Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 974/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) a także art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił H.K. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup lodówki. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, ponieważ jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania tego typu świadczenia. W dalszej części uzasadnienia organ ten zaznaczył, że zaspokojenie zgłoszonej potrzeby nie jest możliwe, albowiem celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb osób i rodzin ubiegających się o świadczenia, natomiast zgłoszona potrzeba takiego wymogu nie spełnia. Do takiego stwierdzenia organ doszedł po ustaleniu, że strona posiada w mieszkaniu dwie sprawne lodówki.

Z decyzją tą nie zgodził się H.K., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazała, że z uwagi na brak dochodu nie jest w stanie we własnym zakresie zaspokoić zgłoszonej potrzeby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach tej decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do zgłoszonej przez stronę potrzeby. W pierwszej kolejności organ odwoławczy przybliżył sytuację osobistą i majątkową strony i stwierdził, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, albowiem nie dysponuje żadnym własnym dochodem i utrzymuje się jedynie ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. Po przedstawieniu analizy związanej z sytuacją dochodową i osobistą strony organ odwoławczy przywołał postanowienia przepisów prawa regulujących przyznawanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w tym zasiłków celowych. W ramach tej części rozważań organ ten podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego posiada charakter uznaniowy i uzależnione jest od ilości środków, jakimi dysponuje na zaspokajanie tego typu potrzeb. Następnie wskazany organ przeprowadził analizę sytuacji strony w kontekście otrzymywanych przez nią świadczeń z pomocy społecznej dokonywanych przez nią zakupów, czyli gospodarowania własnymi środkami finansowymi i doszedł do przekonania, że strona gospodaruje nimi w sposób nierozważny albowiem dokonuje zakupu artykułów, które przekraczają jej możliwości finansowe, a następnie podnosi, że nie jest w stanie zaspokajać niezbędnych potrzeb bytowych na minimalnym poziomie. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do faktu polegającego na tym, że strona w mieszkaniu posiada dwie sprawne lodówki. W tej sytuacji zakup kolejnej nie może stanowić celu pomocy społecznej, jak również organ ten nie dostrzegł naruszenia granic uznania administracyjnego w ramach którego podjęta została kwestionowana decyzja.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł H.K. W skardze tej nie zgodził się z podjętym rozstrzygnięciem oraz podkreślił, że organy administracji nie biorą pod uwagę twierdzeń przez niego podnoszonych i posługują się nieprawdziwymi argumentami. Podkreślił, że organy administracji swoimi rozstrzygnięciami łamią prawa człowieka i nakazują mu żyć w warunkach nie odpowiadających godności człowieka, traktowany jest w sposób bezduszny i nie są zaspokajane zgłaszane przez niego potrzeby. Nadto nie jest brana od uwagę jego wyjątkowa sytuacja, która uzasadnia udzielanie mu pomocy w szerszym zakresie niż innym osobom, a brak udzielania niezbędnych świadczeń doprowadzi go do śmierci głodowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przedstawiło analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik skarżącego adwokat L.G-L. pismem z dnia [...] r. podtrzymała żądanie skarżącego i wystąpiła o przyznanie wnioskowanego świadczenia, jak również zarzuciła organom administracji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ organy administracji podejmując rozstrzygnięcia nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, jak również dopuściły się naruszenia postanowień art. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że zgłoszona potrzeba nie stanowi niezbędnej potrzeby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że H.K. wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w tym o zakup lodówki. Wywiad środowiskowy w sprawie przeprowadzony został w dniu [...] r., a zatem w tym samym dniu, w którym strona wystąpiła z licznymi wnioskami. Organ pierwszej instancji decyzję w sprawie wydał w dniu [...] r., a tym samym dopełnił formalnych wymogów wyznaczonych postanowieniami ustawy o pomocy społecznej. Decyzja organu pierwszej instancji podjęta została po upływie przewidzianego przepisami prawa terminie do jej wydania, jednakże strona w trakcie prowadzonego postępowania przed tym organem faktu tego nie kwestionowała, jak również w żadnych innych pismach procesowych, które znajdują się w aktach administracyjnych.

Przedmiotowym wnioskiem H.K. ubiega się o przyznanie zasiłku celowego zmierzającego do zakupu lodówki. W świetle powyższego niezbędnym jest zweryfikowanie stanu normatywnego obowiązujące w tym zakresie. Stosownie do postanowień art. 36 pkt 1 lit. "c" ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym, zatem osoba ubiegająca się o taką formę pomocy zobligowana jest spełnić wymogi wynikające z treści art. 8 ust. 1 tej ustawy, a zatem dochód osoby samotnie gospodarującej nie może przekraczać kwoty 477 zł jak również musi wystąpić jeden z powodów przewidzianych w tej ustawie. Wskazana wysokość kryterium dochodowego wynika z postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Z kolei po myśli art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wskazany katalog potrzeb, które mogą być zaspokojone posiada charakter otwarty i zadaniem organu jest w każdym przypadku w sposób indywidualny ocenić, czy potrzeba taka mieści się w celach i możliwościach pomocy społecznej. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 powoływanej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto po myśli art. 3 ust. 4 tej ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Po przedstawieniu stanu normatywnego w sprawie niezbędnym jest przejście na grunt rozpatrywanej sprawy i ustalić, czy organy administracji w sposób odpowiadający przedstawionym normom prawnym podjęły kwestionowane rozstrzygnięcie czy też dopuściły się w tym zakresie uchybień, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarżący w swojej skardze nie podniósł żadnego zarzutu, który odnosiłby się do rozpatrywanej decyzji, natomiast pełnomocnik skarżącego w przedłożonym piśmie podtrzymał wniesioną skargę jak również zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów postępowania jak również przepisów prawa materialnego.

W pierwszej kolejności przyjdzie odnieść się do podniesionego zarzutu wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Zarzut ten w kontekście działań podejmowanych przez organ pierwszej instancji jest całkowicie pozbawiony podstaw. Organ pierwszej instancji w następstwie zgłoszonego żądania przeprowadził prawem przewidziane postępowanie i w tym celu wykorzystał wszelkie informacje którymi dysponował i zgromadził w trakcie prowadzenia licznych postępowań inicjowanych wnioskami skarżącego. W ramach tych działań organ pierwszej instancji dokonał między innymi oceny sytuacji dochodowej strony i analizy posiadanych środków finansowych w kontekście obowiązującej na terenie tej gminy polityki świadczeń.

W świetle powyższych ustaleń przyjdzie uznać, że organy administracji publicznej obu instancji w sposób pełny ustaliły sytuację osobistą skarżącego w kontekście zgłoszonej potrzeby i nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej skargi.

Odrębnym zarzutem sformułowanym w piśmie pełnomocnika skarżącego jest wskazanie, że organy administracji nie uznały potrzeby zgłoszonej przez skarżącego za niezbędną. Uzasadnieniem takiego zarzutu stała się trudna sytuacja życiowa skarżącego oraz niemożność zaspokojenia przez skarżącego wszystkich potrzeb. Podniesiony przez pełnomocnika skarżącego zarzut nie może być uwzględniony, albowiem przychylić się należy do stanowiska prezentowanego przez organy administracji, iż skarżący domaga się przyznania świadczenia, w formie lodówki w sytuacji kiedy dysponuje dwoma takimi artykułami gospodarstwa domowego. Nadto z informacji zamieszczonych w wywiadzie środowiskowym oraz nie zakwestionowanych przez skarżącego wynika, że lodówki te są sprawne, a zatem domaganie się przyznania kolejnej nie jest zgodne z celami pomocy społecznej i oznacza, że zgłoszona potrzeba nie jest niezbędną potrzebą w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Dodatkowo należy zauważyć, że zgłoszone przez skarżącego żądanie sprowadzające się do zakupu lodówki, w orzecznictwie sądów administracyjnych oceniane jest jako zgłoszenie zaspokojenia potrzeby, która nie jest zgodna z celami pomocy społecznej (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt IV SA/GL 526/10 niepublikowany zamieszczony w bazie wyroków). W orzecznictwie akcentuje się, że zakup artykułów gospodarstwa domowego z zasady nie jest celem pomocy społecznej. Sytuacja taka ulega zmianie, jeżeli z uwagi na stan zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie zakup takiego sprzętu jest niezbędny dla prawidłowego jej funkcjonowania. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że winien on posiadać lodówkę z uwagi na stan zdrowia. Zatem należy uznać, że w przypadku skarżącego taka okoliczność nie występuje i jego sytuacja musi być rozpatrywana na ogólnych zasadach. Nadto na ocenę niezbędności zaspokojenia zgłoszonej potrzeby znaczenie posiada sygnalizowane powyżej posiadanie przez skarżącego w mieszkaniu dwóch sprawnych lodówek. Oznacza to, że skarżący ma już zaspokojoną zgłoszoną potrzebę, natomiast nie podaje żadnych argumentów zmierzających do wykazania niezbędności zakupu kolejnej. W konsekwencji skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów pomocy społecznej wyrażone w uzasadnieniach podejmowanych rozstrzygnięć, że zgłoszona potrzeba nie mieści się w celach pomocy społecznej.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia mocno akcentował, że skarżący w sposób nieprawidłowy gospodaruje własnymi środkami finansowymi. Z takim stanowiskiem tego organu należy się zgodzić i trzeba podkreślić, że skarżący faktycznie w sposób nierozważny i lekkomyślny wydatkuje swoje środki finansowe, które w całości pochodzą ze środków publicznych, albowiem utrzymuje się on wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej. Skarżący utrzymujący się wyłącznie ze środków pomocy społecznej musi mieć świadomość tego, że w jego przypadku będą występowały ograniczenia w swobodzie dysponowania nimi i przy ich wykorzystaniu mogą być zaspokajane jedynie najniezbędniejsze potrzeby, a nie wszystkie potrzeby, a zwłaszcza takie, które nie posiadają charakteru niezbędnych. Wykorzystywanie środków pomocy społecznej niezgodnie z ich przeznaczeniem uznawane musi być za ich marnotrawstwo a w konsekwencji skutkować ograniczenie a w dalszej kolejności odmową przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie dostrzec, że skład orzekający w przedmiotowej sprawie dostrzega, że pracownicy socjalni organu pierwszej instancji prowadzący skarżącego nie opracowali planu działań zmierzającego do wyprowadzenia skarżącego z systemu pomocy społecznej. Brak takiego planu ogranicza możliwości skutecznej pomocy skarżącemu i ograniczenia ilości żądań kierowanych pod adresem organów pomocy społecznej i skutkuje generacją kolejnych postępowań, które nastawione są na rozpatrzenie zgłoszonej potrzeby a nie na rozwiązanie sytuacji strony. Dostrzeżone uchybienie w pracy organu pierwszej instancji nie przekłada się na ocenę prawidłowości kontrolowanej decyzji, albowiem związane jest z wykonywaną pracą przez pracowników socjalnych i ich umiejętnościami.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

SW