Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 345/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adwokata J.Ł. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a, 4, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku J.R., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, które na dzień złożenia wniosku tj. na dzień [...] października 2012r. wynosiły 391,05 zł w tym, z tytułu:

- składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc kwiecień 2010r. w wysokości

50,13 zł,

- składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc kwiecień 2010r. w wysokości 233,32 zł,

- koszty upomnienia za miesiąc kwiecień 2010r. w wysokości 17,60 zł,

- odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne naliczone na dzień wpływu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w wysokości 90,00 zł.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, iż J.R. prowadził działalność gospodarczą w okresie od [...] kwietnia 2010r. do [...] kwietnia 2010r. Działalność ta została zawieszona z dniem [...] kwietnia 2010r., a ponieważ zawieszenie trwało dłużej niż 24 miesiące, wpis ten podlegał wykreśleniu z urzędu. Gospodarstwo domowe prowadzi skarżący samodzielnie, a z dokumentów nie wynika, aby miał na utrzymaniu inne osoby. Obecnie skarżący nie pracuje, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz nie pobiera żadnych świadczeń i nie korzysta z pomocy społecznej. Zakład ustalił ponadto, że skarżący występował z wnioskiem o świadczenie - rentę (ZIW) i po otrzymaniu decyzji odmownej odwołał się do sądu. Wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu [...] listopada 2012r. potwierdził, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, a jego dochód z gospodarstwa rolnego wynosi 1.059,25 zł miesięcznie. Nie podlega ubezpieczeniom rolników w KRUS. Jest ponadto właścicielem nieruchomości tj. domu o powierzchni użytkowej 40m2, położonej w [...] oraz posiada nieużytki rolne o powierzchni 4ha, które obecnie dzierżawi. Nie posiada majątku ruchomego. Ponadto z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Stałe wydatki związane z utrzymaniem, według oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, wynoszą 132,00 zł miesięcznie. Na ponoszone koszty skarżący nie przedłożył żadnych rachunków czy też pokwitowań opłat. Wskazał natomiast, że posiada zobowiązania pieniężne wobec innych instytucji tj. opłata abonamentowa telefonu oraz energia. Zobowiązania te spłacane są miesięcznie po 60,00 zł oraz dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym przez Komornika Sądowego. Dochód po odliczeniu kosztów utrzymania wynosi 867,25 zł. Następnie organ przywołał przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mające zastosowanie w sprawie, odnoszące się do możliwości umorzenia należności z tytułu składek i stwierdził, że wykazane przez J.R. trudności nie cechują się trwałym lub wyjątkowym charakterem, a przedłożone przez niego dokumenty nie potwierdzają istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek. Ponadto skarżący jest właścicielem nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...] i z której prowadzone jest postepowanie egzekucyjne, a to oznacza, że istnieje realna szansa na odzyskanie chociażby części zadłużenia. W dniu [...] października 2011 r. została przez Zakład zgłoszona wierzytelność do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym. Następnie ZUS podał, że uzasadniając wniosek o umorzenie należności składkowych skarżący wskazał, iż nie jest w stanie uregulować całości zadłużenia z uwagi na złą sytuację finansową. Jako przyczynę problemów finansowych wskazał obecny brak dochodów. Badając, czy spełnione zostały przesłanki, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawi dłużnika możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych należy mieć na uwadze fakt, że przepisy nie wskazują jakimi kryteriami powinien się kierować Zakład. Dlatego oceniając sytuację majątkową dłużnika, organ miał na uwadze ważny interes osoby zobowiązanej, ale również stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przez ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia zadłużenia należy rozumieć ubóstwo osoby zobowiązanej do opłacenia należności, zagrażające jej dalszej egzystencji poprzez nie zapewnienie minimum socjalnego w zakresie, który uniemożliwia spłatę zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Ważny interes osoby zobowiązanej wystąpi w szczególności, gdy po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych takich jak: wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie oraz inne. Zdaniem organu z analizy finansowej przeprowadzonej na podstawie danych dotyczących gospodarstwa domowego wynika, że nie występuje zagrożenie dalszej egzystencji poprzez nie zapewnienie minimum socjalnego w związku z tym, iż dochód wyniósł 1.059,25 zł i jest wyższy od minimum socjalnego. Jak również osiągany przez skarżącego miesięczny dochód przekroczył kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, co skutkowało odmową przyznania zasiłku celowego przez OPS. Nie został spełniony również warunek braku majątku, ponieważ skarżący posiada nieruchomość, z której Zakład może prowadzić egzekucję. Z wywiadu środowiskowego wynika, że J.R. ma problemy ze zdrowiem, lecz nie może się leczyć z uwagi na brak pieniędzy. Oświadczył, że choruje neurologicznie i psychicznie, jednak nie przedłożył dokumentów potwierdzających ten stan rzeczy, jak również nie wykazał, że choroby te w znacznym stopniu ograniczają pozyskiwanie niezbędnych do spłaty zadłużenia środków. W materiale dowodowym brak również informacji, że sprawuje opiekę nad członkiem rodziny, która uniemożliwia podjęcie pracy. Zdaniem Zakładu z dokumentów sprawy nie wynika również, że skarżący poniósł straty materialne spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności takich jak powódź, pożar, kradzież. W ocenie organu umorzenie byłoby przedwczesne, a z uwagi na publicznoprawny charakter należności składkowych umorzenie jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym, bowiem terminowe opłacanie należnych składek jest obowiązkiem płatnika. Organ podkreślił też, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie powyższych przepisów mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym stwierdzenie istnienia przesłanek nie obliguje organu do zastosowania umorzenia należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Organ ma prawo odmówić umorzenia należności

z tytułu składek nawet w sytuacji, jeśli prowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazałoby wystąpienie przesłanek uzasadniających umorzenie zadłużenia. Instytucja umorzenia należności składkowych, co wynika z intencji ustawodawcy, ma charakter wyjątkowy i powinna być przyznawana sporadycznie, zaś "ważny interes zobowiązanego", będący jedną z przesłanek, nie może być utożsamiany jedynie z trudnościami finansowymi. Umorzenie zadłużenia z tytułu odsetek za zwłokę w sytuacji, gdy istnieje realna możliwość zaspokojenia roszczeń Zakładu naruszyłoby interes społeczny. Umorzenie należności składkowych winno być zatem traktowane za zasadach całkowitej wyjątkowości, bowiem zasadą jest obowiązek opłacania składek. Nawet w obiektywnie trudnej sytuacji wnioskodawcy, organ nie jest zobligowany do umorzenia należności.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył J.R., podnosząc, że pomimo wystąpienia do ZUS-u o ustalenie wysokości zaległości organ tego nie uczynił, a ponadto nie otrzymał od organu żadnego pisma, z którego wynikałyby zaległości i ich wysokość, o której skarżący dowiedział się dopiero z decyzji odmawiającej umorzenia należności. Zarzucił też organowi niewłaściwe ustalenie jego stanu majątkowego, a ustalony przez organ dochód skarżącego nie ma nic wspólnego z jego dochodem rzeczywistym. Ponadto nieruchomości, o których pisze organ są już zajęte przez komornika w innej sprawie, a część z nich została zlicytowana w 2009 roku.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013r., utrzymał w mocy swoją decyzję wydaną w I instancji. Podtrzymał swoje stanowisko odnośnie braku w niniejszej sprawie jakiejkolwiek przesłanki wynikającej z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która uzasadniałaby uwzględnienie wniosku J.R. i umorzenia należności z tytułu składek. W takiej sytuacji umorzenie należności, zdaniem organu, byłoby działaniem sprzecznym z interesem ZUS, a nadto organ widzi możliwość odzyskania należności w związku ze zgłoszeniem przez Zakład wierzytelności Komornikowi Sądowemu. Poza tym skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,2370 ha przeliczeniowych. Organ przeanalizował również przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Nie kwestionując trudnej sytuacji materialnej i życiowej skarżącego oraz jego rodziny organ wskazał, że skarżący nie poniósł szkód z tytułu klęsk żywiołowych i innych nadzwyczajnych zdarzeń. Wprawdzie oświadczył, że jest osobą chorą, jednakże nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających ten fakt. Ponadto nie jest zobowiązany do opieki nad członkiem rodziny przewlekle chorym, co uniemożliwiałoby uzyskanie dochodu i opłacenie należności. Wobec ustalonych okoliczności sprawy, uwzględniając nałożony na Zakład obowiązek dbałości o dobro finansów ubezpieczeń społecznych, dysponując prawem do umarzania należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ odmówił umorzenia zadłużenia uznając, że umorzenie należności działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych.

Skargę na decyzję ZUS złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. J.R., twierdząc, że obie decyzje organu oparte są na kłamstwie i matactwie. Zarzucił, że przez ponad dwa i pół roku ani razu nie był wzywany do zapłaty składki do ZUS-u i w jakiej wysokości, a o zaleganiu z płatnościami i o wysokości należności dowiedział się dopiero w trakcie postępowania egzekucyjnego. Skarżący podniósł, że trudny stan materialno-bytowy i chorobowy oraz fakt nieotrzymania dotacji w dłuższym okresie czasu na jego działania spowodowały brak środków finansowych po stronie skarżącego. Zanegował też uzyskiwanie co miesiąc dochodu w wysokości ponad tysiąc złotych. W ocenie skarżącego brak oszczędności i majątku uniemożliwiającego spłatę zadłużenia jest istotną i wystarczającą przesłanką do umorzenia wynikłej zaległości finansowej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dokonując zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa warunkującym jej uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a."

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w I instancji, stanowił art. 28 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Przepisy te przewidują możliwość umorzenia w całości lub części składek przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność, w świetle art. 28 ust. 3 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

_@POCZ@__@KON@_ 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

_@POCZ@__@KON@_ 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

_@POCZ@__@KON@_ 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

_@POCZ@__@KON@_5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Artykuł 28 ust. 3a przewiduje jednak możliwość umorzenia n_@POCZ@__@KOależności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, ale tylko w uzasadnionych przypadkach. Taką możliwość przewiduje § 3 ust._@POCZ@__@KON@_ 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) stanowiąc, że _@KON@_Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,

w szczególności w przypadku:

_@POCZ@__@KON@_1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

_@POCZ@__@KON@_2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

_@POCZ@__@KON@_3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wskazane wyżej wyliczenia sytuacji, w których możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek ujęte zostały w katalogi zamknięte, co oznacza, że wyłącznie w przypadku zaistnienia którejś ze wskazanych przesłanek, ZUS może rozważyć zasadność umorzenia składek. Nadto wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek zapada w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma uprawnienie, ale nie obowiązek umorzenia należności składkowych,

a ciężar wykazania, że w konkretnej sytuacji decyzja taka byłaby uzasadniona spoczywa na wnioskodawcy. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, m. in. w wyroku WSA w Kielcach z dnia 29 września 2011r., sygn. akt I SA/Ke 348/11; wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 października 2011r., sygn. akt I SA/Kr 1388/11.

Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie

(por. wyrok NSA z dnia 10.10.2007 r., sygn. akt II GSK 176/07, LEX nr 399183; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1036/09, Lex nr 746039).

W przypadku decyzji uznaniowych szczególne znaczenie ma wyrażona w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267) zasada przekonywania, która sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2010r., sygn. akt I OSK 124/10, Lex nr 594984).

W przypadku badania legalności decyzji uznaniowych kompetencje sądu są znacznie ograniczone. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący decyzję dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji normie uznaniowej. Rola sądu ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie przebiegło prawidłowo, czy strony były należycie informowane o przysługujących im prawach i obowiązkach, czy organ należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Ponadto sąd bada, czy zaskarżona decyzja została oparta na właściwych podstawach prawnych oraz czy zawiera wyczerpujące i właściwie skonstruowane uzasadnienie.

W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych zaakceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania osób ubezpieczonych. Rozważenie zatem interesów, tj. słusznego interesu strony i interesu publicznego, powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie sądową (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 181/10, Lex nr 952833; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 października 2010r., sygn. akt III SA/Po 447/10, Lex nr 757216).

Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i rzetelny, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Organ przeprowadził dokładną kontrolę co do stanu majątkowego strony ustalając bezspornie, że w przypadku J.R. żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 28 ustawy okoliczności nie zaistniała. Słusznie więc organ rozważył możliwość zastosowania § 3 wskazanego wyżej rozporządzenia. W takim przypadku niezbędne było zbadanie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i finansowej skarżącego, na którą oprócz wysokości osiąganych dochodów wpływ ma także wielkość stałych obciążeń. Przepis § 3 nie daje podstawy do umorzenia składek, jeśli dłużnik ma realne możliwości uzyskania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że J.R. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,2370 ha przeliczeniowych oraz domu położonego w [...]. Jest kawalerem i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. W dniach od [...] kwietnia 2010r. do dnia [...] kwietnia 2010r. prowadził działalność gospodarczą, która została zawieszona na okres dłuższy niż 24 miesiące, w związku z czym wpis do ewidencji gospodarczej podlegał wykreśleniu z urzędu. W chwili obecnej skarżący nigdzie nie pracuje i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2011r. ustalono, że uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1059,25 zł miesięcznie, a ponoszone przez niego koszty utrzymania to 132 zł miesięcznie. Zobowiązania pieniężne skarżącego wobec innych instytucji spłacane są po 60 zł miesięczne w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego.

Należy zaznaczyć, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z nieruchomości stanowiących własność skarżącego, tym samym w przypadku skutecznego zbycia nieruchomości w drodze egzekucji, z uzyskanych z tego tytułu środków finansowych będzie zachodziła możliwość zaspokojenia wierzytelności ZUS-u. Ponadto dłużnik,

w przypadku prowadzenia gospodarstwa rolnego w sposób należyty i uprawiania gruntów rolnych wchodzących w jego skład, może uzyskać środki finansowe na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, a także na zaspokojenie wierzytelności ZUS-u.

W toku postępowania administracyjnego skarżący podkreślał, że jest osobą schorowaną, cierpi na schorzenia neurologiczne oraz psychiczne i leczy się u wielu lekarzy specjalistów. Jednak na poparcie tych argumentów nie przedstawił żadnych zaświadczeń lekarskich, nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających konieczność leczenia i zakupu stosownych leków. Nie wykazał wielkości kosztów leczenia, a w szczególności, aby stanowiły one kwotę przekraczającą jego możliwości finansowe i powodowały niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu, w sprawach z wniosku o umorzenie zaległości

z tytułu składek wnioskodawca powinien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym poprzez wskazywanie odpowiednich okoliczności i dowodów uzasadniających podjęcie przez organ decyzji korzystnej dla strony. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że nie było podstaw do tego, aby orzec o umorzeniu należności z tytułu składek obciążających J.R.. Sąd nie zaprzecza trudnej sytuacji materialnej skarżącego, zauważa jednak, że należność obciążająca skarżącego w wysokości 391,05 zł nie jest tak znaczną kwotą, której skarżący nie byłby w stanie uiścić, biorąc pod uwagę przychody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego. Sam fakt, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma na utrzymaniu rodziny i w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ponosi kosztów związanych z leczeniem, pozwala na stwierdzenie, że skarżący był w stanie wygospodarować kwotę potrzebną na zapłacenie należności pieniężnej z tytułu składek.

Zdaniem Sądu organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i wnikliwie go rozpatrzył, a swoje stanowisko uzasadnił w sposób dokładny

i wyczerpujący, co pozwala na stwierdzenie zgodności z prawem decyzji obu instancji. Należy więc zauważyć, że organ wypełnił ciążące na nim obowiązki wynikające z art. 7 kpa, polegające na podejmowaniu z urzędu lub na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz z art. 77 § 1 kpa, który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla uzasadnionych przypadków, a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt II GSK 884/08, Lex nr 558740). Bez wątpienia taka wyjątkowa sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).