Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 323/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 i 2 art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] – w części dotyczącej odmowy wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267); 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie w zakresie określonym w pkt 1 sentencji niniejszego wyroku nie podlega wykonaniu; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K. P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...].

Zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2013 r. zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], w pkt I uchylił decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] w sprawie przyznania Z. W., D. B., E. K., J. W. i Z. B. odszkodowania za rzeczywistą szkodę powstałą wskutek niezgodnego z prawem upaństwowienia przedsiębiorstwa [...] ; w pkt II przyznał odszkodowanie za rzeczywistą szkodę powstałą wskutek niezgodnego z prawem upaństwowienia ww. przedsiębiorstwa A.W. - w kwocie [...] zł, D. B., E. K., J. W. i Z. B. - w kwocie [...] zł dla każdego z nich; w pkt III odmówił przyznania odszkodowania za utracone korzyści z tytułu niezgodnego z prawem upaństwowienia ww. [...].

Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2012 r. A. W. wystąpił do Ministra Gospodarki o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a., postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r. Ponadto, wnioskodawca wystąpił o ponowną wycenę wartości bezprawnie znacjonalizowanego [...] oraz wypłatę, jako jedynemu uprawnionemu, odszkodowania w kwocie [...] zł, pomniejszonego o kwoty dotychczas wypłacone. Uzasadniając zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. A.W. wskazał, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż sfałszowane zostało pełnomocnictwo, na podstawie którego Z. B., J. P. i D. B. umocowali jego matkę – Z. W. do występowania w ich imieniu z wnioskiem odszkodowawczym. Wskazując zaś na wystąpienie podstawy z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. wnioskodawca stwierdził, że istnieje również uzasadnione podejrzenie, iż doszło do przestępstwa, albowiem fałszerstwo ww. pełnomocnictwa "nie mogło ujść uwadze urzędników, którzy sporządzili opinią uznającą to pełnomocnictwo bez daty, za autentyczne i wystarczające, by ww. osobom wypłacić część z należnego mu odszkodowania". Odnosząc się natomiast do przyczyny wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wnioskodawca podniósł, iż w toku postępowań prowadzonych przed Sądem Okręgowym [...] (a obecnie w Sądzie Apelacyjnym [...]) oraz Sądem Okręgowym [...] (a obecnie Sądem Apelacyjnym [...]) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące już w dniu wydania przez Ministra Gospodarki decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r., ale nieznane wówczas organowi. W szczególności wskazał, że jest jedyną osobą uprawnioną do odszkodowania z tytułu wadliwej nacjonalizacji przedsiębiorstwa [...]. Młyn ten stanowił gospodarstwo rolne, które na mocy postanowień spadkowych dziedziczyły wyłącznie M. B. i A. P. - matka Z. W., której to wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą. Takich praw nie mieli natomiast pozostali spadkobiercy B. P., tj. K. P., W. P. i A. P., którym przysługiwało wyłącznie prawo do dziedziczenia "majątku ogólnego". Natomiast, w odniesieniu do uprawnień przysługujących M. B. wnioskodawca stwierdził, że porzuciła majątek w 1939 r., a całą nieruchomość [...] w wyniku zasiedzenia przejął S. P. - dziadek wnioskodawcy. Zdaniem A. W., organ wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. pominął ww. okoliczności. Dodatkowo wnioskodawca podniósł, że w toku postępowania "o uzgodnienie księgi wieczystej" w 2004 r. ujawnione zostało, że "jedynym spadkobiercą całości" jest Z. W., a obecnie, jako jedyny jej spadkobierca – A. W. Odnosi się to również do drugiej połowy znacjonalizowanej nieruchomości, która niespornie należała do S. P., nie zaś do J. P. Wprawdzie, jak stwierdził wnioskodawca, Sąd Rejonowy oddalił jego powództwo, jednakże było to skutkiem istnienia w obrocie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1991 r., na mocy której własność przedmiotowej nieruchomości nabyła Gmina [...]. Nieważność tej decyzji została stwierdzona decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. Dalej, wnioskodawca wyjaśnił, że na powyższe fakty zwrócił uwagę Sąd Okręgowy [...] w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] stycznia 2012 r. (właściwa data wyroku [...] stycznia 2012 r.) "sugerując ponadto, iż są to wystarczające podstawy do wystąpienia do Sądu Rejonowego [...] z powództwami o ustalenie prawa własności do nieruchomości młyńskiej z zaznaczeniem, że obecne prawo do całości tej nieruchomości przysługuje wyłącznie A. W." oraz "o uzgodnienie księgi wieczystej KW [...] ze stanem faktycznym i prawnym, tj. z zasądzeniem A. W. jako jedynego właściciela wpisanego w tej księdze wieczystej". W konsekwencji, A. W. zażądał zawieszenia wznowionego postępowania administracyjnego do czasu zakończenia ww. postępowań sądowych. Wskazał również, że wyrok Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. został mu doręczony dopiero w dniu [...] maja 2012 r. przez Sąd Apelacyjny [...], przed którym toczy się postępowanie przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie z tytułu lucrum cessans.

Minister Gospodarki postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia Minister stwierdził, że wnioskodawca w zakresie wskazanych podstaw do wznowienia postępowania, wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe), art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. (decyzja wydana została w wyniku przestępstwa), oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję) - nie dotrzymał terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Pismem z dnia 3 stycznia 2013 r., sprecyzowanym pismem z dnia 12 marca 2013 r., A. W. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzając się z postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2012 r., oraz żądając ponownego zweryfikowania stanu faktycznego sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że z wnioskiem o wznowienie postępowania można wystąpić jedynie w oparciu o przesłanki enumeratywnie wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a., a organ administracji publicznej zobowiązany jest uczynić przedmiotem wstępnego postępowania wyjaśniającego podmiotowe oraz przedmiotowe przyczyny dopuszczalności wystąpienia z wnioskiem wznowieniowym. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Tym samym, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji publicznej bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, czy z żądaniem występuje legitymowany podmiot oraz czy wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W konsekwencji, Minister stwierdził, że bezspornym jest, iż A. W. posiada interes prawny do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem jako strona postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r. legitymująca się postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. W. będącej w kręgu spadkobierców pierwotnych współwłaścicieli znacjonalizowanego [...]. Następnie, organ wskazał, że wnioskodawca powołał następujące podstawy prawne wznowienia postępowania.: art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 5 k.p.a. Minister wyjaśnił, że na etapie badania formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego organ nie dokonuje oceny rzeczywistego istnienia przywołanych przez wnioskodawcę podstaw wznowieniowych a jedynie weryfikuje, czy są one wymienione w ustawowym katalogu. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, ocena tych podstaw przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest bowiem niedopuszczalna. Wobec tego, organ ocenił czy A. W. złożył wniosek wznowieniowy z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. podkreślając, że ciężar dowodu w przedmiocie zachowania powyższego terminu spoczywa na stronie postępowania. Pismem z dnia 14 sierpnia 2012 r. organ wezwał A. W. do jednoznacznego wskazania i udowodnienia w jakiej dacie dowiedział się o powołanych we wniosku okolicznościach stanowiących (w jego ocenie) podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. A. W. wyjaśnił, że o powyższych okolicznościach dowiedział się z wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...] doręczonego mu w dniu [...] maja 2012 r. (wg oświadczenia wnioskodawcy zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy sądowej) oraz wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...] doręczonego mu w przesyłce radcy prawnego K. M. - pełnomocnika z urzędu ustanowionego w postępowaniu sądowym na etapie międzyinstancyjnym, którą otrzymał w dniu 30 maja 2012 r. (w załączeniu wnioskodawca nadesłał kserokopię koperty), a także z pouczeń jakie wraz z tym wyrokiem przesłała mu ww. pełnomocnik. Ponadto, Minister wyjaśnił, że do organu wpłynęło oświadczenie radcy prawnego K. M. z dnia 28 sierpnia 2012 r., z którego wynika, iż wyrok Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. został jej doręczony w dniu [...] maja 2012 r. Wobec trudności w nawiązaniu kontaktu z wnioskodawcą przesłała mu, za pośrednictwem Poczty Polskiej wraz z kopią apelacji, kopię ww. wyroku z pouczeniem, co do dalszych czynności w sprawie. Minister stwierdził, że z ww. oświadczenia wynika także, że radca prawny wskazała na możliwość wystąpienia przez A. W. do Ministra Gospodarki z podaniem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. z jednoczesnym wnioskiem o zawieszenie wznowionego postępowania do czasu zakończenia postępowań sądowych, które miałyby być wszczęte z powództwa wnioskodawcy. W konsekwencji, organ wystąpił do Sądu Apelacyjnego [...] oraz Sądu Apelacyjnego [...] o sporządzenie uwierzytelnionych kopii wskazywanych przez wnioskodawcę wyroków oraz udzielenie informacji, czy i w jakiej dacie zostały one doręczone jemu lub jego pełnomocnikowi. Przy piśmie z dnia 17 września 2012 r. doręczono Ministrowi kopie odpisów: wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. oddalającego powództwo A. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście [...]o zapłatę oraz wyroku Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odrzucającego w części, a w pozostałej części oddalającego apelację powoda, zaś przy piśmie z dnia 10 października 2012 r. - odpis wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. oddalającego powództwo A. W. przeciwko Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Ministra Gospodarki o zapłatę i wydanie. Sąd Apelacyjny [...] wskazał, iż "dane jakie wynikają z akt sprawy można uzyskać na podstawie wglądu do akt", zaś Sąd Apelacyjny [...] wyjaśnił, iż wyrok Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nie został doręczony powodowi.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny oraz poczynione ustalenia w sprawie Minister Gospodarki podtrzymując własne stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2012 r. stwierdził, że wnioskodawca w zakresie wskazywanych podstaw wznowieniowych wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a. nie wykazał dotrzymania terminu o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Ustosunkowując się do podstawy wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1, 2 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że okoliczność wskazana przez wnioskodawcę we wniosku z dnia 20 czerwca 2012 r., tj. uzasadnione podejrzenie, że znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy pełnomocnictwo zostało sfałszowane, była przez niego podnoszona w toku tego postępowania (dowód: pismo z dnia 5 kwietnia 2007 r.). Zasadny jest zatem wniosek, iż wnioskodawca wiedział o tej okoliczności już w tamtym okresie, a organ miał ją na uwadze wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. Skoro w ocenie wnioskodawcy "fakt fałszerstwa" ww. pełnomocnictwa skutkuje tym, że decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r. została wydana w wyniku przestępstwa, to zasadny jest tym samym wniosek, iż o tej okoliczności wiedział najpóźniej w chwili doręczenia ww. decyzji. Dalej organ odwoławczy wskazał, że nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa przy wydawaniu decyzji musi zostać potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Tym samym 1-miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., powinien być liczony od momentu, w którym wnioskodawca dowiedział się o wydaniu takiego orzeczenia. Tymczasem, A. W. we wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r. dopiero wskazał na konieczność "jednoznacznego wyjaśnienia podejrzeń o fałszerstwa i ewentualne przestępstwa ".

Ustosunkowując się do podstawy wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Minister stwierdził, że okoliczności na które powołuje się wnioskodawca i które mają stanowić podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o ww. przepis nie wynikają z treści ww. wyroków (Sądu Okręgowego [...] oraz Sądu Okręgowego [...]), zaś wnioskodawca wiedział o nich już w 2007 r. Za takim stanowiskiem organu przemawia fakt, iż argumenty podawane we wniosku wznowieniowym A. W. przytaczał już w pismach w 2007 r., składanych w postępowaniu, którego wznowienia się domaga, a na które to szczegółowe wyjaśnienia udzielił organ. Co więcej, nawet w przypadku uwzględnienia stanowiska wnioskodawcy należałoby stwierdzić, iż uchybił on terminowi wskazanemu w art. 148 § 1 k.p.a. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że z treści wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. wynikają odmienne ustalenia faktyczne niż te, na które wskazuje wnioskodawca. Sąd Okręgowy [...] stanął na stanowisku, że wnioskodawca nie wykazał ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowym, iż to jego poprzednik prawny S. P., nie zaś J. P., był jedynym właścicielem [...] udziału w znacjonalizowanej nieruchomości. Sąd ten nie odniósł się również w żaden sposób do kwestii, że dziedziczenie gospodarstwa rolnego jest równoznaczne z dziedziczeniem upaństwowionego przedsiębiorstwa młyńskiego. Nie sposób zatem przyjąć, iż o okolicznościach, na które A. W. wskazał w uzasadnieniu wniosku wznowieniowego dowiedział się właśnie z tego orzeczenia. Jednocześnie, doręczenie go pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 2 maja 2012 r. należy uznać za chwilę, w której o jego treści dowiedział się również sam wnioskodawca. Prowadzi to do wniosku, że nawet przy uznaniu zasadności argumentacji wnioskodawcy 1-miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynąłby w dniu 2 czerwca 2012 r., podczas gdy podanie z dnia 20 czerwca 2012 r. zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 21 czerwca 2012 r., na co wskazuje pieczęć na kopercie. Dodatkowo, twierdzenia wnioskodawcy, iż o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania dowiedział się w chwili doręczenia mu wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., tj. w dniu [...] maja 2012 r. pozostają w sprzeczności z informacjami udzielonymi przez Sąd Apelacyjny [...], z którego wynika, iż wyrok ten nie był doręczony powodowi. Wobec faktu, iż wnioskodawca nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego prawdziwość swoich twierdzeń, a organ dysponuje wyjaśnieniami Sądu Apelacyjnego [...] należy wskazać, iż nie udowodnił w sposób należyty zachowania 1-miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Jak wskazał dalej organ, A. W. podniósł również, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się z "pouczeń" pełnomocnika procesowego, z którymi zapoznał się w dniu 30 maja 2012 r. Nie kwestionując okoliczności odebrania przesyłki pocztowej we wskazanej dacie (a przynajmniej faktu, iż była ona awizowana w dniu 28 maja 2012 r.) organ wyjaśnił, iż początek 1-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., ustawodawca wiąże z chwilą, w której strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Tym samym, zdaniem organu, nie można utożsamiać udzielonych przez pełnomocnika wskazówek, co do sposobu dochodzenia przez wnioskodawcę roszczeń z pozyskaniem informacji o nowych okolicznościach faktycznych i nowych dowodach w rozumieniu ww. przepisu.

W świetle powyższego, Minister uznał, że wniosek A. W. z dnia 20 czerwca 2012 r. w odniesieniu do wszystkich wskazywanych przez niego podstaw wznowieniowych należy uznać za złożony z naruszeniem przepisu art. 148 § 1 k.p.a. Tym samym, organ uznał też bezprzedmiotowy wniosek A. W. o zawieszenie wznowionego postępowania.

Od postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi przywołał argumenty na poparcie jej zasadności.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonym postanowieniu.

W uzupełnieniu skargi pismem z dnia 26 sierpnia 2014 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego K. M., wniósł o:

1) uwzględnienie w całości skargi i uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b w zw. z art. 134 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm, dalej: P.p.s.a.) zaskarżonego postanowienia wraz z jednoczesnym uchyleniem (jeżeli to niezbędne) poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] grudnia 2012 r.;

2) uwzględnienie skargi w całości i stwierdzenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 oraz art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchylającej decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] czerwca 2004 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa skarżącego w zakresie obliczenia jego udziału partycypacyjnego po B. P. w przyznanym przez Ministra Gospodarki odszkodowaniu za szkodę rzeczywistą powstałą na skutek niezgodnego z prawem upaństwowienia przedsiębiorstwa młyńskiego;

3) dopuszczenie pisma z Archiwum Państwowego [...] z dnia [...] lipca 2014 r. na okoliczność uprawdopodobnienia nowej okoliczności, że skarżący jest uprawniony do większego udziału partycypacyjnego w przyznanym przez Ministra Gospodarki odszkodowaniu jako jedyny spadkobierca S. P., który co jest możliwe do ustalenia jest nabywcą drugiej połowy przedsiębiorstwa [...] od J. P.;

4) zasądzenie na rzecz skarżącego od Ministra Gospodarki kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym przyznanie kosztów zastępstwa procesowego stanowiącego 150 % przypisanej stawki minimalnej z uwagi na niezbędny wkład pracy radcy prawnego w określeniu żądań skarżącego i tym samym przyczynienia się do wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia, tj. [...] zł. Jednocześnie radca prawny K. M. wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z uwagi, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały zapłacone w całości.

Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy zgłoszony przez pełnomocnika skarżącego w pkt 3 pisma procesowego z dnia 26 sierpnia 2014 r. na okoliczności w nim podniesione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługiwała częściowo na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione, jako że sąd orzeka w granicach sprawy i nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.).

Przedmiotowe postępowanie dotyczyło oceny postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymującego w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r.

Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się zgodnie, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1912 r. sygn. akt II OSK 1585/11 publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarówno organ I jak i II instancji uznały, że wniosek A. W. z dnia 20 czerwca 2012 r. w odniesieniu do wszystkich wskazywanych przez niego podstaw wznowieniowych (art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5) został złożony po terminie określonym w przepisie art. 148 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę, stanowisko organu administracji jest prawidłowe w części dotyczącej przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., natomiast w odniesieniu do przesłanki wznowieniowej wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., biorąc pod uwagę materiał dokumentacyjny sprawy, stanowisko organu narusza przywołany przepis art. 148 § 1 k.p.a. Zgodnie z nim podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym, strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

Sąd podzielił stanowisko Ministra Gospodarki, że w części dotyczącej przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. ww. termin do wniesienia podania został przekroczony. A. W. wskazał, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż sfałszowane zostało pełnomocnictwo, na podstawie którego Z. B., J. P. i D. B. umocowali jego matkę – Z. W. do występowania w ich imieniu z wnioskiem odszkodowawczym. Jednocześnie podniósł, że fakt fałszerstwa ww. pełnomocnictwa skutkuje tym, że decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r. została wydana w wyniku przestępstwa. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż o rzekomym sfałszowaniu pełnomocnictwa skarżący wiedział już w toku postępowania administracyjnego, o czym świadczy (jak słusznie zauważył organ) pismo z dnia 5 kwietnia 2007 r. Wobec tego, 1-miesięczny termin do złożenia podania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., powinien być liczony od momentu, w którym wnioskodawca dowiedział się o powyższej okoliczności, tj. od daty [...] kwietnia 2007 r. Przy czym, strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany; nie jest bowiem rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. Ponadto, skoro skarżący twierdzi, że w związku z rzekomym fałszywym pełnomocnictwem ww. decyzja Ministra Gospodarki została wydana w wyniku przestępstwa, to trafnie także organ wywiódł, że skarżący o tej okoliczności wiedział najpóźniej w chwili doręczenia ww. decyzji i od tej daty należy liczyć 1-miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. I tutaj Sąd zauważa, że podobnie jak przy przyczynie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. popełnienie przestępstwa winno być stwierdzone orzeczeniem sądu. W konsekwencji, skoro A. W. wskazywał na powyższe przyczyny wznowieniowe dopiero we wniosku z dnia 20 czerwca 2012 r., to tym samym bezspornie nie dochował terminu z art. 148 § 1 k.p.a.

Natomiast, Sąd nie podzielił stanowiska organu, że został również przekroczony termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. opartej na nowych okolicznościach faktycznych i dowodach, a wynikających w tej sprawie (według twierdzeń skarżącego) z wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...] ([...]), oraz wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...] ([...]).

I tak Minister uznał, że skoro wyrok Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. doręczono skarżącemu w przesyłce radcy prawnego K. M. - pełnomocnika z urzędu ustanowionego w postępowaniu sądowym na etapie międzyinstancyjnym, którą otrzymał w dniu [...] maja 2012 r., to termin do wniesienia podania o wznowienie postepowania nie należy liczyć od tego dnia, lecz od dnia doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem ww. pełnomocnikowi. Tego stanowiska Sąd nie podziela. Miesięcznego terminu do wniesienia podania nie należy liczyć bowiem od dnia, kiedy o ewentualnej podstawie wznowienia dowiedział się pełnomocnik skarżącego w związku z prowadzeniem innej sprawy, jeśli nie dowiedział się o niej skarżący. W tym przypadku należy zwrócić uwagę, że radca prawny K. M. ustanowiona została pełnomocnikiem z urzędu w postępowaniu międzyinstacyjnym, celem złożenia ewentualnej apelacji od wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o zapłatę. Tym samym, nie można przyjąć, że obowiązki profesjonalnego pełnomocnika rozciągają się aż tak szeroko, że w ich ramach musi on przewidywać, iż skarżący będzie chciał wznowić postępowanie administracyjne. Tak więc, skoro pełnomocnik otrzymała wyrok wraz z uzasadnieniem w dniu 2 maja 2012 r., nie jest uprawnione twierdzenie organu, iż od tej daty należy liczyć termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, kluczowa jest w tej sprawie data 30 maja 2012 r., tj. data odbioru przesyłki od radcy prawnego zawierającej m.in. ww. wyrok wraz z uzasadnieniem.

Nie można też podzielić argumentacji Ministra co do uchybienia terminu do wznowienia postępowania w oparciu o podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., opartą na nowych okolicznościach faktycznych i dowodach, a wynikających w tej sprawie z wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...]. Wprawdzie, jak stwierdził Sąd Apelacyjny [...] ww. wyrok nie był doręczony skarżącemu, jednakże jak wykazał A. W. (na jego wniosek) wyrok został mu przesłany przez Sąd Apelacyjny (data nadania przesyłki 17 maja 2012 r.), a odebrany w dniu 25 maja 2012 r. (koperta w aktach sprawy sądowej), i od tej daty należy liczyć miesięczny termin.

Jednocześnie wskazać należy, że w postępowaniu dotyczącym oceny postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymującego w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2013 r. Sąd nie jest uprawniony do oceny w kontekście art. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], czego domaga się w uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego. Nie upoważnia go do tego także przepis art. 135 P.p.s.a. (na co wskazuje również skarżący). Z jego treści wynika bowiem, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wówczas, gdy bez zastosowania trybu określonego w komentowanym przepisie załatwienie sprawy byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.