Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 843/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i art. 137
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1985 r. nr [...]

w sprawie ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "P." w Białymstoku (dalej: "uchwała"), wydaną m.in. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego

i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. 1972, Nr 27, poz. 192 ze zm., dalej: "u.t.b.j.") ustalono teren części osiedla "P.",

w skład którego wchodziły m.in. nieruchomości położone w obrębie nr [...], w tym działka nr [...], jako teren budowlany i jego podział na działki budowlane - wykazany na mapie stanowiącej załącznik do uchwały (§ 1 uchwały). Ustalono również zakres i terminy budowy urządzeń komunalnych na ww. terenie budowlanym w ten sposób, że rozpoczęcie budowy sieci elektrycznej i wodociągowej ustalono

w 1987 r., zaś zakończenie w 1988 r., natomiast budowę ulic i dojazdów bez nawierzchni zaplanowano w ciągu jednego roku od dnia wejścia w życie uchwały

(§ 2 uchwały). Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Białostockiego z dnia 31 maja 1985 r., Nr 8, poz. 148) i weszła w życie z dniem ogłoszenia (§ 4 uchwały).

Spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli ww. działki, tj.: H.P., B.L., A.P., K.P., R.P., B.M. (spadkobiercy R.K.); L.K., K.K., A.K., B.K., A.K., D.K., R.K. i M.B. (spadkobiercy M. i Z.K.) oraz I.K. (spadkobierca J.K.) wystąpili do Prezydenta Miasta B. o zwrot części nieruchomości, oznaczonej obecnie nr [...] o powierzchni 1,8145 ha, położonej w B. w obrębie [...] przy ul. J. Do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskami ww. osób Wojewoda P. wyznaczył Starostę G. (dalej: "Starosta").

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], Starosta zwrócił, na podstawie art. 96 ust. 1b, art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art.140 ust. 1-5, art. 142 ust. 1 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2020, poz. 65 ze zm., dalej: "u.g.n."), własność nieruchomości oznaczonej nr [...] o powierzchni 0,1546 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym nr [...] powstałej z podziału działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], na rzecz: a) L.K. w udziale [...], b) K.K. w udziale [...], c) A.K. w udziale [...], d) I.K. w udziale [...], e) A.K. w udziale [...], f) D.K. w udziale [...], g) B.K. w udziale [...], h) R.K. w udziale [...], i) M.B. w udziale [...], j) H.P. w udziale [...], k) B.L. w udziale [...], l) A.P. w udziale [...], m) K.P. w udziale [...], n) R.P. w udziale [...], o) B.M. w udziale [...] (pkt 1 decyzji); ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 2.850,85 zł (pkt 2 decyzji); zobowiązał wnioskodawców do wpłaty na podany rachunek bankowy Urzędu Miejskiego w B., w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, zwaloryzowanego odszkodowania, stosownie do wysokości udziałów w zwracanej nieruchomości, tj.: a) dla L.K. w wysokości 259,17, b) dla K.K. w wysokości 172,78 zł, c) dla A.K.w wysokości 172,78 zł, d) dla I.K. w wysokości 518,33 zł, e) dla A.K. w wysokości 129,58 zł, f) dla D.K. w wysokości 129,58 zł, g) dla B.K. w wysokości 86,39 zł, h) dla R.K. w wysokości 86,39 zł, i) dla M.B. w wysokości 259,17 zł, j) dla H.P. w wysokości 259,17 zł, k) dla B.L. w wysokości 259,17 zł, l) dla A.P. w wysokości 259,17 zł, m) dla K.P. w wysokości 86,39 zł, n) dla R.P. w wysokości 86,39 zł, o) dla B.M. w wysokości 86,39 zł (pkt 3 decyzji).

W uzasadnieniu Starosta wskazał, że na mocy uchwały przejęto na własność Skarbu Państwa działkę oznaczoną w obrębie [...] nr [...] o powierzchni 0,2275 ha, która zgodnie z Aktem Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] maja 1975 r. wydanym przez Prezydenta Miasta B., stanowiła własność M. (syna A. i J.) i Z. (córki J. i J.) K. w udziale [...], R.K. (córki A. i Z.) w udziale [...] oraz Z.K. (córki R. i W.) w udziale [...]. Organ ustalił, że wnioskodawcy wykazali się legitymacją prawną do prowadzonego postępowania przedkładając postanowienia sądu potwierdzające ich prawa do nabycia spadku po poprzednich właścicielach. Natomiast spadkobiercą po Z.K. stał się Skarb Państwa i w stosunku do którego nie było prowadzone postępowanie. Mając natomiast na względzie przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom jej poprzednich właścicieli z art. 136 ust. 3 u.g.n., tj. zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – doprecyzowanej w art. 137 u.g.n., Starosta ustalił, że w sprawie cel wywłaszczenia został sprecyzowany w uchwale, zaś z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Zarządzeniem Prezydenta Miasta Białegostoku Nr 18/84 z dnia 8 czerwca 1984 r. (Dz.Urz. WRN Nr 12, poz. 103; dalej: "plan miejscowy z 1984 r."), wynika, że w większości obszar ten przeznaczony był jako tereny zieleni parkowej i urządzeń rekreacyjnych (ZP - 25, pow. 3,6900 ha) oraz teren przedszkola (UO - 24, pow. 0,6200 ha). Część przejętej działki nr [...] weszła w skład nieruchomości oznaczonej w obrębie 13 miasta Białegostoku nr 366/15 o powierzchni 1,8145 ha. Obecnie działka ta stanowi własność Gminy B. (dalej: "Gmina") i jest w zarządzie Zarządu Mienia Komunalnego w B. Organ ustalił, że obecnie działka ta jest częściowo pokryta skarpą (najprawdopodobniej sztucznie usypaną) porośniętą dziką trawą, zaś w dolnej części powierzchnię tej działki porastają gęste drzewa i krzaki tworzące chaszcze i zarośla (samosiejki) aż do końca granicy wywłaszczonych gruntów. W związku z tym, że wnioskowany do zwrotu grunt w całości jest niezagospodarowany, brak jest na nim jakichkolwiek urządzeń rekreacyjnych oraz nie jest to też teren zieleni parkowej, organ uznał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W konsekwencji w wyniku opracowanego przez uprawnionego geodetę projektu podziału, wydzielona została zbędna na cel wywłaszczenia określony w uchwale, działka nr [...] o powierzchni 0,1546 ha, przeznaczona do zwrotu. Projekt podziału został sporządzony na kopii mapy zasadniczej, zaś po sprawdzeniu został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego

i kartograficznego oraz wpisany do ewidencji zasobu miejskiego w dniu

[...] października 2019 r. Jednocześnie organ ustalił, że przeznaczona do zwrotu część nowoprojektowanej działki nr [...] została wydzielona z działki o nr [...]

o powierzchni 1,8145 ha położonej bezpośrednio przy ul. J., natomiast pozostała część dawnej działki nr [...] weszła w skład działki nr [...] stanowiącej ulicę J.

Powołując się na art. 217 ust. 2 u.g.n. Starosta wskazał, że osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości, w związku z czym rzeczoznawca majątkowy dokonał oszacowania wartości prawa własności zwracanego gruntu stosując podejście porównawcze z wykorzystaniem metody korygowania ceny średniej. Wartość projektowanej do zwrotu nieruchomości została określona na dzień sporządzenia tego operatu, tj. na grudzień 2019 r. i wyniosła 120.000,00 zł. Starosta wyjaśnił, że na dzień zlecania wykonania operatu szacunkowego nie posiadał informacji odnośnie wysokości odszkodowania za wywłaszczone grunty, natomiast w dniu

[...] marca 2020 r. uzyskał z Urzędu Miejskiego w B. potwierdzoną za zgodność z oryginałem decyzję Geodety Miejskiego z [...] maja 1986 r., znak [...], w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość gruntową położoną w B., oznaczoną ówcześnie w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] nr [...] z zaznaczeniem, że nie odnaleziono dowodów potwierdzających wypłatę odszkodowania ustalonego na mocy ww. decyzji. Stwierdzając, że wskazana w treści ww. decyzji kwota odszkodowania obejmuje oprócz działki nr [...] również działkę [...], Starosta uzyskał dokumentację, na podstawie której ustalił, że za działkę nr [...] ustalono odszkodowanie w kwocie 82.650 zł (przed denominacją). Starosta wskazał, że zwaloryzowane odszkodowanie przewidziane do zwrotu na rzecz Gminy, pomniejszone o udział Skarbu Państwa oraz udział M.S., który nie wnioskował o zwrot działki, wynosi 2 850,85 zł, co daje 2,68 zł za m2 i nie przekracza ono 50 % aktualnej wartości. Na podstawie sporządzonego operatu szacunkowego Starosta stwierdził natomiast, że nie nastąpiło ani zwiększenia ani zmniejszenie wartości nieruchomości będące następstwem działań podjętych bezpośrednio na niej po wywłaszczeniu, co oznacza, że wartość według stanu z dnia zwrotu jest tożsama ze stanem z dnia wywłaszczenia, nie uwzględniając zmian w przeznaczeniu

i otoczeniu nieruchomości.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina, kwestionując zaistnienie przesłanki uzasadniającej zwrot nieruchomości, tj. niewykorzystanie zwracanej nieruchomości na cel wywłaszczenia, którym była budowa osiedla mieszkaniowego P.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia organu I instancji. Pokreślił, że wedle planu miejscowego z 1984 r. przedmiotowy teren przeznaczony był w części pod zieleń parkową i urządzenia rekreacyjne, zaś w części pod teren przedszkola, podczas gdy, jak wynika z przeprowadzonych na gruncie oględzin w dniu [...] sierpnia 2018 r., teren ten pozostaje niezagospodarowany. Brak jest na nim jakichkolwiek urządzeń rekreacyjnych, ani zieleni parkowej. Powyższe potwierdza dołączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna. W konsekwencji Wojewoda uznał, że podziela stanowisko Starosty, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Wojewoda wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że stan większości obszaru wnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie wskazuje, aby były na niej podejmowane czynności zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia, a więc budowy osiedla mieszkaniowego P. Brak jest jakichkolwiek budynków, budowli czy innych obiektów związanych z realizacją tego celu, w tym przedszkola.

Odnosząc się do zarzutów Gminy, Wojewoda przyznał, że realizacja osiedla mieszkaniowego ma charakter złożony i obejmuje nie tylko samą budowę budynków mieszkalnych, ale też infrastruktury towarzyszącej, terenów zielonych, stref ochronnych, ulic, czy obiektów sportowo-rekreacyjnych, jednakże podkreślił, że należy mieć na względzie indywidualny charakter sprawy administracyjnej, który nakazuje wydanie stosownego rozstrzygnięcia w odniesieniu do konkretnie wskazanej nieruchomości, a nie całego terenu przeznaczonego pod realizację osiedla mieszkaniowego. Przesłanki zwrotu należy więc badać w odniesieniu do tej nieruchomości. Fakt, że na innym obszarze powstało rzeczone osiedle, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, gdyż na nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania nie znajdują się żadne elementy wchodzące

w skład osiedla, wymieniane w uzasadnieniu odwołania.

Skargę na ww. decyzję wniosła do sądu administracyjnego Gmina, zarzucając jej:

– naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także przez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia;

– naruszenie art. 136 ust. 1 i 2 oraz art. 137 u.g.n. przez uznanie, że część nieruchomości gruntowej stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczeniowym.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, powielając zarzuty podniesione w odwołaniu oraz wskazując, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można było stwierdzić, czy cel wywłaszczenia został w niniejszej sprawie zrealizowany.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone uprzednio stanowisko oraz odnosząc się do zarzutów strony skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania było żądanie zwrotu nieruchomości zgłoszone

w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n.. Przepis ten daje prawo poprzednim właścicielom lub spadkobiercom żądania zwrotu wywłaszczonej uprzednio nieruchomości lub jej części, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Do obowiązków organów należało więc ustalenie: czy nieruchomość zalicza się do podlegających żądaniu zwrotu jako nieruchomość wywłaszczona w rozumieniu przepisów u.g.n., czy

z żądaniem zwrotu wystąpiły osoby legitymowane oraz czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Z obowiązku tego organy wywiązały się prawidłowo

i wyjaśnione zostały wszystkie przesłanki istotne z punktu widzenia orzekania

o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Przedmiotowa nieruchomość zalicza się do podlegających żądaniu zwrotu jako nieruchomość wywłaszczona w rozumieniu przepisów u.g.n. Wywłaszczenia działki o nr [...] (której częścią jest obecnie działka oznaczona nr [...] o pow. 1,8145 ha) dokonano mocą uchwały Miejskiej Rady Narodowej w B. nr [...] z dnia [...] maja 1985 r. Zgodnie z tą uchwałą, wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w celu ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "P." w B.

Uchwała została wydana na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r.

o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Zgodnie natomiast z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie – m.in. ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego

i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99). Tym samym w pełni zasadny jest pogląd organów, że w przepisy normujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości należy stosować w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Nie ulega również wątpliwości, że wniosek został złożony przez osoby legitymowane, tzn. spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości oznaczonej numerem [...], która obecnie wchodzi w skład nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym 366/15, i która to nieruchomość została przejęta na własność Skarbu Państwa na mocy wspomnianej uchwały Prezydium Miejskiej Rady Narodowej

w B. nr [...]. Obecnie działka ta stanowi własność Gminy B.

i jest w zarządzie Zarządu Mienia Komunalnego w B.

Powyższe okoliczności nie były sporne. Poza sporem pozostaje również, że wniosek o zwrot części nieruchomości został złożony w terminie wynikającym

z art. 136 ust. 5 u.g.n. Sporem objęta została natomiast ostatnia z wyżej wymienionych przesłanek, tj. okoliczność, czy opisana nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

W świetle art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 i 2 u.g.n., poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się zaś za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych

z realizacją tego celu albo gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja

o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli

w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Analizując kwestię zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia

w pierwszej kolejności trzeba sprecyzować cel wywłaszczenia. W rozpatrywanym przypadku cel ten wynika ze wspomnianej już uchwały Miejskiej Rady Narodowej

w B. nr [...] z dnia [...] maja 1985 r., zgodnie z którą wywłaszczenie nastąpiło w celu ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "P." w Białymstoku. Z kolei, zgodnie z ówcześnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Zarządzeniem Prezydenta Miasta Białegostoku Nr 18/84 z dnia 8 czerwca 1984 r. (Dz. Urz. WRN Nr 12, poz. 103), teren ten w większości przeznaczony był jako tereny zieleni parkowej i urządzeń rekreacyjnych (ZP - 25, pow. 3,6900 ha) oraz teren przedszkola (UO - 24, pow. 0,6200 ha).

W przedmiotowej sprawie skarżąca kwestionuje fakt niewykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele wywłaszczenia, którym była budowa osiedla mieszkaniowego "P.". Gmina stoi na stanowisku, że powyższy cel został zrealizowany w całości, bowiem na tym terenie powstało i funkcjonuje osiedle mieszkaniowe wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Zdaniem skarżącej orzekając

o zwrocie spornej nieruchomości, organy błędnie skoncentrowały się na fragmencie jednej z wielu wywłaszczonych działek, czyniąc to w oderwaniu od wszystkich wywłaszczonych nieruchomości, bez wnikliwego rozważenia celu ich nabycia, który bez wątpienia został zrealizowany zgodnie z uchwałą z dnia 30 maja 1985 r. Organy obu instancji twierdzą zaś, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, stąd dokonano podziału działki nr [...] w celu wydzielenia gruntu będącego przedmiotem zwrotu. W ten sposób wydzielona została działka o nr [...] o pow. 0,1546 ha celem zwrotu jako nieruchomość, która okazała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Zdaniem Sądu przeprowadzone postępowanie potwierdza, że na części działki o nr geodezyjnym [...] nie doszło do zrealizowania tak zidentyfikowanego celu wywłaszczenia.

Przede wszystkim zgodnie z protokołem rozprawy połączonej z dokonanymi

w dniu [...] sierpnia 2018 r. oględzinami działki oznaczonej dawniej [...], wchodzącej obecnie w skład części działki [...], działka ma kształt długiego wąskiego prostokąta, jest częściowo pokryta skarpą (najprawdopodobniej sztucznie usypaną, porośniętą dzika trawą), w dolnej części powierzchnie tej działki porastają gęste drzewa i krzewy tworzące chaszcze i zarośla (samosiejki) aż do końca granicy wywłaszczonych gruntów. Wnioskowany do zwrotu grunt w całości jest niezagospodarowany, brak jest jakichkolwiek urządzeń rekreacyjnych, nie jest to też teren zieleni parkowej. Powyższe potwierdza dołączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna. Również operat szacunkowy sporządzony w grudniu 2019 r. na potrzeby postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zawiera opis nowoprojektowanej działki [...] wskazując, że jest to teren niezagospodarowany, porośnięty dziką roślinnością trawiastą oraz krzewami i drzewami typu samosiew.

Słusznie zatem wskazują organy, że sporny grunt nie został w całości wykorzystany na cele budowlane zgodnie z ww. uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w B. i prawidłowo uznają część nieruchomości wchodzącej w skład działki nr [...] jako zbędną na cel wywłaszczenia. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, stan większości obszaru wnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie wskazuje, aby były na niej podejmowane czynności zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia, tj. budowy osiedla mieszkaniowego "P.". Z całą pewnością na przejętym terenie brak jest jakichkolwiek budynków, budowli czy innych obiektów związanych z realizacja tego celu. Jak słusznie podnoszą organy na przejętym terenie nie powstała także zieleń parkowa, urządzenia rekreacyjne, ani budynek przedszkola czy też urządzenia z nim związane, co wynikało z kolei

z obowiązującego na dzień wywłaszczenia planu miejscowego.

Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem skoncentrowania się przez organy tylko na fragmencie wywłaszczonej nieruchomości, bez wnikliwego rozważenia realizacji celu nabycia całej nieruchomości, który to cel został zdaniem skarżącej zrealizowany. Nawet jeżeli w ogólnym ujęciu doszło do realizacji celu wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) na działkach okolicznych i części spornej działki, nie wyklucza to badania, czy cel ten został osiągnięty na pozostałej części działki. Nie ulega przy tym wątpliwości, że dopuszczalny jest zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Dopuszczalność taka wynika wprost z obecnego brzmienia art. 137 ust. 2 u.g.n, stosownie do którego w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W okolicznościach sprawy, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na całej działce nr [...]. Z niewykorzystanej na cel wywłaszczenia działki wydzielono część podlegającą zwrotowi, tj. działkę [...]. Gmina nie wykazała, jaki jest związek przedmiotowej działki z jej wywłaszczeniem na budowę osiedla mieszkaniowego i jego funkcjonowaniem. Część działki o nr [...], co nie zostało zakwestionowane, jest obecnie całkowicie porośnięta trawą, krzewami

i drzewami (samosiejkami) i właściwie niewykorzystywana.

Odnosząc się do argumentów skargi, że lokalizacja osiedla mieszkaniowego ma złożony charakter oraz prezentowanego przez skarżącą poglądu wskazującego, że jeżeli zmodyfikowano przeznaczenie nieruchomości, to zmiana nie może być traktowana jako wykorzystanie na cel niezgodny z celem wywłaszczenia, Sąd pragnie zauważyć, że choć argumenty te zawierają trafne tezy, to przytoczone zostały w oderwaniu od okoliczności rozpatrywanego przypadku.

Sąd podziela ugruntowane orzecznictwo (które przytacza też w skardze Gmina), wskazujące na złożony charakter inwestycji w postaci osiedla mieszkaniowego. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 701/15 i przywołane tam orzecznictwo, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA). Przy czym, jako część osiedla zagospodarowanie to powinno być widoczne, gdyż w przeciwnym razie nie spełni funkcji wspomagającej i współdziałającej z funkcją podstawową – mieszkalnictwem (wyrok WSA w Łodzi z 17 sierpnia 2016 r. sygn. II SA/Łd 433/16, opubl. W CBOSA). Osiedle mieszkaniowe jest swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się swoistymi zasadami, nakierowanymi przede wszystkim na zaspokojenie potrzeb bytowych jego mieszkańców (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. I OSK 1622/14, opubl. w CBOSA). Teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą na nim występować tzw. obszary zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne (zob. np. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. I OSK 846/13, opubl. CBOSA). W przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych (zob. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. I OSK 2600/14, pub. CBOSA). Jednakże musi istnieć to powiązanie, służebna rola infrastruktury tworzącej funkcjonalną całość z osiedlem mieszkaniowym. Poza tym jeżeli jest to zieleń osiedlowa, to winna być ona urządzona w większym lub mniejszym zakresie, w taki sposób, który świadczyłby o powiązaniu zieleni

z zabudową, o służebnej roli zieleni dla mieszkańców osiedla. Nie można uznać zieleni "dzikiej", nieurządzonej w najmniejszy sposób od kilkudziesięciu lat - za zieleń osiedlową (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. II SA/Bk 564/17, dostępny w CBOSA).

Sąd podziela też poglądy orzecznictwa wskazujące, że jeżeli cel nabycia został zrealizowany, to późniejsze zmiany przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości nie mogą prowadzić do obowiązku jej zwrotu. Gmina nie wykazała jednak, aby zwrócony teren był w przeszłości zagospodarowany na cel wywłaszczenia, a dopiero z czasem sposób jego zagospodarowania uległ zmianie, co wykluczałoby zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. Zebrane dokumenty

w postaci archiwalnych akt, wizji na gruncie, operatu szacunkowego wraz ze zdjęciami nowoprojektowanej działki [...] nie wskazują, aby na tej nieruchomości znajdował się budynek mieszkalny ani jakikolwiek element infrastruktury towarzyszącej inwestycji budowy osiedla mieszkaniowego (infrastruktura techniczna, strefy rekreacyjne, zielone, ulice, ciągi piesze).

Pozbawiony podstaw jest również zarzut dotyczący braku odniesienia do "okoliczności mających niezwykłe istotne znaczenie dla sprawy". Podkreślić bowiem należy, że zarówno w toku całego postępowania administracyjnego jak również

w złożonej skardze, Gmina nie wskazuje do jakich istotnych okoliczności organy obu instancji się nie odniosły. Skarżąca nie sformułowała też żadnego wniosku dowodowego, który miałby wskazywać na okoliczności przeciwne ustalonym przez organy lub przynajmniej podważać ich wiarygodność, mimo tego, że była jednym

z podmiotów najbardziej zainteresowanych wynikiem sprawy. Zdaniem sądu, przy braku inicjatywy dowodowej Gminy, organy nie były zobligowane do prowadzenia

z urzędu dalszego postępowania wyjaśniającego, bowiem dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym do podjęcia rozstrzygnięcia

w kontrolowanej. Zdaniem Sądu strona skarżąca nie wykazała, aby na przedmiotowej działce były posadowione jakieś obiekty funkcjonalnie związane

z infrastrukturą osiedla mieszkaniowego. Naruszenie art. 7, art. 77 § 1 czy też art. 107 § 3 K.p.a. nie miało zatem miejsca.

W ocenie składu orzekającego organ trafnie ocenił przesłankę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Wobec powyższego pozbawione podstaw okazały się zarzuty naruszenia art. 136 ust. 1 i 2 i art. 137 u.g.n. Sąd zauważa przy tym, że w rozpoznawanej sprawie nie było sporne, ale też istotne, wypełnienie terminów z art. 137 ust. 1 u.g.n., jako ustawowych przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. wszedł

w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., zaś przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w dniu

22 września 2004 r. Oznacza to, że skoro w sprawie niniejszej wykazano, że część działki [...] okazała się zbędna na cel wywłaszczenia, gdyż nigdy nie zrealizowano na niej tego celu, to w sprawie nie ma podstaw odnoszenia się do treści art. 137 ust. 1 u.g.n.

W sprawie niniejszej strony nie spierały się co do rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania. Starosta Powiatu G. ustalił wysokość tego odszkodowania na kwotę 2850,85 zł, zobowiązując następców prawnych byłych właścicieli zwracanej nieruchomości do wpłaty tej kwoty stosownie do wysokości udziałów w zwracanej nieruchomości. Powyższe ustalenia potwierdza materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, w szczególności sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy określający wartość zwracanej działki.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna

z prawem. Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).