Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1087/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W skardze na ww. decyzję strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.600 zł miesięcznie. Wnioskodawca cierpi na liczne schorzenia, a koszty leczenia wynoszą około 800 zł miesięcznie. Koszty mieszkania zamykają się w kwocie 600 zł. W tym stanie rzeczy, wnioskodawca nie jest w stanie uiścić kosztów sadowych.

Z jego oświadczenia wynika, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Strona nie posiada żadnego majątku, żadnych ruchomości, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro.

Skarżący w rubryce nr 10 druku urzędowego formularza PPF ("dochody") oświadczył, że ta rubryka go nie dotyczy.

Ponadto strona oświadczyła, że w jej sprawie toczą się aktualnie egzekucje komornicze.

Załącznikiem do wniosku była opinia lekarska wskazująca na ogólny stan zdrowia strony skarżącej.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Strona została również zobowiązana do wykazania tego, czy rzeczywiście pozostaje w jednoosobowym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało generalnie na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. następujące dokumenty: zeznanie podatkowe PIT – 36 za 2013 r.; decyzję ZUS Oddział w S. z dnia [...] r. (o waloryzacji emerytury), wskazującą na wysokość zajęcia egzekucyjnego; odcinek potwierdzający wypłatę świadczenia emerytalnego wnioskodawcy netto; aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz faktury obrazujące uiszczanie czynszu najmu lokalu i opłatę za energię elektryczną.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. N., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że strona skarżąca nie udowodniła w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Tymczasem korespondencja kierowana do skarżącego jest odbierana konsekwentnie przez M. W., która własnoręcznie podpisuje zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek zawierających korespondencję sądową. Zwrotne potwierdzenia odbioru tych przesyłek znajdują się w aktach sądowych. W przedmiotowej sprawie M. W. odebrała przesyłkę zawierającą wezwanie do nadesłania wypełnionych druków formularzy PPF (odbiór przesyłki w dniu [...] r.) oraz przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia danych zawartych na druku ww. formularza (odbiór przesyłki w dniu [...] r. – po dwukrotnym awizowaniu).

W tym stanie rzeczy powstały wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca rzeczywiście prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W tej sytuacji należało sprecyzować jaki jest rzeczywisty i realny krąg osób, z którymi skarżący wspólnie zamieszkuje. Z tego powodu w wezwaniu referendarza sądowego z dnia [...] r. wezwano stronę do przedłożenia aktualnego zaświadczenia wskazującego wszystkie osoby zameldowane pod wskazanym przez stronę adresem zamieszkania. Wezwanie w tym zakresie pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi.

Należy stwierdzić, że zaświadczenie o zameldowaniu nie stanowi w istocie dowodu stwierdzającego, że wszystkie osoby zameldowane pod danym adresem tworzą w rzeczywistości – i w takim samym zakresie – jedno wspólne gospodarstwo domowe. Zaświadczenie takie stwarza domniemanie, pozwalające wnioskować o powyższym fakcie. Jest to domniemanie obalalne; obalenie tego domniemania wymaga jednak jasnego i wyraźnego wykazania, że osoby zameldowane w lokalu nie tworzą w istocie wspólnego gospodarstwa domowego. Wykazanie to powinno usuwać jakiekolwiek wątpliwości w tej kwestii.

Strona jednak nie wykazała tego faktu i brak jest przekonującego dowodu potwierdzającego fakt prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego przez A. N.. Zaświadczenie w przedmiocie zameldowania pozwoliłoby na usunięcie wątpliwości w tym zakresie. Nie wiadomo więc, czy strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. W. i z potencjalnymi innymi osobami – czy też rzeczywiście mieszka sam. Samo oświadczenie złożone na formularzu PPF przez wnioskodawcę nie jest wystarczające.

Co istotne, jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z inną osobą (innymi osobami), to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują status majątkowy wnioskodawcy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść.

Bezsprzecznie, rozpatrywane wezwanie może być skierowane wyłącznie do osoby wnioskującej o prawo pomocy, a nie do osób trzecich czy innych podmiotów. Jeśli natomiast osoba trzecia odmówi współpracy z wnioskodawcą, to powinna się liczyć z tym, że swoją postawą naraża tegoż wnioskodawcę na negatywne konsekwencje w postaci odmowy przyznania prawa pomocy.

Tak więc niewyjaśnienie tej kwestii przez wnioskodawcę jest istotnym brakiem w niniejszym postępowaniu. Nie pozwala bowiem na ustalenie realnej kondycji finansowej skarżącego, a w konsekwencji brak danych, które pozwoliłyby na rzetelne rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie.

Należy również zaznaczyć, że wnioskodawca w ogóle nie ustosunkował się do wezwania referendarza sądowego w zakresie przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego rachunków bankowych. Brak wśród nadesłanych przez niego dokumentów wyciągów bankowych, a strona nie odniosła się tej kwestii nawet pisemnie – brak bowiem nawet stosownego oświadczenia w tym przedmiocie.

Reasumując, strona skarżąca, wbrew wyraźnemu wezwaniu, nie wykazała w sposób dostateczny swojego aktualnego stanu majątkowego, jak również nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywiście prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Brak jest więc możliwości dokonania rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego w aspekcie wspólnego gospodarstwa domowego.

Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.