Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 40/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 2, par. 1,art. 6, art. 156 par. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 103 ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień – [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt [...], po rozpoznaniu skargi Z.D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień L.-2 z dnia [...] 2006 r. nr [...] oraz uchylił decyzję Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2006 r., nr [...].

Badane przez sąd postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. z dnia [...] 2006 r. nr [...] wszczęte zostało na wniosek Z.D. z dnia [...] 2006 r., w którym wniósł on o zwrot kwoty [...] potrąconej w dniu [...] 2005 r. z uposażenia wypłaconego za okres [...] 2003 r. – [...] 2004 r.

Na skutek tego wniosku Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. wydał decyzję z dnia [...] 2006 r. nr [...], którą odmówił zwrotu ww. wymienionej kwoty.

W wyniku odwołania od powyższej decyzji decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Dowódca Okręgu Wojskowego uchylił decyzję nr [...] z uwagi na brak właściwości rzeczowej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. w przedmiotowej sprawie i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a zastosowanie do sprawy ma nie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, lecz ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1993 r. nr 23, poz. 101).

W następstwie powyższego w dniu [...] 2006 r. decyzją nr [...] wskazany przez Dowódcę Okręgu Wojskowego organ – Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień L.-2 odmówił Z.D. zwrotu kwoty [...] zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L.

Decyzję z dnia [...] 2006 r. nr [...] Z.D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L..

Sąd I instancji w uzasadnieniu swojego wyroku stwierdził, że zakres badanego postępowania administracyjnego wyznaczył wniosek skarżącego z dnia [...] 2006 r., dotyczył uposażenia wypłaconego skarżącemu za okres od [...] 2003 r. do [...] 2004 r., z którego to potrącono skarżącemu przedmiotową kwotę [...] zł. W istocie rzeczy wnioskodawca zwrócił się o wypłatę części uposażenia, której mu nie wypłacono, potrącając z uposażenia kwotę [...] zł tytułem zwrotu jednorazowego odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia. Wszczęte zostało zatem zupełnie nowe, odrębne postępowanie administracyjne w przedmiocie wypłaty uposażenia, w którym organy zobowiązane były zbadać zasadność lub jej brak zwrotu potrąconej kwoty i odnieść się do prawidłowości jej potrącenia.

Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej zakończone zostało zwolnieniem Z.D. z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. nr [...] z dnia [...] 2004 r., tj. z dniem [...] 2004 r. – rozkaz dzienny nr [...] Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2005 r. (art. 115 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej; Dz. U. z 2004 r. nr 50, poz. 483). Zwolnienie Z.D. z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na mocy przepisów obowiązujących od 1 lipca 2004 r.

Skoro zatem postępowanie administracyjne wszczęte zostało przez Z.D. na wniosek z dnia [...] 2006 r., nie można podzielić poglądu organów wydających zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję – Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. i Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień L.-2, jak również Dowódcy Okręgu Wojskowego (decyzja z dnia [...] 2006 r. nr [...]), że do postępowania owego zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed 1 lipca 2004 r. – zgodnie z art. 169 ustawy z dnia 11 września o służbie wojskowej żołnierzy wojskowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750 ze zm.), w myśl którego sprawy wszczęte, lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.

Na dzień wniesienia wniosku przez skarżącego oraz wydania zaskarżonej decyzji obowiązywała ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750 ze zm.), która weszła w życie 1 lipca 2004 r. Zdaniem tego sądu przepis przejściowy tej ustawy - art. 169, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ sprawa została wszczęta po dniu 1 lipca 2004 r. – wnioskiem z [...] 2006 r. Zatem zastosowanie będą miały przepisy prawa, w tym dotyczące właściwości organów, obowiązujące na dzień wszczęcia przedmiotowej sprawy i wydania decyzji ostatecznej, a nie wydane na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1992 r. nr 8, poz. 31 ze zm.) i ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. nr 5, poz. 18) przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1993 r. nr 23, poz. 101), zastosowane w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

Jeśli więc w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a Z.D. wnosił o zwrot kwoty potrąconej z uposażenia za okres [...] 2003 r. – [...] 2004 r., tj. w istocie rzeczy o wypłatę uposażenia, to zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych właściwa do rozpatrzenia wniosku była jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostawał, czyli Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. (art. 104 ustawy z 11 września 2003 r.).

W związku ze stwierdzeniem przez sąd, że w pierwszej instancji decyzję administracyjną wydał niewłaściwy organ administracji publicznej, a decyzja ta została utrzymana w mocy jako prawidłowa, zaskarżoną przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w L. decyzją – wydaną również przez niewłaściwy organ, uznać należy zaskarżoną decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. z dnia [...] 2006 r. nr [...] za dotkniętą kwalifikowaną wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności i stwierdzić nieważność wyżej wymienionej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Jak podano wyżej, identycznym naruszeniem przepisów o właściwości organu administracji publicznej dotknięta jest decyzja poprzedzająca w toku procesu administracyjnego zaskarżoną decyzję, tj. – wydana w pierwszej instancji decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień L.-2 z dnia [...] 2006 r. nr [...], dlatego skoro w myśl art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia – to stwierdzając nieważność rozstrzygnięcia organu odwoławczego sąd administracyjny uprawniony będzie również do uzasadnionego stwierdzenia nieważności poprzedzającego go rozstrzygnięcia dotkniętego przesłanką stwierdzenia nieważności, o których wymienione orzekało, albowiem rozstrzygnięcia te wydane zostały w jednym, tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 1269/97, LEX nr 40856).

Z uwagi zatem na to, że w przedmiotowej sprawie w przypadku stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji pozostałaby w obrocie prawnym poprzedzająca ją wadliwa decyzja z dnia [...] 2006 r. nr [...], decyzja pierwszoinstancyjna również powinna zostać unieważniona.

Zdaniem sądu odpowiednie do powyższych posunięcie, umocowane treścią art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało wykonać również wobec decyzji nr [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2006 r., którą uchylono pierwszą wydaną w badanym postępowaniu decyzję i wskazano jako właściwe do zastosowania przepisy obowiązujące przed 1 lipca 2004 r., a jako właściwy w tej sprawie w pierwszej instancji organ – Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień L.-2. W związku z faktem, że uchylenie przez Dowódcę Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] 2006 r. narusza przepisy materialne i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, decyzja ta podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 74 ust. 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.).

Wskazując na powyższe uchybienia wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia

przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. do ponownego rozpoznania.

W motywach skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że zgodnie natomiast z art. 104 ust. 1 organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach rozdziału dotyczącego uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych, są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Zgodnie z ww. przepisem we wszystkich sprawach dotyczących należności pieniężnych Z.D., pełniącego służbę wojskową w Wojskowej Komendzie Uzupełnień L.-2, podlegającej Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień L.-2, nie zaś Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L., właściwym do wydania decyzji jest Wojskowy Komendant Uzupełnień L.-2, czyli dowódca jednostki wojskowej w rozumieniu niniejszego przepisu (art. 104 ww. ustawy).

Natomiast art. 74 ustawy stanowi, iż wypłaty uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 73, dokonuje jednostka wojskowa lub instytucja cywilna, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje, czyli w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sztab Wojskowy w L. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że płatnikiem należności finansowych jest Wojewódzki Sztab Wojskowy w L., który nie posiada na mocy art. 104 żadnych kompetencji w zakresie decydowania o należnościach pieniężnych żołnierzy podległych innym dowódcom jednostek wojskowych, w tym wojskowym komendantom uzupełnień.

Wojewódzki Sztab Wojskowy dokonuje wypłaty należności pieniężnych

wyłącznie w oparciu o decyzje wojskowych komendantów uzupełnień. Zaopatrzenie finansowe żołnierza sprowadza się bowiem do fizycznego przekazania środków finansowych i rozliczenia tych należności, natomiast uprawnienie do podejmowania decyzji w Kwestii przyznawania i wysokości należności pieniężnych należy do dowódcy jednostki wojskowej. WSA w L. mylnie zinterpretował normę prawną wypływającą z wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego i utożsamił obie te okoliczności, wskutek czego bezpodstawnie stwierdził, że o należnościach pieniężnych żołnierza decyduje ten sam dowódca jednostki wojskowej, który dokonuje wypłaty tych należności. Powyższy wniosek jest nieuprawniony i wynika z błędnej wykładni przepisów art. 74 ust. 1 i art. 104 ustawy.

Z.D. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że w jego ocenie autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował na czym polega błędna wykładnia i naruszenie prawa materialnego i jaki to miało wpływ na wynik sprawy, a ponadto, podnosząc zarzut naruszenia art. 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie oznaczył numeru ustępu tego przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię art. 74 ust. 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 104 ust. 1 wyżej powołanej ustawy jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach niniejszego rozdziału są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w art. 3 albo wyższe w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy.

Z kolei, jak wskazał sąd II instancji, art. 74 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi, że wypłaty uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 73 dokonuje jednostka wojskowa lub instytucja cywilna, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje.

Analiza obu przepisów, zawartych w rozdziale 5 Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że kwestia przyznawania i wysokości uposażenia i należności pieniężnych należy do dowódcy jednostki wojskowej, któremu z racji pełnienia służby żołnierz zawodowy podlega. Natomiast odrębną kwestią jest wypłata uposażenia i określenie płatnika należności finansowych, a więc jednostki wojskowej, na zaopatrzeniu której żołnierz pozostaje.

Zdaniem tego sądu trafnie wskazano w skardze kasacyjnej, że organem właściwym do wydania decyzji w sprawie uposażenia Z.D. pełniącego uprzednio służbę w Wojskowej Komendzie Uzupełnień L.-2 był Wojskowy Komendant Uzupełnień Lublin-2, czyli dowódca jednostki wojskowej w rozumieniu art. 104 ust. 1 ww. ustawy. Natomiast płatnikiem należności w oparciu o decyzję ww. Wojskowego Komendanta Uzupełnień jest Wojewódzki Sztab Wojskowy w L..

Odmienny pogląd sądu I instancji przyjmujący, że to Wojewódzki Sztab Wojskowy w L. jest właściwy do wydania decyzji w tej sprawie był wynikiem dokonania błędnej wykładni art. 74 ust. 1 i art. 104 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej, sąd obowiązany jest stwierdzić nieważność tej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., który określa ogólną zasadę praworządności w postępowaniu administracyjnym, organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że przepisy prawa (ustawy i wydane na podstawie ustaw w celu ich wykonania przepisy wykonawcze) decydują o tym, kiedy organ administracji państwowej wydaje decyzję administracyjną. Wydanie decyzji na podstawie błędnych ustaleń co do obowiązywania normy prawnej uprawniającej do działania w takiej formie powoduje, że decyzja wydana jest bez podstawy prawnej, a zatem obarczona jest wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z akt administracyjnych sprawy wynika następujący stan faktyczny: Dowódca Okręgu Wojskowego decyzją nr [...] z dnia [...] 2003 r. wypowiedział Z.D. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w związku z likwidacją zajmowanego stanowiska służbowego i odmową przyjęcia niższego stanowiska służbowego, a następnie rozkazem personalnym z dnia [...] 2003 r. nr [...] zwolnił Z.D. ze służby z końcem skróconego okresu wypowiedzenia na dzień [...] 2003 r. Skarżącemu wypłacono wszelkie należności finansowe z tym związane, w tym odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia w kwocie [...] zł. W dniu [...] 2005 r. Dowódca Wojsk Lądowych wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] 2003 r. Następnie rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] 2005 r. Dowódcy Okręgu Wojskowego zwolniono Z.D. ze służby z mocy prawa wskutek ustalenia przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Wezwaniem z dnia [...] 2005 r. wezwano skarżącego do zwrotu kwoty [...] zł z tytułu wypłaconego odszkodowania i wypłacono świadczenia finansowe przysługujące skarżącemu z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, po potrąceniu kwoty [...] zł.

Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień L.-2 w dniu [...] 2006 r. wydał decyzję nr [...]. o odmowie zwrotu potrąconej odprawy w kwocie [...] zł zaliczonej na poczet odprawy w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została co do zasady utrzymana w mocy przez decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. nr [...] z dnia [...] 2006 r.

Ogólne postępowanie administracyjne reguluje Kodeks postępowania administracyjnego (art. 1 § 1 k.p.a.). Toczy się ono przed organami administracji, w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Sprawa indywidualna jest to sprawa dotycząca konkretnej osoby i konkretnej sytuacji. Sprawy są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych, a więc zewnętrznych aktów władczych określających sytuację prawną konkretnie oznaczonego podmiotu w konkretnie oznaczonej sprawie. Aby organ mógł wydać decyzję, powinien ustalić, czy upoważniony jest podjąć działanie w takiej formie. Obowiązkiem więc organu jest ustalenie, czy konkretna sprawa jest sprawą indywidualną, czy sprawa ta należy do właściwości organów administracji publicznej lub organów wymienionych w art. 1 pkt 2 k.p.a. i czy jest sprawą podlegającą rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Decyzyjne rozstrzygnięcie konkretnej sprawy indywidualnej wymaga istnienia przepisu prawa, który wyraźnie stwarza podstawy do tego, żeby ingerować w prawa i obowiązki adresata decyzji w takiej właśnie formie.

Decyzyjne rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie przewiduje załatwienia sprawy w tej formie powoduje, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, bowiem została wydana bez podstawy prawnej. Rodzi to skutek nieważności przewidziany w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym nieważna jest decyzja administracyjna wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień L.-2 z dnia [...] 2006 r. nr [...] dotknięte są taką właśnie wadą nieważności wynikającą z przywołanego przepisu procedury administracyjnej. Stwarza to konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750) nie przewidują ani zwrotu kwoty zaliczonej na poczet odprawy przysługującej z tytułu zwolnienia ze służby przy następczym unieważnieniu decyzji o zwolnieniu ze służby, ani instytucji potrącenia owej kwoty z odprawy służącej przy następnym zwolnieniu ze służby, ani formy decyzji administracyjnej na odmowę zwrotu takiej kwoty w sytuacji wyżej opisanej. Z przepisów ww. ustawy nie wynika, że na wniosek złożony przez skarżącego wymagane jest wydanie jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, zatem oznacza to, że sprawa nie może być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej.

Jeżeli organ administracji uznał, że żądanie zwrotu ww. kwoty jest niezasadne, powinien ograniczyć się wyłącznie do udzielenia odpowiedzi pismem skierowanym do skarżącego, niewszczynającym postępowania administracyjnego, nie zaś wszczynać postępowanie administracyjne i wydawać decyzję administracyjną w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie orzekającym w tej sprawie podziela stanowisko skarżącego, że organy wojskowe niezasadnie skorzystały z prawa potrącenia, potrącając kwotę [...] zł zaliczoną na poczet odprawy w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Stosownie bowiem do art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę (...). W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 87 § 2 Kodeksu pracy, który enumeratywnie wymienia, jakie należności podlegają potrąceniu z wynagrodzenia za pracę. Nie występuje wśród nich wierzytelność, o jakiej mowa w art. 498 § 1 Kodeksu cywilnego. Dodatkowo należy wskazać, że w art. 103 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidziano, że odprawa z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (...), podlega egzekucji wyłącznie na zaspokojenie zaległych świadczeń alimentacyjnych, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z ust. 1.

Odnośnie zastosowania przez organy art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego, stwierdzić należy, że sprawy dotyczące roszczeń z bezpodstawnego wzbogacenia czy też nienależnego świadczenia podlegają rozpatrzeniu przez sądy powszechne, a nie przez organy administracyjne, a dalej przez sądy administracyjne. Zastosowanie przez organy wojskowe wprost przepisów prawa materialnego zawartych w Kodeksie cywilnym do oceny stosunków administracyjnych jest nadużyciem prawa.

Trzeba jedynie wskazać, że żaden z przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750) , ani ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 693 ze zm.), która do 1 lipca 2004 r. nosiła tytuł o uposażeniu żołnierzy i regulowała uposażenie i inne należności pieniężne otrzymywane przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, ani ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2001 r. nr 76, poz. 804 ze zm.) nie rozstrzyga o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń., przy czym przepisy dotyczące odprawy i innych należności pieniężnych przysługujących zwalnianym żołnierzom, art. 17 i 18 ustawy o uposażeniu żołnierzy na dzień wszczęcia postępowania o zwrot, tj. na dzień wniesienia przez skarżącego wniosku (pozwu) nie obowiązywały.

Dlatego też mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, sąd przyjął, że zaskarżone rozstrzygnięcie było podjęte bez podstawy prawnej, co uzasadnia orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustaw Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponadto skoro w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia – to uchylając jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcie organu odwoławczego sąd administracyjny uprawniony będzie również do uzasadnionego uchylenia poprzedzającego go rozstrzygnięcia, o którym wymienione orzekało, albowiem rozstrzygnięcia te wydane zostały w jednym, tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy. W związku z tym sąd uchylił decyzję organu zarówno drugiej, jak i pierwszej instancji.

Z powyższych względów, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.