Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 504/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Wanda Zielińska-Baran Sędzia NSA Tadeusz Cysek Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2005r. sprawy ze skargi G. S.A. w G. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego G. S.A. w G. kwotę 445 (czterysta czterdzieści pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2004 r., znak [...], Minister Środowiska, po rozpatrzeniu wniosku J. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2003 r., znak [...], odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Leśnictwa z dnia [...] lutego 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej: T., pow. S., umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art.138§1 pkt 3 k.p.a.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2003 r., znak [...], złożyła J. F., podnosząc, iż zgodnie z udzielonym jej pełnomocnictwem, znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, działa w imieniu spółki pod firmą G. S.A. z siedzibą w G. W związku z nieodnalezieniem w aktach sprawy wskazanego przez autorkę wniosku pełnomocnictwa, pismem z dnia 26 lutego 2004 r. organ wezwał ją do udokumentowania, iż składając wniosek istotnie działała w imieniu spółki. W ocenie organu z odpowiedzi, jaką J. F. udzieliła na wskazane wyżej wezwanie wynika, iż w dacie składnia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (12 stycznia 2004 r.) nie miała ona umocowania do działania w imieniu spółki. Wynika to z odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych, przy której autorka wniosku przedłożyła wprawdzie egzemplarz pełnomocnictwa, niemniej w świetle zawartych w piśmie wyjaśnień ewidentnym jest, iż pełnomocnictwa tego udzielono jej dopiero po zakończeniu delegacji służbowej jednego z członków zarządu spółki, mającej miejsce w dniach 8-10 marca 2004 r. W tych okolicznościach organ uznał, iż autorka wniosku złożyła go w imieniu własnym, nie spełniając jednakże kryteriów strony postępowania administracyjnego, wskazanych w art.28 k.p.a., tj. nie posiadając w sprawie interesu prawnego ani też obowiązku.

W skardze na powyższą decyzję G. S.A. w G. podniósł, iż pełnomocnictwa do działania w jego imieniu udzielił J. F. w dniu 9 stycznia 2004 r., tj. przed złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (data udzielenia pełnomocnictwa jednoznacznie wynika z jego treści). W dacie składania wniosku J. F. była zatem umocowana do działania w imieniu skarżącego. Skarżący przekroczył wprawdzie o jeden dzień termin, który Minister Środowiska - na podstawie art.64§2 k.p.a. - wyznaczył mu na przedłożenie pełnomocnictwa, niemniej organ nie rozpoznał wniosku o przywrócenie tego terminu, złożonego wraz z odpowiedzią na wezwanie do usunięcia braków. Ponadto w ocenie skarżącego organ nie miał formalnej możliwości wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W rezultacie uznania, iż skarżący nie wykonał wezwania wystosowanego do niego na podstawie art.64§2 k.p.a., można było bowiem jedynie pozostawić wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy bez rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Wydając zaskarżoną decyzję Minister Środowiska dopuścił się naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu decyzję tę należało uchylić.

Wbrew stanowisku organu w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art.138§1 pkt 3 k.p.a.

Kluczowe znaczenie w sprawie ma fakt, iż po wpłynięciu do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2003 r. (wniosek datowany na 12 stycznia 2004 r.), Minister Środowiska zastosował instytucję uregulowaną w art.64§2 k.p.a. Pismem z dnia 26 lutego 2004 r. organ wezwał bowiem J. F., tj. osobę, która podpisała wniosek z dnia 12 stycznia 2004 r., do uzupełnienia jego braków formalnych w postaci nieudokumentowania upoważnienia autorki wniosku do działania w imieniu skarżącego oraz nieprzedłożenia aktualnego wypisu z rejestru skarżącego. W wezwaniu zaznaczono, zgodnie z treścią art.64§2 k.p.a., iż nieusunięcie wskazanych w nim braków w terminie siedmiu dni spowoduje pozostawienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bez rozpoznania.

W następstwie zastosowania przez organ instytucji, o której mowa w art.64§2 k.p.a., jego powinnością była ocena, czy osoba wezwana do uzupełnienia braków pisma procesowego wywiązała się z nałożonych na nią obowiązków czy też nie.

Ewentualne stwierdzenie przez Ministra Środowiska, iż autorka wniosku wykazała umocowanie do działania w imieniu skarżącego oraz przedłożyła stosowny wypis z krajowego rejestru sądowego obligowałoby organ do uznania, iż braki formalne wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 stycznia 2004 r. zostały usunięte. W tej sytuacji postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2003 r. należałoby uznać za wszczęte, co umożliwiałoby rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia na podstawie art.138§1 lub §2 k.p.a.

Stwierdzenie natomiast, iż autorka wniosku nie wykazała umocowania do działania w imieniu skarżącego (przez co należałoby rozumieć zarówno brak ze strony autorki wniosku jakiejkolwiek reakcji na wezwanie, jak też podjęcie próby wykazania istnienia umocowania do reprezentowania skarżącego dowodami, które umocowania takiego nie potwierdzają) lub też, że nie przedłożyła wypisu z krajowego rejestru sądowego, obligowałoby organ do uznania, iż J. F. nie zastosowała się do wezwania z art.64§2 k.p.a., tj. nie uzupełniła braków formalnych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji wniosek ten, obarczony nieusuniętymi brakami formalnymi, należałoby uznać za bezskuteczny z mocy prawa. Powyższe, zgodnie z sankcją wynikającą z art.64§2 k.p.a., mogło z kolei skutkować wyłącznie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Podkreślenia wymaga, iż w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego pozostawienie pisma bez rozpoznania nie wymaga wydania przez organ wydania postanowienia lub decyzji (wyroki NSA z dnia 5 września 2000 r., sygn. akt 1233/99, publ. LEX 55761 i z dnia 4 stycznia 2000 r., sygn. akt I SAB 133/99, publ. LEX nr 55296, uchwała SN z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 11/00, publ. OSNP 2000/19/702). Jest to bowiem jedynie czynność materialno – techniczna, o której należy powiadomić wnoszącego pismo.

W tym kontekście sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ należy uznać za błędny. Skoro w jego ocenie (abstrahując w tym miejscu od jej słuszności) autorka wniosku nie wykazała swojego umocowania do działania w dniu 12 stycznia 2004 r. w imieniu skarżącego, organ winien był zakwalifikować powyższe jako nieuzupełnienie braku formalnego wniosku, skutkującego jego pozostawieniem bez rozpoznania, nie zaś jako podstawę do wydania orzeczenia na podstawie art.138§1 pkt 3 k.p.a. Warunkiem koniecznym do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art.138§1 pkt 3 k.p.a. jest bowiem uprzednie skuteczne wszczęcie tego postępowania. Orzeczenie takie może zapaść np. wtedy gdy dopiero w toku postępowania odwoławczego organ odwoławczy ustali, iż osoba która wniosła odwołanie (które nie było obarczone brakami formalnymi lub braki te zostały usunięte) nie jest stroną w sprawie. Sytuacja ta jest odmienna od tej, w której ma miejsce nieuzupełnienie braków formalnych odwołania albowiem w sytuacji tej nie dochodzi do wszczęcia postępowania odwoławczego. Tylko bowiem żądanie strony nie dotknięte brakami formalnymi jest zdolne do wywołania skutku prawnego wszczęcia postępowania w sprawie (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck 2004. str. 359).

Podkreślić należy, iż ocena przez organ, czy braki formalne wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, do uzupełnienia których wezwał J. F. pismem z dnia 26 lutego 2004 r., zostały uzupełnione czy też nie, winna była nastąpić dopiero po rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tego uzupełnienia, zawartym w piśmie J. F. z dnia 10 marca 2004 r. (błędnie opatrzonym datą 10 stycznia 2004 r.). Z istoty instytucji przywrócenia uchybionego terminu wynika, iż ma na ona na celu usunięcie ujemnych następstw, wynikłych z uchybienia terminu procesowego. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż w pojęciu tym mieści się również termin, o którym mowa w art.64§2 k.p.a. W tej sytuacji nierozstrzygnięcie wniosku zawartego w piśmie z dnia 10 marca 2004 r. w oczywisty sposób uchybia przepisowi art.58§1 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i ewentualnym uwzględnieniu wniosku J. F. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych organ winien rozważyć, czy podpisanie przez osoby umocowane do reprezentacji skarżącego dokumentu pełnomocnictwa po dacie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (12 stycznia 2004 r. – data wniosku, 10 marca 2004 r. – data podpisania pełnomocnictwa), na co wskazują wyjaśnienia J. F., istotnie uniemożliwia przyjęcie, iż wniosek z dnia 12 stycznia 2004 r. złożył skarżący. Należy bowiem wziąć pod uwagę fakt, iż z dokumentu pełnomocnictwa wynika stanowcza wola skarżącego aby J. F. reprezentowała go w postępowaniu w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2003 r. od dnia złożenia wniosku wszczynającego to postępowanie. Ocenić zatem należy, czy działania mocodawcy nie należałoby zakwalifikować jako potwierdzenia przez niego czynności dokonanych przez J. F. w jego imieniu i na jego rzecz i czy zamiarem spowodowania takich właśnie skutków nie należy tłumaczyć opatrzenia przez skarżącego dokumentu pełnomocnictwa datą 9 stycznia 2004 r., tj. datą wcześniejszą aniżeli data jego podpisania (i wcześniejszą niż data złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 par.1 pkt 1 lit.c oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).