Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1131/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1, art. 25  ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2017 r. ([...]) na podstawie art. 20 ust 3, art. 17 ust.5 pkt 1 lit b, art. 27 ust 5 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2016.1518 ze zm.) oraz §8 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 2015. 2284) oraz art. 104, art. 107 § 4 , art. 127 kpa Wójt Gminy odmówił przyznania W. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. S. urodzoną dnia [...] 1929 r.

Organ podał, że W. S. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] 2014 r. pobiera zasiłek dla opiekuna z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M. S. urodzoną dnia [...]1929 r., przyznany na okres od 1 lipca 2013 r. na czas nieokreślony w wysokości 520,00 zł miesięcznie. W dniu 2 czerwca 2017 r. W. S. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. S.

Organ ustalił, że W. S. jest zdecydowany zrezygnować z zasiłku dla opiekuna z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast zgodnie z art. 27 ustawy o świadczeniach rodzinnych aby otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego składając wniosek o jego przyznanie musi wnioskodawca jednocześnie zrezygnować z pobierania zasiłku dla opiekuna, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.

Wedle organu z powyższego wynika, że W. S. nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie zrezygnował z pobieranego zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją [...] z dnia 2014-[...] w celu sprawowania stałej opieki nad matką M. S. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. S., zaskarżając ją w całości. Odwołujący zarzucił błędną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkującą uznaniem, że okoliczność pobierania przez zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto zarzucił nie zastosowanie art. 27 ust. w zw. z art. 17 ust. 5 lit. b ww. ustawy i przez to nie uwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, oraz naruszenie art. 6, 7, 9, 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Na uzasadnienie postawionych zarzutów odwołujący przytoczył treść wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13, oraz z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13.

Decyzją z dnia 24 lipca 2017 r. ([...]) na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy uznał, że kluczowe znaczenie w sprawie ma data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki tj. M. S.

Z dołączonego do akt sprawy orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 14 lipca 2012 r., wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wynika, że M. S. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności, ale nie da się ustalić, od kiedy ta niepełnosprawność istnieje. Zatem w sprawie nie została spełniona przesłanka ustawowa określona w art. 17 ust. l lit. b) cyt. ustawy, warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie odnosząc się do podniesionego przez stronę zarzutu, iż decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o przepis uznany za niekonstytucyjny - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 –wskazać należy, że decyzje w przedmiocie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego mają charakter decyzji związanych. Oznacza to, że ich treść wynika wprost z regulacji ustawowych. Tym samym żadne inne, aniżeli określone w ustawie czynniki, nie mogą decydować o przyznaniu przedmiotowych świadczeń. Stąd też w rozpatrywanej sprawie nie można było odmówić zastosowania przepisu ustawy wyłącznie w oparciu o zarzut niekonstytucyjności.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu w/w wyroku wskazał, że "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani

Wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawianie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii -powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki". Będąc związanym powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, a takimi są również przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ zobligowany jest stosować je w brzmieniu aktualnie obowiązującym, gdyż powoływany wyrok TK nie spowodował żadnej zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności nakłada na ustawodawcę obowiązek zmiany przepisu, co nie oznacza jednak dopuszczalności stosowania przez organ administracji art. 17 ust. l b ustawy w takim kształcie, jakby ten przepis już został zmieniony bądź uchylony przez ustawodawcę. W przedmiotowej sprawie, zasadniczym adresatem powoływanego orzeczenia Trybunału jest bowiem właściwy organ prawodawczy, natomiast nie organ administracyjny, który zobowiązany jest wyłącznie stosować prawo w brzmieniu obowiązującym. Tymczasem do dnia wydania niniejszej decyzji ustawodawca nie wprowadził żadnych zmian w zakresie brzmienia w/w przepisu w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Jednocześnie ustawa o świadczeniach rodzinnych nie pozostawia luki prawnej jeśli chodzi o świadczenia dla osób sprawujących opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną, kiedy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała już w wieku dorosłym. Skoro zaś ustawodawca wyraźnie przewidział dwa rodzaje świadczeń w sytuacji rezygnacji bądź nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, różnicując je w szczególności z uwagi na czas powstania niepełnosprawności, to nie można w trybie administracyjnym dokonywać takiej interpretacji art. 17 ust. 1 b ustawy, aby z kolei instytucja przewidziana w art. 16a ustawy traciła znaczenie normatywne. Nie można przyjąć, że oba te świadczenia dotyczą w istocie tożsamych stanów faktycznych, a jedynie od wnioskodawcy zależy wybór jednego z nich.

Na powyższe rozstrzygnięcie W. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie :

- art. 17 ust 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez brak uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędna wykładnię polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez (Skarżącego) zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku (Skarżącego) o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ww. ustawy;

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77§1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż sam fakt pobierania zasiłku dla opiekuna przez (Skarżącego) skutkuje brakiem prawa (Skarżącego) do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Na poparcie zarzutów skarżący powołał argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, w tym treść wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13, oraz z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13., oraz liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł prowadzi do uznania, że skargę należało uznać za uzasadnioną.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ I i II instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2016. 1518), dalej u.ś.r.

Przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy, w dacie rozstrzygania przez organ I instancji stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017.682). Stosownie do art.128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Z akt sprawy wynika, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką złożył jej syn, a więc osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 lipca 2016 r., którym została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z treścią tego orzeczenia, daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić, zaś ustalony jej stopień datuje się od 18 kwietnia 2012 r. Podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia stanowi zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 1 ww. ustawy) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 2 ww. ustawy).

Okolicznością uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz decyzji organu pierwszej instancji jest nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej. Wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, a oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji. Uwzględnianie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z treścią art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz z funkcją i modelem ochrony praw jednostki realizowanej przez sądy administracyjne. Tym samym Sąd nie podziela stanowiska SKO, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził nieważności art. 17 ust. 1b u.ś.r., to przepis ten winien być stosowany tak, jakby żadnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie było. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał wskazał, że stosowanie w dotychczasowym brzmieniu art. 17 ust. 1b ww. ustawy prowadzi do sytuacji, w której osoba rezygnująca bądź nie podejmująca pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 25 r. życia może być traktowana w odmienny sposób - z punktu widzenia prawa do świadczeń opiekuńczych - w zależności od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W ocenie Trybunału stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie u.ś.r. kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Tymczasem brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii. Z powyższego wynika, że Trybunał Konstytucyjny uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (tak też NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1614/16; NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16; NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16; NSA w wyroku z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16). Choć w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunału stwierdzono, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa". Trybunał nie skorzystał z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Powyższe oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez art. 17 ust. 1b ustawy we wskazanym zakresie domniemania konstytucyjności z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw, a okoliczności tej - jak już wyżej wskazano - Sąd nie może nie brać pod uwagę. Sąd orzekający uwzględniając ten pogląd stwierdził, że rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Stwierdzenie niekonstytucyjności określonego przepisu ustawy ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, chyba, że Trybunał skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok o sygnaturze K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Skutkiem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, począwszy od dnia jego ogłoszenia, to jest od dnia 23 października 2014 r. i ukształtowanie w tym zakresie nowego stanu prawnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Podkreślenia wymaga, że analogiczną ocenę prawną zaprezentowano również w licznych wyrokach sądów administracyjnych, co zostało podkreślone w skardze wniesionej w niniejszej sprawie. Ocenę tę Sąd w pełni podziela, uznając zatem za zbędne przytaczanie powołanych w skardze wyroków. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję należało uznać za wydaną z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. art. 17 ust. 1b u.ś.r. decyzja ta jest nieprawidłowa także z tej przyczyny, że organ odwoławczy nie odniósł się zupełnie do treści regulacji wynikającej z art. 27 ust. 5 u.ś.r., chociaż to w istocie wyłącznie ten przepis stał się podstawą odmowy przyznania skarżącemu przez organ pierwszej instancji świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, oraz pomimo to, że skarżący kwestionował stanowisko tego organu w odwołaniu. Nie wziął także organ odwoławczy pod uwagę złożonego przez skarżącego w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia uwzględniającego treść art. 27 ust. 5 u.ś.r. (k. 34 akt adm.) i nie przeanalizował tego oświadczenia pod kątem regulacji wynikającej z powyższego przepisu. Tym samym naruszone zostały przepisy art. 7, 77 i 80 kpa, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Niezgodna z prawem jest także decyzja organu pierwszej instancji, który z kolei poprzestał wyłącznie na stwierdzeniu, że skoro skarżący pobiera zasiłek dla opiekuna, to nie należy mu się świadczenie pielęgnacyjne, pomijając zupełnie treść złożonego przez skarżącego wraz z wnioskiem wszczynającym postępowanie oświadczenia w kontekście regulacji wynikającej z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Organ ten nie rozważył także stanu faktycznego sprawy w świetle regulacji art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, którego dotyczył wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. K 38/13.

Skarżący niewątpliwie pobiera zasiłek dla opiekuna, który decyzją z dnia 13 czerwca 2014 r. został mu przyznany na czas nieokreślony. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (...). Jak wynika z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: (...) 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., zatem w dacie złożenia wniosku (czerwiec 2017 r.) skarżący mógł dokonać wyboru przysługującego mu świadczenia. Z akt sprawy wynika jednak, że działania organów w istocie uniemożliwiły skarżącemu zrealizowanie dokonanego wyboru świadczenia, pomimo tego, że w tym samym czasie, oświadczeniem z dnia 2 czerwca 2017 r. złożonym w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zadeklarował, że wnioskuje o świadczenie pielęgnacyjne, zdaje sobie sprawę, że nie może posiadać prawa do kilku świadczeń, oraz że "by uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oświadcza, że jest zdecydowany zrezygnować z zasiłku dla opiekuna z chwilą przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu, wola skarżącego co do tego, jakie świadczenie chce pobierać, a więc które jest de facto dla niego bardziej korzystne, została przez niego jasno wyrażona. W ocenie Sądu nie do zaakceptowania jest więc stanowisko organu pierwszej instancji który stwierdził, że skarżący "dotychczas tego nie uczynił" tj. nie zrezygnował z pobierania zasiłku dla opiekuna. To właśnie rolą tego organu było umożliwienie skarżącemu ostatecznego "zrezygnowania" z pobierania zasiłku dla opiekuna, przez wszczęcie stosownego postępowania a istocie przez jego przeprowadzenie zgodnie z wnioskiem wynikającym ze złożonego w dniu 2 czerwca 2017 r. oświadczenia, po stosownym pouczeniu skarżącego o konieczności sprecyzowania owego wniosku. Organ powinien był poinformować skarżącego o konieczności uprzedniego załatwienia wniosku dotyczącego rezygnacji z pobieranego świadczenia – zasiłku dla opiekuna - przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe obowiązki organu wynikają w sposób jasny i oczywisty z jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 9 kpa, tj. z zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej. Organ pierwszej instancji wydał jednak niekorzystną dla skarżącego decyzję tylko z tego powodu, że w pierwszej kolejności postanowił rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności wskazane wyżej, oraz treść art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić wykładnię art. 17 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. Organ pierwszej instancji winien podjąć działania zmierzające do tego, aby dokonany przez skarżącego wybór świadczenia został urzeczywistniony i sam w sobie nie stanowił przesłanki uniemożliwiającej skorzystanie właśnie z tego świadczenia, które skarżący wybrał. Organ pierwszej instancji winien po stosownym pouczeniu skarżącego celem umożliwienia mu sprecyzowania wniosku z dnia 2 czerwca 2017 r. dotyczącego pobieranego zasiłku dla opiekuna, rozpoznać taki wniosek a następnie dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r., przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b tej ustawy został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r.

Uznając zatem zarzuty skargi za uzasadnione, oraz stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. art. 17 ust. 1b, oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., oraz z naruszeniem art. 7, 9, 77 i 80 kpa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c, w związku z art. 135 p.p.s.a. należało, mając na względzie treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec jak w pkt. I sentencji. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie od organu kosztów postępowania poniesionych przez skarżącego.