Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2130/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Wioletta Lasota po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 111/15 w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. P. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2014 r. 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania

W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.

Wnioskiem z dnia 6 maja 2014 r. S. S., główny najemca mieszkania nr [...] przy ul. [...] w Ł., wystąpił o wymeldowanie z pobytu stałego jego wnuka A. Ż.. Uzasadniając wskazał, że jego wnuk nie mieszka w przedmiotowym lokalu od dziesięciu lat, a aktualnie wraz ze swoją rodziną zajmuje lokal położony w Ł. przy ul. [...]. W lokalu przy ul. [...] pojawia się sporadycznie, w celu odbioru korespondencji.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu A. Ż. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z wyjaśnień stron postępowania i wskazanych przez nich świadków wynika, iż centrum życiowe i rodzinne A. Ż. jest skoncentrowane w lokalu nr [...] położonym w Ł. przy ul. [...].

A. Ż. wniósł odwołanie podnosząc, że opuszczenie spornego lokalu nie było dobrowolne. Wymiana przez jego dziadka zamków w drzwiach wejściowych, a następnie wstawienie nowych drzwi wejściowych skutkowała brakiem możliwości korzystania przez niego z mieszkania. Oświadczył nadto, że z uwagi na bliskie pokrewieństwo z wnioskodawcą nie występował z powództwem o przywrócenie posiadania. Wskazał też, że nie ma innego mieszkania i obecnie jest zmuszony do wynajmowania lokali.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na przepisy art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139 poz. 993 ze zm.), które stanowiły podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego, długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu spraw życiowych. Natomiast przepis art. 15 ust. 2 powołanej ustawy uprawnia organ administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu danej osoby z urzędu, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W ocenie organu odwoławczego ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny nie pozwala przyjąć, że sporny lokal położony przy ul. [...] stanowi na chwilę obecną centrum życiowe A. Ż.. Przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego czynności, w szczególności wyjaśnienia skarżącego, wnioskodawcy wymeldowania, jak i zgłoszonych przez strony świadków wynika, że A. Ż. opuścił przedmiotowy lokal i do dnia wydania przedmiotowej decyzji do niego nie powrócił. Organ podniósł, że z uwagi na ostry konflikt rodzinny pomiędzy stronami postępowania nie udało się jednoznacznie ustalić kiedy nastąpiło opuszczenie lokalu przez skarżącego. Niemniej jednak materiał dowodowy sprawy pozwala na stwierdzenie, że strona nie zamieszkuje przedmiotowego lokalu od wielu lat. Powoływane przez stronę okoliczności uniemożliwienia mu dostępu do lokalu nie zostały potwierdzone w toku postępowania. Przeczą temu między innymi składane oświadczenia skarżącego, że przychodzi do dziadka i przebywa w tym lokalu podczas swoich wizyt. Również inne zarzuty i oświadczenia składane przez skarżącego były niespójne i dotyczyły w zasadzie polemiki słownej z złożonymi zeznaniami świadków oraz oceny tych osób. Także nieuczestniczenie przez skarżącego w żadnym z przeprowadzonych przesłuchań świadków, świadczy w ocenie organu odwoławczego o celowym unikaniu bezpośredniej konfrontacji z wnioskodawcą oraz przedstawionymi przez niego świadkami. Dokonane przez organ administracji ustalenia pozwalają natomiast przyjąć, że aktualnym centrum życiowym skarżącego oraz jego żony i dziecka jest lokal nr [...] położony w Ł. przy ul. [...]. Natomiast głównym powodem, dla którego strona nie zgadza się na wymeldowanie z przedmiotowego lokalu jest chęć przejęcia tego lokalu w przyszłości, czego strona nie ukrywa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący ponowił zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 111/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 3 lutego 2015 r. odmówił A. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2015 r. skarżący wniósł o zwrócenie się przez Sąd do Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty o nadesłanie akt dochodzenia o sygn. akt 1 DS. 1260/13 prowadzonego przeciwko S. S. o groźby karalne wobec skarżącego oraz jego braci K. i T. Ż..

Postanowieniem podjętym na rozprawie w dniu z dnia 21 kwietnia 2015 r., Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 716/09, LEX nr 597803, wskazał ponadto, że w dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane zostało stanowisko, iż nawet kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Przyczyna opuszczenia nie koniecznie musi więc mieć znaczenie dla oceny czy podlegająca wymeldowaniu osoba dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu. Zamiar ma zatem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 190969; wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublikowane).

Sąd podniósł, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912). Sporadyczne, krótkotrwałe pobyty w mieszkaniu w obecności osób trzecich, z całą pewnością nie dają podstawy do uznania, że w mieszkaniu tym skoncentrowane zostały czynności życiowe strony.

W ocenie Sądu zgromadzony przez organy meldunkowe w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy sprawy pozwala na stwierdzenie, że co najmniej od kilku lat przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego A. Ż..

Jak wynika bowiem ze stanowiska inicjatora postępowania administracyjnego – S. S., skarżący nie przebywa w spornym lokalu od ponad 10 lat. W lokalu tym skarżący nie posiada żadnych rzeczy osobistych, jak również nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. W miejscu stałego zameldowania pojawia się sporadycznie w celu odbioru kierowanej do niego korespondencji oraz w celu odwiedzin. Obecnym miejscem stałego pobytu A. Ż. jest lokal położony w Ł. przy ul. [...].

Na zasadność powyższego twierdzenia wskazują przeprowadzone przez organy administracji publicznej czynności, a w szczególności protokoły z kontroli meldunkowych sporządzone w dniu 19 maja 2014 r.( k. 17 akt administracyjnych) oraz w dniu 8 września 2014 r. (k. 81 akt administracyjnych), w wyniku których ustalono, że lokal przy ul. [...] jest zamieszkiwany jedynie przez S. S. oraz jego małżonkę Z.S..

Powyższą okoliczność potwierdzają także zeznania świadków, a w szczególności A. Z., E. S., Z.S. oraz K. Ż..

Z protokołu przesłuchania świadka A. Z. – wnuczki S. S. (k. 49 akt administracyjnych), zamieszkałej w lokalu nr [...] przy ul. [...], wynika że skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od roku 2006. Świadek oświadczyła, że bywa w mieszkaniu dziadka średnio dwa, trzy razy w tygodniu, o różnych porach dnia. W mieszkaniu nie ma żadnych osobistych rzeczy skarżącego. Nie jest także w stanie wskazać, kiedy ostatni raz widziała skarżącego w miejscu stałego zameldowania.

Natomiast świadek E. S. – synowa S.S. (protokół przesłuchania świadka k. 51 akt administracyjnych) oświadczyła, że bywa regularnie w posesji przy ul. [...]. W okresie ostatnich pięciu lat nie spotkała skarżącego w spornym lokalu. Potwierdziła także, że w lokalu tym nie ma żadnych rzeczy skarżącego. Wskazała nadto, że mieszka przy ul. [...], bardzo blisko posesji położonej przy ul. [...] w Ł., w związku z powyższym bardzo często widzi skarżącego wchodzącego do klatki schodowej budynku przy ul. [...]. Oświadczyła też, że była w mieszkaniu przy ul. [...] dwukrotnie, z okazji urodzin A. Ż., oraz w celu obejrzenia mieszkania, po przeprowadzonym generalnym remoncie tego lokalu przez skarżącego.

Z wyjaśnień Z. S. – małżonki S. S. (protokół przesłuchania świadka – k. 53 akt administracyjnych) wynika, że skarżący nie zamieszkuje przedmiotowego lokalu od ponad 10 lat. W lokalu nie ma żadnych rzeczy skarżącego. Skarżący nie miał nigdy utrudnionego dostępu do mieszkania, gdzie pojawia się sporadycznie w celu odbioru korespondencji lub odwiedzin. Wymiana zamków nastąpiła w następstwie zabrania przez skarżącego jedynego kompletu kluczy do mieszkania. Po ich wymianie A.Ż. nigdy nie ubiegał się o wydanie nowego kompletu kluczy.

Również wskazany przez skarżącego świadek K. Ż. – brat skarżącego, zeznał do protokołu przesłuchania świadka z dnia 20 października 2014 r. (k. 104 akt administracyjnych), że skarżący aktualnie nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł.. Jednakże świadek nie był w stanie wskazać konkretnie roku ani miesiąca od kiedy skarżący opuścił lokal. Potwierdził, że w okresie wakacyjnym, średnio raz w tygodniu razem z bratem odwiedzali dziadka i byli wpuszczani do mieszkania. Oświadczył nadto, że nie wie gdzie brat zamieszkiwał po urodzeniu dziecka. Nie odwiedza brata w miejscu aktualnego zamieszkania i nie wie od kiedy brat tam zamieszkuje.

Fakt dobrowolnego opuszczenia spornego lokalu potwierdza także sam skarżący, który w oświadczeniu z dnia 14 maja 2014 r. (k. 16 akt administracyjnych) oświadczył, że nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od dnia 18 marca 2014 r. Jak wyjaśnił opuszczenie lokalu nastąpiło z uwagi na panujące w mieszkaniu warunki, które mogłyby zagrażać jego nowo narodzonemu dziecku. Potwierdził, że obecnie wraz z żoną i dzieckiem przebywa w lokalu swojej matki przy ul. [...] w ., gdzie przechowuje swoje rzeczy. Skarżący wyraził zamiar powrotu do lokalu przy ul. [...], jednakże nie był w stanie określić kiedy to nastąpi. Oświadczył ponadto, że nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania bowiem dziadek od niego tego nie wymaga. Wskazał także, że pomimo nie posiadania kluczy jest wpuszczany do spornego lokalu. Ostatnio był tam w kwietniu 2014 r. Jako adres do korespondencji podał adres: Ł., ul. [...].

Natomiast w oświadczeniu z dnia 26 czerwca 2014 r. (k. 56 akt administracyjnych) skarżący podniósł, że po zawarciu związku małżeńskiego w sierpniu 2013 r. zamieszkał wraz z żoną w Ł. przy ul. [...], gdzie przeniósł część swoich rzeczy. W mieszkaniu przy ul. [...] bywał dwa razy w tygodniu w celu odwiedzin i ewentualnej pomocy dziadkowi, co było konieczne z uwagi na stan zdrowia dziadka. Nie nocował w miejscu zameldowania. Następnie dziadek kazał mu zabrać pozostałe w mieszkaniu rzeczy i nie przychodzić. Od tego momentu skarżący nie przebywał w spornym lokalu. Przeniósł się do lokalu przy ul. [...]. Skarżący oświadczył, że planuje powrót do lokalu przy ul. [...] do dnia 5 września 2014 r.

Dalej Sąd wskazał, iż z akt sprawy oraz wyjaśnień skarżącego wynika, że skarżący nie podejmował żadnych kroków prawnych mających na celu przywrócenie utraconego posiadania spornego lokalu. Powyższe skarżący potwierdził zarówno w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2014 r. (k. 140 akt administracyjnych), jak i w skardze. Zaniechanie w powyższym zakresie argumentował bliskim pokrewieństwem z dziadkiem i obawą negatywnej reakcji pozostałej rodziny.

W ocenie Sądu powyżej przedstawione okoliczności, z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącego, pozwalają na uznanie, że dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez A. Ż. nie budzi wątpliwości. Za trwałością opuszczenia przez skarżącego dotychczasowego miejsca stałego zameldowania i dobrowolnością tego opuszczenia w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przemawia fakt skoncentrowania swojego życia w innym miejscu. Skarżący sam przyznał, że nie przebywa i nie zamieszkuje w lokalu. Obecnie, od momentu opuszczenia przedmiotowego lokalu, przebywa w lokalu przy ul. [...] w Ł., bądź w lokalu swojej matki przy ul. [...]. Należy także podkreślić, iż nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenia podnoszona przez skarżącego kwestia wyrażanego zamiaru powrotu do lokalu. Okoliczność ta nie świadczy bowiem, że skarżący nadal koncentruje w przedmiotowym lokalu swoje centrum życiowe. Należy mieć na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar. Samo wyrażenie woli skarżącego do dalszego zamiaru zamieszkiwania w opuszczonym lokalu nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.

Sąd wyjaśnił, iż za opuszczenie dobrowolne przyjmuje się także sytuację, gdy strona opuszcza miejsce zameldowania wbrew swojej woli i nie podejmuje działań mających na celu powrót do dotychczasowego mieszkania. Godzi się na opuszczenie miejsca zameldowania, nie podejmując przy tym żadnych kroków zmierzających do powrotu do spornego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, w pełni akceptowane przez skład w niniejszej sprawie, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/05, Lex nr 201427; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA 1424/99, Lex nr 79243; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt SA 3078/00, Lex nr 78937). Skarżący, co sam przyznał nie podjął żadnych środków prawnych, które umożliwiłyby mu powrót do przedmiotowego lokalu.

Sąd I instancji wskazał, że w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II OSK 352/07) zgodnie z którym, nawet ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, to jednak następne trwałe przeniesienie centrum życiowego, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła.

Odnosząc się do wniosku skarżącego z dnia 17 kwietnia 2015 r. o uzupełnienie akt sprawy o materiał dowodowy z postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową Łódź-Bałuty w sprawie o sygn. akt 1 Ds. 1260/1 Sąd wskazał, że przepis art. 106 § 3 Ppsa ma na celu umożliwienie sądowi skonfrontowania z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonywanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jeżeli w sprawie istnieją istotne wątpliwości. Powołany przepis nie służy zatem do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, lecz do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, o ile jest to niezbędne do jej wyjaśnienia. Ponadto treść art. 106 § 3 Ppsa nie obliguje sądu administracyjnego do dopuszczenia każdego dowodu z dokumentu wnioskowanego przez stronę, lecz jedynie daje taką możliwość.

W niniejszej sprawie uzasadniając złożony wniosek skarżący wskazał, iż ma on na celu wykazanie braku dobrowolności opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł.. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do przeprowadzenia oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeprowadzenie wnioskowanego dowodu uzupełniającego nie było zatem niezbędne i skutkowałoby jedynie nadmiernym przedłużeniem postępowania w sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. Ż. zarzucając:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139 poz. 993 ze zm.) przez błędną jego wykładnię,

2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na treść wyroku, przez niezasadne oddalenie wniosku skarżącego o załączenie akt sprawy karnej z Prokuratury Rejonowej Łódź- Bałuty w sprawie 1 Ds. 1260/13. (art. 106 § 3 Ppsa).

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż skarżący nie opuścił przedmiotowego mieszkania na stałe i dobrowolnie. Najemca lokalu – S. S. w lutym 2014 r. zmienił zamki w drzwiach nie dając skarżącemu nowych kluczy. Jesienią tegoż roku zamontował nowe, antywłamaniowe drzwi i odmówił wydania do nich kluczy. Skarżący wskazał, iż nie wnosił powództwa o naruszenie posiadania mieszkania ale zdecydował się na powiadomienie prokuratury w sprawie groźby pozbawienia życia kierowanej przez S. S. wobec A., K. i T. Ż..

Skarżący podniósł, iż w toku postępowania przed sądem złożył wniosek o załączenie tych akt aby udowodnić, że nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie. Sąd oddalił ten wniosek przez co pozbawił skarżącego prawa do obrony swoich praw. W ten sposób Sąd naruszył także art. 106 § .3 Ppsa, gdyż było niezbędne do wyjaśnienia sprawy uzupełnienie materiału dowodowego w sposób proponowany przez skarżącego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania S. S. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu pisma uczestnik podniósł, iż odwołując się do pierwszej podstawy kasacyjnej tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dn. 10 kwietnia 1974 r. ustawy o ewidencji ludności wskazać należy, że skarżący ograniczył się jedynie do podania konkretnej jednostki redakcyjnej zarzucając sądowi I instancji błędną wykładnie przepisu nie precyzując jednoznacznie na czym ona polega. W uzasadnieniu pisma procesowego zacytował jedynie stronę 4 treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia.

Dalej uczestnik wskazał, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 Ppsa, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2574/14, źródło LEX).

Zgodzić należy się z sądem I instancji, że uwzględnienie wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z akt sprawy karnej z Prokuratury Rejonowej Łodz-Bałuty w sprawie 1 Ds. 1260/13 spowodowałoby jedynie nadmierne przedłużenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Akta sprawy karnej potwierdziłyby jedynie istniejący bezsprzecznie konflikt pomiędzy stronami, co nie budzi żadnych wątpliwości.

Nadto przeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dowodu uzupełniającego z całości akt 1 Ds. 1260/13 nie było niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości, bowiem zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, jak również organy obu instancji po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego nie miały wątpliwości dotyczących rzeczywistego stanu faktycznego sprawy (tym bardziej takich, którym można by przypisać cechę istotności).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "Ppsa"), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 Ppsa, a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 Ppsa, które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 Ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na to, że w skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego w pierwszej kolejności należy odnieść się do tych pierwszych, bowiem to determinowało ocenę zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Nie można podzielić zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 Ppsa przez niezasadne oddalenie wniosku skarżącego o załączenie akt sprawy karnej z Prokuratury Rejonowej Łódź- Bałuty w sprawie 1 Ds. 1260/13.

Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, iż zgodnie z jego treścią Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z powyższego przepisu wynika, iż przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jest możliwe tylko jeżeli łącznie spełnione są dwie przesłanki. Po pierwsze przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a po drugie powyższe nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W orzecznictwie podnosi się, że o istotnych wątpliwościach można mówić tylko wówczas, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne (wyrok NSA z dnia 21 lipca 2006 r., sygn.. akt I OSK 9/06, Lex nr 266437).

Ponadto należy podkreślić, że sąd administracyjny orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania zaskarżonego aktu, a wynikającego z akt sprawy. Ma obowiązek ocenić, czy zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny wynika z akt sprawy i czy w świetle wówczas istniejącego stanu faktycznego podjęte przez organ rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującym prawem. Sąd administracyjny nie dokonuje natomiast żadnych ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, lecz dokonuje kontroli legalności wydanych w jej ramach rozstrzygnięć. Przeprowadzenie tzw. uzupełniających dowodów ma służyć wyjaśnieniu wątpliwości, a nie ustalaniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej ( zob. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2017 r., sygn.. akt I OSK 2033/16, publ. na stronie internetowej www.nsa.gov.pl).

Zatem w sytuacji gdy ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości Sąd nie jest uprawniony do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, które w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z uwagi na zakres kognicji, może być prowadzone wyjątkowo.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł takich wątpliwości, które wymagałyby przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z akt sprawy karnej z Prokuratury Rejonowej Łódź- Bałuty w sprawie 1 Ds. 1260/13.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej stan faktyczny został przez Sąd I instancji ustalony prawidłowo w oparciu o zeznania świadków oraz stron, co szerzej zostanie opisane w dalszej części uzasadnienia.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139 poz. 993 ze zm.), osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się, a w razie niedopełnienienia przez nią tego obowiązku, na wniosek strony lub z urzędu organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania takiej osoby.

W tym miejscu wskazać należy, że obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01, OTK ZU A 2002/3/34). Trybunał Konstytucyjny wyeksponował rejestracyjny charakter meldunku i wskazał, że przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie – "uprawnienie" do lokalu. "Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".

Sprawy meldunkowe (zameldowanie, wymeldowanie), należące do kategorii zagadnień prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania tudzież pozbawiania. Postępowanie w sprawie o zameldowanie nie wkracza zatem w sferę stosunków cywilnoprawnych, ani nie wpływa na stosunki prawne z zakresu prawa rodzinnego, choć pewne okoliczności faktyczne i prawne ukształtowane w wyniku tych postępowań mogą mieć znaczenie w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w ramach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na ich tle bowiem dochodzić może do różnych zdarzeń, które muszą być brane pod uwagę przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, w kontekście badania, czy doszło do spełnienia przesłanek przewidzianych w cytowanej normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie.

Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1595/11, (publ. na stronie internetowej www.nsa.gov.pl), iż ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu winno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, a podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż wnoszący skargę kasacyjną opuścił przedmiotowy lokal. Powyższe wynika choćby, na co wskazał Sąd I instancji, z oświadczeń składanych w toku postępowania przez skarżącego.

W oświadczeniu z dnia 14 maja 2014 r. skarżący oświadczył, że nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od dnia 18 marca 2014 r. Jak wyjaśnił opuszczenie lokalu nastąpiło z uwagi na panujące w mieszkaniu warunki, które mogłyby zagrażać jego nowo narodzonemu dziecku. Potwierdził, że obecnie wraz z żoną i dzieckiem przebywa w lokalu swojej matki przy ul. [...] w Ł., gdzie przechowuje swoje rzeczy.

Również w oświadczeniu z dnia 26 czerwca 2014 r. skarżący wskazał, że po zawarciu związku małżeńskiego w sierpniu 2013 r. zamieszkał wraz z żoną w Łodzi przy ul. [...], gdzie przeniósł część swoich rzeczy. W mieszkaniu przy ul. [...] bywał dwa razy w tygodniu w celu odwiedzin i ewentualnej pomocy dziadkowi, co było konieczne z uwagi na stan zdrowia dziadka. Nie nocował w miejscu zameldowania.

Fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania potwierdzają również przesłuchani w sprawie świadkowie.

Z protokołu przesłuchania świadka A. Z. wynika, że skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od roku 2006. Świadek oświadczyła, że bywa w mieszkaniu dziadka średnio dwa, trzy razy w tygodniu, o różnych porach dnia. W mieszkaniu nie ma żadnych osobistych rzeczy skarżącego. Nie jest także w stanie wskazać, kiedy ostatni raz widziała skarżącego w miejscu stałego zameldowania.

E. S. oświadczyła, że bywa regularnie w posesji przy ul. [...]. W okresie ostatnich pięciu lat nie spotkała skarżącego w spornym lokalu. Potwierdziła także, że w lokalu tym nie ma żadnych rzeczy skarżącego. Wskazała nadto, że mieszka przy ul. [...], bardzo blisko posesji położonej przy ul. [...] w Ł., w związku z powyższym bardzo często widzi skarżącego wchodzącego do klatki schodowej budynku przy ul. [...] .

Z.S. oświadczyła, że skarżący nie zamieszkuje przedmiotowego lokalu od ponad 10 lat. W lokalu nie ma żadnych rzeczy skarżącego. Skarżący nie miał nigdy utrudnionego dostępu do mieszkania, gdzie pojawia się sporadycznie w celu odbioru korespondencji lub odwiedzin. Wymiana zamków nastąpiła w następstwie zabrania przez skarżącego jedynego kompletu kluczy do mieszkania. Po ich wymianie A.Ż. nigdy nie ubiegał się o wydanie nowego kompletu kluczy.

Również wskazany przez skarżącego świadek K.Ż., na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, zeznał, że skarżący aktualnie nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł..

Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uwzględniając tę definicję, należy przyjąć, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy "opuszczenie miejsca pobytu stałego", nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego, ale konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego.

Zwrócić również należy uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały.

W takim rozumieniu opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i jednoczesne zerwanie związków z dotychczasowym lokalem. Jakkolwiek jednak zamiar ten, rozumiany, jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, to powinien być on oceniany na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić. Samo deklarowanie przez skarżącego kasacyjnie chęci powrotu do przedmiotowego lokalu nie przesądza o charakterze pobytu, bowiem zauważyć należy, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Wyrażenie jedynie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Nieskorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05; wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. II OSK 1577/09; wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2513/14, publ. na stronie internetowej www.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, co wyjaśniono wyżej, że skarżący opuścił lokal. Również kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu, wbrew wywodom skargi kasacyjnej, nie budzi wątpliwości. Z akt sprawy oraz wyjaśnień skarżącego wynika, że skarżący nie podejmował żadnych kroków prawnych mających na celu przywrócenie utraconego posiadania spornego lokalu. Powyższe skarżący potwierdził zarówno w odwołaniu, w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, jak również w skardze kasacyjnej. Zaniechanie w powyższym zakresie argumentował bliskim pokrewieństwem z dziadkiem i obawą negatywnej reakcji pozostałej rodziny. Przy czym zwrócić należy uwagę, iż obawy te nie stały na przeszkodzie do wszczęcia postępowania karnego.

Z powyższych powodów za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, w oparciu o przepis art. 184 Ppsa.