Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 445/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 24 ust.2 , art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 29 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2020 roku sprawy ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]" z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt. 2a w zakresie początkowej daty przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]" na rzecz skarżącego kwotę 480 zł. (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" (dalej: "organ pierwszej instancji") odmówił K.R. (dalej: "Skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę. Organ pierwszej instancji stwierdził, że wprawdzie Skarżący sprawuje opiekę nad matką, lecz niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 64. roku życia, co stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.), dalej jako "ustawa", wyklucza możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nie orzekł o utracie mocy ww. przepisu, a więc nadal obowiązuje on w systemie prawa. Podniósł ponadto, że decyzją z "[...]" r. przyznał Skarżącemu zasiłek dla opiekuna na matkę, a decyzja ta nadal pozostaje w obrocie prawnym, co również uniemożliwia uwzględnienie wniosku.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

"[...]" (dalej: "Kolegium") decyzją z "[...]" r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kolegium wywiodło, że od czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r., art. 17 ust. 1b nie znajduje zastosowania w zakresie objętym tym wyrokiem. W konsekwencji, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organ administracji w obecnym stanie prawnym ma obowiązek zbadać czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Decyzją z "[...]" r. organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję z "[...]" r., zmienioną decyzją z "[...]" r., którą przyznał Skarżącemu zasiłek dla opiekuna.

Następnie, organ pierwszej instancji decyzją z "[...]" r. ponownie odmówił przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na niepełnosprawną matkę, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w decyzji z "[...]" r. odnośnie do możliwości stosowania art. 17 ust. 1b ustawy.

W złożonym odwołaniu Skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy przez pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznano niekonstytucyjność części tego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Zarzucił tez naruszenie art. 8 k.p.a., przez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo stanowiska Kolegium o bezspornym spełnieniu przesłanek warunkujących otrzymanie tego świadczenia i rezygnacji Skarżącego z otrzymywanego dotychczas zasiłku dla opiekuna, w konsekwencji czego pozostał on bez dochodu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką od 1 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. - w wysokości 1.830 zł miesięcznie, zaś od

1 stycznia 2021 r. – w wysokości wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, ogłoszonego w dzienniku urzędowym RP "Monitor Polski".

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że wnioskiem z 24 czerwca 2019 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od maja 2008 r. Wywiad środowiskowy z 2 lipca 2019 r. potwierdził, że Skarżący sprawuje osobistą opiekę nad wymagającą całodobowej opieki matką, a zakres tej opieki uniemożliwia podjęcie przez niego zatrudnienia. Nie występują przesłanki z art. 17 ust. 5 ustawy.

Kolegium przyznało, że art. 17 ust. 1b ustawy pozostaje w obrocie prawnym mimo uznania jego niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny ww. wyrokiem w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wywiodło, że w tej sytuacji należy oceniać spełnienie przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia (lub 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej), z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b ustawy. Wyjaśniło,

w odniesieniu do okresu, na jaki przyznano świadczenie, że do 31 stycznia 2020 r. Skarżącemu przysługiwał zasiłek dla opiekuna, zatem od 1 lutego 2020 r. mogło zostać przyznane wnioskowane świadczenie, gdyż dopiero od tej daty zachodziły wszystkie przesłani pozytywne wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy, warunkujące jego przyznanie. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 9 maja 2008 r. matka Skarżącego została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe, zatem świadczenie zostało przyznane bezterminowo.

Zaznaczyło ponadto, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zależne od uznania organu, lecz od spełnienia ustawowych przesłanek.

Skarżący wywiódł skargę do tut. Sądu na ww. decyzję Kolegium, w której zarzucił naruszenie

- art. 24 ust. 2 ustawy przez pominięcie tego przepisu i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lutego 2020 r., zamiast od czerwca 2019 r., jako miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy przez przyjęcie, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej pomimo złożonego przez niego wyraźnie oświadczenia o rezygnacji z ww. zasiłku z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący z słusznym interesem Skarżącego;

- art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że pobieranie przez Skarżącego zasiłku dla opiekuna skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ rozstrzygający w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Skarżąca wniosła 1 czerwca 2020 r. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy

w zakreślonym terminie.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie Kolegium przyznało Skarżącemu wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne prawidłowo oceniając, że spełnił on wszystkie przesłanki do jego uzyskania.

Trafnie też Kolegium uznało, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b ustawy kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Zasadny jest również pogląd, że wprawdzie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (m.in. świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego czy zasiłku dla opiekuna), jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia, a w konsekwencji jego przyznania przez organ (por. wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Kwestią sporną pozostaje wyłącznie istnienie przesłanki negatywnej, określonej

w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa

w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów,

a w konsekwencji - od kiedy powinno zostać przyznane Skarżącemu wnioskowane świadczenie.

Zdaniem Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącemu, stosownie do art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, dopiero od 1 lutego 2020 r., gdyż

z tym dniem organ pierwszej instancji uchylił decyzję ustalającą stronie zasiłek dla opiekuna. Skarżący wywodzi zaś, że przedmiotowe świadczenie przysługuje mu od miesiąca złożenia wniosku.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: "uostatecznienia" się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę,

z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., sygn. I OSK 886/17, CBOSA) - to należy uznać, że art. 27 ust. 5 ustawy dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. zasiłek dla opiekuna, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 82/18, CBOSA). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy - tak jak w kontrolowanej sprawie - strona zrzekła się wcześniej ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna, ponadto – co wymaga podkreślenia - ten sam organ administracji był właściwy sprawach dotyczących przyznania obu świadczeń.

Zaznaczenia wymaga, że użyty w art. 27 ust. 5 ustawy zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia.

Podkreślić również należy, że aby strona mogła dokonać wyboru, o którym mowa

w art. 27 ust. 5 ustawy, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego (tak NSA w wyroku z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18, CBOSA). Zauważyć należy, że wymaganie, aby wnioskodawca zrzekł się otrzymywanego świadczenia, oczekiwał na uchylenie decyzji w tym przedmiocie i dopiero po uchyleniu decyzji wystąpił z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne prowadziłoby do czasowego pozbawienia go środków utrzymania. Skoro więc przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić żadnych przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (por. np. wyroki: NSA z 10 grudnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 200/19; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 575/19, CBOSA). Na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W państwie prawa nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (zob. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, CBOSA).

W niniejszej sprawie Skarżący dokonał wyboru korzystniejszego świadczenia już

w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawną matką. W tej sytuacji, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 ustawy, nie mógł zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek.

Kolegium dokonało więc błędnej wykładni wskazanych przepisów ustawy przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna uzasadnia przyznanie Skarżącemu wnioskowanego świadczenia dopiero od dnia, od którego została uchylona decyzja przyznająca zasiłek dla opiekuna (w niniejszej sprawie - od 1 lutego

2020 r.), pomijając oświadczenie Skarżącego o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego, złożone już w czerwcu 2019 r.

Zaznaczyć również należy, że okoliczność, iż Skarżący miał wcześniej ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na okres obejmujący m.in. miesiące od czerwca 2019 r. do stycznia 2020 r., a nawet pobrał za te miesiące zasiłek, nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, podzielony przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (zob. np.: wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Po 158/19 i WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2019 r. sygn. IV SA/Wr 360/19, WSA w Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 322/20, CBOSA).

Sąd zaznacza, że jest mu znana i akceptowana, utrwalona wykładnia i praktyka stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje, choć nielicznych wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 3 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1129/12; z 17 kwietnia 2014 r., sygn. I OSK 980/13; z 4 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2257/16, CBOSA), w którym ponadto wskazuje się, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (zob. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. I OSK 1987/15, CBOSA).

W niniejszej sprawie już we wniosku z 21 czerwca 2019 r. Skarżący wnioskował, aby

w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne uchylona została decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Należy to poczytywać za wymaganą, w świetle art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie, w odpowiedniej części i w niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną, tej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni, że Skarżący dokonał wyboru korzystniejszego świadczenia w momencie złożenia wniosku. Ustalając wysokość przyznanego świadczenia, weźmie pod uwagę, że Skarżący pobierał za przedmiotowy okres zasiłek dla opiekuna, gdyż oba te świadczenia nie mogą się kumulować. Kolegium powinno więc uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie określenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).


ZDANIE ODRĘBNE

Sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Ewy Osipuk.

Na podstawie art. 137 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgłaszam zdanie odrębne do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 445/20.

Nie zgadzam się zarówno z rozstrzygnięciem zawartym w sentencji, jak

i z uzasadnieniem wyroku, którym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego w pkt. 2a w zakresie początkowej daty przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Uważam, że skarga w tej sprawie powinna zostać oddalona.

W niniejszej sprawie istota sporu dotyczyła kwestii przysługiwania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od 1 czerwca 2019 r., tj. za okres, w którym obowiązywała decyzja z "[...]" , ustalająca na rzecz skarżącego prawo do zasiłku dla opiekuna, przyznanego od 1 października 2014 r. na stałe.

Jak wynika z akt administracyjnych, w oświadczeniu z 21 czerwca 2019 r., skarżący wskazał, że z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna (k. 20 akt administracyjnych). W dniu

24 czerwca 2019 r. (data wpływu pisma do organu), skarżący złożył zaś wniosek

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną - matką. Jednocześnie zaznaczył, że w przypadku wydania decyzji przyznającej ww. świadczenie, z dniem jej wydania wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania zasiłku dla opiekuna.

Organ pierwszej instancji, pismem z dnia 26 czerwca 2019 r. – w związku

z powyższym wnioskiem strony - poinformował profesjonalną pełnomocniczkę skarżącego, że strona ma przyznany na stałe zasiłek dla opiekuna na matkę, co stanowi przesłankę negatywną do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, dopiero uprzednie uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna eliminuje przesłankę negatywną do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zwrócił się jednocześnie o doprecyzowanie wniosku, tj. czy strona wnosi o uprzednie uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna. Pismo to pełnomocnik skarżącej odebrała

w dniu 11 lipca 2019 r.

Zatem, pierwszy wniosek dotyczący uchylenia obowiązującej wówczas decyzji został złożony przez stronę warunkowo, a wobec niespełnienia warunku, nie wszczynał on postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej w myśl art. 61 § 3 k.p.a. Dodatkowo, w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z 3 lutego 2020 r. (k. 56 akt administracyjnych), zgodnie z którym w związku ze złożeniem wniosku

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - rezygnuje on z zasiłku dla opiekuna nad niepełnosprawną matką, przyznanego decyzją z dnia "[...]" od dnia złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.

Decyzją z dnia "[...]", organ pierwszej instancji odmówił stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na to, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy

z dnia 18 listopada 2003 r. z dnia 18 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), dalej jako: "u.ś.r.".

Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia "[...]"r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę art. 17 ust. 1b u.ś.r. dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nieuprawnione jest stanowisko organu pierwszej instancji, że powstanie niepełnosprawności lub ustalenie stopnia niepełnosprawności po okresie wskazanym

w powołanej normie, stanowi przesłankę do odmowy przyznania świadczenia.

Pismem z dnia 13 stycznia 2020 r., organ pierwszej instancji ponownie wezwał wnioskodawcę do wyboru jednego ze świadczeń, przy czym poinformował, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane pod warunkiem uprzedniej rezygnacji z zasiłku dla opiekuna.

W dniu 3 lutego 2020 r., skarżący złożył do organu pierwszej instancji oświadczenie, że rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna przyznanego mu decyzją z dnia "[...]"r., od dnia złożenia wniosku na świadczenie pielęgnacyjne.

Decyzją z dnia "[...]" r., organ pierwszej instancji rozpatrzył wniosek strony o uchylenie decyzji w sprawie przyznania zasiłku dla opiekuna

i uchylił tę własną decyzję z dnia "[...]"r., przyznającą zasiłek dla opiekuna na matkę strony. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, skarżący złożył

w Ośrodku oświadczenie, w którym zrezygnował z przyznanego mu prawa do zasiłku dla opiekuna od dnia złożenia wniosku na świadczenie pielęgnacyjne. Z uwagi na fakt, że zasiłek dla opiekuna był wypłacany do dnia 31 stycznia 2020 r., należało uchylić zasiłek dla opiekuna od dnia 1 lutego 2020 r. Skarżący nie wniósł odwołania od tej decyzji.

Następnie, decyzją z dnia "[...]"r., organ pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzając brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 b u.ś.r.

Organ drugiej instancji, decyzją z dnia "[...]"r., uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką w kwocie 1.830 zł od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. oraz od dnia 1 stycznia 2021 r. w wysokości wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Organ odwoławczy stwierdził spełnienie przez skarżącego wszystkich przesłanek do przyznania tego świadczenia. Uznał, że wnioskowane świadczenie przysługuje skarżącemu od dnia 1 lutego 2020 r., z uwagi na to, że skarżącemu do dnia

31 stycznia 2020 r., przysługiwał zasiłek dla opiekuna i dopiero od tej daty zachodzą wszystkie przesłanki pozytywne dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu.

W mojej ocenie, w stanie faktycznym sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś..W świetle tych unormowań, skarżącemu nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne na okres, na który ma już przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną prawo do zasiłku dla opiekuna. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r.

o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W myśl tego unormowania nie można więc w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Treść normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem. Wykładnia systemowa tych przepisów jest zatem jasna i jednoznaczna w treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym

w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres,

w którym skarżący posiadał jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona, ani uchylona za ten okres. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna na dany okres,

w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio pobieranego świadczenia – świadczenia nowo wybranego.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń ustala się od miesiąca,

w którym wpłynął wniosek. Sformułowania "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. "Ustala się" oznacza, że muszą być ustalone wszystkie przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa, poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r, sygn. akt II SA/Ol 995/19, z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 67/20). Taką interpretację art. 24 ust. 2 u.ś.r. potwierdza też uzasadnienie wyroku

z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym NSA rozpatrując zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wyjaśnił, że "zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek

z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji

z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować." Stanowisko to jest spójne z poglądem wyrażonym m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18. W wyroku tym NSA wyjaśnił, że strona, która dotychczas korzystała z mniej korzystnego świadczenia, nie musi od razu z niego rezygnować przed potwierdzeniem spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego. NSA wskazał, że kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, 8 i 9 z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a."., organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego,

a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W wyroku z dnia

11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), NSA stanął również na stanowisku, na kanwie omawianych przepisów, że dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń. W związku z tym,

w ocenie NSA, dla uniknięcia zbiegu omawianych świadczeń możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna. W tym celu organ administracji, kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, 9, 77 i 80 k.p.a., powinien, stwierdzając, że strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, poinformować ją, iż przeszkodą do jego przyznania pozostaje pobieranie zasiłku dla opiekuna. Z wyroków tych wynika, że strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia. Przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, konieczne jest bowiem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, ustało prawo do pobierania zbieżnego świadczenia.

Bez wątpienia, na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje skarżącemu realizację jego żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynika z momentu złożenia stosownego wniosku.

W przedmiotowej sprawie organ podjął czynności zmierzające do znalezienia takiego rozwiązania. Już w piśmie z dnia 26 czerwca 2019 r., skierowanym do profesjonalnego pełnomocnika strony, wniósł o sprecyzowanie wniosku, tj. czy strona wnosi

o uprzednie uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna, wskazując, że dopiero uprzednie uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna eliminuje przesłankę negatywną do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący nie zajął stanowiska w sprawie tego wezwania aż do dnia

3 lutego 2020 r., kiedy to – po ponownym wezwaniu przez organ - złożył oświadczenie o rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna. Skarżący nie wniósł odwołania i decyzja uchylająca jest ostateczna i wiążąca. Decyzja w przedmiocie uchylenia decyzji wydana została na podstawie art. 155 k.p.a.

W wyroku w przedmiotowej sprawie Sąd stwierdza, że "Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. (...) wymaganie, aby wnioskodawca zrzekł się otrzymywanego świadczenia , oczekiwał na uchylenie decyzji w tym przedmiocie i dopiero po uchyleniu decyzji wystąpił

z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne prowadziłoby do czasowego pozbawienia go środków utrzymania".

Stanowisko powyższe jest o tyle niezrozumiałe, że w przedmiotowej sprawie skarżący zrezygnował ostatecznie z przyznanego zasiłku dla opiekuna w dniu 3 lutego 2020 r., chociaż dużo wcześniej był informowany przez organ o takiej możliwości (pismo z dnia 24 czerwca 2019 r.) i nastąpiło to de facto jeszcze przed przyznaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (decyzja SKO z dnia "[...]"r.).

Wskazano też w powyższym wyroku, że organ nie powinien czynić przeszkód

w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, przeciwnie, powinien podjąć takie czynności, aby strona mogła z tego świadczenia skorzystać. W przedmiotowej sprawie tak właśnie było, bowiem organ pierwszej instancji (pomimo, że ostatecznie nie przyznał świadczenia), zwrócił się do strony o sprecyzowanie wniosku - czy strona wnosi o uprzednie uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna, wskazując, że dopiero uprzednie uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna eliminuje przesłankę negatywną do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaznaczyć więc należy, że tylko skarżący mógł podjąć skuteczne działanie zmierzające do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Uchylenie tej decyzji wymagało bezwzględnie wyraźnej zgody skarżącego. Złożony pierwotnie wniosek w tym względzie był jednak tylko warunkowy i nie wszczynał postępowania z dniem jego złożenia, nie był wówczas bowiem spełniony warunek, który zastrzegł skarżący. Istotnym jest przy tym w stanie faktycznym sprawy, że po złożeniu takiego wniosku o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, nastąpiło uchylenie tej decyzji, ale z dniem 4 lutego 2020 r. Zatem, w dalszym ciągu skarżący miał ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na okres od 1 października 2014 r. do dnia 31 stycznia 2020 r. na podstawie decyzji z "[...]"r. W takim stanie faktycznym i prawnym, organ odwoławczy, który wydając zaskarżoną decyzję orzekał co do istoty, prawidłowo orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia

1 lutego 2020 r.

Dostrzec też należy, że rozpatrując odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, organ odwoławczy nie może wykroczyć poza zakres sprawy rozpatrywanej przez ten organ. Zgodnie bowiem z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej.

W myśl tego unormowania, organ drugiej instancji rozpatruje sprawę na nowo, ale

w takich samych granicach, jakie obowiązywały organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie granice sprawy wyznaczał art. 17 u.ś.r., który określa przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Weryfikacja decyzji przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku dla opiekuna, jak już wskazano powyżej, dotyczy innej sprawy

w ujęciu materialnoprawnym i wymaga odrębnego postępowania. Nie ma więc podstaw, aby Kolegium rozstrzygało o zakresie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Z tych samych powodów nie ma też podstaw do zwracania sprawy organowi pierwszej instancji, który nadto już orzekł wiążąco w tym zakresie. W związku z tym, Kolegium nie mogło pominąć faktu pozostawania w obrocie prawnym do dnia

31 stycznia 2020 r. decyzji z dnia "[...]"r., ani faktu wydania decyzji

z dnia "[...]"r. o uchyleniu decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna.

Jeszcze raz podkreślić należy, że w dacie orzekania przez Kolegium, wniosek skarżącego o uchylenie decyzji przyznającej mu prawo do zasiłku dla opiekuna został już prawomocnie rozstrzygnięty. Uchylono decyzję, ale z dniem "[...]"r. Okoliczność tę prawidłowo uwzględnił organ odwoławczy, przyznając skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 lutego 2020 r.

Zwrócić należy także uwagę, że w spornym okresie skarżący miał przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna i je zrealizował. Dlatego też, w mojej ocenie, nie jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych za ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą wypłaconego zasiłku dla opiekuna. Takiego rozwiązania nie przewidują przepisy prawa. W przedmiotowym wyroku Sąd stwierdził, że "Ustalając wysokość przyznanego świadczenia, weźmie pod uwagę, że Skarżący pobierał za przedmiotowy okres zasiłek dla opiekuna, gdyż oba te świadczenia nie mogą się kumulować. Kolegium powinno więc uwzględnić konieczną

w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego". O ile bezsporne jest, że oba świadczenia nie mogą się kumulować – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., o tyle brak jest, w mojej ocenie, podstaw prawnych do stosowania w przedmiotowej sprawie "kompensaty" tych świadczeń.

W orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnie oceniana jest możliwość kompensowania świadczeń wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego

w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami. W wyrokach m.in.

z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt

I OSK 2375/19 i z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie dostrzegł, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego

w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo

i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji

w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Uwagi te należy analogicznie odnieść do zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z przysługującym stronie specjalnym zasiłkiem opiekuńczym. Zważyć też trzeba, że jeżeli skarżącemu został wypłacony zasiłek dla opiekuna na podstawie obowiązującej decyzji, to nie ma podstaw do żądania jego zwrotu. Należy bowiem uwzględnić, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r., można żądać zwrotu tylko świadczeń nienależnie pobranych. Ustalenie kwoty do zwrotu wymaga odrębnej analizy i rozstrzygnięcia przez właściwy organ, na podstawie art. 30 ust. 5 u.ś.r. Zatem i z tego względu brak jest podstawy prawnej, aby Kolegium dokonywało kompensowania świadczeń.

Biorąc powyższe pod uwagę, uważam, że nie było podstaw do uwzględnienia skargi.