Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3508/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Kontroli Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1 i 2 , art. 194 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2009 r. sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej przy Ministrze Finansów z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej przy Ministerstwie Finansów (powoływany dalej jako "GIKS") postanowieniem z dnia [...].11.2007r. działając na podstawie art. 162 § 1 i art. 163 § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm. – powoływanej dalej jako "O.p.") i art. 26 ust. 2 i 4 w związku z art. 31 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 65, z późn. zm. - powoływanej dalej jako "u.k.s.") po rozpatrzeniu wniosku W. D., (powoływanego dalej jako "Skarżący", "Strona") z dnia 16.10.2007r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIKS z dnia [...].07.2007r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W.: z dnia [...].09.2005r. nr [...], z dnia [...].10.2005r. nr [...] i z dnia [...].10.2005r. nr [...] wydanych dla W. D. w upadłości, reprezentowanego przez W. B. Syndyka Masy Upadłości odmówił przywrócenia terminu do wniesienia ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z akt spawy wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. wydał W. D. w upadłości, reprezentowanego przez W. B. Syndyka Masy Upadłości, trzy decyzje w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych:

- z dnia [...].09.2005r. nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe za 2000r.,

- z dnia [...].10.2005r. nr [...] określającą stratę za 2001 r. i

- z dnia [...].10.2005r. nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe za 2002r.

Od decyzji tych nie wniesiono odwołania, zatem stały się one ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Pismem z dnia 2.04.2007r. W. D. - właściciel B. z/s w S. wystąpił o stwierdzenie nieważności m.in. ww. decyzji Dyrektora UKS we W., na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. W uzasadnieniu wniosku Skarżący zarzucił, że organ nie zapewnił mu czynnego udziału w postępowaniu, bowiem nie powiadomił go o podjętych czynnościach, nie umożliwił wypowiedzenia się w trakcie postępowania i nie doręczył mu ww. decyzji.

Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...].07.2007r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności ww. trzech decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W., gdyż wniosek ten dotyczył źródła przychodu w postaci działalności gospodarczej, a co za tym idzie uprawnionym do występowania z takim wnioskiem byłby wyłącznie syndyk. Decyzja ta została doręczona w dniu 18.07.2007r.

Od decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej Skarżący złożył wniosek z dnia 31.07.2007r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W związku z wyznaczeniem Stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, Skarżący zapoznał się w dniu 13.09.2007r. z aktami sprawy związanymi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Dyrektora UKS we W. i poprosił na piśmie o wydłużenie terminu do wypowiedzenia się o 21 dni.

Następnie pismem z dnia 16.10.2007r. Skarżący ponownie wniósł o przedłużenie terminu do nadesłania materiałów i uzupełnienia uzasadnienia wniosku do dnia 31.10.2007r. W tym samym piśmie Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do.: "złożenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy dla już złożonych wniosków ponieważ (...) otrzymałem od córki kopertę z dopiskiem, że odebrała ją z poczty 20.07.2007r. i wg tego terminu złożyłem wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy". W dalszej części uzasadnienia Skarżący wskazał, że uważa, iż nie uchybił terminowi, a wniosek o przywrócenie terminu składa w drodze ostrożności.

GIKS w wyniku analizy tego wniosku stwierdził, że przedmiotowy wniosek został on nadany w Urzędzie Pocztowym w dniu 2.08.2007r. (data stempla pocztowego), zatem po upływie 14-to dniowego terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wyjaśnił, że zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji GIKS z dnia [...].07.2007r. nr [...] wynika, iż została ona doręczona w dniu 18.07.2007r. Potwierdzenie odbioru decyzji podpisała J. D., córka Skarżącego. GIKS uznał, że decyzję należy uznać za prawidłowo doręczoną w dniu wskazanym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Podniósł, że zgodnie art. 148 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, (art. 149 O.p.). Odbierający pismo potwierdza doręczenie pisma własnoręcznym podpisem, ze wskazaniem daty doręczenia. Termin wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, liczony od następnego dnia od daty doręczenia decyzji zgodnie z art. 12 § 1 O.p. upłynął więc w dniu 1.08.2007r. W ocenie GIKS, powołany we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argument, nie uprawdopodabnia braku możliwości zachowania przez Stronę terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w przypadku uchybienia terminu, na wniosek zainteresowanego należy przywrócić termin, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. § 2 wskazanego artykułu wymaga, by wniosek został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin, czyli złożyć przedmiotowe odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). GIKS stwierdził, że o ile przesłanki z § 2 art. 162 O.p. należy uznać za spełnione, to w jego ocenie Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a tylko spełnienie kumulatywnie wszystkich trzech przesłanek umożliwia przywrócenie terminu. Organ przypomniał, że art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś wg organu oznacza, iż każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Organ na poparcie swego stanowiska powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.12.2006r. sygn. akt IFSK 374/06 (LEX nr 262725). Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie Skarżący jako przyczynę uchybienia terminu podaje fakt, iż otrzymał od córki kopertę z dopiskiem, że odebrała ją z poczty 20.07.2007r. i według tego terminu złożył m.in. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIKS z dnia [...].07.2007r. nr [...]. Zdaniem organu argument ten nie uprawdopodabnia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Strony. Niedbalstwo w określeniu daty odebrania korespondencji przez osobę, która podjęła się oddania pisma adresatowi nie stanowi, w ocenie GIKS, przesłanki do przywrócenia terminu. Na potwierdzeniem takiego stanowiska powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.04.2002r. sygn. akt I SA/Gd 1676/99 (LEX Nr 44/2007).

Strona pismem z dnia 23.11.2008r. zaskarżyła postanowienie GIKS z dnia z dnia [...].11.2007r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi przytoczyła tezy oraz fragmenty orzeczeń Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dotyczące doręczeń pism przez pocztę, podsumowując, że to na organie ciąży obowiązek udowodnienia, iż przesyłka została skutecznie doręczona, a skoro są wątpliwości, to wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać uwzględniony. Ponadto Strona wskazała, że adresat nie może ponosić ujemnych skutków prawnych sytuacji, która nie wskazuje w oczywisty sposób na świadome zaniechanie odbioru pisma. Skarżący wysunął również tezę, że Syndyk nie jest Przedsiębiorcą i w myśl przepisów podatkowych i gospodarczych nie może zatrudniać osób jako przedsiębiorca np. na dyrektorów itp., a tylko jako pełnomocników po zgodzie Sędziego Komisarza w formie postanowienia, przytaczając na potwierdzenie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

GIKS w odpowiedzi na skargę z dnia [...] grudnia 2008 r. w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

skargę należało oddalić.

Zgodnie z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, wydając wyrok na podstawie akt sprawy.

W rozpoznanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ocena legalności postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu opiera się przede wszystkim na zbadaniu, czy prawidłowo organ uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 162 § 1 i § 2 O.p., a także czy Strona dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z wymienionymi przepisami, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem wniosku należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

W realiach przedmiotowej sprawy sporna pozostaje kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z aktami administracyjnymi sprawy Skarżący jako przyczynę uchybienia terminu podał fakt, iż otrzymał od córki kopertę z dopiskiem, że odebrała ją z poczty 20.07.2007r. i według tego terminu złożył m.in. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIKS z dnia [...].07.2007r. nr [...]. Argument ten, w ocenie Sądu nie uprawdopodabnia, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez winy Strony.

Jak podkreśla się w literaturze (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 328-329) oraz orzecznictwie (por. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Powyższe poglądy, aczkolwiek wyrażane na tle przepisów regulujących postępowanie administracyjne, wobec analogicznego unormowania przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, zachowują tu swoją aktualność.

Należy zatem wskazać, że tylko przeszkoda, którą można określić jako niedającą się usunąć i która nie jest spowodowana zachowaniem Strony może usprawiedliwić odstąpienie od obowiązku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni. Przedstawiona przez Skarżącego sytuacja, zaistniała na skutek jego wyboru. To bowiem Skarżący wskazał adres do korespondencji, na który doręczono decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji ostatecznych w podatku od towarów i usług. Co więcej, na rozprawie w dniu 25 maja 2009 r. Skarżący oświadczył, że: "ze względu na bezprawne przejmowanie korespondencji przez Syndyka musiał on zmienić adres do doręczeń korespondencji, wskazując adres swojej córki – J. D., która w tym czasie studiowała, była w okresie praktyk studenckich, mogła więc omyłkowo wskazać datę otrzymania korespondencji - 20 lipca 2007 r.". Oceniając ten argument zważyć należy, że to Skarżący sam decyduje, które czynności wykona osobiście, a wykonanie których powierzy innym osobom. Skutki decyzji w tym przedmiocie obciążają Skarżącego. Obciąża go także wybór osoby, której powierza jakąś część czynności mającej być wykonaną. Skoro Skarżący wskazał adres do doręczeń korespondencji, podając adres swojej córki – J. D., to decydując się na takie rozwiązanie przyjął na siebie negatywne konsekwencje zaniedbań tej osoby. Staranność jaką ta osoba wykazała w przekazaniu Skarżącemu korespondencji staje się w ten sposób miarą staranności Skarżącego w tym względzie. Zaniedbania, jakich dopuściła się osoba, która odebrała korespondencję, traktowane być zatem muszą tak samo, jak gdyby dopuścił się ich Skarżący.

Odnosząc się twierdzeń Skarżącego podniesionych na rozprawie w dniu 25 maja 2009 r., iż mogło się zdarzyć, że listonosz roznosił korespondencję kilka dni zanim dostarczył ją córce i zasugerował córce datę 18 lipca 2007 r. jako datę odbioru przesyłki, Sąd pragnie wyjaśnić, że pocztowy dowód doręczenia jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 2 O.p. Skutkuje to domniemaniem jego autentyczności i zgodności z prawdą. Możliwe jest obalenie prawdziwości dokumentu urzędowego, jednakże Skarżący tego nie uczynił. Jego przypuszczenia, że mogło tak się zdarzyć, iż listonosz doręczył córce przedmiotową przesyłkę w terminie późniejszym, niż ten wskazany na dowodzie doręczenia nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.