Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 431/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędziowie NSA Urszula Raczkiewicz Jerzy Sulimierski Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. P.Spółka z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1579/06 w sprawie ze skargi H. P. Spółka z o.o. w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej zmiany decyzji w przedmiocie kontyngentu taryfowego Oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1579/06, oddalił skargę "H. Polska" Sp. z o.o. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia z urzędu postępowania w sprawie z wniosku o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie udzielenia pozwolenia na przywóz towarów, z następującym uzasadnieniem.

Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia [...] października 2002 r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia kontyngentów taryfowych na przywóz niektórych towarów rolnych pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 151, poz. 1690 ze zm.) udzielił skarżącej pozwolenie na przywóz 32 ton sera o kodzie 0406 90 69 0 i określił ważność pozwolenia od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] grudnia 2002 r.

W 2005 r. organy celne wszczęły postępowanie weryfikacyjne w celu ustalenia klasyfikacji towaru w zgłoszeniach celnych ponieważ z decyzji organu celnego I instancji wynikało, że zastosowany kod PCN 0406 90 69 0 jest nieprawidłowy. W dniu [...] kwietnia 2006 r. Spółka zwróciła się do Prezesa Agencji Rynku Rolnego z wnioskiem o dokonanie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2002 r. - w trybie art. 155 k.p.a. Wnioskowana przez Spółkę zmiana decyzji miała polegać na usunięciu nieprawidłowości pomiędzy wskazanym we wniosku o udzielenie pozwolenia kodem towaru PCN a towarem faktycznie przywiezionym - serem M., który jest klasyfikowany do innego kodu PCN.

Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej z uwagi na jego bezprzedmiotowość albowiem zmiana decyzji możliwa była do końca terminu, w którym decyzja ta jako czasowa obowiązywała tj. do dnia [...] grudnia 2002 r. Wraz z upływem terminu ważności decyzja wygasła i została usunięta z obrotu prawnego.

Po rozpoznaniu odwołania Spółki, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że nie ma przepisu prawa materialnego, na podstawie którego strona mogłaby domagać się zmiany decyzji, a nadto pozwolenie na przywóz wygasło.

Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W/ podniósł, że zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia kontyngentów taryfowych na przywóz niektórych towarów rolnych pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 151, poz. 1690 ze zm.) - przywóz towarów w ramach kontyngentu dotyczył możliwości importu towarów określonych 9-cyfrowym kodem PCN. W tej sytuacji wniosek o uzyskanie pozwolenia na całą grupę towarów objętych 4-cyfrowym kodem PCN, powinien zawierać rozpisanie na wszystkie pozycje towarowe objęte 9-cyfrowymi kodami PCN w ramach tej 4-cyfrowej pozycji. Strona ubiegająca się o uzyskanie pozwolenia w ramach pozycji 0406 musiała określić jedną, kilka lub wszystkie 9-cyfrowe pozycje towarowe w zależności od tego, czy towar importowany w ramach bezcłowego kontyngentu klasyfikowany był do jednej, kilku lub wszystkich 9-cyfrowych pozycji. Pozwolenie mogło być jednak wydane na nie więcej niż 2.070 ton łącznie wszystkich towarów określonych 9-cyfrowym kodem PCN. W złożonym - w oparciu o wzór określony w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 marca 2001 r. w sprawie pozwoleń na przywóz towarów w ramach kontyngentu taryfowego (Dz. U. Nr 35, poz. 410) - wniosku skarżąca Spółka zamieściła tylko jeden kod PCN - 0406 90 69 0. Wobec powyższego udzielone przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego pozwolenie było zgodne z prawem. Na mocy tego pozwolenia Spółka była uprawniona do dokonania przywozu sera określonego wskazanym (wyłącznie jedynym) 9-cyfrowym kodem PCN w okresie od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. Pozwolenie było jednoznaczne, zawierało zarówno wymagany kod towaru PCN jak i opis tegoż towaru zgodny z zapisem Taryfy celnej.

Sąd I instancji wskazał, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie mogły dokonać kontroli prawidłowości wskazanego przez Spółkę kodu PCN. Udzielenie zezwolenia umożliwiało jedynie dokonanie przywozu towaru oznaczonego 9-cyfrowym kodem PCN z zastosowaniem obniżonej stawki celnej, natomiast każdorazowe objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towaru, na którego przywóz strona uzyskała pozwolenie, uwarunkowane jest dokonaniem zgłoszenia celnego, którego kontrola należy do wyłącznej kompetencji organów celnych.

W ocenie Sądu skarżąca błędnie przyjęła, iż decyzja o zmianie decyzji ostatecznej miałaby w niniejszej sprawie charakter deklaratoryjny. Wydane zgodnie z wnioskiem pozwolenie obejmowało jedną pozycję oznaczoną 9-cyfrowym kodem PCN, tymczasem uwzględnienie postulowanej przez Spółkę zmiany oznaczałoby, iż skarżąca miała pozwolenie na import towarów objętych wszystkimi 9-cyfrowymi kodami PCN w ramach pozycji 0406. Uwzględnienie zmian proponowanych przez skarżącą doprowadziłoby do rozszerzenia praw przyznanych jej pozwoleniem wynikającym z decyzji z dnia [...] października 2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie podzielił stanowiska "H. Polska" Sp. z o.o. jakoby decyzja pozostawała nadal w obrocie prawnym i nadal powodowała dla Spółki określone skutki prawne, za czym przemawia zarówno fakt, iż upłynął termin obowiązywania decyzji z dnia [...] października 2002 r., jak również to, że wygasł akt prawny, na podstawie którego decyzję wydano. Skutki w postaci zakwestionowania przez organy celne prawidłowości zastosowanego kodu PCN spowodowane są nie samą decyzją lecz jej nieprawidłowym wykonaniem przez skarżącą.

Skargą kasacyjną "H. Polska" Sp. z o.o. zaskarżyła powyższy wyrok i wniosła o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a.

I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. Art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. błędnych ustaleń faktycznych dotyczących uprawnień przyznanych Spółce w pozwoleniu na przywóz bezcłowy, i w konsekwencji uznanie, że przychylenie się żądaniu Spółki wymaga wydania przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego decyzji konstytutywnej, a nie wnioskowanej przez Spółkę decyzji deklaratoryjnej;

2. Art. 184 Konstytucji RP, art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie nowych (w odniesieniu do skarżonych decyzji administracyjnych) ustaleń faktycznych i prawnych tj. przekroczenie kompetencji sądu administracyjnego określanych we wskazanych przepisach jako sprawowanie kontroli działalności publicznej;

3. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszającą:

a) art. 105 § 1 k.p.a. w ten sposób, iż błędnie oceniając spełnienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania organ bezzasadnie umorzył postępowanie wszczęte na wniosek Spółki;

b) art. 155 k.p.a. w wyniku:

- błędnej wykładni polegającej na przyjęciu przez organ, że zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. możliwa jest tylko i wyłącznie do momentu upływu terminu obowiązywania pozwolenia udzielonego w tejże decyzji oraz tylko i wyłącznie w okresie obowiązywania aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja ta została wydana;

- niewłaściwego zastosowania polegającego na nierozpoznaniu przez organ określonych w tym przepisie warunków i przesłanek zmiany decyzji, o co wnioskowała Spółka.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:

1. Art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, w ślad za organami administracji, iż wszczęte wnioskiem Spółki postępowanie w sprawie zmiany pozwolenia na przywóz w ramach kontyngentu bezcłowego stało się bezprzedmiotowe;

2. Art. 105 § 1 k.p.a. poprzez akceptację jego niewłaściwego zastosowania polegającego na bezzasadnym umorzeniu przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego postępowania wszczętego wnioskiem Spółki, co nastąpiło w rezultacie błędnego uznania, iż spełniona została przesłanka bezprzedmiotowości postępowania;

3. Art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędną interpretację polegającą na uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., że przesłanki zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. (interes strony, przepis szczególny sprzeciwiający się zmianie decyzji) mogą stanowić przesłankę umorzenia postępowania przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego;

4. Art. 155 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na zaakceptowaniu stanowiska organu, zgodnie z którym zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. możliwa jest tylko i wyłącznie do momentu upływu terminu obowiązywania pozwolenia udzielonego w tejże decyzji oraz tylko i wyłącznie w okresie obowiązywania aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja ta została wydana;

5. Art. 155 k.p.a. poprzez akceptację jego niewłaściwego zastosowania polegającego na nierozpatrzeniu przez organ określonych w tym przepisie warunków i przesłanek zmiany decyzji, o co wnioskowała Spółka;

6. Art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na zaakceptowaniu stanowiska organów administracji, zgodnie z którym Prezes Agencji Rynku Rolnego nie był zobowiązany do weryfikacji podawanego we wniosku kodu PCN z opisem słownym towaru, na który organ ten wydawał pozwolenie przywozu w ramach kontyngentu bezcłowego;

7. Art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez zaakceptowanie rozstrzygnięcia organu niezgodnego z przepisami prawa i wydanego z naruszeniem zasad tworzących konstytucyjny porządek właściwy dla demokratycznego państwa prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż pozwolenie przywozu udzielone było zgodnie z wnioskiem Spółki. Podniosła wewnętrzną sprzeczność wniosku wynikającą z wadliwej klasyfikacji towaru. Z uwagi na błąd taryfikacyjny pozwolenie można by było uznać za zgodne z wnioskiem wyłącznie w przypadku gdyby go udzielono na ser M. (wymieniony we wniosku z nazwy) i jednocześnie na inny produkt określony wskazanym kodem PCN. Skarżąca podniosła, że ser M. został wadliwie zaklasyfikowany. W czasie gdy formułowany był wniosek i wydawane było pozwolenie przywozu, obie strony - wnioskodawca i organ administracji - nie miały świadomości jego nieprawidłowości. O braku świadomości błędu klasyfikacyjnego o stronie Prezesa Agencji Rynku Rolnego świadczy to, że uzasadnienie udzielonego pozwolenia sformułowane było lakonicznie.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że istniejący system udzielania pozwoleń przywozu towarów w ramach kontyngentów przewidywał kontrolę ich realizacji. Niezrealizowanie pozwolenia lub odstępstwo od reguł powodowało przepadek kaucji gwarancyjnej, którą beneficjent kontyngentu obowiązany był uprzednio złożyć. W niniejszej sprawie zwolnienie kaucji gwarancyjnej w rezultacie przywozu sera M. świadczy o tym, że Prezes Agencji Rynku Rolnego uznał prawidłowość realizacji pozwolenia. Wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, że intencją organu administracji było udzielenie pozwolenia na bezcłowy przywóz sera M.

Skarżąca podniosła, że zgodnie z wzorem wniosku o udzielenie pozwolenia wnioskodawca zobowiązany był do podania zarówno nazwy towaru jak i jego kodu PCN. Rolą organu administracji wydającego decyzję było przeprowadzenie stosownego postępowania w celu zbadania prawidłowości danych zawartych we wniosku oraz zaistnienia innych przesłanek warunkujących rozstrzygnięcie. Powyższy obowiązek weryfikacji poprawności kodów PCN podanych we wniosku o pozwolenie wynika z zasad ogólnych postępowania administracyjnego tj. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Treść uzasadnienia pozwolenia przywozu pozwala stwierdzić, że wydający je organ uznał, że podana przez wnioskodawcę klasyfikacja jest prawidłowa.

W ocenie Spółki wnioskowana zmiana decyzji z dnia [...] października 2002 r. służyć miała jedynie odtworzeniu rzeczywistej treści i intencji udzielonego pozwolenia. Decyzja zmieniająca to pozwolenie miałaby charakter deklaratoryjny i w żaden sposób nie modyfikowałaby zakresu praw w niej udzielonych.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, że powodami umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji z powodu jego bezprzedmiotowości nie mogą być ani przesłanki pozytywne (oba interesy) ani przesłanka negatywna (przepis szczególny) albowiem te mogą być zbadane właśnie w postępowaniu (ich badanie należy do przedmiotu tego postępowania). Bezprzedmiotowość takiego postępowania musiałby zatem wynikać z braku przedmiotu zmiany, czyli decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo.

Zdaniem skarżącej decyzje kończą swój byt prawny jedynie w efekcie stwierdzenia ich nieważności lub wygaśnięcia na mocy innego aktu prawnego. Decyzje na mocy których strona nabyła prawo przestają wywierać skutki w odniesieniu do bieżących stanów faktycznych, wtedy gdy dalsze konsumowanie tego uprawnienia nie jest możliwe. Odnosząc się do decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego stwierdzić należy, iż decyzja ta w dalszym ciągu pozostaje w obrocie prawnym, ponieważ nie została wycofana żadnym innym aktem prawnym.

Spółka wskazała, iż nawet uznając, że decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego przyznająca pozwolenie wygasła to oznacza to wyłącznie wygaśnięcie uprawnienia przyznanego w tej decyzji ze skutkiem na przyszłość, nie modyfikujące w żaden sposób uprawnień i skutków jakie ona wywiera w stosunku do stanów faktycznych z okresu jej obowiązywania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem nadzwyczajnego postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest weryfikacja decyzji ostatecznej przy zachowaniu przewidzianego nim trybu i pod kątem dopuszczalności jej zmiany lub uchylenia z uwagi na interes społeczny ewentualnie słuszny interes strony ale z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego obowiązujących zarówno w dacie wydania decyzji ostatecznej jak i w dacie orzekania na podstawie art. 155 k.p.a.

Tryb ten nie może być przekształcony w merytoryczne postępowanie, w którym ponownie bada się zarzuty strony. Temu celowi służyło według obowiązującego wówczas stanu prawnego postępowanie odwoławcze i skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego - o czym strona została pouczona w decyzji z dnia 17 października 2002 r.

W decyzji z dnia [...] października 2002 r. zezwalającej na przywóz towarów o kodzie PCN 0406 90 69 0 (zgodnie z wnioskiem skarżącej) ustalono ważność pozwolenia w okresie od dnia [...] października 2002 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. Niezależnie od powyższego zauważyć wypada, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia kontyngentów taryfowych na przywóz niektórych towarów rolnych pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2001 r., Nr 151, poz. 1690 ze zm.), ustanowiono kontyngenty taryfowo-ilościowe na przywóz do dnia [...] grudnia 2002 r. towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej (zał. nr 1) dla których ustanowiono obniżone stawki celne określone w tymże załączniku.

Z powyższego wynika, że poza ustaleniem okresu obowiązywania wyżej wymienionego aktu prawnego określony został termin ważności przedmiotowej decyzji, a zatem należało przyjąć, że pozwolenie czyli decyzja wyeliminowana została z obrotu prawnego z dniem [...] grudnia 2002 r.

Ponadto cytowane rozporządzenie utraciło moc w części dotyczącej niniejszej sprawy z dniem [...] grudnia 2002 r., a w części z dniem [...] czerwca 2002 r.

Utrata mocy obowiązującej cytowanego rozporządzenia, które stanowiło materialnoprawną podstawę decyzji z dnia [...] października 2002 r. a także wygaśnięcie udzielonego pozwolenia na przywóz, czyli uprawnień strony, sprawiają, że niedopuszczalna jest ingerencja prowadząca do zmiany lub uchylenia wyżej wymienionej decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. czyli rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.

W konsekwencji oznacza to bezprzedmiotowość postępowania.

Trafnego stanowiska Sądu I instancji, który podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie nie może skutecznie podważyć skarga kasacyjna, której podstawy jako nieusprawiedliwione skutkują jej oddalenie na mocy art. 184 p.p.s.a.