Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 17/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 24 par. 3,  art. 61 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Magdalena Niźnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2018 r. sprawy ze skarg [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowo - akcyjnej w W. i [...] Spółki z o.o. w P. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowo - akcyjnej w W. i [...] Spółki z o.o. w P. po 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołań [...] I Sp. z o.o. Spółka komandytowo- akcyjna oraz [...] II Sp. z o.o. od decyzji Starosty z [...] orzekającej o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, poprzez udzielenie Polskim Sieciom Elektroenergetycznym S.A. z siedzibą w Konstancinie – Jeziorna, zezwolenia na przeprowadzenie jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 1 i 2 kpa oraz art. 9a w związku z art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej "ugn", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z 28 kwietnia 2016 r. pełnomocnik PSE S.A., wystąpił do Starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości położonej w gminie Miedziana Góra, obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...], o udzielenie w drodze decyzji, na podstawie art. 124 ust. 1a ugn, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości oraz o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając wniosek w zakresie wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a ugn, inwestor wskazał, że inwestycja jest niezbędna, ponieważ aktualnie aglomeracja kielecka jest zasilana wybudowanymi kilkanaście lat temu dwoma liniami przesyłowymi 220 kV niebędącymi w stanie przesyłać wystarczającej ilości energii elektrycznej dla zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania dla tego regionu. Ponadto niezrealizowanie inwestycji w terminie stwarza niebezpieczeństwo niedostarczenia lub nienależytego dostarczenia energii elektrycznej do indywidulanych gospodarstw domowych, obniżenia poziomu bezpieczeństwa energetycznego województwa, a także niedostarczenia energii elektrycznej do zakładów przemysłowych oraz placówek użyteczności publicznej tj. urzędów, szkół, żłobków, przedszkoli, szpitali itp.

Organ I instancji po rozpatrzeniu powyższego wniosku uznał, że w sprawie ma zastosowanie art. 108 kpa i decyzją z [...] orzekł o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w jego ocenie zachodzi konieczność niezwłocznego zajęcia części nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego związanej z przeprowadzeniem jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej, gdyż opóźnienie w wykonaniu powyższych prac może z dużym prawdopodobieństwem zagrozić ważnym interesom gospodarczym oraz zdrowiu i życiu ludzi, jak i innym podmiotom będącym odbiorcami energii elektrycznej.

Ponadto decyzją z [...] Starosta ograniczył w trybie art. 124 ugn sposób korzystania z nieruchomości, poprzez udzielenie PSE S.A., zezwolenia na przeprowadzenie jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Radkowice - Kielce Piaski. Wojewoda podkreślił, że od tej decyzji złożone zostały odwołania, które nie zostały dotychczas rozpoznane przez organ odwoławczy, zatem nie uzyskała ona waloru ostateczności. Skoro jednak dalsza zwłoka w realizacji inwestycji może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla zdrowia i życia ludzkiego, koniecznym było wydanie kolejnej decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia zarówno z ważnym interesem społecznym jak i ważnym interesem gospodarczym, gdyż przebudowa linii energetycznej ma zapewnić stały dopływ energii do wielu odbiorców na znacznym obszarze. Istniejące linie doprowadzające energię elektryczną do aglomeracji kieleckiej nie są w stanie przesłać wystarczającej ilości energii, a ich awarie powodują poważne problemy w zasilaniu stacji Radkowice i stacji Kielce Piaski, a w konsekwencji końcowych odbiorców. Omawiana inwestycja przyczyni się do zwiększenia niezawodności i efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie aglomeracji kieleckiej, co oznacza, że realizowana jest w interesie społecznym. Inwestycja ta zapewni bezpieczeństwo energetyczne poprzez niwelację zagrożenia przerw w dostawie energii, na przykład wskutek awarii wyeksploatowanej już linii energetycznej, czy też wskutek siły wyższej np. warunków pogodowych.

Organ II instancji podkreślił, że podjęcie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a ugn poprzedzone musi być stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości (np. przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej). Dalej dodał, że powodem realizacji planowanej inwestycji jest zły stan techniczny istniejących linii napowietrznych, które pracują obecnie na granicy możliwości technicznych, co może spowodować awarie, a w konsekwencji przerwy w dostawach energii elektrycznej i straty materialne zarówno dla inwestora jak i odbiorców indywidualnych. Powyższe okoliczności pozwalają przyjąć, że linia ta niewątpliwie wymaga modernizacji i dostosowania jej do aktualnych potrzeb zarówno w zakresie możliwości przesyłowych, jak i oczekiwanej niezawodności działania. Tym samym planowana inwestycja z uwagi na swój charakter związany z budową napowietrznej linii elektroenergetycznej, czyli ciągów, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w rozumieniu art. 6 pkt 2 ugn jest bez wątpienia inwestycją celu publicznego i ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych gospodarczych regionu. W świetle postępującego rozwoju cywilizacji i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, energia elektryczna posiada szczególną rolę. Niezrealizowanie inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu, gdyż może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych. Istotnym jest także zabezpieczenie interesu społecznego, gdyż zagrożenie ciągłości dostawy energii ma charakter realny. Zatem zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1a ugn warunkujące wydanie zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy także podał, że wnioskodawca jest podmiotem specjalizującym się w przesyłaniu i dostawach energii i co za tym idzie posiada wiedzę fachową pozwalającą na dokonanie oceny zagrożenia awarią związanego ze stanem istniejącej linii energetycznej, w tym zagrożenia pożarem, porażeniem.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 108 § 2 kpa Wojewoda podkreślił, że w ostatnim zdaniu art. 124 ust. 1a ugn stwierdzono, że decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zatem warunkiem wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest uprzednie wydanie decyzji stosownie do art. 124 ust. 1 ugn oraz spełnienie przesłanek zawartych w art. 108 § 1 kpa. Jednakże nie ma możliwości prawnej wydania odrębnego postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z [...]rygoru natychmiastowej wykonalności, ze względu na bezpośrednie uregulowanie tej kwestii w art. 124 ust. 1a ugn, który wskazuje, iż decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności w jednym akcie prawnym tj. decyzji. Ponadto rygor natychmiastowej wykonalności został nadany decyzji z [...], a nie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z [...]. Decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest w sposób ścisły i nierozerwalny związana z decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i ich wydanie jest wynikiem rozpatrzenia jednego wniosku inwestora zawierającego w swojej treści zarówno wydanie decyzji zgodnie z art. 124 ust 1 ugn oraz art. 124 ust 1a ugn. Ponadto art. 124 ust. 1a ugn nie nakłada na wnioskodawcę konieczności szczegółowego wykazywania swoich twierdzeń i przedstawiania danych dotyczących zasilania, a także m.in. audytów energetycznych. Wnioskodawca jest przedsiębiorstwem energetycznym o szczególnym znaczeniu gospodarczo- obronnym i oczywistym jest, że podmiot ten nie planowałby, będącej dla niego finansowym obciążeniem, kosztownej budowy linii w sytuacji, gdyby istniejąca infrastruktura w pełni zabezpieczała potrzeby energetyczne odbiorców, a jej stan nie powodowałby wystąpienia niebezpieczeństwa rozległej awarii.

Z kolei odnosząc się do zarzutu niewyłączenia pracownika z prowadzonego postępowania, wojewoda zauważył, że złożone w tej sprawie wnioski spółek [...] I Sp. z o.o. S.K.A. i [...] II Sp. z o.o., dotyczyły postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Stosownie do art. 141 § 1 i art. 142 kpa, na postanowienie Starosty z [...] o odmowie wyłączenie pracownika nie służy zażalenie, a strona może je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Dlatego organ odwoławczy zajmie stanowisko w tej sprawie przy rozpatrywaniu odwołań od decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Odnosząc się do wniosków Spółek o natychmiastowe wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 135 kpa, organ odwoławczy uznał, iż nie zachodzi taka konieczność. Zgodnie z art. 9 ugn wstrzymanie wykonania decyzji nie dotyczy decyzji wydanej m.in. na podstawie art. 124 ust. 1a ugn. Wykluczenie ustawowych warunków wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego wydanej m.in. w przedmiotowej sprawie wynika z faktu, że decyzje te wydawane są w okolicznościach, które w ocenie ustawodawcy nie cierpią zwłoki. Materiał dowodowy jak i decyzja organu I instancji potwierdzają w zupełności, że w tym przypadku zachodzi konieczność wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ze względu na m.in. na ważny interes społeczny jak i interes gospodarczy, gdyż budowa linii energetycznej ma zapewnić stały i nieprzerwany dopływ energii do wielu odbiorców na znacznym obszarze.

Ponadto poruszona w odwołaniu kwestia braku zastosowania się przez Starostę do wytycznych zawartych w decyzji Wojewody z [...] uchylającej decyzję orzekającą w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina Miedziana Góra, oznaczonej jako działki: nr [...] i nr [...] m.in. ze względu na konieczność umorzenia postępowania w części dotyczącej działki nr [...], nie zasługuje na uwzględnienie. WSA w Kielcach wyrokiem z 22 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 927/16 oddalił skargę właściciela nieruchomości na powyższą decyzję Wojewody, a obecnie sprawa ta oczekuje na rozpoznanie w NSA. Umorzenie postępowania przez organ I instancji jest jedynie formalnością wynikającą z konieczności zachowania porządku w prowadzonym postępowaniu. Nie bez znaczenia jest tutaj wycofanie wniosku o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nr [...] przez samego wnioskodawcę.

Skargi – o tożsamej treści - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia wniosły [...] I Sp. z o.o. Spółka komandytowo-akcyjna w Warszawie oraz [...] II Sp. z o.o. Spółka w P. W obu skargach zarzucono naruszenie:

1. art. 124 ust. 1 w związku z art. 124 ust. 1 a ugn poprzez wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, w sytuacji, gdy nie wydano decyzji ograniczające sposób korzystania z nieruchomości, podczas gdy decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma charakter subsydiarny względem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a więc nie może zostać wydana bez uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości;

2. art. 6 w związku z art. 24 § 3 i § 4 kpa, poprzez wskazanie, że kwestia wyłączenia pracownika Starostwa Powiatowego, będzie rozpatrzona w postępowaniu administracyjnym, tj. w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości, podczas gdy:

- zarzut wyłączenia pracownika został podniesiony w niniejszym postępowaniu, a więc winien również w tym postępowaniu zostać rozpoznany. Niedopuszczalne jest odsyłanie rozpoznania zarzutu poniesionego w danym postępowaniu do innego postępowania, szczególnie jeżeli to drugie postępowanie nie zostało jeszcze zakończone,

- w zaskarżonej decyzji organ rozpatrzył zarzuty skarżącej dotyczące wyłączenia pracownika, organ bowiem utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, a więc uznał, że nie było podstaw do wyłączenia, rozstrzygnął władczo sprawę nie podając żadnych argumentów i merytorycznych podstaw podjętego rozstrzygnięcia,

- nie zostało podjęte rozstrzygnięcie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z działki nr [...], tym samym zaskarżona decyzja została wydana jako pierwsza, a więc w niej powinien zostać rozpoznany zarzut wyłączenia pracownika, gdyby bowiem organ w postępowaniu w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wyłączył pracownika, zaskarżona decyzja zostałaby wydana z rażącym naruszeniem prawa;

3. art. 24 § 3 kpa w związku z art. 24 § 4 kpa, poprzez brak wyłączenia pracownika organu od udziału w sprawie, pomimo zaistnienia uprawdopodobnionych przyczyn wyłączenia tj. bliskiego stosunku koleżeńskiego pomiędzy Przewodniczącym, a jednym z pełnomocników PSE SA, o czym świadczy m.in. przebieg rozprawy administracyjnej z 7 września 2016 r., na której: co najmniej dwukrotnie Przewodniczący zwracał się do pełnomocnika PSE po imieniu, na jaw wyszła okoliczność posiadania przez Przewodniczącego numeru telefonu pełnomocnika PSE SA, o niektórych czynnościach podjętych w trakcie rozprawy Przewodniczący informował wyłącznie pełnomocników PSE SA (np. o przedłużeniu przerwy w rozprawie); Przewodniczący wielokrotnie głośno wzdychał i "docinał" pełnomocnikowi skarżącego sugerując jak najszybsze zakończenie rozprawy; Przewodniczący uniemożliwił skarżącej ochronę swoich praw poprzez odmowę umożliwienia nagrywania przebiegu rozprawy administracyjnej przez pełnomocnika Spółki; Przewodniczący wielokrotnie naruszył przepisy kpa, wykorzystując własną interpretację przepisów kpa, poprzez odrzucanie na rozprawie wszelkich wniosków skarżącej powołując się na art. 10 kpa tj. zasadę czynnego udziału stron, na podstawie, której powinien te wnioski przyjąć; Przewodniczący nie zastosował się do wytycznych Wojewody z decyzji z 26 sierpnia 2016 r., wydanej w drugim postępowaniu toczącym się wobec działki nr [...], zgodnie z którym nie jest dopuszczalne prowadzenie dwóch postępowań w stosunku do jednej działki - postanowił zupełnie pominąć ten fakt;

4. art. 6 kpa, poprzez tworzenie nowych (nieznanych ustawodawcy) norm prawnych, zgodnie z którymi:

- Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA z siedzibą Konstancinie-Jeziorna jako przedsiębiorstwo energetyczne o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, we wszystkich składanych przez siebie wnioskach podaje tylko prawdziwe informacje odnośnie konieczności niezwłocznej realizacji inwestycji na spornej działce, tym samym nie są potrzebne dowody potwierdzające twierdzenia PSE SA ,

- PSE SA jest przedsiębiorstwem energetycznym o szczególnym znaczeniu gospodarczo- obronnym, więc każda inwestycja PSE SA jest przeprowadzana w interesie społecznym i interesie gospodarczym (więc nie jest konieczne dostarczenie przez ww. podmiot żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń), niezależnie od interesu PSE SA (chociaż jest to spółka prawa handlowego notowana na giełdzie, której celem jest generowanie zysku);

5. art. 77 § 1 w związku z art. 7 kpa, poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego, co skutkowało uznaniem, że w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uzasadniające wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w szczególności takie jak interes społeczny lub ważny interes gospodarczy, podczas gdy w niniejszej sprawie wystąpienie takiego interesu nie zostało w żaden sposób udowodnione. Organ nie przedstawił bowiem żadnych dowodów, na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję, wskazując jedynie ogólniki, które mógłby powołać w każdym uzasadnieniu rozstrzygnięcia w podobnej sprawie, które może i są prawdziwe, jednak niemożliwe do zweryfikowania w świetle braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających tezy organu;

6. art. 80 kpa w związku z art. 7 i 77 § 1 kpa, poprzez brak zebrania materiału dowodowego, który potwierdzałby zasadność wydania zaskarżonej decyzji. Organ bowiem wydał swoją decyzję na podstawie gołosłownego twierdzenia PSE SA, która wskazała, że w interesie społecznym i interesie gospodarczym, (które to instytucje PSE SA najprawdopodobniej utożsamia z własnym interesem) jest niezwłoczna realizacja inwestycji na nieruchomości, jednocześnie żaden dokument znajdujący się w aktach sprawy nie potwierdza stanowiska PSE SA, w konsekwencji organ wydał decyzję na podstawie gołosłownego twierdzenia inwestora nie przeprowadziwszy w sprawie nawet najmniejszego postępowania dowodowego;

7. art. 8 kpa w związku z art. 7 kpa, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji dotyczącej spornej nieruchomości, gdy ta sama nieruchomość jest również przedmiotem innego toczącego się postępowania administracyjnego dotyczącego tej samej materii, prowadzonego na wniosek PSE SA, bowiem: oprócz prowadzonego przez organ postępowania w przedmiocie niniejszej nieruchomości, nadal prowadzone jest postępowanie z wniosku PSE SA z 17 listopada 2015 r., dotyczące zajęcia działek [...], w której organ wydał [...], decyzję, w której uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, do którego do dnia dzisiejszego nie doszło, w konsekwencji czego na dzień wydania zaskarżonej decyzji toczyły się dwa postępowania dotyczące nieruchomości nr [...];

8. art. 108 § 1 kpa w związku z art. 124 ust. 1a ugn poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w której organ nie przedstawił żadnych konkretnych dowodów potwierdzających zasadność wniosku PSE SA, które implikowałyby konieczność wydania decyzji ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes, w szczególności:

- nie wskazał, na czym polega realność zagrożenia brakiem dostaw energii, bowiem tylko lakonicznie stwierdził, że istnieje możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa niedostarczania lub nienależytego dostarczania energii elektrycznej, lecz nie wskazał na podstawie jakich danych technicznych doszedł do takiego wniosku;

- przyjął bezkrytycznie twierdzenia PSE SA za prawdziwe, mimo ich kwestionowania przez skarżącą, podczas gdy PSE SA w swoim wniosku gołosłownie wskazała, że brak niezwłocznej modernizacji sieci stanowi zagrożenie dla województwa świętokrzyskiego, w sytuacji gdy takie zagrożenie nie występuje, gdyż od momentu złożenia wniosku, tj., ponad dwa lata nie doszło do ograniczenia w dostawie energii elektrycznej w tym województwie;

9. art. 10 § 2 kpa, poprzez brak umożliwienia wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co uniemożliwiło skarżącej przedstawienie własnych argumentów, dotyczących w szczególności: zasadności wyłączenia pracownika Starostwa, braku możliwości wydania jako pierwszej decyzji subsydiarnej tj. decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, bez wcześniejszego wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, które to okoliczności miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ brak ich przedstawienia spowodował wydanie przez organ decyzji rażąco naruszającej prawo;

10. art. 8 kpa w zw. z art. 32 Konstytucji RP, w związku z naruszeniem zasady zaufania do organów administracji publicznej, poprzez brak prowadzenia niniejszego postępowania w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron biorących udział w tym postępowaniu i faworyzowanie PSE SA, w tym poprzez: uznanie wszystkich twierdzeń PSE SA za prawdziwe, mimo że nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami, ignorowanie twierdzeń skarżącej, wyrażające się w braku odniesienia do jej zarzutów, uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego.

W obszernych uzasadnieniach skarżące Spółki zwróciły uwagę, że swój wniosek o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości i o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości PSE SA uzasadniła tym, że jest przedsiębiorstwem energetycznym, co zdaniem skarżących, miało automatycznie zwalniać inwestora z konieczności powołania dowodów na poparcie swoich tez. Tymczasem PSE SA jest przede wszystkim spółką giełdową, której głównym celem jest generowanie zysku, a więc jej stwierdzenia nie zawsze muszą odpowiadać rzeczywistości. Jednocześnie nie istnieje jakikolwiek przepis prawa, zgodnie z którym PSE SA powinna być traktowana w sposób szczególny. Inwestor w swoim wniosku nie wskazał żadnych danych technicznych, które uzasadniałyby konieczność natychmiastowej modernizacji sieci elektroenergetycznej, nie wskazał również żadnych innych dokumentów w szczególności, że obecna linia jest przestarzała. Odmiennie byłoby gdyby inwestor przedstawił dane dotyczące zasilania np. w postacie audytów energetycznych, obciążenia sieci, procentu wykorzystania sieci oraz wskaźniki niedyspozycyjności sieci w powiecie kieleckim, dane dotyczące wielkości niedostarczonej energii, liczby zdarzeń i czasu trwania. Brak takich danych powoduje, że organ nie miał podstaw do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Ponadto organ powołując się w decyzji na zgromadzoną w sprawie dokumentację, nie wskazuje z jakiego konkretnie dokumentu wynika, że możliwość wystąpienia awarii i rzekomych szkód jest realna.

Autorka skarg podniosła również, że organ nie miał podstaw do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości do momentu wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W niniejszej sprawie wobec faktu, że decyzji w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, to złożenie odwołania od decyzji spowodowało, że stała się ona niewykonalna i nie mogła wywołać żadnych skutków prawnych zgodnie z art. 130 kpa. Tymczasem organ [...] wydal decyzję zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie wydał decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Tym samym w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości tj. decyzja subsydiarna, ale jednocześnie brak jest w obrocie ostatecznej decyzji w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości.

Odnośnie kwestii wyłączenia pracownika wnosząca skargę podniosła, że skoro wniosek ten został złożony w niniejszej sprawie, to organ miał go obowiązek w tej sprawie go rozpoznać, a nie odwoływać się do innego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z 8 lutego 2018 r. sprawy ze skarg [...] I Sp. z o.o. Spółki komandytowo-akcyjnej w W. i [...] II Sp. z o.o. w P. zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017.2188 t.j. ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017.1369 ze zm. dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, że skargi są zasadne, choć nie wszystkie wskazane w nich zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Pierwszy z tych zarzutów odnosił się do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego dotyczących wyłączania pracownika organu administracji publicznej.

Zgodnie z art. 24 § 3 kpa, bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron (art. 24 § 4 kpa. Mimo braku w przepisach kpa jednoznacznej regulacji dotyczącej formy rozstrzygnięcia wątpliwości dotyczącej wyłączenia pracownika organu administracji publicznej, w orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się, że o wyłączeniu pracownika na podstawie art. 24 § 3 jego bezpośredni przełożony orzeka w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie (wyrok NSA w Poznaniu z dnia 29 maja 1990 r., SA/Po 1555/89, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 44; OSP 1992, z. 4, poz. 90, w którym stwierdzono, że: wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. powinny nastąpić w formie postanowienia. Postanowienie o wyłączeniu lub o odmowie wyłączenia pracownika wydaje się na wniosek pracownika, strony lub z urzędu. Postanowienie w sprawie wyłączenia pracownika nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Uzasadniając zgodność art. 24 k.p.a. z Konstytucją RP, Trybunał Konstytucyjny stwierdził w wyroku z dnia 7 marca 2005 r., P 8/03, OTK-A 2005, nr 3, poz. 20 m.in., że: "Instytucja wyłączenia pracownika na gruncie k.p.a. jest instytucją proceduralną, w ramach której stronie służy uprawnienie gwarantujące obiektywne rozstrzygnięcie sprawy. Ustawodawca poddał tę instytucję kontroli sądowej, wzmacniając zasadę obiektywizmu postępowania w postępowaniu administracyjnym. Ta kontrola odbywa się jednak dopiero przy rozstrzyganiu odwołania od orzeczenia, kończącego postępowanie w danej instancji, a nie w postępowaniu wpadkowym na podstawie zażalenia na postanowienie o odmowie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej. Ze względu na szybkość i sprawność działania administracji istnieją argumenty przemawiające za aktualnie obowiązującym rozwiązaniem. Zaskarżone przepisy są zgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Umożliwiają bowiem stronie podniesienie zarzutu o nieuwzględnieniu wyłączenia pracownika w postępowaniu odwoławczym, co następnie może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego".

Wskazany tryb rozpatrywania wniosku strony o wyłączenie pracownika organu administracji publicznej załatwiającego sprawę, nie został dotrzymany w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

W niniejszej sprawie nie został złożony wniosek o wyłączenie pracownika Starostwa Powiatowego, który prowadził rozprawę administracyjną w dniu 7 września 2016 r., tj. D.G. Wniosek taki został złożony w równolegle prowadzonym postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] i w tamtym postępowaniu został załatwiony postanowieniem Starosty z dnia [...] o odmowie wyłączenia tego pracownika. Jak przy tym stwierdził Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...], ponieważ na postanowienie to nie służy zażalenie, a strona może je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji, "organ odwoławczy zajmie stanowisko w tej sprawie przy rozpatrywaniu odwołań od decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości". W związku z takim stwierdzeniem należy zauważyć, że mimo ścisłego związku pomiędzy postępowaniem opartym na treści art. 124 ust. 1 oraz art. 124 ust. 1a ugn, postępowania te dotyczą dwóch różnych spraw administracyjnych. Świadczy o tym przede wszystkim to, że stosownie do wyraźnych zapisów przywołanych przepisów, w obu tych sprawach wydawane są odrębne decyzje administracyjne, a przesłanki ich wydania również się istotnie różnią. W obu tych sprawach powinno w związku z tym być przeprowadzane osobne postępowanie administracyjne nawet wtedy, gdy oba te postępowania zostały zainicjowane jednym wnioskiem, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Nie ma przy tym przeszkód, aby dowody przeprowadzone w jednym z tych postępowań, wykorzystywać w drugim, do czego upoważnia treść art. 75 § 1 kpa.

Z naruszeniem podanych zasad, nie doszło w niniejszym postępowaniu do zawiadomienia stron o jego wszczęciu, czego wymaga art. 61 § 4 kpa, ani też do wyraźnego odnotowania w protokole z rozprawy przeprowadzonej w dniu 7 września 2016 r., że dotyczyła ona obu postępowań prowadzonych przez Starostę Kieleckiego na podstawie wniosków Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. z siedzibą w Konstancinie-Jeziornej zawartych w jednym piśmie z dnia 28 kwietnia 2016 r. Konsekwencją wskazanej odrębności obu omawianych postępowań jest to, że wniosek o wyłączenie pracownika organu złożony w każdym z nich, a także zarzuty dotyczące udziału w postępowaniu pracownika, o którym mowa w art. 24 § 3 kpa, sformułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji, muszą być rozpatrzone odrębnie w obu tych postępowaniach. Możliwość podniesienia takiego zarzutu dopiero na etapie odwołania od decyzji nie może budzić wątpliwości, gdy się zważy, że okoliczności mogące być podstawą wniosku o wyłączenie pracownika organu, mogą stać się znane stronie dopiero po zakończeniu postępowania prowadzonego przez organ I instancji. W niniejszej sprawie podniesiony dopiero w odwołaniu z dnia 6 września 2017 r. zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez brak wyłączenia pracownika organu I instancji D.G. od udziału w sprawie pomimo zaistnienia uprawdopodobnionych, zdaniem odwołującej się strony, przyczyn wyłączenia – nie został w ogóle rozpatrzony. Organ II instancji uznał bowiem, że kwestia wyłączenia tego pracownika zostanie rozpatrzona w innej sprawie, tj. przy rozpatrywaniu odwołań od decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Trzeba zauważyć przy tym, że wadliwość takiego procedowania spotęgowana jest tym, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, kwestia wyłączenia pracownika nie została jeszcze rozstrzygnięta nawet w tej drugiej prowadzonej przez ten sam organ sprawie! Oznacza to, że Wojewoda całkowicie zaniechał rozpatrzenia omawianego zarzutu odwołania w niniejszej sprawie, niejako przewidując negatywne rozstrzygnięcie tego zarzutu w przyszłości i w zupełnie innej sprawie. Takie postępowanie w sposób rażący narusza nie tylko wskazane przepisy postępowania administracyjnego, ale również określoną w art. 8 kpa zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Już to naruszenie przepisów postępowania jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musiało spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Bez rozpatrzenia zarzutu udziału w postępowaniu pracownika organu podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 24 § 3 kpa, nie można bowiem wykluczyć, że taki pracownik brał udział w postępowaniu, co mogło mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Ta okoliczność natomiast nie była w ogóle przedmiotem jakichkolwiek rozważań organu II instancji.

Drugi z zasadnych zarzutów skarg dotyczył braku wykazania w sprawie określonych w art. 124 ust. 1a ugn koniecznych przesłanek tej szczególnej instytucji.

Zgodnie z treścią art. 124 ust. 1a ugn, w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Według powołanego w przytoczonym przepisie art. 108 kpa, decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Wspomniane przesłanki, których łączne spełnienie uzasadnia wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, zostały określone w przytoczonym przepisie. Należy do nich: złożenie wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny, uprzednie wydanie decyzji z art. 124 ust. 1 ustawy, tj. decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, wykazanie, że wystąpiła konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też za wydaniem decyzji przemawia inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, względnie ważny interes gospodarczy. Przy wykładni tych przepisów należy mieć na uwadze, że art. 124 ust. 1a ugn ma na celu zapewnienie inwestorowi możliwości sprawnego i szybkiego zrealizowania inwestycji, bez potrzeby oczekiwania na wynik kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wydanie decyzji na tej podstawie jest jednak ograniczone tylko do szczególnych przypadków opisanych we wskazanym przepisie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. II SA/Po 216/16). Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej. Zagrożenie dla dóbr chronionych określonych w art. 108 § 1 kpa musi mieć charakter realny i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczności te muszą być uwidocznione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wskazanym wymogom nie sprostał Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w związku z czym nie można było w sprawie przyjąć, aby określone w art. 108 kpa w zw. z art. 124 ust. 1a ugn oraz dodatkowo w art. 124 ust. 1a ugn, wymienione wyżej przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości zostały w sprawie spełnione.

Wojewoda powołał się na dwie przesłanki wymienione w art. 124 ust. 1a ugn, tj. ważny interes społeczny i ważny interes gospodarczy. W uzasadnieniu stwierdził, że istniejące linie doprowadzające energię elektryczną do aglomeracji kieleckiej nie są w stanie przesłać wystarczającej ilości energii, a ich awarie powodują poważne problemy w zasilaniu stacji Radkowice i Kielce Piaski, a w konsekwencji końcowych odbiorców. Planowana inwestycja przyczyni się do zwiększenia efektywności i niezawodności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie aglomeracji kieleckiej, co oznacza, że realizowana jest w interesie społecznym. Inwestycja ta zapewni bezpieczeństwo energetyczne poprzez niwelację zagrożenia przerw w dostawie energii, na przykład wskutek awarii wyeksploatowanej już linii energetycznej, czy też wskutek siły wyższej, np. warunków pogodowych. Według organu II instancji powodem realizacji planowanej inwestycji jest zły stan techniczny istniejących linii napowietrznych, które pracują obecnie na granicy możliwości technicznych, co może spowodować awarie, a w konsekwencji przerwy w dostawach energii i straty materialne zarówno dla inwestorów jak i dla odbiorców indywidualnych. Niezrealizowanie inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu, gdyż może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych. Zagrożenie ciągłości dostaw energii ma, zdaniem Wojewody, charakter realny.

Należy zauważyć, że przytoczona argumentacja ma charakter ogólnikowy, nie konkretny, a nadto nie została oparta na jakichkolwiek dowodach. Brak jest bowiem w aktach jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby istnienie i realność wskazanych przez Wojewodę zagrożeń. Wywody organu są w tym zakresie oparte jedynie na twierdzeniach samej strony, która również własnych twierdzeń nie próbowała wykazać. Dopiero do skierowanego do WSA w Kielcach pisma z dnia 23 lutego 2018 r. nazwanego odpowiedzią uczestnika Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. na skargi [...] I spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. i [...] II spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, dołączone zostały m.in.: odpis pisma PGE Dystrybucja S.A. z dnia 16 stycznia 2018 r. dotyczącego awarii, jakie zdarzały się na linii SN Karczówka-Piekoszów i Karczówka-Jaworznia oraz wydruki z różnych stron internetowych dotyczące przerw w dostawach energii elektrycznej. Odnosząc się do takiej dokumentacji należy zauważyć, że jej przedłożenie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest spóźnione, zwłaszcza co do dokumentu, który powstał dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego, skoro sąd administracyjny co do zasady ocenia zaskarżoną decyzję według stanu faktycznego ustalonego przez organ na datę wydania decyzji przez organ II instancji. Przeprowadzenie dowodu w toku postępowania przed sądem administracyjnym jest możliwe tylko co do dowodu z dokumentów i gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Ocena istnienia przesłanek zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w postaci ważnego interesu społecznego i ważnego interesu gospodarczego wymaga, zdaniem Sądu, szczegółowej analizy w ramach postępowania administracyjnego, a w szczególności umożliwienia odniesienia się do przedłożonych w tym zakresie dowodów przez wszystkie strony postępowania. Złożenie dokumentów poza postępowaniem administracyjnym, nawet na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, nie zabezpiecza respektowania praw stron postępowania administracyjnego. Ponadto należy zauważyć, że wspomniane pismo PGE Dystrybucja S.A. z 16 stycznia 2018 r. nie wyjaśnia, o jakich awariach, w szczególności czym spowodowanych, w nim mowa. Jeśli bowiem były to takie awarie, o jakich mowa w dołączonych do pisma uczestnika z 23 lutego 2018 r. wydrukach ze stron internetowych, to należy zwrócić uwagę, że wynikły one z warunków atmosferycznych, a nie ze stanu istniejącej sieci elektroenergetycznej. Nie da się natomiast wykluczyć, że tego typu awarie dotknęłyby również nowej linii. O ile można się zgodzić z argumentacją zaprezentowaną w piśmie uczestnika, że wiedza o przerwach i awariach w dostawach prądu w województwie świętokrzyskim może mieć charakter notoryjny i jako taka nie wymaga dowodu, a jedynie zakomunikowania jej stronom (art. 77 § 4 kpa), to już wiedza o przyczynach tych awarii oraz ich związku ze stanem istniejących linii elektroenergetycznych na trasie planowanej linii relacji Radkowice – Piaski, nie ma charakteru notoryjnego, ale często charakter specjalistyczny wymagający wiadomości specjalnych. Warto także zauważyć, że istniejąca linia ma dopiero kilkanaście lat, w związku z czym nie można o niej powiedzieć, aby jej stan wskazywał na konieczność niezwłocznej wymiany. Ponadto z wniosku o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej 220kV relacji Radkowice-Piaski wynika, że potrzeba realizacji tej inwestycji nie wynika z nagłej, awaryjnej sytuacji, ale z planowanej potrzeby modernizacji istniejących linii w celu poszerzenia możliwości przesyłowych. Możliwość skorzystania z dyspozycji art. 124 ust. 1a ugn zachodziłaby niewątpliwie wtedy, gdyby chodziło o potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości w celu usunięcia awarii. Taka sytuacja jednak w sprawie nie zachodzi, a przynajmniej ani organy administracji, ani uczestnik-inwestor przedmiotowej linii takiej argumentacji w sprawie nie przedstawił. Należy podzielić poglądy wyrażone w skardze i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wykazanie ważnego interesu gospodarczego, czy też ważnego interesu społecznego w niezwłocznym zajęciu nieruchomości wymaga przedstawienia dokumentacji, która na taki ważny interes bezpośrednio wskazuje, a ponadto dowodzi, że sytuacja wymaga niezwłocznego działania, to znaczy jest awaryjna, wyjątkowa, nie cierpiąca zwłoki. Dokumenty, które w wypadku linii elektrycznych istnienie takich okoliczności mogą dowodzić, są możliwe do przedstawienia dla podmiotu, który - jak Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. - profesjonalnie zajmuje się dystrybucją energii elektrycznej. Dokumenty takie zostały przykładowo wskazane w skardze (dane o obciążeniu sieci, procencie jej wykorzystania, liczba przerw w zasilaniu i ich przyczyny, godziny przerw, liczba wyjść napięcia i częstotliwości poza ograniczenia. Wydaje się również, że przy tak ważnej i dużej inwestycji, jaką jest budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 220kV relacji Radkowice-Piaski, od inwestora będącego dużą spółką o kapitale zakładowym wynoszącym 9.605.473.000 zł (odpis aktualny z KRS według stanu na 23 lutego 2018 r. – k.101) oraz jedynym na obszarze Polski Operatorem Systemu Przesyłowego wyznaczonym przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, można oczekiwać wykazania istnienia wymienionych w art. 124 ust. 1a ugn przesłanek w drodze opinii w sprawie oceny zasadności niezwłocznego zajęcia nieruchomości znajdujących się w przebiegu projektowanej napowietrznej linii elektroenergetycznej.

Brak wykazania zaistnienia w sprawie wymienionych w art. 108 kpa w zw. z art. 124 ust. 1a ugn i w art. 124 ust. 1a ugn przesłanek warunkujących udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, a także art. 107 § 3 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To naruszenie, a także omówione wcześniej spowodowały uchylenie zaskarżonej decyzji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda oceni samodzielnie zamieszczony w odwołaniu zarzut braku wyłączenia pracownika organu I instancji D.G. od udziału w sprawie i dopiero w zależności od wyniku tej oceny podejmie dalsze, niezbędne czynności w sprawie. Dokonując ewentualnie merytorycznej analizy spełnienia w sprawie określonych w art. 124 ust. 1a ugn przesłanek zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej numerem [...] położonej w Miedzianej Górze, obr. [...], Wojewoda przeprowadzi w tym zakresie szczegółowe postępowanie wyjaśniające uwzględniając poczynione wyżej uwagi, względnie rozważy możliwość wydania rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 138 § 2 kpa, w razie zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarg należy stwierdzić, że nie były one zasadne.

Twierdzenie autora skarg co do wydania w sprawie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości mimo nie wydania wcześniej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, wynikało z błędnego rozumienia istoty decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1a ugn oraz relacji takiej decyzji w stosunku do decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 ugn

Prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że przepis art. 124 ust. 1a ugn ma na celu zapewnienie inwestorowi możliwości sprawnego i szybkiego zrealizowania inwestycji, bez potrzeby oczekiwania na wynik kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wydanie decyzji na tej podstawie jest jednak ograniczone tylko do szczególnych przypadków opisanych w w/w przepisie. Decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma charakter jedynie subsydiarny i zależny względem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, będącej w tym przypadku decyzją główną. Uwzględniając bowiem cel decyzji z art. 124 ust. 1 ugn, należy stwierdzić, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma znaczenie jedynie w przypadku, gdy decyzja z art. 124 ust. 1 ugn jest nieostateczna lub nie uzyskała jeszcze przymiotu wykonalności. W przeciwnym razie rozstrzygnięcie z art. 124 ust. 1a ugn byłoby pozbawione doniosłości prawnej, skoro inwestor mógłby przystąpić do realizacja inwestycji na podstawie ostatecznej i wykonalnej decyzji z art. 124 ust. 1 ugn (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3021/15; wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 925/15; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2015 r., II SA/Bk 173/15, wyrok WSA w Poznaniu z 3 sierpnia 2016 r., II SA/Po 216/16). Ponieważ w niniejszej sprawie decyzja Starosty ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położona w Miedzianej Górze, obr. [...], wydana w dniu 28 sierpnia 2017 r., pozostawała w obrocie prawnym zarówno w dacie wydania pierwszoinstancyjnej w niniejszej sprawie decyzji Starosty z dnia [...], jak i w dacie wydawania zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...], a równocześnie nie zapadła przed tą datą ostateczna decyzja ograniczająca sposób korzystania ze wskazanej nieruchomości – nie mogło być wątpliwości, że istniały w sprawie powody do rozpatrywania wniosku o zezwolenie na niezwłoczne zajecie przedmiotowej nieruchomości. Równocześnie należy zauważyć, że wykonanie wydanej w dniu [...], a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji, ostateczna decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] ograniczającą sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, zostało z urzędu, na podstawie art. 9 ugn wstrzymane postanowieniem Wojewody z dnia [...] (k. 129 akt organu II instancji dołączonych do akt sprawy II SA/Ke 99/18). W tej sytuacji nie było w sprawie przeszkód do orzekania w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, ponieważ w obrocie prawnym pozostaje decyzja ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ugn, ale decyzja ta nie jest jeszcze wykonalna.

Nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy podniesiona w obu skargach kwestia wydania zaskarżonej decyzji dotyczącej nieruchomości oznaczonej numerem [...] położonej w Miedzianej Górze, obr. [...] w sytuacji, gdy ta sama nieruchomość jest przedmiotem innego, toczącego się postępowania dotyczącego tej samej materii, a prowadzonego na wniosek PSE S.A. z dnia 17 listopada 2015 r. dotyczącego zajęcia działek nr [...], w której organ Wojewoda wydał w dniu [...] decyzję znak [...], uchylającą decyzję Starosty i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, do którego jeszcze nie doszło.

Należy zauważyć, że powołana przez strony skarżące, niezakończona jeszcze sprawa z wniosku PSE S.A. z dnia 17 listopada 2015 r., w której Wojewoda wydał w dniu [...] przywołaną decyzję uchylającą decyzję Starosty i przekazującą tamtą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wbrew twierdzeniu autora skargi nie dotyczy zajęcia działek nr [...], ale sprawy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a więc sprawy rodzajowo innej niż ta, w której zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja. Dlatego zarzut wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w sprawie, w której toczyło się wcześniej wszczęte postępowanie, nie był zasadny. Należy ponadto zauważyć, że wspomniany wniosek PSE S.A. z dnia 17 listopada 2015 r., w zakresie dotyczącym działki nr [...] został wycofany pismem z dnia 12 października 2017 r. (k. 54-55). Nie wydanie przez Starostę decyzji umarzającej postępowanie w tamtej sprawie nie podważa prawidłowości zaskarżonej decyzji, skoro dotyczą one różnych przedmiotów. Ponadto z art. 156 § 1 pkt 3 kpa wynika zakaz wydawania decyzji w sprawach załatwionych już decyzją ostateczną. Taka decyzja natomiast w dacie wydawania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie zapadła.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na ich wysokość złożyły się: uiszczone przez skarżące spółki w obu połączonych sprawach wpisy sądowe od skarg w kwocie po 200 zł oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego strony skarżące w obu tych sprawach w wysokości po 480 zł obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.).