Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 247/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8, 11, 107, 139, 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 pkt 3, art 3, art. 4, art. 5
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 45 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 192 poz 1378
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 3 pkt 20 i 21
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 7, art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 02 października 2008 r. sprawy ze skarg A. M., A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej, I. 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w której uchyliła decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] r. nr [...] przyznającą zaliczkę alimentacyjną dla A. M. w kwocie [...] zł ([...]) na okres od [...] r. do [...] r. 2. w pozostałej części skargę A. M. oddala 3. skargę A. M. oddala, II. stwierdza nieważność postanowienia Prezydenta Miasta P. z [...] r. nr [...]. /-/ I.Kucznerowicz /-/ B.Popowska /-/ M.Dybowski


UZASADNIENIE

J.M. złożyła komornikowi [...] roku wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej (dalej – zaliczka) dla dzieci A.M. i A.M., wskazując, iż jest rozwiedziona, przedstawiając wyrok z dnia [...] r., przyznający wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi A. i A. J.M. i zasądzający alimenty od ojca dzieci T.M.. W związku z niepłaceniem alimentów przez zobowiązanego do alimentacji ojca dzieci i wszczęciem postępowania egzekucyjnego w tej sprawie, wydane zostało zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz kolejne informacje o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego (w niniejszej sprawie – z dnia [...]).

Dnia [...] roku Prezydent Miasta P. (dalej – Prezydent) wydał decyzję ([...]) o przyznaniu świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej dla : A.M. – w wysokości 170 zł na okres od [...] do [...]; A.M. – w wysokości 250 zł na okres od [...] do [...] oraz 170 zł na okres od [...] do [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Skarżąca spełnia kryteria wymagane do otrzymania świadczenia, a decyzja podlega wykonaniu przez upływem terminu do wniesienia odwołania, gdyż jest zgodna z żądaniem wszystkich stron.

Od powyższej decyzji J.M. złożyła odwołanie pismem z dnia [...] roku, podnosząc kwestię zwiększenia zaliczki alimentacyjnej na syna A., ponieważ syn otrzymał orzeczenie lekarza ZUS o dalszej całkowitej niezdolności do pracy "prawo do renty socjalnej". Skarżąca twierdzi, że orzeczenie z ZUS przedłożyła w MOPR [...] i organ nie zareagował. Nadto Skarżąca wnosiła o wyjaśnienie w jakiej kwocie przysługuje zaliczka na każde z dzieci (czy na oboje 170 zł). Jednocześnie Skarżąca wniosła o wydanie decyzji i wypłatę zaległych zaliczek na syna A. przez dwa kolejne lata od [...] do [...] (Skarżąca wskazała, że odwołała się wcześniej do SKO w sprawie zwiększenia zaliczki za wcześniejszy okres).

Dnia [...] roku J.M. złożyła pismo uzupełniające odwołanie, w którym wyjaśniła, że wnioskuje o zwiększenie zaliczki na: syna A. do kwoty 380 zł i córkę A. do wys. 300 zł. Powyższe żądania potwierdziła Skarżąca w oświadczeniu z dnia [...]roku, złożonym na wezwanie organu w celu wyjaśnienia treści odwołania, uszczegóławiając kwestię spłaty zaległych zaliczek i żądając spłat za okres [...] do [...] w kwocie po 80 zł miesięcznie.

Dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej – Samorządowe Kolegium Odwoławcze; SKO) wydało decyzję ([...]), którą uchyliło decyzję z [...] w części przyznającej zaliczkę alimentacyjną dla A.M. w kwocie 250 zł na okres od [...] do [...] [pkt 2 decyzji] i przyznało dla A.M. zaliczkę w kwocie miesięcznej 170 zł na okres od [...] do [...], w pozostałej części pozostawiając zaskarżoną decyzję bez zmian.

W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja z [...] w części narusza w sposób rażący prawo, lecz z innych powodów oraz w innym zakresie, niż to wskazała strona. Nadto organ uznał, iż przyznanie podwyższonej kwoty zaliczki alimentacyjnej - zarówno na córkę, jak i syna Odwołującej się za okres o dnia [...] do dnia [...], w sytuacji, gdy dochód na osobę w rodzinie Skarżącej [3 osoby ] wynosi [...] zł, nie jest możliwe z uwagi na treść art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U.05.86.732, zm. Dz.U.05.164.1366– dalej uzal). Zatem kwota 170 zł przyznana na A. M. za okres od [...] do dnia [...] jest prawidłowa i zgodna z art. 8 ust. 1 pkt 1 uzal. Dodatkowo w odniesieniu do sytuacji syna A. wskazano, iż z Orzeczenia (uzupełnionego) Komisji Lekarskiej ZUS z [...] [ważne do dnia [...]] oraz Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...] o całkowitej niezdolności do pracy A.M. wynika, iż jest on całkowicie niezdolny do pracy do [...], co stanowi odpowiednik umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Tymczasem, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 uzal, syn A. winien legitymować się znacznym stopniem niepełnoprawności, albo odpowiadającemu mu Orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Wobec braku takich orzeczeń, zgodnie z postanowieniami art. 8 ust. 1 pkt 1 uzal w związku z art. 3 pkt 20 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.06/139/992 ze zm. - dalej uśr) możliwe jest przyznanie zaliczki alimentacyjnej dla A.M. za okres od [...] do [...] w wysokości 170 zł. W konsekwencji, przyznanie przez organ I instancji zaliczki za okres od dnia [...] do [...] w wysokości 250 zł stanowi rażące naruszenie prawa. Organ odwoławczy zmienił więc wysokość zaliczki dla A.M. za okres od dnia [...] do [...]. Organ wskazał również, iż nie rozpoznał wniosków strony, zamieszczonych w odwołaniu z [...] i w późniejszych pismach, mających za przedmiot "zaległe zaliczki", gdyż mogą one być rozpoznane tylko w odrębnych postępowaniach administracyjnych jako wnioski strony inicjujące nowe postępowania administracyjne.

Skarżąca, załączając pełnomocnictwa córki A. i syna A., wniosła skargę pismem z dnia [...] roku, wnosząc o przyznanie zwiększonej zaliczki alimentacyjnej dla syna A. (380 zł miesięcznie, zamiast 170 zł), ponieważ otrzymał orzeczenie lekarza ZUS – całkowicie niezdolny do pracy – i ogólnie wskazując na jego zły stan zdrowia i kłopoty w funkcjonowaniu codziennym oraz wnosząc o przyznanie zwiększonej zaliczki dla córki A. (300 zł zamiast 170 zł), ponieważ dochód rodziny wynosi [...] zł (renta socjalna syna A.) oraz [...] zł (emerytura Skarżącej), a córka ma orzeczenie lekkiego stopnia (upośledzenie umysłowe) na stałe.

Jednocześnie Skarżąca wniosła o spłatę podwyższonej zaliczki z lat ubiegłych na syna A. za okres od [...] do [...] "w kwocie wyższej po 80 zł miesięcznie", o co wystąpiła w piśmie do SKO z dnia [...] r. – gdyż syn jest niezdolny do pracy całkowicie i wtedy przysługuje zaliczka w wyższej kwocie.

Nadto Skarżąca zarzuciła naruszenie zasady rzetelnego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia, które jest dla niej niezrozumiałe i napisane w taki sposób, że utrudnia dochodzenie praw.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze udzieliło odpowiedzi na skargę pismem z dnia [...] roku, wnosząc o oddalenie skargi. W uzasadnieniu w pełni podtrzymano wywody wskazane w uzasadnieniu decyzji, a także w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (w części nie zmienionej decyzją II instancji). Skonstatowano, iż w świetle przepisu art. 7 i art. 8 uzal oraz art. 3 pkt 20 lit. b uśr nie budzi wątpliwości wysokość przyznanych świadczeń.

Dnia [...] roku Organ I instancji wydał decyzję o zmianie w pkt I ppkt 1 i 3 decyzji z dnia [...] "z późniejszymi zmianami", powołując się na art. 45 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.07.192.1378 ze zm. – dalej upal); przedłużono datę końcową przyznania obu zasiłków do dnia [...] roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi DZ. U. z 2002r nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej ppsa). Zgodnie z art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

2. W nawiązaniu do powołanego wyżej art. 134 ppsa, stwierdzić należy, że granice niniejszej sprawy wynikają z treści złożonego przez J.M. wniosku z dnia [...] r. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres zaliczkowy od [...] r. do [...] r. dla A.M. i A.M.. Tym samym Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że żądania zgłaszane przez Skarżących w toku postępowania administracyjnego wszczętego na podstawie ww. wniosku, a dotyczące zmiany ustalenia wysokości wcześniej przyznanych zaliczek alimentacyjnych i spłaty "zaległych" zaliczek ( na poprzednie okresy zaliczkowe), nie mogły być rozpoznane w ramach tego postępowania administracyjnego.

Odnośnie zaś do żądań sformułowanych skardze (o zwiększenie zaliczki na: syna A. do kwoty 380 zł i córkę A. do wys. 300 zł.), Sąd wskazuje, iż takie same żądania zostały zawarte w piśmie uzupełniającym odwołanie i organ II instancji je rozważył w ramach prowadzonego postępowania.

3. W niniejszej sprawie spór dotyczy wysokości przyznanej zaliczki alimentacyjnej dla syna A.M. i córki A.M.; żądania przyznania zaliczki w wyższej kwocie sformułowane zostały w odwołaniu i piśmie je uzupełniającym. Skarżący powołują się na kryterium dochodowe i niepełnosprawność A.M. twierdząc, że w sytuacji, w jakiej się znajdują, oba kryteria uprawniają do wyższych świadczeń. Organ I instancji uznał uprawnienie niepełnosprawnego A.M. do wyższego świadczenia, ale organ II instancji nie podzielił tego poglądu, uznając, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, w części przyznającej A.M. zaliczkę z racji Jego niepełnosprawności, stanowi rażące naruszenie prawa. Orzekający Sąd nie podziela tego poglądu SKO, uznając tym samym, że SKO naruszyło zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (reformationis in peius). Niezależnie od tego, Sąd zauważył także inne naruszenia prawa procesowego, co zostanie poniżej wykazane.

4. W niniejszej sprawie, Sąd potwierdza prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ II instancji. Organ I instancji poprzestał na stwierdzeniu, że spełnione są kryteria wymagane do przyznania świadczenia; do tak lapidarnego ujęcia uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej Sąd jeszcze się odniesie. W zakresie ustaleń faktycznych, w świetle zebranej dokumentacji, mających zastosowanie przepisów uzal, oraz twierdzeń i żądań Skarżących, wskazać należy zwłaszcza na dwie kwestie: kryterium dochodowego i kwalifikację - dotyczących syna A. - orzeczeń Komisji i Lekarza ZUS.

W pierwszej kwestii, SKO prawidłowo ustalił dochód na osobę w trzyosobowej rodzinie, którą tworzą: matka J., córka A. i syn A., dokonując tego w myśl art. 3 pkt 1 lit. a uśr, która to ustawa ma odpowiednie zastosowanie ( art. 18 ust. 2 uzal). Na podstawie zaświadczeń Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w roku podatkowym [...] ( k- [...] i k- [...])– przez J.M. i A.M. obliczono, że dochód na osobę w tej rodzinie wynosi [...] zł. Ma to swoje konsekwencje w świetle art. 8 ust. 2 uzal. W myśl tego przepisu, w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 (583 zł), kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się - w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki – do 300,00 zł dla osoby uprawnionej albo 380,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sąd stwierdza, że z uwagi na kwotę dochodu na osobę w rodzinie M. ([...] zł), norma zawarta w zacytowanym przepisie nie znajduje zastosowania, tym samym żądania Skarżących w tym zakresie nie znajdują oparcia w przepisach prawa.

5. W kwestii niepełnosprawności, należy podkreślić, że zagadnienia te oraz związanych z nimi orzeczeń lekarskich normuje kilka ustaw; stan prawny w tym zakresie jest zatem skomplikowany. Stąd po pierwsze - nie można uznać, iż błąd w kwalifikacji konkretnego orzeczenia stanowi "rażące naruszenie prawa", po drugie - tym bardziej organy orzekające winny się starać, by adresatom decyzji wyjaśnić treść norm mających zastosowanie przepisów prawnych i motywy podjętych rozstrzygnięć (art. 107 par. 2 i par. 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000/98/1071 – tj. ze zm. – dalej kpa), do których to kwestii Sąd powróci w dalszej części uzasadnienia).

Kluczowym zadaniem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem interpretacja art. 8 ust. 1 pkt 1 uzal, który z uwagi na dwie osoby uprawnione do zaliczki ma w niniejszej sprawie zastosowanie; oczywiście interpretacja ta musi uwzględniać wiążące się z ww. przepisem unormowania odrębnych ustaw. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 uzal, zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż – w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki – 170,00 zł dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak z powyższego wynika, tylko "orzeczenie o niepełnosprawności" bądź "orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności" uprawnia do przyznania zaliczki w kwocie 250,00 zł. Obie kategorie wyróżnia ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U.08.14.92, dalej - ustawa o rehabilitacji zawodowej). Jak wynika z treści art. 1 pkt 3 ww. ustawy, "orzeczenie o niepełnosprawności" dotyczy wyłącznie osób poniżej 16 roku życia. Skarżący A. M. nie mieści się w tej kategorii wiekowej ( urodzony [...] r.). Stąd musiałby legitymować się "orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności", by organ mógł Mu przyznać zaliczkę w podwyższonej wysokości. Tak jednak nie można zakwalifikować orzeczeń, które Skarżącemu wystawiono. Przepis art. 3 ust. 1 ww. ustawy ustala 3 stopnie niepełnosprawności, w tym znaczny. W myśl art. 4 ww. ustawy: "Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji". Żadne z załączonych orzeczeń nie zawiera wskazania, iż A. M. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Zgodzić się przy tym należy z dokonaną przez SKO kwalifikacją ww. orzeczeń, jako orzeczeń o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (art. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji).

Jak jednak wynika z decyzji organu I instancji, przyznał on zaliczkę w wysokości 250,00 zł. dla A. na okres dwóch miesięcy, tj od [...] r. do [...] r. (data końcowa pokrywa się z końcem daty ważności aktualnego orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy Skarżącego, którym dysponował organ). Sąd stwierdza, że organ I instancji naruszył prawo, przyznając A.M. zaliczkę na okres ww. dwóch miesięcy w kwocie 250,00 zł. Organ II instancji uznał to rozstrzygnięcie za rażące naruszenie prawa, zmieniając wysokość przyznanej zaliczki w ww. okresie.

Ustosunkowując się do motywów zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że SKO dokonało właściwej kwalifikacji orzeczeń "o całkowitej niezdolności do pracy" syna A.: z [...] r. ( k – [...]) oraz z [...] r. (k -[...]). W istocie nie stanowią one ani "orzeczenia o niepełnosprawności" ani "orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności", wymienionych w art. 8 ust. 1 pkt 1 uzal, a uprawniających do podwyższonej kwoty zaliczki. Tym samym organ II instancji zasadnie uznał, że organ I instancji dokonał błędnej kwalifikacji ww. orzeczeń. Jednak z podjętym na tej podstawie rozstrzygnięciem SKO, Sąd się nie zgadza. Sąd nie podziela poglądu, że błędna kwalifikacja przedmiotowych orzeczeń, dokonana przez I instancję stanowi "rażące" naruszenie prawa, upoważniające SKO do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w odnośnym zakresie i do przyznania Skarżącemu zaliczki w niższej wysokości, aniżeli stanowiła decyzja organu instancji. Tym samym Sąd uznaje, że SKO naruszyło zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (reformationis in peius), unormowany w art. 139 kpa.

Stanowiska w obu kwestiach znajdują oparcie w związanym z ww. przepisami orzecznictwem i piśmiennictwem.

Orzekający skład w pełni podziela poglądy zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 24 lutego 2005 r. (VII SA/Wa 1626/04; LEX nr 165003): "Od "zakazu reformationis in peius można odstąpić tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Pierwszy z warunków odstąpienia od zakazu orzekania na niekorzyść strony - rażące naruszenie prawa - jest rozumiane jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny i ma miejsce wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki. Wymogiem pierwszej z nich jest to, iż treść decyzji musi pozostawać w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Natomiast druga przesłanka wymaga, aby naruszenie prawa było tego rodzaju, iż prowadzić będzie ono do niemożności zaakceptowania owej decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Dodatkowo wstępnym warunkiem uznania, iż nastąpiło rażące naruszenie prawa, jest stwierdzenie, iż w "zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny". "Rażące naruszenie interesu społecznego" nie jest samoistnym kryterium odstąpienia od zakazu wyrażonego w art. 139 kpa. Wchodzi ono w grę dopiero wówczas, gdy w postępowaniu odwoławczym zostanie stwierdzona wadliwość decyzji, chociażby nie w stopniu rażącym. Obowiązkiem organu, który odstępuje od analizowanego zakazu jest szczegółowe wykazanie, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny."

Orzekający skład zgadza się też z tezami Sądu Najwyższego wyrażonymi w wyroku z 24 czerwca 1993 r. ( III ARN 33/93;LEX nr 10913):

"1. Respektowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym należy uznawać za jedną z istotnych cech demokratycznego państwa prawnego.

2. Posługiwanie się w praktyce art. 139 kpa musi być obecnie zawsze poddawane niezwykle wnikliwej kontroli sądów i ograniczone do sytuacji absolutnie wyjątkowych z punktu widzenia praworządności, a uzasadnienie stosowania tej instytucji przez organ administracji przy pomocy stwierdzeń ogólnikowych, powierzchownych lub nasuwających choćby podejrzenie o arbitralność powinno być ocenione wprost jako naruszenie zasady państwa prawnego, a przeto coś zgoła niedopuszczalnego."

Stosując powyższe wzorce "rażącego naruszenia prawa" do niniejszej sprawy, Sąd nie widzi podstaw, by uznać, że decyzja pierwszoinstancyjna pozostaje "w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie." (wyrok WSA w Warszawie z 24 lutego 2005 r., j. w.). Sąd wykazał, iż by ustalić treść normy zawartej w 8 ust. 1 pkt 1 uzal, trzeba sięgnąć co najmniej do dwóch kolejnych ustaw (do uśr – głównie art. 3 pkt 20 i 21 oraz do ustawy o rehabilitacji zawodowej – głównie art. 1 i art. 5 pkt 2), a właściwie, unormowania uzupełniające znajdują się także w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t. j. Dz. U.04.39.353).

W konsekwencji, brak przesłanek do uznania, iż decyzja I instancji w zakresie orzeczenia o przyznaniu świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej dla A.M. – w wysokości 250 zł na okres od [...] – [...] "rażąco narusza prawo", każe Sądowi uznać, iż SKO, ewidentnie pogarszając sytuację A.M. ( przyznając Mu w ww. okresie zaliczkę w kwocie miesięcznej 170 zł), złamało zakaz reformationis in peius. Stąd rozstrzygnięcie w pkt 1 sentencji wyroku.

6. Wobec obszernego wyjaśnienia zasadniczego motywu niniejszego wyroku, Sąd już bardziej lapidarnie wskaże na inne uchybienia obu decyzji. Są to: całkowity brak uzasadnienia w decyzji Instancji: argument, że załatwiła ona sprawę zgodnie z żądaniami jest chybiony, co potwierdza choćby złożone od nie odwołanie. Również uzasadnienie decyzji SKO nie spełnia wymogów, co jest szczególnie naganne w związku z zastosowaniem przez organ kwalifikacji "rażącego naruszenia prawa". SKO w ogóle nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uważa, że organ I instancji "rażąco naruszył prawo" wbrew zasadom zawartym w art. 8 (nakazującym organom administracji prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli) i art. 11 (zobowiązującym organy do wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu), a także wbrew regułom unormowanym w art. 107 §3 kpa, w świetle którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

7. Kolejną nieprawidłowością stwierdzoną w toku kontroli sądowej, było wydanie postanowienia Prezydenta Miasta P. z dnia [...] roku, którym zawieszono postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej "do czasu rozpatrzenia odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze". Jako podstawę tegoż postanowienia wskazano art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który nie znajduje zastosowania i nie stanowi podstawy prawnej do wydania rzeczonego postanowienia.

8. Końcowo należy też wyjaśnić zastosowanie art.135 ppsa, które znalazło wyraz w pkt 2 sentencji. Konsekwencją uchylenia decyzji SKO we wskazanym zakresie musi być odpowiednia weryfikacja decyzji nr [...] z dnia [...] roku, podjętej z urzędu przez organ I instancji na podstawie art. 45 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Decyzja ta bowiem zmienia decyzję z dnia [...] "z późniejszymi zmianami". Chodzi o "zmiany" wynikające z decyzji II instancji. Skoro zaś Sąd uznaje część "zmian" poczynionych decyzją SKO za niezgodne z prawem, to musi je konsekwentnie wyeliminować z obrotu prawnego, a więc i przez odpowiednią weryfikację decyzji z dnia [...] roku.

W myśl art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a/ oraz c/ ppsa, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a/ oraz c/ ppsa), orzeczono jak w sentencji. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji nie orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, uznając, iż zaskarżona decyzja ma być wykonana.

/-/I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski