Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2830/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 77,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, 32, 68  ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 16a  ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...] o odmowie przyznania D. K. specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 5 lipca 2013 r. D. K. wniosła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i koniecznością opieki nad matką R. Z.

Decyzją z dnia [...]sierpnia 2013r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy L. odmówił jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Przyczyną odmowy było nie spełnienie przez wnioskodawczynię kryterium określonego w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych - ponieważ nie zrezygnowała ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności .

Od decyzji tej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniosła D. K. podnosząc, że decyzja jest dla niego krzywdząca ponieważ pozbawiła ją środków do życia. Wskazała, że już wcześniej nabyła prawo do tego świadczenia na podstawie bezterminowej decyzji administracyjnej i pozbawienie jej tego świadczenia powoduje naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...] o odmowie przyznania D. K. specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) po art. 16 dodano art. 16a, który stanowi, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dodało, że aby otrzymać wnioskowane świadczenie, osoba ubiegająca się o nie winna zrezygnować z zatrudnienia oraz wyjaśniło pojęcie "zatrudnienia" określone w art. 3 pkt 22 ww. ustawy.

Następnie uznało, iż w niniejszej sprawie nie został spełniony podstawowy warunek otrzymania prawa do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - bowiem przed otrzymaniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (które D. K. otrzymywała od [...] kwietnia 2010 r. do [...] czerwca 2013 r.) wnioskodawczyni nie pracowała - była zatrudniona tylko do dnia 13 września 2008 r., w okresie od [...] kwietnia 2009 r. do [...] września 2009 r. odbyła staż na stanowisku [...], a do dnia [...] kwietnia 2010 r. była zarejestrowana jako bezrobotna. Zatem specjalny zasiłek opiekuńczy jej nie przysługuje, gdyż nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem Kolegium D. K. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podniosła, że skoro do czerwca 2013 r. otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - to znaczy, iż spełniała warunki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem dnia 27 lutego 2014 r. zawiesił postępowanie sądowe.

Sąd miał na uwadze fakt, że do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek grupy posłów o stwierdzenie niezgodności przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w zw. z art. 69 Konstytucji RP w zakresie nieuzasadnionego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podmiotów sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia - czym naruszone zostały zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasada sprawiedliwości społecznej, oraz zasada równości wobec prawa i obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Wniosek ten jest zarejestrowany pod sygnaturą K 38/13.

W przedmiotowej sprawie podstawą rozstrzygnięcia organów był co prawda art. 16 a ww. ustawy (organy odmówiły stronie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną), ale tyko dlatego, że świadczenie określone w art. 17 (świadczenie pielęgnacyjne z tytułu nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną) nie mogło być przyznane z uwagi właśnie na niespełnienie przesłanki określonej w ust. 1b - którego dotyczy wniosek grupy posłów o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją.

Tym samym rozstrzygnięcie w przedmiocie skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego wniosku, ma istotne znaczenie także dla oceny, czy stronie skarżącej w niniejszej sprawie przysługuje prawo do tego świadczenia pielęgnacyjnego i będzie miało decydujący wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie.

Dodatkowo Sąd wziął pod uwagę również fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie sygn. akt II Sa/Po 1026/13 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 roku Nr 139 poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Sąd uznał za konieczne zwrócenie się z tym pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego dostrzegając jak ważna jest sprawa pomocy społecznej dla rodzin opiekujących się osobami niepełnosprawnymi, a w szczególności kwestia specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowiącego – zdaniem Sądu – w pewnym zakresie instytucję stanowiącą kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego w kształcie obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Dodał, że ewentualne uznanie niekonstytucyjności art. 16a ust. 1 spowoduje, iż zasiłek ten przysługiwałby nie tylko osobom - które spełniając pozostałe wymienione w art. 16a warunki rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki - ale także osobom, które takiej działalności nie podejmują.

Następnie postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje ;

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), w związku z ar. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.-zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

Sądowa kontrola dokonana według kryterium zgodności z prawem i wobec niezwiązania zarzutami skargi, dała podstawę do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego uregulowane zostało w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) który dodano do ustawy z dniem 1 stycznia 2013 r. na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz.1548) W wyniku powołanej nowelizacji wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy jako nowe świadczenie występujące obok świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie dokonano wskazania kryteriów specjalnego zasiłku opiekuńczego i zmiany kryteriów przyznawania dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz.788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Poza tym, zasiłek ten przysługuje o ile łączny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że R. Z. (matka skarżącej) na mocy orzeczenia z dnia [...] marca 2010 r. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności (które datuje się od [...] lutego 2010 r. - z tym, że niepełnosprawność istnieje od [...] sierpnia 2009 r.) z uzasadnieniem, że w celu pełnienia ról społecznych wymaga niezbędnej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Natomiast spór budzi okoliczność, czy organy obu instancji w sposób prawidłowy uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką.

Lektura uzasadnień zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji dowodzi, że organy I i II instancji, rozpoznając odmownie wniosek skarżącej, upatrywały brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia z tego powodu, że skarżąca w momencie powstaniu niepełnosprawności u matki już nie pracowała, gdyż była zatrudniona tylko do dnia [...] września 2008 r. – zatem nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad matką. Następnie w okresie od [...] kwietnia 2009 r. do [...] września 2009 r. odbyła staż na stanowisku [...], a do dnia [...] kwietnia 2010 r. była zarejestrowana jako bezrobotna. Jednakże organy uznały, że zakończenie stażu i rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej – nie jest rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organów wynikało z nieprawidłowej wykładni art.16a ust. 1 ustawy, polegającej na przyjęciu, że świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje wyłącznie osobom uprawnionym, które podjęły się opieki nad osobą niepełnosprawną z uwagi na rezygnację z wykonywanej uprzednio pracy.

Dokonując wykładni przepisu regulującego od dnia [...] stycznia 2013 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego zauważyć należy, że powołana ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją jak i po nowelizacji, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego czyniąc wyłącznie "rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Nie oznacza to jednak, że te przesłanki należy interpretować odmiennie zwłaszcza, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego polega na tym samym, a mianowicie na przyznaniu przez Państwo rekompensaty finansowej osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność. Tożsamość istoty tych świadczeń przesądza o tym, że " rezygnację z zatrudnienia " o której mowa w art. 16a ust. 1 powołanej ustawy, należy rozumieć szeroko jako obejmującą zarówno sytuację, w której osoba obowiązana do alimentacji w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zrezygnuje uprzednio z wykonywanej pracy, jak i sytuację, gdy z powodów wskazanych w omawianym przepisie, osoba niepracująca, ale mogąca wykonywać pracę zarobkową i deklarująca gotowość do jej podjęcia, z tej możliwości rezygnuje. Innymi słowy rezygnacja z zatrudnienia to także rezygnacja z możliwości takiego zatrudnienia, a więc z możliwości jego podjęcia. Taka wykładnia uwzględnia konstytucyjną zasadę opieki i ochrony nad osobą niepełnosprawną (art.68 ust. 3 Konstytucji), która znajduje odzwierciedlenie w ustawie o oświadczeniach rodzinnych, a jednocześnie z uwagi na krąg osób uprawnionych na gruncie art. 16a ust. 1 powołanej ustawy – nie prowadzi do pozbawienia osób niepełnosprawnych opieki i pomocy ze strony najbliższych (por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Go 917/13, wyrok dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby zdaniem sądu do nieuprawnionego, albowiem naruszającego zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji, zróżnicowania sytuacji prawnej potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki w następstwie rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostają w zatrudnieniu lub powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki ( tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). W związku z tym stwierdzić należy, że decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia jest sam fakt niepozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, bez względu na przyczynę niepozostawania w zatrudnieniu (rezygnacji z zatrudnienia lub rezygnacji z podjęcia zatrudnienia.) (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 656/13, wyrok dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Z tych też względów tutejszy Sąd nie podziela przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu wyrażonego przez WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 9 lipca 2013 r. II SA/OI 498/13, w których przedstawiono interpretację dokonaną jedynie w oparciu o literalne jego brzmienie, z pominięciem wykładni funkcjonalnej, której to rezultat, w przypadku interpretacji art. 16a ust. 1 powołanej ustawy, zapewnia spójność aksjologiczną systemu prawa.

Mając powyższe rozważania na uwadze, nie można uznać a priori, że w przypadku osób bezrobotnych nie jest możliwe spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz.674), bezrobotnym jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Tak wiec osoba posiadająca status bezrobotnego może w związku z koniecznością sprawowania opieki zrezygnować z gotowości do pracy i z potencjalnej pracy, którą mogłaby wykonywać - co należy utożsamiać z przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. Dodatkowo zauważyć należy, że ustawodawca wśród wskazanych w art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywnych przesłanek uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wymienił jako takiej statusu bezrobotnego osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku.

Jak trafnie wskazały organy orzekające w sprawie, nie każda rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania omawianego świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki nad osobą w stosunku do której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności. Poczynienie ustaleń w tym zakresie w postępowaniu administracyjnym, wymaga jednakże od organu administracji publicznej zbadania, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (lub z podjęcia zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Dla powstania tego związku przyczynowego, a tym samym spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, nie bez znaczenia pozostaje to, czy skarżący miał przyznane w poprzednio obowiązującym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne i czy ubiega się o przyznanie odpowiedniego świadczenia na nowych zasadach w ramach zachowania ciągłości świadczeń z uwagi na kontynuowanie udzielanej pomocy niepełnosprawnej osobie bliskiej.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie reprezentowane jest stanowisko, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy prawa obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2013 r. stanowi o spełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (a taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.)

W wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym ( tekst jedn. Przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. (wyrok dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.)

W kolejnym wyroku tego Sądu z dnia 26 czerwca 2013 r. o sygn. akt. II SA/Bd 458/13 podniesiono, że stwierdzenie przez organ, iż: "wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką" nie może pozostawać w sprzeczności z decyzja przyznającą stronie skarżącej świadczenie pielęgnacyjne.

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę co do zasady podziela pogląd, że wydanie w poprzednim stanie prawnym decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - bez względu na to, czy podstawa tego przyznania był fakt niepodejmowania pracy, czy rezygnacji z pracy w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawna osobą - świadczy o spełnieniu przesłanki z rezygnacji z zatrudnienia warunkującej przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, o ile istnieje związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Jak trafnie zasygnalizowano w skardze, niewątpliwe sprawowanie opieki i pobieranie świadczenia w związku z tą opieką uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia przez opiekuna. W tej sytuacji nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, z punktu widzenia konstytucyjnej ochrony dobra osoby niepełnosprawnej, byłoby wymaganie do osoby, która podejmuje starania o kontynuowanie pobierania świadczenia związanego ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, aby podjęła pracę , co z kolei związane byłoby z zaniechaniem opieki, żeby następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia o której mowa w art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 podkreślił, że fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny-podjęcie przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna ( wyrok dostępny na www. orzeczenia.nsa.gov.pl.)

Celem nowelizacji wprowadzającej specjalny zasiłek opiekuńczy było wyeliminowanie spośród świadczeniobiorców osób nadużywających pomocy finansowej ze strony państwa (a więc takich, którzy wyszukiwały w swoich rodzinach niepełnosprawnych jedynie w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, bez faktycznego sprawowania opieki nad taką osobą), a nie pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z ta funkcją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle zasad wynikających z art. 2 Konstytucji RP osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r. mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że cel świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym oraz omawianego specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taki sam.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że ustalenia organów co do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie przepisów poprzednio obowiązujących, nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione ani ocenione.

Powiązanie - na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego - utraty przez skarżącej statusu osoby bezrobotnej z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oznaczałoby, że rezygnacja z gotowości do zatrudnienia miała związek z podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kolei potwierdzenie stosowanymi dowodami, że skarżąca w ramach kontynuowania sprawowanej opieki nad matką złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na wpływ okresu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiłoby o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Tak wiec ustalenie istnienia w obrocie prawnym stosownych rozstrzygnięć przyznających skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad niepełnosprawną matką, determinuje ocenę spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.

Reasumując stwierdzić należy, że niewyjaśnienie tych okoliczności świadczy o naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast błędna interpretacja art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych co do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia wskazuje na naruszenie przepisu prawa materialnego.

W tej sytuacji należało uchylić zaskarżona decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. - celem uzupełnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i dokonanie ponownej oceny sytuacji prawnej skarżącej z uwzględnieniem wyżej przedstawionych rozważań Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.