Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2252/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 3, art. 157 par. 3, art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 42
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w S. reprezentowanej przez kuratora na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2010 r. nr [...], [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej Z. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2252/10

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2010r. Minister Gospodarki odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949r. w części dotyczącej "Z." sp. z o.o. w S.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009r. adw. J. F. wystąpił w imieniu spółki Z. sp. z o.o., reprezentowanej przez kuratora J. P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949r. w części dotyczącej "Z." sp. z o.o. w S. Organ stwierdził, że przedłożone uprzednio pełnomocnictwo dla adw. J. F. nie upoważnia wymienionego do występowania w imieniu spółki. Pismem z dnia [...] marca 2010r. wezwano pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa, w odpowiedzi adwokat przedłożył pełnomocnictwo z dnia [...] grudnia 2009r. udzielone przez kuratora przedmiotowej spółki J. P., upoważniające go do zastępstwa w sprawie stwierdzenia nieważności Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949r.

Organ podniósł, że wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności może skutecznie domagać się jedynie strona w rozumieniu art. 28 kpa. Taki interes posiada właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, którym w tym wypadku była spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Osoba prawna może być reprezentowana jedynie przez powołane zgodnie z przepisami organy tj. zarząd. Gdy spółka nie może prowadzić swoich spraw z powodu braku powołanych organów, Sąd w trybie art. 42 kc ustanawia dla niej kuratora. Tym samym spółka tak reprezentowana może skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizujących mienie, które stanowiło jej własność w dacie nacjonalizacji.

W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w R. [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007r. ustanowił dla omawianej spółki kuratora w osobie J. P. i upoważnił "do prowadzenia postępowań reprywatyzacyjnych oraz podjęcia czynności mających na celu dokonanie wyboru statutowych władz spółki". Dokonując oceny zakresu umocowania kuratora ustanowionego w trybie art. 42 kc należy ponadto mieć na uwadze treść postanowienia sądu o ustanowieniu kuratora. Ustanowiony wskazanym orzeczeniem Sądu Rejonowego w R. kurator J. P. upoważniony jest do prowadzenia w imieniu spółki postępowań reprywatyzacyjnych oraz podjęcia czynności mających na celu dokonanie wyboru statutowych władz spółki. Wskazane czynności jako mieszczące się w granicach jego umocowania wywołują skutek bezpośredni dla przedmiotowej spółki.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej złożył adwokat J. F. Podnosząc, że jest legitymowany do występowania w imieniu spółki, złożył pełnomocnictwo z dnia [...] grudnia 2009r. udzielone przez kuratora J. P. Niewątpliwie kurator został upoważniony do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, nie ma jednak uprawnień do przenoszenia przysługujących mu uprawnień na rzecz innych osób. Tym samym udzielenie pełnomocnictwa adwokatowi do reprezentowania spółki wykracza poza granice umocowania, a w konsekwencji nie pociąga skutków bezpośrednio dla reprezentowanego.

W konsekwencji, zdaniem organu, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949r. nie został skutecznie złożony przez prawidłowo reprezentowaną spółkę, lecz pochodzi od osoby nieuprawnionej, która nie legitymuje się interesem prawnym. Wobec stwierdzenia przez organ, że osoba składająca wniosek taki nie wykazała istnienia interesu prawnego po swojej stronie, koniecznym jest wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wniosek o stwierdzenie nieważności nie został złożony bowiem przez przedmiotową spółkę, jak również w imieniu tej spółki.

Od powyższej decyzji zostały złożone dwa wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy: jeden przez Z. sp. z o.o. reprezentowane przez kuratora J. P. oraz drugi przez Z. sp. z o.o. reprezentowane przez kuratora J. P. zastąpionego przez adwokata J. F.

Rozpoznając pierwszy z wniosków Minister Gospodarki wydał w dniu [...] października 2010r. (L.dz. [...]) decyzję, którą umorzył postępowanie odwoławcze w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że kurator składając wniosek zarzucił pierwszej decyzji wydanej przez Ministra Gospodarki naruszenie art. 32 kpa w zw. z art. 95 § 1 kc w zw. z art. 95 § 2 kc., naruszenie art. 153 p.p.s.a., naruszenie art. 157 § 3 kpa, a także art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa. Kurator nadto oświadczył, że potwierdza wszelkie dotychczasowe czynności dokonane w sprawie przez adwokata, jego substytutów oraz innych osób działających z jego upoważnienia.

W ocenie organu w pierwszej kolejności należało ustalić, czy podmiot, który składa odwołanie jest uprawniony do występowania z takim wnioskiem tj. czy służy mu przymiot strony (czy spełnia przesłanki określone w art. 28, 29 i 30 kpa). Jego zdaniem – z kwestionowanej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r. nie wynikają dla spółki Z. sp. z o.o. żadne uprawnienia. Wskazana decyzja rozstrzygała o braku legitymacji adwokata J. F. do złożenia w sposób skuteczny wniosku nieważnościowego. Nie dotyczyła kwestii interesu prawnego samej spółki do bycia stroną postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji nacjonalizacyjnej. Z akt wynika ponadto, że zarówno spółka, jak i reprezentujący ją kurator nigdy nie złożyli wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego.

Decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania nieważnościowego została skierowana do adwokata jako do podmiotu, którego praw i obowiązków dotyczyło zawarte w niej rozstrzygnięcie. Niewątpliwie adwokat nie miał i nie mógł mieć interesu prawnego do występowania z żądaniem oceny legalności tej decyzji, bowiem taki interes posiada wyłącznie właściwie reprezentowana spółka.

Co do kwestii sanowania czynności dokonanych przez adwokata, organ uznał, że przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują takiej możliwości.

W postępowaniu zakończonym wydaniem przez Ministra Gospodarki decyzji z dnia [...] maja 2010r. nie uczestniczyła przedmiotowa spółka i nie była stroną tego postępowania. Nie wynikają także z tej decyzji uprawnienia lub obowiązki, które uzasadniają złożenie przez spółkę za pośrednictwem kuratora wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ powołując się dalej na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że w takiej sytuacji należało wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Skargę na powyższą decyzję złożyła do Sądu administracyjnego spółka Z. sp. z o.o. reprezentowana przez kuratora J. P.

Podniosła, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

• Art. 138 § 1 pkt 3 kpa poprzez bezzasadne umorzenie postępowania odwoławczego w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2010r.,

• Art. 32 kpa w zw. z art. 95 § 1 i 2 kc poprzez bezzasadne przyjęcie, że postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] z dnia [...] kwietnia 2007r. nie upoważnia kuratora sądowego J. P. do dokonania czynności prawnej udzielenia pełnomocnictwa, a w konsekwencji tenże kurator udzielając pełnomocnictwa adwokatowi, przekroczył granice swojego umocowania,

• Art. 28 kpa w zw. z art. 32 kpa poprzez błędne zdefiniowanie pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym przez co zanegowana została legitymacja spółki do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony,

• Art. 6 kpa, art. 7 kpa i art. 8 kpa poprzez nieuzasadnione zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy.

W konsekwencji skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kurator spółki J. P. posiada uprawnienie do udzielenia w imieniu spółki pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi do prowadzenia spraw reprywatyzacyjnych spółki. Zgodnie z art. 95 kc zasadą jest prawo do dokonywania czynności prawnych przez przedstawiciela, w tym pełnomocnika. Również zgodnie z art. 32 kpa strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Dalej skarga wywodzi, że żaden przepis nie nakłada na kuratora ustanowionego w trybie art. 42 kc zakazu ustanawiania profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Zatem wbrew twierdzeniom organu, spółka była właściwie reprezentowana przez należycie umocowanego adwokata. Organ pozbawia stronę możliwości działania w postępowaniu przez pełnomocnika, nie zważając na art. 32 kpa, z którego wynika uprawnienie dla strony do działania przez pełnomocnika. Argumentacja organu prowadzi do sytuacji, że spółka pozbawiona zostałaby możliwości złożenia skargi kasacyjnej do NSA, mimo że ustawodawca przewidział w takiej sytuacji przymus adwokacko-radcowski.

Dalej skarga podnosi, że adwokat działa w niniejszej sprawie jako pełnomocnik i w żadnej mierze nie wniósł podania celem rozstrzygnięcia o jego prawach, lecz o prawach spółki jako jej pełnomocnik. Ponadto do wniosku o stwierdzenie nieważności zostało złożone pełnomocnictwo dla adwokata J. F. i gdyby organ uznał, że brak jest należytego umocowania winien wezwać do jego wykazania.

Organ błędnie przyjął, że zaistniała podstawa do umorzenia postępowania. W pierwszej kolejności fakt ustanowienia pełnomocnika nie pozbawia strony możliwości osobistego działania w sprawie. W żadnym zwłaszcza wypadku ustanowienie przez stronę pełnomocnika nie pozbawia jej przymiotu strony, ani też nie powoduje pozbawienia legitymacji procesowej. Nie do przyjęcia jest stanowisko jakoby to prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługiwało wyłącznie adwokatowi. Nie występuje on bowiem w sprawie w swoim imieniu, lecz w imieniu spółki.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem administracyjnym w imieniu skarżącej spółki pełnomocnictwo złożył adwokat M. N. działający z substytucji adw. J. F., ustanowionego w sprawie. Sąd uznał, że takie pełnomocnictwo jest dopuszczalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez skarżącą stronę.

Przede wszystkim niniejsza sprawa powiązana jest ze sprawą rozpoznawaną przez tutejszy Sąd na rozprawie w tym samym dniu, pod sygn. akt IV S.A/Wa 2216/10). Obydwie bowiem skargi dotyczącą dwóch różnych formalnie decyzji administracyjnych, które jednak zostały wydane wskutek rozpatrzenia dwóch wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionych od tej samej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r. Ponadto podmioty, które owe wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy składały to w istocie jedna i ta sama spółka tj. Z. sp. z o.o, reprezentowana tutaj przez ustanowionego przez sąd kuratora J. P. Zapewne, ale pozostawać to może jedynie w sferze domysłów, takie dwa wnioski zostały złożone przez spółkę z ostrożności procesowej, aby któryś z nich został merytorycznie rozpatrzony. W normalnym toku instancji złożenie dwóch wniosków przez ten sam podmiot powinno skutkować rozpatrzeniem przez organ jednego środka odwoławczego, a dwa pisma procesowe winny być potraktowane łącznie jako jeden wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Tutaj, ze względu na motywy organu przedłożone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2010r. nie wydaje się, aby organ postąpił na tyle wadliwie wydając dwa rozstrzygnięcia, aby skutkować to mogło stwierdzeniem nieważności zaskarżonej lub obydwu ( druga sprawa sądowa o sygn. akt IV SA/Wa 2216/10) zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji.

Przede wszystkim, jak trafnie przyznaje skarga, organ naruszył art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Uznając, że skarżąca spółka nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu pierwszej decyzji organu z dnia [...] maja 2010r., pozbawił de facto ją możliwości zwalczania tego niekorzystnego i wadliwego w konsekwencji rozstrzygnięcia. Decyzja bowiem z [...] maja 2010r. dotyczyła jednak wymienionej spółki w taki oto sposób, że pozbawiła ją uprawnienia do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, z jednej strony przyznając, że właśnie owa spółka jako właściciel przejętego przedsiębiorstwa ma legitymację do występowania z takim wnioskiem, z drugiej strony odmawiając jej roszczeniu poprzez dosyć abstrakcyjne przyjęcie, że stroną jest jej pełnomocnik wymieniony z imienia i nazwiska jako prywatna osoba fizyczna. Wadliwe owo rozstrzygnięcie i błędny sposób rozumowania organu, który został zaprezentowany w decyzji z [...] maja 2010r. miało wpływ na obecnie ocenianą decyzję.

Wszelka argumentacja co do wadliwości decyzji z dnia [...] maja 2010r. została zawarta w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który zapadł wcześniej i uchylił tę decyzję (sygn. akt IV SA/Wa 2216/10). Z tych względów organ błędnie przyjął, że spółka jako osoba prawna nie miała interesu prawnego w zaskarżeniu pierwszej decyzji. Wręcz przeciwnie, skoro w pierwszej decyzji organ błędnie przyjął, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej złożył J. F., a nie spółka, której był pełnomocnikiem, skarżąca spółka miała jak najbardziej legitymację, żeby zwalczać stanowisko organu. Wniosek nieważnościowy złożyła bowiem spółka, a nie J. F., który co oczywiste jako osoba fizyczna nie ma żadnego interesu prawnego aby domagać się wszczęcia przedmiotowego postępowania nieważnościowego.

Ponadto, skoro Sąd uchylił decyzję pierwszą, która zapadła w instancyjnym toku (decyzja z dnia [...] maja 2010r.), konieczne było także uchylenie decyzji, która zapadła wskutek jej zaskarżenia.

Obecnie rozpoznając ponownie sprawę o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego organ będzie prowadził jedno postępowanie administracyjne z wniosku spółki Z sp. z o.o, reprezentowanej przez kuratora sądowego, który udzielił pełnomocnictwa procesowego adwokatowi, tak jak to zostało wskazane w uzasadnieniu wyroku pod sygn. akt IV SA/Wa 2216/10.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 wskazanej ustawy.