Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2374/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6304 Zwolnienia celne
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: 190 ze znaczkiem 4 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Chromicki Sędziowie NSA Józef Waksmundzki (spr.) Tadeusz Cysek Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt III SA/Po 694/04 w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 19 sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od cła oraz od podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Po 694/04 po rozpoznaniu skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od cła, podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego - oddalił skargę.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 roku, nr [...] uznał zgłoszenie celne SAD nr OBR [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty długu celnego, podatku akcyzowego i podatku VAT, odmówił zwolnienia sprowadzonego pojazdu od cła, określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz kwotę podatku akcyzowego i podatku VAT.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż sprowadzony samochód został zakupiony, zarejestrowany i ubezpieczony w dniu 29 września 2003 roku - a więc już po zakończeniu pobytu skarżącego w C. Zgodnie z zaświadczeniem Konsulatu Generalnego RP w K. I. K. zakończył pobyt w C. w dniu 23 września 2003 r. Strona wnioskując o zwolnienie od cła i podatków twierdziła, że w C. istnieją ograniczenia możliwości rejestracji pojazdów uniemożliwiające użytkowanie prywatnych środków transportu cudzoziemcom. Organ nie podzielił tego stanowiska wskazując, że jedynym ograniczeniem, zgodnie z wykazem państw, w których istnieją ograniczenia możliwości rejestracji prywatnych środków transportu albo warunki konstrukcyjne lub techniczne znacząco różnią od obowiązujących w kraju, przekazanym przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, jest konieczność zwrotu tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego, w miejsce których wydawany jest stosowny dokument umożliwiający wywóz pojazdu. Nie ma natomiast żadnych ograniczeń w dokonaniu rejestracji prywatnych środków transportu, o których mowa art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r., Nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68 z 2004r., poz.623), art. 65 § 4, art. 1904 § 1 i art. 262 Kodeksu celnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że wykaz MSZ ma charakter informacyjny. Wykorzystywany jest zatem przez organy celne wyłącznie posiłkowo w związku z czym nie może stanowić samodzielnej podstawy do ustalania istniejących za granicą ograniczeń w rejestracji pojazdów. W przedmiotowej sprawie organy celne zmuszone były oprzeć się na wspomnianym wykazie, z powodu braku odpowiedzi na skierowane w tej kwestii pytanie do Ambasady C. Organ podkreślił, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych zawarło w wykazie niezbędne kompendium wiedzy, dokonując w nim uporządkowania zasad rządzących procesem rejestracji pojazdów w państwach trzecich. Okoliczność ta powoduje, że dane zawarte w tym wykazie mają wiarygodne źródła i nie są wytworem uznaniowości organu celnego. Dyrektor Izby Celnej uznał za bezpodstawne sugestie strony, jakoby dla zastosowania zwolnienia towaru od cła wystarczającym był fakt, iż w kraju trzecim istnieją jakiekolwiek ograniczenia w tej dziedzinie.

Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. podniósł, że bezsporne jest w sprawie, że I. K. zakończył swój pobyt w C. 23 września 2003 roku oraz że zakupił sprowadzony przez siebie samochód w dniu 29 września 2003 roku, a więc już po zakończeniu pobytu w C. Sąd wskazał, że sam fakt umieszczenia C. we wspomnianym wykazie MSZ, nie daje podstaw dla zastosowania zwolnienia towaru od cła, bez uwzględnienia przesłanek, którymi kierowano się umieszczając w tym wykazie określony kraj. W przypadku C. wskazano, iż przepisy miejscowe wymagają bezwzględnego zwrotu tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego, w miejsce których wydawany jest stosowny dokument umożliwiający wywóz pojazdu. W ocenie Sądu I Instancji powyższe wskazuje na istniejące w C. jedynie uwarunkowania dotyczące wywozu pojazdu, co nie zamyka drogi do uprzedniej rejestracji, a w konsekwencji i użytkowania pojazdu na terytorium tego państwa.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy celne przepisu art. 14 ust. 1 ustawy - Prawo celne, obowiązującej do 31 grudnia 1997 roku i orzeczeń sądów administracyjnych, które zapadły pod rządami tej ustawy Sąd wskazał, że obowiązujący w dniu dokonania przez skarżącego zgłoszenia celnego przepis art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego wyraźnie wskazuje, że prywatne środki transportu musiały służyć takiemu użytkowi przez okres co najmniej 6 miesięcy przed datą zakończenia pobytu za granicą. Wobec zaś tak jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości brzmienia przepisu dokonywanie jego wykładni przez skarżącego, z powołaniem się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane na gruncie ustawy - Prawo celne (m.in. wyrok NSA z 21 października 1993 r. S.A./Lu 1732/92 ONSA 1993/151), jest nieuzasadnione.

Sąd podzielił również stanowisko organu II instancji, iż zasada zaufania do organów, na którą powołuje się skarżący, podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie oparł się na informacji, że kraje umieszczone we wspomnianym wyżej wykazie to kraje, do których stosuje się art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego udzielonej mu przez kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady RP w C., nie może stanowić podstawy do innego traktowania skarżącego wobec prawa.

Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną i opierając ją na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1) Naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 1904 § 1 ustawy - Kodeks celny poprzez jego zawężającą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - w drodze przyjęcia, że zastosowany w tym przepisie zwrot - "ogranicza możliwość rejestracji prywatnych środków transportu" faktycznie oznacza - wyłącza możliwość uprzedniej rejestracji auta oraz jego użytkowania;

- art. 2 Konstytucji RP poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść obywatela, wbrew konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego.

2) Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez:

- nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego wskazanych w skardze przepisów art. 121 § 1, 122, 139 § 4, 210 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podał, iż Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 190 4 § 1 Kodeksu celnego dokonując zawężającej wykładni tego przepisu, gdyż artykuł ten nie precyzuje o jakie ograniczenia w rejestracji chodzi ani też nie upoważnia organów administracji celnej do badania, jakie są to ograniczenia. Dlatego też, zdaniem skarżącego, organ celny nie miał uprawnień do dokonywania subiektywnego rozróżnienia pomiędzy krajami umieszczonymi w tym wykazie i interpretowanie zapisów zawartych w wykazie w sposób ewidentnie sprzeczny z intencją jego autora. Zdaniem skarżącego organ celny nie był uprawniony do uznania, że w danym wypadku wystąpiły ograniczenia innego rodzaju i tylko na tej podstawie odmówić zwolnienia od cła.

Skarżący zwrócił także uwagę na długi (ok. 7 miesięcy) czas trwania postępowania, w trakcie którego jego zdaniem nie zgromadzono nowych dowodów przemawiających za słusznością decyzji. W związku z tym, że Sąd nie przeanalizował powyższych okoliczności, zgadzając się w całości ze stanowiskiem organów celnych to tym samym naruszył art. 2 Konstytucji Polskiej.

Skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób rażący naruszył ponadto art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., ponieważ pomimo wykazania naruszenia przez organy celne szeregu przepisów proceduralnych, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie, nie uchylił zaskarżonej decyzji, lecz skargę oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 1904 Kodeksu celnego) oraz z naruszeniem przepisów postępowania sądowego (art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. i przepisów postępowania administracyjnego (art. 121 § 1, art. 122, art. 139 § 4 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej), a także z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP. W związku z tym rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego tylko wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania.

Na wstępie należy wskazać, że kasacyjny zarzut naruszenia przepisów postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może odnosić się zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i do przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Wynika to po pierwsze z zasady, iż sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym, jak i przepisami o postępowaniu administracyjnym, a po drugie z zasady, że wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a).

Skarżący zarzuca Sądowi I instnacji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo że według skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Ordynacji podatkowej. Przy ocenie tego zarzutu należy mieć na względzie, że naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną tylko wówczas, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny, a więc kwalifikowany wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia wskazywanych przez skarżącego przepisów Ordynacji podatkowej.

Nietrafny jest zarzut skarżącego, iż Sąd I instancji nie uwzględnił naruszenia przez organy celne, przewidzianej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zasady prowadzenia przez organy celne postępowania w sposób budzący zaufanie do organów celnych, gdyż uchybienie takie nie zaistniało. Skarżący utrzymuje, iż przywożąc samochód na polski obszar celny działał w zaufaniu do informacji uzyskanych od Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady RP w C., który jak twierdzi, poinformował go, że kraje umieszczone w wykazie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, to kraje, do których odnosi się art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że otrzymał od Konsula informacje, na które się powołuje. Informacja, że zamieszczone w wykazie Ministerstwa Spraw Zagranicznych dane dotyczą art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego nie mogła, jak prawidłowo przyjęły organy celne i Sąd I instnacji, być rozumiana w ten sposób, że w wypadku przywozu samochodu z zagranicy będzie on zwolniony od cła bez względu na to, czy zostaną spełnione wszystkie warunki zwolnienia przewidziane w art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Odmiennego stanowiska nie może uzasadniać argument skarżącego, iż nie miał on możliwości zweryfikowania informacji otrzymanej od pracownika ambasady, gdyż skarżący nie może w sposób prawnie skuteczny powoływać się na nieznajomość przepisów Kodeksu celnego normujących warunki zwolnienia od cła rzeczy przywożonych przez osoby powracające z czasowego pobytu za granicą.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut, iż Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, mimo że według skarżącego organy celne ustalając stan faktyczny dopuściły się wielu błędów mających wpływ na rozstrzygnięcie, nie może być uznany za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną. Formułując zarzut tej treści, skarżący nie wykazał w skardze kasacyjnej jakie konkretnie błędy w postępowaniu dowodowym popełniły organy celne oraz że miały one wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Wpływu na wynik sprawy nie miała niewątpliwie podniesiona w skardze kasacyjnej kwestia wydawania przez władze C. właścicielowi dokumentu umożliwiającego wywóz pojazdu, a nie jak ustalono to w zaskarżonej decyzji tablic rejestracyjnych wywozowych, gdyż kwestia ta nie ma żadnego znaczenia dla warunków zwolnienia od cła przewidzianych w art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego.

Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut pominięcia przez Sąd I instancji wykazanych przez skarżącego naruszeń art. 139 § 4 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż zarzut ten nie został uzasadniony, jak wymaga tego przepis w art. 176 p.p.s.a. W konsekwencji zarzut ten usuwa się spod kontroli kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 30.06.2004 r. FSK 208/04, ONSAiWSA 2004/3/55).

W związku z tym, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego związany jest stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 1904 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego zwolnione od cła są prywatne środki transportu, które służyły użytkownikowi przez okres co najmniej 6 miesięcy przed datą zakończenia pobytu za granicą, chyba że prawo kraju poprzedniego pobytu ogranicza możliwość rejestracji prywatnych środków transportu bądź wprowadza warunki konstrukcyjne lub techniczne znacząco różniące się od obowiązujących w kraju.

Warunki te, jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji, nie zostały spełnione, ponieważ skarżący nie używał sprowadzonego samochodu w czasie czasowego pobytu w C. Skarżący zakończył ten pobyt w dniu 23 września 2003 r., podczas gdy samochód zakupił w H. w dniu 29 września 2003 r.

Sąd I instancji prawidłowo podzielił również stanowisko organów celnych, iż umieszczenie C. przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w wykazie państw, w których istnieją ograniczenia w rejestracji prywatnych środków transportu nie oznaczało braku możliwości rejestracji prywatnego środka transportu w C. Istnienie takiego ograniczenia w C nie znajduje potwierdzenia w treści tego wykazu. W dokumencie tym wskazano jedynie na wynikające z miejscowych przepisów wymagania związane z wywozem pojazdów z C.

W świetle powyższych ustaleń brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, a tym samym by naruszona została również konstytucyjna zasada państwa prawnego, wyrażona w art. 2 Konstytucji RP.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.