Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 640/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania sadowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] grudnia 2018 r. do Urzędu Miejskiego P. wpłynął wniosek M. D. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") o wymeldowanie jej męża – T. D.. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że jest w toku postępowania rozwodowego z mężem. Ten od 2018 r. nie partycypuje w kosztach utrzymania domu, ani także nie łoży na utrzymanie uczącej się córki. Wnioskodawczyni twierdziła, że mąż znęcał się nad nią psychicznie, fizycznie oraz ekonomicznie. T. D. awanturuje się, a jego zachowanie i czyny względem wnioskodawczyni kończą się interwencjami Policji. T. D. zaczął zabierać swoje rzeczy tj. ubrania, rzeczy gospodarstwa domowego, co może potwierdzić jej córka wraz z partnerem, a także dzielnicowy.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. Burmistrz Miasta P. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji) zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania męża wnioskodawczyni z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w P.. Jednocześnie mąż wnioskodawczyni został pouczony o obowiązku meldunkowym.

Burmistrz zwrócił się do Komisariatu Policji w P. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na okoliczność, czy uczestnik postępowania przebywa pod adresem: ul. [...], [...], a jeśli tak, to czy pobyt ten ma charakter stały, czy czasowy. Jeśli nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, Burmistrz poprosił o ustalenie kiedy T. D. opuścił lokal i jakie jest jego aktualne miejsce pobytu.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. T. D. nie wyraził zgody na wymeldowanie go z domu jednorodzinnego w P. przy ul. [...] z uwagi na fakt, iż jest to jego główne centrum życia prywatnego. Mąż wnioskodawczyni dołączył do pisma dowód opłaty za śmieci, szczepienie psów, przegląd kotła gazowego oraz opłacenia podatku od nieruchomości za rok 2019. Ponadto T. D. przyjął w dniu [...] stycznia 2019 r. wizytę duszpasterską, co zostało odnotowane w księgach parafialnych.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. Komendant Komisariatu Policji w P. zawiadomił Burmistrza, że mąż wnioskodawczyni jest widywany o różnych porach dnia pod adresem przy ul. [...] w P.. Sąsiad oświadczył, że widuje go kilka razy w tygodniu na terenie posesji. Wnioskodawczyni oświadczyła, że mąż bywa w domu częściej (nawet kilka razy w tygodniu) od około miesiąca, wcześniej nie pojawiał się w domu całymi tygodniami. Natomiast przy ul. [...] uczestnik postępowania jest widywany w godzinach pracy biura rachunkowego, którego jest właścicielem. Sam oświadczył, że miększa pod adresem: ul. [...] w P..

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. Burmistrz wezwał A. G. w charakterze świadka do złożenia wyjaśnień. To samo wezwanie otrzymała I. D. oraz K. W.. O fakcie przeprowadzenia dowodu powiadomiono uczestnika postępowania oraz wnioskodawczynię.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. T. D. wskazał, że dawno nie widział się z świadkami, a ponieważ są oni spokrewnieni z wnioskodawczynią, na pewno potwierdzą to, że nie widzieli się od ponad roku. T. D. wskazał, że w sobotę [...] marca 2019 r. był w swoim domu, co może potwierdzić funkcjonariusz Policji – K. S. oraz jego córka – I. D..

W dniu [...] marca 2019 r. odbyło się przesłuchanie świadków. A. G. (siostra wnioskodawczyni) zeznała, że bardzo rzadko się widują ze szwagrem. Kiedy przyjeżdża, ten zostawia samochód w garażu, wychodzi furtką i kieruje się w stronę ul. [...]. Od listopada 2018 r. nie nocuje w domu przy ul. [...]. A. G. podejrzewa, że uczestnik postępowania mieszka w dobudówce swojego biura rachunkowego. Jego samochód (marki [...]) często jest zaparkowane przy tej dobudówce. W tej dobudówce mieszka J. J. wraz z synem. W domu, przy ul. [...] często dochodziło do awantur i interwencji Policji. Rodzina ma założoną niebieską kartę. T. D. miał często znęcać się psychicznie nad rodziną. A. G. zeznała, że jej zdaniem, centrum życiowe T. D. jest przy ul. [...] w P..

I. D. zeznała z kolei, że jej tata przyjeżdża do domu przy ul. [...] sporadycznie, o różnych godzinach, spożywa sporządzone przez siebie posiłki, zabiera różnego rodzaju rzeczy osobiste oraz różnego typu rzeczy gospodarstwa domowego np. nawozy, węże ogrodowe, grabie, karcher. Ostatni raz, kiedy jej tata spał w domu to było w nocy z [...] na [...] stycznia 2019 r. będąc pod wpływem alkoholu i agresywnie się zachowując. T. D. często przyjeżdża, ale zostawia samochód, jeżeli jest możliwość, następnie rozmawia z sąsiadami i udaje się do biura rachunkowego. Nie mieszka w domu od końca listopada 2018 r. Wówczas dobrowolnie opuścił lokal. I. D. twierdziła, że ojciec posiada klucze do domu, a w samym domu jest jeszcze trochę rzeczy taty. Na ten moment mają bardzo ograniczony ze sobą kontakt.

Zdaniem I. D., centrum życiowe ojca jest przy ul. [...].

K. W. (matka wnioskodawczyni) nie stawiła się celem złożenia wyjaśnień z uwagi na swój zły stan zdrowia. Stres związany ze składaniem wyjaśnień może tylko pogorszyć ten stan.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. Burmistrz wezwał J. K., K. B. oraz M. W. celem złożenia zeznań.

Dnia [...] kwietnia 2019 r. J. K. (sąsiadka małż. D. ) zeznała, że pierwszy raz w 2019 r. widziała uczestnika postępowania w dniu 14 kwietnia. Nie widuje jego samochodu, często widywała go około półtora roku temu. W styczniu 2018 r. był u niej i jej męża z wizytą i oświadczył, że będzie mieszkać przy ul. [...] jeszcze do końca roku. J. K. potwierdziła fakt częstych interwencji Policji.

K. B. zeznała, że nie widziała sąsiada już długi czas. Nigdy nie mieli bliskich kontaktów, jedynie witali się na ulicy. Częściej widywała go, gdy córka chodziła do przedszkola, które prowadzi. Ostatni raz kiedy widziała uczestnika postępowania to było dwa lata temu w dzień ojca. Radiowozy Policji bywały pod domem D. , ale K. B. nie znała powodu interwencji.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Burmistrz zawiadomił strony o zakończeniu postępowania administracyjnego i wezwał do oczekiwania na wydanie decyzji.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Burmistrz orzekł o wymeldowaniu uczestnika postępowania z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w P.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w myśl art. 35 ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zmianami, zwana dalej "u.e.l." w dacie orzekania przez organ II instancji) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślono, że orzecznictwo sądów administracyjnych do powyższych przesłanek dodaje warunki trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu. T. D. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od stycznia 2018 r.

Oceniając całokształt materiału dowodowego zgromadzony w sprawie organ I instancji wywodził kolejno, że postępowanie miało na celu ustalenie, czy uczestnik postępowania opuścił trwale swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego tj. lokal przy ul. [...] w P. i czy opuścił je dobrowolnie. W tej mierze Burmistrz uznał, że pisemne wyjaśnienia strony odnoszące się do miejsca pobytu stałego nie są zgodne z zeznaniami świadków oraz drugiej ze stron. T. D. utrzymuje, że miejscem jego zamieszkania i koncentracji życia osobistego jest dom przy ul. [...]. Ustalona w trakcie postępowania wyjaśniającego sytuacja potwierdza, że istnienie konfliktu pomiędzy obiema stronami.

Organ I instancji skonstatował, że analizując dokumentację wnioskować można, iż ze względu na sytuację zaistniałą w lokalu przy ul. [...] w P. tj. rzadkie wizyty w domu, przemoc fizyczna oraz psychiczna podjęcie decyzji o wymeldowaniu męża wnioskodawczyni jest zasadne. Obecność strony podczas wizyty duszpasterskiej (kolędy) nie jest dowodem świadczącym o stałym przebywaniu w danym lokalu.

W opisanych okolicznościach Burmistrz uznał za ustalone i udowodnione, że opuszczenie lokalu miało charakter świadomy i dobrowolny, a fakt trwałego opuszczenia spornego lokalu przez stronę organ uznał za bezsprzeczny i udowodniony.

Zdaniem Burmistrza zebrany celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a." w dacie orzekania przez organ II instancji]) materiał dowodowy poddany ocenie, pozwala stwierdzić, że udowodnione zostały okoliczności (art. 80 k.p.a.) opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania przez T. D. bez wymeldowania się z miejsca pobytu stałego. W związku z całością ustaleń z postępowania wyjaśniającego, organ I instancji uznał, że nie ma konieczności przesłuchiwania dodatkowych świadków. Podniesiono również, że z innych czynności dowodowych organ uznał również za bezcelowe przeprowadzanie oględzin w przedmiotowym lokalu zgodnie z art. 85 § 1 k.p.a. z tych samych powodów.

Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że T. D. nie przebywa w lokalu przy ul. [...] od około pół roku. Nie można zatem mówić o koncentrowaniu w tym miejscu swojego życia a w szczególności spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych. Tym samym nie można mówić o pobycie stałym (którego potwierdzeniem jest zameldowanie na pobyt stały), a bezpośrednie przyczyny opuszczenia lokalu nie mogą rozstrzygać o odmowie wymeldowania.

Skoro zatem postępowanie wykazało, że strona opuściła trwale i dobrowolnie miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku meldunkowego, organ gminy musi wydać stosowną decyzję celem realizacji obowiązujących przepisów meldunkowych i decyzja niniejsza nie może być inna niż orzekająca o wymeldowaniu.

Powołując się na orzecznictwo sądowe Burmistrz wywodził również, że instytucja zameldowania nie służy ochronie interesów majątkowych skonfliktowanych stron i dla spraw meldunkowych nie mają znaczenia kwestie dotyczące podziału majątku wspólnego stron, lecz jedynie okoliczność niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Zaś udowodnione w postępowaniu opuszczenie przez stronę dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy jednoczesnym pozostawieniu zameldowania w tym lokalu, stanowiłoby fikcję meldunkową. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Nie można mówić o pobycie stałym w przypadku, gdy dana osoba w przedmiotowym lokalu nie koncentruje swoich spraw życiowych i osobistych – nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie spotyka się z rodziną, znajomymi, nie przyjmuje korespondencji.

Podkreślono także, że zameldowanie nie daje osobie zameldowanej prawa do lokalu, nie jest powiązane z innymi prawami, np. spadkowymi, własnościowymi, podatkowymi a wymeldowanie nie sprawia, że osoba wymeldowana staje się osobą bezdomną.

Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył mąż wnioskodawczyni podnosząc, że wszystkie sprawy osobiste, rodzinne i majątkowe koncentruje w miejscu swojego życia czyli w lokalu przy ulicy [...] – P.. Stwierdził, że nigdy dobrowolnie nie opuścił swojego stałego miejsca pobytu. Jest to jedyne miejsce jego zamieszkania. Dom przy ulicy [...] został w całości wybudowany przez niego i posiada całą dokumentację kosztową dotyczącą budowy domu z tą różnicą, że powstał on na działce małżonki – wnioskodawczyni. Podkreślił, że od roku 2007 terminowo płacił podatek od nieruchomości. W trakcie trwania małżeństwa na tyle ufał żonie, iż nie czuł potrzeby dopisania się do księgi wieczystej. Podniósł również, że poza tym miejscem nie posiada żadnego innego domu, mieszkania, lokalu w którym mógłby mieszkać pomimo sugestii córki, żony i szwagierki. Wspomniany w decyzji lokal (przybudówka) jak i cała nieruchomość w P. przy ul. [...] stanowi własność G. K. i zameldowany wynajmuje go wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. W jego ocenie stwierdzenie, że sąsiedzi go nie widują, jak i zmowa członków rodziny, nie może stanowić podstawy wymeldowania.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą" lub "organem II instancji") uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówił wymeldowania T. D. z pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w P.. Wojewoda zrelacjonował stan faktyczny, jaki miał miejsce w przedmiotowej sprawie. Powodem uchylenia decyzji była okoliczność, iż organ prowadzący postępowanie był obowiązany do ustalenia, czy uczestnik postępowania opuścił budynek mieszkalny przy ul. [...] w P. bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Do rozpoznania odwołania uwzględniono:

1) wniosek wnioskodawczyni z dnia [...] grudnia 2018 r., w którym poinformowała, że jej mąż od listopada 2018 r. nie mieszka w domu przy ul. [...] w P.; w przedmiotowym lokalu pojawia się sporadycznie i wywozi swoje ubrania oraz rzeczy z gospodarstwa domowego;

2) protokół z przesłuchania A. G. z dnia [...] marca 2019 r., która poinformowała, że szwagra widuje w spornej nieruchomości bardzo rzadko, gdy przyjeżdża i po chwili odjeżdża; sporadycznie wjeżdża do garażu i wywozi wspólny majątek stron; w domu przy ul. [...] w P. często miały miejsce awantury i interwencje Policji;

3) protokół z przesłuchania I. D. z dnia [...] marca 2019 r., która zeznała, że ojciec nie mieszka w domu przy ul. [...] w P. od końca listopada 2018 r.; wymieniony do przedmiotowego lokalu przyjeżdża sporadycznie o różnych godzinach, spożywa przywiezione przez siebie posiłki i zabiera różnego rodzaju rzeczy osobiste i gospodarstwa domowego; ojciec ostatni raz nocował w spornym lokalu z [...] na [...] stycznia 2019 r.; Uczestnik postępowania często przyjeżdża, zostawia auto i jeżeli jest możliwość rozmawia z sąsiadami i wraca do lokalu znajdującego się przy biurze rachunkowym przy ul. [...] w P.; od 2018 r. w domu mają miejsce awantury, a w lutym 2018 r. jedna z nich zakończyła się jej obdukcją; wymieniony posiada klucze do domu i ma w nim część rzeczy osobistych; według jej wiedzy ojciec koncentruje swoje życie osobiste w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w P., gdzie przebywa z obecną partnerką;

4) protokół z przesłuchania J. K. z dnia [...] kwietnia 2019 r. – sąsiadki, która zeznała, że uczestnika postępowania widziała w dniu [...] kwietnia 2019 r. i był to pierwszy raz w tym roku; w listopadzie 2018 r. widziała u sąsiadów interwencję Policji;

5) pismo T. D. z dnia [...] sierpnia 2019 r., w którym poinformował, że "wczoraj" żona uniemożliwiła mu wejście do spornej nieruchomości i wezwał P.;

6) protokół z przesłuchania uczestnika postępowania z dnia [...] sierpnia 2019 r. do którego zainteresowany zeznał, że ma utrudniony dostęp do domu przy ul. [...] w P., gdyż właścicielka pod koniec maja 2019 r. wymieniła zamki; nocował w nim na przełomie marca/kwietnia br. oraz przed urodzinami córki, tj. z [...] maja br.; opłaca Internet i wywóz śmieci z tej nieruchomości; obecnie przebywa w hotelach, u znajomych, rodziców i posiłki spożywa w tych miejscach; rzeczy do codziennego funkcjonowania przechowuje w przedmiotowym lokalu, natomiast przyjmuje i nadaje korespondencję w miejscu pracy pod adresem ul. [...] w P.;

7) zeznania wnioskodawczyni z dnia [...] sierpnia 2019 r. która potwierdziła, że około półtora miesiąca temu wymieniła zamki, ze względu na zachowanie męża; wymieniony przyjeżdżał co jakiś czas, wywoływał awantury i groził, że zabije ją oraz córkę; awantury były zgłaszane na Policję; dla bezpieczeństwa założyła kamery;

8) protokół z oględzin z dnia [...] sierpnia 2019 r. z którego wynika, że w budynku przy ul. [...] w P. znajdują się pojedyncze rzeczy należące do uczestnika postępowania; Ten stwierdził, że jego rzeczy zostały wyniesione;

9) notatkę służbową funkcjonariusza Straży Miejskiej w P. z dnia [...] września 2019 r. zgodnie z którą w godzinach wieczornych w dniach [...] września 2019 r. w budynku przy ul. [...] w P. nie zastano T. D., a jego żona i córka oświadczyły, że nie przebywa, gdyż wyprowadził się; córka dysponuje nagraniem z monitoringu, dokumentującym wyprowadzkę uczestnika postępowania; pod adresem ul. [...] w P. godzinach wieczornych w dniach [...] września 2019 r. również nie zastano wymienionego;

10) pismo wnioskodawczyni z dnia [...] września 2019 r., w którym potwierdziła silny konflikt pomiędzy stronami i założenie Niebieskiej Karty w związku z nagannym zachowaniem męża; poinformowała, że odwołujący nie partycypuje w opłatach za wodę prąd i gaz, za wywóz śmieci, szczepienie psów oraz nie reguluje podatku od nieruchomości;

11) protokół z przesłuchania T. D. z dnia [...] października 2019 r.; zainteresowany zeznał, że pod koniec 2018 r. komisja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. zajmująca się sprawą Niebieskiej Karty doradziła mu, na czas trwania postępowania rozwodowego, ograniczenie wizyt w budynku mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w P. celem wyciszenia emocji; w konsekwencji, żona [...] grudnia 2018 r. złożyła wniosek o jego wymeldowanie, uważając, że już tam nie mieszka; jego obecność w tym domu jest częściowo ograniczona, lecz w dalszym ciągu to jego jedyne miejsce zamieszkania; zamierza w terminie [...] dni złożyć przeciwko żonie pozew o przywrócenie utraconego posiadania i przesłania jego kopii;

12) pismo uczestnika postępowania z dnia [...] listopada 2019 r. w którym poinformował, że [...] listopada 2019 r. w Sądzie Rejonowym w P. złożył pozew przeciwko żonie o przywrócenie utraconego posiadania; do pisma dołączył kserokopię przedmiotowego pozwu, z treści którego wynika, że od stycznia 2019 r. wnioskodawczyni utrudnia mu korzystanie z budynku przy ul. [...] w P.; poinformował, że [...] października 2019 r. był w przedmiotowym lokalu w odwiedzinach u swojego psa.

Na podstawie wymienionych dowodów organ odwoławczy uznał, że T. D. nie opuścił trwale i dobrowolnie budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w P.. W konsekwencji nie zaistniały podstawy do wymeldowania wymienionego z miejsca pobytu stałego. Z akt postępowania wynika, zdaniem Wojewody, że strony postępowania są w konflikcie, który doprowadził do postępowania rozwodowego. Pomiędzy małżonkami dochodziło do awantur, które kończyły się interwencjami Policji. Uczestnik postępowania od listopada 2018 r. ograniczył pobyt w miejscu pobytu stałego, co motywowane było zamiarem uniknięcia eskalacji konfliktu z żoną. Fakt ten został potwierdzony przez osoby trzecie. T. D. przyjeżdżał i przebywał w spornej nieruchomości do końca maja 2019 r., tj. do czasu kiedy wnioskodawczyni wymieniła zamki w drzwiach. Wymieniony złożył do sądu wniosek o przywrócenie naruszonego posiadania skierowany przeciwko żonie.

W ocenie organu II instancji świadczy to o tym, iż nie zerwał on więzi ze sporną nieruchomością. Zgodnie bowiem z art. 344 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1025, zwanej dalej: "k.c."), przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem. W myśl art. 344 § 2 k.c. roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.

Na tle powyższego Wojewoda stwierdził, że bezsprzecznym jest, że T. D. z takim roszczeniem wystąpił, składając w sądzie pozew o przywrócenie posiadania lokalu przy ul. [...] w P.. Tym samym – pomimo niekwestionowanego faktu obecnego nieprzebywania w przedmiotowym lokalu uznać należało, że przejawił on wolę (zamiar) zamieszkiwania w miejscu zameldowania na stały pobyt. Okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest, że uczestnik postępowania nie przebywa od pewnego czasu w miejscu zameldowania na pobyt stały. Pomimo tego, w świetle ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego, należało przyjąć, że w istocie zameldowany nie godzi się na taki stan rzeczy. Strona dała bowiem temu wyraz podejmując przysługujące jej środki prawne, tj. występując w przepisanym prawem terminie z powództwem o ochronę utraconego posiadania przedmiotowego lokalu. Powyższe zdecydowało o uznaniu przez organ, że w sprawie nie zachodzą ustawowo określone przesłanki do wymeldowania uczestnika postępowania z miejsca pobytu stałego.

Powołując się ogólnie na orzecznictwo sądowe Wojewoda wywodził, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 u.e.l. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Istotne jest natomiast to, że uczestnik postępowania zainicjował postępowanie zmierzające do przywrócenia mu utraconego posiadania, potwierdzając i manifestując tym samym zamiar zamieszkiwania w spornym lokalu.

W ocenie Wojewody do wymeldowania nie może dojść tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się bowiem sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swojej woli, ale nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych.

Opuszczenie miejsca pobytu musi cechować tak element faktyczny (nieprzebywanie w danym miejscu), jak i wolicjonalny, łączony z dobrowolnością. Przeprowadzone postępowanie wykazało, zdaniem Wojewody, że drugi z tych elementów nie zaistniał w rozpoznawanej sprawie, więc zasadna jest odmowa wymeldowania T. D..

W wyniku rozpoznania skargi, prawomocnym wyrokiem z dnia [...] lutego 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Sąd wskazał, że rzeczą organów w sprawie o wymeldowanie powinno być ustalenie wskazanych okoliczności zgodnie z regułami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Analiza przedstawionych Sądowi do kontroli akt postępowania doprowadziła Sąd do przekonania, że zaistniały podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego kasacyjnej decyzji organu II instancji. Organ ten dokonał nieprawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na skutek czego wydał nieprawidłowe rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu organ ten winien był również przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, czego nie uczynił.

Sąd uznał, że w przeważającej mierze organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy (aczkolwiek odmiennie dokonały jego oceny). Przedstawione w skardze okoliczności wskazują jednak wyraźnie, że postępowanie dowodowe wymagało uzupełnienia. Skarżąca, zdaniem Sądu przekonująco, dowodziła o przeniesieniu przez skarżącego swojego centrum życiowego w inne miejsce aniżeli sporny lokal, którego dotyczy postępowanie o wymeldowanie. Sąd miał świadomość, że dowód w postaci sprawozdania detektywa nie był dostępny organom w toku postępowania, co mogłoby wskazywać na zaistnienie przesłanki wznowieniowej. Należało jednak, w ocenie Sądu, w ramach kontrolowanego postępowania ocenić tę okoliczność również inaczej, a mianowicie jako wykazującą braki postępowania dowodowego. Powołany przez Skarżącą dowód wskazał bowiem, że organy niewystarczająco skupiły się na ustaleniu centrum życiowego jej męża i w tym zakresie organ II instancji winien uzupełnić postępowanie w trybie art. 136 k.p.a. W materiale dowodowym kwestia koncentracji spraw życiowych T. D. po niewątpliwej wyprowadzce ze spornego lokalu nie została, zdaniem Sądu, należycie wyjaśniona, na co później słusznie wskazała Skarżąca w skardze i jej uzupełnieniu. Okoliczność ta miała istotne znaczenie z punktu widzenia oceny dobrowolności i intencjonalności opuszczenia spornego lokalu przez T. D..

Jednocześnie pozostałe ustalenia faktyczne poczynione przez organy, w zakresie rzeczywistego opuszczenia tego lokalu Sąd uznał za prawidłowe, jednak sama ocena tego materiału dowodowego przez organ II instancji jest według Sądu już nieprawidłowa. Innymi słowy, zdaniem Sądu, organy wykazały w sposób przekonujący i wystarczający, że T. D. opuścił sporny lokal i nie mieszka w nim. Materiał w sprawie jest zatem zgromadzony prawidłowo i Sąd podziela te ustalenia faktyczne, jednocześnie jest jednak – jak wykazano wcześniej – niewystarczający do ustalenia całokształtu okoliczności sprawy i wydania rozstrzygnięcia, a wadę tę organ odwoławczy winien konwalidować w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Ponieważ zaś organ odwoławczy jest instancją merytoryczną i orzeka na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji, to naturalną koleją rzeczy, ponownie rozpatrując sprawę na skutek uchylającego wyroku niniejszego Sądu, powinien ocenić dowód w postaci sprawozdania z detektywa przedłożony przez Skarżącą, albowiem jest on mu obecnie znany.

Jednocześnie w zakresie oceny zgromadzonego przez organy w sprawie (niepełnego wprawdzie jak wykazano) materiału dowodowego Sąd uznał za konieczne wskazanie, że organ II instancji dokonał jego nieprawidłowej oceny. Zauważono, że T. D. oprócz swoich zeznań, które były odosobnione na tle pozostałego zebranego materiału dowodowego, nie przedstawił w zasadzie żadnych dowodów, które potwierdzałyby jego stanowisko. U podstaw decyzji kasacyjnej organu odwoławczego leżał natomiast zasadniczo fakt, iż mąż Skarżącej (po długim czasie od opuszczenia spornego lokalu) zdecydował się podjąć kroki w celu przywrócenia utraconego posiadania w trybie postępowania przez sądem cywilnym.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił wyrażany w orzecznictwie pogląd, w myśl którego rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie administracyjnej o wymeldowanie.

W świetle jednak dokonanych już przez organ I instancji ustaleń, kwestia wytoczenia przez skarżącego powództwa posesoryjnego nie mogła mieć, w ocenie Sądu, istotnego znaczenia dla kwestii prawidłowości oceny materiału dowodowego przez organ I instancji, która – mimo, że oparta na niepełnym materiale dowodowym – była w tym zakresie prawidłowa. W okolicznościach sprawy, zabieg uczestnika postępowania w postaci zainicjowania – po znacznym upływie czasu od opuszczenia lokalu – postępowania przed sądem powszechnym miał na celu nie tyle przywrócenie stanu zgodnego z prawem, ale wywarcie wpływu na ocenę przez organ odwoławczy materiału dowodowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że meldunek nawet na pobyt stały pod określonym adresem, nie rodzi żadnych praw skutecznych na gruncie prawa cywilnego względem nieruchomości. Nawet przywrócenie posiadania przez sąd powszechny, nie dowodziłoby tego, że sporny lokal stanowił miejsce stałego pobytu męża Skarżącej, w którym koncentrowały się jego interesy życiowe. Można być bowiem nawet właścicielem lub mieć w posiadaniu wiele nieruchomości, co nie oznacza, że każda z nich może zostać uznana za miejsce stałego pobytu. To, że wizyty uczestnika postępowania w spornym lokalu miały charakter okazjonalny, nawet przy uwzględnieniu sytuacji konfliktu między stronami, nie pozwalało uznać w kontekście pozostałych ustaleń faktycznych, że lokal ten stanowił miejsce, w którym skarżący koncentrował swoje interesy życiowe.

Ponieważ, jak wykazano, materiał dowodowy wymagał uzupełnienia, organ odwoławczy winien, z uwzględnieniem powyższych wywodów Sądu, po uzupełnieniu materiału dowodowego, ponownie go ocenić.

Przystępując do ponownego rozpoznania odwołania T. D., Wojewoda wezwał Burmistrza do przeprowadzenia w jego imieniu postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej wywiadu wśród sąsiadów mieszkających przy ul [...] w M., przesłuchanie świadków – dwóch najbliższych sąsiadów, zamieszkujących obok ww. budynku mieszkalnego celem ustalenia, czy mąż Skarżącej zamieszkuje tam. Wojewoda wskazał pytania, jakie należy zadać świadkom.

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. T. D. przedłożył odpis wyroku Sądu Rejonowego Poznań[...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., sygn. akt [...], w którym nakazano Skarżącej przywrócenie powodowi – jej mężowi posiadania nieruchomości przy ul. [...] w P. w zakresie możliwości korzystania z nieruchomości, w tym budynku oraz garażu na niej posadowionych i w tym celu nakazano jej przekazaniu powodowi kompletu kluczy i pilotów do budynku mieszkalnego, wszystkich furtek, bramy oraz garażu.

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. do postępowania włączyła się pełnomocnik Skarżącej – adw. K. M..

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. Burmistrz zawiadomił Wojewodę, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu z L. K., J. K., A. M. oraz A. G. ustalono, że mąż Skarżącej nie zamieszkuje pod adresem: ul [...] w P. od około dwóch lat. Ustalono także, że T. D. ma zamieszkiwać przy ul. [...] w M..

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. Wojewoda wezwał pełnomocnik Skarżącej do wykazania, czy od zapadłego orzeczenia Sądu Rejonowego [...] wniesiono apelację do Sądu Okręgowego [...]. Ponadto wezwano uczestnika postępowania, aby ten przedłożył odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności.

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik Skarżącej powiadomiła Wojewodę o fakcie wniesienia apelacji do Sądu Okręgowego w P.. Przedłożono uwierzytelniony za zgodność z oryginałem opis apelacji.

Dnia [...] czerwca 2021 r. odbyło się przesłuchanie świadka – J. K., która jest sąsiadką T. D.. Świadek zeznała, że widuje sporadycznie "Pana T. " na posesji przy ul. [...] w M.. Kiedyś na przyjęciu widziała niejakiego Pana W. oraz T. D.. W ciągu dnia nie widuje tam nikogo. J. K. nie ma wiedzy o tym, jaki charakter ma pobyt męża Skarżącej w tym domu. J. K. zeznała, że była zaproszona przez T. D. na przyjęcie z okazji Halloween w ubiegłym roku, a sam występował w roli gospodarza domu. Poza tym, świadek sporadycznie spotyka się z mieszkańcami tego domu, gdy przychodzi pożyczyć jakieś produkty. Wówczas widywała tam starszą kobietę, Pana W. oraz T. D..

Pełnomocnik Skarżącej przedłożyła do akt zdjęcia z zabawy towarzyskiej z okazji Halloween w 2020 r. zdjęcie z uroczystości urodzinowej świadka, na której T. D. zjawił się na chwilę wraz z partnerką oraz zdjęcie z uroczystości urodzinowej dziecka J. K., na które przyszedł także T. D..

Następnie przesłuchano L. P.. Zeznał, że T. D. mieszka tam, ale nie wie dokładnie od kiedy, być może od około roku. Stwierdził, że mąż Skarżącej chyba tam mieszka albo pomieszkuje. Widują się dość często tj. 2-3 razy w tygodniu. Ostatni raz widział uczestnika postępowania przedwczoraj wieczorem, gdyż sam późno wrócił.

Na pytania pełnomocnika Skarżącej odpowiedział, że czasami pożycza różne sprzęty np. gumówkę – ostatnio jakiś tydzień temu. [...] świadek spotyka się z Panem W. – zapewne ojciec uczestnika postępowania. W garażu znajdują się rzeczy T. D., gdyż właśnie w tym garażu znajdują się rzeczy, które czasami L. P. użycza.

L. P. potwierdził, że byli zaproszeni wraz z żoną na spotkanie z okazji Halloween, a sam T. D. był na urodzinach jego dziecka. L. P. zasadniczo, jeżeli odwiedzał sąsiadów, to zawsze był na dole. Raz, kiedy był na górze, stwierdził, że nic tam nie było wykończone.

Z notatki urzędowej Zastępcy Komendanta Straży Miejskiej wynika, że T. D. okazjonalnie przebywa pod adresem: ul. [...] i C. C. 6. Zapewne odwiedza tam ojca.

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Wojewoda zawiadomił strony postępowania, że zgromadzono cały materiał dowodowy w sprawie i, że należy oczekiwać na wydanie decyzji administracyjnej.

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. pełnomocnik Skarżącej przesłała protokół z rozprawy rozwodowej przed Sądem Okręgowym w P., w toku której uczestnik postępowania przyznał, że zamieszkuje przy ul. [...] w M..

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o odmowie wymeldowania uczestnika postępowania z pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w P.. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono, iż wymeldowanie może mieć miejsce, jeżeli osoba ta miała faktyczny zamiar opuszczenia miejsca zamieszkania, ma ono charakter dobrowolny i trwały. Pobyt stały to fizyczne przebywanie w lokalu i zamiar przebywania tam.

Zdaniem Wojewody, uczestnik postępowania nie opuścił miejsca pobytu stałego. Ustalono to na podstawie wszystkich protokołów przesłuchań i zgromadzonego materiału dowodowego.

W oparciu o materiał dowodowy, szczególnie nieprawomocny wyrok z powództwa posesoryjnego uznano, że T. D. nie opuścił miejsca stałego pobytu, a w związku z tym nie ma podstaw wymeldowania go. Nieobecność w domu była spowodowana próbą uniknięcia eskalacji konfliktu między nim a Skarżącą. Od tego czasu unika wizyt w domu i mieszka poza nim, w tym czasowo u rodziców.

Brak dobrowolności opuszczenia domu jest, zdaniem organu II instancji, bezsporny.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła pełnomocnik Skarżącej kwestionując decyzję organu II instancji. Skarżąca podniosła zarzut sprzeczności wydanego postanowienia z bezwzględnie obowiązującymi przepisami tj. art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Wojewoda przyjął całkowicie odmienny pogląd niż wskazuje na to materiał dowodowy. Poprzestano w zasadzie na tym, że złożenie powództwa posesoryjnego było wystarczającą przesłanką odmowy wymeldowania, podczas gdy z materiału dowodowego, w tym materiału uzupełnionego wynika jasno, że uczestnik postępowania nie mieszka pod spornym adresem. Brak dobrowolności i aspektu wolicjonalnego miał doprowadzić do odmowy wymeldowania.

Z art. 25 ust. 1 u.e.l. wynika, że pobyt stały to zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla zameldowania potrzebny jest fakt przebywania pod deklarowanym adresem, a to nie ma miejsca od lat.

Meldunek to tylko rejestracja faktu pobytu osoby. Nie wiążą się z tym uprawnienia do lokalu. Zamiar stałego pobytu i istnienie ośrodka osobistych i majątkowych interesów danej osoby powinny być określone na podstawie obiektywnych, w pełni stwierdzonych okoliczności. Pobyt stały to skoncentrowanie swoich życiowych spraw związanych z życiem rodzinnym, osobistym i zawodowym.

W sprawie bezspornie ustalono, że T. D. nie mieszka w swoim domu przy ul. [...] w P., tylko wraz z konkubiną przy ul. [...] w M., gdzie organizuje przyjęcia, wziął kredyt na wykończenie domu, przyjmuje gości, sypia i jada.

Bezspornym jest także to, że mąż Skarżącej dobrowolnie opuścił dom, dopiero później wymieniono zamki do drzwi, aby utrudnić jemu wejście do domu. Znamienne jest to, że powództwo posesoryjne zostało wniesione dopiero po roku od wszczęcia postępowania administracyjnego. Prowadzi to jednoznacznie to jedynego wniosku – mąż Skarżącej nie chce wrócić do domu.

Zdaniem Skarżącej, Wojewoda całkowicie zlekceważył zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który w prawomocnym wyroku stwierdził jasno, że oświadczenie T. D. o charakterze opuszczenia jego domu jest odosobnione. Uzupełnione postępowanie dowodowe potwierdziło, że ten nie ma zamiaru powrotu do domu, jego centrum życiowe koncentruje się obecnie w M. i tam winien się zameldować.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji w pełni podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, a zarzuty podniesione w skardze uznał za bezpodstawne.

Na rozprawę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, która odbyła się w dniu [...] kwietnia 2022 r., stawiła się wyłącznie pełnomocnik Skarżącej. Pełnomocnik – adw. K. M. wniosła jak w skardze i podtrzymała wszystkie twierdzenia w niej wyrażone. Ponadto, zeznała, że Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z dnia [...] października 2021 r. o sygn. akt [...] uchylił wyrok Sądu Rejonowego [...] i oddalił powództwo T. D.. Wyrok ten jest prawomocny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". W związku z tym, zarządzeniem z dnia [...] października 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody, w której uchylono decyzję Burmistrza i orzeczono co do istoty sprawy przez odmowę wymeldowania T. D. z miejsca stałego pobytu przy ul. [...] w P.. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy u.e.l. Zanim Sąd przejdzie do omówienia przepisów, jakie powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie należy wyjaśnić ważną kwestię, która ma istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy powołać art. 153 p.p.s.a., który stanowi: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Bezspornym jest fakt, że tut. Sąd rozstrzygnął już raz niniejszą sprawę tj. wyrokiem z dnia [...] lutego 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...]. Powołany przepis art. 153 p.p.s.a. oznacza, że Sąd w składzie orzekającym nie może przyjąć innych okoliczności sprawy, co do których wiążąco wypowiedział się uprzednio tut. Sąd. Sąd w składzie orzekającym jest związany ustaleniami co do okoliczności faktycznych, a także wykładni, jaką zaprezentowano w prawomocnym wyroku. Związanie oznacza, że Sąd w składzie orzekającym nie może postąpić wbrew temu wyrokowi (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 999/21, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Niezbędne jest zatem przypomnienie, iż w powołanym wyroku tut. Sąd przyjął jako bezsporne to, że T. D. opuścił miejsce stałego pobytu przy ul. [...] w P. i nie mieszka tam. Ponadto podniesiono także w uzasadnieniu tego wyroku, że fakt wniesienia powództwa posesoryjnego nie ma znaczenia dla względów ewidencyjnych, a temu właśnie służą przepisy u.e.l. Te okoliczności zostały ustalone przez tut. Sąd, a w związku z tym, że okoliczności faktyczne i prawne nie uległy zmianie, na podstawie art. 153 p.p.s.a. Sąd w składzie orzekającym nadal jest związany ustaleniami podjętymi w sprawie II SA/Po [...].

Przechodząc do analizy przepisów, które znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie, Sąd zwraca przede wszystkim uwagę na tytuł ustawy, w szczególności na jej oznaczenie przedmiotowe – "o ewidencji ludności". Zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "ewidencja", oznacza ona: "wykaz, spis zawierający dane dotyczące stanu liczbowego i ruchu ludzi, rzeczy lub spraw; sporządzanie takich wykazów i spisów." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 197). Znaczenie ewidencji per se, dopełnia w kontekście ewidencji ludności definicja legalna z art. 2 u.e.l. Powołany przepis stanowi: "Ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych". Zacytowany przepis bezsprzecznie wskazuje, że celem ewidencji ludności jest jedynie rejestracja stanów faktycznych, które dotyczą osób fizycznych. Żadna inna sfera nie jest przedmiotem u.e.l. Tym samym sprawy objęte przepisami u.e.l. mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie mają one nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do określonego lokalu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 512/16, dostępny w CBOSA). Innymi słowy, sprawy meldunkowe tj. zameldowanie czy wymeldowanie z miejsca stałego pobytu nie mają żadnego wpływu na prawo własności do nieruchomości. Ta sfera jest objęta regulacjami k.c.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.e.l. każdy obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest zobowiązany do spełnienia obowiązku meldunkowego, który w myśl ust. 2 tego przepisu, polega na zameldowaniu albo wymeldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, a także zgłoszeniu wyjazdu poza granice kraju oraz jego powrotu. Aby prawidłowo zrekonstruować to, czy mąż Skarżącej powinien być wymeldowany w niniejszej sprawie, zasadne jest spojrzenie jeszcze na dwa przepisy.

Po pierwsze, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l.: "Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania". Pobyt stały musi więc wiązać się z faktycznym przebywaniem pod wskazanym adresem. Nie chodzi tutaj o sporadyczne przebywanie w domu, pojawianie się w nim, czy też w jego okolicy i stwarzanie pozorów, że się w nim mieszka. Orzecznictwo przyjmuje zgodny pogląd, że pobytem stałym jest przebywanie fizyczne w danym miejscu wraz z koncentracją w nim swojego centrum życiowego. To, czy centrum życiowe jest skoncentrowane w danym miejscu można zrekonstruować w oparciu o ustalenie następujących okoliczności; należy ustalić czy osoba podlegająca wymeldowaniu przebywa w tym domu, jada w nim, sypia, czy w miejscu pobytu znajdują się rzeczy osobiste takie jak chociażby ubrania, kosmetyki, czy osoba przyjmuje w swoim domu gości, rodzinę, czy spędza w nim wolny czas etc. Tak samo zresztą uznał tut. Sąd w poprzednim wyroku. Co prawda Sąd w składzie orzekającym jest związany tym stanowiskiem, ale abstrahując od tej okoliczności, w pełni je podziela. "Miejsce pobytu stałego danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe: nocuje tam, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, takie jak odzież, rzeczy osobiste, żywność, przyjmuje tam wizyty członków rodziny, znajomych itp. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 204/20, dostępny w CBOSA). Bezsporne jest zatem to, że mąż Skarżącej nie zamieszkuje pod spornym adresem.

Drugi przepis prawa, jaki musi zostać przywołany na potwierdzenie tego, że T. D. istotnie może podlegać wymeldowaniu jest przepis art. 35 u.e.l.: "Organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się". Znamienne jest to, że z zacytowanego przepisu nie wynika bezpośrednio to, że aby mówić o wymeldowaniu musi się ziścić przesłanka dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca pobytu, jednakże da się tę przesłankę zrekonstruować na podstawie analizy sformułowania "upuścił miejsce pobytu stałego albo (...) przed upływem deklarowanego okresu pobytu". Opuścić miejsce pobytu przed czasem wiąże się z dobrowolnością, intencjonalnym działaniem. Ponadto opuszczenie miejsca pobytu musi mieć charakter trwały.

W zakresie wyjaśnienia tego, czy T. D. samowolnie opuścił miejsce stałego pobytu, Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, iż ta okoliczność miała miejsce. Bezsporne (na mocy art. 153 p.p.s.a.) jest to, że T. D. nie mieszka od kilku lat pod adresem: ul. [...] w P.. Mieszka przy ul. [...] w M., co wykazało uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Wojewodę. To tam skoncentrowało się centrum życiowe T. D., ponieważ tam zamieszkuje, tam przyjmuje gości (spotkania towarzyskie z sąsiadami), tam spędza noce (zeznano, że T. D. przyjeżdża późnym wieczorem) etc. Zestawiając postawę T. D. względem jego miejsca faktycznego pobytu a miejsce, co do którego rości sobie prawo do bycia tam zameldowanym, należy podkreślić istotne różnice. "Wizyty w danym miejscu, i to w sytuacji, gdy zasadnicza aktywność życiowa ześrodkowana jest na co dzień gdzie indziej, oznaczają niejako same przez się, że się w tym miejscu nie zamieszkuje." (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 728/17, dostępny w CBOSA). Innymi słowy i podsumowując jednocześnie dotychczasowy wywód, T. D. nie zamieszkuje pod spornym adresem tj. ul. [...] w P..

"Ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony to w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przepis ten nie ogranicza jednak wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki." (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 147/19, dostępny w CBOSA). Zarówno T. D., jak i Wojewoda wychodzą z założenia, że opuszczenie domu przy ul. [...] w P. nie znamionowała dobrowolność. Skarżąca zeznała w toku postępowania, że z końcem maja 2019 r. wymieniła zamki w drzwiach domu, co następnie stało się kanwą dla postępowania z powództwa posesoryjnego z art. 344 § 1 k.c. Sąd w składzie orzekającym nie zgadza się z twierdzeniem, że T. D. został zmuszony, czy inaczej, nie opuścił dobrowolnie miejsca stałego pobytu. Sąd podkreśla, za poprzednim orzeczeniem, że powództwo posesoryjne zostało złożone po roku od opuszczenia przez T. D. domu. Jednakże, okolicznością jeszcze silniej przemawiającą na rzecz tezy, że mąż Skarżącej dobrowolnie opuścił dom są zeznania świadków, a w szczególności córki Skarżącej – I. D.. I. D. zeznała z kolei, że jej tata przyjeżdżał do domu przy ul. [...] sporadycznie, o różnych godzinach, spożywał tam sporządzone przez siebie posiłki i zaczął zabierać różnego rodzaju rzeczy osobiste oraz różnego typu rzeczy gospodarstwa domowego np. nawozy, węże ogrodowe, grabie, karcher. Ostatni raz jej tata spał w domu w nocy z [...] na [...] stycznia 2019 r. Nie mieszka w domu od końca listopada 2018 r. Wówczas dobrowolnie opuścił lokal. Sąd podkreśla, że wymiana zamków w drzwiach domu nastąpiła dopiero w maju 2019 r., co potwierdzono w protokole z przesłuchania T. D. z dnia [...] sierpnia 2019 r. Zainteresowany zeznał wówczas, że ma utrudniony dostęp do domu przy ul. [...] w P., gdyż właścicielka pod koniec maja 2019 r. wymieniła zamki.

Od maja 2019 r. T. D. nie pojawiał się już w domu przy ul. [...] w P.. Przed tym momentem, T. D. nie mieszkał już w tym domu i zaczął zabierać swoje rzeczy osobiste, co świadczy o tym, że centrum życiowe T. D. zmieniło lokalizację. Twierdzenie Sądu w składzie orzekającym znalazło dodatkowe potwierdzenie w zeznaniach pełnomocnika Skarżącej, która wskazała, że podczas rozprawy rozwodowej przed Sądem Okręgowym w P. mąż Skarżącej wskazał inne miejsce zamieszkania, wziął kredyt na wykończenie domu przy ul. [...] w M.. Konieczność wzięcia kredytu koresponduje z kolei z zeznaniem świadka – L. P., który wskazał, że podczas którejś jego wizyty u sąsiadów tj. T. D. i jego ojca, przebywając na wyższej kondygnacji spostrzegł stan pomieszczeń wymagających wykończenia.

Jak twierdzi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku: "Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej." (wyrok WSA w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk [...], dostępny w CBOSA). Fakt opuszczenia domu przy ul. [...] w P. jest na mocy art. 153 p.p.s.a. bezsporny. Natomiast w ocenie Sądu w składzie orzekającym rzeczone opuszczenie domu miało charakter dobrowolny, gdyż nastąpiło ono przed fizycznym uniemożliwieniem T. D. wejście do jego domu. Opróżnianie domu z rzeczy osobistych i innych urządzeń gospodarstwa domowego potrzebnych dla prowadzenia domu świadczy bezspornie o zmianie centrum życiowego osoby podlegającej wymeldowaniu.

W wyniku ustaleń, do których przeprowadzenia zobowiązał Wojewodę tut. Sąd w poprzednim orzeczeniu, potwierdziły się ustalenia Burmistrza, które uprawniały go do twierdzenia, że wymeldowanie T. D. było uzasadnione. Wojewoda dokonał błędnej wykładni przepisu prawa z art. 35 u.e.l. i postąpił wbrew ustaleniom, które w ocenie Sądu w składzie orzekającym nie budzą żadnych wątpliwości. Mąż Skarżącej nie mieszka pod deklarowanym adresem, a do tego dobrowolnie opuścił swój dom.

Twierdzenia T. D. nie były zasadne na żadnym etapie prowadzonego postępowania. Wyrok Sądu Okręgowego w P., w którym uchylono wyrok sądu I instancji i oddalono powództwo posesoryjne nie ma zasadniczego wpływu na wynik niniejszego postępowania, ale wskazuje jedynie, że T. D. nie miał podstaw roszczenia o zwrot posiadania domu, do którego ma tytuł prawny. Postawa męża Skarżącej, którą powyżej scharakteryzowano i niezasadność jego powództwa tworzą spójne przekonanie o stosunku T. D. względem domu przy ul. [...] w P. – brak jego woli zamieszkiwania tam. Warto jedynie przypomnieć, że ewidencja ludności rejestruje jedynie stan faktyczny, a nie prawny. Stan faktyczny okazał się taki, że T. D. nie zamieszkuje pod spornym adresem, a także, że trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu. Wojewoda niezasadnie zatem uznał, że okoliczność dobrowolności rysuje się odmiennie, wobec czego Sąd w składzie orzekającym wyraził powyżej inny pogląd.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Doszło bowiem do naruszenia prawa w sposób, polegający na błędnej wykładni przepisów prawa materialnego (art. 35 u.e.l.) wobec prawidłowo zebranego materiału dowodowego. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie [...]zł, na które złożyły się: [...] zł – wpis stały od skargi, [...] zł – opłata za czynności adwokata reprezentującego Skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji oraz [...] zł – opłata od pełnomocnictwa (pkt II. sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim Wojewoda uzna, że T. D. nie mieszka pod adresem: ul. [...] w P. oraz, że trwale i dobrowolnie opuścił dom pod wskazanym adresem.