Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 349/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Decyzją z dnia [...].2001 r. , znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 48, art, 52 , art. 81 ust. l pkt 2, art. 83 ustawy z dnia 7.07.1994r,- Prawo budowlane ( Dz.U. Nr 89 poz.414 z późn. zm ) oraz art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej betonowego mostu wybudowanego przez rów stanowiący działkę o nr [...] w [...] przez D. M. zamieszkałego w [...] gmina [...] - nakazał wyżej wymienionemu jego rozbiórkę, polegającą na rozebraniu płyty górnej mostu oraz przyczółków, zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego, na swój koszt oraz zawiadomienie organu o wykonaniu obowiązku pod rygorem wszczęcia administracyjnego postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu decyzji podano, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu [...].2001 r. na wniosek D. W. zamieszkałej w [...] i [...] gmina [...]. W wyniku przeprowadzonej w dniu 20.02.200Ir. kontroli ustalono, że D. M. wybudował betonowy most przez rów stanowiący działkę o nr ewid. [...] będącą własnością Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych. Most wykonano tak, że łączy on działkę inwestora nr [...] z działką nr [...], która jest własnością Ochotniczej Straży Pożarnej w [...]. Poprzez przedmiotowy most oraz dalej działkę nr [...] istnieje dostęp do drogi powiatowej stanowiącej działkę o nr ewid. [...]. Most posiada betonowe przyczółki oraz betonową płytę grubości 20cm. Zgodnie ze złożonym przez D. M. do protokołu oświadczeniem, przedmiotowy most wybudował on na przełomie [...] i [...] 2000r., bez pozwolenia na budowę z właściwego urzędu, co wynikało z niewiedzy. Fakt wybudowania mostu bez pozwolenia na budowę potwierdza także treść pisma Urzędu Gminy w [...] z dnia [...]2001r..,znak [...]

Jak wyjaśniono dalej w uzasadnieniu decyzji, wskazane wyżej roboty budowlane wykonano z naruszeniem przepisu art. 28 Prawa budowlanego, który stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. D. M.nie dopełnił obowiązku wynikającego z powołanego przepisu, przedmiotowy most służący komunikacji jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego stanowiącą zgodnie z art. 3 pkt l obiekt budowlany, co skutkuje podjęciem działań z art. 48 tej ustawy, który stanowi, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia .

Powyższa decyzja została zaskarżona przez D. M., która wnosząc w terminie odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego domagał się jej uchylenia. D. M. podnosił, że po powodzi jaka miała miejsce 1995r. oraz zalaniu domu skarżącego oraz innych położonych w okolicy rzeki , na przełomie [...] i [...] 1995r., przy odnawianiu rowu przez Spółkę Wodną z [...] został zniszczony mostek, którym dojeżdżał do swojej posesji. Kierownik Spółki Wodnej zapewniał, że po pogłębieniu rowy mostek zostanie odnowiony, zostały przywiezione płyty betonowe, skarżącego poinformowano iż musi wybudować przyczółki na własny koszt, czego nie uczynił w 1995r. zarówno z przyczyn finansowych, jaki z uwagi na fakt, że działka nie stanowiła jego własności. Płyty betonowe zostały zabrane przez Gminę w [...], zaś w zamian za nie skarżący dostał od Gminy w 2000r. 2600 ton cementu. Most został zbudowany po zgromadzeniu materiałów i odstąpieniu skarżącemu przez Straż Pożarną w [...] części działki, co z uwagi na poszerzenie i pogłębienie rowu było konieczne dla usytuowania mostu na wprost jego działki . Skarżący przeczył by tą budową naruszył prawo własności D. W., wyjaśniał iż most jest wybudowany 10 m od jej domu, korzystała ona i korzysta bez przeszkód dla dojazdu z jego działki, zaś składając fałszywe doniesienia kieruje się ona zazdrością i mściwością. Skarżący podkreślał , że ma rodzinę - w tym dwoje małych dzieci i sparaliżowana matkę, rozbiórka mostu pozbawi go dojazdu do drogi powiatowej oraz uniemożliwi przyjazd straży pożarnej , czy karetki pogotowia.

Decyzją z dnia 7.01.2003r., znak [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § l pkt l i art. 104 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z późniejszymi zmianami ), po rozpatrzeniu odwołania D. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].2001r., znak [...] - utrzymał w mocy skarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie, stwierdzając jego prawidłowość oraz zasadność wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji. Wyjaśniono w tym zakresie , że organ ten zadośćuczynił przepisom Prawo budowlanego oraz ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego, zapewnił gwarancje procesowe dla wszystkich stron postępowania, które miały możność uczestniczenia w każdej jego fazie oraz wypowiedzenia się co do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i zgromadzonych dowodów. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż inwestor rozpoczął budowę bez uzyskania decyzji pozwolenia na budowę ,a powyższe znajduje potwierdzenie w złożonym przez niego podczas kontroli w dniu [...].2001 r. oświadczeniu oraz w piśmie Urzędu Gminy w [...] z dnia [...].2001 r., znak [...].

W uzasadnieniu decyzji przytoczono dalej treść art. art. 3 pkt 3 i art. 48 Prawa budowlanego , stwierdzając iż most jest obiektem budowlanym, inwestor wybudował go bez uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, a na organach nadzoru budowlanego ciąży bezwzględny obowiązek wykonania nakazu zawartego w normie art. 48 ustawy - Prawo budowlane, ilekroć spełnione są przesłanki jego stosowania.

Wydając stosowną decyzję na podstawie art. 48 ustawy - Prawo budowlane organy nadzoru budowlanego nie mogą kierować się względami natury społecznej oraz "celowością" wykonania orzeczonego nakazu.

Wnosząc w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie -Ośrodek Zamiejscowy skarga na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7.01.2003r, znak [...] D. M. domagał zmiany decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].2001r., znak [...] poprzez uchylenie zawartego w niej nakazu i nakazanie zalegalizowania budowli po wykonaniu przez wnoszącego skargę określonych prawem, a ustalonych przez organ pierwszej instancji, czynności, ewentualnie - uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do jej ponownego rozpoznania.

Uzasadniając powyższe skarżący wskazywał na bezsporny w sprawie fakt iż w miejscu odbudowanego przez skarżącego mostu, do 1995r. istniał most łączący jego nieruchomość z drogą publiczną. Wyjaśniał dalej, że w [...] 1995r. ogromna powódź, która nawiedziła [...] zerwała przedmiotowy most i pozbawiła nieruchomość skarżącego dostępu do drogi publicznej. W miesiącach [...] - [...] 1995r odnowiono i umocniono koryto cieku wodnego, nie odbudowano jednakże przedmiotowego mostu z uwagi na brak środków finansowych w budżecie gminy. Po uzyskaniu tytułu prawnego nieruchomości i zgromadzeniu znacznych środków finansowych skarżący rozpoczął jesienią 2000r. odbudowę zniszczonego mostu. Nie zabiegał o pomoc finansową gminy ani jakiegokolwiek dotacje, most odbudował na własny koszt i przy pomocy społeczności lokalnej. Odbudowa mostu została zakończona w ostatniej chwili, przed ogromną powodzią w jesieni 2000r. Sparaliżowaną matkę skarżącego można było już w 2001 przenieść na noszach do karetki pogotowia ratunkowego mostem a nie poprzez ciek wodny, zaś dzieci mogą iść do szkoły w sposób normalny, nie przechodząc przez rzekę i każdorazowo zakładając gumiaki do przejścia. Skarżący podnosił, że społeczeństwo lokalne jest oburzone iż jedna osoba - D. W., która jest skłócona z wszystkimi mieszkańcami wsi, może zniszczyć ich dorobek, zaś naruszenie przepisów formalnych - które są przecież tworzone dla dobra społeczeństwa, nie powinno skutkować decyzjami doprowadzającymi w konsekwencji do absurdu i niszczącymi jakąkolwiek oddolną inicjatywę.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka D.W. zarzucała iż D.M. bezprawnie chce mieć most i drogę tylko dla siebie, nie licząc się z tym , że i ona została " odcięta od świata " , wskazywała na swój podeszły wiek i zły stan zdrowia, na awantury jakie urządza skarżący , gdy korzysta z mostu, podkreślała iż został on wybudowany nielegalnie oraz wnosiła o wydanie sprawiedliwego wyroku.

Na rozprawie w dniu [...] 2006r. D. M. podtrzymał stanowisko prezentowane w skardze oraz oświadczył, że przedmiotowy most nadal istnieje, a korzysta z niego bez przeszkód również D. W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a. ) uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a.).

Na tle przedstawionych wyżej okoliczności dotyczących przebiegu postępowania administracyjnego, uwzględniają nadto treść wydanych w nim orzeczeń zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji należy uznać za odpowiadające prawu .

Skarżący nie kwestionuje dokonanych w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym ustaleń, nie podnosi zarzutów dotyczących realizacji jej praw jako strony postępowania, zaś okoliczności na które wskazuje dotyczą stosowania art. 48 Prawa budowlanego.

Nie stwierdzając w prowadzonym postępowaniu uchybień branych pod uwagę w myśl art. 145 §1 pkt l b-c p.p.s.a, ograniczając z uwagi na brak takich zarzutów szczegółowe rozważania spornej kwestii podnoszonej w skardze należy wskazać na istotne w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepisu ustawy z dnia 7.07.1994r. -Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w okresie od wszczęcia postępowania administracyjnego do daty wydania zaskarżonej decyzji . Artykuł 28 tej ustawy stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Definicję legalną pojęć : budowa, roboty budowlane, pozwolenie na budowę podano w art. 3 pkt 6 ,7 i 12 Prawa budowlanego, zaś w art. 29 i art. 30 określono roboty budowlane, których prowadzenie nie wymaga pozowania na budowę lub zgłoszenia. Słusznie przyjmują organy pierwszej i drugiej instancji , że rozpoczęcie robót budowlanych polegających na budowie mostu, który jako budowla jest obiektem budowlanym w myśl art. 3 pkt l b i pkt 3 wymagało uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, co nie jest zresztą przez skarżącego kwestionowane, podobnie jak okoliczność, że rozpoczynając roboty budowlane i później stosownej decyzji nie posiadał.

Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 48 Prawa budowlanego - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Wynikający z tego przepisu skutek rozpoczęcia robót budowlanych bez pozwolenia na budowę jest jednoznaczny, zaś właściwy organ ma nie tylko prawo , ale i obowiązek dokonania restytucji, przez orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu lub części obiektu będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W obu kwestionowanych decyzjach prawidłowo zatem przyjęto, że podnoszone przez skarżącego okoliczności, które mają usprawiedliwiać samowolę budowlaną nie mają w przedmiotowej sprawie znaczenia, zaś pogląd prezentowany w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji , gdzie wskazuje się na niemożność uwzględnienia względów natury społecznej, czy względów celowości, jest zgodny z utrwaloną linią orzecznictwa i odpowiada on stanowisku zajmowanemu w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31.03.1998r. IV SA 953/96 ( zam. zb. LEX nr 43328 ). Pogląd tam wyrażony znajduje kontynuację na przykład w tezie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.07.2004r. IV SA 278/03, ( zam zb. LEX nr 158857), w którym między innymi wskazano, że racje społeczne, w tym sytuacja materialna strony oraz skutki finansowe wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę, nie mogą być brane pod uwagę w toku postępowania administracyjnego nieznającego odpowiednika art. 5 Kodeksu cywilnego. Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę poglądy te podziela uznając, że okoliczność istnienia w tym samym miejscu mostku rozebranego po powodzi w 1995r. , który wbrew zapewnieniom nie został odbudowany, fakt wzniesienia przez skarżącego nowego obiektu za akceptacją miejscowej społeczności, przy użyciu między innymi cementu uzyskanego od Gminy w [...] , po uzyskaniu tytułu prawnego do gruntu i stosownych środków finansowych, jak również brak bez tego obiektu budowlanego bezpośredniego dostępu do drogi publicznej z jego posesji , wiek i stan zdrowia członków rodziny skarżącego, czy ich sytuacja życiowa, materialna lub względy bezpieczeństwa - pozostają bez znaczenia dla prawidłowości wydanych w niniejszej sprawie decyzji. W kontekście zarzutów skargi należy dodać iż regulacja zawarta w art. 48 Prawa budowlanego - stosowanym również w niniejszej sprawie - była poddana kontroli w Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 12.01.1999 r., P 2/98 ( OTK 1999/1/2 ) uznał, że art. 48 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, póz. 414 ze zm.) jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. l, art. 32 ust. l i art. 64 ust. l i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono między innymi, że przewidziana w tym przepisie "metoda zapobiegania i likwidowania samowoli budowlanej jest wprawdzie surowa i nacechowana automatyzmem, ale nie wykracza poza granice wyznaczone normami konstytucyjnymi, a wyłącznym celem zastosowania tego przepisu jest usunięcie skutków wywołanych naruszeniem prawa budowlanego" . Ponadto w wyroku z dnia 26.03.2002r. SK 2/01 ( OTK-A 2002/2/15 ) Trybunał Konstytucyjny orzekł również, iż art. 48 ustawy z dnia 7.07.1994 r. -Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 5, poz. 42, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229, Nr 129, poz. 1439 i Nr 154, póz. 1800) jest zgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane nie zna instytucji legalizacji samowoli budowlanej., a w opisywanej w odwołaniu i skardze sytuacji skarżący miał możliwość zabezpieczenia, czy realizacji swych interesów w drodze regulacji przewidzianych w odpowiednich przepisach z zakresu prawa administracyjnego i cywilnego.

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.