Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2981/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 126 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie czasowego zajęcia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A.M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił Spółce [...] S. A. z siedzibą w [...] zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w [...] w [...] przy ulicy [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...] na okres 2 dni w celu wykonania czynności związanych z eksploatacyjną wymianą przewodów odgromowych i naprawie istniejących systemów uziemień elektroenergetycznej linii [...] oraz nałożył na spółkę [...] S. A. z siedzibą w [...] karę w wysokości [...] zł, płatną w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, w związku z zajęciem nieruchomości i brakiem przesłanek, uzasadniających to zajęcie.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła spółka akcyjna [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w pkt I oraz wydanie orzeczenia potwierdzającego zaistnienie przesłanek na zajęcie przedmiotowej nieruchomości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt II ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W treści odwołania strona odwołująca zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, poprzez rozpoznanie sprawy bez uprzedniego zebrania pełnego materiału dowodowego, nie odniesienie się przez organ, którym dowodom zebranym w sprawie dał wiarę, nierzetelne i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie interesu społecznego, naruszenie art. 8 kpa oraz 11 kpa poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do obywateli oraz naruszenie art. 126 ust. 1, 5 i 7 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia

[...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) zwanej kpa oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U, z 2010r., Nr 102, poz. 651 ) zwanej u.g.n.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz udzielił zezwolenia w trybie art.126 ust. 1 i 5 u.g.n na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w [...] w [...] przy ulicy [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...] na okres dwóch dni, w celu wykonania czynności związanych z eksploatacyjną wymianą przewodów odgromowych i naprawie istniejących systemów uziemień elektroenergetycznej linii [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że przepis art. 126 ust. 1 u.g.n. umożliwia wydanie przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Istotą obu ww. przesłanek ustawowych jest taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, przy czym podstawą wydania decyzji w trybie powołanego powyżej przepisu powinny być także wiarygodne informacje, z których wynika potrzeba niezwłocznego działania. Wojewoda zauważył, że zarówno siła wyższa, jak i potrzeba zapobieżenia powstania znacznej szkody są pojęciami o nieostrej treści normatywnej. Ich konkretyzacji należy, zatem dokonywać w każdym indywidualnym przypadku. Zdaniem Wojewody nie ulega jednak wątpliwości, że wystąpienie siły wyższej tylko wtedy uzasadnia wydania decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości, jeżeli odwrócenie tej siły wyższej lub jej skutków szczególnie o charakterze negatywnym wobec otoczenia, nie jest możliwe bez niezwłocznego zajęcia określonej nieruchomości. Tak samo należy w ocenie organu II instancji podejść do możliwości wydania decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcia nieruchomości w przypadku potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Organ podniósł, że wydanie tej decyzji będzie, więc dopuszczalne tylko wtedy, gdy uniknięcie powstania szkody - i to znacznej jest możliwe bez czasowego i zarazem niezwłocznego zajęcia określonej nieruchomości. Dodał, że jeżeli bowiem istnieje możliwość zapobieżenia powstania szkodzie bez konieczności zajmowania określonej nieruchomości, to wydanie takiej decyzji będzie nadużyciem art. 126 ust. 1 u.g.n.

Wojewoda [...] podkreślił, że znaczny charakter szkody jest pojęciem subiektywnym, dlatego przy wydawaniu decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości z tego powodu należy kierować się zasadami racjonalnymi oraz przewidywalnością rozmiarów możliwej do zaistnienia szkody w kontekście tych przesłanek i okoliczności, które istnieją w chwili wydania decyzji. Wojewoda wyjaśnił, że możliwość skorzystania przez właściwy organ administracji z trybu postępowania określonego w art. 126 ust. 1 u.g.n. zależy od zaistnienia siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Analizując znaczenie takich pojęć jak siła wyższa lub nagła potrzeba, Wojewoda stwierdzić, że w obu wypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Powstanie znacznej szkody jest pojęciem o wiele mniej konkretnym niż siła wyższa. Nie ma ono żadnych definicji prawnych oraz z natury zależy od subiektywnych ocen poszczególnych osób. Zdaniem Wojewody należy raczej skoncentrować się na analizie tego fragmentu przepisu, który odnosi się do nagłej potrzeby zapobieżenia. Wojewoda podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 maja 2008r., sygn. akt II SA/Ke 219/08, nagłość potrzeby może uzasadniać uzyskanie informacji o ryzyku znacznej szkody, która może wystąpić w każdej chwili.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, zdaniem Wojewody zgromadzone w aktach dokumenty uzasadniają wydanie decyzji w trybie art. 126 ust. 1 i ust. 5 u.g.n. Jak wynika ze stanu faktycznego spółka akcyjna [...] wniosła o wydanie na podstawie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek określonych w art. 126 ust. 5, a tym samym zezwalającej na zajęcie na okres 2 dni nieruchomości, obejmującej działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...] celem wykonania prac polegających na wymianie wyeksploatowanego przewodu ochrony odgromowej i naprawie systemu uziemień linii [...]. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że P. S. A. są inwestorem zadania Modernizacja linii [...] oraz Modernizacja linii [...]. Na podstawie zawartej umowy w dniu [...] Nr [...] spółce akcyjnej [...] zostało powierzone wykonanie ww. zadania. Przedmiotowa linia przebiega m. in. przez nieruchomość oznaczoną jako ww. działka ewidencyjna. Wnioskodawca uzyska zgodę na zmianę terminu wyłączenia linii na dzień [...] oraz [...] i koniecznie było wykonanie prac we wskazanych dniach. Prace związane z modernizacją linii ze względu na zły stan techniczny muszą być prowadzone zgodnie z wyznaczonym terminem. Wnioskiem z dnia [...] wnioskodawca wystąpił do Prezydenta [...] o wydanie decyzji w trybie art. 124 b ust. 1 u.g.n., ale do czasu złożonego wniosku o zajęcie przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 126 u.g.n. organ nie wydał wnioskowanego orzeczenia. W związku z koniecznością wykonania prac, wnioskodawca w trybie art. 126 ust. 5 zajął nieruchomość w okresie [...] i [...] i wykonał prace polegające na wymianie przewodu ochrony odgromowej oraz remontu uszkodzonego systemu uziemień. Wnioskodawca podniósł, że był zmuszony do takiego postępowania, w związku z ustalonym terminem wyłączenia linii i rychle zbliżającym się sezonem burzowym oraz letnim szczytem zużycia energii elektrycznej. Prawidłowa ochrona odgromowa na linii najwyższych napięć stanowi o zapewnieniu stabilności działania przesyłu energii, chroniąc urządzenia linii przed wyładowaniami atmosferycznymi. Spółka [...] podkreśliła, że brak odpowiedniej ochrony odgromowej urządzeń linii zagraża okolicznym siedliskom oraz może, w przypadku niekorzystnych warunków atmosferycznych doprowadzić do awarii linii i spowodowania szkód, uniemożliwić funkcjonowanie podmiotów publicznych i gospodarczych. Z kolei uszkodzony system uziemień powoduje poważne zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym osób przebywających w pobliżu urządzeń linii.

Zdaniem Wojewody [...] powołane we wniosku z dnia [...] argumenty dotyczące zagrożenia w przypadku niekorzystnych warunków atmosferycznych awarii linii i spowodowanym tym zagrożeniom okolicznym siedliskom, brakiem możliwości funkcjonowania podmiotów publicznych i gospodarczych, a także poważnym zagrożeniem prądem elektrycznym osób przebywających w pobliżu urządzeń linii jest wysoko prawdopodobne. W ocenie Wojewody [...] nie ulega zatem wątpliwości, że utrzymanie takiego stanu rzeczy zagraża życiu i zdrowiu ludzkiemu, jak również mieniu. W związku z powyższym w celu wyeliminowania możliwości powyższego ryzyka konieczne było podjęcie stosownych działań.

Dalej, Wojewoda zaznaczył, że przepis art. 126 ust. 5 u.g.n. umożliwia w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n., uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości, zajęcie jej nawet bez tej decyzji. Przepis ten nakłada na właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości obowiązek udostępnienia nieruchomości w celu zapobieżenia tym okolicznościom i stanowi, że obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości, zaś decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Wojewoda jednocześnie zwrócił uwagę, że przepis art. 126 ust. 2 u.g.n. nakazuje nadanie decyzji wydanej w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. rygoru natychmiastowej wykonalności. Wobec faktu poinformowania przez wnioskodawcę o zajęciu przedmiotowej działki ewidencyjnej w okresie od [...] do [...], Wojewoda uznał, że nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest zbyteczne i bezcelowe.

Wojewoda [...] podkreślił, że podobnie jak w innych przypadkach czasowego zajęcia nieruchomości, po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie, należy doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Po zmianach art. 126 ust. 3 u.g.n. dokonanych nowelizacją z dnia 24 września 2010r. zobowiązany do tego nie jest już starosta, ale podmiot, który zajął nieruchomość. W aktualnym brzmieniu przepis ten przewiduje także, że za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości określony w decyzji, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Wojewoda wskazał także, iż w myśl art. 126 ust. 4 u.g.n., jeżeli na skutek czasowego zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będą mogli korzystać z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, mogą żądać, aby podmiot, który zajął nieruchomość, nabył od nich własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w drodze umowy.

Zdaniem Wojewody [...] zgromadzony w przedmiotowych aktach sprawy materiał dowodowy w niniejszej sprawie uzasadnia wydania decyzji, która stwierdza zaistnienie powyższych przesłanek w art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n.

Wojewoda uznał, że zaskarżona decyzja Prezydenta [...] naruszyła przepisy postępowania administracyjnego, jednakże zgromadzony materiał w przedmiotowej sprawie uzasadnia twierdzenie, że powyższe naruszenia nie miały wpływu na jej rozstrzygnięcie, co do istoty.

W związku z powyższym Wojewoda [...] uznał, że zasadnym było na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylić kwestionowaną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] Nr [...] w całości oraz udzielić zezwolenia w trybie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w [...] w [...], przy ulicy [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] na okres dwóch dni, w celu wykonania czynności z eksploatacyjną wymianą przewodów odgromowych i naprawie istniejących systemów uziemień elektroenergetycznej linii [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję wniósł A. M. wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1). art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu w całości prawidłowej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] i podjęciu przez organ II stopnia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy poprzez udzielenie zezwolenia w trybie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. na czasowe zajęcie nieruchomości skarżącego przez spółkę [...] S.A., pomimo, iż ustawowe przesłanki warunkujące udzielenie takiego zezwolenia nie zostały w niniejszej sprawie spełnione;

2). art. 7, 77 § 1, 80 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez dokonanie ustaleń nie znajdujących uzasadnienia w rzeczywistości, w oparciu jedynie o twierdzenia Spółki, niepoparte wiarygodnymi dowodami i niezweryfikowane przez organ II stopnia, które potwierdzałyby wystąpienie siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu szkody, w związku z którymi zachodziłaby rzeczywista konieczność wykonania prac na nieruchomości skarżącego wskazanej we wniosku Spółki, i w konsekwencji nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego polegającego na ochronie przysługującego jemu prawa własności nieruchomości, co w rezultacie doprowadziło organ II stopnia do wydania wadliwego rozstrzygnięcia;

3). art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie stronie postępowania - skarżącemu, czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym również brak umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji organu II stopnia, co polegało na tym, że organ nie powiadomił skarżącego stosownym pismem o możliwości przedstawienia twierdzeń

i wniosków, w tym również wniosków dowodowych, w związku ze złożonym odwołaniem Spółki, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości ustosunkowania się do niniejszej sprawy, przedstawienia własnych twierdzeń i wniosków m. in. takich jak wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność podnoszonych przez Spółkę twierdzeń o złym stanie technicznym instalacji elektroenergetycznych;

4). art. 81 kpa poprzez uznanie za udowodnione okoliczności faktycznych powoływanych przez Spółkę takich jak zły stan techniczny urządzeń przesyłowych, możliwość wystąpienia awarii instalacji w skutek niekorzystnych warunków pogodowych, pomimo, iż organ nie umożliwił skarżącemu zajęcia stanowiska

w kwestii dowodów zgłoszonych przez Spółkę na ich poparcie;

5). art. 6 i 8 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ II stopnia kierował się wydając zaskarżoną decyzję, i w konsekwencji

nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, co stanowi działanie organu, które podważa zaufanie strony do organów administracji publicznej;

6). art. 84 § 1 kpa w zw. z art. 136 kpa poprzez ich niezastosowanie polegające na nie przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego i innych dowodów, umożliwiających weryfikację i potwierdzenie twierdzeń Spółki, pomimo iż ustalenie takich okoliczności sprawy jak zły stan techniczny instalacji elektroenergetycznej, wymagało wiedzy specjalnej, którą organ II stopnia nie dysponuje.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

7). art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. poprzez błędną wykładnię przepisu, polegającą na przyjęciu, iż rzekomo zły stan techniczny instalacji elektroenergetycznych, posadowionych na nieruchomości skarżącego, w związku z niekorzystnymi warunkami pogodowymi, w określonych przez Spółkę dniach, stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, oraz mienia, a więc poprzez przyjęcie, iż powyższe zdarzenie ma charakter nagły, niespodziewany, i jako takie powinno być oceniane jako siła wyższa lub nagła potrzeba, podczas gdy prace, które zostały wykonane przez Spółkę, w rzeczywistości miały na celu rozbudowę infrastruktury elektroenergetycznej i były wykonane planowo na zlecenie kontrahenta Spółki

i zostały przewidziane już w [...],

8) art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. w zw. z art. 107 § 1 kpa poprzez niewskazanie w sentencji zaskarżonej decyzji na jakie konkretnie dni udzielone zostało zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości;

9) art. 140 k.c. w zw. z art. 21 i 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie polegające na wydaniu wadliwej decyzji, na podstawie której doszło do zalegalizowania niezasadnej i bezprawnej ingerencji

w przysługujące skarżącemu prawo własności nieruchomości z naruszeniem przepisów art. 126 ust. 1 i 5 u.g. n.

W uzasadnieniu skargi skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewody [...] przedstawionym w zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego, ale również przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja nie wyjaśnia na czym polega przyjęta

w przedmiotowej sprawie przesłanka siły wyższej czy też nagłej potrzeby. Należy to, zdaniem skarżącego uznać za znaczące uchybienie ze strony organu II stopnia, bowiem decyzja wydana w trybie art. 126 ust. 1 i 5, a więc zezwalająca na czasowe zajęcie cudzej nieruchomości, winna przede wszystkim wskazywać, na czym polegają w okolicznościach przedmiotowej sprawy, powyżej wskazane nadzwyczajne przesłanki. Skarżący podniósł, iż w niniejszej sprawie, żadna z okoliczności na których Spółka oparła swój wniosek nie zostały wykazane przez Spółkę ani przez organ II instancji w postępowaniu odwoławczym.

Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niepełnego materiału dowodowego, a ustalenia poczynione przez organ nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym.

Skarżący podniósł, że organ wydając zaskarżoną decyzję oparł się jedynie

i wyłącznie na twierdzeniach odwołującej się Spółki, niepopartych żadnymi wiarygodnymi dowodami typu ekspertyzy, opinie biegłych lub inne dokumenty, które potwierdzałyby podnoszone przez Spółkę okoliczności, takie jak zły stan techniczny urządzeń przesyłowych oraz wiążąca się z tym konieczność wykonania prac na nieruchomości skarżącego we wskazanym okresie. W ocenie skarżącego skarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania dowodowego.

Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym, co należy uznać za uchybienie organu odwoławczego. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest niepełne i niewystarczające dla zrozumienia zasadności prawidłowości tej decyzji. W ocenie skarżącego, organ nie podjął wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśnił zasadności przesłanek, którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję i w konsekwencji nie uwzględnił słusznego interesu skarżącego.

Zdaniem skarżącego takie działanie organu podważa zaufanie strony do organów administracji publicznej i tym samym stanowi naruszenie art. 6 i 8 kpa.

Skarżący wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zostały przeprowadzone dowody, które potwierdzają możliwość wystąpienia awarii i pozbawienia dopływu energii elektrycznej dla odbiorców linii przesyłowej, a także stworzenia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia. Nie zostały również przeprowadzone żadne dowody na okoliczność wykazania, iż zakres i rodzaj prac w ogóle dotyczyły możliwości wystąpienia braku zasilania w energię elektryczną odbiorców linii przesyłowej.

Skarżący podniósł, że organ w uzasadnieniu decyzji nie wskazał, która z dwóch przesłanek, określonych w art. 126 ust. 1 u.g.n ma zastosowanie w niniejszej sprawie i jest podstawą wydania decyzji o takiej treści.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona.

Zaskarżona decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] ma charakter reformatoryjny, a jej materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 04.261.2603 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z nim w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku.

Zgodnie natomiast z art. 126 ust. 5 cytowanej ustawy, w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

Kontynuując zaprezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię tego przepisu, którą Sąd w niniejszym składzie w całości podziela, należy uznać, iż możliwość skorzystania przez właściwy organ administracji z trybu postępowania określonego w art. 126 ust. 1 ugn, zależy od zaistnienia siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Analizując znaczenie takich pojęć jak "siła wyższa" lub "nagła potrzeba" należy stwierdzić, że w obu wypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Tak więc podstawą wydania decyzji w takich sprawach muszą być takie informacje, które wskazują na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., I OSK 301/08, LEX nr 515988). Wykazanie istnienia takich przesłanek, a w konsekwencji wykazanie potrzeby wejścia na cudzą nieruchomość musi być wykazana przekonującymi dowodami np. ekspertyzami, opinią rzeczoznawcy, dokumentami potwierdzającymi awarię.

Podobne stanowisko prezentowane jest również w doktrynie prawa administracyjnego, gdzie przyjmuje się, że decyzja taka może zostać wydana na rzecz podmiotu, którego zadaniem jest usuwanie skutków wystąpienia siły wyższej lub zapobieganie powstawaniu szkód z tym związanych. W doktrynie akcentuje się również, że znaczny charakter szkody jest pojęciem subiektywnym, dlatego przy wydawaniu decyzji należy kierować się racjonalnością i przewidywanymi wówczas rozmiarami szkody. Na ocenę tej decyzji nie mogą mieć wpływu okoliczności, które ujawniły się później. Powstanie znacznej szkody (...) nie tylko nie ma żadnych definicji prawnych, ale z natury zależy od subiektywnych ocen poszczególnych osób. W tej sytuacji należy raczej skoncentrować się na analizie tego fragmentu przepisu, który odnosi się do "nagłej potrzeby zapobieżenia". Wynika bowiem z niego, że potrzeba ma być nagła, a więc szkoda nie mogła być wcześniej przewidywana, ani tym bardziej planowana (por. też wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r. I OSK 301/08). Jak uważa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (por. wyrok z dnia 29 maja 2008 r., II SA/Ke 219/08, Lex Polonica 1981353), nagłość potrzeby może uzasadniać uzyskanie informacji o ryzyku znacznej szkody, która może wystąpić w każdej chwili. (por. Ewa Bończak – Kucharczyk, Komentarz do art. 126 u.g.n. Lex ).

Takie okoliczności nie zostały, zdaniem sądu, w niniejszej sprawie wykazane.

W sprawie niniejszej poza twierdzeniami wnioskodawcy, organ odwoławczy z naruszeniem art. 7, 77 w związku z art. 136 kpa nie przeprowadził żadnego dowodu potwierdzającego zły stan techniczny instalacji elektroenergetycznej wymagający zastosowania szczególnej normy art. 126 ugn.

Stwierdzenie organu odwoławczego, iż "argumenty dotyczące zagrożeniu okolicznym siedliskom, brakiem możliwości funkcjonowania podmiotów publicznych i gospodarczych, a także poważnym zagrożeniem prądem elektrycznym osób przebywających w pobliżu urządzeń linii jest wysoko prawdopodobne" nie jest wystarczające dla zastosowania normy art. 126 ust 1 i 5 ugn, zwłaszcza, iż nie zostały poparte żadnymi dowodami wskazanymi przez inwestora. Nie może być traktowane jako wystąpienie tych przesłanek teoretyczna i bliżej nieokreślona co do prawdopodobieństwa możliwość wystąpienia takiej awarii w przyszłości.

Analizując normę art. 126 ust. 5 ugn należy przyjąć, iż wyjaśnieniu podlega także, czy wystąpiła nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, która uniemożliwiła wcześniejsze złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości.

Inwestor wnioskiem z dnia [...] wystąpił do Prezydenta [...] z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami zobowiązującej właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ew. [...] do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z eksploatacyjną wymianą przewodów odgromowych, uzupełnieniu brakujących elementów konstrukcyjnych słupów oraz naprawie istniejących systemów uziemień linii [...]. W dniu [...] i [...] inwestor zajął przedmiotową nieruchomość i wykonał prace polegające na wymianie przewodu ochrony odgromowej oraz remontu uszkodzonego systemu uziemień.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu II instancji, brak jakichkolwiek przesłanek dla przyjęcia tezy o zaistnieniu siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody zarówno w odniesieniu do samego czasowego zajęcia nieruchomości, jak i terminu złożenia wniosku w trybie art. 126 ugn.

Umknęło organowi odwoławczemu, iż o konieczności wykonania prac i konieczności zajęcia przedmiotowej działki inwestor wiedział już co najmniej od dnia [...] ( zaś wniosek w trybie art. 124b złożył dopiero w grudniu), tj. od dnia zawarcia umowy nr [...] pomiędzy właścicielem urządzenia, Spółką [...] S.A., a inwestorem na wykonanie zadania pod nazwą Modernizacja linii [...] oraz modernizacja linii [...]. Czynności związane z wymianą przewodów odgromowych i naprawą systemów uziemień były więc od dawna planowane (okres około roku), a inwestor nie przedstawił żadnych dowodów na to, by stan linii elektroenergetycznej uległ takiemu pogorszeniu, które wymagałoby nagłej interwencji. Jedynym argumentem, który wnioskodawca przedstawił jako potwierdzający konieczność zajęcia przedmiotowej działki w dniach [...], był wcześniej wyznaczony termin wyłączenia linii.

Jak jednak słusznie podkreślił organ I instancji, skoro termin ten był znany, nie może być mowy o nagłej konieczności.

Należy mieć na uwadze, iż wydanie decyzji na podstawie art. 126 ust 1 ustawy jest dopuszczalne, wyłącznie wówczas gdy uniknięcie powstania szkody lub zapobieżenie skutkom siły wyższej nie jest możliwe bez niezwłocznego zajęcia nieruchomości, co wbrew twierdzeniom Wojewody, w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

Brak jest także jakichkolwiek argumentów przemawiających za tym, że inwestor nie mógł przed zajęciem nieruchomości złożyć wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust 1 ustawy z zachowaniem terminu w przepisie tym wskazanego.

Wyjątkowy charakter normy art. 126 ust 1 ugn przesądza o tym, że nie może służyć ona jako narzędzie do konwalidowania negatywnych skutków późno złożonego przez wnioskodawcę wniosku w trybie art. 124b ustawy oraz opieszałości organu w jego rozpoznaniu, kosztem właściciela nieruchomości.

Z tych względów należy uznać za uzasadnione zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7, 77 § 1 kpa i art. 80 kpa i 136 kpa poprzez niewyczerpujące i nierzetelne przeprowadzenie postępowania w zakresie ustalenia czy w sprawie niniejszej zaistniał stan " siły wyższej " lub "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu szkody", co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia normy prawa materialnego tj. art. 126 ust 1 i 5 ugn poprzez jego błędną wykładnię.

Z tych wszystkich względów , Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145. § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylając zaskarżoną decyzję. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje podstawę w art. 200 przywołanej ustawy.