Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 257/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6166  Łowiectwo
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Sejmik Województwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu w części
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2005 nr 127 poz 1066
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie - tekst jednolity.
article: art. 147
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2019 r. sprawy ze skargi Fundacji A na uchwałę Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 27 listopada 2008 r. nr XXIV/465/08 w sprawie "Podziału województwa warmińsko-mazurskiego na obwody łowieckie" 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie dotyczącym nieruchomości będących własnością Fundacji A stanowiących: - część obwodu łowieckiego Nr 175, obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: 1025, 1027, 1030, 1031, 1039, 1040, 1041, 1042, wpisane do księgi wieczystej: "[...]"; - część obwodu łowieckiego Nr 175, obejmującego nieruchomość o numerze ewidencyjnym: 3/12, wpisaną do księgi wieczystej: "[...]"; - część obwodu łowieckiego Nr 166, obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: 114/2, 107/2, 105/1, wpisane do księgi wieczystej: "[...]"; - część obwodu łowieckiego Nr 177, obejmującego nieruchomość o numerze ewidencyjnym 54, wpisaną do księgi wieczystej: "[...]"; - część obwodu łowieckiego Nr 67, obejmującego nieruchomość o numerze ewidencyjnym 7/5, wpisaną do księgi wieczystej: "[...]"; - część obwodu łowieckiego Nr 63, obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: 286/1, 286/3, 286/4, 286/6, 331/2, 331/4, 331/5, 331/7, wpisane do księgi wieczystej: "[...]"; - część obwodu łowieckiego Nr 209, obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: 148/2, 148/4, 148/5, 148/6, 148/8, 148/12, 148/14, 148/15, 148/16, 148/17, 148/20, 148/25, 148/26, wpisane do księgi wieczystej: "[...]"; - część obwodu łowieckiego Nr 241, obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: 23/36, 23/37, 23/40, 23/41, 23/42, 23/44, wpisane do księgi wieczystej: "[...]"; - część obwodu łowieckiego Nr 241, obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: 23/19, 23/21, 23/22, 23/23, wpisane do księgi wieczystej: "[...]"; 2/ zasądza od Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego na rzecz skarżącej Fundacji A kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sejmik Województwa w dniu "[...]" na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie

(Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066), podjął uchwałę Nr "[...]" w sprawie "Podziału województwa na obwody łowieckie".

Fundacja A zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie powyższą uchwałę Sejmiku Województwa w części dotyczącej obwodów łowieckich

o numerach: "[...]" określonych w załączniku do uchwały. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności tej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi powołali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt P 19/13, który orzekł

o niezgodności z Konstytucją RP art. 27 ust. 1 w zw. z art. 26 ustawy z dnia

13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2013 r., poz. 1226 oraz z 2014 r., poz. 228), stanowiącego podstawę prawną wydania zaskarżonej uchwały. W ocenie skarżących, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność eliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięć opartych na podstawie przepisów, wydanych przed ogłoszeniem wyroku Trybunału, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał. Skarżący odwołali się też do linii orzecznictwa tutejszego Sądu.

W odpowiedzi na skargę, Marszałek Województwa wniósł o jej oddalenie w całości. Stwierdził, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie ma podstawy prawnej uzasadniającej stwierdzenie nieważności uchwały organu samorządu terytorialnego w sposób automatyczny ze względu na fakt stwierdzenia niezgodności

z Konstytucją RP przepisu, będącego podstawą podjęcia tej uchwały. Kluczowe – w ocenie organu – są uregulowania wprowadzone na mocy ustawy z dnia 22 marca 2018 r.

o zmianie ustawy – Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 651). W szczególności, unormowanie zawarte w art. 7 ust. 1 i 2 tej ustawy. Podkreślono, że ww. przepis został wydany już po wyroku TK, a zatem ustawodawca przesądził, że orzeczenie to samoistnie nie powinno stanowić podstawy do utraty mocy obowiązującej uchwały sejmików województw podjętej w przedmiocie podziału na obwody łowieckie. Na mocy tej ustawy właściciele nieruchomości uzyskali istotne środki prawne pozwalające na wyłączenie nieruchomości stanowiących przedmiot ich własności spod reżimu obwodu łowieckiego, względnie na uzyskanie stosownego odszkodowania w razie włączenia danej nieruchomości w skład obwodu łowieckiego.

O ocenie organu, wskazane wyżej unormowania, stoją na przeszkodzie odmowie zastosowania przez sąd administracyjny art. 27 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie w brzmieniu obowiązującym w dacie jego podjęcia, przy ocenie legalności tej uchwały. Działanie takie czyniłoby bowiem uregulowanie zawarte w wyżej powołanym art. 7 ust. 2 ustawy, pozbawionym jakiegokolwiek znaczenia prawnego, a takie działanie godziłoby w zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP. Niezastosowanie tego przepisu stanowiłoby

w konsekwencji naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym – sąd jest związany przepisami ustaw.

Organ podniósł też, że utrata mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie nastąpiła dopiero z dniem 22 stycznia 2016 r. Zatem, w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, regulacja ta była normą obowiązującą. Natomiast zgodnie

z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty ich podjęcia. Pozwala to na przyjęcie stanowiska, iż uchwała będąca aktem prawa miejscowego, która w dacie jej podjęcia nie była dotknięta wadami powodującymi jej nieważność, nie może stać się nieważna

z powodu późniejszej zmiany regulacji prawnych. Według stanu prawnego i faktycznego,

w dacie podjęcia kwestionowanej uchwały istniała podstawa prawna do jej przyjęcia

w brzmieniu nadanym przez Sejmik Województwa, zaś podjęcie tej uchwały poprzedzone zostało uzyskaniem wymaganych opinii i uzgodnień. Uprawniony jest zatem pogląd, iż uchwała ta nie stała się nieważna z powodu późniejszej zmiany stanu prawnego na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt P 19/13.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, procedura opracowania

i podjęcia uchwały sejmiku w sprawie podziału na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów do odpowiednich kategorii, wymaga zasięgnięcia wielu opinii i uzgodnień,

a także wprowadzenia zmian do projektu wynikających z rozpatrzenia opinii i dokonanych uzgodnień. Wobec powyższego, celowym jest umożliwienie Marszałkowi przygotowania projektu pierwszej po wejściu w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie i niektórych innych ustaw, uchwały Sejmiku w sprawie podziału na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do odpowiednich kategorii

z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych przewidzianych w ustawie z dnia

13 października 1995 r. Prawo łowieckie w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 marca 2018 r. Z tej przyczyny, w ciągu najbliższych miesięcy nie jest możliwe uwzględnienie żądania skarżącej.

Ponadto, organ podniósł, że w skardze nie została oznaczona osoba, która działa

w imieniu Fundacji, ponieważ podpis pod skargą jest nieczytelny.

Organ podniósł także, że uprawniony jest pogląd, że w sprawach ze skarg na akty prawa miejscowego sejmiku województwa zdolność procesową posiada marszałek województwa, który reprezentuje województwo na zewnątrz. Dlatego też, pełnomocnictwo, udzielone w sprawie przez marszałka województwa, należy uznać za uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami

a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej

(§ 2).

Zakres kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej jako: p.p.s.a.

Zgodnie zaś z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt,

o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Podnieść również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, Sąd zbadał, czy spełnione zostały wymogi formalne do jej skutecznego wniesienia.

Podstawę wniesienia rozpoznawanej skargi stanowił art. 90 ust. 1 ustawy z dnia

8 marca 1990 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2018 r., poz. 913),

w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia

7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Na mocy tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu organu samorządu województwa, który wydał przepis, do usunięcia naruszenia - zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.

Uprawnionym do wniesienia skargi w trybie powołanego przepisu może być zatem jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga ta nie ma bowiem charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje ani sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą,

a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Należy stwierdzić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym źródłem interesu prawnego i legitymacji skargowej może być prawo cywilne.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała, w części obejmującej swymi zapisami działki skarżącej Fundacji, położone na terenie kilku obwodów łowieckich, objęte postanowieniami uchwały, narusza jej interes prawny przez realny wpływ na wykonywanie przysługującego skarżącej do tych działek prawa własności, podlegającego ochronie prawnej m.in. na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 Kodeksu cywilnego.

Skarżąca spełniła też drugą przesłankę formalną złożenia skargi, obowiązującą

w dacie wezwania, a mianowicie wezwała bezskutecznie organ w trybie art. 90 ust. 1 ustawy z dnia o samorządzie województwa, do usunięcia naruszenia prawa, a następnie w terminie wywiodła skargę.

Powyższe przesądza o dopuszczalności skargi, dlatego też Sąd uprawniony był do merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały.

Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. W myśl ust. 5 tego artykułu w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że istnieją dwa rodzaje wad aktów stanowionych przez organ województwa – istotnych i nieistotnych. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998, Nr 3, poz. 79, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2007 r., IV SA/Wa 2296/06, LEX nr 320813, także Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102). Za istotne naruszenie prawa uznać należy

w szczególności uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane

w demokratycznym państwie prawnym (tak Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02).

Zaskarżona uchwała wydana została na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066).

W dacie podejmowania zaskarżonej uchwały przepisy te stanowiły, że podziału na obwody łowieckie oraz zmiany granic tych obwodów dokonuje w obrębie województwa właściwy sejmik województwa, w drodze uchwały, po zasięgnięciu opinii właściwego dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i Polskiego Związku Łowieckiego, a także właściwej izby rolniczej (ust. 1). Jeżeli obwód łowiecki ma się znajdować w obszarze więcej niż jednego województwa, uchwałę, o której mowa

w ust. 1, podejmuje sejmik województwa właściwy dla przeważającego obszaru gruntów

w uzgodnieniu z sejmikiem województwa właściwym dla pozostałego gruntu (ust. 2). Unormowania te niewątpliwie upoważniały sejmik województwa do podjęcia uchwały

w przyjętym kształcie. Okoliczność ta nie może jednak skutkować oddaleniem skargi, jak wnioskuje o to organ, gdyż późniejsza utrata mocy obowiązującej tych przepisów na skutek cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł o ich niezgodności z ustawą zasadniczą, ma istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej uchwały. Skoro

TK pozbawił te przepisy domniemania konstytucyjności, to skutek ten należy rozważać od początku ich obowiązywania. W wyroku z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2311/14, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając wsteczną moc przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt P 19/13, wskazał, że za niestosowaniem przepisu, który utracił domniemanie konstytucyjności przemawia: ochrona praw jednostki oraz ekonomia procesowa. W ocenie NSA, pominięcie wzruszenia domniemania konstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną działania organu administracji publicznej byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych, tutaj prawa własności. Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku przekonywująco argumentował, że realizacja także przez sądy gwarancji konstytucyjnych - na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP) - stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (por. wyrok TK z dnia

27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04, OTK-A z 2004 r., nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania konstytucyjnego przepisu (wyroki NSA z dnia

23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05; z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 483/10; z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1070/10; z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 231/11; z dnia 25 czerwca 2012 r. sygn. akt I FPS 4/12- CBOSA).

W związku z tym, na uwagę zasługują argumenty Trybunału Konstytucyjnego, które legły u podstaw powołanego wyroku z dnia 10 lipca 2014 r. Trybunał podkreślił, że właścicielom nieruchomości objętych granicami obwodu łowieckiego nie przysługują żadne szczególne środki prawne umożliwiające wyrażenie sprzeciwu wobec wykonywania polowania na gruntach będących przedmiotem ich własności. Właściciel nieruchomości wchodzącej w skład obwodu łowieckiego jest zobowiązany do znoszenia ingerencji w jego prawo własności przez osoby wykonujące polowanie zgodnie z normami wyrażonymi

w przepisach prawa łowieckiego. Właściciel może nawet nie być skutecznie poinformowany o tym, iż na jego nieruchomości odbywać się będzie polowanie.

Właściciel nieruchomości nie może złożyć sprzeciwu wobec włączenia przedmiotu jego własności do obwodu łowieckiego, zarówno na etapie stanowienia uchwały przez sejmik województwa, jak i po jej wejściu w życie. Poza tym, właścicielowi nie przysługują żadne instrumenty prawne umożliwiające wyłączenie jedynie niektórych ograniczeń, wprowadzonych w związku z objęciem jego nieruchomości granicami obwodu łowieckiego, w szczególności nie może on stanowczo sprzeciwić się wykonywaniu na swoim gruncie polowania przez uprawnione do tego osoby trzecie. Ponadto, Trybunał stwierdza, że mechanizm tworzenia obwodów łowieckich, biorąc pod uwagę całokształt ograniczeń będących skutkiem objęcia nieruchomości granicami obwodu łowieckiego, jest ukształtowany w sposób niespełniający przesłanki sensu stricto proporcjonalności. Trybunał także zauważył, że na wszystkie te ograniczenia nakłada się dodatkowo niedostatecznie uregulowany obowiązek informacyjny wobec właścicieli, których nieruchomość należy do obwodu łowieckiego. Brak jakichkolwiek prawnych form udziału właścicieli nieruchomości w procesie tworzenia obwodów łowieckich, obejmujących te nieruchomości oraz brak instrumentów prawnych umożliwiających właścicielom wyłączenie ich nieruchomości spod reżimu obwodu łowieckiego lub wyłączenie poszczególnych ograniczeń, jakie przewiduje prawo łowieckie, niezależnie od powodu, jakim uzasadniają to żądanie (ekonomiczny, światopoglądowy itp.), nie jest konieczne dla zapewnienia należytego poziomu ochrony środowiska, w szczególności zaś ochrony zwierzyny. Swoistego automatyzmu przyjętego unormowania nie uzasadnia również to, że prawidłowe prowadzenie gospodarki łowieckiej wymaga zapewnienia ciągłości powierzchni obwodów łowieckich. Ochrona środowiska stanowi jedną z wartości uzasadniających ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Ograniczenia wprowadzane ze względu na ochronę środowiska powinny mieć jednak charakter proporcjonalny do innych wartości konstytucyjnie chronionych. Taką wartością jest zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji ochrona prawa własności. Trybunał podkreślił, że analiza rozwiązań przyjętych w prawie łowieckim oraz w innych aktach przewidujących objęcie nieruchomości specjalnym reżimem administracyjnoprawnym dowodzi, że wykonywanie przez uprawnione podmioty zadań publicznych, a także prowadzenie gospodarki łowieckiej, jest możliwe przy zapewnieniu właścicielom nieruchomości bardziej skutecznych środków ochrony. Trybunał zaznaczył, że zapewnienie takich środków nie wyklucza także realizacji przewidzianego w prawie łowieckim celu społecznego w zakresie uprawiania myślistwa, kultywowania tradycji oraz krzewienia etyki i kultury łowieckiej (art. 3 pkt 4 Prawa łowieckiego).

Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku zwrócił również uwagę, że ograniczenia prawa własności związane z prowadzeniem gospodarki łowieckiej,

w szczególności z wykonywaniem polowania, były też przedmiotem licznych rozważań Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: ETPC). I tak, w wyroku z 29 kwietnia 1999 r. w sprawie Chassagnou i inni przeciwko Francji (nr skarg 25088/94, 28331/95

i 28443/95, Lex nr 76997) ETPC wskazał, że wprowadzenie obowiązku tolerowania polowań na terenie prywatnej nieruchomości stanowi ingerencję w prawo własności. Jednocześnie, zmuszanie właścicieli do tolerowania na ich gruncie aktywności, która jest sprzeczna z ich przekonaniami, stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności chronionego art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1, ze zm.; dalej: Protokół nr 1). W wyroku

z 10 lipca 2007 r. w sprawie Schneider przeciwko Luksemburgowi (nr skargi 2113/04, Lex nr 292569), ETPC doszedł do wniosku, że dopuszczenie możliwości wykonywania polowań na prywatnym gruncie bez zgody jego właściciela przez włączenie tego gruntu do obwodu łowieckiego, jakkolwiek nie pozbawia go prawa do używania, wydzierżawienia, czy sprzedaży gruntu, jednak uniemożliwia wykonywanie praw wyłącznych przez właściciela zgodnie z jego wolą. W wyroku z 26 czerwca 2012 r. w sprawie Hermann przeciwko Niemcom (nr skargi 9300/07, Lex nr 1169117), EPTC podzielił argumentację skarżącego i orzekł, że obowiązek znoszenia polowań na własnym gruncie nakłada nieproporcjonalny obowiązek na tych właścicieli ziemskich, którzy sprzeciwiają się polowaniom ze względów etycznych. ETPC podkreślił, że okoliczność, iż niemieckie prawo federalne nie przewiduje możliwości uwzględnienia etycznych przekonań właścicieli ziemskich, uzasadnia wniosek o naruszeniu przez pozwane państwo art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji.

Sąd, w składzie rozpatrującym niniejszą skargę, podziela prezentowany we wskazanych wyrokach pogląd, że brak jakichkolwiek mechanizmów prawnych, umożliwiających właścicielom nieruchomości wyrażenie woli w przedmiocie włączenia ich gruntów do obwodów łowieckich i w konsekwencji nałożenia na nich określonych obowiązków, stanowi nieproporcjonalne naruszenie gwarantowanego konstytucyjnie

i konwencyjnie prawa własności.

Odnosząc się z kolei do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę stwierdzającej, że według stanu prawnego i faktycznego, w dacie podjęcia kwestionowanej uchwały istniała podstawa prawna do jej przyjęcia, Sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie dominuje stanowisko wskazujące na konieczność eliminowania z obrotu prawnego wydanych przed ogłoszeniem wyroku Trybunału rozstrzygnięć opartych na podstawie przepisów, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał oraz wydanych w przedmiocie zastosowania tych przepisów wyroków sądowych, względnie użycia innych środków procesowych w celu sanacji stanu niekonstytucyjności, w obszarze stosowania prawa i jego kontroli (np. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1075/06). W sądownictwie administracyjnym zwraca się uwagę, iż określenie "moc powszechnie obowiązująca", użyte w rozumieniu art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, przybliża walor wyroków TK do źródeł prawa obowiązującego w rozumieniu 87 ust. 1 Konstytucji, w zakresie dotyczącym adresatów, którzy powinni zapadłe judykaty respektować i dokonywać ich wdrożenia (vide: wyrok z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt I OSK 54/14). Mając powyższe na względzie, Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją przepis prawa nie może być stosowany przez sądy i inne ograny w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału. To zaś oznacza, że przepis art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego nie może być stosowany, poczynając od daty jego uchwalenia. W rezultacie, tutejszy Sąd odmówił zastosowania art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego, stanowiącego podstawę podjętej uchwały uznając, że od samego początku przepis ten nie odpowiada standardom konstytucyjnym, ingerując nieproporcjonalnie w prawo własności prywatnej.

Wobec powyższego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają postanowienia

art. 7 ustawy zmieniającej z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw. Nie ma też znaczenia przygotowywanie przez marszałka nowej uchwały po wejściu w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy prawo łowieckiej i niektórych innych ustaw.

Mając powyższe na uwadze, skład orzekający uznał za zasadne odmówić zastosowania cytowanych przepisów względem wymienionych nieruchomości skarżących, stanowiących: część obwodu łowieckiego nr "[..]", obejmującego nieruchomości

o numerach ewidencyjnych: "[...]" wpisane do księgi wieczystej "[...]" oraz nieruchomość o numerze ewidencyjnym "[...]", wpisaną do księgi wieczystej ‘[...]"; część obwodu łowieckiego nr "[...]", obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: "[...]" wpisane do księgi wieczystej ‘[...]"; część obwodu łowieckiego nr ‘[...]", obejmującego nieruchomość o numerze ewidencyjnym ‘[...]", wpisaną do księgi wieczystej "[..]"; część obwodu łowieckiego część obwodu łowieckiego Nr ‘[..]", obejmującego nieruchomość o numerze ewidencyjnym ‘[...], wpisaną do księgi wieczystej: "[...]"; część obwodu łowieckiego Nr "[...]", obejmującego nieruchomości

o numerach ewidencyjnych: ‘[...]’ wpisane do księgi wieczystej: "[...]"; część obwodu łowieckiego Nr "[...]", obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: "[...]" wpisane do księgi wieczystej: ‘[...]’; część obwodu łowieckiego Nr ‘[...]’, obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: ‘[...]" wpisane do księgi wieczystej: ‘[...]"; część obwodu łowieckiego Nr ‘[...]", obejmującego nieruchomości o numerach ewidencyjnych: ‘[...]", wpisane do księgi wieczystej: ‘[...]".

Odnosząc się do zarzutu organu, że skarga została podpisana w sposób nieczytelny, Sąd wyjaśnia, że skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi m.in. poprzez jej czytelne podpisanie, co skarżący uczynił

w wyznaczonym przez Sąd terminie.

Sąd stwierdza jednocześnie, że skarga, wywiedziona w oparciu o art. 90 ustawy

o samorządzie województwa może być skierowana przeciwko organowi uchwałodawczemu województwa, jakim jest sejmik. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zdolność procesową w niniejszej sprawie posiada Marszałek Województwa.

Z podanych przyczyn orzeczono, jak w pkt. 1 sentencji wyroku, na podstawie

art. 147 § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu skarżącym uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 300 zł, orzeczono w pkt. 2 sentencji wyroku, na podstawie

art. 200 p.p.s.a.