Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 42/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 1 pkt 1 i pkt 4, art. 34  par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r. nr 2401-IEE.711.1062.2021.2/MK UNP: 2401-21-234243 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej; K.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 23 września 2021 r. nr [...], którym nie uwzględniono i oddalono zarzut nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego wniesiony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec M. W. w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 13 lipca 2020 r. nr ZDM.3133.5161.TYT.2019.IS, obejmujący opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu marki RENAULT o nr rej. [...] w dniu 23 sierpnia 2018 r. w G. przy ul. [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

W dniu 13 lipca 2020 r. Prezydent Miasta w G. wystawił na M. W. (dalej: zobowiązany, strona, skarżący) tytuł wykonawczy nr ZDM.3133.5161.TYT.2019.IS, obejmujący opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty za parkowanie opisanego wyżej pojazdu o nr [...]. Następnie w/w dokument został przekazany Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. celem realizacji i wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu 24 lipca 2020 r.

Zawiadomieniem z dnia 7 września 2020 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego w I S. A. Odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu zobowiązany odebrał w dniu 14 września 2020 r.

Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 18 września 2020 r. reprezentujący stronę radca prawny wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Prowadzonej egzekucji zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 470 ze zm., dalej: u.d.p.), w związku z czym wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutu. W uzasadnieniu zarzutów wskazał, iż przedmiotowy samochód, choć stanowi własność zobowiązanego, to w okresie w jakim stwierdzono przypadek nieopłaconego postoju był pozostawiony do dyspozycji jego pracowników. W związku z powyższym zakwestionował zasadność dochodzonego obowiązku, jak i słuszność wystawienia tytułu wykonawczego, a to wobec faktu, że w czasie, gdy odnotowano nieopłacony postój skarżący nie był korzystającym z tego pojazdu. Samochód był bowiem pozostawiony grupie osób, z którymi łączy go stosunek pracy, a z uwagi na upływ czasu (prawie 3 lata) nie jest w stanie ustalić, który pracownik w tym dniu dysponował pojazdem.

Pismem z dnia 23 września 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zwrócił się do Wierzyciela - Prezydenta Miasta w G. o zajęcie stanowiska w przedmiocie złożonych zarzutów.

W dniu 25 stycznia 2021 r. do Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęło postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia 29 września 2020 r. nr [...], którym nie uwzględniono i oddalono zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie, po rozpatrzeniu którego organ II instancji, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, postanowieniem z dnia 5 stycznia 2021 r. nr SKO.FE/41.4/103/2020/13596 utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Mając na uwadze fakt, iż postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutu jest ostateczne w administracyjnym toku postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wydał w dniu 23 września 2021 r. postanowienie nr [...], mocą którego uznał zgłoszone zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanego zarzucił naruszenie:

1. art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. oraz art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wadliwe dokonanie wykładni przepisów u.d.p. prowadzące do mylnego wniosku, iż zobowiązanym do uiszczenia opłaty z tytułu korzystania z drogi publicznej jest właściciel pojazdu czyli skarżący, a nie pracownik Skarżącego, co doprowadziło do mylnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż organ niesłusznie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie niekwestionowana jest okoliczność, że pojazd marki RANAULT o nr rej. [...] parkował w Strefie Płatnego Parkowania w G. w dniu wskazanym przez organ egzekucyjny bez uiszczenia stosownej opłaty. W toku prowadzonego postępowania skarżący nie przyznał bowiem, aby taka okoliczność miała miejsce, w szczególności nie potwierdził, aby cokolwiek wiedział o tym, że jeden z samochodów parkował w Strefie Płatnego Parkowania w G. bez uiszczenia opłaty. Wręcz przeciwnie, o przedmiocie toczącego się postępowania skarżący dowiedział się dopiero w chwili otrzymania tytułu wykonawczego.

Dalej pełnomocnik zobowiązanego wskazał, iż do tytułu wykonawczego nie dołączono dowodów potwierdzających jednoznacznie, jakoby faktycznie doszło do zdarzenia polegającego na braku uiszczenia opłaty za parkowanie w dniu wskazanym w tytule wykonawczym oraz, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, jakoby w sytuacji, gdy samochód jest używany dla celów służbowych przez większą ilość osób, obowiązkiem właściciela było prowadzenie stosownej ewidencji w tym zakresie. Organ egzekucyjny nie wskazał przy tym podstawy prawnej takiego obowiązku. Skarżący podniósł ponadto, że nie można tracić z pola widzenia faktu, iż jest właścicielem całej floty pojazdów, a pojazdy te znajdują się w miejscu dostępnym dla każdego pracownika pod budynkiem noclegowym firmy właściciela pojazdów, przez co trudne do ustalenia i wymagające czasu jest wskazanie konkretnej osoby kierującej danym pojazdem w dniu zdarzenia.

W związku z powyższym zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jest w pełni zasadny, gdyż organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego. Nadto w niniejszej sprawie nie została przeprowadzona formalna kontrola tożsamości osoby, co do której prowadzi się postępowanie. Nie zostało bowiem w żaden sposób udowodnione, aby to skarżący kierował pojazdem w dniu 28 lutego 2017 r., a tym samym nie zostało wykazane, aby był zobowiązany do uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój.

Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r. nr 2401-IEE.711.1062.2021.2/MK/234243 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 23 września 2021 r. nr [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia na wstępie podkreślono, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował tryb postępowania przy rozpoznawaniu zarzutów i słusznie stwierdził, że w zakresie oceny zarzutów: nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego, związany jest stanowiskiem wyrażonym przez wierzyciela. W tym zakresie organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw uwzględnienia zarzutów i do podważania w tym trybie stanowiska wierzyciela. Jednocześnie podkreślono, że stanowiskiem wierzyciela związany jest także organ nadzoru.

Dalej, odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ nadzoru powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt I SA/GI 895/19, w którym wskazano, że w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obarcza co do zasady właściciela pojazdu. Kierowanie egzekucji właśnie do niego opiera się na dwóch przesłankach: domniemania faktycznego - to właściciel korzysta z samochodu oraz stwierdzenia, że właściciel, który nie korzysta z pojazdu wie kto to czyni i może udowodnić, że np. swój samochód udostępnił innej osobie. Sąd zauważył również, że użyty w art. 13 ust. 1 u.d.p. zwrot "korzystający" odnosi się do każdego, kto korzysta z dróg publicznych i postoju pojazdu niezależnie od tego, czy jest czy nie jest jego właścicielem. Istotne jest więc ustalenie nie własności pojazdu, lecz osoby, która faktycznie korzysta tym pojazdem z dróg publicznych i parkowania. Tym samym, jeżeli właściciel nie był korzystającym z drogi publicznej, powinien wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej i to na nim ciąży obowiązek obalenia domniemania faktycznego związanego z własnością pojazdu.

Nadto podkreślono, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyrażony jest pogląd, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej oraz parkującej samochód, a to z uwagi na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazującego organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. Tym samym organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że zobowiązanym do opłaty jest właściciel pojazdu do czasu, gdy ten zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia tego faktu, przy czym dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1042/18).

Jednocześnie organ nadzoru stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, zawiera właściwe uzasadnienie stanu faktycznego i prawnego, a wskazanie wiążącego charakteru ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów jest wystarczającym odniesieniem się do złożonego przez zobowiązanego zarzutu.

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, reprezentujący skarżącego radca prawny podniósł zarzut naruszenia:

1. przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez nie- wyjaśnienie wszystkich wątpliwości co do treści postanowienia z dnia 23 września 2021 r. wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., co w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, w szczególności w odniesieniu do dowodów przedstawionych przez skarżącego, które w ocenie organu nie wykazały w sposób dostateczny, że wyzbył się on władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem ww. postępowania;

2. przepisów prawa materialnego, to jest:

a) art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (obecnie: art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.) poprzez wadliwą wykładnię przepisu i tym samym błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie niezasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, podczas gdy dowody zebrane w toku całego postępowania nie potwierdzają, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko osobie, która powinna być w sprawie uznana za zobowiązanego, w konsekwencji czego zarzuty złożone pismem z dnia 17 września 2020 r., tj. naruszenia art. 33 § 1 pkt. 4 u.p.e.a w zw. z art. 13 ust. 1 pkt. 1 powinny zostać uznane za uzasadnione.

Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, rozwijając zarzut naruszenia przepisów postępowania, podniesiono, że w toku prowadzonego postępowania nie zostały wyjaśnione wszystkie wątpliwości co do treści postanowienia z dnia 23 września 2021 r. wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., co w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wyprowadzenie wniosków sprzecznych z dowodami wyjaśnieniami złożonymi przez skarżącego. W konsekwencji, z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. pominięto okoliczności związane z faktem, iż skarżący wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem ww. postępowania.

Zdaniem autora skargi powyższe uchybienie jest o tyle istotne, iż w rezultacie doszło do błędnej subsumpcji normy prawnej do ustalonego stanu faktycznego sprawy. W sprawie należało bowiem uwzględnić, że skarżący, prowadząc działalność gospodarczą związaną z transportem, dysponuje kilkudziesięcioma pojazdami oddanymi do dyspozycji różnych pracowników. Organ administracyjny ma obowiązek interpretować przepisy w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, z którego w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, iż właściciel pojazdu jest równocześnie właścicielem całej floty samochodów, wobec czego niemal niemożliwe jest ustalenie, kto kierował pojazdem w dniu zdarzenia,

niemniej jednak z całą pewnością nie był to sam skarżący.

W tym stanie rzeczy zasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, bowiem osoba, wobec której prowadzona jest egzekucja nie powinna być w przedmiotowej sprawie traktowana jak osoba zobowiązana. Wadliwa ocena tego zarzutu dokonana przez organ egzekucyjny winna być usunięta przez organ II instancji. W niniejszej sprawie nie została przeprowadzona kontrola formalna tożsamości osoby, co do której prowadzi się postępowanie, nie zostało bowiem w żaden sposób udowodnione, aby to skarżący był kierującym pojazdem, w rezultacie czego nie zostało wykazane, aby to on był zobowiązany z tytułu uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój. Korzystającym z pojazdu jest, jak dalej podkreślono w uzasadnieniu skargi, nie tylko właściciel pojazdu, ale także każda inna osoba, która korzysta z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoba działająca bez takiego tytułu czy zgody. Pojazd, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie był używany wbrew woli i wiedzy skarżącego.

W dalszych wywodach skargi wskazano, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia wątpliwości zaistniałych w związku z treścią wydanego postanowienia wynika nie tylko z art. 113 § 2 K.p.a., ale także z art. 7 tej ustawy. Wątpliwości pojawiające się na tle zastosowania właściwej normy prawnej wyrażonej w art. 33 u.p.e.a powinny zostać zatem wyczerpująco rozwikłane, czego organ w niniejszej sprawie nie uczynił, wskazując, iż postanowienie wierzyciela w przedmiocie zarzutu wniesionego w oparciu o art. 33 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ administracji publicznej nie podjął więc próby ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy oraz wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, tj. dowodów, które jednoznacznie potwierdzają, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko nie tej osobie, która powinna być w sprawie uznana za zobowiązanego.

W sprawie nie zostało potwierdzone, aby to skarżący korzystał z samochodu, a obowiązek prowadzenia stosownej ewidencji dla każdego z kilkudziesięciu pojazdów używanych w firmie strony nie ma żadnej podstawy prawnej. W tym stanie rzeczy nie jest możliwe przyjęcie za wierzycielem domniemania faktycznego, że korzystającym z drogi publicznej w dniach wskazanych w zaskarżonym postanowieniu był skarżący.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie organu nadzoru z dnia 8 listopada 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 23 września 2021 r. nr [...], którym nie uwzględniono i oddalono zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut błędu co do osoby zobowiązanego wniesiony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 13 lipca 2020 r. nr ZDM.3133.5161.TYT.2019.IS, obejmujący opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu o nr rej. [...].

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2072 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zasady i tryb kontroli sądowej działalności administracji publicznej reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), która w art. 3 § 2 pkt 3 kontrolą tą objęła orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z jej postanowieniami, wyeliminowanie przez sąd administracyjny aktu prawnego wydanego przez organ administracji może nastąpić po stwierdzeniu, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) bądź w wyniku istnienia wady skutkującej stwierdzeniem nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Rozpoznawanie skarg na akty organów nie ma charakteru merytorycznego orzekania o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny, orzekając w danej sprawie, pełni funkcje kasacyjne, badając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) oraz na podstawie akt (art. 133 § 1 p.p.s.a.) zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, co stanowi wskazane wyżej kryterium sądowej kontroli nad działalnością administracji publicznej.

Zauważyć również należy, że występujący w przywołanym powyżej przepisie art. 134 § 1 p.p.s.a. termin "w granicach danej sprawy" wskazuje, że podejmując rozstrzygnięcie sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle wyjaśnianego przepisu szczególnego znaczenia nabiera zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Go 1093/12, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałoby wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego.

Uzasadniając powyższe, w pierwszej kolejności wskazać należy, że na mocy art. 1 i art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 z późn. zm., dalej: ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 33 u.p.e.a., jak również art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.).

Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, wskazuje, iż w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu sprzed nowelizacji. Wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie taka sytuacja zaistniała, gdyż tytuł wykonawczy został wydany w dniu 13 lipca 2020 r. i przekazany do organu wykonawczego, do którego wpłynął w dniu 24 lipca 2020 r.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa

w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27,

a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Jak stanowi art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego, w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Co istotne, przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ II instancji również jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ nadzoru stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2004 r., wyroki NSA: z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 359/12 oraz sygn. akt II FSK 1262/12, z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08 i z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05).

W rozpoznawanej sprawie, w której wierzycielem jest Prezydent Miasta G., a organem egzekucyjnym – Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.) Organ egzekucyjny zobligowany był zatem do wystąpienia do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie tych zarzutów. Stanowisko takie wierzyciel wyraził w postanowieniu z dnia 29 września 2020 r. nr [...], którym nie uwzględniono i oddalono zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2021 r. nr SKO.FE/41.4/103/2020/13596 i jak wynika z okoliczności sprawy, skarżący nie zaskarżył tego stanowiska wierzyciela do sądu administracyjnego (o uprawnieniu takim został prawidłowo pouczony).

Wskazać w tym miejscu warto, że wspomniana wyżej nowelizacja p.p.s.a. z dniem 30 lipca 2020 r. ponownie objęła kognicją sądu administracyjnego wszystkie postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które przysługuje zażalenie. W poprzednim stanie prawnym (od dnia 15 sierpnia 2015 r.), na gruncie którego rozpoznano skargę skarżącego dotyczącą analogicznego stanu faktycznego zarejestrowaną pod sygnaturą I SA/Gl 1257/20, niedopuszczalne było zaskarżenie postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których było stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Z uwagi na fakt, że postanowienie wierzyciela nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy związane były zawartym w nim stanowiskiem, zgodnie z którym niezasadny był podniesiony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku i zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Organy orzekające nie mogły ocenić zarzutów zobowiązanego inaczej, niż uczynił to wierzyciel w swoim postanowieniu.

Wobec powyższego na obecnym etapie postępowania Sąd bada w istocie tylko to, czy organy orzekające w sprawie respektowały zasadę związania stanowiskiem wierzyciela, co niewątpliwie miało miejsce.

Całkowicie chybiony jest zatem podniesiony w skardze zarzut, że organ administracji publicznej nie podjął próby ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy oraz wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, tj. dowodów, które jednoznacznie potwierdzają, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko nie tej osobie, która powinna być w sprawie uznana za zobowiązanego.

Wprawdzie (jak wskazano w wydanym wobec skarżącego wyroku NSA z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt I GSK 974/21) w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne nie było poprzedzone postępowaniem administracyjnym, osoba wobec której wystawiono tytuł egzekucyjny ma prawo domagać się przeprowadzenia postępowania dowodowego w trakcie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny w takich wypadkach zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy zastosowaniu odpowiednich reguł postępowania administracyjnego, także co do postępowania dowodowego w możliwie jak najszerszym zakresie dla realizacji specyfiki postępowania egzekucyjnego. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i opłaty dodatkowej, jeśli ta pierwsze nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa i nie jest w tym zakresie wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt II GSK 1012/21), to zobowiązany dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego ma możliwość kwestionowania ustaleń faktycznych przez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku, czy błędu co do osoby zobowiązanego.

Związanie (niezaskarżonym) stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyroki NSA z dnia 21 maja 2013 r.: sygn. akt II FSK 359/12 oraz II FSK 1262/12).

Jedynie zatem na marginesie stwierdzić należy, że w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie (jak wynika z akt sprawy przedmiotowy pojazd parkował w Strefie Płatnego Parkowania w G. w dniu 23 sierpnia 2018 r. bez uiszczenia wymaganej opłaty, czego skutecznie skarżący nie podważył) powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obarcza co do zasady właściciela pojazdu. Kierowanie egzekucji właśnie do niego opiera się na dwóch przesłankach: domniemania faktycznego – to właściciel korzysta z samochodu oraz stwierdzenia, że właściciel, który nie korzysta z pojazdu wie kto to czyni i może udowodnić, że np. swój samochód udostępnił innej osobie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej oraz zaparkowania samochodu, a to z uwagi na treść art. 29 § 1 u.p.e.a. zakazującego organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. Tym samym organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że zobowiązanym do opłaty jest właściciel pojazdu do czasu, gdy ten zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia tego faktu, przy czym dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1042/18). Tym samym, jeżeli właściciel nie był korzystającym z drogi publicznej powinien wskazać osobę korzystającą jego pojazdem z drogi publicznej i to na nim ciąży obowiązek obalenia domniemania faktycznego wiążącego obowiązek opłacenia parkowania z z własnością pojazdu. W niniejszej sprawie osoby takiej nie wskazano, a właściciel pojazdu oświadczył, że prowadząc działalność gospodarczą związaną z transportem, dysponuje kilkudziesięcioma pojazdami udostępnianymi różnym pracownikom bez ewidencjonowania osób, które w danym czasie korzystają z nich. Wbrew argumentacji skargi o zasadności zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne nie świadczy to, że nie potwierdzono, iż kierującym pojazdem był skarżący i nie wskazano podstawy prawnej dla ewidencjonowania osób korzystających z poszczególnych pojazdów w określonych terminach. Uwzględnienie argumentacji skargi oznaczałoby w ich istocie nieuprawnione wyłączenie firm transportowych z obowiązków wynikających z art. 13 ust. 1 u.d.p.

Skoro – jak wykazano – organ egzekucyjny działał w warunkach związania stanowiskiem wierzyciela i orzekł zgodnie z tym stanowiskiem, to zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. są bezpodstawne. Uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 23 września 2021 r. spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.