakończonej decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] oraz zeznaniach skarżącego. Należy dodać, że wspomniana decyzja Rady jest ostateczna i prawomocna. Zatem decyzji tej służy domniemanie legalności i prawidłowości (art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2014 r., I OSK 229/13, CBOSA). Przypomnieć przy tym należy, że naruszenie przepisów postepowania może uzasadniać uwzględnienie skargi tylko w przypadku, kiedy dane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.). W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 140 k.p.a.). W szczególności uzasadnienie to pozwala zrekonstruować tok rozumowania Szefa Urzędu oraz podstawowe racje, jakie w ocenie tego organu przemawiały na rzecz utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Następnie należy wskazać, że organ II instancji odniósł się do głównych wątków odwołania, m. in. wskazując na s. 9-12 decyzji dlaczego w ocenie organu brak jest przesłanek do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Zdaniem Sądu, Szef Urzędu nie naruszył również zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 80 k.p.a. Z kolei powołana w skardze zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.) nie może być rozumiana w ten sposób, że jej przestrzeganie wymaga od organu osiągnięcia rezultatu, tzn. przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem (por. np. wyr. NSA z 29 czerwca 2010 r., I OSK 124/10, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Legalis 2016, wyd. 19, teza 2 do art. 11 i cyt. tam dalsze orzecznictwo i piśmiennictwo). W sprawie nie doszło również do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Organ II instancji orzeka na podstawie materiałów zebranych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz ewentualnie na podstawie dowodów zebranych przed organem II instancji (art. 136 k.p.a.). Skarżący nie wykazał, jakie to istotne dowody zostały pominięte przez Szefa Urzędu, których przeprowadzenie mogło mieć wpływ na wynika sprawy. W szczególności jeżeli chodzi o ocenę sytuacji na [...], to skarżący nie wykazał, aby od momentu wydania odmownej decyzji w sprawie nadania statusu uchodźcy sytuacja ta uległa zasadniczej zmianie, tj. w sposób dezaktualizujący ustalenia poczynione w tej kwestii przez Radę do Spraw Uchodźców w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r.

IV.3.2. Podstawą materialnoprawną zobowiązania skarżącego do powrotu był art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z tymi przepisami, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec:

a) nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2, albo

b) przebywa w strzeżonym ośrodku albo w areszcie dla cudzoziemców.

W myśl zaś powołanego wyżej art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej - stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

Należy podkreślić, decyzja o zobowiązaniu do powrotu jest decyzją związaną (verba legis: "decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się"). Organom nie pozostawiono zatem uznania, czy w razie zajścia okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach można zastosować ten środek prawny kierując się np. względami słuszności. Teza o związanym charakterze decyzji o zobowiązaniu do powrotu przyjmowana jest również w piśmiennictwie (zob. np. P. Dąbrowski, [w:] Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2015, teza 6 komentarza do art. 302) oraz orzecznictwie (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., II OSK 1935/14, CBOSA). Organy nie mogły zatem, powołując się m. in. na wskazany w skardze art. 7 k.p.a., odstąpić od wydania decyzji zobowiązującej do powrotu w razie ustalenia, że zachodzi chociażby jedna z przesłanek wskazanych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto, obowiązek wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest niezależny od tego, czy w realiach danej sprawy cudzoziemiec miał świadomość okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Chodzi tu bowiem o obiektywną odpowiedzialność administracyjną, a nie odpowiedzialność karną opartą na zasadzie winy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2013 r., IV SA/Wa 2918/12, CBOSA). Tylko zaistnienie okoliczności wyraźnie wskazanych w innych przepisach prawa może uzasadniać niewydanie w takim przypadku decyzji zobowiązującej do powrotu. Okoliczności takie zostały wskazane m. in. w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponieważ okoliczności te stanowią wyjątek od zasady wydawania decyzji o zobowiązaniu do powrotu w razie zajścia okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie mogą być one poddawane wykładni rozszerzającej (exceptiones non sunt extendendae). Na gruncie niniejszej sprawy należy wskazać m. in. na art. 303 ust. 1 pkt 2 (udzielanie cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zajście przesłanki do ich udzielenia). Z treści skargi wynika, że skarżący powołuje się na art. 348 pkt 1 lit.a ustawy o cudzoziemcach wywodząc, że jego powrót na [...] spowoduje zagrożenie dla jej życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Ponadto, skarżący wskazuje na naruszenie praw dziecka (art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach).

IV.3.3. W niniejszej sprawie nie jest kwestią sporną zajście przesłanki pozytywnej z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach obligującej organy do wydania wobec skarżącego decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Otóż w dniu 15 czerwca 2015 r. skarżącemu została doręczona decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy. Skarżący nie opuścił Polski w terminie 30 dni od dnia doręczenia wskazanej wyżej decyzji Rady.

IV.3.4. Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielanie cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Sąd podziela w całości obszerne motywy takiego rozstrzygnięcia podane m.in. na s. 7 – 9 zaskarżonej decyzji. W szczególności odnosząc się do wywodów skargi należy przypomnieć, że zgodnie z art. 348 pkt 1 lit.a u.o.c., cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. W orzecznictwie i piśmiennictwie zwraca się uwagę, że dla zastosowania tego przepisu sama ewentualność zagrożenia nie jest wystarczająca. Cudzoziemiec musi być narażony na takie zagrożenie w bardziej indywidualny sposób niż tylko na skutek ogólnej przemocy panującej w danym państwie. Nie jest też wystarczające stwierdzenie nieprzestrzegania praw obywatelskich lub dysfunkcje systemu politycznego (por. np. P. Dąbrowski, [w:] Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2015, teza do art. 348; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2010 r., II OSK 27/09). Tymczasem okoliczności podawane przez skarżącego nie mogą w żaden sposób wypełniać opisanych wyżej znamion zagrożenia dla zdrowia lub życia. Realna możliwość zagrożenia dla życia lub zdrowia skarżącej na terytorium będącym pod kontrolą rządu w [...] nie wynika również z treści zeznań skarżącej (k. 20 -21), a nadto skarżący nie zaoferował innych wiarygodnych dowodów mogących prowadzić do przeciwnych ustaleń. W szczególności nie sposób podzielić argumentacji skarżącego co do rzekomego zagrożenia życia lub zdrowia ze strony A. K. Otóż wedle twierdzeń skarżącego, osoba ta aktywnie wspierała separatystów w [...], a obecnie ma mieszkać w [...]. Nawet gdyby przyjąć prawdziwość tych twierdzeń skarżącego, to jest rzeczą policji i służb bezpieczeństwa [...] zapewnienie skarżącemu bezpieczeństwa na terytorium będącym pod kontrolą rządu w [...]. Skarżący nie wskazał również, aby od daty wydania wspomnianej wyżej prawomocnej decyzji Rady ds. Uchodźców, a dniem wydania zaskarżonej decyzji, sytuacja na terenie [...] uległa tak zasadniczej zmianie, że poczynione przez Radę ustalenia co do możliwości tzw. wewnętrznej relokacji utraciły aktualność. Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu oznacza obowiązek powrotu skarżącego do [...], a nie do [...] lub innych terenów będących pod kontrolą separatystów. Sąd w niniejszym składzie podziela przy tym pogląd, że ewentualne pogorszenie sytuacji ekonomicznej cudzoziemca po powrocie do kraju pochodzenia nie stanowi podstawy do niewydawania decyzji zobowiązującej do powrotu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10, CBOSA). Skarżący zarzuca organom nieuwzględnienie jego indywidulanej sytuacji, ale nie wskazuje przy tym, na czy ta jego indywidulana szczególna sytuacja miałaby polegać w porównaniu z innymi wewnętrzami przesiedleńcami. Na gruncie niniejszej sprawy warto dodać, że Rada na s. 11 prawomocnej decyzji z [...] czerwca 2015 r. stwierdziła brak przesłanki występowania poważnego i zindywidualizowanego zagrożenie dla życia lub zdrowia skarżącego po powrocie na [...] (przesłanka ta jest bowiem jedną z okoliczności uzasadniających przyznanie ochrony uzupełniającej - art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 2012 r. poz. 680 ze zm.). Raz jeszcze należy podkreślić, że skarżący nie skorzystał z możliwości poddania przedmiotowej decyzji Rady kontroli sądowoadministracyjnej.

IV.3.5. Trafnie też Szef Urzędu przyjął, że zaskarżona decyzja nie naruszy prawa do życia rodzinnego skarżącego (art. 348 pkt 2 u.o.c.). Otóż Szef Urzędu w tym samym dniu ([...]grudnia 2015 r.) utrzymał w mocy decyzję zobowiązującą do powrotu żonę skarżącego (Sąd oddalił skargę żony na tę decyzję wyrokiem z 19 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 598/16). Nie dojdzie zatem do rozdzielenia rodziny. Powrót następuje przy tym do kraju urodzenia skarżącego, w którym do 2014 r. mieszkał i pracował. Z zeznań skarżącego wynika przy tym (k. 19 v), że w [...] zamieszkuje ojciec skarżącego, a w K. starsza pełnoletnia córka skarżącego (K. G.). Podkreślić przy tym należy, że przepisy Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie mogą być interpretowane w ten sposób, że przyznają one cudzoziemcom prawo swobodnego wyboru kraju (będącego stroną Konwencji Rzymskiej), w którym cudzoziemiec chce zamieszkać.

IV.3.6. Bezzasadne jest również powoływanie się przez skarżącego na art. 348 pkt 3 u.o.c. Zgodnie z tym przepisem, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Trafnie Szef Urzędu zwrócił uwagę na wiek córki skarżącego (14 lat) oraz względnie krótki okres pobytu w Polsce. Córka skarżącego urodziła się i przeważającą część dotychczasowego życia spędziła na [...]. Tam też przybywa jej pełnoletnia siostra. Każda zmiana miejsca zamieszkania powoduje oczywiście niedogodności i stres, ale brak jest w sprawie przesłanek do uznania, że w sprawie dojdzie do naruszenia praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Odnosząc się do dołączonego do skargi zaświadczenia psychologa z 5 kwietnia 2016 r. należy po pierwsze wskazać, że dokument ten pochodzi z daty po wydaniu zaskarżonej decyzji. Tymczasem, jak wskazano to w punkcie IV.2 uzasadnienia, Sąd orzeka co do zasady na podstawie akt administracyjnych i ocenia legalność decyzji wedle stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania tej decyzji. Po drugie, jeżeli u córki skarżącego rzeczywiście stwierdzono syndrom stresu pourazowego, to proces leczenia może być przeprowadzony również na terytorium [...]. Warto w tym miejscu przypomnieć, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu oznacza obowiązek powrotu skarżącego wraz z córką do [...], a nie do [...] lub innych terenów będących pod kontrolą separatystów.

IV.4. Bezzasadne są również zarzuty naruszenia art. 318 ust. 3 u.o.c. (s. 7 skargi) Zgodnie ze wskazanym przepisem, zakaz ponownego wjazdu tylko na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej orzeka się w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydawanej cudzoziemcowi:

1) posiadającemu ochronę międzynarodową w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, któremu cofnięto zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, lub

2) o którym mowa w art. 315 ust. 8 lub 9.

Otóż partykuła "tylko" w cytowanym przepisie ma takie znaczenie, że odnosi się do ograniczenia zakazu wjazdu na teren Polski, bez orzekania o zakazanie wjazdu na terytorium innych państw obszaru Schengen. W przepisie tym chodzi zatem o zastosowanie pewnego uprawnienia (tj. zawężenie zakazu ponownego wjazdu), a nie wyłączenie w ogóle orzekania o zakazie ponownego wjazdu. Wobec skarżącego ma w pełni zastosowanie ogólna reguła z art. 318 ust. 2 u.o.c. Zgodnie z tym przepisem, zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której:

1) nie określono terminu dobrowolnego powrotu;

2) określono termin dobrowolnego powrotu - na wypadek jeżeli cudzoziemiec w tym terminie:

a) nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub

b) przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Warto dodać, że ogólna reguła orzekania o zakazie wjazdu w razie orzekania o zobowiązaniu do powrotu ma swoje oparcie w art. 11 ust.1 Dyrektywy 2008/115 WE z dnia 16 grudnia 2008 r. sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U.UE.L.2008.348.98).

Reasumując, to że skarżący nie spełnia przesłanek z art. 318 ust. 3 pkt 1 lub 2 determinuje orzeczenie wobec niego zakazu wjazdu zarówno na terytorium Polski, jak i na terytorium innych państw obszaru Schengen.

IV.5. Na zakończenie warto zwrócić uwagę na dwie jeszcze okoliczności. Po pierwsze, okres zakazu wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen został określony w zaskarżonej decyzji na 6 miesięcy, czyli w najniższym dopuszczalnym wymiarze (zgodnie z art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, maksymalny okres zakazu wjazdu w realiach niniejszej sprawy wynosił 3 lata). Po drugie, skarżący po upływie okresu zakazu będzie mogła podjąć starania o legalny pobyt na terytorium Polski. Innymi słowy, wykonanie zaskarżonej decyzji nie przekreśla możliwości pobytu w przyszłości przez skarżący i jego dziecko na terenie Polski, o ile tylko skarżący spełni wymagane prawem warunki do takiego zamieszkania.

IV.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.