Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 111/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135, art. 145 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 8, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 i 3,
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. M. kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzje Burmistrza [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla AM urodzonej w dniu [...] w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2013 r.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 1a, art. 2 pkt 2,4,5,8,10,12, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 11, art. 15 ust. 1, art. 18, art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 23, art. 25, art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r., poz. 554) zwana dalej: "ustawą"; § 2 pkt 1, i pkt 2, § 7 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy, Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzoru wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 2229) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz. 1257) zwana dalej w skrócie: "K.p.a.".

Sprawa ta była już kilka razy rozpoznawana tak przez organy administracji oraz przez tutejszy Sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ostatnio wydanym wyrokiem z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 647/17 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] ze względu następujące uchybienia:

- w pierwszej kolejności stwierdził, że wierzycielka alimentacyjna ukończyła 18 lat w związku z powyższym przysługiwało jej prawo do samodzielnego występowania w sprawie, a z akt sprawy wynikało, że stroną postępowania była wyłącznie matka - MM. Wprawdzie w piśmie procesowym z dnia 21 czerwca 2016 r. (k. 51 akt administracyjnych) przedstawiła się jako pełnomocnik AM, ale akta sprawy nie zawierały stosownego pełnomocnictwa.

- organy procedowały w okresie zawieszenia postępowania. W aktach jest postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., którym organ I instancji zawiesił postępowania, a następnie - bez podjęcia zawieszonego postępowania - wydał decyzję z dnia [...] lutego 2016 r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzją z dnia [...] maj 2016 r.,

- organ I instancji wydał kolejną decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia [...] marca 2017 r., która była przedmiotem kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 647/17.

Wyrokiem tym WSA w Rzeszowie stwierdził, że nierozpoznano znajdujące się w aktach administracyjnych wnioski KM o wyłączenie AS pracownika organu I instancji, gdyż organy nie zweryfikowały informacji, że prowadząca postępowanie AS, która podpisała decyzję z dnia 16 stycznia 2017 r. jest krewną MM.

WSA w Rzeszowie zgodził się również z zarzutami dotyczącymi ustalenia przez organ stanu bezskuteczność egzekucji. Sąd wskazał, że niejasna pozostaje kwestia za jakie okresy powstała stwierdzona przez organ zaległość alimentacyjna i czy nie miała miejsca sytuacja, w której MM za konkretny okres pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego a równolegle otrzymywała świadczenie od dłużnika alimentacyjnego. Nie wyjaśniono również, czy wierzyciel alimentacyjny występował z żądaniem świadczeń zaległych, czy tylko bieżących alimentów i czy w tym wyroku jakieś świadczenia za okres wsteczny zasądzono, wskazując, że załącznik do decyzji organu I instancji obrazuje zaległość alimentacyjną od lutego 1999 r., także określoną prawdopodobnie, jak wskazał Sąd wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 1997 r. sygn. akt [...]. Sąd wskazał także, że organy traktują jako zaległość alimentacyjną skarżącego należność m.in. za okres od września 2000 r. do września 2001 r., podczas gdy z pisma MM z dnia [...] stycznia 2017 r. in fine wynika, że naliczenie alimentów za ten okres jest niezasadne ponieważ wierzycielka pobierała wówczas świadczenie z tytułu rozłąki.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zwrócił się do AM z pytaniem czy podtrzymuje wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2011-2012, z kolei AS zwróciła się do Burmistrza [...] o zajęcie stanowiska w sprawie jej udziału w postępowaniu, wskazując, że jest krewną trzeciego stopnia w stosunku do MM. Pismem z dnia 21 lutego 2018 r. skierowanym do AS Burmistrz [...] poinformował wyżej wymienioną, że wskazany przez nią stopień pokrewieństwa, nie wyczerpuje ustawowej przesłanki do wyłączenia od załatwienia sprawy i jeśli jej związek ze stroną postępowania ma wyłącznie charakter formalny, nie ma podstaw do wyłączenia.

Kolejnym pismem z dnia 5 lutego 2018 r. organ ponownie zwrócił się do AM z pytaniem czy podtrzymuje wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres zasiłkowy 2011-2012 a także czy podtrzymuje wniosek o egzekucję świadczeń alimentacyjnych za okres od września 2000 r. do września 2001 r. wskazując przy tym, że w tym okresie jej matka pobierała należności za rozłąkę w kwocie 700 zł miesięcznie, a jej ojciec nie przekazywał żadnych należności alimentacyjnych.

W odpowiedzi na wezwanie AM w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. opisała stosunki pomiędzy jej rodzicami, potwierdziła, że w okresie od września 2000 r. do września 2001 r. jej matka pobierała dodatek za rozłąkę.

Jednocześnie organ I instancji zwrócił się do Komornika działającego przy Sądzie Rejonowym w Kraśniku z następującymi pytaniami:

1. Czy na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 1997 roku Sygn. akt [...] prowadzona była egzekucja przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] ZF, w przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej wezwał o podanie daty złożenia wniosku egzekucyjnego przez wierzyciela do tamtejszego organu egzekucyjnego oraz wskazania, jakie było żądanie wierzyciela zawarte we wniosku i przesłanie kserokopii wniosku wierzyciela, oraz o przedstawienie wyniku egzekucji na dzień 01-09-2011 r.( tj. wykazanie zaległości na dany dzień)

2. Czy w okresie od września 2000 r. do września 2001 r. tj. w okresie kiedy KM odbywał zasadniczą służbę wojskową wierzycielka MM informowała organ egzekucyjny, że w tym okresie otrzymywała z jednostki wojskowej kwotę 700,00 zł miesięcznie z tytułu rozłąki, i czy zaliczała powyższą kwotę na poczet alimentów?

3. Czy przedstawione przez dłużnika dowody wpłat bezpośrednich w dolarach amerykańskich otrzymywane przez wierzyciela w okresie od grudnia 2005 r. do listopada 2008 r. (wezwanie Komornika z dnia 15 kwietnia 2009 r.) wierzycielka zaliczyła na poczet alimentów i czy w związku z tym uległ zmianie stan zaległości w sprawie.

4. O przesłanie zaświadczenia o dokonanych wpłatach w niniejszej sprawie egzekucyjnej ( od momentu powstania egzekucji do dnia wydania zaświadczenia) z wyszczególnieniem kwot przekazanych wierzycielom za cały okres postępowania egzekucyjnego oraz wszystkich wpłat dłużnika dokonanych bezpośrednio na ręce wierzyciela, o których Komornik został poinformowany.

Kolejny pismem zwrócił się z następującymi pytaniami;

1. Czy w aktach egzekucyjnych zalega informacja od likwidatora funduszu alimentacyjnego o spłacie zadłużenia KM na rzecz funduszu alimentacyjnego powstałego z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych przed dniem 1 maja 2004 roku. Na podstawie zaświadczeń Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. ustalono, że zaległość dla likwidatora funduszu alimentacyjnego wynosi 4.405,85 zł. Podczas gdy z kolejnego zaświadczenia z dnia [...] -08-2009 wynika, iż spłacono należność likwidatora funduszu. Nie ma informacji w jaki sposób zaległość ta została spłacona.

2.Podanie dokładnej daty, od której Komornik Sądowy rozpoczął naliczanie alimentów w kwocie podwyższonej do 400,00 zł zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. sygn, akt. [...].

3. Sprecyzowanie wpłat wykazanych w zaświadczeniu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] 09-2016 r. W zaświadczeniu przedstawiono wpłaty w 44 pkt. Szczegółowy opis został dokonany odnośnie pozycji od nr 1 do 14. Dokładnej informacji dotyczącej wpłat od nr 15 do 44 z wyszczególnieniem jaka kwota została przekazana na konto Ośrodka Pomocy Społecznej.

4. O udzielenie informacji dotyczącej wskazania stanu zadłużenia z tytułu alimentów zaległych na rzecz wierzycielki wykazywanych przez Komornika Sądowego w [...] na kwotę 5 870,00 zł. Jakiego okresu dotyczy to zadłużenie oraz czy w tej kwocie zawierają się odsetki lub też inne koszty.

5. Wskazano przy tym, że w piśmie z dnia 14 marca 2018 r. udzielono informacji, że "w okresie od 01 lutego 1999 r. do grudnia 2003 r. wierzycielka korzystała z funduszu alimentacyjnego (al. 6654/10) po 200,00 zł miesięcznie. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 1 marca 2002 r. wysokość alimentów od 1 marca 2002 wynosi 350,00 zł. O udzielenie informacji czy w okresie od 1 marca 2002 r. do grudnia 2003 wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego była ustalona na 200,00 zł miesięcznie.

6.Wskazano na istniejące rozbieżności pomiędzy stanem zaległości wykazanym w zaświadczeniu o bezskuteczności egzekucji Komornika Sądowego wydanym w dniu 06-09-2011 r a stanem zaległości wyliczonym na wyżej wymieniony dzień przez tut. organ.

Na podstawie uzyskanych informacji organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. orzekł o przyznaniu dla AM świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Bezskuteczność prowadzonej egzekucji oraz wysokość powstałych zaległości przedstawiono w tabeli stanowiącej załącznik do decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, że analiza została dokonana w przedziale dotyczącym okresu luty 1999 - sierpień 2011r. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] -01-1997 r., zasądzono od KM alimenty w kwocie 200,00 zł miesięcznie płatne z góry począwszy od 30-09-1997 r. Na podstawie dokumentacji przekazanej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], organ ustalił, że wierzycielka w dniu 27 lutego 1999 r., składając wniosek egzekucyjny zażądała alimentów zaległych za okres od 14 listopada 1997 r. do 27 lutego1999 r. w łącznej kwocie 3 200,00 zł. Kwota ta została przez organ zaliczona w wierszu nr 1 analizy skuteczności egzekucji, jako kwota należnych alimentów. Następnie do sierpnia 2000 r. (od wiersza 2 do wiersza 19 analizy) jako kwotę należnych alimentów doliczono zgodnie z ww. wyrokiem, ustalającym należność alimentacyjną, kwotę 200,00 zł miesięcznie. Z analizy wyłączono okres od września 2000 r. do września 2001 r. i ujęto od wiersza 20 do wiersza 32. Dalej od wiersza 33 do wiersza 37 wykazywano miesięczne kwoty należne za okres od października 2001 r. do lutego 2002 r. zgodnie z ww. wyrokiem. Następnie zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2002 r. podwyższającego świadczenia alimentacyjne do kwoty po 350,00 zł miesięcznie począwszy od 1 marca 2002 r., w pozycji 38 do pozycji 65 wykazano kwoty należne za okres od marca 2002 do czerwca 2004 w wysokości po 350,00 zł miesięcznie. Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2004 r., którym zobowiązano KM do świadczenia alimentów w wysokości 400,00 zł miesięcznie od pozycji 65 do pozycji 151, tj. od lipca 2004 r. do sierpnia 2011 r. doliczono zobowiązania w kwocie 400,00 zł miesięcznie. Łączna kwota zobowiązań dłużnika alimentacyjnego na dzień 1 września 2011 r. tj. na miesiąc złożenia wniosku wynosiła 52 000,00 zł.

W kolumnie nr 3 dokonano analizy kwoty alimentów przekazanych przez KM bezpośrednio na ręce wierzycielki. Od pozycji 36 do 39 tj. od stycznia 2002 r. do kwietnia 2002 r. na podstawie przedłożonej przez wierzycielkę dokumentacji, zamieszczono wpłaty dokonane do rąk wierzycielki w łącznej kwocie 1.150,00 zł, w poz. 64 tj. maj 2004 r. zgodnie z dokumentem przedstawionym przez wierzycielkę kwotę 105,70 zł, od lipca 2005 r. do grudnia 2005 r. kwotę 1 600,00 zł, w okresie od grudnia 2005 r. do listopada 2008 r., organ zaliczył kwotę przekazaną przez dłużnika alimentacyjnego w wysokości 3.400 dolarów amerykańskich, po przeliczeniu na złotówki 9.774,51 zł.

Na tych podstawach organ wyliczył, że na ręce wierzycielki w omawianym okresie dłużnik alimentacyjny KM przekazał łączną kwotę 12.630,21 zł.

Oddzielnie przeprowadzono analizę skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych prowadzonej przez Komornika Sądowego w [...] (kolumna Nr 4 Analizy). Komornik przedstawił w zaświadczeniu z dnia 17 sierpnia 2016 r. kwoty wyegzekwowane na poczet alimentów. W okresie prowadzenia egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] tj. w okresie od kwietnia 1999 r. do maja 2002 r. ustalono, że wyegzekwowano kwotę 1.798,35 zł. Kwoty te zostały uwidocznione w analizie w kolumnie nr 4 w pozycjach od 3 do 5 oraz od 37 do 40.

W zaświadczeniu Komornika Sądowego w [...] z dnia 15 września 2016 r. przedstawiono kwoty wyegzekwowane od dłużnika. Wykazana w analizie kwota w pozycji 61 tj. za miesiąc luty 2004 r. w wysokości 205,12 zł została przekazana Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Następnie wyegzekwowane kwoty w łącznej wysokości 5.089,45 zł, wykazane w pozycji od 65 do 77, tj. od czerwca 2004 r. do czerwca 2005 r. zostały przekazane MM na poczet alimentów bieżących oraz zaległych w tamtym okresie wierzycielka nie korzystała ze świadczeń alimentacyjnych z OPS. Następny okres, w którym Komornik wyegzekwował kwoty na poczet alimentów, to okres od stycznia 2009 r. do sierpnia 2011 r. (pozycja od 120 do 151) w którym to Komornik przekazał na konto tut. ośrodka łączną kwotę 20.109,47 zł. Łączna kwota alimentów wyegzekwowanych przez komornika wystawiona na podstawie szczegółowych zaświadczeń wynosi 27 202.39 zł.

Na podstawie ww. danych organ ustalił, że należności dłużnika alimentacyjnego (kolumna Nr 2) wynoszą 52 000 zł, należności przekazane lub wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego (kolumna Nr 3: 12 630,21 zł + kolumna Nr 4: 27 202,39 zł.) wynoszą 39 832,60 zł, pozostała kwota to zadłużenie w wysokości 12 167,40 zł.

Organ I instancji wyjaśnił, że nawiązał kontakt z Komornikiem celem wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy obliczeniami własnymi, a obliczeniami Komornika na podstawie których organ ten wydał zaświadczenie. Komornik na dzień wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wskazał zadłużenie w wysokości 12.276,58 zł. Poinformował, że podstawą uznania wpłat dokonanych bezpośrednio przez dłużnika na ręce wierzycielki jest jej oświadczenie. Wierzycielka odmówiła uznania wpłat w dolarach amerykańskich na poczet alimentów. Organ wysnuł również przypuszczenie, że w okresie egzekucji prowadzonej przez komornika wierzycielka nie wyłączyła okresu, który przez tut. organ został wyłączony na wniosek AM (okres odbywania zasadniczej służby wojskowej KM). Wobec powyższego organ oparł się na obliczeniach własnych, dokonanych na podstawie dowodów pisemnych, wniosków stron postępowania. Przyjęto bezstronnie wszystkie dowody i materiały stanowiące podstawę dokonania analizy.

W odniesieniu do kierowanych w toku postępowania wniosków o wyłączenie pracownika AS podano, że Burmistrz [...] pismem z dnia 21 lutego 2018 r. poinformował, że brak jest przesłanek z art. 24 K.p.a. do wyłączenia AS - Kierownika OPS.

W skardze do Sądu KM zarzucił naruszenie:

1. art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji.

2. art. 7 K.p.a., przez bezpodstawne odstąpienie od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także przeprowadzenia wszystkich wnioskowanych dowodów,

3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi w tym zakresie, oraz na jego dowolnej, błędnej ocenie i błędnym przyjęciu, że zobowiązany KM wpłacił tytułem alimentów bezpośrednio do rąk matki małoletniej jedynie kwotę 12.630,21 zł podczas gdy z dokumentów zalegających w aktach sprawy oraz aktach postępowania egzekucyjnego (o których załączenie do niniejszej sprawy wnioskował skarżący) wynika wprost, że zaległości nie było żadnych, a wpłacona kwota to przeszło 43.454,32 zł oraz co najmniej 6.400,00 zł, które to łącznie KM i jego rodzice zapłacili tyt. alimentów na rzecz AM, co wynika wprost z dokumentów, o błędnym wyliczeniu organu zarówno I jak i II instancji świadczy również fakt, że drugi wniosek egzekucyjny MM złożyła dopiero w lutym 2002 r. i objęła nim alimenty od stycznia 2002 r., bowiem za ubiegłe okresy KM z obowiązku alimentacyjnego się wywiązał i nie był on przedmiotem postępowania egzekucyjnego, a alimenty nieobjęte wnioskiem egzekucyjnym uległy przedawnieniu, a mimo to zostały ujęte w zestawieniu stanowiącym zał. nr 1 do decyzji organu I instancji, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia przez organ tak I jak i II instancji, że zaległość alimentacyjna na dzień złożenia wniosku wynosiła 12.167,40 zł, (podczas gdy komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne, który w przeciwieństwie do organu nie uwzględniał wpłat dokonywanych w latach 2005 -2008 w USD uznał, że zaległość w stosunku do wierzyciela wynosi na ten dzień 5.870,00 zł i co więcej, że nie były zaspokajane bieżące alimenty (tj. za okres 2 miesięcy poprzedzających wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji), a także błędnym przyjęciu, że uprawniona do alimentów - mimo, że otrzymywała w okresie objętym decyzją regularnie, co miesiąc, począwszy od marca 2011 r. (do dnia dzisiejszego) wpłaty po 400,00 zł bezpośrednio od zobowiązanego KM z wyraźnym wskazaniem, na które miesiące alimentów wpłaty mają być zaliczone marzec kwiecień, maj, czerwiec lipiec, sierpień i kolejne miesiące 2011r.) zgodnie z tytułem wykonawczym tj. wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. - jest uprawniona do pobierania świadczeń na mocy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i to za ten sam okres kiedy jednocześnie pobierała alimenty bezpośrednio od dłużnika,

4. naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez istotne braki uzasadnienia decyzji, które nie pozwalają na jej merytoryczną kontrolę, a także nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz sporządzonego do niej załącznika nr 1 w zakresie wysokości poszczególnych wpłat, a także kwalifikacji wpłat dokonywanych przez KM bezpośrednio do rąk matki małoletniej tyt. alimentów, a przez to naruszenie nie tylko przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ale również naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

5. naruszenie art. 24 § 3 K.p.a. poprzez niewyłączenie AS pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] prowadzącej sprawę z wniosku MM mimo uprawdopodobnienia, że zaistniały okoliczności niewymienione w § 1 tego przepisu, które poddają w wątpliwość bezstronność tegoż pracownika.

6. art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez:

a) niezastosowanie się przez organ zarówno I jak i II instancji do wskazówek zakreślonych organowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Rz 402/12 gdzie czytamy, że "przez bieżące zobowiązania wypada rozumieć kwoty pieniężne przekazywane przez dłużnika pod tytułem należności, które mają pokryć koszty utrzymania za okres dwóch miesięcy poprzedzających datę oceny bezskuteczności egzekucji.(...) Ponieważ skarżący wykazał, że wywiązywał się z obowiązku alimentacji za dwa miesiące poprzedzające wydanie przez komornika zaświadczenia, to udowodnił, że egzekucja z tytułu bieżących zobowiązań alimentacyjnych nie jest egzekucją bezskuteczną. Za taką jak już wspomniano nie można uznać egzekucji kiedy zobowiązany pokrywa koszty alimentów za ostatnie dwa miesiące licząc na dzień wystawienia przez komornika zaświadczenia.(...) Jeżeli bowiem skarżący wykonywał na rzecz swojej córki regularne wpłaty kwoty 400 zł miesięcznie, to nie można mówić o nim, jako o dłużniku alimentacyjnym oraz o bezskuteczności egzekucji uprawniającej do przyznania świadczenia alimentacyjnego, a w konsekwencji utrzymanie przez organ II instancji wadliwej decyzji

b) niezastosowanie się do wskazań WSA w Rzeszowie zawartych w wyroku o sygn. II SA/Rz 647/17, że "należało ustalić, za jakie okresy powstała opisana zaległość alimentacyjna i czy nie miała miejsca sytuacja, w której MM za konkretny okres pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego i równocześnie otrzymywała świadczenia od dłużnika na ten okres (do czego organ II instancji odniósł się pobieżnie stwierdzając, że "MM w trakcie pobierania świadczeń z funduszu otrzymywała również alimenty od KM", uznając jednocześnie, że "nie powodowało to podwójnego pobierania świadczeń, a co za tym idzie powstania świadczeń nienależnie pobranych", podczas gdy w rzeczywistości MM pobrała świadczenia nienależne, a także do twierdzenia sądu, że "dziadkowie AS i MM byli rodzonymi braćmi i okoliczność ta może rodzić wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie", a w konsekwencji utrzymanie przez organ II instancji wadliwej decyzji.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 2 pkt. 2, art. 9 i art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przyjmując za bezskuteczną w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, egzekucję w stosunku do osoby, która wywiązuje się z bieżących alimentów, a więc za okres 2 miesięcy poprzedzających wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji, oraz że osoba uprawniona do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest osoba na bieżąco alimentowaną bezpośrednio przez dłużnika alimentacyjnego i błędnym przyjęciu, że właściwym jest wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy organ już na etapie wydania decyzji przyznającej świadczenie ma wiedzę, że osoba za ten sam okres pobierała alimenty z dwóch źródeł z funduszu alimentacyjnego i bezpośrednio od dłużnika, bowiem fakt, - jak wskazuje organ II instancji - że MM wbrew wyraźnemu zaliczeniu przez zobowiązanego poszczególnych rat alimentacyjnych na bieżące alimenty przekazywała je komornikowi, nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy żadnego znaczenia biorąc pod uwagę treść art. 451 k.c. w kontekście dokonywanych przez zobowiązanego wpłat począwszy od marca 2011 r.

Na tych podstawach skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w opozycji do stawianych zarzutów wskazał, że w pełni zastosował się do wytycznych zawartych w wyrokach: II SA/Rz 1178/14, II SA/Rz 647/17. Analiza skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych przeprowadzono za okres od 1 lutego 1999 r. do dnia 9 września 2011 r., tj. od dnia rozpoczęcia egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] do dnia złożenia wniosku. Również zarzut zaniechania wyłączenia pracownika organu okazał się niezasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2107 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie wobec naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, które doprowadziły do końcowego wniosku, że prowadzone przez organy postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem MM z dnia [...] września 2011 r., o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla AM ur. 19 października 1996 r. w wysokości 400,00 zł miesięcznie na okres od 1.10.2011 r. do 30.09.2012 r. Była to pierwsza decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz AM w tej sprawie.

Aktualnie zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji przyznającej świadczenie alimentacyjne pełnoletniej AM za ten sam okres to jest od dnia 1 października 2011 r. do 30.09.2012 r. i również w wysokości 400,00 zł, gdyż taka była wysokość alimentów przyznana wyrokiem sądu, która stała się przedmiotem czwartej już skargi KM do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego utrzymało w mocy.

W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie kolejno wyrokami z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 402/12; z dnia 27 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1178/14; z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 647/17 uchylał decyzje Kolegium i decyzje organu I instancji dochodząc do przekonania, że stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo wyjaśniony formułują przy tym wskazania dla organu o zakresie koniecznym przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Na skutek ww. wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, było prowadzone postępowanie wyjaśniające celem ustalenia istnienia bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, do których był zobowiązany KM. Dodać też trzeba, że MM, po tym okresie, nie składała żadnych innych wniosków o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Spór między MM (aktualnie M) kontynuowany przez AM, a KM dotyczy ustalenia czy za okres świadczeniowy od 10.2011 r. do 30.09.2012 r. MM otrzymywała świadczenia alimentacyjne od skarżącego.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554). Ustawa ta przewiduje wsparcie przez Państwo osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów od dłużnika zobowiązanego do ich uiszczania. Wsparcie to realizowane jest m.in. poprzez przyznanie osobom uprawnionym do alimentów świadczenia pieniężnego wypłacanego z funduszu alimentacyjnego w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 złotych (art. 10 ust. 1 powołanej ustawy).

Podstawowym warunkiem przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego obok progu dochodowego na osobę jest zaistnienie stanu bezskuteczności egzekucji alimentów. Stosownie do art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy, osoba ubiegająca się o świadczenia, do złożonego w tym względzie wniosku winna załączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy "bezskuteczność egzekucji" oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika czy braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy). Przez okres świadczeniowy ustawodawca rozumie okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy).

W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaca się w okresach miesięcznych. Wnioski o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy są przyjmowane od dnia 1 sierpnia (art. 20 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). W przypadku gdy osoba ubiegająca się oświadczenia z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z dokumentami do dnia 31 sierpnia, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc październik następuje do dnia 31 października (art. 20 ust. 4). W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenia na nowy okres świadczeniowy złoży wniosek wraz z dokumentami w okresie od dnia 1 września do dnia 31 października, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc październik następuje do dnia 30 listopada (art. 20 ust. 5 ustawy).

Okresem kontrolowanym w niniejszej sprawie jest okres wyznaczony wnioskiem skarżącej z dnia 8 września 2011 r. czyli od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., gdyż na ten właśnie okres MM wystąpiła o świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla małoletniej wówczas córki AM.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podpisanej przez A. [...] (Kierownik OPS w [...]) potwierdziła, że dłużnik alimentacyjny płacił wierzycielce regularnie alimenty do rąk własnych w okresie od 2011 r., które wierzycielka ze względu na pobierane świadczenia z funduszu alimentacyjnego, kwoty alimentów odsyłała do komornika jako organu egzekucyjnego.

Powyższe znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z zaświadczenia Komornika przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] września 2016 r. i udzielonych wyjaśnień wynika, że kwoty wymienione w pkt 15 i pkt od 39 do 44 to wpłaty bezpośrednie dłużnika zwrócone przez MM do kancelarii komornika w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pozostałe wpłaty zostały przekazane na konto Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] na poczet zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Z zaświadczenia komornika z 14 marca 2018 r przy Sądzie Rejonowym w [...] wynika, że od 19 października 2011 r. do 24 września 2012 r. były wyegzekwowane kwoty po 400 zł. Ponadto poinformował, że w sprawie nie zostałaby stwierdzona bezskuteczność egzekucji na kolejne okresy świadczeniowy, gdyby tylko wierzyciel uznał wpłaty dokonane w dolarach amerykańskich w latach 2005 - 2008, jako przyjęte na poczet należności alimentacyjnych. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2009 r. MM odmówiła uznania tych kwot na poczet alimentów.

Również o wyjaśnienie kwestii związanych z prowadzeniem egzekucji zadłużenia do Komornika przy Sądzie Rejonowym w [...] wystąpiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Do udzielonej odpowiedzi dołączono zaświadczenie o dokonanych wpłatach przez dłużnika alimentacyjnego, a także dokonywanie wpłat do komornika przez MM w pkt 15 oraz od 39 do 56, które dotyczą spornego okresu 2011/2012 pobierania świadczeń alimentacyjnych przez matkę skarżącej.

Wykazane okoliczności sprawy przedstawiają dość skomplikowany mechanizm, z którego wynika:

1) MM w okresie świadczeniowym 2011/2012 otrzymywała alimenty od KM w wysokości 400 zł miesięcznie;

2) kwotę 400 zł od 19 października 2011 r. do 24 września 2012 r. przekazywała komornika;

3) Komornik przy Sadzie Rejonowym w [...] otrzymywane 400 zł odsyłał do OPS w [...], który wypłacał MM świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych sprawy, pozwolił Sądowi na przyjęcie, że skarżąca nie była uprawniona do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż w kontrolowanym okresie świadczeniowym i wcześniej otrzymywała alimenty bezpośrednio od zobowiązanego KM. Skoro otrzymywała alimenty, to zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy miała obowiązek poinformowania organu o tym fakcie, gdyż była to okoliczność mająca wpływ na istnienie uprawnienia do świadczenia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.

MM z tego obowiązku się nie wywiązała, ale z faktu, że alimenty, które bezpośrednio przekazywał zobowiązany mają wpływ na jej uprawnienie wiedziała, bo przekazywała kwoty po 400 zł miesięcznie za okres świadczeniowy do komornika, co wykluczyło powstanie stanu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Powyższe okoliczności spowodowały, że Sąd uznał argumenty skargi za zasadne, a ponadto przyjął, że prowadzone postępowanie administracyjne o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2011/2012 było bezprzedmiotowe, gdyż MM za ten okres otrzymywała alimenty w wysokości zasądzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. sygn. akt [...] Nie zaistniały więc przesłanki do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. w punkcie drugim sentencji wyroku Sąd umorzył postępowanie administracyjne uznając, że stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 K.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Za błędne Sąd przyjął stanowisko organów, że wykonały prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż materiał zgromadzony w sprawie, prowadzi do innych wniosków, niż przyjął organ I instancji, a za nim błędnie Kolegium. Materiał zgromadzony w aktach administracyjnych pozwolił jednak do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, co wyżej zostało wykazane.

Organ I instancji prowadził postępowanie według własnego scenariusza nie zważając na treść przepisów prawa oraz wskazania wynikające z prawomocnych wyroków tego Sądu. Nadto nie przeprowadził postępowania o wyłączenie pracownika według kryterium bezstronności wskazanej przez WSA w Rzeszowie, tylko przez siebie wskazane kryterium pokrewieństwa. Powyższe naruszenia nie miały jednak wpływu na przyjęty przez Sąd pogląd, a stwierdzona bezprzedmiotowość postępowania stworzyła możliwość zakończenia postępowania prowadzonego od 2011 r.

Wyżej naprowadzone okoliczności skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd in fine umorzył też postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.