Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 706/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 246 ust. 1, art. 247 ust. 2, art. 255 ust. 1 pkt 9, art. 132 ust. 2 pkt 2,
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi B. AG (obecnie B.), N., Niemcy. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie w części prawa ochronnego na znak towarowy z napisem BIONICA nr [...] udzielonego na rzecz B. Spółka z o.o. z siedzibą w Z., na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, złożonego przez firmę B. AG z siedzibą w N., Niemcy, decyzją z dnia [...] maja 2009 r. [...] wydaną na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.), dalej cyt. jako p.w.p., oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. oddalił sprzeciw oraz orzekł o kosztach postępowania.

Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wobec decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. o udzieleniu na rzecz B. Spółka z o.o. z siedzibą w Z., zwanej dalej uczestnikiem postępowania, prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny z napisem BIONICA nr [...] przeznaczonego do oznaczania towarów zaliczanych do klas: 5, 29, 30, 31, 32, 33, tj. żywność dla niemowląt, substancje dietetyczne dla celów leczniczych, zioła i herbaty lecznicze; algi morskie suszone, masło orzechowe, masło z pestkami roślin, galaretki, dżemy, kompoty, mleko, warzywa gotowane, suszone i konserwowane, owoce gotowane, suszone i konserwowane, przeciery owocowe i warzywne, pasty warzywne, miso - pasty z soi, pasty z soi i ryżu, pasty z soi i jęczmienia, musy owocowe, soja, również konserwowana, przetwory z soi, jaja, produkty mleczne, oleje jadalne, olej z oliwek jadalny, tłuszcze jadalne, tofu - jako przetwory z soi po obróbce cieplnej, z dodatkiem mleka, sojowego, przetwory z tofu, zupy w proszku, masło, pikle, tahini - pasta i krem z ziarna sezamowego, hummus - pasta z ciecierzycy, grzyby suszone i konserwowane, oliwki konserwowane, migdały spreparowane; kawa i preparaty roślinne zastępujące kawę, herbata, kakao, ryż, mąka spożywcza, kasze spożywcze, produkty z mąki pszennej i wody, makarony spożywcze, płatki zbożowe i kukurydziane, wafle, muesli, chipsy, chleb, bułki, herbatniki, wyroby cukiernicze, cukier, cukierki, słodycze, lody, miód, melasa, drożdże, proszek do pieczenia, sól, musztarda, ocet, keczup, majonezy, sosy jako przyprawy, zagęszczacze roślinne, pasty i kremy migdałowe; algi jako żywe rośliny, migdały jako owoce, ziarna zbóż, świeże owoce i warzywa, słód, orzechy, oliwki świeże, otręby zbożowe, sezam, grzyby świeże; mleko zbożowe i sojowe jako napoje bezalkoholowe, wody mineralne gazowane i niegazowane jako napoje, napoje bezalkoholowe, napoje owocowe, soki owocowe, soki warzywne; sake, alkohol ryżowy; oraz do oznaczania usług zaliczanych do klas: 41 i 44, tj. organizacja szkoleń, kursów, sympozjów związanych ze zdrowiem; kliniki prywatne, domy dla rekonwalescentów, sanatoria złożono sprzeciw.

Sprzeciw został złożony przez firmę B. AG z siedzibą w N., Niemcy, (obecnie B.) z siedzibą w N., Niemcy, zwanej dalej skarżącą, uprawnioną do międzynarodowego znaku towarowego słowno-graficznego z napisem BIONORICA The phytoneering company nr [...], korzystającego z wcześniejszego pierwszeństwa w Polsce, przeznaczonego do oznaczania towarów zaliczanych do klas: 3, 5, 29, 30 i 31, tj. olejki eteryczne, wyciągi z roślin, barwniki i aromaty w formie ciekłej, stałej lub gazowej do kosmetyków, płyny do pielęgnacji włosów i perfumy, kosmetyki, płyny do pielęgnacji włosów, pasty do zębów; produkty farmaceutyczne, weterynaryjne i sanitarne, substancje dietetyczne do celów leczniczych, plastry, materiały opatrunkowe, środki odkażające, wyciągi z roślin, barwniki i aromaty w formie ciekłej, stałej lub gazowej do produktów farmaceutycznych i substancji dietetycznych do celów leczniczych; dodatki uzupełniające dietę i dodatki żywieniowe, zawarte w tej klasie, wyciągi z roślin; dodatki uzupełniające dietę i dodatki żywieniowe, zawarte w tej klasie, wyciągi z roślin, barwniki i aromaty w formie ciekłej, stałej lub gazowej do żywności; rośliny i części roślin.

W sprzeciwie podnoszono, iż znak towarowy słowno-graficzny z napisem BIONICA nr [...] jest myląco podobny w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. do znaku skarżącej nr [...] pod względem fonetycznym i wizualnym. W znaku BIONICA występuje siedem wspólnych, następujących po sobie w tej samej kolejności liter: BION(OR)ICA, element graficzny w kwestionowanym znaku nie jest w stanie zapobiec powstawaniu pomyłek. Skarżąca wskazała, iż znak BIONICA różni się od znaku BIONORICA dwiema środkowymi literami –OR- oraz podkreśliła, że towary również są podobne, zwłaszcza towary wchodzące w zakres klas: 29, 30 i 31 pokrywają się całkowicie ze sobą.

W odpowiedzi na sprzeciw (w piśmie z dnia [...] listopada 2007 r.) uprawniona ze spornego prawa ochronnego uznała sprzeciw za bezzasadny kwestionując podobieństwo znaków i towarów oraz wykluczając możliwość wprowadzenia w błąd potencjalnych odbiorców. Jej zdaniem oprawa graficzna znaku spornego oraz występujące w nim słowo BIONICA w sposób bardzo wyraźny odróżniają ten znak, zwłaszcza pod względem wizualnym, od przeciwstawionego mu znaku BIONORICA The phytoneering company, ponieważ przeciętny odbiorca w pierwszej kolejności postrzega efekty wizualne znaków, a dopiero w następnej kolejności ich aspekt fonetyczny. Podobieństwo znaków jest wykluczone również dlatego, że znak wcześniejszy oprócz określenia BIONORICA zawiera również trzy angielskie słowa "The phytoneering company", a przeciętny odbiorca miałby kłopoty z zapamiętaniem pisowni i właściwą wymową tych słów, biorąc pod uwagę niski stopień znajomości języka angielskiego w Polsce. Uprawniona dokonała również analizy podobieństwa towarów w porównywanych znakach, na podstawie której doszła do wniosku, iż nie są one podobne, ponieważ w przypadku znaku spornego są to artykuły żywnościowe powszechnego stosowania, a nie parafarmaceutyki, dodatki uzupełniające dietę czy dodatki żywnościowe.

Wobec uznania sprzeciwu za bezzasadny sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.

Następnie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. skarżąca nie zgodziła się z powyższym stanowiskiem uczestnika postępowania. Jej zdaniem podobieństwo znaków jest tak znaczne, że znak sporny może uchodzić za odmianę znaku BIONORICA. Użycie kolorów w znaku spornym nie eliminuje niebezpieczeństwa pomyłki, ponieważ barwy nie mają znaczenia w przypadku podobieństwa fonetycznego znaków, które określiła jako uderzające. Skarżąca przeanalizowała podobieństwo towarów i stwierdziła, że produkty obu firm są takie same. W związku z tym jest bardzo prawdopodobne, że towary opatrzone tymi znakami będą dostępne w tych samych miejscach sprzedaży, czyli aptekach i supermarketach, co oznacza ryzyko konfuzji wśród odbiorców.

Na rozprawie w dniu [...] maja 2009 r. skarżąca podtrzymała swój sprzeciw wobec udzielenia spornego prawa w zakresie substancji dietetycznych dla celów leczniczych w klasie 5 oraz towarów ujętych w klasach 29, 30 i 31. Uprawniona ze spornego prawa również podtrzymała swoje dotychczasowe twierdzenia i przedstawiła swoje stanowisko na piśmie. Stwierdziła w nim, że użyte w spornym znaku słowo "bionica" oznacza dziedzinę wiedzy z pogranicza biologii i techniki. Podkreśliła również różnice pomiędzy towarami stwierdzając, że towary oznaczane znakiem spornym dotyczą szeroko rozumianej zdrowej żywności sprzedawanej w sklepach spożywczych, zaś znakiem przeciwstawionym oznaczane są sprzedawane w aptekach leki roślinne, z których tylko trzy są dostępne na polskim rynku.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "BIONICA" o numerze [...] zostało wszczęte na skutek sprzeciwu uznanego przez uprawnioną z prawa ochronnego na sporny znak za bezzasadny. Zgodnie z art. 246 p.w.p., każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. W świetle wyżej cytowanego przepisu sprzeciw jest powszechnym środkiem prawnym służącym każdej osobie, która nie musi wykazywać interesu prawnego we wszczęciu tego postępowania.

Zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do zarejestrowania. W przedmiotowej sprawie znak towarowy BIONICA o numerze [...] został zgłoszony w dniu [...] września 2002 roku, tj. w okresie obowiązywania ustawy Prawo własności przemysłowej, a zatem przepisy tej ustawy będą stanowić podstawę oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania ochrony na ten znak.

W rozpatrywanej sprawie wnosząca sprzeciw podniosła, że sporne prawo ochronne zostało udzielone wbrew ustawowym warunkom wymaganym do uzyskania ochrony określonym w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. W myśl tego przepisu (w brzmieniu ogłoszonym w Dz. U. z 2001 r., Nr 49, poz. 508) nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy, jeżeli jest on identyczny lub podobny do znaku towarowego zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli jego używanie spowodować może wśród części odbiorców błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami.

Powyższy przepis ma zatem zastosowanie wówczas, gdy kumulatywnie spełnione zostaną trzy następujące przesłanki: po pierwsze podobieństwa lub identyczności oznaczeń, po drugie - podobieństwa i/lub identyczności towarów, do oznaczania których przeznaczone są dane znaki towarowe, oraz po trzecie - istnienia ryzyka wprowadzenia części odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczanych towarów. Konsekwencją zaistniałego podobieństwa znaków i towarów jest niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami. A zatem nie każde podobieństwo znaków powoduje niedopuszczalność rejestracji, lecz tylko takie które mogłoby wprowadzać część odbiorców w błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami.

Organ stwierdził, że towary do oznaczania których przeznaczone są porównywane znaki, są podobne lub komplementarne. Niniejszy sprzeciw dotyczy substancji dietetycznych dla celów leczniczych w klasie 5 oraz towarów ujętych w klasach 29 30 i 31 spornego znaku. W klasie 5 zachodzi identyczność pomiędzy towarami, ponieważ obydwa znaki zostały przeznaczone do oznaczania substancji dietetycznych dla celów leczniczych. Towary ujęte w klasie 29 przeciwstawionych znaków są komplementarne. W przypadku znaku spornego są to: algi morskie suszone, masło orzechowe, masło z pestkami roślin, galaretki, dżemy, kompoty, mleko, warzywa gotowane, suszone i konserwowane, owoce gotowane, suszone i konserwowane, przeciery owocowe i warzywne, pasty warzywne, miso - pasty z soi, pasty z soi i ryżu, pasty z soi i jęczmienia, musy owocowe, soja, również konserwowana, przetwory z soi, jaja, produkty mleczne, oleje jadalne, olej z oliwek jadalny, tłuszcze jadalne, tofu - jako przetwory z soi po obróbce cieplnej, z dodatkiem mleka, sojowego, przetwory z tofu, zupy w proszku, masło, pikle, tahini - pasta i krem z ziarna sezamowego, hummus - pasta z ciecierzycy, grzyby suszone i konserwowane, oliwki konserwowane, migdały spreparowane. Natomiast w przypadku znaku wcześniejszego są to: dodatki uzupełniające dietę i dodatki żywieniowe zawarte w klasie 29 oraz wyciągi z roślin. Również towary zawarte w klasie 30 są komplementarne. W przypadku znaku spornego są to: kawa i preparaty roślinne zastępujące kawę, herbata, kakao, ryż, mąka spożywcza, kasze spożywcze, produkty z mąki pszennej i wody, makarony spożywcze, płatki zbożowe i kukurydziane, wafle, muesli, chipsy, chleb, bułki, herbatniki, wyroby cukiernicze, cukier, cukierki, słodycze, lody, miód, melasa, drożdże, proszek do pieczenia, sól, musztarda, ocet, keczup, majonezy, sosy jako przyprawy, zagęszczacze roślinne, pasty i kremy migdałowe. Natomiast w przypadku znaku BIONORICA The phytoneering company są to: dodatki uzupełniające dietę i dodatki żywieniowe, zawarte w tej klasie, wyciągi z roślin, barwniki i aromaty w formie ciekłej, stałej lub gazowej do żywności. W zakresie towarów ujętych w klasie 31 zachodzi znaczne podobieństwo, ponieważ towary objęte ochroną znaku spornego, czyli algi jako żywe rośliny, migdały jako owoce, ziarna zbóż, świeże owoce i warzywa, słód, orzechy, oliwki świeże, otręby zbożowe, sezam oraz grzyby świeże są jednorodzajowe względem roślin i części roślin.

Towary do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki są artykułami spożywczymi powszechnego użytku, przeznaczonymi dla tych samych odbiorców. Mogą one być dostępne w tych samych punktach sprzedaży, przede wszystkim w sklepach spożywczych. Urząd Patentowy stwierdził, iż oceniając podobieństwo towarów wziął pod uwagę towary objęte przedmiotowymi rejestracjami, a nie produkty oznaczane przeciwstawionymi znakami dostępne na rynku, na które powoływała się uprawniona ze spornego prawa.

Wobec stwierdzenia podobieństwa i komplementarności towarów kluczowa staje się analiza porównawcza znaków towarowych. Oceny podobieństwa oznaczeń dokonuje się w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej mając na uwadze to, że decydujące znaczenie ma kryterium ogólnego wrażenia, jakie znaki te wywierają na przeciętnym odbiorcy. Konsument z reguły postrzega i zachowuje w pamięci jedynie ogólny zarys danego znaku towarowego. Wobec tego oznaczenia powinny być oceniane jako całość, gdyż sama powtarzalność wyodrębnionych elementów lub podobieństwo członów oznaczeń nie musi przesadzać o istnieniu ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd.

Po dokonaniu analizy porównawczej spornego znaku towarowego ze znakiem BIONORICA The phytoneering company o numerze [...] Urząd Patentowy stwierdził, że nie są one podobne w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Znaki te są bowiem na tyle zróżnicowane, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami.

Porównując te znaki pod względem znaczeniowym organ stwierdził, że występujące w spornym znaku słowo "bionica" (w języku polskim "bionika") oznacza dziedzinę wiedzy z pogranicza biologii i techniki, która zajmuje się badaniem funkcjonowania organizmów biologicznych w celu wykorzystania uzyskiwanych wyników w urządzeniach technicznych. Natomiast użyte w znaku przeciwstawionym wyrażenie BIONORICA ma charakter fantazyjny i jest pozbawione znaczenia. Wobec powyższego nie może być mowy o występowaniu podobieństwa znaczeniowego pomiędzy analizowanymi znakami.

Porównując warstwę wizualną znaków organ wskazał, iż dokonał oceny biorąc pod uwagę całość oznaczeń, ich ogólny zarys i oprawę graficzną. Zdaniem Urzędu Patentowego w znaku spornym słowo BIONICA oraz szata graficzna mają równorzędne znaczenie. Na oprawę graficzną składają się: czerwona ramka wewnątrz której znajduje się żółte koło z zielonym obwodem i trzy zielone linie. Motyw ten jest w tak bardzo charakterystyczny, że przeciętny odbiorca postrzegając znak sporny z pewnością zwróci uwagę i zapamięta wyróżniającą się grafikę. Dopełnieniem szaty graficznej znaku jest zielony kolor słowa BIONICA, które znajduje się poniżej motywu graficznego i zajmuje znacznie mniejszą część znaku.

W znaku przeciwstawionym dominują natomiast elementy słowne. Jego szata graficzna nie jest tak bogata jak w znaku spornym. Stanowią ją jedynie zapisane standardową czcionką czarnego koloru elementy słowne BIONORICA The phytoneering company oraz czarna linia podkreślająca pierwsze z tych stów. Pod względem wizualnym w znaku tym wyróżnia się właśnie wyraz BIONORICA zapisany wielkimi literami. Zdaniem Urzędu Patentowego różnice wizualne pomiędzy obydwoma znakami pozwalają swobodnie odróżniać przeciwstawione oznaczenia i wykluczają możliwość ich pomylenia przez odbiorców. Przesądza o tym przede wszystkim charakterystyczna, barwna szata graficzna znaku spornego. Istotne są również różnice pomiędzy elementami słownymi znaków, które polegają na odmiennej kolorystyce i formie zapisu liter oraz dodatkowych elementach słownych. Znak przeciwstawiony zawiera dodatkowe słowa "The phytoneering company", zaś słowa BIONICA i BIONORICA różnią dwie litery. W wyrazie BIONORICA użyto zwykłej czcionki drukarskiej, zaś słowo BIONICA zapisano odręcznie. Zatem sposób przedstawienia elementów słownych jest odmienny i przyczynia się do odróżniania oznaczeń.

Zdaniem organu analiza znaków pod względem fonetycznym również prowadzi do wniosku o braku mylącego podobieństwa pomiędzy nimi. Decydują o tym różnice pomiędzy słowami BIONICA i BIONORICA oraz pozostałe elementy słowne znaku wcześniejszego, czyli słowa "The phytoneering company". Porównując słowa BIONICA (wymawiane prawdopodobnie jako "bionika") i BIONORICA (wymawiane jako "bionorika") należy stwierdzić, że to pierwsze jest krótsze o jedną sylabę i dwie litery. Wymowa sylab jest w obu przypadkach odmienna - a mianowicie BIO-NO-RI-KA i BIO-NI-KA. Identyczne są jedynie pierwsze i ostatnie sylaby, natomiast środkowe są zupełnie różne. Różnice te sprawiają, że słowa te są odczytywane inaczej i pomimo wspólnych siedmiu liter wyrazy te nie są podobne w wymowie i odbiorze słuchowym. Należy mieć również na uwadze, że człon BIO- występuje często w znakach przeznaczonych do oznaczania artykułów spożywczych i dietetycznych w celu podkreślenia ich naturalnych i ekologicznych walorów. Oznacza to, że odbiorcy będą zwracać większą uwagę na pozostałą część słów BIONICA i BIONORICA. W ocenie organu różnice występujące pomiędzy nimi oraz dodatkowe słowa "The phytoneering company" (wymawiane jako "de fytonyring kompany") sprawiają, że porównywane znaki będą odróżnianie przez odbiorców towarów nimi oznaczanych. Odnosząc się do wyrazów BIONICA i BIONORICA należy stwierdzić, że występowanie podobnych liter w elementach słownych oznaczeń nie wyklucza możliwości udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy pod warunkiem, że nie niesie on za sobą ewentualności wprowadzenia w błąd potencjalnych odbiorców. W niniejszej sprawie na podstawie całościowej oceny podobieństwa znaków należy wykluczyć takie ryzyko.

Przyjmuje się iż ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd może mieć dwojaki charakter - bezpośredni albo niebezpośredni. Po pierwsze, odbiorca może w ogóle nie dostrzec różnicy pomiędzy nowo napotkanym w obrocie oznaczeniem a wcześniejszym, znanym znakiem towarowym i nabyć towar oznaczany tym znakiem pod wpływem błędnego przekonania, iż pochodzi on od uprawnionego do znaku wcześniej zarejestrowanego. Po drugie zaś, odbiorca może być świadomy różnic pomiędzy znakami lub rodzajem towarów oznaczanych tymi znakami, jednak ze względu na ogół okoliczności może błędnie uznać, iż towary oznaczane nowo napotkanym znakiem pochodzą od podmiotu powiązanego z uprawnionym do znaku wcześniejszego i zostały wprowadzone do obrotu za jego zgodą. Oceny ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd należy dokonywać w sposób kompleksowy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności istotnych w danej sprawie, takich jak : stopień podobieństwa pomiędzy przeciwstawionymi znakami oraz towarami, do oznaczania których są one przeznaczone, skojarzenia jakie mogą wystąpić pomiędzy tymi oznaczeniami, czy stopień rozpoznawalności na rynku wcześniejszych znaków.

Urząd Patentowy wskazał ponadto, iż analizując niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców rozważył zachowanie odbiorcy przeciętnego, który świadomie poszukuje właściwego towaru i w sposób przemyślany wybiera pomiędzy oferowanymi przez sprzedawców markami. Zgodnie z orzecznictwem przeciętny konsument to osoba właściwie poinformowana, wystarczająco uważna i ostrożna. Zdaniem organu nie istnieje niebezpieczeństwo, że osoba taka mogłaby pomylić znaki BIONICA i BIONORICA The phytoneering company. Znaki oceniane jako całość, są na tyle zróżnicowane, że wywierają odmienne wrażenie na odbiorcach, a tym samym nie są podobne w takim stopniu, który prowadziłby do następstw określonych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p. w. p. Podobieństwo między towarami z uwagi na brak podobieństwa oznaczeń nie ma wpływu na stwierdzenie naruszenia powyższego przepisu. Ze względu na brak podobieństwa między znakami nie można mówić o niebezpieczeństwie, że odbiorca może błędnie uznać zgłoszony w niniejszej sprawie znak za odmianę wcześniej zarejestrowanego oznaczenia, pochodzącą od tego samego producenta lub też mylnie przyjmie, że istnieją związki organizacyjno - prawne łączące odrębnych przedsiębiorców. A zatem nie istnieje niebezpieczeństwo, że podobieństwo znaków i towarów może wprowadzać odbiorców w błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami.

Kwestię zwrotu kosztów rozstrzygnięto w oparciu o art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej, który w tym względzie nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu cywilnym. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i obrony. W oparciu o te przepisy oraz na podstawie § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 ze zm.), Urząd Patentowy ustalił łączne koszty postępowania w przedmiotowej sprawie w wysokości 1.600 złotych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez błędną jego wykładnię. Nie zgadzała się z oceną braku podobieństwa między przeciwstawionymi znakami, wskazywała, iż podobieństwo wizualne i fonetyczne jest tak duże, iż można mieć wrażenie, że znak BIONICA stanowi odmianę znaku BIONORICA. Podkreśliła, iż element słowny "The phytoneering company" ma charakter opisowy i nie podlega ochronie. Funkcją tego napisu jest poinformowanie odbiorców o charakterze działalności firmy i rodzaju produktów oznaczanych znakiem BIONORICA. Wywody organu w uzasadnieniu decyzji uznała za nieobiektywne i stronnicze.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz nie podzielając zarzutów w niej podniesionych. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej o opisowym znaczeniu napisu "The phytoneering company", nie zgodził się z tym twierdzeniem uznając, iż napis ten będąc neologizmem pochodzi od łacińskiego słowa "phytos" oznaczającego roślinę, zauważył, iż sama skarżąca nie sprecyzowała jego znaczenia. Dla przeciętnego polskiego odbiorcy neologizm ten jest niezrozumiały.

Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska w sprawie złożonej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a.

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, przynajmniej w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 246 ust. 1 p.w.p., każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. Zgodnie z art. 247 ust. 2 p.w.p., jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie, podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny, Urząd Patentowy rozpatruje w trybie postępowania spornego.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 132 ust. 2 pkt p.w.p., zarzut naruszenia tego przepisu przy udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy podniesiono w złożonym sprzeciwie.

W myśl tego przepisu (w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, z uwagi na datę zgłoszenia spornego znaku towarowego, tj. ogłoszonym w Dz. U. z 2001 r., Nr 49, poz. 508), nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy, jeżeli jest on identyczny lub podobny do znaku towarowego zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli jego używanie spowodować może wśród części odbiorców błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami.

Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że dla niedopuszczalności rejestracji (unieważnienia prawa) muszą zaistnieć łącznie trzy przesłanki:

1. identyczność lub podobieństwo ze znakiem towarowym zarejestrowanym z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innego podmiotu,

2. identyczność lub podobieństwo towarów,

3. zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.

Zatem nie każde podobieństwo znaków powoduje niedopuszczalność rejestracji, tylko takie podobieństwo, które mogłoby wprowadzić odbiorów w błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami. W przypadku braku jednej z ww. przesłanek - art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p, nie ma zastosowania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przystępując do porównania znaków towarowych należy ocenić podobieństwo lub identyczność towarów, do oznaczania których służą oba znaki. Dopiero przesądzenie o jednorodzajowości towarów implikuje konieczność dokonania porównania samych oznaczeń. Z kolei ustalenie ryzyka błędu będzie polegało na określeniu wypadkowej identyczności (podobieństwa) towarów l/lub usług oznaczanych porównywanymi znakami towarowymi oraz identyczności (podobieństwa) samych oznaczeń (wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1671/08, LEX nr 510739).

Stosownie do poglądów orzecznictwa i zgodnie z literaturą przedmiotu znak trzeba oceniać jako integralną całość, a nie jako wyłącznie jedno ze słów, które stanowi tylko jeden z elementów znaku słowno-graficznego (por. wyrok NSA z 20 lutego 2007 r. , sygn. akt II GSK 265/06, LEX nr 321313).

Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy stosując powyższe zasady prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, należycie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, dokonał analizy i zasadnie stwierdził, iż brak jest podstaw do unieważnienia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy.

W pierwszej kolejności dokonał analizy podobieństwa towarów, przeznaczonych do oznaczania spornego znaku towarowego i znaku mu przeciwstawianego trafnie uznając, iż towary do oznaczania których są przeznaczone porównywane znaki, są podobne lub komplementarne. podobieństwo występuje między nimi. Towary są artykułami spożywczymi powszechnego użytku, przeznaczonymi dla tych samych odbiorców, mogą być dostępne w tych samych punktach sprzedaży.

Następnie prawidłowo dokonał analizy porównawczej samych oznaczeń w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej. Analizie poddał znaki, w postaci, w której zostały zarejestrowane przez organ.

Sąd zauważa, iż przeciwstawiony znak towarowy został zarejestrowany jako znak słowno-graficznego z napisem BIONORICA The phytoneering company, a nie znak BIONORICA jak chce tego skarżąca. Pomijanie jednego z elementu znaku jest nieuprawnione. Wprawdzie w zarejestrowanych znakach towarowych składających się z różnych elementów, siła oddziaływania na odbiorcę poszczególnych elementów może być różna, część elementów, np. napisy w etykietach może mieć charakter opisowy, co nie znaczy, iż przy ocenie podobieństwa znaków można je zupełnie pomijać.

Nie można zarzucić Urzędowi Patentowemu, iż przy ocenie podobieństwa dokonał niewłaściwej analizy. Wziął pod uwagę całość oznaczeń, ich ogólny zarys wraz z elementami graficznymi, w tym kolorystyki. Trafnie uznał, iż w spornym znaku z racji rozbudowanej grafiki, na którą składają: czerwona ramka wewnątrz której znajduje się koło z zielonym obwodem i trzy zielone linie – napis BIONICA i szata graficzna mają równorzędne znaczenie. Charakterystyczna oprawa graficzna zwróci uwagę przeciętnego odbiorcy, tj. osoby właściwie poinformowanej, wystarczająco uważnej i ostrożnej, która zapamięta wyróżniającą grafikę w znaku. W znaku tym napis BIONICA nie jest elementem dominującym. Z kolei w znaku przeciwstawionym elementem dominującym jest napis BIONORICA zapisany wielkimi literami.

Podobieństwo samych napisów BIONICA i BIONORICA, jak wskazał organ nie są wystarczające dla uznania, że zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Sąd podziela tę ocenę.

W orzecznictwie podkreśla się, iż przy porównywaniu znaków towarowych należy uwzględnić ogólne wrażenie, jakie porównywane oznaczenia wywierają u odbiorcy, a zatem dla odbiorcy decydujące znaczenie mają elementy dominujące, jakie występują w porównywanych znakach, jeżeli zatem elementem dominującym w obu znakach są ich cechy wspólne, to zachodzi między nimi podobieństwo stwarzające ryzyko konfuzji w znaczeniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Jeżeli natomiast dominują różnice, to ryzyko takiej konfuzji jest mało prawdopodobne u przeciętnego, dobrze zorientowanego, rozważnego odbiorcy określonego rodzaju towarów (teza do wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 878/07, LEX nr 372749).

Sąd dostrzegł pewne mankamenty zaskarżonej decyzji: organ w pkt 1 użył sformułowania: "sprzeciw oddalić", zamiast rozstrzygnięcia dotyczącego rozpatrywanej sprawy, którą było – zgodnie z art. 255 pkt 9 p.w.p. unieważnienie prawa ochronnego na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny, ale to uchybienie wobec prawidłowego określenia sprawy (o unieważnienie w części...) nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze skargę uznano za nieuzasadnioną. Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.