Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 30/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, , art. 135, art. 200, art. 205 par. 2, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 86, art. 92
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Paweł Dańczak, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. M. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla studentów na rok akademicki 2021/22 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Rektora Politechniki [...] na rzecz P. M. kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 4, art. 91, art. 92 ust. 1 i ust. 3, art. 93 ust. 1, 2 i 3, art. 94, art. 95, art. 412, art. 414 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm.), dalej "p.s.w.n.", art. 104, art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), Regulaminu Świadczeń dla Studentów Politechniki Ł. (stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora PŁ z dnia [...] r.) ze zm. wraz z załącznikami oraz Podziału Roku Akademickiego 2021/22 w Politechnice Ł. - po ponownym rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - Rektor Politechniki Ł. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...] o odmowie przyznania P. M. stypendium rektora dla studentów na rok akademicki 2021/22.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

5 października 2021 r. student kierunku architektura, P. M., złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora dla studentów na 2 rok studiów na rok studiów w roku akademickim 2021/22. We wniosku przedstawił uzyskane osiągnięcia. Wskazał na osiągnięcia naukowe, artystyczne, sportowe, w szczególności, że jest laureatem konkursu naukowego, projektowego lub przedmiotowego na poziomie krajowym; Opis osiągnięcia: Zajęcie II miejsca w konkursie na opracowanie koncepcji architektonicznej budynku biblioteki i przedszkola oraz zagospodarowania terenu przy ul. A. w J.; Termin: od 2021-02-15 do 2021-02-15, Liczba autorów: 5, oraz że uzyskał średnią stypendialną - 4,85.

Decyzją z [...] r. Rektor odmówił przyznania wnioskodawcy stypendium rektora ze względu na fakt, że upłynął 6-letni okres przysługiwania świadczeń. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że student posiadał status studenta w następujących latach akademickich: 2014/2015 (12 m-cy), 2015/2016 (12 m-cy), 2016/2017 (12 m-cy), 2017/2018 (12 m-cy), 2018/2019 (12 m-cy), 2019/2020 (12 m-cy), 2020/2021 (12 m-cy), co łącznie daje 84 miesiące.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca zarzucił naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wyprowadzenie z niego wniosków niewynikających, prowadzących do ustalenia, że pobierał stypendium przez okres łącznie ponad 72 miesięcy, podczas gdy dotychczas otrzymywał świadczenie stypendialne jedynie za lata 2018/2019 i 2019/2020, a nadto wyprowadzenie błędnych wniosków, iż w świetle punktowanych osiągnięć uzyskał 0 punktów.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozdz. I ust. 7 pkt 2 ppkt a) i ust. 2 pkt 1-4 Regulaminu Świadczeń dla Studentów Politechniki Ł. (załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki Ł. z [...] r.) poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że wskazane przepisy ustawy i Regulaminu statuują możliwość uzyskiwania świadczenia stypendialnego przez pierwsze 72 miesiące (6 lat) posiadania statusu studenta przez wnioskodawcę, podczas gdy z wykładni literalnej przepisu wynika jedynie, że świadczenie to może być pobierane łącznie (nie dłużej niż) przez 72 miesiące, niezależnie od tego przez jaki czas wnioskodawca pozostaje studentem uczelni;

b) art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 4, art. 91 ust. 1-3, art. 92 ust. 1 i 3 i art. 94 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej przyznania stypendium na rok akademicki 2021/2022, podczas gdy z ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz obowiązujących przepisów wynika, że spełnił wszystkie wymogi niezbędne do uzyskania stypendium i nie zachodzą przeszkody ku przyznaniu świadczenia.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie stypendium zgodnie z wnioskiem, podkreślając, że wadliwie dokonano ustaleń faktycznych, że uzyskał 0 pkt, zamiast 760 pkt kwalifikujących go do uzyskania świadczenia.

Zaskarżoną decyzją Rektor Politechniki Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady przyznawania stypendiów w Politechnice Ł. określa Regulamin świadczeń dla studentów Politechniki Ł., ustalony w porozumieniu z Samorządem Studenckim, zarządzeniem nr [...] Rektora Politechniki Ł. z [...] r. ze zm. (zwany dalej Regulaminem), który został ogłoszony na stronie internetowej PŁ www.p.lodz.pl.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z rozdz. I ust. 14 Regulaminu: W przypadku złożenia w wyznaczonym terminie składania wniosków niekompletnego wniosku o stypendium, o którym mowa w ust. 2 pkt 4 niniejszego rozdziału (stypendium rektora), nieudokumentowane osiągnięcie nie jest uwzględniane w trakcie obliczania punktacji rankingowej. W przypadku gdy Rektor/Komisja ma wątpliwości dot. złożonego materiału potwierdzającego osiągnięcia, może wezwać do wyjaśnienia dowodu. Postępowanie o przyznanie stypendium rektora ma charakter konkursowy, w którym zastrzega się, że wszystkie informacje niezbędne do rozstrzygnięcia muszą być złożone najpóźniej na pierwszym etapie tego konkursu i tylko te informacje będą brane pod uwagę również w razie ewentualnego odwołania. Zgodnie z ust. 1 i ust. 2 rozdz. VIa Regulaminu stypendium rektora dla studentów może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, posiada osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym.

Organ podniósł, że warunkiem koniecznym otrzymania stypendium na dany rok studiów jest uzyskanie pełnej rejestracji na ten rok studiów. Wyjątek stanowią: rejestracja warunkowa na dany rok studiów, której jedynym powodem jest brak uzyskania zaliczenia zajęć z wychowania fizycznego w roku poprzedzającym, wywołany udokumentowanym zwolnieniem lekarskim, długotrwałą (przez okres co najmniej 6 tygodni) ciągłą niezdolnością studenta do uczestniczenia w zajęciach. W takim przypadku brak zaliczenia z wychowania fizycznego nie jest brany pod uwagę przy wyznaczaniu średniej stypendialnej; rejestracja warunkowa studenta uczestniczącego w programie Krótkiej Indywidualnej Ścieżki Studiowania; w tym przypadku wymagana jest rekomendacja kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej; w tym przypadku do sumy punktów rankingowych nie jest wliczana średnia stypendialna ocen za studia; rejestracja warunkowa studenta, który wykazał się wybitnymi osiągnięciami; w tym przypadku do sumy punktów rankingowych, o której mowa w ust. 6 niniejszego rozdziału nie jest wliczana średnia stypendialna ocen za studia, a tylko punkty za osiągnięcia wybitne; rejestracja warunkowa wynikająca z różnic programowych związanych ze zmianą kierunku studiów, których student nie miał możliwości uzupełnić; w tym przypadku wymagana jest rekomendacja prodziekana właściwego ds. studenckich.

Stosownie do treści ustępu 8 pkt 2, 3 i 4 oraz ustępu 9 pkt. 1 rozdziału IVa Regulaminu - stypendia rektora przyznaje się nie więcej niż 10 % studentów na określonym kierunku studiów zgodnie ze szczegółowymi procedurami podanymi do wiadomości w ramach oddzielnego komunikatu, którzy otrzymali największą liczbę punktów w swojej grupie rankingowej, nie mniejszą jednak od progu punktowego ustalonego w oddzielnym komunikacie Prorektora ds. studenckich w sprawie wysokości poszczególnych rodzajów pomocy materialnej. Co do zasady o miejscu w danej grupie rankingowej decyduje suma punktów uzyskanych przez studenta za osiągnięcia oraz za średnią stypendialną.

Organ wskazał, że minimalna średnia uprawniająca do starania się o stypendium ustalona została na poziomie 4,0. Osiągnięcia sportowe, naukowe lub artystyczne uzyskane w poprzednim roku akademickim (bezpośrednio poprzedzającym wypłatę stypendium) punktowane są wg 4 kategorii: wybitne, wyróżniające, bardzo dobre i dobre. Student otrzymuje liczbę punktów obejmującą wszystkie wskazane we wniosku osiągnięcia punktowane wg zasad opisanych w załączniku nr 1 do Regulaminu. Każde osiągnięcie musi być potwierdzone dokumentami, wydanymi przez organ do tego uprawniony. Dokumenty potwierdzające dane osiągnięcie muszą być oznaczone numerem jaki widnieje przy danym osiągnięciu we wniosku. Minimalna liczba punktów uprawniająca do starania się o stypendium została ustalona na poziomie 75 pkt (zgodnie z Komunikatem Prorektora ds. studenckich PŁ z dnia 16 czerwca 2021 r. w sprawie wysokości poszczególnych rodzajów pomocy materialnej dla studentów i uczestników studiów doktoranckich Politechniki Ł. w roku akademickim 2021/22).

Zasady przyznawania stypendiów studentom, którzy uzyskali zgodę na wyjazd w ramach programu studiów (podpisane zostało "Porozumienie o programie zajęć"-Learning Agreement) lub w ramach programu [...] określa ustęp 17 rozdziału IVa Regulaminu, zgodnie, z którym osoby te mogą starać się o stypendium na okres wyjazdu na uczelnię przyjmującą, nie dłuższy jednak niż rok studiów na podstawie punktów za średnią stypendialną oraz za osiągnięcia uzyskane w roku studiów bezpośrednio poprzedzającym wyjazd. W pierwszym roku po powrocie z wyjazdu student przedstawia średnią stypendialną, którą wykazywał do stypendium na czas wyjazdu (uzyskaną w roku studiów bezpośrednio poprzedzającym wyjazd) oraz osiągnięcia uzyskane w roku studiów poprzedzającym wypłatę stypendium (w tym również z okresu wyjazdu). Ww. studenci biorą udział w rankingu, razem z pozostałymi studentami z danej grupy rankingowej, zgodnie z zasadami ogólnymi, opisanymi w rozdziale IVa oraz w załączniku nr 1 do Regulaminu. Studenci, którzy otrzymają stypendium po powrocie z wyjazdu będą mieli je wypłacane (z wyrównaniem od początku roku studiów) po pełnym rozliczeniu wyników z uczelni zagranicznej i po otrzymaniu pełnej rejestracji na kolejny rok studiów w PŁ.

Odnosząc się do uwag skarżącego Rektor Politechniki Ł. wskazał, że w roku akademickim 2020/2021 uczelnia zwróciła się do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z prośbą o przedstawienie opinii Ministerstwa w sprawie rozbieżności w interpretacji przepisu art. 93 i 94 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jakie pojawiły się między Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego a Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi. W odpowiedzi Ministerstwo poinformowało, że opinia Ministerstwa w powyższym zakresie nie uległa zmianie i jest zamieszczona na stronie internetowej Ministerstwa. Na wskazanej przez Ministerstwo stronie internetowej czytamy, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85, z późn. zm.) świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. W opinii Ministerstwa, oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia czy student występuje o świadczenia, oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.). W opinii Ministerstwa, do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń nie należy wliczać okresów kształcenia na kolejnych studiach pierwszego stopnia odbywanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego - ze względu na art. 93 ust. 2 pkt 2 lit b ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Prawo do świadczeń nie przysługuje studentowi posiadającemu tytuł zawodowy (w tym również uzyskany za granicą): magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia.

Od powyższych zasad został ustanowiony wyjątek dotyczący prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych. W przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać stypendium dla osób niepełnosprawnych jeszcze na jednym kolejnym kierunku studiów przez okres nieprzekraczający 6 lat. Przy ocenie prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych na kolejnym kierunku studiów istotny jest moment powstania niepełnosprawności, a nie data wydania orzeczenia potwierdzającego powyższy fakt. Datę lub okres powstania niepełnosprawności określa się na podstawie treści ww. orzeczenia.

Organ podkreślił, że uczelnia jest zobligowana do przestrzegania przepisów określonych w ustawie, w której na chwilę obecną nie został zmieniony przepis dotyczący ograniczenia wypłaty świadczeń w przypadku studentów studiujących powyżej 6 lat. Należy wyraźnie zaznaczyć, iż Rektor jest zobligowany do jednakowego stosowania prawa w stosunku do wszystkich studentów wnioskujących o pomoc materialną (w tym przypadku o stypendium rektora). Przepisy dot. 6 letniego ograniczenia możliwości pobierania stypendiów zostały zinterpretowane jak opisano wyżej i tak były stosowane w ramach rozpatrywania wszystkich wniosków o stypendia.

Odnosząc się z kolei do zarzutu studenta dotyczącego liczby uzyskanych punktów rankingowych, która w opinii studenta została wadliwie ustalona, organ zwrócił uwagę, że wniosek studenta nie spełnił warunków dostępowych do ubiegania się o stypendium, wynikających z ustawy, stąd nie zostały naliczone punkty rankingowe. Warunkami dostępowymi, o których mowa powyżej jest art. 93 ust. 2 p.s.w.n., w którym mowa, że "Świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat." Jednakże w sytuacji, gdyby student spełnił warunki dostępowe, tj. posiadał status studenta przez okres krótszy niż 6 lat, wówczas uzyskałby 585 pkt (w tym 585 za średnią stypendialną oraz 0 pkt za osiągnięcia). W ocenie organu nie mogłoby być uznane osiągnięcie wykazane przez studenta we wniosku z kategorii wyróżniające: "zajęcie 2 miejsca w konkursie na opracowanie koncepcji architektonicznej budynku biblioteki i przedszkola oraz zagospodarowania terenu przy ul. A. w J." w terminie od 15.02.2021 do 15.02.2021 r." Powodem nieuznania jest brak wymaganych dokumentów potwierdzających krajowy charakter wydarzenia. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do Regulaminu świadczeń dla studentów w przypadku osiągnięcia: "Laureat konkursu naukowego, projektowego lub przedmiotowego na poziomie krajowym" na potwierdzenie ww. osiągnięcia student jest zobowiązany przedstawić wymagane dokumenty: dokument potwierdzający udział w konkursie oraz znalezienie się w gronie laureatów, oświadczenie organizatora potwierdzające poziom krajowy wydarzenia. Zgodnie z tym samym załącznikiem za krajowy charakter wydarzenia uważa się wydarzenie, w którym co najmniej 1/3 czynnych uczestników wydarzenia afiliowanych jest poza województwem [...]. Student nie przedstawił wymaganego dokumentu potwierdzającego krajowy charakter wydarzenia. Zatem zgodnie z rozdz. I ust. 14 Regulaminu Świadczeń, w którym mowa, iż nieudokumentowane osiągnięcie nie jest uwzględniane w trakcie obliczania punktacji rankingowej, osiągnięcie wykazane przez studenta nie mogłoby zostać uznane. W grupie rankingowej, w której znalazł się student stypendia przyznawane były jednoetapowo. Rektor miał prawo przyznać 35 stypendiów uwzględniając warunek nieprzekroczenia liczby stypendiów określonej w ust. 9 pkt 1 rozdz. IV a ww. Regulaminu (stypendia mogą być przyznane maksymalnie 10% najlepszych studentów). Osoby, które otrzymały stypendium uzyskały co najmniej 541 pkt. Ostatecznie, w sytuacji gdyby student spełnił warunki dostępowe do ubiegania się o stypendium, wynikające z ustawy, mógłby uzyskać jedynie punkty za średnią stypendialną, tj. 585.

Mając na uwadze powyższe, w świetle opinii Ministerstwa, Rektor podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu pierwotnej decyzji.

W skardze P. M. zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.;

a. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez:

i. niedokładnie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie osiągnięć studenta na poziomie krajowym, co do którego organ powziął wątpliwość, a mimo to zaniechał wezwania skarżącego do udzielenia dodatkowych wyjaśnień;

ii. błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyprowadzenie z niego wniosków niewynikających, prowadzących w efekcie do ustalenia, że skarżący pobierał stypendium przez okres łącznie ponad 72 miesięcy, podczas gdy dotychczas otrzymał świadczenie stypendialne jedynie za lata: 2018/2019 i 2019/2020; wyprowadzenie błędnych wniosków, iż w świetle punktowanych osiągnięć uzyskał 0 pkt wobec niespełnienia kryterium dostępności do świadczenia stypendialnego, podczas gdy P. M. spełnił wszystkie warunki formalne niezbędne do uzyskania stypendium;

iii. sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób powodujący jego wewnętrzną sprzeczność i uniemożliwiający przeprowadzenie instancyjnej kontroli wydanej decyzji, a to z uwagi na fakt wskazania, iż z jednej strony organ ma świadomość, że przepis stanowiący podstawę do ubiegania się o stypendium nie został zmieniony i brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia studentowi, z drugiej zaś wskazanie, iż błędna wykładnia przepisu stosowana była w odniesieniu do wszystkich decyzji wydanych w przedmiocie przyznania stypendium, a zatem brak jest podstaw do zmiany decyzji i wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu, co więcej z jednej strony ustalenie, że student uzyskał odpowiednią liczbę punktów, z drugiej zaś nieuzasadnione wskazanie wyniku punktacji w liczbie 0 pkt;

b. art. 7 K.p.a. poprzez oparcie decyzji o opinię Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, która to nie stanowi prawa powszechnie obowiązującego i jako taka nie może stanowić podstawy do wydania decyzji wbrew literalnemu brzmieniu przepisów i stanowisku orzecznictwa oraz literatury przedmiotu;

c. art. 8 § 1 i 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że przepis stanowi podstawę do usprawiedliwienia naruszenia zasady praworządności i orzekania wbrew przepisom aktualnie obowiązującym, a to z uwagi na fakt, iż we wszystkich sprawach w danym przedmiocie organ stosuje tę samą, błędną wykładnię przepisu;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. oraz rozdz. I ust. 7 pkt 2 ppkt a i ust. 2 pkt 1-4 Regulaminu Świadczeń dla Studentów PŁ (załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki Ł. z [...] r.) poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że wskazane przepisy ustawy i Regulaminu statuują możliwość uzyskiwania świadczenia stypendialnego przez pierwsze 72 miesiące (6 lat) posiadania statusu studenta przez wnioskodawcę, podczas gdy z wykładni literalnej przepisu wynika jedynie, że świadczenie to może być pobieranie łącznie (nie dłużej niż) przez 72 miesiące, niezależnie od tego przez jaki czas wnioskodawca pozostaje studentem uczelni;

b. art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 4, art. 91 ust. 1-3, art. 92 ust. 1 i 3 i art. 94 p.s.w.n. przez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej przyznania stypendium na rok akademicki 2021/2022, podczas gdy z ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz obowiązujących przepisów wynika, że skarżący spełnił wszystkie wymogi niezbędne do uzyskania stypendium i nie zachodzą przeszkody ku przyznaniu mu świadczenia.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego od organu na rzecz skarżącego.

Zdaniem skarżącego dokonano wadliwych ustaleń faktycznych, a sentencja orzeczenia Rektora nie koreluje z uzasadnieniem. Wadliwie ustalono, że skarżący uzyskał 0 pkt, zamiast 760 pkt (względnie 585 pkt) kwalifikujących skarżącego do uzyskania świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z 26 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zastosowanie art. 145a § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na oparcie decyzji o opinię Ministerstwa Nauki Szkolnictwa Wyższego i przepisy, które dopiero mają wejść w życie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Rektora Politechniki Ł. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania P. M. stypendium rektora dla studentów na rok akademicki 2021/22 narusza przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co powodowało konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm., dalej "p.s.w.n.").

Stosownie do treści art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może ubiegać się o:

1) stypendium socjalne;

2) stypendium dla osób niepełnosprawnych;

3) zapomogę;

4) stypendium rektora;

5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego;

6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.

Na podstawie art. 91 ust. 1 p.s.w.n., stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym.

W art. 93 p.s.w.n. (obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej decyzji), zostały sprecyzowane ograniczenia możliwości przyznawania świadczeń, które dotyczą również stypendium rektora. W myśl ust. 1 art. 93 p.w.s.n. student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1:

1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat;

2) nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny,

b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (ust. 2).

Należy wskazać, że na podstawie art. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm.), ustawa ta weszła w życie z dniem 1 października 2019 r. Poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.), również przewidywała ograniczenie w możliwości uzyskania świadczenia, w tym stypendium rektora dla najlepszych studentów, gdyż art. 184 ust. 5 tej ustawy, przewidywał że studentowi, który, po ukończeniu jednego kierunku studiów, kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

Stosownie do treści rozdziału I ust. 7 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Ł. (stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki Ł. z [...] r.) informacje o ograniczeniach przyznawania świadczeń pomocy materialnej:

1) student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 1-4 niniejszego rozdziału, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku;

2) świadczenia o których mowa w ust. 2 pkt 1-4 niniejszego rozdziału:

a) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat,

b) nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

- magistra, magistra inżyniera albo równorzędny,

- licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia.

Z kolei z ust. 1 rozdział IVa Regulaminu wynika, że stypendium rektora dla studentów, zwane dalej Stypendium, może otrzymywać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, posiada osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu, w świetle art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. stypendium rektora nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, posiada status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Skoro skarżący posiadał status studenta przez okres ponad 6 lat - 84 miesiące, to jego uprawnienie do uzyskania stypendium wygasło, co skutkowało zastosowaniem ograniczenia z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. i wydaniem decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego stypendium.

W ocenie Sądu z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, a przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu.

Należy podkreślić, że zarówno stanowisko doktryny, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych jest w tym zakresie jednolite. Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., należy odnosić do czasu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania stypendium rektora. Zastosowano w tym przypadku wykładnię językową, a więc zgodną ze znaczeniem pojęcia "świadczenie przysługuje" użytego w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w języku potocznym. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (pod red. W. Doroszewskiego, https://sjp.pwn.pl/sjp/przyslugiwac;2512586.html), pojęcie "przysługiwać" należy rozumieć jako "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju", a więc odnosi się do świadczenia, które zostało przyznane studentowi, po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla liczenia okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o stypendium rektora, które zostało mu przyznane i je pobrał. Musi więc zachodzić koniunkcja pomiędzy wystąpieniem o stypendium i pobieraniem go. Ponadto, zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n., stypendia przyznawane są na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W każdym roku, maksymalny okres to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy. Taka wykładnia znajduje potwierdzenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2021 r., sygn. III OSK 4256/21 (publ. LEX nr 3291258), z 1 października 2021 r., sygn. III OSK 3967/21, z 7 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3596/21, z 8 lipca 2021 r. sygn. III OSK 3913/21, z 15 czerwca 2021 r. sygn. III OSK 4082/21, z 15 grudnia 2021 r. sygn. III OSK 4519/21 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, brak jest przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 p.s.w.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Sz 222/20, publ. jak wyżej). Ponadto wykładnia ta znajduje również potwierdzenie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Tak więc sześcioletni okres odnosi się do faktycznego pobierania stypendium, a nie do czasu studiowania.

Sąd podziela także wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. dokonaną przez K. Leweckiego zaprezentowaną w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62) wskazującą, że pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia, oraz czy je pobiera. Po pierwsze zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego stypendium (art. 87 p.s.w.n. określa przesłanki prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 p.s.w.n. wskazano warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 91 p.s.w.n ustalono warunki stypendium rektora, a w art. 359 natomiast warunki uzyskania stypendium ministra). Oznacza to, aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione co najmniej trzy warunki:

1) ubiegający się musi mieć status studenta;

2) ubiegający się musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc

3) ubiegający się musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Po drugie takie rozumienie wynika z uzasadnienia projektu p.s.w.n., które odnosi się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych. Jak bowiem wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg (...) nie dłużej niż przez 6 lat". Mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy należało uznać, że Rektor Politechniki Ł. niezasadnie wliczył do okresu 6 lat cały okres studiowania przez skarżącego nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym (ze skargi wynika, że skarżący pobierał przedmiotowe stypendium przez 20 miesięcy). Nie ma zatem racji organ wliczając do sześcioletniego okresu studiów okoliczność, że skarżący posiadał status studenta w latach 2014/15, 2016/17, 2018/19, 2019/20, 2020/21 (łącznie 84 miesiące). Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie można, jak błędnie przyjął w niniejszej sprawie organ, wiązać początku tego okresu 6 letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania stypendium (ściślej ujmując, jego otrzymywania), to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że orzekający w sprawie organ błędnie zaliczył cały okres statusu studenta skarżącego jako istotny przy ustaleniu, czy skarżący posiada prawo do przyznania mu stypendium.

Odnosząc się natomiast do zarzucanego w skardze wadliwego ustalenia ilości otrzymanych punktów, zamiast 760 punktów (względnie 585 punktów) skarżący otrzymał 0, to wyjaśnić należy, że stosownie do treści rozdziału I ust. 14 Regulaminu w przypadku złożenia w wyznaczonym terminie składania wniosków niekompletnego wniosku o stypendium, o którym mowa w ust. 2 pkt 4, nieudokumentowane osiągnięcie nie jest uwzględniane w trakcie obliczania punktacji rankingowej. W przypadku gdy Rektor/Komisja ma wątpliwości dot. złożonego materiału potwierdzającego osiągnięcia, może wezwać do wyjaśnienia dowodu. Postępowanie o przyznanie stypendium, o którym mowa w ust. 2 pkt 4, ma charakter konkursowy, w którym zastrzega się, że wszystkie informacje niezbędne do rozstrzygnięcia muszą być złożone najpóźniej na pierwszym etapie tego konkursu i tylko te informacje będą brane pod uwagę również w razie ewentualnego odwołania. Organ wskazał w treści zaskarżonej decyzji, że nie przyznał punktów za osiągnięcie w kategorii wyróżniające "zajęcie 2 miejsca w konkursie na opracowani koncepcji architektonicznej budynku biblioteki i przedszkola oraz zagospodarowania przy ul. A. w J." ze względu na brak wymaganych dokumentów potwierdzających krajowy charakter wydarzenia. Należy zgodzić się z organem, że stosownie do załącznika nr 1 do Regulaminu świadczeń dla studentów w przypadku osiągnięcia: "Laureat konkursu naukowego, projektowego lub przedmiotowego na poziomie krajowym" na potwierdzenie ww. osiągnięcia student jest zobowiązany przedstawić wymagane dokumenty: dokument potwierdzający udział w konkursie oraz znalezienie się w gronie laureatów, oświadczenie organizatora potwierdzające poziom krajowy wydarzenia. Rektor wskazał, że za krajowy charakter wydarzenia uważa się wydarzenie, w którym co najmniej 1/3 czynnych uczestników wydarzenia afiliowanych jest poza województwem łódzkim. Na tej podstawie organ uznał, że skarżący nie przedstawił wymaganego dokumentu, zatem punkty nie mogą zostać przyznane. Należy jednak zauważyć, że stosownie do treści powołanego wyżej ust. 14 rozdziału I Regulaminu, w przypadku gdy Komisja ma wątpliwości dotyczące złożonego materiału potwierdzającego osiągnięcia może wezwać do wyjaśnienia charakteru dowodu. W ocenie skarżącego konkurs, w którym zajął 2 miejsce ma charakter krajowy. Na tę okoliczność skarżący załączył do wniosku zaświadczenie Burmistrza Miasta J. z 21 września 2021 r. Strona podnosiła tę okoliczność na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu w tej sytuacji organ powinien wezwać stronę do przedłożenia stosownych dokumentów na podstawie ust. 14 Regulaminu, bowiem możliwość taka wynika wprost ze wspomnianego przepisu. W treści decyzji natomiast organ powinien odnieść się do przedstawionego przez skarżącego zaświadczenia z 21 września 2021 r.

Należy także podkreślić, że z opinii Zespołu ds. opiniowania wniosków o pomoc materialną wynika, że gdyby student spełnił warunki dostępowe do ubiegania się o stypendium wynikające z ustawy mógłby jedynie uzyskać punkty za średnią stypendialną, tj. 585, co klasyfikowałoby go do otrzymania stypendium.

Natomiast Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 145a § 1 p.p.s.a. Zastosowanie przepisu art. 145 a p.p.s.a. jest możliwe tylko w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy, który ma być podstawą rozstrzygnięcia został należycie wyjaśniony i nie budzi wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie ustalenia stanu faktycznego są niepełne, dlatego też Sąd nie miał możliwości zastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu oraz ustalić, czy i w jakich okresach skarżący pobierał stypendium rektora. Dopiero te ustalenia pozwolą organowi na prawidłowe rozpoznanie wniosku skarżącego. Organ powinien również ponownie przeliczyć punkty za poszczególne osiągnięcia skarżącego, uwzględniając średnią ze studiów, jak również wziąć pod uwagę, czy osiągnięcie wykazane przez studenta może być zostać uznane za udokumentowane.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Skarżący w skardze zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, natomiast organ nie oponował przeciwko temu wnioskowi.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 t.j. ze zm.). Na koszty złożyły się: wpis od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

eg