Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2157/95
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1996-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 138
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 45 ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: 1. Przepis art. 138 Kpa zawiera pełen katalog kompetencji przysługujących organowi odwoławczemu, wśród których nie wymienia "zwykłego" uchylenia decyzji organu I instancji. Uchylenie decyzji organu I instancji może mieć miejsce tylko w połączeniu z równoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy bądź umorzeniem postępowania pierwszej instancji /par. 1 pkt 2/ albo w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji /par. 2/. Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji organu I instancji sprzeczna jest z art. 138 Kpa i z tego względu musi być uchylona na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa. Naruszenie art. 138 Kpa należy uznać za istotne, doszło bowiem do skasowania decyzji załatwiającej sprawę.

2. Art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, nie wyłącza możliwości wydania decyzji ustalającej inną wysokość podatku niż określona w rocznym zeznaniu podatkowym.

TEZY

1. Przepis art. 138 Kpa zawiera pełen katalog kompetencji przysługujących organowi odwoławczemu, wśród których nie wymienia "zwykłego" uchylenia decyzji organu I instancji. Uchylenie decyzji organu I instancji może mieć miejsce tylko w połączeniu z równoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy bądź umorzeniem postępowania pierwszej instancji /par. 1 pkt 2/ albo w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji /par. 2/. Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji organu I instancji sprzeczna jest z art. 138 Kpa i z tego względu musi być uchylona na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa. Naruszenie art. 138 Kpa należy uznać za istotne, doszło bowiem do skasowania decyzji załatwiającej sprawę.

2. Art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, nie wyłącza możliwości wydania decyzji ustalającej inną wysokość podatku niż określona w rocznym zeznaniu podatkowym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 1996 r. sprawy ze skargi Waldemara R. na decyzję Izby Skarbowej w Sz. z dnia 29 marca 1995 r. (...) w przedmiocie sprostowania i zwrotu podatku dochodowego za 1992 r. pobranego przez płatnika - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Waldemar R. we wniosku z 22 sierpnia 1994 r. złożonym w Urzędzie Skarbowym w Sz. w dniu 26 sierpnia 1994 r. domagał się sprawdzenia rozliczenia dochodu i podatku za 1992 r. i twierdził, że według jego wyliczeń rozliczenie "podatkowo-dochodowe" przedstawione przez płatnika - zakład pracy, "PBDMB" Spółka z o.o. w Sz. nie było prawidłowe, wykazano bowiem wyższy dochód i podatek niż należało. Intencją wnioskodawcy było uzyskanie zwrotu nadpłaconego podatku.

Urząd Skarbowy w Sz. decyzją z dnia 28 października 1994 r., wydaną na podstawie art. 105 par. 1 Kpa i art. 175 par. 1 Kpa umorzył postępowanie wszczęte wymienionym na wstępie wnioskiem. W uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 175 par. 1 Kpa, jeżeli obliczenie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje jego obliczenie, może on w terminie 1 miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty.

Waldemar R. uchybił jednomiesięcznemu terminowi z art. 175 par. 1 Kpa. Informację o wysokości uzyskanych dochodów w 1992 r. i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy Waldemar R. otrzymał od płatnika przed dniem 4 maja 1993 r. W dniu 4 maja 1993 r. Waldemar R. złożył w Urzędzie Skarbowym samodzielne zeznanie podatkowe za 1992 r. na druku PIT-30, w którym wykazał dochody osiągnięte ze stosunku pracy oraz pobrane zaliczki w kwotach zgodnych z informacją płatnika. Dokonał jedynie odliczenia od dochodu przed opodatkowaniem wydatków poniesionych na obowiązkowe ubezpieczenie pojazdu w kwocie 656.000 zł.

Na skutek tego odliczenia powstała nadpłata w zaliczkach na kwotę 203.000 zł, którą Urząd Skarbowy zwrócił podatnikowi w dniu 5 października 1993 r.

W tych okolicznościach Urząd Skarbowy uznał za konieczne umorzenie postępowania na podstawie art. 105 par. 1 Kpa.

W odwołaniu od tej decyzji Waldemar R. domagał się rozpoznania jego wniosku tj. sprawdzenia wyliczenia dokonanego przez płatnika i orzeczenia o zwrocie nadpłaconego podatku.

Izba Skarbowa w Sz. po rozpoznaniu odwołania w dniu 29 marca 1995 r. wydała decyzję, w której - z powołaniem się na art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa - uchyliła w całości zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że skoro podatnik odstąpił od pierwotnie wybranej formy rocznego rozliczenia zobowiązania podatkowego za pośrednictwem płatnika /art. 37 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych/ i samodzielnie dokonał rocznego rozliczenia zobowiązania podatkowego w zeznaniu PIT-30, to zgodnie z art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatek dochodowy wykazany w tym zeznaniu był podatkiem należnym za 1992 r.

W takiej zaś sytuacji /samodzielnego rozliczenia się/ podatnik nie miał podstaw do występowania z żądaniem sprostowania obliczenia podatku przez płatnika. Tym samym Urząd Skarbowy nie miał podstaw do wydania decyzji w trybie art. 175 par. 1 Kpa w związku z art. 105 Kpa ze względu na treść art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I dlatego Izba Skarbowa uchyliła decyzję organu podatkowego I instancji.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej Waldemar R. domaga się jej uchylenia i rozpoznania złożonego w sprawie wniosku. Skarżący, podobnie jak w odwołaniu wywodzi, że płatnik zawyżył jego dochody i podatek za 1992 r. oraz domaga się zwrotu nadpłaconego podatku w kwocie 70,20 n. zł.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 Kpa, co Sąd uwzględnił nie będąc związany granicami skargi /art. 206 Kpa/.

Przepis art. 138 Kpa zawiera pełen katalog kompetencji przysługujących organowi odwoławczemu wśród których nie wymienia "zwykłego" uchylenia decyzji organu I instancji. Uchylenie decyzji organu I instancji może mieć miejsce tylko w połączeniu z równoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy, bądź umorzeniem postępowania pierwszej instancji /par. 1 pkt 2/ albo w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji /par. 2/.

Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji organu I instancji sprzeczna jest z art. 138 Kpa i z tego względu musi być uchylona na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa. Naruszenie art. 138 Kpa należy uznać za istotne, doszło bowiem do skasowania decyzji załatwiającej sprawę. Nie można zgodzić się z poglądem Izby Skarbowej, że wniosek skarżącego z 26 sierpnia 1994 r. nie wymagał załatwienia w formie decyzji. Zgodnie z art. 61 par. 1 i 3 Kpa żądanie strony z mocy prawa zawsze wszczyna postępowanie administracyjne, a załatwienie sprawy wymaga - zgodnie z art. 104 Kpa - wydania decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej jak np. art. 119 Kpa. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie nie zachodziło wyłączenie wydania decyzji załatwienie sprawy powinno nastąpić w formie decyzji.

Powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wbrew stanowisku Izby Skarbowej, nie wyłącza możliwości wydania decyzji ustalającej inną wysokość podatku niż określona w rocznym zeznaniu podatkowym. Do wydania takiej decyzji może dojść także z inicjatywy podatnika. Skarżący, jak zgodnie przyjmują organy podatkowe obu instancji, mimo że początkowo zdeklarował rozliczenie podatku za pośrednictwem płatnika, ostatecznie dokonał samodzielnego rocznego rozliczenia podatkowego. W tej sytuacji żądanie zgłoszone we wniosku z 26 sierpnia 1994 r. nie może być kwalifikowane według przepisu art. 175 par. 1 Kpa, który dotyczy zaliczek pobieranych przez płatnika, lecz jako wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji ustalającej inną wysokość rocznego podatku należnego aniżeli podane w zeznaniu podatkowym; możliwość wydania takiej decyzji przewiduje art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zaś ramy czasowe wydania decyzji określa art. 7 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji postanawiając o kosztach na podstawie art. 208 Kpa.