Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 699/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f
journal: Dz.U. 2016 poz 1888
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.C 2012 nr 326 poz 47 art. 18, 56, 63, 65
law: Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowania)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia WSA - delegowana Małgorzata Bejgerowska, Protokolant Katarzyna Ciesielska-Kwaśniewska, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej U. S. z siedzibą w Luksemburgu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 237/18 w sprawie ze skargi U. S. z siedzibą w Luksemburgu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. uchyla w całości decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz U. S. z siedzibą w Luksemburgu kwotę 28.569 (słownie: dwadzieścia osiem tysięcy pięćset sześćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 grudnia 2018 r., sygn.. akt III SA/Wa 237/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę U. [...] z siedzibą w Luksemburgu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 listopada 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych (treść uzasadnienia tego wyroku i powołanych w nim innych wyroków sądów administracyjnych dostępna jest na stronie http:// orzeczenia.nasa.gov.pl).

Uzasadniając ten wyrok Sąd pierwszej instancji podał, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w W. z 25 czerwca 2017 r., który stwierdził nadpłatę zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie 215.778 zł pobranych odsetek od obligacji skarbowych wypłaconych przez płatnika Bank [...]. – za okres od 1 września do 31 grudnia 2014 r. Odmówił natomiast stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie 636.750 zł pobranych odsetek od obligacji skarbowych za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.

W skardze Fundusz zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

-art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 43, dalej: O.p.) przez naruszenie zasady legalizmu, przejawiające się wydaniem decyzji sprzecznej z treścią przepisów prawa krajowego, jak i wspólnotowego, w sytuacji gdy organ powinien - na skutek prawidłowo dokonanej subsumcji - uznać, że Skarżący korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1888 ze zm., dalej "u.p.d.o.p."),

- art. 187 w zw. z art. 122 O.p. przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie,

Autor skargi zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. przez błędną wykładnię przejawiającą się uznaniem, że przewidziany w tym przepisie wymóg bycia zarządzanym przez podmiot prowadzący działalność na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym nie jest w przypadku funduszu spełniony, podczas gdy w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2018 r. był on zarządzany przez taki podmiot;

- art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. przez jego niezastosowanie skutkujące uznaniem, że Fundusz nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego przewidzianego w tym przepisie,

- art. 18 w zw. z art. 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 326/47 z dnia 16 października 2012 r.; dalej "TFUE"), przy uwzględnieniu przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (Dz. Urz. UE L 302/32 z 17 listopada 2009 r.; dalej "Dyrektywa UCITS") przez przyjęcie, że odmowa stwierdzenia nadpłaty nie narusza zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową oraz zakazu stosowania ograniczeń w przepływie kapitału, w sytuacji gdy dokonana przez organ wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. prowadzi do nieuzasadnionego faworyzowania funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez spółki zarządzające przez przyznanie im zwolnienia podmiotowego.

Sąd pierwszej instancji uznał, że w odniesieniu do Skarżącej nie została spełniona przesłanka o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. Sąd stwierdził, że w okresie do 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. nie zarządzała Funduszem spółka zarządzająca a Rada Dyrektorów i menadżer inwestycyjny. W konkluzji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarządzenie w zakresie działalności inwestycyjnej, co podnosił Skarżący- jest jednak zarządzaniem w węższym zakresie niż zarządzanie podmiotem jako całością.

W skardze kasacyjnej Fundusz zaskarżył wyrok z 7 grudnia 2018 r. w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.")naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. w zw. z art.18, 56, 63 i 65 ust. 1 TFUE i przyjęcie, że pojęcie "zarządzania inwestycją wspólnego inwestowania" z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. nie obejmuje usług wykonywanych przez menadżera inwestycyjnego zarządzającego inwestycjami Funduszu inwestycyjnego w imieniu Funduszu, zarządzającego jego ryzykami oraz uprawnionego do zawierania i wykorzystywania umów w imieniu Funduszu,

- 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. w zw. z art. 18, 56, 63 i 65 ust. 3 TFUE oraz Dyrektywy UCITS polegającej na błędnym przyjęciu, że fundusze mające status UCITS na podstawie tej Dyrektywy nie są objęte hipotezą art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Skarżący wniósł o rozpoznanie tej sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny co do istoty na podstawie art. 188 P.p.s.a. i uchylenie w całości decyzji organów podatkowych obydwu instancji.

Ponadto strona skarżąca wniosła o rozważenie możliwości zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w trybie art. 267 TFUE z pytaniem prejudycjalnym w kwestii mającej znaczenie dla tej sprawy: czy były zgodne z art. 18, 56, 63 oraz 56 ust. 1 i 3 TFUE przepisy krajowe ograniczające zwolnienie podmiotowe w podatku dochodowym dla niektórych instytucji wspólnego inwestowania stanowiących UCITS w rozumieniu Dyrektywy 2009/65 podczas gdy wszystkie krajowe fundusze inwestycyjne stanowiące UCITS są zwolnione z takiego opodatkowania?

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, zasadne są bowiem te jej zarzuty, które opierają się na argumentacji nawiązującej do konieczności dokonywania takiej wykładni przepisów prawa krajowego, która pozwala na osiągnięcie ich zgodności rozwiązaniami prawnymi przyjętymi w Unii Europejskiej oraz zapewni respektowanie podstawowych zasad traktatowych.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tą sprawę w pełni podziela rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1866/18 i poniżej odwołuje się do nich.

W tym konkretnie przypadku chodzi o art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. w kontekście Dyrektywy UCITS oraz wynikających z art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE zasad niedyskryminacji i swobody przepływu kapitału.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy bowiem wykładni oraz zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., a więc przepisu ustanawiającego, pod wskazanymi w nim warunkami, zwolnienie od podatku dochodowego od osób prawnych instytucji wspólnego inwestowania posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Zasadność uwzględnienia owego kontekstu prawa unijnego przy interpretacji spornych uregulowań prawa krajowego oraz ich szczególny związek z tym prawem wynika również z genezy tych uregulowań. Dlatego też dokonując oceny stanowiska prezentowanego w niniejszej sprawie przez organy podatkowe oraz Sąd pierwszej instancji przypomnieć należy, że nowelizacja u.p.d.o.p. (ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; Dz. U. Nr 226, poz. 1478 ), na mocy której wprowadzono do tej ustawy art. 6 ust. 1 pkt 10a została dokonana w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów podatkowych z normami prawa europejskiego i stanowiła następstwo wszczętego przez Komisję Europejską w trybie art. 226 TWE postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. We wniosku z dnia 14 maja 2009 r. IP/09/780 Komisja Europejska zwróciła się do Polski o zakończenie dyskryminacyjnego opodatkowania zagranicznych funduszy emerytalnych, funduszy inwestycyjnych i instytucji finansowych. W piśmie tym wskazano, że przepisy krajowe, na mocy których zwolnieniem podatkowym objęto jedynie polskie fundusze inwestycyjne i emerytalne, "stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, zagwarantowanego na mocy art. 56 Traktatu WE oraz swobody przedsiębiorczości, o której mowa w art. 43 Traktatu WE".

W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano, że obowiązujący stan prawny prowadził "do nierównego traktowania funduszy inwestujących na rynku polskim, a tym samym do naruszenia traktatowej swobody przepływu kapitału, do której respektowania zobowiązały się państwa członkowskie UE i EOG (zasada ustanowiona art. 63 TFUE (dawny art. 56 TWE) i art. 40 Porozumienia EOG) i na którą wskazała Komisja Europejska w naruszeniu nr 2006/4093. W celu usunięcia wskazanego przez Komisję Europejską naruszenia i zrównania w prawach podatkowych polskich i zagranicznych funduszy, nie pozbawiając polskich podatników praw nabytych, stosownego rozszerzenia o fundusze inwestycyjne i emerytalne, podlegające nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w innych krajach UE lub EOG, wymaga katalog zwolnień podmiotowych zawarty w art. 6 ustawy CIT. Należy zaznaczyć, że specyfika form organizacyjno-prawnych polskich funduszy różni się w znacznej mierze od form funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich UE i EOG. Dążąc zatem do zapewnienia równego traktowania należało uwzględnić sytuację, w której podmiot na gruncie państwa siedziby jest uznawany za fundusz inwestycyjny, natomiast zgodnie z przepisami prawa polskiego podmiot ten takim funduszem nie jest. [...] W związku z tym wprowadzając zwolnienie dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych określono warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach jak krajowe fundusze inwestycyjne i emerytalne."

Przesłanki podmiotowego zwolnienia, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., należy więc oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Do tych bowiem zasad odwoływano się przy dokonywaniu wskazanej wyżej nowelizacji u.p.d.o.p.

W płaszczyźnie prawa unijnego kwestii równoważności przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (funduszów inwestycyjnych), poświęcona została Dyrektywa UCITS, która ze względu na przewijający się w niej motyw (cel) nadrzędny, tj. ochronę i bezpieczeństwo inwestorów, ustanawiała i jednocześnie ujednolicała na gruncie prawa unijnego wymogi stawiane tego rodzaju instytucjom. Przyjęcie w dyrektywie takich uregulowań, stanowiących pewnego rodzaju wspólny mianownik i zapewniających porównywalność funduszy inwestycyjnych z poszczególnych krajów członkowskich oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego umożliwiało także praktyczną realizację zasad traktatowych, m.in. swobody przepływu kapitału oraz zapobiegało naruszaniu zasady niedyskryminacji. Chodziło tu zatem zasadniczo o to, aby porównywalnym (równoważnym) funduszom z różnych krajów członkowskich zapewnić analogiczne warunki funkcjonowania, czego istotnym elementem jest również sposób ich opodatkowania (brak opodatkowania).

Zagadnienie interpretacji art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., a więc przepisów prawa krajowego ustanawiających określone wymogi, jakie powinny spełnić wskazane w tym przepisie "zagraniczne" instytucje wspólnego inwestowania, także w aspekcie dotyczącym formy organizacyjno-prawnej, w jakiej instytucje te mogą funkcjonować, aby stać się beneficjentem ustanowionego w tym przepisie podmiotowego zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych, były już przedmiotem szeregu wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W wyroku z dnia 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II FSK 1279/13, który odnosił się do kwestii podmiotowości prawnopodatkowej instytucji wspólnego inwestowania oraz objęcia tych podmiotów zwolnieniem od podatku dochodowego od osób prawnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że "ustawodawca w omawianym przepisie nawiązuje bezpośrednio i wyłącznie do podmiotów posiadających siedzibę poza granicami Polski, zatem wyprowadzić należy wniosek, że określone w polskiej ustawie podatkowej kryteria kwalifikacji podmiotu jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych nie mogą być ostateczne i rozstrzygające. Istotny jest status podatkowy instytucji wspólnego inwestowania w kraju jej siedziby". Z kolei w wyroku z dnia 24 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1455/13 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kryterium zastosowania zwolnienia jest podobieństwo funduszy zagranicznych do funduszy polskich, którym takie zwolnienie przysługuje. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył przy tym, że błędne jest założenie, że "instytucje wspólnego finansowania, o których mowa w analizowanym przepisie, działające na zasadach podobnych do polskich funduszy inwestycyjnych, będą miały takie same jak polskie fundusze podstawy prawne powstawania i działania, ustrój, status organizacyjno-prawny" (por. także wyroki NSA z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt II FSK 117/15 oraz z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt II FSK 2154/13). Analogiczne stanowisko zostało wyrażone również w wyroku z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt II FSK 2482/13, dotyczącym tożsamej jak w sprawie niniejszej kwestii zarządzania (współzarządzania) funduszem inwestycyjnym z siedzibą na Cyprze. W wyroku tym, w którym oddalona została skarga kasacyjna organu podatkowego, Naczelny Sąd Administracyjny również wskazał, iż "pogląd, że zagraniczny fundusz inwestycyjny winien funkcjonować w identycznej formie organizacyjno-prawnej, jak polskie fundusze inwestycyjne, nie ma podstawy prawnej, gdyż fundusze zagraniczne winny być równoważne funduszom polskim, a to nie znaczy, że muszą działać w identycznej formie."

We wszystkich tych wyrokach podkreślano, że istotny jest przede wszystkim cel tego przepisu, tj. zapewnienie realizacji podstawowych europejskich zasad traktatowych, tj. zasady niedyskryminacji (art. 18 TFUE), zasady swobody przepływu kapitału (art. 63 ust. 1 TFUE), a także zasady swobody przedsiębiorczości (art. 49 TFUE).

W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji akceptując stanowisko organów podatkowych, również deklarował, że fundusze zagraniczne nie mają być identyczne z funduszami polskimi, lecz jedynie porównywalne, owej porównywalności upatrywał jednak w konieczności spełnienia przez fundusze zagraniczne warunków i przesłanek funkcjonowania przewidzianych dla "funduszy polskich". Sąd wskazał tu, że ustawodawca formułując warunki zwolnienia od podatku w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. wziął pod uwagę cechy charakteryzujące fundusze działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. W zapewnieniu tak rozumianej porównywalności Sąd upatrywał również respektowania zasadny swobody przepływu kapitału (art. 63 ust. 1 TFUE). W tym kontekście Sąd zauważył, że to, iż Spółka nie mogła skorzystać ze zwolnienia podatkowego nie wynika z faktu, że jest podmiotem prawa luksemburskiego, działającym w określonej przez to prawo formie prawnej, odmiennej niż ta, w której działa fundusz inwestycyjny powołany na podstawie polskiej u.f.i. Natomiast zdaniem tego Sądu, ustawodawca krajowy mógł jednak wprowadzić jako warunek zwolnienia podatkowego określony sposób zarządzania funduszem inwestycyjnym oraz jednostką wspólnego inwestowania, jako element ograniczenia ryzyka inwestycyjnego, W tej mierze Sąd odwołał się także do Dyrektywy UCITS wskazując, że rozwiązania przyjęte przez polskiego ustawodawcę przewidujące, że fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, zgodne są z przepisami tej dyrektywy, która w jej art. 6 przewiduje możliwość utworzenia przedsiębiorstwa zarządzającego.

Odnosząc się do takiego stanowiska Sądu pierwszej instancji zauważyć jednak należy, że stworzenie takiej możliwości na gruncie ww. dyrektywy nie jest równoznaczne z istnieniem takiego obowiązku.

Jak już była o tym mowa, jednym z najważniejszych przesłań towarzyszących przyjęciu Dyrektywy UCITS było zapewnienie bezpieczeństwa inwestorom lokującym swoje środki w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania. W tym celu wprowadzonych zostało na gruncie tej dyrektywy cały szereg rozwiązań instytucjonalnych i różnorakiego rodzaju prawnych zabezpieczeń, które miały służyć urzeczywistnieniu tego właśnie celu. Chodzi tu o takie rozwiązania, jak np. wymóg prowadzenia działalności przez instytucję wspólnego inwestowania na podstawie zezwolenia właściwych władz, stały nadzór właściwych władz nad jej działalnością, zawężenie zakresu dopuszczalnej działalności, korzystanie przy przechowywaniu aktywów z usług depozytariusza, który również powinien spełniać określone warunki, itd.

Wymogi tego rodzaju są bezwarunkowe, w tym sensie, że muszą być implementowane do ustawodawstwa wewnętrznych poszczególnych państw członkowskich oraz muszą je spełniać wszystkie dopuszczone w tych krajach do działania instytucje zbiorowego inwestowania. Nawiązują również do nich rozwiązania prawne przyjęte na gruncie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm., dalej "u.f.i.").

Punkt odniesienia w kwestii spełnienia tych wymogów przez Spółkę stanowiły podane przez nią przy wniosku o stwierdzenie nadpłaty informacje co do jej statusu oraz zasad funkcjonowania w świetle i na podstawie prawa luksemburskiego. Z zaświadczenia UCITS z 3 stycznia 2012 r. wynikało, że U. [...] w okresie od 1 września do 31 sierpnia 2013 r. był spółką zarządzającą. W Prospekcie U. [...] z sierpnia 2012 r. wskazano, że zgodnie z art. 27 Luksemburskiej ustawy dotyczącej podmiotów zbiorowego inwestowania Rada Dyrektorów Skarżącej delegowała zarządzanie przedsiębiorstwem na swoich menadżerów. Brak zarządzania przez podmiot zewnętrzny, stanowiło powód odmowy przez organy podatkowe stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych z uwagi na niewypełnienie wymogu z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p.

Zarówno organy podatkowe, jak i Sąd pierwszej instancji dostrzegali i odwoływali się do faktu, że uregulowania prawne przyjęte w krajowym ustawodawstwie w zakresie działalności funduszy inwestycyjnych (instytucji wspólnego inwestowania), tj. w u.f.i., jak i odwzorowanym z tej ustawy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., bazują na rozwiązaniach prawnych zawartych w Dyrektywie UCITS.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził bowiem, że taki sposób zarządzania jak w przypadku Spółki (tj. Rada Dyrektorów- zarząd i doradca inwestycyjny) stoi w istotnej opozycji do uregulowań zawartych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. oraz u.f.i. uwzględniającej uregulowania Dyrektywy UCITS. Z kolei Sąd pierwszej instancji nawiązując do wymogów określonych w ww. przepisie argumentował, że konstrukcja (rozwiązanie prawne) przyjęta przez polskiego ustawodawcę polegająca na tym, że fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, jest zgodne z przepisami Dyrektywy UCITS.

Należy jednak zwrócić uwagę, że w odróżnieniu od wcześniej już omówionych wymogów co do zasad funkcjonowania instytucji wspólnego inwestowania, które to wymogi na gruncie Dyrektywy UCITS miały obligatoryjny charakter, wymóg wyznaczenia przez spółkę inwestycyjną spółki zarządzającej nie miał charakteru bezwzględnego i możliwe były od niego odstępstwa, na co zwracała uwagę Spółka. Wynika to z art. 29 tej dyrektywy, który przewiduje możliwość wydania zezwolenia na działalność przez właściwe władze państwa członkowskiego, także spółce inwestycyjnej, która nie wyznaczyła spółki zarządzającej, a która jednakże spełniać musi określone w tym przepisie, dodatkowe warunki, np., co do wysokości kapitału zakładowego, podania struktury organizacyjnej, czy też szczególnych kwalifikacji osób zarządzających.

W zakresie objętym uregulowaniami Dyrektywy UCITS mieści się także działalność spółek inwestycyjnych, które zdecydowały się na przyjęcie dozwolonego również na gruncie tej dyrektywy modelu ich funkcjonowania, czyli bez wyznaczenia spółki zarządzającej. Takie przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania mogą zatem funkcjonować i faktycznie funkcjonują - czego przykładem jest Spółka, w innych państwach członkowskich i z powodu tej cechy, odnoszącej się do ich instytucjonalnego kształtu, nie powinny doznawać dyskryminacji, pod jakimkolwiek względem w innych państwach członkowskich.

Z omówionych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny podziela konkluzje wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2620/15, wydanym w analogicznej sprawie dotyczącej również funduszu inwestycyjnego z siedzibą w Luksemburgu. Sąd ten stwierdził m.in., że kierując się prowspólnotową wykładnią prawa krajowego i zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego, należało uznać, że w przypadku funduszy inwestycyjnych z państw trzecich, przy ocenie kryteriów ich porównywalności do polskich funduszy inwestycyjnych, trzeba uwzględnić specyfikę systemów prawnych państw ich siedziby, w tym w szczególności różnice w instytucjonalnym ukształtowaniu zasad działalności funduszy inwestycyjnych. Błędna jest więc podana interpretacja warunków uprawniających do zwolnienia, nakładanych na zagraniczne fundusze inwestycyjne, w szczególności warunek posiadania spółki zarządzającej, poprzez stawianie wymogu posiadania przez zagraniczne fundusze inwestycyjne cech identycznych, zamiast porównywalnych do cech polskich funduszy inwestycyjnych. Błędna wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. polegała zatem na nieuwzględniania specyfiki systemów prawnych państw ich siedziby, w tym w szczególności różnic w instytucjonalnym ukształtowaniu zasad działalności funduszy inwestycyjnych. Zdaniem Sądu, "oczywistym było, że wszystkie fundusze działające w ramach dyrektywy UCITS muszą być uznane za porównywalne, odmienna interpretacja byłaby bowiem sprzeczna zarówno z celem, jak i całokształtem ustawodawstwa unijnego i w konsekwencji, należałoby stwierdzić, że rozszerzenie swobody przepływu kapitału na fundusze z państw trzecich jest iluzoryczne. Z powyższych względów warunku posiadania spółki zarządzającej nie można uznać za dominującą i niezbędną cechę świadczącą o porównywalności funduszy inwestycyjnych z różnych państw."

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał te zarzuty skargi kasacyjnej, które odnoszą się do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) w zw. z art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE.

W tym stanie rzeczy uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warsyawie. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.