Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 434/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 27; art. 52a ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2017 poz 783
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga P. P. (dalej także jako: "skarżąca", "strona") na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego

w W. (dalej także jako: "PWIS" lub "organ odwoławczy") z [...] lutego 2018 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W okresie od [...] września 2015 r. do [...] października 2016 r. w sklepach "[...]" oraz "[...]" przy ul. [...] C. [...] w R. pracownicy upoważnieni przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. przeprowadzili kontrole sanitarne, w których sprzedawcą była P. P., wyniki zapisano w protokołach kontroli. Produkty zatrzymane podczas kontroli w dniach: [...].09.2015 r., [...].09.2015 r., [...].09.2015 r., [...].03.2016 r., [...].03.2016 r., [...].04.2016 r., [...].04.2016 r., [...].05.2016 r., [...].05.2016., [...].06.2016 r., [...].06.2016 r., [...].06.2016 r., [...].07.2016 r., [...].07.2016 r., [...].07.2016 r., [...].08.2016 r., [...].09.2016 r., [...].10.2016 r. zawierały w swoim składzie środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne, tj.: 4-meylo-N,N- DMC, 4-EEC, NM-2201, 4-MDMC, AB-CHMINACA, MDMB-CHMICA, 3-CMC, 4-CMC stwierdzone na podstawie badań wykonanych w Sekcji Laboratoryjnej Aparatury Specjalnej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R. oraz sprawozdań z badań Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji w W..

Decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. (dalej także jako "organ I instancji"), działając na podstawie art. 12 ust. 1, art. 37 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1261, dalej jako "ustawa o PIS"), art. 4 pkt 11a i pkt 27, art. 4 pkt 34, art. 52a ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r., poz. 783, dalej jako "u.p.n.") oraz art. 104 i art. 108 § 1, art. 189b i art. 189 d ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako: "k.p.a.") wymierzył stronie karę pieniężną w łącznej kwocie [...]zł za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych:

-substancji w postaci zielonego suszu zawierającej związek MDMB-CHMICA;

- substancji w postaci zielonego suszu zawierającej związek AB-CHMINACA;

- substancji w postaci zielonego suszu zawierającej związek NM-2201;

- substancji proszkowej koloru białego zawierającej związek 3-CMC (3-chłorometkatynon);

- substancji proszkowej koloru białego zawierającej związek 4-CMC (4-chlorometkatynon);

- substancji proszkowej koloru białego zawierającej związek 4-EEC (4-etyloetkatynon);

- substancji proszkowej koloru białego zawierającej związek 4-MDMC (4-metyIometamfepramon, 4-metylo-N-N-dimetylokatynon).

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji przedstawił przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Wskazał m.in., że [...] sierpnia 2017 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji wymierzającej karę pieniężną w związku z wprowadzaniem do obrotu produktów zawierających środki zastępcze. Wyjaśnił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że produkty zabezpieczone podczas kontroli sanitarnych w obecności sprzedawcy P. P. w sklepach "[...]" i "[...]" przy

ul. [...] [...] w R. w dniach: [...].03.2016r., [...].03.2016r., [...].04.2016r., [...].04.2016r., [...].05.2016r., [...].05.2016r., [...].06.2016r., [...].06.2016r., [...].06.2016r., [...].07.2016r., [...].07.2016r., [...].07.2016r., [...].08.2016r., [...].09.2016r., [...].10.2016r., [...].09.2015r., [...].09.2015r., [...].09.2015r. to związki o nazwach: NM-2201, MDMB-CHMICA, 3-CMC (3-chIorometkatynon), 4-CMC (4- cfalorometkatynon), 4-EEC (4-etyloetkatynon), 4-MDMC (4-metylometamfepramon, 4- metylo-N-N-dimetylokatynon), AB-CHMINACA. Związki te znajdują się w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1582). NM-2201, MDMB-CHMICA, 3- CMC (3-chlorometkatynon), 4-CMC (4-chlorometkatynon), 4-EEC (4-etyloetkatynon), 4-MDMC (4-metylometamfepramon, 4-metylo-N-N-dimetylokatynon), AB-CHMINACA w myśl art. 4 ust. 27 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r., poz. 783) spełniają definicję "środków zastępczych".

Jak podał organ I instancji z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne jako sprzedawca w sklepach "[...]" i "[...]" od [...].09.2015 r. do [...].10.2016 r. Podczas kontroli sanitarnych stwierdziła niejednokrotnie, że w lokalach jest sprzedawcą. W jej obecności pracownicy inspekcji sanitarnej i funkcjonariusze KMP w R. zabezpieczyli łącznie [...] szt. opakowań podejrzanych produktów o łącznej wartości rynkowej [...] zł. Nadto jak wynika ze sporządzonych protokołów, podczas kontroli strona została poinformowana o tym, że produkty zabezpieczone podczas wcześniejszych kontroli w sklepach "[...]" i "[...]" zawierały w składzie środki zastępcze, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Ponadto w dniach [...].06.2016 r., [...].07.2016 r., [...].07.2016 r., [...].08.2016 r. strona została zapoznana z pismami o numerach kolejno: [...]z [...].06.2016 r., [...] z [...].07.2016 r., [...] z [...].07.2016 r., [...] z [...].08.2016 r., o tytule: "Informacja dla pracownika sklepu "[...]" w sprawie wprowadzania do obrotu środków zastępczych", które za każdym razem podpisała, gdzie jednoznacznie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. stwierdził, że w ww. sklepie wprowadzane są do obrotu środki zastępcze.

Organ I instancji zauważył, że pomimo przeprowadzanych wielokrotnie kontroli w obecności strony, informowania jej o fakcie wprowadzania przez nią do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, a tym samym sprowadzania na człowieka bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, sprzedawca ten dalej wprowadzał do obrotu środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne.

Następnie organ I instancji wyjaśnił, że substancje o nazwach MDMB-CHMICA; AB-CHMINACA; 3-CMC (3-chlorometkatynon); 4-CMC (4-chlorometkatynon); NM-2201; 4-EEC (4-etyloetkatynon) i 4-MDMC (4-metylometamfepramon, 4-metylo-N-N-dimetylokatynon) spełniają kryteria ustalone w definicji środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n. Zawierają one analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ww. ustawy, zaś z danych m. in. Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii wynika, że substancje te wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Podsumowując swoje ustalenia, organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów u.p.n., tj. art. 4 pkt 11 a i pkt 27, art. 44b ust. 1. W tej sytuacji za konieczne organ I instancji uznał wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 52a ww. ustawy.

Wymierzając wysokość kary Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny

w R. wziął pod uwagę kryteria związane z:

1) ilością wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego tj. NM-2201, MDMB-CHMICA, 3-CMC (3-cfalorometkatynon), 4-CMC (4- chlorometkatynon), 4-EEC (4-etyIoetkatynon), 4-MDMC (4-metylometamfepramon, 4-metylo-N-N-dimetylokatynon), AB-CHMINACA - łącznie 1485 szt. opakowań zabezpieczonych produktów;

2) czasem trwania naruszenia prawa – strona wprowadzała do obrotu substancje zakazane od [...].09.2015 r. do [...].10.2016 r.;

3) szkodliwością wprowadzanych dla zdrowia ludzkiego substancji;

4) działaniami podjętymi przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa – strona była wielokrotnie informowana o fakcie wprowadzania przez nią do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, a tym samym sprowadzania na człowieka bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, pomimo tego dalej wprowadzała do obrotu środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne jako sprzedawca;

5) wysokością korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła - łączna wartość rynkowa zabezpieczonych środków zastępczych wynosi [...]zł;

6) warunkami osobistymi strony, która złożyła pisemne oświadczenie [...].10.2017 r., że w skład jej stanu majątkowego wchodzi na własność tylko auto osobowe [...] [...], kombi, rok produkcji 2009. Pismo to wpłynęło do organu I instancji [...].11.2017 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 27 ustawy o PIS poprzez przyjęcie w związku z zabezpieczeniem towaru powzięto uzasadnione podejrzenie, że realnie zagrożone jest zdrowie ludzi tym samym, iż zostały naruszone wymagania zdrowotne;

2) art. 4 pkt 27 u.p.n. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu u.p.n., mimo że organ nie udowodnił, że były one w tym celu używane;

3) art. 4 pkt 34 u.p.n. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że sprzedaż detaliczna - konsumentom - produktów podejrzewanych przez organ, że są środkami zastępczymi, stanowi "wprowadzanie do obrotu" nie zaś udostępnienie tych środków konsumentom;

4) art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, w szczególności poprzez niewskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, że istnieje "zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi" oraz poprzez błędne ustalenie, że strona prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wprowadzaniu środków zastępczych do obrotu w sklepie w R. ul. [...] [...];

5) art. 79 ust. 2 pkt 4a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: "u.s.d.g.") poprzez jego zastosowanie poprzez braku notyfikacji (projektu przepisów technicznych zawartych w ustawie z 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2015.875), w szczególności art. 4, którym dodano w u.s.d.g. pkt 4a w ust. 2 art. 79 tego technicznego przepisu Komisji Europejskiej EU na podstawie art. 8 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dot. usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE z 1998 r., L 204, strona 27 i nast.), a w konsekwencji niezawiadomienie strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli;

6) art. 77 ust. 6 u.s.d.g. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzanych z rażącym naruszeniem przepisów ww. ustawy, tj. art. 84c, art. 82, art. 79a, art. 79 u.s.d.g.;

7) art. 52a u.p.n. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej, mimo że badania na podstawie których organ wydał skarżoną decyzję z uwagi na art. 77 ust. 6 u.s.d.g., nie mogą być dowodem w żadnym postępowaniu, a także niewykazanie, że produkty objęte decyzją są środkami zastępczymi w rozumieniu u.p.n.

Organ odwoławczy decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 52a u.p.n., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.

PWIS podkreślił, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. przeprowadził postępowanie administracyjne w zakresie wprowadzania do obrotu środków zastępczych przez P. P., dopełniając tym samym zadania do niego należącego. Przed przystąpieniem do wydania decyzji organ I instancji zebrał materiał dowodowy w sprawie przeciwko P. P.. Ze zgromadzonego w sprawie materiału jednoznacznie wynika, że P. P. wprowadzała do obrotu środki zastępcze. Organ I instancji w zaskarżonej decyzji przedstawił stan faktyczny, tym samym wskazał które dowody uznał za wiarygodne, a które nie.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stwierdzeniem, że kontrole w sklepie wszczynane i prowadzone były z naruszeniem przepisów u.s.d.g. Kontrole te były przeprowadzane w związku z powzięciem informacji, że może dochodzić w sklepie do wprowadzania do obrotu tzw. dopalaczy (substancji które same w sobie stwarzają zagrożenie życia i zdrowia ludzi), tym samym były podstawy do odstąpienia o zawiadomieniu spółki o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Informacja o przyczynie odstąpienia od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli znajduje się w protokołach kontroli. Nadto stwierdził, że strona odwołująca nie jest konsekwentna w stawianych zarzutach. Z jednej strony pełnomocnik skarżącej akcentuje, że P. P. nie prowadzi działalności w sklepie przy ul. [...] w R., z drugiej natomiast strony obarcza odpowiedzialnością administracyjną spółkę prowadzącą działalność w ww. obiekcie. Organ odwoławczy stwierdził, że stroną postępowania nie jest spółka, lecz osoba fizyczna, a w związku z tym nie może ona powoływać się w odwołaniu na zapisy zawarte w u.s.d.g. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, nie nastąpiło naruszenie przepisów u.s.d.g., tak więc zarzuty naruszenia ww. ustawy nie zasługują na uwzględnienie.

Organ odwoławczy zauważył także, że podstawą prawną wydania przez organ I instancji przedmiotowej decyzji nie był art. 27 ustawy z 14 marca 1985 r. PIS, lecz art. 52a u.p.n., a dokumentacja zgromadzona w sprawie jednoznacznie wskazuje, że P. P. wprowadzała do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne.

Organ odwoławczy odniósł się również do art. 4 pkt 27 zawierającego legalną definicję środka zastępczego. Stwierdził, że organ I instancji nie był obowiązany do udowodnienia, iż substancje przebadane, zostały użyte zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej. Nie zgodził się również ze stwierdzeniem, aby to państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni musieli ustalać, kto faktycznie nabywał środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne. Wyniki badań pobranych produktów w trakcie kontroli jednoznacznie potwierdziły w ich składzie obecność środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych, tj.: 4-meylo-N,N-DMC, 4-EEC, NM-2201, AB-CHMINACA, MDMB-CHMICA, 3-CMC, 4-CMC. Opinie toksykologiczne potwierdziły jednoznacznie negatywny wpływ tych substancji dla zdrowia i życia ludzi.

Odnosząc się natomiast do zarzutu wprowadzania do obrotu, organ odwoławczy powołał się na treść art. 4 pkt. 34 u.p.n., wyjaśniając, że "wprowadzanie do obrotu" to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Odnosi się to zarówno do osób niebędących ich konsumentami, jak i będących ich konsumentami, tj. nabywających je w celu własnego spożycia. Nadto organ odwoławczy wskazał, że bez znaczenia jest sposób wprowadzania do obrotu środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, gdyż zgodnie z brzmieniem art. 52a u.p.n. karze pieniężnej podlega każdy, kto dopuścił się złamania zakazu w nim zawartego.

PWIS podkreślił, że organ I instancji informował P. P., że w sklepie "[...]" przy ul. [...] w R. wprowadza się do obrotu środki zastępcze (określane mianem tzw. dopalaczy), znalazło to również swoje odzwierciedlenie w aktach sprawy, tj. w Informacji dla pracownika sklepu "[...]" w sprawie wprowadzania do obrotu środków zastępczych. W ww. informacji poinformowano stronę czym jest środek zastępczy, że substancje te wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Wskazano również, że odpowiedzialność (kara pieniężna przewidziana w art. 52a u.p.n.) za wprowadzanie do obrotu tzw. dopalaczy, może ponieść każda osoba, w tym także zatrudniony w sklepie sprzedawca. Tym samym strona postępowania miała świadomość swojego czynu i odpowiedzialności za jego łamanie, lecz nie zaprzestała wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, co udokumentowano w protokołach kontroli.

Z kolei zarzut, że strona wykonywała jedynie polecenia służbowe pracodawcy jest chybiony, gdyż jak podał organ odwoławczy zobowiązana była ona odmówić wykonania poleceń pracodawcy, które są sprzeczne z prawem, na podstawie art. 100 § 1 Kodeksu pracy. Wprowadzanie do obrotu środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych na terenie Polski jest zakazane, o czym stanowi art. 44b u.p.n. Strona wiedziała o szkodliwości środków zastępczych i odpowiedzialności za sprzedaż takich środków, mimo to dalej tego dokonywała, z premedytacją tego procederu.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób bezsporny potwierdza, że odwołująca dopuszczała się nagminnego wprowadzania do obrotu nowych substancji psychoaktywnych oraz środków zastępczych, zaś transakcji dokonywała świadomie w sposób zamierzony. Dopuściła się ona zatem złamania zakazu odkreślonego w art. 44b w zw. z art. 52a u.p.n. Nadto PWIS wskazał, że organ I instancji kwestionowaną decyzję wydał na podstawie sprawozdań z badań Oddziału Laboratoryjnego Sekcji Laboratoryjnej Aparatury Specjalnej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R. oraz zawartych w nich opiniach toksykologicznych, uznając ponad wszelką wątpliwość, że wprowadzane do obrotu produkty przez stronę spełniały definicję środka zastępczego oraz nowej substancji psychoaktywnej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego z [...] lutego 2018 r. wywiodła skarżąca, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa tj.:

1) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały przesłanek, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, szczątkowe uzasadnienie postanowienia oraz brak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wszechstronnego rozważenia przez organ odwoławczy wszystkich przepisów i okoliczności związanych z przedmiotową sprawą;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. polegającym w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji z 5 grudnia 2017 r., a także na wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów oraz dowolności w wydaniu decyzji poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie skarżonej decyzji;

3) art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy w sposób wszechstronny i wyczerpujący;

4) art. 79 ust. 2 pkt 4a u.s.d.g. poprzez jego błędną wykładnię, a tym samym uznanie, że jego zastosowanie przez organ I instancji polegające na niezawiadomieniu strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli, nie stanowi naruszenia przepisów u.s.d.g., a także naruszenie art. 77 ust. 6 u.s.d.g. poprzez zaaprobowanie przez organ odwoławczy całokształtu materiału dowodowego oraz uznanie ich za wiarygodne, mimo że pozyskane one były w wyniku kontroli przeprowadzanych z rażącym naruszeniem przepisów ww. ustawy;

5) art. 107 § 3 i art. 77 § 4 k.p.a. w związku z art. 27 oraz art. 27c ustawy o PIS, poprzez nieuzasadnione powtórzenie stanowiska organu I instancji i niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz niewskazanie dowodów na których oparł się przy wydaniu rozstrzygnięcia;

6) art. 52a w zw. z art. 4 pkt. 34 u.p.n. poprzez jego błędną wykładnię, a tym samym zaaprobowanie decyzji organu I instancji dotyczącej zastosowania art. 52a ustawy w przedmiotowej sprawie i wymierzenie kary pieniężnej, mimo braku przesłanek do jej wymierzenia oraz licznych naruszeń postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując na bezzasadność podniesionych w niej zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja

w przedmiocie wymierzenia kary za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych jest zgodna z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. W rozpoznawanym przypadku zostały ustalone w sposób właściwy istotne okoliczności stanu faktycznego, na których Sąd oparł ocenę prawidłowości zastosowania przez organy administracyjne przepisów prawa.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację prawną i słuszność zajętego w sprawie stanowiska, zaś podniesione w skardze zarzuty uznaje za całkowicie chybione.

Podstawę materialnoprawną badanej decyzji stanowił art. 52a ust. 1 i 2 u.p.n., zgodnie z którym kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Karę pieniężną,

o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub nowej substancji psychoaktywnej. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z ustępem 3 wskazanego artykułu, ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej.

Zgodnie z art. 4 pkt 27 u.p.n. środek zastępczy to produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Wprowadzaniem do obrotu jest udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych (art. 4 pkt 34 u.p.n.).

Zwrócenia uwagi wymaga, że w hipotezie i dyspozycji normy art. 52a ust. 1-3 u.p.n. wyraźnie wskazano, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. dopalacz). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (zob. wyrok NSA z 9 września 2015 r. sygn. akt II OSK 77/14 oraz wyrok NSA z 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 975/14 publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W perspektywie wskazanych norm prawnych należy odnieść się do kwestii możliwości nałożenia powyższego obowiązku na skarżącą, a więc ustalenia, czy mogła ona zostać uznana za stronę postępowania. Skarżąca zarzuca organom zaniechania przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie osób (osoby), które faktycznie miałyby nabywać od skarżącej środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne. Podnosi, że kontrole były wszczynane z naruszeniem przepisów u.s.d.g. z uwagi na brak zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, zarzuca brak uzasadnienia co do upoważnień i legitymacji służbowych osób przeprowadzających kontrole, podnosi także, że zatrzymanie produktów i pobranie próbek nastąpiło z naruszeniem art. 27 i 27c ustawy o PIS.

W konsekwencji zaskarżonej decyzji zarzuca wymierzenie kary pieniężnej

w stosunku do osoby, która faktycznie nie udostępniała osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, nie była ich właścicielem, nie prowadziła w danym punkcie działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącej nie zostały spełnione przesłanki art. 52a u.p.n. – do wymierzenia kary.

Ustosunkowując się do tych twierdzeń należy zaakcentować, że dla powstania odpowiedzialności administracyjnej za wprowadzenie do obrotu substancji zastępczych bez znaczenia jest rola i status tych osób trzecich w procesie dystrybucji owych środków. W rezultacie karze pieniężnej podlega każda osoba uczestnicząca

w procederze wprowadzania środków zastępczych do obrotu, gdyż wymierza się ją każdemu podmiotowi udostępniającemu te środki osobom trzecim. Z punktu widzenia ustawy obojętne jest zatem zarówno to, czy dane udostępnienie środka zastępczego było pierwotnym, czy też kolejnym etapem wprowadzenia do obrotu, jak również to, jaką rolę spełniała osoba udostępniająca środek zastępczy, a więc, czy działała na własny rachunek, czy w ramach współsprawstwa, w tym w ramach łączącego ją stosunku prawnego z inną osobą (np. stosunku pracy, zlecenia). Tym samym odpowiedzialności podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Zaznaczyć trzeba, że w niniejszym przypadku nie istnieją podstawy dla zastosowania zwężającej wykładni wskazanych wyżej przepisów prawnych. Przeciwnie, wykładnię zwężającą wyklucza szczególna szkodliwość obrotu środkami zastępczymi, których używanie – przeważnie przez młodych ludzi – rujnuje ich zdrowie i funkcjonowanie w społeczeństwie, a nawet prowadzi do tragedii, o których często informują media.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów skarżąca po pierwsze była obecna podczas kontroli, które były przeprowadzane w okresie od [...] września 2015 r. do [...] października 2016 r., ze wszystkich kontroli sporządzono protokoły pobrania próbek produktów do przeprowadzenia badań laboratoryjnych, przeprowadzone badania potwierdziły, iż zatrzymane produkty zawierały w swoim składzie środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne, tj.: 4-meylo-N,N- DMC, 4-EEC, NM-2201, 4-MDMC, AB-CHMINACA, MDMB-CHMICA, 3-CMC, 4-CMC.

Po drugie podczas kontroli sanitarnych poza pracownikami inspekcji sanitarnej, obecni byli również funkcjonariusze KMP w R., materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje i nie pozostawia wątpliwości co do ilości zabezpieczonych opakowań produktów oraz tego, że były one przeznaczone do sprzedaży.

Ponadto zauważyć należy, że w trakcie przeprowadzanych kontroli skarżąca była informowana o fakcie wprowadzania przez nią do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, a tym samym sprowadzania na człowieka bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, przy czym skarżąca jako sprzedawca wprowadzała dalej do obrotu środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne.

Zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania Sąd w składzie orzekającym uznaje za chybione. Sprawa została wyjaśniona dostatecznie, argumenty organów zostały udokumentowane w sposób przejrzysty i czytelny. Również Sąd nie zgadza się z argumentem naruszenia przez organ odwoławczy podniesionych

w skardze przepisów postępowania. Organ odwoławczy w całości bowiem zaakceptował rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji, odniósł się również szczegółowo do przeprowadzonych kontroli w sklepach, uznając, że były podstawy do odstąpienia od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 79 ust. 2 pkt 4a u.s.d.g. Wyjaśnić należy skarżącej, że z prawidłowych ustaleń organów, niezakwestionowanych przez stronę, wynika, iż była ona sprzedawcą w sklepach [...] oraz [...], nie zaś przedsiębiorcą czy osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że nawet gdyby skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, co w niniejszej sprawie nie zaistniało i tak w tego rodzaju sprawach następuje odstąpienie od zwykłych reguł i gwarancji udzielanych przedsiębiorcom z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia w związku z wprowadzaniem do obrotu niebezpiecznych i nielegalnych produktów. Tym samym nie doszło również do naruszenia art. 77 ust. 6 u.s.d.g., podniesionego w skardze.

Przechodząc do oceny prawidłowości dokonanej wykładni przepisów art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 u.p.n. wskazać trzeba wpierw, iż oba te przepisy zostały dodane do u.p.n. ustawą z 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396) jako reakcja na dynamicznie rozwijającą się sprzedaż nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Co równie znamienne ustawodawca nowelizując pod tym kątem u.p.n,. nie zdecydował się na penalizację różnorakich zachowań polegających na przekazywaniu innym osobom środków zastępczych (m.in. wprowadzania do obrotu, uczestniczenia w obrocie, czy udzielania innej osobie), pozostawiając zastosowanie sankcji karnych ogólnym przepisom prawa karnego, np. art. 165 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego. W zamiarze ustawodawcy jedynym narzędziem realizacji, ustanowionego mocą art. 44b u.p.n., całkowitego zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych miało być zastosowanie sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej przewidzianej w art. 52a ww. ustawy. Taki zabieg legislatora miał niewątpliwie "ułatwić" szybszą i skuteczniejszą reakcję na pojawiające się na masową skalę przypadki zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego po użyciu tzw. "dopalaczy", zwłaszcza w obrębie młodszej generacji społeczeństwa, co było związane z istotą kary administracyjnej, która ma charakter obiektywny i prewencyjny, bez konieczności ustalania winy sprawcy. Konsekwencją wyboru jedynie sankcji administracyjnej w sytuacji stwierdzenia naruszenia zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych jest konkluzja, że w przypadku wymierzania kary pieniężnej, uregulowanej w rozdziale 6a u.p.n., nie ma podstaw do analogicznego stosowania wykładni, wypracowanej na gruncie orzeczeń sądów karnych i Sądu Najwyższego, która odnosi się do przestępstw

i wykroczeń opisanych w kolejnym rozdziale ww. ustawy.

Na tle badanej sprawy w pełni podzielić należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z 8 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2965/13, że "wyraźne rozdzielenie przez ustawodawcę części karnej ustawy regulującej zagadnienia związane z popełnianiem przestępstw (z wyłączeniem regulacji odnoszących się do środków zastępczych) i części odnoszącej się do kary administracyjnej, dotyczącej środków zastępczych pozwala na zastosowanie systemowej wykładni dopuszczającej nadanie wyrażeniu "wprowadzanie do obrotu" odmiennego znaczenia, w przypadku stosowania kary administracyjnej, a innego znaczenia, w przypadku stosowania przepisów karnych".

Podsumowując rozważania należało stwierdzić, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 u.p.n., gdyż warunkiem niezbędnym do przyjęcia, że doszło do realizacji zdarzenia polegającego na "wprowadzaniu do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ww. ustawy jest udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, bez konieczności określenia roli i statusu tych osób w procesie dystrybucji tych środków. Tym samym zupełnie obojętnym dla zastosowania sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej jest dowodzenie czy środki zastępcze udostępniono konsumentowi, tj. osobie nabywającej je w celu własnego spożycia, czy też odbiorcy, który przynajmniej w części nie zużyje ich na własne potrzeby, ale przekaże je dalej kolejnym odbiorcom. Prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej organ inspekcji sanitarnej ogranicza się wyłącznie do ustalenia czy doszło do udostępnienia osobie trzeciej, w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, środka zastępczego zdefiniowanego w art. 4 pkt 27 u.p.n. Przedmiotową karę pieniężną wymierza się każdemu podmiotowi udostępniającemu osobom trzecim środki zastępcze, co oznacza, że nie konsumuje się ona automatycznie po wcześniejszym chronologicznie zdarzeniu wypełniającym powyższe przesłanki "wprowadzenia do obrotu".

Zatem niezasadne są zarzuty niewłaściwego przeprowadzenia postępowania przez organy bowiem w ramach tego postępowania podstawowe znaczenie ma to, czy skarżąca wprowadzała do obrotu środki zastępcze, co stanowi fakt niezaprzeczalny. Jak wskazano wyżej, w świetle art. 44b ust. 1 u.p.n., zakazuje się wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej m.in. środków zastępczych. Zatem należy zauważyć, że cytowana już definicja legalna środka zastępczego, o którym mowa w art. 4 pkt 27 ww. ustawy nie uzależnia zakwalifikowania danego produktu do gamy środków zastępczych od wyraźnego określenia jego nazwy w treści rozporządzenia. Podkreślić należy, że

o zaklasyfikowaniu tych produktów jako środków zastępczych decyduje wykładnia funkcjonalna powołanych przepisów ustawy. Regulacja ustawowa, mająca na celu ochronę najistotniejszych – z punktu widzenia ustawodawcy – dóbr, jakimi są zdrowie

i życie ludzkie, wymaga dokonania takiej interpretacji, w której nie będzie możliwie obchodzenie przepisów o zakazie wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych poprzez wprowadzanie do obrotu tak działających na układ nerwowy człowieka substancji o nowym nie znanym dotąd prawodawcy składzie.

Art. 52a ust. 3 u.p.n. stanowi że ustalając wysokość kary pieniężnej właściwy organ uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej. Ustalenie to następuje w granicach określonych w ust. 1 tegoż artykułu przewidującym karę pieniężną w wysokości od 20 tys. do 1 mln zł. Ustalając wysokość kary w kwocie [...] zł organ I instancji wskazał, jakimi przesłankami kierował się przy ustalaniu jej wysokości, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 52a ust. 3 u.p.n. W szczególności kierował się sytuacją materialną strony, ilością zabezpieczonych produktów podczas kontroli dokonywanych w okresie od [...] września 2015 r. do [...] października 2016 r., tj. w czasie gdy sprzedawcą w sklepie była skarżąca, wartością rynkową zabezpieczonych produktów i ich szkodliwością dla zdrowia ludzkiego oraz faktem, że strona była wielokrotnie informowana o szkodliwości ww. substancji, a tym samym świadomie i z premedytacją wprowadzała do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne.

Nadto Sąd zauważa, że z punktu widzenia normy art. 52a u.p.n. obojętne jest zarówno to, czy dane udostępnienie środka zastępczego było pierwotnym, czy też kolejnym etapem wprowadzenia do obrotu, jak również to, jaką rolę spełniała osoba udostępniająca środek zastępczy, a więc, czy działała na własny rachunek, czy w ramach współsprawstwa, w tym w ramach łączącego ją stosunku prawnego z inną osobą (np. stosunku pracy, zlecenia). Tym samym karze pieniężnej podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Rola i status poszczególnych osób może mieć natomiast znaczenie przy ustalaniu wysokości kary. Tak więc bezskuteczne jest powoływanie się przez skarżącą na to, że dokonywała sprzedaży przedmiotowych środków zastępczych jako pracownik zatrudniony przez przedsiębiorcę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy dodatkowo należy stwierdzić, że skarżąca była w pełni świadoma jakie produkty sprzedaje.

O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 52a u.p.n. decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów.

Sankcja w postaci administracyjnej kary pieniężnej stanowi dolegliwość za popełniony delikt administracyjny, przez który z kolei należałoby rozumieć czyn polegający na bezprawnym działaniu lub bezprawnym zaniechaniu podjęcia nakazanego działania skutkujący naruszeniem norm prawa administracyjnego i zagrożony sankcją administracyjną.

Uwzględniając powyższe, z punktu widzenia stanowiska o samoistnym charakterze funkcji realizowanych przez art. 52a u.p.n., który sankcjonuje niezgodne z tą ustawą zachowania, organ wymierzając karę pieniężną za sprzedaż niedozwolonych produktów nie dopuścił się naruszenia prawa.

W świetle zatem przedstawionych okoliczności chybione były zarzuty skargi

i w konsekwencji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.