Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1559/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 136 par. 1 pkt 2, art. 7,77 par. 1 i 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Fyda – Kawula (spr.), Protokolant referent Wiktoria Sosnowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) w wyniku odwołania L.K. (Skarżący), uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego nr [...] z [...] lutego 2022 r. umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rozwoju i Technologii stwierdził, że w dniu 9 lipca 2020 r. do organu wpłynął wniosek Skarżącego – spadkobiercy J.K. - poprzedniego właściciela nieruchomości oznaczonej jako "[...]" - dz. nr [...], położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2 o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] grudnia 1979 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie w wysokości [...] zł za tę nieruchomość i przyznającej to odszkodowanie na rzecz J.K. w 1/2 części, Z.C. w 1/4 części i H.C. w 1/4 części.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] lutego 2022 r. nr [...] na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) w zw. z art. 104 k.p.a. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] grudnia 1979 r.

Minister Rozwoju i Technologii za wadliwe uznał powołanie przez organ I instancji w sentencji decyzji art. 104 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Wobec umorzenia postępowania z mocy prawa na podstawie przepisów nowelizujących k.p.a. (art. 2 ust. 2) brak jest też możliwości ponownego umorzenia tego samego postępowania w drodze mającej charakter konstytutywny decyzji wydanej na podstawie art. 105 k.p.a. Regulacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej stanowi samodzielną podstawę umorzenia postępowania. Dlatego organ odwoławczy uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] lutego 2022 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość.

Minister Rozwoju i Technologii podkreślił, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] grudnia 1979 r. została skierowana m.in. do Urzędu Dzielnicowego [...], do Geodety Dzielnicowego, a także do Biura Ogólno-Organizacyjnego celem wywieszenia na tablicy ogłoszeń. W aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru tej decyzji w dniach 23-25 kwietnia

1980 r., a także w dniu 24 grudnia 1979 r. Urząd Dzielnicowy [...] Biuro Ogólno-Organizacyjne wywiesiło także w dniach 28 grudnia 1979 r. – 12 stycznia 1980 r. ogłoszenie dotyczące wydania tej decyzji, wobec skierowania jej do osób nieznanych z miejsca pobytu. Powyższe potwierdza zarówno doręczenie, a także ogłoszenie tej decyzji. Ponadto w aktach sprawy znajduje się egzemplarz decyzji Naczelnika Dzielnicy w [...] z [...] grudnia 1979 r., na którym widnieje klauzula prawomocności stwierdzająca, iż ww. decyzja stała się prawomocna z dniem [...] stycznia 1980 r. Stanowi ona datę pewną, potwierdzającą okoliczność, że doręczenie (ogłoszenie) tej decyzji miało miejsce przed dniem 12 stycznia 1980 r. Klauzula ta jest dokumentem urzędowym, a zatem korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym.

W konkluzji Minister Rozwoju i Technologii stwierdził, że trzydziestoletni termin wskazany w art. 158 § 3 k.p.a. upłynął w 2010 r., a zatem wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 1979 r. został złożony ponad 10 lat po upływie terminu wskazanego w tym przepisie. Dlatego nie ma możliwości rozstrzygnięcia sprawy, przez pryzmat przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Tym samym, to postępowanie podlegało umorzeniu, z mocy prawa.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:

1) rażące naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. z dnia 11 sierpnia 2021 r. poprzez:

i) jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania w podczas gdy:

- brak było przesłanek do zastosowania tego przepisu, w szczególności w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nigdy nie doręczono kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji do stron postępowania, a jedynie poprzestano na wywieszeniu obwieszczenia na okres 14 dni, a zarazem adres stron postępowania był organowi w chwili wydawania decyzji znany (adres J.K. we wniosku z dnia 6 października 1964 r. i korespondencja z nią prowadzona pod jej adresem) i brak było podstaw do wywieszenia obwieszczenia o wydaniu decyzji;

- umorzenie postępowania, mimo iż brak było podstaw do uznania, iż doszło do spełnienia przesłanki "doręczenia lub ogłoszenia decyzji", które miałoby rzekomo warunkować jego zastosowanie, a już w szczególności nie stanowią dowodu na doręczenie powyższej decyzji z [...] grudnia 1979 r. zwrotne potwierdzenia odbioru przez Urząd Dzielnicowy [...], Geodetę Dzielnicowego, ani też przez Biuro Ogólno-Organizacyjne, które rzekomo wywiesiło ogłoszenie dotyczące wydania tej decyzji, wobec skierowania jej do osób nieznanych z miejsca pobytu, w sytuacji, gdy adres stron postępowania był organowi znany w chwili wydawania decyzji,

- jego błędne zastosowanie, mimo braku potwierdzenia ww. przesłanki doręczenia lub ogłoszenia decyzji, w związku z czym niedopuszczalne było stwierdzenie upływu 30 lat pomiędzy "doręczeniem lub ogłoszeniem decyzji’’ a datą złożenia wniosku nieważnościowego;

- jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że pojęcia daty doręczenia i daty ogłoszenia decyzji dla potrzeb zastosowania tego przepisu można stosować wymiennie, niezależnie od trybu postępowania w sprawie zakończonej badanym w postępowaniu nadzorczym orzeczeniem;

2) naruszenie art. 105 § 1 w zw. z art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 3 k.p.a. poprzez:

- ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędne uznanie przez Ministra Rozwoju i Technologii, iż merytoryczne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalne z powodu niezasadnego stwierdzenia, że postępowanie to uległo umorzeniu z mocy prawa, podczas gdy uchybienie terminowi wynikającemu z art. 158 § 3 k.p.a. zostało stwierdzone przez organ II instancji pomimo braku potwierdzenia ww. przesłanki doręczenia lub ogłoszenia decyzji, co skutkowało bezpodstawnym umorzeniem postępowania w sprawie (pomimo, że organ sam stwierdził brak możliwości wydania decyzji umarzającej, w przypadku stwierdzenia umorzenia postępowania z mocy prawa),

- naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zobowiązującej organ odwoławczy do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, w sytuacji gdy organ wprost stwierdził, iż brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez pryzmat art. 156 § 1 k.p.a. z powodu wniesienia wniosku nieważnościowego po terminie wynikającym z art. 158

§ 3 k.p.a., pomimo iż w sprawie nie zachodzą przeszkody w prowadzeniu postępowania administracyjnego, ponieważ brak było podstaw do uznania, iż doszło do spełnienia przesłanki "doręczenia łub ogłoszenia decyzji", które miałoby rzekomo warunkować zastosowanie przepisu art. 158 § 3 k.p.a.;

3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w wyniku arbitralnego założenia, że w tej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania z mocy prawa wskutek wejścia w życie nowelizacji k.p.a. z 2021 r., poprzez:

- niedopełnienie obowiązku podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób dokładny oraz do załatwienia sprawy i zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, mimo iż zakończenie sprawy wydaniem decyzji umarzającej postępowanie niezależnie wymagało szczególnie wnikliwego ustalenia, czy zachodzą wymagane prawem przesłanki w tym zakresie, czego organ nie uczynił;

- oparcie się przy ocenie kwestii "doręczenia decyzji" wyłącznie na niemającej znaczenia prawnego i jak się okazuje bezpodstawnie zamieszczonej wzmiance dotyczącej klauzuli prawomocności (zawartej tylko na jednym egzemplarzu decyzji znajdującym się w aktach archiwalnych), jak również na zwrotnych potwierdzeniach odbioru decyzji przez organy administracji, mających stanowić rzekomy dowód doręczenia decyzji stronie, mimo iż to Minister jako organ nadzorczy miał obowiązek skontrolować prawidłowość tego rodzaju stwierdzeń w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dowody z innych dokumentów, pod kątem zbadania przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji,

- arbitralne i niemające pokrycia w materiale dowodowym przyjęcie, iż okoliczność, że w aktach archiwalnych znajduje się egzemplarz decyzji wywłaszczeniowej opatrzony klauzulą prawomocności dowodzi, iż decyzja ta została doręczona stronom postępowania wywłaszczeniowego przed dniem 12 stycznia 1980 r., mimo braku dowodu doręczenia;

- wydanie decyzji umarzającej postępowanie w I instancji, przy jednoczesnym stwierdzeniu przez organ II instancji niedopuszczalności wydania decyzji umarzającej z uwagi na brak podstawy prawnej do wydania takiej decyzji w sytuacji, gdy postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa;

4) naruszenie art. 80 w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. poprzez oparcie się przy ocenie kwestii możliwości umorzenia postępowania na arbitralnym założeniu, że w tym postępowaniu i tak zachodzi przesłanka umorzenia go z mocy prawa w związku z wejściem w życie nowelizacji k.p.a. z 2021 r., co powoduje brak konieczności merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania;

5) naruszenie art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 2 i art. 7 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie ww. przepisów i zaniechanie, wbrew zasadzie uwzględniania słusznego interesu strony, wydania decyzji o tzw. słabszym skutku, tj. stwierdzającej wydanie decyzji z 1979 r. z naruszeniem prawa, podczas, gdyby nawet decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (o silniejszym skutku) była słuszna, to organ miał obowiązek z urzędu kontynuować postępowanie w sprawie i zbadać dokładnie, czy decyzja z 1979 r. nie została wydana z naruszeniem prawa (o słabszym skutku);

6) naruszenie art. 156 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. w zw. z art. 2 Konstytucji RP z 1997 r. poprzez:

i) ich błędne zastosowanie w tej sprawie,

ii) zaniechanie dokonania prokonstytucyjnej wykładni przepisów nowelizacji k.p.a. z 2021 r., podczas gdy:

- art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. (obowiązujący od 16 września

2021 r.) stanowi, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli takich jak to postępowanie), stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym ww. nowelizacją (tj. z uwzględnieniem nakazującym wydanie decyzji nadzorczej stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa - "o słabszym skutku" - art. 156 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a.), co organ błędnie całkowicie pominął;

- z porównania treści art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. i art. 2 ust. 1 tej nowelizacji wynika, że ustawodawca miał na celu niedopuszczenie do wydawania w przypadkach objętych dyspozycją ww. art. 2 ust. 2 decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym orzeczeń, nie zaś decyzji o słabszym skutku stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa, o której mowa w art. 156 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a.;

- art. 2 ust. 2 i art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. zostały wprowadzone do porządku prawnego w tym samym czasie, i obowiązują od tej samej daty, tj. od 16 września 2021 r. i nie ma podstaw do wyłączania stosowania któregokolwiek z tych przepisów;

- konieczne było dokonanie przez Ministra Rozwoju i Technologii zestawienia i porównania treści art. 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. przy uwzględnieniu art. 2 Konstytucji RP, w tym zwłaszcza zasady ochrony interesów będących w toku i zaufania obywateli do Państwa, co prowadzi do wniosku, iż organ prowadzący postępowanie nadzorcze ma obowiązek wypowiedzieć się w formie decyzji w zakresie wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa (co do słabszego skutku), poprzez wydanie decyzji z art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 2 (znowelizowanego) k.p.a., tj. o tzw. słabszym skutku.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentacje na poparcie podniesionych zarzutów.

Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04).

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd w oparciu o powołane kryterium wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem.

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w wyniku odwołania Skarżącego, uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] lutego 2022 r. umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] grudnia 1979 r. nr [...] (ustalającej odszkodowanie w wysokości [...] zł za tę nieruchomość i przyznającej to odszkodowanie na rzecz poprzedniczki prawnej Skarżącego – J.K. w 1/2 części, Z.C. w 1/4 części i H.C. w 1/4 części) i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Sąd podziela bowiem stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego stanowi samodzielną podstawę umorzenia postępowania z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.

Stosownie do jego treści postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki określone w powołanym art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] grudnia 1979 r. zostało bowiem wszczęte w dniu 9 lipca 2020 r. (art. 61 § 3 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a.), a zatem po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, co w tej sprawie nastąpiło przed dniem 12 stycznia 1980 r. i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 11 sierpnia 2021 r., to jest przed dniem 16 września 2021 r.

Za niezasadnie Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej poprzez błędne ustalenie przez organ stanu faktycznego sprawy w zakresie określenia daty doręczenia inkryminowanej decyzji jej adresatom, to jest J.K., Z.C. i H.C.. Po pierwsze, w postępowaniu nadzorczym organ nie prowadzi postępowania dowodowego na podstawie ww. przepisów k.p.a., a jedynie bada, czy zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności inkryminowanej decyzji na podstawie art. 156 k.p.a. Po wtóre, w aktach sprawy zachowały się - jak trafnie podkreślił to Minister Rozwoju i Technologii w zaskarżonej decyzji - zwrotne potwierdzenia odbioru inkryminowanej decyzji w dniach [...] kwietnia 1980 r., a także w dniu [...] grudnia 1979 r. adresowanej do Urzędu Dzielnicowego [...], do Geodety Dzielnicowego, a także do Biura Ogólno-Organizacyjnego [...]. Ponadto, jak ustalił organ, Urząd Dzielnicowy [...] Biuro Ogólno-Organizacyjne wywiesiło w dniach 28 grudnia 1979 r. – 12 stycznia 1980 r. ogłoszenie dotyczące wydania tej decyzji, wobec skierowania jej do osób nieznanych z miejsca pobytu. Powyższe potwierdza zarówno doręczenie, a także ogłoszenie tej decyzji. Takie działanie organu było uprawnione, szczególnie, gdy się weźmie pod uwagę, że w aktach sprawy znajdują się różne adresy J.K. (k. 2 i k. 33 akt administracyjnych) oraz gdy się weźmie pod uwagę inicjatywę organu w zakresie próby ustalenia miejsca zamieszkania J.K., Z.C. i H.C..

Ponadto na znajdującym się w aktach sprawy egzemplarzu decyzji Naczelnika Dzielnicy w [...] z [...] grudnia 1979 r., widnieje klauzula prawomocności stwierdzająca, że decyzja ta stała się prawomocna z dniem [...] stycznia 1980 r. Jak trafnie ocenił to organ nadzoru, stanowi ona datę pewną, potwierdzającą okoliczność, że doręczenie (ogłoszenie) tej decyzji miało miejsce przed dniem 12 stycznia 1980 r. Klauzula ta jest dokumentem urzędowym, a zatem korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym.

Na podstawie powyższych ustaleń za uprawnione należy więc uznać przyjęcie, że inkryminowana decyzja z całą pewnością weszła więc do obrotu prawnego.

Skoro więc wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] grudnia 1979 r. nastąpiło po upływie 30 lat od jej doręczenia (i ogłoszenia), to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. uległo umorzeniu z mocy prawa, a zaskarżona decyzja jedynie materializuje skutek, który nastąpił z mocy ustawy.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących błędnej wykładni art. 2 ust. 2 powołanej ustawy nowelizującej z dnia 11 sierpnia 2021 r., to jest wykładni sprzecznej z zasadami wynikającymi z Konstytucji RP, w tym zwłaszcza zasadami ochrony interesów będących w toku i zaufania obywateli do Państwa.

W kontrolowanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 11 sierpnia 2021 r., a zmiana stanu prawnego nastąpiła w toku postępowania.

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej z dnia 11 sierpnia 2021 r. (vide druk sejmowy nr 1090) dokonana nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, którym Trybunał stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. W omawianej ustawie nowelizującej k.p.a. ustawodawca przyjął, że wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. Jest to bowiem - jak podkreślono w uzasadnieniu projektu tej ustawy - okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

Trzeba mieć też na uwadze, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu.

Sąd nie podziela też zarzutów skargi dotyczących zaniechania wydania przez organ nadzoru decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. Celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest bowiem ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu, ponieważ jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Potwierdza to art. 158 k.p.a. gdzie ujęto formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. A zatem brak wystąpienia negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia odrębnego postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania nadzorczego.

Mając na uwadze treść obowiązującego przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 11 sierpnia 2021 r. oraz domniemanie jego konstytucyjności, organ nadzoru w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjął, że w sprawie tej ziściły się przesłanki nim określone do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w tej sprawie.

Zdaniem Sądu, "umorzenie z mocy prawa" w rozumieniu ww. przepisu postępowania wszczętego wnioskiem Skarżącego wymagało bowiem potwierdzenia odpowiednim aktem – decyzją administracyjną (o charakterze deklaratoryjnym) z uwagi na pewność prawa.

Przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ustawy nowelizującej z 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim uniemożliwia wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W sytuacji stwierdzenia jego niekonstytucyjności, strona będzie uprawniona do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – na podstawie art. 145a k.p.a.

Ze wszystkich wskazanych powodów Sąd nie uwzględnił zgłoszonego na rozprawie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny ww. wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.