Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1845/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136  ust. 3,  art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7,  art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r. sprawy ze skarg Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. i Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] października 2008 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta W. oraz odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. od decyzji Starosty G. z [...] lutego 2008 r. Nr [...], orzekającej o zwrocie na rzecz H. U. w 1/2 części oraz na rzecz W. W. w 1/2 części, nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], stanowiącej własność Miasta W., szczegółowo opisanej na mapie sytuacyjnej nieruchomości z projektowanym podziałem działki ew. nr [...] o pow. [...] ha na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przyjętej do zasobu geodezyjno-kartografinczego w dniu 21.01.2008 r. za nr [...] - stanowiącej integralną część decyzji, z jednoczesnym obowiązkiem zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania - utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] lutego 2008 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Starosta G. decyzją z [...] lutego

2008 r. Nr [...], orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy

ul. [...], stanowiącej działkę nr ewid. [...] o pow. [...] m2. Jednocześnie decyzją tą zobowiązano H. U. i W. W. do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania.

W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., iż umową sprzedaży z dnia 13 stycznia 1975 r. Rep. [...], zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64 z późn. zm., powoływanej dalej jako "ustawa wywłaszczeniowa") Skarb Państwa nabył od W. i M. małżonków M. część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej na mapie ewidencyjnej wpisanej do ewidencji w Składnicy Map i Dokumentów Geodezyjnych [...] Przedsiębiorstwa Geodezyjnego w dniu 6 listopada 1972 r. Nr [...], jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.

Zgodnie z wyżej powołanym aktem notarialnym, W. i M. małżonkowie M. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa działkę o pow. [...] m2, przeznaczoną pod budowę osiedla mieszkaniowego (budownictwo wielorodzinne) oraz działkę o pow. [...] m2, przeznaczoną pod ulicę, pochodzące z ww. działki na [...] z obrębu [...].

Przeznaczenie działek nastąpiło zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] maja 1971 r. nr [..] znak: [...], wydanej przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej Miasta W.

Wnioskiem z 5 grudnia 1990 r. o zwrot części przedmiotowej nieruchomości o pow. ok. [...] m2, wystąpiła była właścicielka, M. M.

Decyzją z [...] grudnia 2002 r. Nr [...] Prezydent Miasta W. odmówił zwrotu części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], wchodzącej w skład działki ewid. nr [...] z obrębu [...], oznaczonej jako "[...]", uzasadniając rozstrzygnięcie realizacją celu wywłaszczenia.

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania H. U. i W. W., będących następczyniami prawnymi M. M. i W. M., decyzją z [...] listopada 2003 r. Nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezydenta Miasta W..

W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 lutego 2005 r. sygn. akt I SA 2899/03, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. Sąd stwierdził, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem art. 24 kpa. Prezydent Miasta W. orzekał bowiem, sprawując funkcje starosty, w sprawie zwrotu nieruchomości będącej własnością miasta stołecznego W.

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2005 r. Nr [...] wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu omawianej nieruchomości.

Starosta [...] decyzją z [...] lutego 2008 r. Nr [...], orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr ewid. [...] o pow. [...] m2.

W ocenie organu I instancji wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w akcie notarialnym, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nakazuje uznać tę nieruchomość za zbędną, czego konsekwencją jest orzeczenie o zwrocie takiej nieruchomości.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż sprzedana na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomość nie została w całości zagospodarowana na cel nabycia.

Z protokołu z oględzin w terenie, nieruchomości będącej przedmiotem roszczenia, o pow. [...] m2, wchodzącej w skład dawnej działki ewidencyjnej nr [...], wynika, iż od strony ulicy [...] stoją kontenery na wylewce betonowej, za którymi znajduje się plac ogrodzony siatką, stanowiący parking dla samochodów osobowych. Wzdłuż ulicy [...] biegnie kanał cieplny. Na części wschodniej usytuowany jest budynek mieszkalny wielorodzinny - blok nr [...] - wraz z ciągiem pieszo-jezdnym, w którym znajduje się kanał. Przed blokiem urządzona jest zieleń. Pomiędzy ciągiem pieszo-jezdnym a posesją nr [...] znajduje się trawnik oraz drzewa. Pod ziemią biegnie sieć cieplna i TP - linia telekomunikacyjna.

W toku oględzin dokonanych przez rzeczoznawcę majątkowego w listopadzie 2007 r. na działce przeznaczonej do ewentualnego zwrotu, oznaczonej aktualnie nr ewid. [...] o pow. [...] m2, stwierdzono, iż przedmiotowy teren jest niezabudowany i zagospodarowany nietrwałymi kontenerowymi obiektami handlowymi, ponadto znajduje się na nim parking samochodowy ogrodzony siatką. W opinii organu I instancji, dokumenty przedstawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" świadczą o czasowości i braku legalności usytuowania tych obiektów.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie tego organu spełniony został wymóg określony w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy, uzasadniający zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierczyni byłego właściciela.

Odwołania od powyższej decyzji Starosty G. z dnia [...] lutego 2008 r. wnieśli Prezydent Miasta W. oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na wykorzystanie całej nabytej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia.

Pismem z dnia 12 maja 2005 r. W. W. wniosła o nieuwzglęnienie odwołań oraz o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołań oraz całości akt sprawy Wojewoda [...] stwierdził, że odwołania są niezasadne.

W ocenie organu odwoławczego Starosta G. prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości.

Organ II instancji wskazał, że niniejsza nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na mocy umowy sprzedaży z dnia 13 stycznia 1975 r. Rep. [...], zawartej w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wyżej powołaną umową, Skarb Państwa nabył od W. i M. M. część nieruchomości o powierzchni odpowiednio: [...] m2 oraz [...] m2 z ogólnej pow. [...] m2, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego oraz ulicę, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] maja 1971 r. nr [...] znak: [...] oraz stanowiącym jej integralną część, planem realizacyjnym ogólnym zagospodarowania terenu inwestycji Kolonii Osiedle J., zatwierdzonym decyzją Urzędu Miasta W. Wydział Urbanistyki i Architektury z dnia 27.08.1974 r. znak: [...].

Organ przytoczył treść przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślił przy tym, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej uprawnia, a wręcz nakazuje uznać właściwemu organowi administracji publicznej taką nieruchomość za zbędną, w rozumieniu przepisu art. 136 ust. 3 ustawy, co oznacza konieczność zwrotu nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy.

Organ podniósł, że zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy, przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Wojewoda [...] wskazał, że w dniu 17 maja 2007 r. odbyły się ponowne oględziny terenu - w celu określenia granic części nieruchomości przeznaczonej do ewentualnego zwrotu. Cała nabyta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. [...] m2, przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, weszła w skład działki ewid. nr [...] z obrębu [...]. Organ wydzielił z nieruchomości, oznaczonej nr ewid. [...], część gruntu niezagospodarowanego w granicach od ulicy [...] do linii rozgraniczającej z ciągiem komunikacyjnym ulicą A. K. Uprawniony geodeta wykonał mapę sytuacyjną obejmującą m.in. projekt podziału działki ewid. nr [...] o pow. [...] m2. Mapa z projektem podziału nieruchomości działki ewid. nr [...] na działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, została przyjęta do zasobu geodezyjno-kartograficznego za [...] w dniu 23.01.2008 r.

Wojewoda [...] wskazał, że przedmiotem postępowania o zwrot jest nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka ewid. [...] o pow. [...] m2.

W ocenie organu odwoławczego bezspornym jest, że nieruchomość nie została do dnia dzisiejszego zagospodarowana zgodnie z ustaleniami zawartymi w decyzji lokalizacyjnej. Według planu realizacyjnego na części nabytej nieruchomości, stanowiącej działkę ewid. [...] o pow. [...] m2, przewidziane zostało urządzenie zieleni oraz budowa budynków mieszkalnych.

Chybiony jest zarzut Prezydenta Miasta W., zawarty w odwołaniu od decyzji Starosty G. z [...] lutego 2008 r., iż celem nabycia omawianej nieruchomości nie była realizacja oznaczonego fragmentu inwestycji, lecz realizacji inwestycji jako całości, tj. osiedla mieszkaniowego wraz z całą towarzyszącą infrastrukturą, niezbędną dla jego funkcjonowania.

Organ II instancji podkreślił, że warunkiem żądania zwrotu jest bowiem uznanie, że nieruchomość stała się zbędna w całości lub w części - na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej lub - jak w niniejszym przypadku - w umowie sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa. Uznanie to może dotyczyć albo płaszczyzny faktycznej albo prawnej. Płaszczyzną faktyczną w przypadku art. 137 ust. 1 pkt. 1 jest upływ czasu i brak rozpoczęcia prac inwestycyjnych. Zbędność prawna następuje wówczas, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Istotne jest przy tym, że sposób wykorzystania nieruchomości w odniesieniu do celu jej nabycia ocenia się według stanu istniejącego w tym dniu. W omawianej sprawie powinno więc nastąpić badanie faktyczne, tj. czy plan realizacyjny inwestycji przewidywał zabudowę ogólno-mieszkaniową na całej powierzchni, w jakiej części miał służyć urządzeniu zieleni i parkingu i czy realizacja przebiegła stosownie do jego założeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt I SA 518/03).

Organ odwoławczy wskazał, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony został przez byłą właścicielkę w dniu 5 grudnia 1990 r. Pismem z dnia 6 stycznia 1992 r. znak: [...] , Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", dla której wydana została decyzja lokalizacyjna Nr [...] dotycząca nieruchomości przy ul. [...], oświadczyła, że w decyzji tej nie nastąpiły zmiany, zaś inwestycja planowana na tym terenie została zrealizowana częściowo, ale zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym. Ponadto, Architekt Dzielnicy Gminy i Naczelnik Wydziału Architektury i Geodezji Urzędu Dzielnicy - Gminy W. przy piśmie z dnia [...] stycznia 1992 r. poinformował, że istnieje możliwość zwrotu byłym właścicielom części nieruchomości, nie objętej zabudową wielorodzinną.

W ocenie organu II instancji powyższe ustalenia mają znaczenie w obliczu zmiany przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która nastąpiła w toku postępowania odwoławczego. Art. 137 ust. 2 ustawy, w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, został uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 orzekającym m.in., iż powyższy przepis jest niezgodny z art. 2 oraz z art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Sentencja została ogłoszona w dniu

9 kwietnia 2008 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 369).

Wobec tego, w zaistniałej sytuacji, gdy cel nabycia nieruchomości zrealizowano tylko na części, nie istnieją żadne dodatkowe wymogi, od których byłaby uzależniona możliwość zwrotu pozostałej części.

W ocenie Wojewody [...] kluczowe znaczenie w omawianej sprawie ma fakt zgodności realizacji celu nabycia z wytycznymi planu realizacyjnego. W planie realizacyjnym na nieruchomości stanowiącej obecną działkę nr ewid. [...] o pow. [...] m2, przewidziano zabudowania mieszkalne i urządzenie zieleni.

Kontenery handlowe znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości stanowią jedynie czasowe zagospodarowanie terenu, jak również zostały umieszczone bez wymaganych prawem zezwoleń, podobnie jak miejsca postojowe dla samochodów osobowych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż decyzją Burmistrza Gminy W. z [...] stycznia 1991 r. Nr [...] nakazano przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego - fundamentów betonowych wykonywanych bez pozwolenia - położonego przy ul. [...]. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż według opinii BPRW - Pracownia "[...]" z dnia [...] stycznia 1991 r. znak: [...], powyższy teren przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową o wysokiej intensywności. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] marca 1991 r. Nr [...].

Organ wskazał, że decyzją Burmistrza Gminy W. z [...] grudnia 1992 r. Nr [...] nakazano przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego - ogrodzenia z siatki na słupach stalowych wraz z bramami i furtkami oraz utwardzonych miejsc postojowych parkingu samochodowego znajdującego się w W. przy ul. [...]. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż parking wybudowany został na terenie przeznaczonym pod zieleń osiedlową, która powinna zostać na nim urządzona zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedla [...] z dnia [...] 08.1974 r. znak: [...]. Zaskarżona decyzja Burmistrza Gminy W. z dnia [...] grudnia 1992 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r. Nr [...].

W ocenie organu II instancji zarzut podnoszony przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", następcę prawnego MSM "[...]", w odwołaniu od decyzji Starosty G., dotyczący braku możliwości zwrotu terenu z istniejącą podziemną siecią elektryczną wodną i kanalizacyjną nie znajduje uzasadnienia w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 777/06, publ. LEX nr 258375), zgodnie z którym budowa infrastruktury technicznej (podziemnego kabla wysokiego napięcia) z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. Pozostałe zarzuty oraz dokumenty przestawione przez SM "[...]" przy piśmie przekazującym powyższe odwołanie, nie mają znaczenia w kwestii zwrotu omawianej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, spełniony został wymóg określony w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy, uzasadniający zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłego właściciela.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w W. (w sprawie I SA/Wa 1845/08) i Miasto Stołeczne Warszawa (w sprawie I SA/Wa 1846/08).

Skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wskazała na brak staranności w analizie zebranych w sprawie dokumentów tj. treści planu realizacyjnego inwestycji [...], zatwierdzonego decyzją Urzędu m.st. W. nr [...] z [...] 08.1974 r. oraz obowiązującego obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego sporną nieruchomość, stanowiącego załącznik do uchwały Rady Gminy W. nr [...] z dnia [...]09.2002 r.

W ocenie skarżącej, teren działki nr ewid. [...] o pow. [...] m2, został wykorzystany zgodnie z planem realizacyjnym.

Znajdują się bowiem na nim obiekty handlowe usytuowane w metalowych kontenerach na podmurówce oraz parking osiedlowy. Nie jest to zabudowa nielegalna. O legalności tej zabudowy świadczą:

– decyzja nr [...] Burmistrza Dzielnicy Gminy W. z [..].03.1991 r. zezwalająca na czasowe posadowienie kontenerów handlowych utrzymana w mocy decyzją nr [...] z [...].05.1991 r.;

– fakt, że pawilony kontenerowe zostały zakwalifikowane jako budynki i umieszczone w kartotece budynków;

– ustalenie dla kontenerów adresu ul. [...] - zaświadczenie Urzędu Miasta W. z dnia [...] 01.2005 r.

Skarżąca wskazała, że decyzja z [...] stycznia 1991 r. o rozbiórce fundamentów nie dotyczy istniejącej obecnie pod kontenerami podmurówki lecz jedynie fundamentów pozostałych po dawnym usytuowaniu kontenerów. Decyzja ta została wykonana.

Okoliczność, że w/w obiekty handlowe mają charakter czasowy i zgodnie z decyzją nr [...] z [...] marca 1991 r. mają być rozebrane na każde żądanie władz budowlanych nie może stanowić o tym, że teren nie jest wykorzystywany zgodnie z decyzją lokalizacyjną i planem realizacyjnym z 1974 r.

Skarżąca podniosła, że teren na którym znajduje się działka nr [...] miał być oddany Spółdzielni "[...]" (poprzednik prawny SM "[...]") w użytkowanie wieczyste.

Umowa ustanawiająca to użytkowanie miała być zawarta w ciągu dwóch miesięcy od założenia księgi wieczystej. Przez 15 lat tj. od daty zgłoszenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości księgi takiej władze Miasta W. nie założyły i użytkowania wieczystego nie ustanowiły.

Fakt nieposiadania przez skarżącą Spółdzielnię tytułu prawnego do w/w nieruchomości był powodem dla którego nie powstała na tym terenie planowana stała zabudowa usługowo - mieszkalna ("UM").

Skarżąca Spółdzielnia wskazała, że jest nadal zainteresowana budową na tym terenie budynku usługowo-mieszkalnego po ustanowieniu na jej rzecz użytkowania wieczystego gruntu.

Skarżąca podniosła, że parking osiedlowy na ok. 60 pojazdów został urządzony na istniejącym i zgodnym z planem realizacyjnym terenie zielonym. Mieszkańcy nie zlikwidowali istniejącej zieleni. Trawnik i drzewa nadal znajdują się na terenie parkingu. Mieszkańcy wykorzystali istniejące ścieżki asfaltowe jako dojazd do miejsc parkingowych, a miejsca te urządzono układając płyty chodnikowe tylko na szerokości kół samochodowych. Skarżąca przyznała, że ogrodzenie terenu parkingu zgodnie z decyzją Burmistrza Dzielnicy - Gminy W. nr [...] z dnia [...] stycznia 1991 r. powinno zostać rozebrane. Fakt ten jednak nie przesądza o tym, że miejsca parkingowe nawet nie ogrodzone nie powinny tam istnieć i sposób ich urządzenia jest niezgodny z planem realizacyjnym.

Podsumowując wywody skargi skarżąca podniosła, że cel wskazany w umowie nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, został faktycznie zrealizowany, a działka nr [...] wykorzystana zgodnie z tym celem. Dlatego nie zaistniała przesłanka materialno-prawna uzasadniająca zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Skarżące Miasto W. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzji tej zarzuciło naruszenie art. 7 i art. 77 kpa w zakresie zbadania wszelkich okoliczności faktycznych i materialnych związanych ze sprawą, w tym zebrania dowodów potrzebnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie.

Skarżące Miasto wskazało, że organy obydwu instancji nie uwzględniły w pełni treści decyzji Urzędu Miasta W. Wydział Urbanistyki i Architektury z dnia

[...] sierpnia 1974 r. [...] w zakresie załączników stanowiących jej integralną część a zwłaszcza planu realizacji zagospodarowania [...]. Zgodnie z powyższym planem, obszar oznaczony literami ABCD, który to w znacznej części pokrywa się z obszarem oznaczonym na mapie z projektu podziału, jako działka nr [...] o pow. [...] ha w decyzji organu I instancji i utrzymanej w mocy przez organ II instancji, miał być wykorzystany na cele usługowo-handlowe. Organy I instancji i II instancji nie odniosły się do faktu, czy lokalizacja pawilonów handlowo-usługowych zwanych dalej kontenerami, jest zgodna z funkcją ww. obszaru, określonego w planie zagospodarowania [...], stanowiącego załącznik do decyzji Urzędu Miasta W. z dnia [...] sierpnia 1974 roku w związku z decyzją Urzędu Dzielnicy W. z dnia [...] listopada 1977 roku i decyzją z dnia [...] listopada 1977 roku, które realizując decyzję Urzędu Miasta W. z dnia [...] sierpnia 1974 roku określiły typ budowy pawilonów handlowo-usługowych w [...], jako pawilony kontenerowe i wskazały inwestora tej budowy "[...]" WSS.

Skarżące Miasto zarzuciło, że organy nie odniosły się, do decyzji Urzędu Dzielnicy - Gminy W. z dnia [...] marca 1991 roku Nr [...] o przemieszczeniu w obrębie działki istniejących kontenerów handlowych zgodnie z planem realizacyjnym, w którym to przemieszczenie nastąpiło w ramach obszaru określonego w planie zagospodarowania [...] i zgodnie z jego ustaleniami.

Skarżące Miasto podniosło, że nieruchomość została w pełni zagospodarowana. Został na niej wybudowany budynek mieszkaniowy wielorodzinny, posadowiono sieć uzbrojenia terenu (wodno-kanalizacyjne, ciepłownicze, energetyczne, telefoniczne), obsługujące budynek mieszkalny położony przy ulicy [...] oraz pawilon handlowy przy ulicy [...]. Na nieruchomości zorganizowano również zieleń osiedlową oraz miejsca parkingowe. Zrealizowano infrastrukturę potrzebną do właściwego funkcjonowania osiedla.

Skarżący podniósł, że celem nabycia przedmiotowej nieruchomości, wskazanym w akcie notarialnym z dnia [...] stycznia 1975 roku, nie było zrealizowanie na konkretnej działce lub na części działki oznaczonego fragmentu inwestycji - budynku, czy terenu zielonego itp., lecz realizacja inwestycji, jako całości (osiedle mieszkaniowe). Uznanie zaistnienia przesłanki zbędności w omawianej sprawie, doprowadziłoby do sytuacji, w której zwrotowi podlegałyby grunty stanowiące część osiedla mieszkaniowego, niezbędne do jego funkcjonowania, na których zatwierdzone plany realizacyjne nie przewidywały realizacji żadnych obiektów (np. przestrzeń między budynkami, zieleń osiedlowa).

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r. Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. I SA/Wa 1845/08 oraz I SA/Wa 1846/08 – na podstawie art. 111 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej ppsa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem obydwu skarg wobec ich niezasadności.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Art. 137 ust 1 ustawy zawiera ustawową definicję zbędności wskazując, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Ustawowa definicja pojęcia zbędności ruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 ustawy.

Nie można podzielić twierdzeń zawartych w skargach, że część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka o pow. [...] m2, nr [...] została wykorzystana zgodnie z celem określonym w akcie notarialnym z [...] stycznia 1975 r.

Akt notarialny stwierdza, że zbycie nieruchomości (w części dotyczącej działki o pow. [...] m2) nastąpiło pod osiedle mieszkaniowe (budownictwo jednorodzinne) – zgodnie z decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z [...] maja 1971 r. nr [...] o lokalizacji inwestycji. Z decyzji tej wynika, że ustala ona lokalizację zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej na terenie położonym w W. w obrębie ulic [...],[...] o pow. [...] ha. Integralną częścią decyzji z 1971 r. jest decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z [...] sierpnia 1974 r. Nr [...], która konkretyzuje jej postanowienia dla zadania inwestycyjnego [...] (na terenie którego położona jest sporna nieruchomość i pozostała część z wywłaszczonej działki).

Plan ten przewidywał wybudowanie budynków mieszkalnych nr [...] oraz świetlicy. Decyzja ta określała jednocześnie warunki dotyczące jej realizacji (str. 2 decyzji), którymi były m. in. przeprojektowanie wjazdu do osiedla od ul.[...], "rozważenie możliwości zastosowania typowego pawilonu handlowego o konstrukcji stalowej", zapewnienie w rejonie pawilonu ilości miejsc parkingowych zgodnie z normatywem, uzupełnienie planu zagospodarowania – opracowaniem docelowym rejonu skrzyżowania ul. [...] oraz powiązaniem z zielenią strefy izolacyjnej, zamiany domów szeregowych na bliźniacze itd.

Jednakże - jak to wynika z akt sprawy – wybudowano dwa (z zaplanowanych czterech) budynki mieszkalne XIII kondygnacyjne, tj. budynki oznaczone w planie realizacyjnym nr 1 i 1a - na podstawie pozwoleń na budowę z [...] kwietnia i [...] maja

1974 r.

Na części wschodniej wywłaszczonej nieruchomości usytuowany jest budynek wielomieszkaniowy położony przy ul. [...] wraz z terenem zieleni oraz ciągiem pieszo - jezdnym.

Natomiast na części stanowiącej sporną działkę nie zostały wykonane inwestycje przewidziane decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 1974 r., w tym nie wybudowano budynku mieszkalnego.

W 1991 r., a więc po 16 latach od wywłaszczenia, na teren działki oznaczonej nr [...] zostały przesunięte - na podstawie decyzji z [...] marca 1991 r. - na wniosek Spółdzielni [...] - blaszane kontenery pozostałe po budowie (które były wówczas jej zapleczem). Kontenery te do chwili obecnej wykorzystywane są na działalność handlową i wynajmowane osobom fizycznym przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]. Termin użytkowania tych obiektów został w wyżej powołanej decyzji określony do

31 grudnia 1991 r. Jest to nietrwałe zagospodarowanie, dające się usunąć.

W 1992 r., tj. 17 lat po wywłaszczeniu część nieruchomości stanowiącej działkę [...], została ogrodzona i wykorzystywana jest na parking. Była właścicielka, która w 1990 r. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości, protestowała przeciwko działaniom członków spółdzielni ogradzających teren pod miejsca postojowe. Parking powstał nielegalnie. Decyzją z [...] grudnia 1992 r. Burmistrz Dzielnicy W. polecił rozbiórkę ogrodzenia wraz z bramami i furtkami oraz utwardzonych miejsc postojowych.

Zarzut podniesiony przez skarżącą Spółdzielnię, że parking został zlokalizowany na terenie zieleni, która nie została zlikwidowana na skutek jego powstania, nie jest zasadny. Postępowanie administracyjne nie wykazało, aby działka podlegająca zwrotowi została po wywłaszczeniu nieruchomości zagospodarowana na zieleń miejską. Z kolei zgodnie z planem parking miał powstać przy wybudowanym pawilonie z konstrukcji stalowej. Wymaga podkreślenia, że taka inwestycja nie została zrealizowana.

Plan realizacyjny przewidywał wybudowanie pawilonu handlowego o konstrukcji stalowej, tj. obiektu trwale związanego z gruntem, o określonych parametrach właściwych dla stałych obiektów handlowych. Z tej przyczyny nie można podzielić zarzutów skargi Miasta st. Warszawy, że fakt przesunięcia na sporną działkę – po 16 latach od wywłaszczenia – blaszanych kontenerów handlowych, jest zgodny z funkcją obszaru określonego w planie zagospodarowania [...]. Ponadto skarżący formułując powyższy zarzut (analogicznie jak skarżąca spółdzielnia co do ogrodzenia miejsc parkingowych) nie uwzględnił okoliczności ustawowej, jaką są terminy o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem nie ustosunkowanie się przez organy do treści decyzji z [...] listopada i [...] listopada 1977 r. Naczelnika Dzielnicy W., wyznaczających użytkownikiem kontenerów WSS "[...]", nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. To samo dotyczy decyzji z [...] marca 1991 r. Nr [...] o przemieszczeniu kontenerów.

Podnieść bowiem należy, że obowiązkiem organów rozpoznających sprawę jest odniesienie się do tych dowodów, które istotne są dla zastosowania normy prawa materialnego. Wobec tego nie ustosunkowanie się do okoliczności nie istotnych z tego punktu widzenia, nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z powyższych przyczyn zarzut naruszenia przez organy przepisów art. 7, 77 kpa nie zasługuje na uwzględnienie.

Również z przyczyn wyżej omówionych nie można uznać za trafne zarzuty skarg dotyczące naruszenia przez organy przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wbrew twierdzeniom skarg, że nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia należy mieć na względzie, że dla instytucji zwrotu nieruchomości istotne jest spełnienie przesłanek, o jakich mowa w przepisie art. 137 ust. 1 i 2 ustawy. Chodzi w tym wypadku o termin rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia oraz o to, czy przed upływem 10 lat od wywłaszczenia, ten cel (a nie inny) został osiągnięty. Z tych względów realizacja celów z przekroczeniem tych terminów lub zrealizowanie innego celu, nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości albo jej części - jak w niniejszej sprawie. Dodatkowo należy dostrzec, że o częściowym zrealizowaniu planowanej inwestycji na tym terenie stwierdza w piśmie z 10 stycznia 1992 r. Nr 132/92 Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", której następcą prawnym jest skarżąca Spółdzielnia.

Prawidłowo organy wskazały, że budowa infrastruktury technicznej (uzbrojenie terenu), nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości.

Nie można podzielić stanowiska Miasta W., że: "uznanie zaistnienia przesłanki zbędności w omawianej sprawie, doprowadziłoby do sytuacji, w której zwrotowi podlegałyby grunty stanowiące część osiedla mieszkaniowego, niezbędne do jego funkcjonowania, na których zatwierdzone plany realizacyjne nie przewidywały realizacji żadnych obiektów (np. przestrzeń miedzy budynkami, zieleń osiedlowa)".

Przede wszystkim należy podnieść, że decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z [...] sierpnia 1974 r. Nr [...], na którą sam skarżący wskazuje, przewidywała konkretne zagospodarowanie terenu, na obszarze którym położona jest działka podlegająca zwrotowi, a które nie zostało zrealizowane (co zostało już wyżej omówione). Właśnie dlatego orzeczony został zwrot części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...]. Przyjęcie rozumowania skarżącego prowadziłoby do sytuacji, że nigdy na wywłaszczonej nieruchomości na cele budowy osiedla mieszkaniowego, nie byłby możliwy zwrot niezagospodarowanej części nieruchomości. To zapatrywanie skarżącego nie ma uzasadnienia w przepisach prawa, a ponadto zaprzecza ratio legis instytucji zwrotu nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ppsa.