Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 102/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 189(1), art. 365 par. 1, art. 366,
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 art. 200 art. 205 § 2,;
journal: Dz.U. 1945 nr 48 poz 270
law: Dekret z dnia 25 września 1945 r. Prawo małżeńskie.
article: art. 201 par. 1 pkt 2, art. 199a par. 3, art. 187 par. 1, art. 191;
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi O.P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz O. P. S. A. w W.kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem

z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy S. z [..] r. nr [...]w sprawie zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia O.Polska S.A.

w W. (Spółka) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w sprawie wystąpiła hipoteza

z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. Gmina W. (obecnie jako powód Prezydent W.) 16 października 2014 r. złożyła, na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej do Sądu Okręgowego w W., Wydział I Cywilny, pozew o ustalenie, że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z 31 stycznia 2009 r., zawarta pomiędzy Spółką a T. I. sp. z o.o., nie istnieje. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt IV C 1010/14.

Kolegium wskazało, że z faktu zawarcia 31 stycznia 2009 r. umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, Spółka wywodzi brak w znacznej części obowiązku podatkowego co do budowli, tj. że od lutego 2009 r. przestała być właścicielem kanalizacji kablowej, zaś pozostała właścicielem jedynie linii kablowych, co spowodowało, że linie kablowe wraz z kanalizacją kablową przestały stanowić budowle w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i z tego powodu nie powinny podlegać opodatkowaniu. W ocenie Kolegium wobec powyższego, rozstrzygnięcie przez Sąd kwestii istnienia, ważności umowy, będzie miało istotny wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Powyższe z kolei wypełnia przesłankę zawieszenia postępowania podatkowego

z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Kolegium ustaliło, że powództwo Prezydenta W. zostało oddalone, jednak wyrok w tej sprawie jest nieprawomocny. Zgodnie natomiast z art. 365 § 1 K.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Kolegium wyjaśniło, że uprawnienie,

o którym mowa w art. 189, przysługuje również, w toku postępowania, organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej, jeżeli ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jest niezbędne dla oceny skutków podatkowych. Jednocześnie organ, powołując poglądy doktryny omówił konsekwencje uznania danej czynności za nieistniejącą i stwierdził, że prawomocne orzeczenie przez sąd powszechny, iż sporna umowa nie istnieje, powodowałoby że umowa ta nie rodziłaby żadnych skutków prawnych od daty jej zawarcia. Z uwagi natomiast na fakt, że umowa dotyczy także budowli położonych na terenie województwa świętokrzyskiego (w tym gminy S.), prawomocne orzeczenie sądu w sprawie istnienia bądź nie istnienia tej umowy, będzie miało wpływ na określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2009 przez Wójta Gminy S..

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania za 2009 r. Kolegium wskazało na art. 70 § 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej (bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu

z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa) W związku z tym organ stoi na stanowisku, że wniesienie powództwa do Sądu o ustalenie przez Prezydenta W. spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r.

Kolegium podniosło ponadto, że dołączona do akt sprawy opinia prawna

prof. dr hab. H. D., jest dokumentem prywatnym sporządzonym na zlecenie strony postępowania, zatem nie korzysta ze szczególnej mocy dowodowej dokumentu urzędowego i nie może stanowić dowodu przesądzającego

w sprawie.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że

w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne oraz art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W ocenie skarżącej złożenie przez inne organy podatkowe pozwów

o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na postępowanie prowadzone przez Prezydenta. Pozwy złożone przez prezydentów W., W. i G. mają bowiem wpływ wyłącznie na postępowania prowadzone przez tych prezydentów. Postępowanie w trybie art. 189 K.p.c. zawiera bowiem wpływ tylko na relacje stron, które były stronami takiego postępowania. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca powołała orzeczenia Sądu Najwyższego i wyrok Sądu Apelacyjnego w W. oraz omówiła problematykę prawomocności materialnej orzeczenia.

Spółka ponadto podkreśliła, że postępowanie w trybie art. 1891 K.p.c. ma swoją podstawę prawną w art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej, a warunkiem wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia bądź nieistnienie stosunku prawnego lub prawa jest spełnienie następujących przesłanek: w postępowaniu zostały zgromadzone dowody; z tak zebranych dowodów (a zwłaszcza z zeznań strony) wynikają wątpliwości w zakresie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Prezydent nie podjął natomiast w trakcie postępowania żadnych działań wskazujących na istnienie jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w szczególności nie przeprowadził obligatoryjnego

w takim przypadku przesłuchania. Przepis art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej wręcz obliguje organ podatkowy do wystąpienie z pozwem jeśli są wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Zdaniem skarżącej zadaniem Kolegium jest między innymi ocena, czy organ pierwszej instancji dochował wymogów ustanowionych powyższymi przepisami, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. Na potwierdzenie swojego stanowiska Spółka załączyła do skargi opinię prof. dr hab. H. D..

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2012.270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 9 listopada 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z 29 czerwca 2015 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Jako podstawę zawieszenia postępowania Prezydent Miasta K. wskazał art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem: ,,Organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd".

W ocenie organu w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne stanowi ustalenie istnienia i ważności umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z 31 stycznia 2009 r., zawartej pomiędzy Spółką a TP I. sp. z o.o. Kwestią tą zajmował się Sąd Okręgowy w W. w sprawie pod sygnaturą akt IV C 1010/14 na skutek złożenia przez Prezydenta W. pozwu o ustalenie, że ww. umowa nie istnieje.

Rozstrzygnięcie sprawy wymaga zatem odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie wystąpiło "zagadnienie wstępne", stanowiące przyczynę zawieszenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r., wskazaną w zaskarżonym postanowieniu.

Na konstrukcję "zagadnienia wstępnego", o jakim mowa w przepisie

art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, składają się cztery istotne elementy, a mianowicie: zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego

i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej; jego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem; wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, a więc musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy

i wydanie decyzji, a ponadto istnieje bezpośrednia zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Innymi słowy, z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez inny organ lub sąd. (por. wyrok NSA z 8 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 1916/11, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje.

W ocenie Sądu, tak rozumiana przesłanka zawieszenia postępowania,

w postępowaniu podatkowym prowadzonym wobec skarżącej nie wystąpiła.

Niewątpliwie kwestia istnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z

31 stycznia 2009 r., zawarta pomiędzy Spółką a TP I. sp. z o.o. może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia organu podatkowego w sprawie dotyczącej określenia podatku od nieruchomości, ponieważ dotyczy ustalenia przedmiotu opodatkowania.

Z faktu zawarcia 31 stycznia 2009 r. umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, Spółka wywodzi bowiem brak w znacznej części obowiązku podatkowego co do budowli, tj. że od lutego 2009 r. przestała być właścicielem kanalizacji kablowej, zaś pozostała właścicielem jedynie linii kablowych, co spowodowało, iż linie kablowe wraz z kanalizacją kablową przestały stanowić budowle w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i z tego powodu nie powinny podlegać opodatkowaniu.

Zdaniem Sądu kwestia powyższa nie stanowi jednak zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Pomiędzy prowadzonym postępowaniem podatkowym w sprawie opodatkowania Spółki podatkiem od nieruchomości, a prawomocnym wyrokiem, jaki zapadnie przed Sądem Okręgowym w W., nie występuje zależność uniemożliwiająca rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji przez Prezydenta Miasta K..

Dla wyniku kontroli legalności zaskarżonego postanowienia istotne jest, że wyroki jakie zapadną w postępowaniach przed Sądem Okręgowym w W. z powództwa Prezydenta W. (także Prezydentów W. i G.), wytoczone na podstawie art.189¹ K.p.c., nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organu podatkowego rozstrzygającego w niniejszej sprawie. Takie też stanowisko Spółka zaprezentowała w skardze. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ale z uwagi na treść art. 366 K.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

W świetle powyższego Kolegium w sprawie określenia Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. nie miało podstaw do przyjęcia, że wyrok jaki zapadnie z powództwa Prezydenta W. (także Prezydentów W.

i G.) stanowi zagadnienie wstępne w toczącym się postępowaniu podatkowym i bez tego wyroku Kolegium nie może prowadzić samodzielnie postępowania, także w zakresie skutków zawartej 31 stycznia 2009 r. umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego dla określenia podatku od nieruchomości za 2009 r. Stanowisko zawarte w tym wyroku (już wydanym jednakże nieprawomocnym pod sygnaturą akt

IV C 1010/14.), jako dotyczące przedmiotu opodatkowania, mogłoby być przydatne dla Kolegium w prowadzonym postępowaniu podatkowym w zakresie dokonywania ustaleń faktycznych, to jednak wynik tego postępowania przed sądem powszechnym nie determinuje prowadzenia przez Prezydenta Miasta K. postępowania podatkowego. Organ podatkowy może co do zasady samodzielnie ustalać istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego lub prawa (por. uzasadnienie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2006 r. K 53/05 OTK-A 2006/6/66. Lex 197893), albo wystąpić z pozwem do sądu powszechnego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika natomiast, że Prezydent Miasta K. nie podjął się samodzielnych ustaleń w zakresie istnienia lub nieistnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego i nie wystąpił z pozwem o ustalenie nieistnienia

ww. umowy, na co zezwala mu art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej. Niejako automatycznie stwierdził istnienie przeszkody do prowadzenia postępowania z

art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wskazując na działania innych organów podatkowych (Prezydenta W.) w analogicznych sprawach, tj. wystąpienie z pozwem do sądu powszechnego o ustalenia istnienia stosunku prawnego (umowy).

W związku z powyższym zasadnie można stwierdzić, że wyrok Sądu Okręgowego w W. w sprawie z powództwa Prezydenta Miasta W. (także Prezydentów W. i G.) nie będzie stanowił rozstrzygnięcia kwestii, którą by można uznać za zagadnienie wstępne, o którym mowa w

art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do kwestii związanej z przedawnieniem zobowiązania podatkowego za 2009 r., należy wskazać, że pozostaje ona poza zakresem niniejszej sprawy, która dotyczy zasadności zawieszenia postępowania podatkowego. Kwestia istnienia zobowiązania podatkowego, jego przedawnienia i ewentualnie zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia mogą być przedmiotem rozważań w sprawie określenia Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. Podobnie w zakresie zarzutu naruszenia art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej oraz uwag strony dotyczących stosowania art. 199a § 3 tej ustawy, Sąd w ramach kontroli legalności postanowienia o zawieszeniu postępowania nie jest władny oceniać prawidłowości prowadzenia postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach w pkt 2 wyroku uzasadnia natomiast art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.