Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 556/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 183 § 2, 174 pkt 1, 33 § 1, 33 § 2, 50, 101 § 1 pkt 2 i 3, 106 § 3, 125 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 40 § 2, 16 § 1, 7, 77, 84, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 157, 200 ust 1 i 2 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch sędzia del. WSA Monika Nowicka Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 112/05 w sprawie ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego i nabycia własności budynków 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. na rzecz Gminy Miasta B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 112/05, oddalił skargę Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] października 2004 r., nr [...] w przedmiocie ustanowienie użytkowania wieczystego i nabycia własności budynków.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w R., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] orzekającą o nabyciu z mocy prawa przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w R. prawa wieczystego użytkowania na okres 99 lat licząc od 5 grudnia 1990 r. działek nr [...],[...],[...],[...],[...] o powierzchni [...] ha położonych w Z. gmina B., stanowiących własność Gminy B., odpłatnym nabyciu własności znajdujących się tam budynków, budowli i urządzeń za kwotę [...] zł płatną w terminie do [...] maja 2004 r.; ustaleniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu w wysokości 1% ceny nieruchomości, tj. [...] zł oraz umorzenia postępowania w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste działek nr [...] , [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha zabudowanej budynkami mieszkalnymi i stanowiącymi dojazd do ww. budynków oraz działki nr [...] o pow. [...] ha użytkowanej rolniczo jako bezprzedmiotowe. W decyzji tej orzeczono też, że wierzytelność Gminy B. w stosunku do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w R. z tytułu nabycia własności budynków budowli i urządzeń podlega zabezpieczeniu hipotecznemu na zasadach określonych w art. 200 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), a decyzja stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej prawa wieczystego użytkowania gruntu, własności znajdujących się na tym gruncie budynków budowli i urządzeń oraz zabezpieczenia hipotecznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w R. zaskarżyło powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] kwietnia 2004 r. w części dotyczącej punktu II decyzji – na podstawie którego orzeczono odpłatne nabycie przez skarżącego własności budynków, budowli i urządzeń położonych w Z. gm. B. na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...] za kwotę [...] zł z terminem zapłaty do [...] maja 2004 r.; punktu IV decyzji w zakresie umorzenia postępowania w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] położonych w Z. gmina B.; punktu V decyzji, na podstawie którego orzeczono, iż wierzytelność Gminy B. w stosunku do skarżącego z tytułu nabycia własności budynków, budowli i urządzeń podlega zabezpieczeniu hipotecznemu na zasadach określonych w art. 200 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i punktu VI decyzji w zakresie dotyczącym zabezpieczenia hipotecznego, na podstawie którego orzeczono, iż zaskarżona decyzja stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej zabezpieczenia hipotecznego.

Zarzucono pominięcie w toku postępowania jako strony Gminy Miasta Rzeszów oraz naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. W skardze zawarte zostały wnioski o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę na wstępie odniósł się do wniosków formalnych wniesionych na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. oraz zawartych w skardze i pismach procesowych skarżącego. Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącego zgłoszonego na rozprawie o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z powodu toczącego się przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] października 1996 r., na podstawie której Gmina B. z mocy prawa nabyła nieodpłatnie własność działek, na których znajdują się obiekty, będące przedmiotem niniejszego postępowania, a wynik tego postępowania może mieć zdaniem pełnomocnika istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Odmawiając zawieszenia postępowania Sąd wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] października 1996 r., nr [...] zostało wszczęte we wrześniu 2006 r., zatem po wniesieniu skargi do Sądu i wniosek nie dotyczy decyzji objętej skargą (art. 56 p.p.s.a). W ocenie Sądu I instancji nie zaistniały też przesłanki obligatoryjne ani fakultatywne do zawieszenie postępowania sądowego (art. 124, 125 p.p.s.a).

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w skardze, w piśmie procesowym z dnia 16 września 2005 r. oraz na rozprawie odnośnie przesłuchania jako świadka M. B. w miejsce zmarłego Z. M. oraz przesłuchania strony postępowania w osobie Prezesa Zarządu A. T. oraz ograniczony wniosek o przesłuchanie rzeczoznawcy M. D. – autora operatu szacunkowego na okoliczność wskazaną w piśmie procesowym z dnia 16 września 2005 r. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. daje podstawę do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego wyłącznie z dokumentu, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika skarżącego nie czyniły zadość tym warunkom.

Kolejny wniosek zgłoszony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, który dotyczył dopuszczenia Gminy Rzeszów w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowym Sąd uznał za niedopuszczalny, gdyż po myśli art. 33 ust. 2 p.p.s.a. wniosek może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, a wynik sprawy dotyczy jej interesu prawnego. Pełnomocnik skarżącego nie dysponował pełnomocnictwem od Gminy Rzeszów, zatem nie mógł skutecznie zgłosić takiego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonywana przez Sąd kontrola doznaje ograniczeń czasowych odnośnie ustalenia stanu faktycznego i zastosowanych przepisów w dacie wydania kwestionowanego aktu lub czynności. Okoliczności powstałe po tej dacie w przypadku wniesienia skargi na decyzję nie mogą być uwzględnione przez Sąd i wywierać wpływu na wynik postępowania.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., zwana dalej w skrócie u.g.n.). W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 200 w brzmieniu nadanym art. 77 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. Nr 113, poz. 984 ), która weszła w życie 4 sierpnia 2002 r. Do uwłaszczenia komunalnych osób prawnych mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.)

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 200 u.g.n. w sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się zasady w niej określone. Zdaniem Sądu I instancji organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w R. spełnia przesłanki podmiotowe, jako następca prawny [...] Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. – Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w R. oraz przesłanki przedmiotowe określone art. 200 ust. 1 u.g.n. odnośnie wykazania wykonywania zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r., co uprawniało do zastosowania regulacji zawartej w tym przepisie. Fakt wykonywania zarządu został wykazany dowodami z przesłuchania świadków, co jest dopuszczalne na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia RM z dnia 10 lutego 1998 r.).

Wskazując, że skarżąca kwestionuje odpłatne nabycie własności budynków, budowli i urządzeń (pkt II zaskarżonej decyzji), a nadto uważa, że w niniejszej sprawie winna być zastosowana regulacja zawarta w ust. 3 art. 200 u.g.n., to jest wygaszenie wierzytelności ze względu na przekształcenia podmiotowe warunkujące zastosowanie tego przepisu, Sąd nie podzielił tego stanowiska. Stosownie do ust. 1 art. 200 u.g.n. nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników. Ustawodawca jako regułę wprowadził odpłatne nabycie własności budynków i innych urządzeń, dopuszczając jednak ściśle określone w ustawie wyjątki to jest wykazanie użycia środków własnych na wzniesienie obiektów oraz sytuację wygaszenia wierzytelności na podstawie art. 200 ust. 3 u.g.n. W rozdziale 3 cytowanego rozporządzenia RM z dnia 10 lutego 1998 r. zawarto zasady uznawania środków państwowych i komunalnych osób prawnych, spółdzielni oraz innych osób prawnych za środki własne tych osób, określenie wysokości kwot należnych z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali przez te osoby prawne, a także rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (§ 8–13). Ustawodawca zakreślił szeroki krąg możliwości dowodzenia przez stronę wykorzystania środków własnych. Wskazanie środków dowodowych nie zwalniało (ani nie ograniczało) organu od obowiązku przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, łącznie z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego według reguły zawartej w art. 75 i następnych k.p.a. Przedłożone przez skarżącego fragmenty kserokopii dokumentów księgowych przy piśmie z dnia 27 sierpnia 2003 r. (karta akt admin. I inst. nr 88) oraz oświadczenia zarządu spółki MPWiK i głównego księgowego MPWiK złożone do protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...] stycznia 2004 r. (karta akt admin. nr 100) nie wymieniały rodzajów środków finansowych na wybudowanie lub nabycie budynków, innych urządzeń i lokali, a także okresów, w których te środki były wydatkowane (§ 9 ust. 2 rozporządzenia ). Oświadczenia złożone przez Prezesa Zarządu oraz zastępcę głównego księgowego Przedsiębiorstwa w dniu [...] lutego 2004 r. w swej treści nie zawierają elementów, o których mowa w tym przepisie, co zdaniem Sądu uzasadniało powołanie biegłego celem wykazania, czy i w jakiej wysokości oraz w jakim okresie były wydatkowane środki własne na obiekty i urządzenia. Niewątpliwie wyjaśnienie tego zagadnienia wymaga posiadania wiadomości specjalistycznych (art. 84 k.p.a.). Z opinii biegłego rewidenta wynika, że skarżąca spółka nie wydatkowała żadnych własnych środków do końca 1990 r. na realizację obiektów i urządzeń, których własność została jej przyznana zaskarżoną decyzją. Strona została zapoznana z opinią i poza zakwestionowaniem jej treści nie przedłożyła wymaganych prawem dokumentów wymienionych w § 9 cytowanego rozporządzenia, pokazujących wydatkowanie środków własnych określonych w § 8 rozporządzenia. W tym zakresie organy orzekające nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a., co szczegółowo wyjaśniło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wbrew zarzutom skargi organy prawidłowo uznały, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 200 ust. 3 u.g.n., po myśli którego wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasają z chwilą przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy. Ustawodawca wprowadzając taką regulację miał na celu wyeliminowanie sytuacji, w której ta sama gmina byłaby właścicielem nieruchomości i równocześnie wyłącznym udziałowcem w jednoosobowej spółce gminy, której z mocy art. 200 ust. 1 u.g.n. przysługiwałoby prawo własności do budynków na nieruchomości tej gminy, gdyż przepis ten, co do zasady rodzi obowiązek zapłaty za nabycie na własność obiektów i urządzeń. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, gdyż nie wystąpiła tożsamość gminy. Gmina B. stała się właścicielem nieruchomości, a jednoosobowa spółka Gminy Rzeszów nabyła własność budynków i urządzeń, co wykluczało wygaszenie wierzytelności według art. 200 ust. 3 u.g.n. i skutkowało tym, że wierzytelność podlegała zabezpieczeniu hipotecznemu.

Za nieuzasadniony uznano także zarzut dotyczący naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. w zakresie umorzenia postępowania w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste wskazanych w decyzji działek. W piśmie z dnia [...] lipca 2001 r. (karta akt admin. I inst. nr 72 – t. l) skarżąca podała, że wnosi o ustanowienie użytkowania wieczystego na działkach nr [...];[...];[...];[...];[...]. Do takiego zakresu wniosku został też sporządzony operat szacunkowy wyceny nieruchomości z 2001 r. Kwestionowanie umorzenia postępowania, którego przedmiot został określony przez samą skarżącą nie znajduje uzasadnienia. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących operatu szacunkowego wyceny nieruchomości sporządzonego w 2001 r. przez uprawnionego rzeczoznawcę M. D. Sąd I instancji podniósł, że określenie wartości nieruchomości regulują art. 149 do 159 u.g.n., ponadto w dacie sporządzania operatu obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 98, poz. 612), które utraciło moc prawną 8 stycznia 2003 r. Sporządzony w sprawie operat szacunkowy wyceny nieruchomości zawiera dane, o których mowa w § 35 i 36 tego rozporządzenia. W piśmie z dnia [...] czerwca 2003 r. skarżący zgłosił zastrzeżenia do operatu, rzeczoznawca udzielił wyjaśnień w piśmie z dnia [...] lipca 2003 r. i wyjaśnienia te organ przesłał skarżącemu przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2003 r. (karta akt admin. I inst. nr 83–85).

Strona skarżąca w trakcie postępowania deklarowała zamiar sporządzenia własnego operatu (pismo MPWiK z dnia [...] września 2003 r.), ale uznając, że została ograniczona wyznaczonym terminem przez organ pierwszej instancji w konsekwencji nie sporządziła operatu. Wyjaśnienia skarżącej, działającej przez fachowych pełnomocników, uznane zostały przez Sąd za nieprzekonujące, bowiem postępowanie wyjaśniające toczyło się jeszcze przed organem odwoławczym, a zaskarżona decyzja została wydana dopiero [...] października 2004 r.

Przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie narusza, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 78, art. 80 i art. 81 k.p.a. ani art. 136 k.p.a., gdyż organ dysponował materiałem dowodowym w zakresie ustalenia, czy nakłady na obiekty zostały poczynione ze środków własnych w rozumieniu § 8 i 9 rozporządzenia RM z dnia 10 lutego 1998 r. Przepis art. 78 § 1 k.p.a. ogranicza prawo strony do składania takich wniosków, które dotyczą dowodów na okoliczności mające znaczenie dla sprawy. W razie, gdy organ stwierdzi, że żądanie przeprowadzenia dowodu złożono w celu przewleczenia sprawy, to może takiego wniosku nie uwzględnić. Składane wnioski odnośnie przesłuchania świadków były przez organy uwzględnione w toku prowadzonego postępowania. Organ odwoławczy przeprowadził także rozprawę administracyjną i ponawianie wniosków o kolejną w ocenie organu mogło być nieuzasadnione. Organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu. W ocenie Sądu zupełnie bezzasadny był wniosek o przedłużenie terminów do zawarcia ugody, wobec braku woli drugiej strony do zawarcia ugody. Nie naruszono też art. 40 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie Gminy Rzeszów jako strony w postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnicy Gminy Rzeszów brali udział w rozprawie administracyjnej prowadzonej przez organ pierwszej instancji, jednakże udział w rozprawie nie czyni z danego podmiotu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. W rozprawie administracyjnej mogą brać udział świadkowie, biegli i inne podmioty dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, o ile nie narusza to art. 75 k.p.a.

Mając na względzie przestawiony stan rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z. o.o. w R., zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę kasacyjną na następujących podstawach:

1) naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a to:

– art. 200 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, iż nabycie przez odwołującego własności budynków, budowli i urządzeń, o których mowa w punkcie II decyzji SKO ma nastąpić odpłatnie oraz że wierzytelność Gminy B. w stosunku do skarżącego z tytułu nabycia własności budynków, budowli i urządzeń podlega zabezpieczeniu hipotecznemu na zasadach określonych w art. 200 ust. 2 powołanej ustawy,

– art. 200 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie,

– § 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż przedłożone przez skarżącego w toku postępowania dokumenty dotyczące rozliczenia zysku, amortyzacji, protokoły zdawczo-odbiorcze, protokoły przejęcia do eksploatacji nie są dokumentami, o których mowa w § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia, oraz że inwestycje prowadzone na terenie miejscowości Z. nie były finansowane ze środków własnych odwołującego w rozumieniu § 8 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia,

– § 9 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia poprzez odmowę przyznania waloru wiarygodności oświadczeniom złożonym przez pracowników skarżącego oraz Prezesa Zarządu Spółki,

– § 10 ust. 2 tego rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której istniały wątpliwości co do faktów stwierdzonych w oświadczeniach złożonych przez Prezesa Zarządu oraz pracowników skarżącego, skarżący winien był zostać wezwany przez właściwy organ do dostarczenia dokumentów lub uzupełnienia oświadczeń w wyznaczonym terminie albo złożenia dodatkowych wyjaśnień, czego jednak nie uczyniono,

– § 3b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta (Dz.U. z 2005 r. Nr 141, poz. 1185 ze zm.) poprzez jego nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu meritum sprawy;

2) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a to:

– art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną interpretację i przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie ww. przepis który stanowi, że wniosek o dopuszczenie w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, a wynik sprawy dotyczy jej interesu prawnego, w sytuacji, w której Gmina Miasto Rzeszów brała udział w postępowaniu administracyjnym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w charakterze strony, co dyskwalifikuje możliwość zastosowania niniejszego przepisu,

– art. 33 § 1 powołanej ustawy w związku z art. 183 § 2 pkt 5, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji niezawiadomienie z urzędu Gminy Miasta Rzeszów o toczącym się postępowaniu, co powoduje nieważność postępowania, uczestnik na prawach strony jakim jest Gmina został bowiem pozbawiony możności obrony swych praw w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie,

– art. 34 powołanej ustawy poprzez jego niezastosowanie – nieudzielenie głosu jednemu z pełnomocników skarżącego, tj. radcy prawnemu A. K.,

– art. 110 powołanej ustawy poprzez jego niezastosowanie,

– art. 101 § 1 pkt 2 i 3 powołanej ustawy poprzez jego niezastosowanie – niezamieszczenie w protokole wniosków pełnomocnika skarżącego mających istotne znacznie dla sprawy,

– art. 106 § 3 powołanej ustawy poprzez jego błędną interpretację polegającą na odmowie przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów, w sytuacji, w której jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, tj. ustalenia wysokości oraz okresu wydatkowania przez skarżącego środków własnych na budynki, budowle i urządzenia położone w Z.,

– art. 125 § 1 pkt 1 powołanej ustawy poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wynik postępowania przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] października 1996 r., na podstawie której Gmina B. z mocy prawa nabyta nieodpłatnie własność działek, na których znajdują się obiekty, będące przedmiotem niniejszego postępowania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i w konsekwencji oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania,

– art. 7, art. 77 § 1, art. 84 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie faktu, iż materiał dowodowy został zebrany w sprawie przez organ administracyjny w sposób należyty bez potrzeby zastosowania środka dowodowego z opinii biegłego, która faktycznie z uwagi na przedmiot postępowania byłaby dowodem najistotniejszym i niezbędnym ze względu na konieczność jednoznacznego ustalenia w drodze ww. dowodu czy skarżący dokonywał nakładów czy nie.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtórzono motywy zaskarżonego wyroku i stwierdzono m.in., że stanowisko zajęte przez Sąd oparte zostało o ustalenia poczynione w niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, z uchybieniami w zakresie postępowania – mającymi istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego – co skutkuje koniecznością wyeliminowania nietrafnego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozwinął i należycie nie uzasadnił odmowy skorzystania z dobrodziejstwa art. 200 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wymieniony przepis ustawy dotyczy generalnej zasady stosowanej przy wydawaniu decyzji uwłaszczeniowych, a jego genezą – intencją ustawodawcy była likwidacja barier finansowych na drodze przekształceń prywatyzacyjnych, w tym przekształceń przedsiębiorstw komunalnych w jednoosobowe spółki gminy. Powoływane przez SKO, a następnie podtrzymane przez Sąd postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 1997 r., sygn. akt I CKN 85/97 (OSNC 1998, nr 1, poz. 11; "Radca prawny" 1998, nr 2, s. 74) dotyczy innej sytuacji i nie ma analogii do sprawy nieruchomości w Z., bowiem w sprawie niniejszej – innej niż w przypadku analizowanym przez Sąd Najwyższy – nie doszło w ogóle do wpisu hipoteki w księgach wieczystych nieruchomości. Ponadto Sąd Najwyższy orzekał w oparciu o inny stan prawny.

WSA w Rzeszowie błędnie przyjął, iż w sprawie znajdzie zastosowanie art. 200 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami warunkujący odpłatne nabycie przez odwołującego własności budynków, budowli i urządzeń, o których mowa w punkcie II decyzji SKO oraz zabezpieczający hipotecznie wierzytelność Gminy B. w stosunku do skarżącego z tytułu nabycia własności budynków, budowli i urządzeń.

Nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych (art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Skarżący podtrzymuje twierdzenia, że jest przekonany, iż przedkładając do akt sprawy dokumenty m.in. takie jak: rozliczenie zysku za lata 1974–1981, rozliczenie amortyzacji za lata 1973–1988, a ponadto protokoły zdawczo-odbiorcze, o których mowa w piśmie z dnia [...] sierpnia 2003 r., a przede wszystkim przy pomocy oświadczeń, o których mowa w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. – Prezesa Zarządu spółki Skarżącego – mgr inż. A. T., M. B. – zatrudnionej na stanowisku głównej księgowej oraz zeznań świadków potwierdził, iż budynki, budowle i urządzenia usytuowane na działkach, o których mowa w decyzji zostały sfinansowane ze środków własnych, o których mowa w § 8 ust. 1 tego rozporządzenia. Jeżeli w ocenie organu I i II instancji złożone oświadczenia były niepełne, to w świetle § 10 ust. 2 powołanego rozporządzenia w sytuacji, w której istniały wątpliwości co do faktów stwierdzonych w złożonych oświadczeniach, skarżący winien był zostać wezwany przez właściwy organ do dostarczenia dokumentów lub uzupełnienia oświadczeń w wyznaczonym terminie albo złożenia dodatkowych wyjaśnień, czego jednak nie uczyniono.

Wskazano ponadto, że z dniem 1 stycznia 2008 r. sporne nieruchomości znalazły się w granicach administracyjnych Gminy Miasto Rzeszów (§3b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta (Dz.U. Nr 141, poz. 1185 ze zm.), co nie zostało przez Sąd uwzględnione.

Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania podniesiono m.in., że w ocenie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie dopuściło się naruszenia przepisów art. 40 § 2 k.p.a., a pośrednio art. 9 i 10 k.p.a. poprzez zaniedbanie polegające na zaniechaniu doręczenia jednej ze stron postępowania, tj. Gminie Miasto Rzeszów odpisu decyzji z dnia [...] października 2004 r. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie pominął Gminę Miasto Rzeszów i nie zawiadomił jej o toczącym się postępowaniu. Sąd orzekający stwierdził, że skoro skarżący nie legitymują się pełnomocnictwem udzielonym przez Prezydenta nie może dopuścić do udziału w toczącym się postępowaniu Gminy i uznał wniosek skarżącego za niedopuszczalny, błędnie interpretując, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 33 § 2, a nie art. 33 § 1. Gmina Miasto Rzeszów brała udział w postępowaniu administracyjnym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, bowiem jej pełnomocnicy zostali dopuszczeni do udziału w postępowaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2004 r. Gmina Miasto Rzeszów bezsprzecznie stała się uczestnikiem na prawach strony z mocy samego prawa i była uprawniona do czynnego wzięcia udziału w postępowaniu sądowym.

Naruszenie art. 33 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie Gminy Miasta Rzeszów powoduje nieważność postępowania. Uczestnik na prawach strony jakim jest Gmina (art. 12) został bowiem pozbawiony możności obrony swych praw w postępowaniu przed Sądem (art. 183 § 2 pkt 5 ustawy) i już tylko ten zarzut winien spowodować uchylenie zaskarżonego wyroku. W świetle przedstawionej argumentacji Sąd winien był zastosować art. 110 ustawy, odroczyć rozprawę i zawiadomić Gminę o toczącym się postępowaniu.

Stwierdzając, że odmowa zastosowania przez Sąd art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i zawieszenia postępowania z uwagi na postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 1996 r. dotyczącej przedmiotowej nieruchomości narusza wskazany przepis, skarżący przedstawił obszerną argumentację uzasadniającą twierdzenie, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym, naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Bezpośrednim tego skutkiem było wydanie przez Wójta Gminy B. kwestionowanej decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., na podstawie której orzeczono m.in. odpłatne nabycie przez MPWiK Sp. z o.o. własności budynków, budowli i urządzeń położonych w Z., gmina B., na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...] za kwotę [...] zł.

Uczestnik postępowania Gmina Miasto B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów, stwierdzając, że zarzuty zawarte w tej skardze są nieuzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy.

Wobec tego, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie z urzędu Gminy Miasta Rzeszów o toczącym się postępowaniu, które to uchybienie powoduje nieważność postępowania z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., jest najdalej idący w pierwszej kolejności rozważyć należało tę kwestię.

Zarzucone uchybienie pozostaje w związku z zarzutem naruszenia art. 33 § 2 powołanej ustawy poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że ma on w sprawie zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał za niedopuszczalny zgłoszony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego wniosek o dopuszczenie Gminy Rzeszów w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowym, bowiem jak stwierdzono, po myśli art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, a wynik sprawy dotyczy jej interesu prawnego. Powyższe stwierdzenie Sądu, które należało podzielić, wynika wprost z brzmienia powołanego przepisu i nie wymagało żadnych zabiegów interpretacyjnych. Sąd ponadto uznał prawidłowo, że pełnomocnik skarżącego nie mógł skutecznie zgłosić takiego wniosku, bowiem nie dysponował pełnomocnictwem od Gminy Rzeszów, co jest okolicznością w sprawie bezsporną, stąd również w tym zakresie zarzut jest chybiony.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji błędnie uznał, że do Gminy Miasta Rzeszów nie ma zastosowania art. 33 § 1 p.p.s.a. i nie uznał tego podmiotu za uczestnika na prawach strony, winien zaś mieć na uwadze, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2004 r. dopuściło do udziału w postępowaniu pełnomocników Gminy.

Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Sąd I instancji oceniając czy doszło do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie Gminy Rzeszów jako strony w postępowaniu administracyjnym stwierdził, że fakt, iż w sprawie brali udział pełnomocnicy Gminy Rzeszów nie uczynił z tego podmiotu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ponadto w art. 33 § 1 p.p.s.a. zawarty jest wymóg, by wykazane zostało, że wynik postępowania sądowego dotyczy interesu prawnego podmiotu, o którym mowa w tym przepisie. Także w tym zakresie podzielić należało stanowisko, że warunek ten nie został spełniony. Jak podniesiono w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r. o sygn. akt OPS 1/04 (ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62) "interes prawny", który upoważnia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.) dotyczy także uczestników postępowania. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi, oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, musi to być interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. akt II SA 74/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 89). Przypomniano tam też, że w orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83).

Podzielając powyższe poglądy i odnosząc je do "interesu prawnego", o którym mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a. stwierdzić należy, że nie zostało wykazane w sprawie niniejszej, że Gmina Miasto Rzeszów posiada tę cechę. Gmina ta, jako właściciel Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w R., mający udziały w kapitale zakładowym skarżącego, jedynie z tego tytułu nie stała się, obok tego Przedsiębiorstwa, stroną postępowania uwłaszczeniowego. Spółka ma osobowość prawną, działa w tym postępowaniu samodzielnie, reprezentowana jest przez uprawnione do tego organy, a interes Gminy, niewątpliwie ze względów majątkowych zainteresowanej rozstrzygnięciem, ma jedynie charakter faktyczny. Konsekwencją powyższego stwierdzenia jest uznanie, że z podniesionej w skardze kasacyjnej przyczyny nie wystąpiła w sprawie przesłanka nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Z tego względu też za nieuzasadniony uznać należało bezpośrednio z tym związany zarzut naruszenia art. 110 p.p.s.a.

Wobec tego, że nie stwierdzono, by występowała jakakolwiek z pozostałych przesłanek nieważności postępowania wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. dalszej ocenie podlegały kolejne zarzuty postawione w oparciu o podstawę wynikającą z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 34 i art. 101 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a., sprowadzają się do kwestionowania treści protokołu rozprawy sądowej, która przeprowadzona została w dniu [...] lutego 2008 r. Skarżący mógł żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu w trybie przewidzianym w art. 103 p.p.s.a. i z uprawnienia tego skorzystał w piśmie z dnia [...] marca 2008 r. złożonym w dniu [...] marca 2008 r., jednakże w dniu [...] marca 2008 r. cofnął wniosek o uzupełnienie protokołu rozprawy. W tej sytuacji postawienie omawianych zarzutów w skardze kasacyjnej uznać trzeba za niezrozumiałe. Zgodnie z art. 100 § 1 p.p.s.a. został spisany z przebiegu rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2008 r. protokół i stanowi on dowód, że przebieg tego postępowania miał taki kształt, jak w nim udokumentowano, czyniąc powyższe zarzuty całkowicie bezpodstawnymi.

Wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżące Przedsiębiorstwo w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie dotyczyły dowodów z przesłuchania świadka i strony postępowania oraz rzeczoznawcy na wskazaną przez stronę okoliczność, a także powołania biegłego rewidenta oraz rozliczenia nakładów poniesionych przez skarżącego. Art. 106 § 3 p.p.s.a. zezwala Sądowi jedynie na przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ponadto przeprowadzenie przez sąd dowodu z innych środków niż wskazane w ustawie w tym również z dokumentu, który ma w istocie charakter opinii biegłego jest niedopuszczalne. Stąd też zgłoszony zarzut uznać należało za nieuzasadniony także w zakresie stwierdzającym, że Sąd I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów.

Nie można również podzielić poglądu skarżącego, że odmowa zawieszenia przez Sąd I instancji postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powołanym przepisem Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Celowość zawieszenia postępowania na tej podstawie pozostawiona została ocenie i uznaniu Sądu. Zarzut naruszenia wskazanego przepisu mógłby być skuteczny jedynie wówczas, gdyby wykazano, że ocena Sądu, iż brak jest podstaw do zawieszenia postępowania z tej przyczyny jest oczywiście sprzeczna z zaistniałą w sprawie sytuacją. Dla zawieszenia postępowania koniecznym jest , by między daną sprawą a innym postępowaniem istniał związek tego rodzaju, że wynik tego innego, toczącego się już postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Dokonaną w tym względzie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ocenę uznać należało za prawidłową.

Przypomnieć trzeba, że obowiązkiem Sądu I instancji było dokonanie oceny pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, to jest decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] października 2004 r., nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego i nabycia własności budynków. W dacie wydania zaskarżonej decyzji pozostawała w obrocie ostateczna decyzja komunalizacyjna Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] października 1996 r., nr [...], która zgodnie z wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości korzysta z domniemania mocy obowiązującej decyzji, istniejącego dopóty, dopóki decyzja ta nie zostanie wzruszona w przewidziany w przepisach tego kodeksu lub ustawach szczególnych nadzwyczajny sposób. Zaskarżona decyzja uwłaszczeniowa wydana została w postępowaniu zwykłym i jak zaznaczono pozostawała wówczas, a także nadal pozostaje w obrocie decyzja komunalizacyjna. Za prawidłową uznać więc należało ocenę Sądu, że nie zaistniała w sprawie sytuacja, w której postępowanie sądowoadministracyjne nie mogłoby się toczyć z uwagi na postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, które zresztą zostało zainicjowane już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Dlatego też skutkiem prowadzonego postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji komunalizacyjnej nie jest niemożność wcześniejszego rozpoznania niniejszej sprawy, zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny, który ze wskazanych przyczyn również odmówił zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym przed Sądem I instancji nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 84 k.p.a. Sąd właściwie rozważył i ocenił postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy administracyjne, zarówno mając na uwadze zasady wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisów zawartych w rozdziale 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie i użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) w tym § 8, § 9 ust. 2 i § 10 § 2, których naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej. Sformułowanie tych ostatnich zarzutów, które choć zakwalifikowane zostały przez stronę jako naruszenia prawa materialnego, dotyczą w istocie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy i przyjętych przez Sąd, które strona kwestionuje i twierdząc, że są one błędne. Tymczasem zarzut naruszenia prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., winien dotyczyć błędnej jego wykładni lub niewłaściwego zastosowania, w sytuacji, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Zauważyć trzeba, że mimo iż skarga kasacyjna zawiera obszerne uzasadnienie, jego znaczna część stanowi powtórzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, przy czym w odniesieniu do omawianej kwestii pominięte zostały niektóre istotne fragmenty tych motywów. Między innymi w zakresie dotyczącym opinii biegłego rewidenta, który powołany został celem wykazania, czy i w jakiej wysokości oraz w jakim okresie były wydatkowane środki własne na obiekty i urządzenia. Stwierdzając, że z opinii tej wynika, że skarżąca spółka nie wydatkowała żadnych własnych środków do końca 1990 r. na realizację obiektów i urządzeń, których własność została jej przyznana zaskarżoną decyzją Sąd I instancji podniósł także, że strona została zapoznana z opinią i poza zakwestionowaniem jej treści nie przedłożyła wymaganych prawem dokumentów wymienionych w § 9 cytowanego rozporządzenia, pokazujących wydatkowanie środków własnych określonych w § 8 rozporządzenia. W tym zakresie organy orzekające nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a., co szczegółowo wyjaśniło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stanowisko to należy podzielić. Zauważyć przy tym trzeba, że uzasadnienie zarzutów przedstawione w skardze kasacyjnej, oparte jedynie na przekonaniu skarżącego, że przedłożone przez niego do sprawy dokumenty, złożone oświadczenia i zeznania świadków winny być uznane za wystarczające nie może skutecznie podważyć oceny zebranego w sprawie materiału, uzupełnionego opinią biegłego.

Jak słusznie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, gdyby strona w toku długotrwałego postępowania administracyjnego zrealizowała deklarowany zamiar zlecenia sporządzenia operatu, to w razie, gdyby wystąpiły istotne rozbieżności w obu opiniach oceny ich prawidłowości mogłaby dokonać zawodowa organizacja rzeczoznawców majątkowych zgodnie z art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stąd też zawarte w tym względzie w skardze kasacyjnej zarzuty ocenić trzeba jako gołosłowną polemikę z opinią, prowadzoną poza trybem przewidzianym w przepisach.

Wobec tego, że jak wynika z powyższych wywodów zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione należało rozważyć zarzuty odnoszące się do przepisów prawa materialnego.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji naruszył art. 200 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że nabycie przez skarżącego własności budynków, budowli i urządzeń, o których mowa w punkcie II decyzji SKO ma nastąpić odpłatnie oraz, że wierzytelność Gminy B. w stosunku do skarżącego z tytułu nabycia własności budynków, budowli i urządzeń podlega zabezpieczeniu hipotecznemu na zasadach określonych w art. 200 ust. 2 tej ustawy. Ponadto zarzucono naruszenie art. 200 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozważył i należycie nie uzasadnił odmowy skorzystania z dobrodziejstwa art. 200 ust 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdził tylko, że w przedmiotowej sprawie ww. przepis nie znajduje zastosowania, nie wystąpiła tożsamość gminy. Niezależnie od tego, że zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie – czego nie określono w skardze kasacyjnej – to przede wszystkim zarzut naruszenia prawa materialnego winien dotyczyć przepisów prawa administracyjnego materialnego, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonego wyroku (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2005 r., OSK 1252/04, niepubl.). Stąd też zarzut ten winien być rozważany w kontekście zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji art. 200 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie których wydana została zaskarżona decyzja uwłaszczeniowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdzając, że w sprawie nie został naruszony art. 200 powołanej ustawy nie naruszył prawa.

Jak podniesiono w zaskarżonym wyroku stosownie do ust. 1 art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników. Ustawodawca jako regułę wprowadził odpłatne nabycie własności budynków i innych urządzeń dopuszczając jednak ściśle określone w ustawie wyjątki, to jest wykazanie użycia środków własnych na wzniesienie obiektów oraz sytuację wygaszenia wierzytelności na podstawie art. 200 ust. 3 ustawy.

Jak wynika z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżący zarzuca, że na skutek błędnej wykładni art. 200 ust. 3 ustawy odmówiono zastosowania tego przepisu, a ponadto niewłaściwie zastosowano art. 200 ust. 1 i 2 przyjmując odpłatne nabycie własności budynków, budowli i urządzeń i uznano, że decyzja w zakresie, w jakim wierzytelność Gminy B. w stosunku do skarżącego z tytułu tego nabycia własności podlega zabezpieczeniu hipotecznemu jest zgodna z prawem. Również i te zarzuty uznać należało za nieusprawiedliwione.

Wobec tego, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zostały uwzględnione, to obowiązujący jest stan faktyczny, jaki przyjęty został w zaskarżonym wyroku, w którym uznano, że nie zostało wykazane, iż budynki, inne urządzenia i lokale były wybudowane lub nabyte ze środków własnych skarżącego Przedsiębiorstwa lub jego poprzedników prawnych. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie art. 200 ust. 1 i przyjęcie zgodnie z pkt 1, że nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie uznać należy za prawidłowe.

Słusznie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ocenił, że aby możliwe było w sprawie zastosowanie art. 200 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasają z chwilą przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy niezbędna jest w przypadku mienia komunalnego tożsamość gminy, która jest właścicielem nieruchomości i równocześnie wyłącznym udziałowcem w jednoosobowej spółce gminy, której z mocy art. 200 ust. 1 ustawy przysługiwałoby prawo własności do budynków i urządzeń na nieruchomości tej gminy. Ratio legis tego unormowania sprowadza się bowiem do wyeliminowania sytuacji, w których w istocie ten sam podmiot byłby jednocześnie zobowiązanym i uprawnionym. Skoro w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie nastąpiła, to prawidłowo zgodnie z art. 200 ust. 2 ustawy dokonano zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków i urządzeń, również więc i co do tej kwestii stanowisko Sądu I instancji ocenić należało jako uzasadnione.

W skardze kasacyjnej wśród zarzutów materialnoprawnych zarzucono także nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu meritum sprawy § 3b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta (Dz.U. Nr 141, poz. 1185 ze zm.), zgodnie z którym z dniem 1 stycznia 2008 r. sporne nieruchomości znalazły się w granicach administracyjnych Gminy Miasto Rzeszów. Nie podzielając tego zarzutu podnieść trzeba, że podlegająca ocenie Sądu decyzja wydana została w dniu 1 października 2004 r. w oparciu o art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ma ona charakter deklaratoryjny. Uwłaszczenie skarżącego potwierdza spełnienie przesłanek materialnoprawnych na dzień 5 grudnia 1990 r. Przy ocenie zgodności z prawem kwestionowanej decyzji słusznie więc Sąd I instancji nie brał pod uwagę konsekwencji przekształceń strukturalnych wynikających z późniejszej zmiany granic gmin.

Z przedstawionych względów na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono skargę kasacyjną.