Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 554/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 11, art. 23a ust. 1, art. 23a ust. 4-7
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta /spr./ Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych, stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] lutego 2011 r.), Prezydent Miasta K. (dalej Prezydent albo organ I instancji) działając na podstawie art. 8, 14, 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej uśr) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia [...] lutego 2007 r. w związku z decyzją Marszałka Województwa W. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] odmówił przyznania D. W. (dalej strona, odwołująca albo skarżąca) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia N. W., urodzonego dnia [...] lutego 2007 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, ze decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] lutego 2007 r.) przyznał stronie świadczenia rodzinne na jej dziecko w formie: 1) zasiłku rodzinnego w kwocie 48,00 zł miesięcznie, na okres od dnia [...] lutego 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r., 2) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1.000,00 zł jednorazowo w miesiącu lutym 2007 r.; 3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 170,00 zł miesięcznie, na okres od dnia [...] lutego 2007 r. do [...] sierpnia 2007r., 4) jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka w kwocie 1.000,00 zł w miesiącu lutym 2007 r.

W dniu [...] lipca 2009 r. strona złożyła w siedzibie Biura Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w K. formularz dla potrzeb ustalenia ustawodawstwa państwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych, w którym poinformowała, że ojciec dziecka Ł. N. od dnia [...] listopada 2004 r. pracuje na terenie Wielkiej Brytanii.

W związku z tym, że zatrudnienie ojca dziecka strony na terenie Wielkiej Brytanii miało miejsce w trakcie pobierania przez stronę świadczeń rodzinnych w kraju, pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], organ I instancji wystąpił do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w P., jako instytucji właściwej do realizacji zadań w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w części dotyczącej świadczeń rodzinnych z prośbą o ustalenie ustawodawstwa państwa właściwego do wypłaty dla rodziny strony świadczeń rodzinnych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w P. poinformował, że w przedstawionej sprawie koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego zachodzi od dnia [...] lutego 2007 r., ponieważ ojciec dziecka od dnia [...] listopada 2004 r. podlega ustawodawstwu brytyjskiemu z tytułu wykonywania pracy najemnej na terenie Wielkiej Brytanii.

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO albo Kolegium) decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2007 r. w części dotyczącej zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego na N. W., z uwagi na fakt, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a więc organem właściwym do wydania decyzji przyznającej stronie prawo do świadczeń rodzinnych był Marszałek Województwa W.. Dla mieszkańców województwa W. instytucją upoważnioną przez Marszałka Województwa W. do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego jest Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w P. Decyzją Marszałka Województwa W. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] nie przyznano stronie zasiłku rodzinnego na dziecko N. W. w okresie od dnia [...] lutego 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od dnia [...] lutego 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. z uwagi na ustalenie pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych po stronie brytyjskiej. Organ I instancji powołując się na art. 8 uśr stwierdził, że z uwagi na fakt, że w okresie zasiłkowym 2006/07 nie przysługiwał stronie zasiłek rodzinny na syna, odmowa udzielenia świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka jest zgodna z uśr. W związku z powyższym świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na syna jest świadczeniem nienależnie pobranym. Dlatego organ I instancji dopowiedział, że po terminie w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, wydana zostanie decyzja w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia określająca kwotę zwrotu oraz sposób dokonania wpłaty.

W odwołaniu od powyższej decyzji doręczonym osobiście przez stronę do SKO dnia [...] lutego 2011 r. odwołująca podniosła, że nie miała możliwości ubiegania się o zasiłek rodzinny na terenie Wielkiej Brytanii, gdyż tam nie przebywała. Dziecko odwołującej urodziło się w Polsce. Dlatego odwołująca starała się o przyznanie świadczeń rodzinnych w Polsce. W trakcie biegu niniejszego postępowania ojciec dziecka powrócił do Polski. Odwołująca w trakcie pobierania świadczeń rodzinnych przebywała w Polsce. Po dzień dzisiejszy wychowuje ona syna samotnie. Odwołująca nie ukrywała nigdy faktu, że ojciec jej dziecka pracował w Wielkiej Brytanii. Nikt jej jednak nie poinformował, że powinna była ubiegać się o przyznanie świadczeń rodzinnych w Wielkiej Brytanii. Odwołująca wskazała, że nie miała takiej możliwości, ponieważ jej kontakty z ojcem dziecka ograniczały się do przesyłania przez niego alimentów. Jednocześnie odwołująca podkreśliła, że nie rozumie tego, dlaczego organ I instancji najpierw wydał zgodną z prawem decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych z tytułu urodzenia syna, a następnie decyzja ta została uchylona.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] kwietnia 2011 r.), SKO utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych - to jest zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oraz zasady ustalania, przyznawania, i wypłacania tych świadczeń określa uśr. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w okresie od dnia [...] kwietnia 2006 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. był wyłączony z systemu świadczeń podlegających przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym właściwym do rozpatrywania, wniosków o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka jest wyłącznie organ właściwy wskazany w art. 3 pkt 11 uśr. W myśl art. 8 pkt 1 uśr, do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu urodzenia dziecka. A zatem przewidziany w art. 8 uśr dodatek do zasiłku rodzinnego przyznany być może wyłącznie w sytuacji, gdy na dziecko przyznany został zasiłek rodzinny, nie mają one bowiem, samodzielnego charakteru. Słusznie więc stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że w przypadku, gdy na dziecko nie przysługuje zasiłek rodzinny nie jest ono również uprawnione do dodatku z tytułu urodzenia dziecka.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA), złożonej w siedzibie SKO dnia [...] maja 2011 r. strona podkreśliła, że jej dziecko urodziło się w Polsce i tutaj skarżąca starała się o świadczenia rodzinne i dodatki przysługujące z tego tytułu, które zostały jej przyznane. Skarżąca wyjaśniła, że nie przebywała ani też nie świadczyła pracy na terenie Wielkiej Brytanii. Natomiast ojciec dziecka, który pracował w Wielkiej Brytanii złożył wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych i z jego inicjatywy w 2009 r. Skarżąca otrzymała informację z Regionalnego Ośrodek Polityki Społecznej w P. o uzupełnienie potrzebnych dokumentów w związku ze staraniem się o świadczenia na terenie Wielkiej Brytanii. Dnia 23 lipca 2009 r. w siedzibie Biura Świadczeń Rodzinnych w K. skarżąca złożyła formularz dotyczący ubiegania się o przyznanie świadczeń rodzinnych na terenie Wielkiej Brytanii oraz przesłała do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Poznaniu informacje uzupełniające. Sprawa toczy się już dwa lata. W tym czasie ojciec dziecka wrócił na stałe do Polski, o czym skarżąca poinformowała wyżej wskazane organy. Skarżąca wraz z ojcem jej dziecka zaprzestali ubiegania się o przyznanie świadczeń rodzinnych na terenie Wielkiej Brytanii, ponieważ ojciec dziecka nie przebywa już ani nie pracuje za granicą.

Skarżąca samotnie wychowuje syna w Polsce, nie pozostając w związku małżeńskim ani też partnerskim z ojcem dziecka. Do 2009 r. jej kontakty z ojcem dziecka ograniczały się do przesyłania przez ojca dziecka alimentów na jej rachunek bankowy. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że nie rozumie zaistniałej sytuacji, w której nie pobierając równocześnie w dwóch państwach świadczeń rodzinnych, mimo wszystko jest zobowiązana do zwrotu tego, co otrzymała na podstawie zgodnie z prawem wydanej decyzji. Poza tym zwracając się zarówno do Biura Świadczeń Rodzinnych w K., jak i do Regionalnego Ośrodek Polityki Społecznej w P. skarżąca nie otrzymała jak dotąd wyjaśnienia zaistniałej sytuacji (k. 3-4 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. (k. 5-6 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie .

Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.

W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2011 roku o nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania D. W. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka N. W. ur. [...] lutego 2007 roku oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 roku.

Przy czym decyzje te rozstrzygały w przedmiocie wniosku D. W. z dnia [...] lutego 2007 roku. Zauważyć więc należy, że przedmiotowy wniosek został złożony o przyznanie świadczenia tzn. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka N. W., za okres , w którym jego ojciec pracował w Wielkiej Brytanii, a matka wraz z dzieckiem zamieszkiwała w Polsce.

Już w samej prawomocnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 roku o nr [...] stwierdzono nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. upoważniającego Kierownika Biura Świadczeń Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...] lutego 2007 roku nr [...] przyznającej zasiłek rodzinny na N. W. w kwocie po 48 zł miesięcznie za okres od [...] lutego 2007 roku do [...] sierpnia 2007 roku oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka N. w kwocie jednorazowo za luty 2007 roku. W uzasadnieniu decyzji SKO słusznie wskazano, że w myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity. Dz.U nr 139 poz.992 z 2006 roku z późniejszymi zmianami )-samorząd województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Do zakresu tych zadań należy: pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczpospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczenia się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (art.1 ust.1pkt 1 i 2 ) Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z pisma Regionalnego Ośrodka Pomocy społecznej w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2009 roku nr [...] wynika, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt, że ojciec dziecka D. W. Ł. N. od dnia [...] lutego 2007r roku podlega ustawodawstwu brytyjskiemu z tytułu wykonywania pracy najmniej na terytorium Wielkiej Brytanii. W związku z czym właściwym do wydania decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych jest marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia . Samorządowe Kolegium Odwoławcze samo przyznało, że z dniem [...] lipca 2008 roku tylko w przypadku jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (EW) nr 592/2008 z dnia 17 czerwca 2008 roku zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie zmieniające zapis załącznika II, w Część II sekcja. T Polska wyłączyło jednorazową zapomogę ze wspólnotowej koordynacji świadczeń rodzinnych. W związku z powyższym właściwym do rozpoznania wniosków o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka jest wyłącznie organ właściwy wskazany w art.3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych tj. zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne.

Gdyby jednak nawet przyjąć, że jednorazowa zapomoga odpowiada pojęciu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka ,to zauważyć należy, że N. W. urodził się dnia [...] lutego 2007 roku , a więc przed datą wejście w życie nowego rozporządzenia.

Art. 23a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi obecnie, że w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. Następnie zgodnie z art. 23a ust. 3 marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wydaje decyzję, jeśli ustali, że przepisy te mają zastosowanie, zaś w przeciwnym razie przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych (art. 23a ust. 4 i 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Uznać należy zatem, że z mocy art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych w każdej sprawie, która została przekazana marszałkowi województwa z uwagi na zamieszkiwanie członka rodziny wnioskodawcy za granicą, to marszałek województwa w uprawniony jest samodzielnie ustalić, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i w zależności od dokonanej oceny dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia lub zwrotu wniosku organowi, który sprawę przekazał.

W dniu [...] grudnia 2010 roku Marszałek Województwa W. wydał decyzję o nie przyznaniu zasiłku rodzinnego za okres od dnia [...] lutego 2007 roku do [...] sierpnia 2007 roku, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na okres od dnia [...] lutego 2007 roku do [...] sierpnia 2007 roku. Powodem wydania tej decyzji było ustalenie pierwszeństwa do wypłaty świadczeń po stronie brytyjskiej. Marszałek powołał art.73 Rozporządzenia nr [...] .Marszałek nie wypowiedział się ,co do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.

W uznaniu Sądu Administracyjnego przy wydaniu zaskarżonej w niniejszym postępowaniu sądowym decyzji administracyjnej organu I i II instancji doszło do naruszenia przepisów o właściwości mianowicie art.156 § 1, który brzmi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Oczywistym jest, że Sąd Administracyjny nie rozpoznaje w niniejszej sprawie wskazanej powyżej decyzji Marszałka, ale dla wyjaśnienia kwestii właściwości organu co do rozpoznania sprawy o świadczenia rodzinne w tej konkretnie sytuacji, konieczne jest przeprowadzenie wykładni prawa przepisów poniżej przedstawionych.

Na wstępie zaznaczyć należy, że na mocy Traktatu dotyczącego przystąpienia do Unii Europejskiej, podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach, Rzeczypospolita Polska stała się z dniem 1 maja 2004 r. członkiem Unii Europejskiej i stroną Traktatów stanowiących podstawę Unii, zmienionych i uzupełnionych. Zgodnie z art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2, ze zm.) w celu wykonywania swych zadań oraz na warunkach przewidzianych w tym Traktacie, Parlament Europejski wspólnie z Radą, Rada i Komisja uchwalają rozporządzenia i dyrektywy, podejmują decyzje, wydają zalecenia i opinie. Rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich, natomiast decyzja wiąże w całości adresatów, do których jest kierowana.

Powyższe, w powiązaniu z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą legalizmu, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, oznacza, iż od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać nie tylko przepisów prawa krajowego, ale i prawa wspólnotowego. W związku z tym dokonywana przez sądy kontrola administracji publicznej sprawowana pod względem zgodności z prawem, obejmuje również kontrolę pod względem zgodności z prawem wspólnotowym, które od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego, w tym także z aktami normatywnymi wydawanymi przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń. W pierwszym rzędzie aby wyjaśnić dlaczego w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów o właściwości , a więc art.156§ 1pkt 1 kpa należy przytoczyć podstawę prawną ,która będzie decydować przyznawaniu świadczeń rodzinnych dla wnioskującej.

I tak w przepisie art. 73 rozporządzenia (EWG) Rady Nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r., art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia (EWG) Rady Nr 574/72 z 21 marca 1972 r. oraz decyzji Nr 207 z dnia 7 kwietnia 2006 r. dotyczącej interpretacji art. 76 i art. 79 ust. 3 rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 oraz art. 10 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 574/72 dotyczących kumulacji świadczeń i zasiłków rodzinnych, a także enumeratywnie wskazane przepisy U.ś.r.

Pierwszy z wymienionych przepisów uprawnia pracownika najemnego lub osobę prowadzącą działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego do świadczeń rodzinnych, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa.

Uprawnienie wynikające z tego przepisu, tj. art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71, w przypadku, gdy zachodzi ryzyko wystąpienia zbiegu uprawnień przewidzianych przez ustawodawstwo państwa miejsca zamieszkania z uprawnieniami przewidzianymi przez ustawodawstwo państwa zatrudnienia, musi zostać zestawione z regułami "antykumulacyjnymi" rozporządzeń Rady nr 1408/71 i nr 574/72 (por. M. Rusewicz (w): Komentarz do rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. (...), Ministerstwo Polityki Społecznej, Warszawa 2005, s. 306-308). Reguły te zapobiegać mają wielokrotnemu pobieraniu świadczeń rodzinnych w tym samym czasie, na tego samego członka rodziny. Reguły "antykumulacyjne" ustanowione zostały w art. 76 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1408/71 oraz w art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 574/72. Wymieniony art. 76 ust. 1 dotyczy sytuacji zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych zależnych od wykazania aktywności zawodowej i tym samym nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ polska ustawa o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia uzyskania świadczeń w niej przewidzianych od zatrudnienia lub ubezpieczenia. Art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 574/72 stosuje się natomiast, gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego państwa miejsca zamieszkania wyłącznie z tytułu zamieszkiwania w danym państwie (tak jak w polskiej ustawie o świadczeniach rodzinnych). Art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72 stanowi, że prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, 74, 77 lub 78 rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń.

Dokonując analizy powołanych przepisów wspólnotowych należy z całą stanowczością stwierdzić, że art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w miejscu zamieszkania, ale tylko wtedy kiedy zostały one przyznane przez państwo wykonywania pracy w wysokości mniejszej aniżeli przysługiwałby w państwie urawnionego w tym przypadku w Polsce.

Na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 organy nie mogły w niniejszej sprawie odmówić członkowi rodziny pracownika przyznania uprawnień przysługujących mu zgodnie z ustawodawstwem państwa miejsca zamieszkania.

Odmowa przyznania świadczeń mogłaby mieć miejsce, gdyby w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny przyznane byłyby świadczenia w kraju zatrudnienia ojca dziecka skarżącej, czyli w Wielkiej Brytanii. Wówczas bowiem znalazłyby zastosowanie reguły "antykumulacyjne", a w szczególności art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 574/72. W kwestii stosowania reguł "antykumulacyjnych" wypowiedział się Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 lutego 1981 r. wydanym w sprawie Kurt Beck v. Bundesanstalt für Arbeit (orzeczenie wstępne 104/80, System Orzecznictwa LEX Nr 132368), stwierdzając, iż art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72 z późn. zm. zawiesza wypłatę świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych wypłacanych na podstawie ustawodawstwa państwa zatrudnienia jedynie do wysokości świadczenia otrzymywanego, w odniesieniu do tego samego okresu i tego samego członka rodziny, w państwie zamieszkania przez małżonka prowadzącego działalność zawodową lub gospodarczą na terytorium tego państwa. W wyroku tym Trybunał podkreślił również, że reguły mające na celu zapobieganie nakładaniu się świadczeń rodzinnych mają zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim nie pozbawiają one, bezpodstawnie, osób zainteresowanych świadczeń przyznanych im przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego.

Należy więc podkreślić ,że zgodnie z art. 23a ust. 5 U.ś.r., który w przypadku ustalenia, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (a więc pracownik zatrudniony w państwie członkowskim jest uprawniony do świadczeń rodzinnych w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie), nakazuje organowi właściwemu uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie. W takiej sytuacji marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 cyt. ustawy od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 6 U.ś.r.). W świetle art. 3 pkt 15a omawianej ustawy przepisami tymi są rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72.

Decyzją, o której mowa w art. 23a ust. 6 U.ś.r. może być zarówno decyzja odmawiająca przyznania świadczeń, w przypadku ustalenia, że pobierane są na te same osoby i w tym samym czasie świadczenia rodzinne w kraju zatrudnienia, jak i decyzja przyznająca świadczenia, jeśli nie są one pobierane w innym państwie członkowskim. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygania w przedmiocie świadczeń rodzinnych ma ,wykładnia przepisów prawa przedstawiona przez Biuro Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] z dnia [...] maja 2011 roku. I tak zdaniem Biura przepisy rozporządzenia nr 1408/71 oraz 574/72 nie przewidują porównywania rodzajów świadczeń rodzinnych, z wyjątkiem porównywania zasiłków rodzinnych, należnych na podstawie art.77 lub 78, wyłącznie dla dzieci emerytów lub rencistów oraz dla sierot ,nieprawidłowe są wskazywane przez sądy administracyjne interpretacje art.10 rozporzadzenia nr 547/72 w związku z art.73 oraz art.12 rozporządzenia nr 1408/71, zakładające brak obowiązku zawieszenia prawa do świadczeń w państwie zamieszkania , w przypadku braku danego rodzaju świadczenia w państwie zatrudnienia. Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie powyższą wykładnię przepisów prawa traktującą świadczenia rodzinne pod tytułem ogólnym ,bez czynienia w tym zakresie porównań rodzajowych podziela . Zgodnie z art.1(10)(15) litera u) Rozporządzenia Rady(EWG) NR 1408/71określenie "Świadczenia rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, wyrównujące koszty utrzymania rodziny zgodnie z ustawodawstwem ,określonym w art.4 ust.1 lit.h), z wyłączeniem specjalnych zasiłków porodowych lub z tytułu przysposobienia określonych w załączniku II. W załączniku II punkt AA do wyżej wymienionego Rozporządzenia, określającego zasiłki specjalne z tytułu urodzenia lub przysposobienia dziecka, wyłączone z zakresu zastosowania rozporządzenia z art.1lit u) pkt i., w przypadku Zjednoczonego Królestwa napisane jest "Żadne".

Kwestia prawa do pobierania świadczeń rodzinnych, w kraju zatrudnienia ma zatem przesądzające znaczenie w niniejszym postępowaniu. Bowiem to właściwy do rozstrzygania w przedmiocie świadczeń rodzinnych jest Marszałek , który jest władny ustalić, czy Ojciec dziecka pobierał świadczenia rodzinne w Wielkiej Brytanii pokrywające się kwotowo z tymi ,które przysługiwałyby w Polsce za ten sam okres tzn z wniosku z dnia 12 grudnia 2010 roku. Tym samym niezasadnie też ,jako z naruszeniem przepisów o właściwości została wydana decyzja przez Prezydenta Miasta Kalisza w dniu 10 lutego 2011 roku w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka (urodzonego dnia 6 lutego 2007 roku)

W postępowaniu ponownym rzeczą organu będzie więc przekazanie sprawy do rozpoznania według właściwości Marszałkowi Województwa W. celem wyjaśnienia wątpliwości, co do prawa do świadczenia rodzinnego na syna skarżącej w Wielkiej Brytanii, ich ewentualnej wysokości i wydania decyzji zgodnie z wykładnią prawa przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, która nie przyznaje żadnych praw, ani nie nakłada żadnych i obowiązków, Sąd odstąpił od stosowania art. 152 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145. § 1. 2) ppsa stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji gdyż zachodziły przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego .

ja