Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2957/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), nałożył na P.Sp. z o.o. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wymierzona kara pieniężna jest sankcją za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez posiadania zezwolenia kategorii VII. W dniu [...] kwietnia 2014 r. zatrzymano bowiem do kontroli na drodze krajowej nr [...] (droga krajowa o dozwolonym nacisku na pojedynczą oś napędową do 10 t) pojazd członowy, składający się z ciągnika marki [...] o nr rej. [...] (wraz z naczepą o nr rej. [...]), będący w dyspozycji P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Przedmiotem przewozu był ładunek drutu w ilości 24343 kg. Kontrola wagowa wykazała, że nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu (po odjęciu tolerancji 4%) wyniósł 12,61 t. Stwierdzono przekroczenie dozwolonego nacisku na pojedynczą oś napędową o 2,61 t. Organ zaznaczył, że wielkość przekroczonego nacisku wymagała od przewoźnika posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych. Podczas kontroli w pojeździe nie było wymaganego zezwolenia kategorii VII.

P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. powyższą decyzję uczyniła przedmiotem odwołania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie. Strona zarzuciła naruszenie art. 10 kpa, wskazując, że organ I instancji nie umożliwił Spółce wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, czym naruszył nie tylko § 1 powołanego wyżej przepisu, ale także art. 81 kpa. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie własnych interesów. Natomiast niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu w ramach wskazanych czynności skutkuje naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania z powodu zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. "c", ust. 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że kontrolowany pojazd członowy, poruszający się po drodze krajowej nr [...], przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej o 2,61 t, co świadczy o przekroczeniu dopuszczalnej wartości o 26,1%. Nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu wyniósł 13,14 t, ale od tego wyniku organ I instancji prawidłowo odjął 4% i uzyskał wartość 12,61 t. Do kontroli zastosowano wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu producenta T. o nr fabr. [...], typu [...], która w dniu kontroli legitymowała się świadectwem legalizacji pierwotnej, wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w B., z datą ważności do dnia [...] września 2015 r.

Organ II instancji wskazał, że stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, za brak zezwolenia kategorii VII ustala się w wysokości:

a) 500 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł – w pozostałych przypadkach.

Organ odwoławczy zaznaczył, że po drodze krajowej nr 11 mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t. Stwierdzone naruszenie ze względu na przekroczenie nacisku na pojedynczej osi pojazdu należało zakwalifikować jako brak zezwolenia kategorii VII. Zostały bowiem przekroczone naciski na drodze o dopuszczalnym nacisku osi pojedynczej do 11,5 t (przekroczenie o 26,1%), co skutkowało wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Jednocześnie organ II instancji nie zgodził się z zarzutami zawartymi w odwołaniu, wskazując, że organ I instancji w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2014 r. pouczył stronę o treści art. 10 § 1 kpa, umożliwiając jej czynny udział w postępowaniu w celu wypełnienia dyspozycji art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że nie została zawiadomiona o zakończeniu prowadzonego przez organ I instancji postępowania, co pozbawiło ją możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wyłączyło możliwość złożenia ewentualnych uwag i wyjaśnień. Tym samym pozbawiono stronę czynnego udziału w sprawie, co – w ocenie Spółki – świadczy o naruszeniu art. 10 § 1-3 w związku z art. 81 kpa. W konsekwencji wskazanych naruszeń zachodzi podstawa do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, bowiem strona nie miała możliwości podjęcia czynności procesowych w obronie własnych interesów.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawodawca ogranicza ruch pojazdów lub zespołów pojazdów, których naciski osi wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, wprowadzając w tym względzie konieczność uzyskania zezwolenia. Zgodnie z brzmieniem art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. W świetle art. 2 pkt 35a ww. ustawy, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei w myśl art. 140aa ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny i brak jest wymaganego zezwolenia, organ ma obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. Zgodnie z art. 140ab ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1) 1.500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2) 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3) za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

Ładunek nie może więc powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu (art. 61 ust. 1 ww. ustawy), zaś podmiot wykonujący przejazd zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż z treści art. 61 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, precyzującego, w jaki sposób należy dokonywać załadunku, wynika jednoznacznie, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Największe zniszczenie dróg powodują bowiem pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie. Decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu są więc naciski wywierane na poszczególne osie pojazdu. Nawet jeśli masa załadowanego pojazdu nie przekroczy jego dopuszczalnej masy całkowitej, a ładunek będzie niewłaściwie rozmieszczony i zabezpieczony przed przemieszczeniem, to może okazać się, że na jednej z osi zostanie przekroczony dopuszczalny nacisk, co z kolei skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

W rozpoznawanej sprawie zgromadzony w niej materiał dowodowy wskazuje, że w zaistniałym stanie faktycznym doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania wymaganego prawem zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Kontrolowany pojazd członowy, składający się z ciągnika marki [...] o nr rej. [...] (wraz z naczepą o nr rej. [...] H), przewożący ładunek drutu w ilości 24343 kg, poruszający się po drodze krajowej nr 11, przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej o 2,61 t, co świadczy o przekroczeniu dopuszczalnej wartości o 26,1%. Kontrola wagowa wykazała, że nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu (po odjęciu tolerancji 4%) wyniósł 12,61 t. Do kontroli zastosowano wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu producenta T. o nr fabr[...], typu [...], która w dniu kontroli legitymowała się świadectwem legalizacji pierwotnej, wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w B., z datą ważności do dnia [...] września 2015 r. Po drodze krajowej nr 11 mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, co wynika z lp. 7 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061). Wielkość przekroczonego nacisku (przekroczenie o 26,1%) wymagała od przewoźnika posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych. Podczas kontroli w pojeździe nie było wymaganego zezwolenia kategorii VII, co uprawniało organ do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Podkreślić należy, iż odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnych norm jest odpowiedzialnością za skutek i ma charakter obiektywny. Odpowiedzialność ta nie jest oparta na zasadzie winy, a zatem sam wynik ważenia, potwierdzający przekroczenia parametrów ustawowych, wystarcza do nałożenia kary pieniężnej. Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu nie podlega uznaniu administracyjnemu, co oznacza, że organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości.

Jak już zostało zaznaczone, ładunek nie może przekraczać dopuszczalnych norm. Zatem nie tylko na nadawcy, odbiorcy i załadowcy, ale przede wszystkim na przewoźniku spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności, by ładunek nie stwarzał zagrożenia na drodze, oraz by nie przekraczał dopuszczalnych norm. Zgodnie z treścią art. 64 ust. 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Przewożony drut jest ładunkiem podzielnym, toteż skarżąca Spółka mogła dostosować przewóz do wymagań ustawowych, a biorąc pod uwagę uzyskane wyniki ważenia, przewóz nie mógł być wykonywany bez wymaganego zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Istotne także jest, że strona skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które wpływałyby na wynik sprawy i zwalniałyby ją z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. W konsekwencji nie może skutecznie zarzucać, że została pozbawiona możliwości brania czynnego udziału w sprawie, zważywszy że organ I instancji w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2014 r. pouczył stronę o treści art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), umożliwiając jej czynny udział w postępowaniu w celu wypełnienia dyspozycji art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Nie można wobec tego przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1-3 w związku z art. 81 kpa, co oznacza, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, bowiem skarżąca nie została pozbawiona możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie własnych interesów.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.