Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 767/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi M. P. i W. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

M. P. i W. P., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P. s.c., reprezentowani przez pełnomocnika – adwokata A. S., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r., którą to decyzją utrzymano w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r. nakładającą na skarżących karę pieniężną w wysokości 7.920,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W trakcie kontroli drogowej należącego do M. P., a przewożącego kamienie granitowe pojazdu, stwierdzono, iż pojazd jest nienormatywny – przekroczony został nacisk dla podwójnej osi napędowej przy odległości między osiami składowymi nie mniejszej, niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m oraz przekroczona została dopuszczalna masa całkowita pojazdu. Zatrzymania pojazdu dokonano na drodze krajowej nr [...] skąd skierowano kontrolowany pojazd na stację [...] przy obwodnicy [...] na drodze krajowej nr [...], na legalizowany punkt kontroli, gdzie dokonano pomiarów przenośnymi wagami do pomiarów statycznych o numerach fabrycznych 27142434 i 27142436 wpisanych do protokołu kontroli. Kontrola odbyła się w obecności wspólnika W. P., który został przesłuchany przez inspektorów kontroli drogowej. Oświadczył on, że kontrolowany pojazd wykonywał transport drogowy jako działalność, którą prowadzi wraz z M. P. w ramach zawiązanej przez nich spółki cywilnej [...] s.c. Wyjaśnienia dotyczyły braku karty opłaty drogowej, przywiezionej następnie na miejsce kontroli. Sporządzony z kontroli protokół został podpisany przez kierowcę pojazdu oraz przez W. P. jako osoby kontrolowane.

Organ zawiadomieniem z dnia [...] września 2006 r. kierowanym do M. P. i W. P. wspólników Spółki Cywilnej [...] s.c. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego. Wyjaśnienie zostało nadesłane do organu dnia [...] października 2006 r.; pełnomocnik skarżących W. i M. P. zarzucił, że protokół zawiera błędy i nieprawidłowości, które mają wpływ na wysokość przekroczeń, o których mowa w protokole. Zdaniem skarżących nieprawidłowo zostało określone w protokole miejsce kontroli jako droga krajowa nr [...] podczas, gdy faktycznie była to droga krajowa nr [...]. Powyższe ma zasadnicze znaczenie, bowiem na drodze krajowej nr [...] dopuszczony jest ruch pojazdów o nacisku na pojedynczą oś napędową do 11,5 t., a droga krajowa nr [...] wpisana do protokołu kontroli przypisany ma ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku do 10 t. Konsekwencją niewłaściwego określenia miejsca kontroli tj. drogi krajowej nr [...], nie zaś drogi krajowej nr [...], jest nieprawidłowe określenie przekroczeń uwidocznionych w protokole kontroli. Przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi odnoszą się do niższych parametrów drogi krajowej nr [...], co powoduje znacznie wyższe sankcje. Dodatkowo podniesiono argument, iż wskutek skierowania pojazdu na parking, na którym dokonano ważenia i jazdy przez liczne torowiska, a także jazdy "pod górę", wieziony towar musiał się przesunąć, co dało niekorzystne dla skarżących wyniki. Skarżący podkreślił, że ich zdaniem technika pomiarów wymaga co najmniej podwójnego ważenia, aby wynik był miarodajny. Kontrolowany pojazd jest dużych wymiarów i nie jest możliwe, aby za pierwszym razem zająć prawidłową pozycję na wadze.

Po przesłaniu skarżącym dokumentów, o które prosili tj. kserokopii świadectwa legalizacji ponownej użytych do pomiarów wag i kserokopii protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów w miejscowości Z., na drodze krajowej nr [...], działając na podstawie art. 56 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 20888 ze zm.) – dalej utd. w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c ust. 1 i ust. 2, art. 41 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) – dalej udp., art. 61 ust. 2 pkt 1 oraz art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. ) – dalej prd. oraz § 5 ust. 1 pkt 5c, § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.) – dalej rozporządzenie, Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. i W. P. karę pieniężną w wysokości 7.920,00 zł. Na powyższą karę złożyły się:

1. kara za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach na osi do 10,0 t. powyżej 18,0 t. do 19,0 t. – 1.080,00 zł. i za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t. powyżej 19,0 t. dodatkowo – 6 x 900 = 5.400,00 zł.

2. kara za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 t. – powyżej 37 t. do 42 t. – 1.440,00 zł.

W złożonym odwołaniu skarżący zarzucili decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niewłaściwe ustalenia z przeprowadzonej kontroli oraz w toku postępowania, polegające na nieuwzględnieniu wniosków dowodowych przez nich wniesionych w piśmie z dnia [...] października 2006 r. Na tej podstawie domagali się uchylenia decyzji w całości i przekazania jej do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania powtórzono argumenty podniesione w przywołanym piśmie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., art. 61 ist. 1 i 11, art. 64 ust. 1 Prd., art. 13g ust. 1, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 udp. Oraz l.p. 7 pkt 9 lit. d) i e), lp.p. 9 pkt 15 lit. c) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1486), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż wyjaśnienia skarżących, że pojazd zważono na drodze krajowej nr [...], gdzie dopuszczalny nacisk wynosi 11,5 t. oraz że ładunek podczas jazdy na miejsce ważenia mógł ulec przesunięciu nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia odwołania. Z podpisanego przez kierowcę protokołu wynika, że pojazd był nienormatywny, a nienormatywność odnosi się do drogi, po której pojazd poruszał się bezpośrednio przed zatrzymaniem. Dlatego przyjęcie wielkości przekroczeń obliczono odpowiednio do drogi, którą poruszał się zatrzymany do kontroli pojazd tj. do drogi krajowej nr [...], gdzie dopuszczalny nacisk wynosił 10,0 t. Nadto, organ stwierdził, iż ładunek, niezależnie od tego w jakich warunkach jest przewożony, musi być odpowiednio umieszczony i zabezpieczony, tak aby nie spowodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków na poszczególne osie pojazdu oraz aby nie spowodował przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Stąd przejazd w asyście pojazdu Inspekcji na miejsce ważenia nie powinien mieć wpływu na zmianę parametrów. Co do pojedyńczego ważenia, organ zauważył, iż powtórne ważenie dokonywane jest fakultatywnie na żądanie kontrolowanego, a w przedmiotowej sprawie kierowca nie wnioskował o wykonanie kolejnego pomiaru.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, M. i W. P. zarzucili naruszenie prawa procesowego polegającego na:

- nieuwzględnieniu przez organ I instancji zastrzeżeń strony skarżącej, a następnie przez organ II instancji wniosków wniesionych w odwołaniu od decyzji dotyczących miejsca i przebiegu ważenia pojazdów w dniu kontroli, w których skarżący wykazali niezgodność przebiegu ważenia z właściwą procedurą i normami odnoszącymi się do ważenia pojazdów oraz

- na wykorzystaniu przez organ I instancji wyników ważenia, które nie były wiarygodne wskutek wykonywania czynności związanych z ważeniem pojazdu w miejscu, które nie posiada legalizacji odpowiedniego urzędu.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżący domagali się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania, a ponadto zasądzenia zwrotu zapłaconej kary. Skarżący powtórzyli swoje zastrzeżenia co do procedury ważenia. Jednokrotne ważenie, zdaniem skarżących, w przypadku stwierdzenia nienormatywności uniemożliwia weryfikację wyników ważenia, a więc jest mało wiarygodne. Wprawdzie powtórne ważnie pojazdu wykonuje się na żądanie kontrolowanego, jednak nie zmienia to faktu że jednokrotne ważenie kontrolowanego pojazdu nie zostało przeprowadzone prawidłowo. Obecny przy kontroli wspólnik nie żądał wprawdzie powtórnego pomiaru, ponieważ nie został poinformowany o konieczności ponownego ważenia. Nadto, miejsce ważenia nie posiadało "prawnej legalizacji właściwego Urzędu Miar i Wag". Skarżący nie podnosili tego faktu wcześniej, ponieważ nie on był stronie znany. Pojazd skarżących ważony był z wykorzystaniem – do ułożenia wag – dołów fundamentowych i zdaniem skarżących nie można było uznać, aby miejsce w którym przeprowadzono ważenie spełniało warunki rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. Brak jest dokumentu, że użyte do pomiarów wagi nr 27142434 i nr 27142436 były dostosowane do dołów fundamentowych. Ponieważ brak jest pewności, czy podczas ważenia uzyskano równą powierzchnię, można wątpić, czy wyniki pomiarów są prawidłowe.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Rozpatrzeniu podlega decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję o nałożeniu na skarżących M. i W. P. kary pieniężnej 7.920,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Jak stanowi art. 13 ust. 1 pkt 2 udp. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, a za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywym bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami zezwolenia wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, o czym stanowi art. 13g ust. 1 udp. Przez pojazd nienormatywny należy rozumieć pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi w przepisach ustawy o drogach publicznych, albo którego wymiary i masa są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym – art. 4 pkt 25) udp.

Należy zauważyć, że dopuszczalne wielkości dla kontrolowanego pojazdu podane zostały: dla dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu w § 3 ust. 1 pkt 8 przywołanego już wyżej rozporządzenia, a dla nacisków osi w § 5 pkt 5c) tego rozporządzenia. Wielkości te stwierdzone dla kontrolowanego pojazdu nie były przez skarżących kwestionowane. W trakcie postępowania administracyjnego skarżący podważali w pierwszym rzędzie odniesienie wyników pomiaru do drogi, którą ich zdaniem winna być droga nr [...] jako ta, na której dokonywano pomiarów, nie zaś jak przyjął organ droga nr [...]. Tego stanowiska podzielić nie można. Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że przejazd nienormatywny po określonej drodze musi dokonywać się za zezwoleniem, jeżeli zezwolenia brak – to w przypadku stwierdzenia tego faktu przez upoważnione do tego organy, nakładana jest kara pieniężna, a jej wysokość wynika z przemierzonych przekroczeń dostosowanych do drogi, na której stwierdzony został przejazd. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie kwestionują, że zatrzymanie do kontroli dokonało się dnia [...] września 2006 r. o godzinie 1800 na drodze nr [...]. Nie kwestionują również, że na drodze tej dopuszczalny jest ruch pojazdów o nacisku osi do 10,0 t. Twierdzą jedynie, że miejscem kontroli był faktycznie parking przy stacji paliwowej [...] w G. przy obwodnicy położony przy drodze nr [...], na której dopuszczony jest ruch pojazdów o nacisku osi do 11,5 t., utrzymując niezasadnie, iż wyniki ważenia powinny były być dostosowane do parametrów tej drogi. Jak już wyżej zaznaczono, decydujące dla wysokości kary pieniężnej nakładanej na podstawie art. 40c ust. 1 udp. jest ustalenie po jakiej kategorii drogi krajowej bądź wojewódzkiej poruszał się bez zezwolenia pojazd nienormatywny w chwili zatrzymania do kontroli, nie może zaś mieć znaczenia kategoria drogi, na której usytuowane jest stanowisko ważenia. W przypadku jeżeli ruch pojazdu odbywa się na drodze, na której dozwolony jest ruch pojazdów o nacisku osi do 10,0 t. – jak na drodze nr [...], na której nastąpiło zatrzymanie pojazdu w rozpoznawanej sprawie – dokonane pomiary muszą zostać odniesione do takiej drogi i w stosunku do tak dokonanych pomiarów wymierzona musi zostać kara pieniężna za ewentualne przekroczenia. Kara pieniężna w przedmiotowej sprawie została obliczona prawidłowo i w oparciu o obowiązujące przepisy. Skarżący niezasadnie zarzucają zawyżenie kary z uwagi na odniesienie pomiarów do drogi nr [...], nie zaś do drogi nr [...], na której nastąpiło ważenie. W miejscu zatrzymania pojazdu do kontroli nie było urządzonego stanowiska pomiarowego, a trudno przecież oczekiwać, żeby w każdym miejscu, w którym nastąpi zatrzymanie pojazdu do kontroli, służby kontrolne miały takie stanowisko zabezpieczone, tak jak trudno również oczekiwać, żeby zatrzymanie do kontroli mogło odbywać się wyłącznie przy zorganizowanym stanowisku ważenia. Organ wyjaśnił, iż wybrał najbliższe i znajdujące się na prawdopodobnej trasie pojazdu stanowisko ważenia.

Co do zarzucanej przez skarżących stwierdzonej wielkości przekroczeń na osiach powstałych w wyniku jazdy "pod górę" za pojazdem Inspekcji ze względu na przemieszczenie się wiezionego ładunku, argument ten musi pozostać bez wpływu na wynik sprawy, a to przede wszystkim z uwagi na treść obowiązujących przepisów nakazujących umieszczanie ładunku w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę – art. 64 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 Prd. Na marginesie, jak można zauważyć na dołączonych do akt administracyjnych zdjęciach ( k. 16 akt adm. ) kontrolowanego pojazdu, przewożony ładunek stanowią nieregularne bloki betonowe i trudno określić je, jak to czyni pełnomocnik skarżących w skardze, jako "materiał sypki", który może ulec przemieszczeniu się wskutek podjazdów czy przejazdów przez torowiska. Jeżeli jednak, idąc za twierdzeniem skarżących przyjąć, że wieziony w dniu kontroli ładunek był "sypki", to zgodnie z art. 61 ust. 5 prd. winien był być przewożony, poza tym że w szczelnej skrzyni, to z zasłoną uniemożliwiającą wysypywanie się ładunku na drogę. Nadto, cytowany artykuł ustawy Prawo o ruchu drogowym w ust. 3 nakazuje takie umieszczenie przewożonego towaru, aby zabezpieczyć go przed zmianą położenia. Zgodnie z cyt. przepisami każdy wieziony ładunek musi być zabezpieczony przed jakąkolwiek zmianą położenia na skrzyni ładunkowej, a rygor ten służyć ma przede wszystkim zapobieżeniu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu czy przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, a także względom bezpieczeństwa ruchu drogowego. Wykonujący transport drogowy muszą mieć świadomość, że wykonywać go będą w warunkach nie zawsze komfortowych, a więc również po drogach z różnym nachyleniem. Nie może zatem mieć znaczenia argumentacja skarżących, że ładunek wskutek skierowania pojazdu kontrolowanego na punkt ważenia, z powodu nierównej powierzchni, jazdy "pod górę" mógł się lekko przesunąć. Stanowisko organu w tym względzie jest prawidłowe.

Co do zgłoszonych dopiero w skardze zarzutów wadliwego dokonania pomiarów, skarżący nie sprecyzowali jakie przepisy zostały w tej materii naruszone. Twierdzenie zawarte w skardze, iż "jednokrotne ważenie pojazdu, w przypadku wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych wartości, nie jest zgodne z procedurą ważenia, ponieważ w takich przypadkach konieczny jest powtórny pomiar nacisku wszystkich osi pojazdu" nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Wskazywane przez stronę skarżącą rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych jakim powinny wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316) określa szczegółowe warunki jakim powinny odpowiadać wagi i proces ważenia nimi, lecz akt ten nie donosi się w ogóle do możliwości ewentualnego powtórzenia procedury ważenia. Jeśli, tak jak twierdzi skarżący, był on po raz pierwszy świadkiem kontroli wagowej pojazdu, tym bardziej w przypadku braku pewności, że ważenie przebiegało prawidłowo, powinien był on zażądać ponownego pomiaru, czego nie zrobił i podpisał protokół bez zastrzeżeń. Powoływanie się na nieprawidłowości przy czynnościach ważenia w chwili, gdy czynności tej powtórzyć się już nie da, przy spełnieniu innych obowiązków dotyczących tej procedury (wykazane świadectwem legalizacji ponownej spełnianie przez użyte do pomiarów wagi przepisów metrologicznych, protokół z pomiaru terenu na stanowisku ważenia pojazdów w miejscowości Z. wykonany przez uprawnionego geodetę), nie może być skuteczne.

Rozważywszy zarzuty skargi Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a więc skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)