Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 193/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1, 2, art. 29 ust 1, 1a, 2 i 7
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: par 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany "Dyrektorem ARiMR", "organem odwoławczym) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany: "Kierownikiem Biura Powiatu [...]", "organem I instancji") z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu M. R. (dalej zwany: "wnioskodawcą", "rolnikiem", "beneficjentem", "stroną", "skarżącym") kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2011-2013.

Powołane wyżej decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu [...] r. wnioskodawca złożył do Kierownika Biura Powiatu [...] wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 na rok 2010 do upraw w pakiecie 8 "ochrona gleb i wód" w wariancie 8.3 "międzyplon ścierniskowy" na areale [...] ha na działkach rolnych B, C, D i E (działki ewidencyjne nr: [...] obręb D., gmina B., powiat [...].

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], którą przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2010, w wariancie 8.3 do zatwierdzonej powierzchni upraw [...] ha w wysokości [...] zł (stawka płatności [...] zł/ha). Płatność ta została przekazana na konto wnioskodawcy i tym samym rolnik rozpoczął w dniu [...] r. 5 letni okres zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie "międzyplon ścierniskowy" na deklarowanych działkach.

W kolejnych latach rolnik składał wnioski kontynuacyjne dla podjętego zobowiązania, w wyniku których organ I instancji przyznał wnioskodawcy następujące płatności:

1) decyzją z dnia [...] r. z tytułu analogicznego wariantu na niezmienionej powierzchni w wysokości [...] zł (stawka płatności [...] zł/ha) przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2011,

2) decyzją z dnia [...] r. z tytułu analogicznego wariantu na niezmienionej powierzchni w wysokości [...] zł (stawka płatności [...] zł/ha) przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2012,

3) decyzją z dnia [...] r. z tytułu analogicznego wariantu na niezmienionej powierzchni w wysokości [...] zł (stawka płatności [...] zł/ha) przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2013,

4) decyzją z dnia [...] r. z tytułu analogicznego wariantu na pomniejszonej powierzchni ([...] ha) w wysokości [...] zł (stawka płatności [...] zł/ha) przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2014. W decyzji tej organ I instancji zastosował sankcję 100% (zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

2007-2013 (Dz. U. 2013 r. poz. 361 ze zm.) – dalej jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") w naliczeniu płatności do działek rolnych D, DD, E i EE o łącznym areale [...] ha z powodu stwierdzenia w kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] r. "że na działkach tych występuje w poplonie gorczyca, a nie zadeklarowany we wniosku rzepak jary". Do raportu z kontroli wpisano kod nieprawidłowości W21, który oznacza, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie.

Pismem z dnia [...] r. organ I instancji zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych decyzją nr [...] z dnia [...] r., a następnie decyzją z dnia

[...] r. nr [...] ustalił kwotę do zwrotu w wysokości [...] zł.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez wnioskodawcę, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ARiMR wyjaśnił, iż w zawiadomieniu z dnia [...] r. informującym o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wskazano, że postępowanie dotyczy płatności przyznanych decyzją nr [...] z dnia [...] r. (płatność rolnośrodowiskowa na rok 2014). Tym czasem wydana w wyniku ww. postępowania decyzja Kierownika Biura Powiatu [...] z dnia [...] r. nr [...] dotyczyć powinna kwot płatności rolnośrodowiskowych za lata: 2011 (decyzja z dnia [...] r. nr [...]), 2012 (decyzja z dnia [...] r. nr [...]) i 2013 (decyzja z dnia [...] r. nr [...]). Tym samym przyczyną rozstrzygnięcia było wydanie przez Kierownika Biura Powiatu [...] decyzji, która odbiegała od przedmiotu stanowiącego podstawę do wszczęcia postępowania, a także z uwagi na błędnie przytoczoną podstawę prawną.

Kierownik Biura Powiatu [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] rozpoznając ponownie sprawę, umorzył w całości postępowanie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wszczętą zawiadomieniem z dnia [...] r. W jej treści wyjaśnił, iż ww. zawiadomienie było wadliwe albowiem intencją organu nie było wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnych płatności przyznanych wnioskodawcy decyzją z [...] r., lecz z lat wcześniejszych.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatu [...] zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w programie rolnośrodowiskowym za lata 2011-2013, na mocy decyzji: z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...]. Zawiadomienie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] r.

Następnie dnia [...] r. organ I instancji wydał nową decyzję nr [...], którą ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. Na ww. kwotę składały się płatności przyznane w pakiecie 8 do działki rolnej D, DD, E oraz EE ([...] ha łącznie) za 2011 rok ([...] ha x [...] zł = [...] zł), za 2012 rok ([...] ha x [...] zł = [...] zł), za 2013 r. ([...] ha x [...] zł = [...] zł).

Organ I instancji rozstrzygnięcie oparł o wynik kontroli na miejscu z działania programu rolnośrodowiskowego, przeprowadzonej w dniu [...] r. W protokole z czynności kontrolnych na ww. działkach stwierdzono nieprawidłowości oznaczone kodem W21, tj. nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie.

Na działkach rośliną zadeklarowaną przez rolnika był rzepak jary, natomiast kontrola wykazała uprawę gorczycy. Ponieważ stwierdzona roślina nie odpowiadała tej deklarowanej we wniosku na działkach D, DD, E, EE, nałożono sankcję w wysokości 100%.

Decyzja ta w wyniku kontroli instancyjnej została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w przypadku stwierdzenia w roku 2014 niespełnienia któregokolwiek z wymogów w ramach określonych pakietów i ich wariantów, płatność rolnośrodowiskowa przyznana w latach 2011-2013 podlega odzyskaniu w części, której dotyczy niespełnienie wymogu. Beneficjent nie dotrzymał bowiem warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji.

Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku wariantu 8.3.1 na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego zwrotowi podlega płatność przyznana do działek rolnych D, DD, E i EE (działki ewidencyjne nr [...] obręb D.), na których w roku kolejnym stwierdzono nieprawidłowości, polegające na braku siewu roślin poplonowych, tj. 100% przyznanej płatności za lata 2011-2013.

Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatu [...] przeprowadził prawidłowo postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, podjął wszelkie czynności w trakcie prowadzonego postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił stan faktyczny w zaskarżonej decyzji i rozstrzygnął sprawę działając zgodnie z przepisami prawa oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.

Ponadto organ I instancji prawidłowo ustalił, że w gospodarstwie wnioskodawcy nie wystąpiły żadne zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności podane zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i unijnego. W sprawie nie zaistniały również okoliczności pozwalające na odstąpienie przez organ I instancji od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011-2013.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że bezspornie od kilku lat otrzymuje dotację z funduszy europejskich i nigdy nie dochodziło do łamania warunków pomocy. Ponadto odwołał się do decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] z dnia [...] r. nr [...], którym organ umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017, poz. 2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302) dalej jako: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137) - dalej jako: "ustawa o ARiMR", art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1856 ze zm.) – dalej: "u.w.r.o.w." i § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie 65/2011", decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2011-2013.

Sąd oceniał zatem tylko działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Inaczej mówiąc, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia zawiadomienia skarżącego o tym postępowaniu (co nastąpiło zawiadomieniem z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności) do dnia wydania decyzji organu odwoławczego w dniu [...] r. Przedmiotem oceny Sądu nie mogła być natomiast powołana w skardze, decyzja Kierownika Biura Powiatu [...] z dnia [...] r. umarzająca w całości postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, czy też decyzja Dyrektora ARiMR z dnia [...] r. i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatu [...] ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Kontrolowane postępowanie jest już tylko następstwem stwierdzenia, że w latach 2011-2013 r. skarżący nie dotrzymał wymogów warunkujących przyznanie mu płatności za te lata, a jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych.

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało,

że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia,

że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałoby jej uchylenie.

Uzasadniając powyższe, na wstępie wskazać należy, że warunki

przyznania płatności rolnośrodowiskowych określają przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i realizuje 5–letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 20 września 2005 r. nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. 277 z 21 września 2005 r., str. 1 ze zm.) zwana dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej (§ 2 ust. 1 pkt 3), a także spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 4).

Stosownie do § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1. wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2. minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3. inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Zgodnie zaś z § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu i wariantu zapisanych w załączniku nr 3

do rozporządzenia.

Zgodnie zaś z art. 28 ustawa o ARiMR "pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych (...)" (ust. 1), przy czym "pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem" (ust. 2 pkt 1). Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...) (ust. 3). Przepisy te wskazują zatem w sposób ogólny ("w szczególności") podstawę prawną orzekania przez organy ARiMR o zwrocie pobranych nienależnie płatności.

Szczegółowe podstawy (przyczyny) zwrotu takich płatności określają przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jak wynika z § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wg. stanu prawnego na dzień wydania decyzji na rok 2011 i 2012 (tj. z dnia 26 lutego 2009 r., Dz. U. z 2009 Nr 33, poz. 262) "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy: 1) rolnik: a) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, zwierząt lub stref buforowych objętych danym wariantem, b) zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem, (...). Zgodnie z ust. 3 "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Podobną regulacje zawiera § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wg. stanu prawnego na dzień wydania decyzji na rok 2013 (tj. z dnia 13 marca 2013 r., Dz. U. z 2013, poz. 361). Zgodnie z nimi płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego (...) lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu (...); zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant; (...). Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Jak zaś stanowi art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

W rozpoznawanej sprawie w wyniku przeprowadzonego postępowania zostało ustalone, że decyzją z dnia [...] r. skarżącemu przyznano płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 w łącznej kwocie [...]zł, stwierdzając, że skarżący rozpoczął swoje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia [...] r. w pakiecie 8 "ochrona gleb i wód" w wariancie: [...] "międzyplon ścierniskowy na areale [...] ha na działkach rolnych B,C, D I E (działki ewidencyjne nr [...] obręb D., gmina B., powiat [...]. W kolejnych latach (2011, 2012, 2013) skarżący składał wnioski kontynuacyjne w programie rolnośrodowiskowym, otrzymując płatności do deklarowanych upraw w pakiecie "ochrona gleb i wód".

Następnie podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej przez kontrolujących z ARiMR w dniu w dniu [...] r. stwierdzono, że na działkach D, DD, E i EE występuje w poplonie gorczyca zamiast zadeklarowanego we wniosku rzepaku jarego (kod nieprawidłowości W21). To zaś skutkowało wydaniem decyzji z dnia [...] r., którą przyznano skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w pomniejszonej wysokości, tj. w kwocie [...]zł do zatwierdzonych upraw na areale [...] ha w wariancie 8.3.1.

Ponadto w związku z ww. ustaleniami kontroli ARiMR, organ I instancji wszczął z urzędu w dniu [...] r. postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w programie rolnośrodowiskowym za lata 2011-2013 (tj. w zakresie decyzji z dnia [...] r. nr [...], decyzji z dnia [...] r. nr [...], decyzji z dnia [...] r. nr [...]). W wyniku ww. postępowania organ I instancji wydał w dniu [...] r. decyzję, w której ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł, obejmujących kwotę [...]zł ([...] ha x [...] zł) w poszczególnych latach 2011-2013.

Odnosząc przytoczony stan prawny do ustalonego przez organy ARiMR stanu faktycznego sprawy, uznać zatem należy, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał, że wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za lata 2011-2013 z tytułu realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, oraz że wobec stwierdzenia w 2014 r. niedotrzymania przez skarżącego zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, płatności przyznane w latach 2011-2013 podlegają odzyskaniu w ramach procedury przewidzianej w art. 29 ustawy o ARiMR.

Sąd nie znalazł podstaw do podważenia stanowiska organu odwoławczego w zakresie braku przesłanek do odstąpienia od ustalenia należności, zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011. W myśl ww. przepisu zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że w gospodarstwie skarżącego nie wystąpiły zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (§ 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r.) oraz art. 47 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Zgodnie z ww. regulacjami przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W niniejszej sprawie nie doszło do zgłoszenia przez skarżącego przypadków siły wyższej w roku 2014 r., co uniemożliwia zastosowanie powołanych regulacji.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo również zweryfikował kwestię wystąpienia w sprawie - określonych w art. 28a u.w.r.o.w. - przesłanek odstąpienia od ustalenia należności, z uwagi na ich wartość w przeliczeniu na euro. Przepis art. 28a u.w.r.o.w. stanowi, że w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, z późn. zm.) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512 i 2048 oraz z 2017 r. poz. 624 i 1503), odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, z późn. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z późn. zm.).

W rozpoznawanej sprawie brak jest więc podstaw do zastosowania ww. art. 28a, albowiem kwoty obliczonych należności (za 2011 r. [...] zł, za 2012 r. [...] zł i za 2013 r. [...] zł) w przeliczeniu na euro przekraczają kwotę [...]euro.

Biorąc powyższe pod uwagę słusznie uznał organ odwoławczy, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od dochodzenia pobranych środków pieniężnych, stąd skarżący zobowiązany jest do zwrotu otrzymanych płatności za lata 2011-2013 w łącznej wysokości [...] zł.

Zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji działały w niniejszej sprawie na podstawie obowiązujących przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.). Materiał dowodowy zebrano w sposób wyczerpujący, a organy dokonały prawidłowej jego oceny (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji (art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.) i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w sprawie skarżący otrzymał płatności nienależne, czyli przyznane niezgodnie z przepisach prawa krajowego i unijnego oraz wbrew warunkom przewidzianym dla przedmiotowej płatności. Niezgodności wykryte w trakcie kontroli na miejscu w 5 roku programu rolnośrodowiskowego, potwierdzają, że skarżący nie realizował planu rolnośrodowiskowego w wariancie 8.3.1.

Natomiast fakt, że ostateczny wynik oceny organu jest niezgodny z oczekiwaniami skarżącego nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami.

Dodatkowo jedynie Sąd wskazuje, iż skarga nie zawiera żadnych argumentów, które mogłyby wpłynąć na wynik rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, iż nie może się zgodzić z rozstrzygnięciem zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego. Podkreślił, że w tych samych okolicznościach organ decyzją z dnia [...] r. umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Sąd wyjaśnia, iż ww. decyzja została wydana w związku z ustaleniem przez organy błędów w zakresie wszczęcia w dniu [...] r. z urzędu postępowania

w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Wspomniany błąd polegał na wskazaniu w zawiadomieniu z dnia [...] r.,

iż wszczęcie postępowania następuje w związku z nienależnie pobranymi płatnościami przyznanymi decyzją z dnia [...] r. nr [...] (płatność za rok 2014). Sąd zauważa, że wskazaną w tym zawiadomieniu decyzją nie przyznano skarżącemu żadnych nienależnie pobranych płatności, dlatego umorzenie było zasadne. Oceniane zaś obecnie postępowanie dotyczy nienależnie pobranych płatności przyznanych innymi decyzjami: z dnia [...] r. nr [...] (płatność za rok 2011), z dnia [...] r. nr [...] (płatność za rok 2012) i z dnia [...] r. nr [...] (płatność za rok 2013) na co wskazano w zawiadomieniu z dnia [...] r. Zatem zakresy postępowania umorzonego jak i wszczętego później, a obecnie podlegającego ocenie przez Sąd są odmienne. Umorzenie poprzedniego postepowania nie stało na przeszkodzie wszczęciu nowego postępowania w prawidłowo określonym zakresie.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa unijnego ani prawa krajowego - na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - Sąd orzekł o oddaleniu skargi