Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 531/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi P. S.A. w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. Odział [...] w K., decyzją

z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Wydział [...] Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O., oznaczonej jako działka nr [...], położonej w J., w jednostce ewidencyjnej K..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r. stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Wydział [...] Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O., oznaczonej jako działka nr [...] położonej w J., w jednostce ewidencyjnej K.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zwrócił się do stron postępowania o przedstawienie dokumentów potwierdzających prawo zarządu P. do przedmiotowej nieruchomości w dacie

27 maja 1990 r. Starostwo Powiatowe w O. oraz Wójt Gminy K. w pismach

z dnia 14 lutego 2007 r. i z dnia 5 lutego 2007 r., poinformowali, że nie odnaleźli

w swoich zasobach archiwalnych dokumentów, które świadczyłyby o tym, że P. sprawuje prawny zarząd nad tą nieruchomością.

P. S.A. pismem z 12 stycznia 2007 r., powołując się na art. 75 § 2 k.p.a. poinformowały, że nie zachowały się dokumenty,

o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu oraz oświadczyły, że w dniu 27 maja 1990 r. działka nr [...] była w zarządzie P.

Zdaniem Wojewody rozporządzenie Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. dopuszcza złożenie takiego oświadczenia, lecz ta regulacja prawna została wprowadzona przez ustawodawcę po dacie 27 maja 1990 r., a zatem przedmiotowe oświadczenie nie może stanowić dowodu na okoliczność istnienia zarządu P.

w postępowaniu komunalizacyjnym. Wobec tego organ przyjął, iż P. nie legitymują się dokumentem potwierdzającym prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości, który wyłączałby komunalizację nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r. Skoro zatem opisana nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, to Wojewoda uznał,

że podmiotem, do którego ona należała jest terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego w związku z czym działka nr [...], położona w J.,

w jednostce ewidencyjnej K., w powiecie [...], spełniała przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę

o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, i z mocy prawa stała się własnością Gminy K.

Od powyższej decyzji P. S.A. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że Wojewoda bezzasadnie nie uznał jako dowodu w sprawie oświadczenia o przysługiwaniu w dniu 27 maja 1990 r. zarządu do przedmiotowej nieruchomości, ani dowodu tego nie obalił. Odwołująca się zauważyła, że Wojewoda nie przeprowadził także dalszego, koniecznego postępowania na okoliczność przysługującego jej prawa zarządu sporną nieruchomością, ani nie wskazał jakiego dokumentu poszukuje. Nie ustalił także sposobu i celu korzystania z nieruchomości. Tym samym organ nie wziął pod uwagę, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] o pow. [...] ha stanowi część linii kolejowej [...], zabudowaną torami głównymi zasadniczymi linii nr [...], torami głównymi dodatkowymi oraz budynkami

i budowlami stanowiącymi infrastrukturę kolejową - rok budowy 1884 r. Wojewoda, pominął istotną dla sprawy okoliczność, że nieruchomość ta, stanowiąca infrastrukturę kolejową, jest terenem zamkniętym w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne( Dz. U. z 2006 r. Nr 27, poz. 10 ze zm.).

Odwołująca się ponadto podniosła, że Wojewoda przy rozpatrywaniu sprawy pominął zwłaszcza regulacje z art. 16 ust. 1 i 2, art. 46 ust. 2 obowiązującej w dniu

27 maja 1990 r. ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym" Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138), a także z art. 34 i 34 lit. a) ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r.

utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prawną ocenę stanu faktycznego zaistniałego w rozpatrywanej sprawie Komisja oparła na utrwalonej w orzecznictwie sądowym wykładni regulacji zawartych w ustawie komunalizacyjnej, w szczególności postanowień art. 5 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy.

Organ wyjaśnił, że zasadnicza linia tej wykładni została zaprezentowana

w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2006 r. (sygn. akt I OSK 583/05). Sąd ten stwierdził, że mienie należące w sensie prawnym do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż określone w art. 5 ust. 1 pkt 2 organy administracji państwowej, nie podlegało komunalizacji. Natomiast jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to mienie to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Zdaniem Komisji, nie budzi większych wątpliwości pogląd, iż należenie mienia do przedsiębiorstwa państwowego w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, wynika

z posiadania przez nie określonego tytułu prawnego do tego mienia. Stanowisko takie

w odniesieniu do mienia pozostającego jedynie w faktycznym władaniu P., zaprezentowano w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W stanie prawnym obowiązującym w dacie komunalizacji, zgodnie z art. 34 k.c., mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Ponadto, z mocy art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać. Tytuł taki, jak wykazuje analiza przepisów prawnych określających zasady przekazywania mienia państwowego, mógł powstać jedynie w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu, na podstawie umowy zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazanie między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej, umowy zawartej przez te jednostki, w oparciu o protokół zdawczo-odbiorczy albo na podstawie umowy kupna nieruchomości zawartej z jej właścicielem.

Komisja wskazała, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby strona dysponowała na dzień 27 maja 1990 r. prawem zarządu wobec spornej nieruchomości opartym o jeden z wyliczonych wyżej tytułów prawnych.

Brak po stronie P. tytułu prawnego do spornego gruntu powoduje,

że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa.

Odnosząc się do zarzutów P. Komisja stwierdziła, że bez znaczenia prawnego pozostaje oświadczenie P. o dysponowaniu prawem zarządu wobec przedmiotowej nieruchomości. Twierdzenie takie musi znajdować umocowanie w jednym z wyżej wymienionych dokumentów. Ponadto oświadczenie takie, ze względu na wyraźny przepis prawa, miało moc dowodową jedynie w postępowaniu uwłaszczeniowym.

Deklaratoryjny charakter decyzji komunalizacyjnej podejmowanej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wymusza natomiast stosowanie przepisów obowiązujących

w dacie 27 maja 1990 r. Z tego względu nie może być rozważany problem szczególnego statusu prawnego działki jako tzw. terenu zamkniętego w rozumieniu przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego, które obowiązuje dopiero od 1 lipca 1989 r.

Zdaniem Komisji, nie znajduje także uzasadnienia możliwość zastosowania

w sprawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Przepis ten, ustanawiający wyjątek od zasady przyjętej w ustawie komunalizacyjnej, powinien być interpretowany ściśle, bez możliwości stosowania wykładni rozszerzającej. Przedsiębiorstwo państwowe P. nie może być uznane za organ administracji rządowej. Nie można także przyjąć, iż jego mienie służyło bezpośrednio wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości takich organów, z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa. Tego typu publiczne obowiązki (zadania) spoczywały na wszystkich przedsiębiorstwach państwowych. Nie zmienia tego fakt wykonywania przez Ministra Komunikacji funkcji zwierzchniego kierownictwa wobec P. oraz jego uprawnienia do reprezentowania P. jako całości na zewnątrz.

Poza zakresem prowadzonego postępowania pozostaje regulacja zawarta w art 34 lit. a) w zw. z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Skutek komunalizacji nastąpił bowiem z dniem 27 maja 1990 r., stąd regulacja ta dla przedmiotowego postępowania nie ma żadnego znaczenia.

Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2008 r. P. S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, 75, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3, 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 34 i 34 lit. a) ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego" Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), art. 4 ust. 1 art. 6 i 7 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. z 1948 r Nr 43, poz. 312); art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 2, art. 8 Konstytucji RP. W uzasadnieniu P. S. A. podniosła, że organy pierwszej i drugiej instancji zobowiązane były dokonać oceny złożonego przez P. S.A. oświadczenia

o przysługującym jej tytule do nieruchomości. Jak wynika z odpisu z księgi wieczystej nieruchomości wpis własności Skarbu Państwa nastąpił na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] grudnia 1998 r. (sygn. akt. [...]). Działka nr [...] stanowi część linii kolejowej [...] zabudowaną

torami głównymi zasadniczymi linii nr [...], torami głównymi dodatkowymi oraz budynkami i budowlami stanowiącymi infrastrukturę kolejową - rok budowy 1884 r.

Skarżąca zauważyła, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1924r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych ( Dz. U. nr 57 poz. 580) Minister Kolei zarządzał polskimi kolejami państwowymi jako przedsiębiorstwem państwowym na podstawie samodzielnego budżetu. Koleje państwowe na podstawie tego aktu prawnego wydzielone zostały z administracji ogólnopaństwowej jako oddzielna organizacja gospodarcza i budżetowa, co podlegało ujawnieniu w księgach kolejowych w odniesieniu do nieruchomości pozostających w zakresie wyodrębnionego mienia.

W wyniku zaś wejścia w życie rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września

1926 r. zarząd nad majątkiem ruchomym i nieruchomym należącym do Skarbu Państwa został przejęty przez przedsiębiorstwo P. Minister Komunikacji obwieszczeniem z dnia 12 sierpnia 1948 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312 ze zm.) niejako transmitował powyższe uregulowania na okres powojenny. Na mocy art. 7 tego rozporządzenia wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei stają się z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo "P." własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie.

Skoro nieruchomość stanowi linię kolejową, a jej rok budowy datowany jest na 1884 r., to zasadne jest stanowisko, iż nieruchomość ta na mocy przywołanych wyżej przepisów, należała do poprzednika prawnego skarżącej PP P. i z tej to przyczyny przedstawiciele skarżącej złożyli oświadczenie o przysługującym PP P. zarządzie do nieruchomości. Brak jest zatem uzasadnienia, dla odmowy przyznania mocy dowodowej złożonemu przez skarżącego oświadczeniu, iż przysługiwał jej tytuł

w postaci prawa zarządu nieruchomością stanowiącą linię kolejową skoro PP P. wykonywało w imieniu Skarbu Państwa czynności zarządcy linii kolejowej od dnia powstania Przedsiębiorstwa jako osoby prawnej. Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa oświadczenie składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym oraz przedstawiane przez nią dokumenty korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 1990 r., III ARN 9/90). W niniejszej sprawie organ orzekający nie obalił

waloru dowodowego powyższego oświadczenia, które znalazło potwierdzenie także

w prowadzonym postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości kolejowej.

Wobec czego należało uznać, że Wojewoda, a następnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w swych decyzjach naruszyli art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem zwłaszcza, że ustalenie bez wyraźnej podstawy ustawowej, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów, jest sprzeczne z art. 75 k.p.a.

Skarżąca ponadto podniosłą, że organ drugiej instancji całkowicie pominął sposób i cel korzystania z nieruchomości, a także datę objęcia nieruchomości władztwem PP P. wykonywanym w imieniu Skarbu Państwa. Organ drugiej

instancji uznał także w sposób nieuprawniony, iż nie ma znaczenia okoliczność,

że nieruchomość będąca infrastrukturą kolejową jest terenem zamkniętym. Wydzielenie terenu zamkniętego pozostającego we władztwie skarżącej oznacza dodatkowo,

iż nieruchomości te stanowiące infrastrukturę kolejową, jako istniejąca na obszarze całego kraju sieć linii kolejowych, w odniesieniu do wydzielonych ewidencyjnie nieruchomości, nie należały w sensie prawnym w dacie 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej.

W świetle powyższego, w stanie faktycznym sprawy, nie występuje pozytywna przesłanka komunalizacji. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury za daleko idącą uznać należy taką wykładnię przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym l ustawę o pracownikach samorządowych, z której wynika, że wszelkie mienie ogólnonarodowe (państwowe), którego nie dotyczą żadne z wymienionych w tej ustawie wyłączenia, podlega "automatycznie" komunalizacji na mocy art. 5 ust. 1 ustawy, jeśli tylko organ nie potrafi ustalić jednostki, do której to mienie należało w dniu 27 maja 1990 r. Taka wykładnia nie znajduje uzasadnienia w przepisach powołanej ustawy. Intencją ustawodawcy, który w przepisach ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PP P. ustanowił obowiązek wyodrębnienia ze struktur dotychczasowego Przedsiębiorstwa zarządców infrastruktury kolejowej, tj. P. S.A. było to, iż podmioty te - zarządcy infrastruktury - wyposażone będą w mienie Skarbu Państwa jako jednoosobowe spółki Skarbu Państwa. Ustawodawca w ten sposób zastrzegł, że infrastruktura kolejowa pozostać winna we władztwie Skarbu Państwa.

W świetle powyższego organ drugiej instancji nie ocenił, w żaden sposób, dowodów zgromadzonych w postępowaniu, ani też nie odniósł się do tychże dowodów, czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a.. Zdaniem skarżącej, nie spełnia kryteriów tego przepisu przywołanie przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bez względu bowiem na stanowisko orzecznictwa organ administracji rozpatrując sprawę indywidualną, zobowiązany jest zgromadzić materiał dowodowy celem ustalenia stanu faktycznego w sprawie (art. 80 k.p.a.).

Z tych to względów P. posiadały tytuł w postaci prawa zarządu, co powinno zostać pozytywnie ocenione przez organy orzekające w niniejszej sprawie w oparciu

o zgromadzony materiał dowodowy.

Zdaniem skarżącej Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, a także organ pierwszej instancji winny były również, bez względu na datę 27 maja 1990 r., wykluczyć wystąpienie przesłanek z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP poprzez ustalenie, czy nieruchomość pozostawała, czy też nie, w posiadaniu PKP w dniu 5 grudnia 1990 r., ponieważ nieuzasadniona komunalizacja nieruchomości, wyklucza stosowanie powołanego

art. 34, co wynika z uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia

12 kwietnia 2005r., sygn. akt K 30/04 (Dz. U. z 2005r. Nr 69 poz. 525).

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymała stanowisko prezentowane dotychczas

w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi Komisja wskazała, że dokonała oceny dowodów powoływanych przez skarżącą, w tym dotyczących tytułu prawnego do przedmiotowego mienia. Nie budzi wątpliwości, iż mienie to było faktycznie użytkowane i zarządzane przez P. przed dniem 27 maja 1990 r. Komisja nie podziela zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Jej zdaniem wszystkie dowody, dotyczące

faktów prawotwórczych dla rozpatrywanej sprawy, zostały poddane ocenie, zaś

w uzasadnieniu swojej decyzji Komisja wskazała fakty uznane za udowodnione, wskazała dowody, na których się oparła oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma to czy P. S. A., nie legitymując się żadnym dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do mienia nieruchomego oznaczonego obecnie jako działka nr [...] (część dawnej działki nr [...]), powołując się na regulacje prawne normujące status prawny P. i wywodząc z nich swój tytuł prawny, mogło stanąć na przeszkodzie komunalizacji tegoż mienia na rzecz Gminy K.

Analizując tą kwestię należy zacząć od tego, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy

z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym

i ustawę o pracownikach samorządowych, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przy czym - jak trafnie podniosła Komisja - "należenie" mienia do przedsiębiorstwa państwowego rozumieć trzeba jako kategorię prawną, a nie faktyczną. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (Dz. U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486), dokonując wykładni art. 5 ust. 1, wyjaśnił bowiem, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należało do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem wówczas przedsiębiorstwo państwowe wykonywało względem tego mienia różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne płynące z ustanowionego zarządu.

Wymaga podkreślenia, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. pod względem systemowym był zgodny z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że aby przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba faktycznie mieniem tym władająca musiała w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. Jak trafnie wskazał organ wyższego stopnia udowodnienie prawa zarządu do mienia wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy,

o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bądź innego dokumentu wydanego na innej (wcześniejszej) podstawie prawnej, z których wynikałby dla P. określony tytuł prawny (zarząd powierniczy, zarząd i użytkowanie, użytkowanie).

Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu wynika, że P. S.A. - mimo wezwania Wojewody [...] (pismo organu z dnia 23 stycznia 2007 r.) - nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego tytuł prawny do przedmiotowego gruntu (pismo P. z dnia 14 lutego 2007 r.). Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło istnienia tego rodzaju dokumentów w innych zasobach (pismo Wójta Gminy K. z dnia 5 lutego 2007 r., pismo Starosty O. z dnia 14 lutego 2007 r., odpis z Księgi wieczystej Kw nr [...]) .

Zdaniem Sądu, w tej sytuacji, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że

mienie obejmujące własność Skarbu Państwa, w dniu 27 maja 1990 r. stało się z mocy

prawa własnością Gminy K., skoro z odpisu z Księgi wieczystej Kw nr [...]

i postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...] wynikało, że w dniu 27 maja 1990 r. właścicielem działki nr [...] (z której później wydzielono działkę nr [...]) jest Skarb Państwa.

Odnosząc się do podnoszonych w sprawie zarzutów skargi Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Nie można bowiem zgodzić się ze skarżącą,

że tytuł prawny P. do przedmiotowego gruntu można wywieść z przepisów aktów prawnych, na podstawie których utworzono P. Obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", czy wcześniejsze regulacje prawne normujące ustrój P. nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu. Przepisy te nie wskazywały expressis verbis, że do konkretnego mienia będącego w dyspozycji P. temu przedsiębiorstwu służy prawo zarządu. Nie można zaakceptować stanowiska, że P. ma możliwość dokumentowania, w zewnętrznym obrocie prawnym, tytułu prawnego do oznaczonego co do tożsamości mienia, którym dysponuje, poprzez ogólne powołanie się na przepisy aktów normatywnych określających status prawny przedsiębiorstwa. Dla przedstawionej wyżej kwestii nie ma przy tym żadnego znaczenia to, czy przedmiotem postępowania komunalizacyjnego jest sam grunt, czy też grunt ze znajdującymi się na nim budowlami i urządzeniami kolejowymi. Nie można również podzielić stanowiska, że P. w dniu

27 maja 1990 r. było organem administracji rządowej lub organem władzy państwowej, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, skoro P. miało status przedsiębiorstwa państwowego, podlegającego wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych, wykonującego jedynie dodatkowe zadania z zakresu administracji państwowej (art. 1, art. 2 ust. 2,

art. 7-11 ustawy z 1989 r.), a nie podmiotu usytuowanego w systemie organów administracji rządowej lub władzy państwowej (zob. wyrok NSA z dnia 27 czerwca

2008 r., sygn. akt I OSK 1019/07, niepubl.).

Należy też zgodzić się z organem odwoławczym, że do udowodnienia zarządu nie wystarczy, złożone w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., oświadczenie P. S. A. z dnia 12 stycznia 2007 r. stwierdzające, że w dniu 27 maja 1990 r. działka nr [...] była w zarządzie P.. Jak słusznie wskazał organ, oświadczenie to ma walor dowodowy jedynie w postępowaniu uwłaszczeniowym. Poza tym oświadczenie to jest sprzeczne z oświadczeniem P. zawartym we wniosku

o uwłaszczenie z dnia 29 czerwca 2004 r. o posiadaniu przez P. w 1990 r. działki [...], z której wydzielono działkę nr [...].

Trafne jest także stanowisko Komisji, co do tego, że nie ma znaczenia dla komunalizacji przedmiotowego gruntu podnoszona przez skarżącą kwestia istnienia na spornym terenie tzw. "terenu zamkniętego", o którym mowa w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne z 1989 r. Z przepisów prawa powszechnie obowiązującego nie wynika bowiem, aby uznanie danego terenu za teren zamknięty wyłączało przekształcenia własnościowe. Taki status gruntu niesie dla właściciela jedynie

pewne ograniczenia w wykonywaniu (a nie nabywaniu) prawa własności (przewidziane

np. w przepisach prawa budowlanego, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o ochronie środowiska).

Zgodzić należy się też z Komisją, że dla oceny przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nie ma znaczenia regulacja z art. 34 i 34 lit. a) ustawy z dnia

8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, skoro przesłanki uwłaszczenia w tym trybie odnoszą się do stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w późniejszej dacie niż

27 maja 1990 r.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.