Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 67/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2019 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. J. i M. J. na decyzję Wojewody z dnia 29 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2013 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M. J. i M. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. J. i M. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z dnia 29 października 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 22 października 2013 r., udzielającą A S.A. z siedzibą w G. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej położonej w G., stanowiącej działkę nr [...], obręb [...], będącej współwłasnością M. J. i M. J. – w związku z realizacją inwestycji celu publicznego, o której mowa w decyzji Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 21 października 2013 r., (pkt 1), oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2).

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 31 marca 2011 r. Wojewoda, na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz. U. z 2010 r., nr 26, poz. 133 ze zm.), dalej jako "ustawa Euro", orzekł o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 dla inwestycji pn. "Budowa dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Stacja G. - istniejący słup Nr [...] Unii 110 kV nr [...] relacji P. – S. wraz z przewodem OPGW i stacji 110/15 kV GPZ M. wraz z infrastrukturą towarzyszącą".

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r., która stała się przedmiotem skargi do WSA w Warszawie. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt IV Sa/Wa 220/16, a postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r. WSA zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Ministrem Infrastruktury i Budownictwa w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r.

Następnie decyzją z dnia 28 czerwca 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia 31 marca 2011 r. ustalającej lokalizację inwestycji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r.

Wyrokiem z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2945/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję Ministra z dnia 28 czerwca 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności, a wyrokiem z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1549/18 NSA oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2013 r. A S.A., Oddział w G., zwróciła się do Prezydenta Miasta o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], gmina Miasto G., o całkowitej powierzchni 777 m2 (0,0777 ha), poprzez udzielenie inwestorowi zgody na założenie i przeprowadzenie na nieruchomościach przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów oraz urządzeń do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci - dwutorowej linii napowietrzanej 2x110kV, obejmującej odcinek linii łącznej długości ok. 19 m, oraz o wydanie w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzez nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z dnia 21 października 2013 r., nr [...], Prezydent Miasta orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb ewidencyjny nr [...], położonej w G., zgodnie z wnioskiem Spółki A.

Następnie decyzją z dnia 22 października 2013 r. organ pierwszej instancji udzielił Spółce A zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości w związku z realizacją inwestycji celu publicznego, o której mowa w decyzji Prezydenta Miasta z dnia 21 października 2013 r. (pkt 1) oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2).

Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Wojewody z dnia 29 stycznia 2014 r., który też umorzył postępowanie w sprawie wskazując, że inwestycja, w związku z którą organ zezwolił na zajęcie nieruchomości objęta była decyzją Wojewody z dnia 31 marca 2011 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012. Kontrolowana decyzja Prezydenta była rozstrzygnięciem wydanym w związku z realizacją przedsięwzięcia Euro 2012, a w konsekwencji, zgodnie z dyspozycją art. 34 ust. 1 ustawy o EURO podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa. Wobec tego Wojewoda stwierdził, że nie było podstaw do wydania odrębnej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości, a postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe.

Na skutek rozpoznania skargi inwestora Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 227/17, uchylił powyższe rozstrzygnięcie Wojewody z dnia 29 stycznia 2014 r. wskazując, że pomimo braku określenia granic temporalnych obowiązywania tej ustawy, cel ustawy o Euro uzasadnia tezę o niedopuszczalności jej zastosowania do przedsięwzięć nierozpoczętych przed rozpoczęciem turnieju, wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012 (Dz. U. z 2010 r., nr 8, poz. 52 ze zm.), i niezrealizowanych przed rozpoczęciem turnieju. W takiej sytuacji zachodziła konieczność procedowania w oparciu o przepisy ogólne.

Z kolei decyzją z dnia 25 października 2018 r. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta z dnia 21 października 2013 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i w tym zakresie orzekł merytorycznie o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], obręb [...], położonej w G., poprzez udzielenie Spółce A zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz nadziemnych obiektów oraz urządzeń do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci — dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV, obejmującej odcinek linii o maksymalnej długości 19 m - zgodnie z załącznikami graficznymi nr 1, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.

Rozpoznając wreszcie ponownie sprawę zezwolenia na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości Wojewoda decyzją z dnia 29 października 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2013 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., był zobligowany do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 227/14.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka uprzedniego wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., o czym świadczy decyzja Prezydenta Miasta z dnia 21 października 2013 r. Orzeczenie to wprawdzie zostało uchylone, lecz zastąpiono je decyzją wydaną w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. o tożsamym rozstrzygnięciu zezwalającym na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W konsekwencji, w niniejszej sprawie należało zbadać, czy zastały przesłanki określone w art. 108 k.p.a., lub czy zachodzi ważny interes gospodarczy, umożliwiające nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W tym zakresie Wojewoda stwierdził, że niewątpliwie budowa przedmiotowej linii energetycznej stanowi realizację celu publicznego. We wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości inwestor wskazał, że projektowana linia elektroenergetyczna jest ważnym elementem dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego aglomeracji trójmiejskiej oraz, że ze względu na brak możliwości zasilenia południowych dzielnic G. oraz miejscowości B., przez długi okres czasu nie były wydawane warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej dla nowych odbiorców. Ponadto, jak zauważył organ, zapewnienie dostaw energii ma nie tylko podstawowe znaczenie dla poszczególnych jednostek, ale jest również istotne z punktu widzenia ogółu społeczeństwa. Ma ono bowiem bezpośredni wpływ na rozwój cywilizacyjny regionu oraz poziom życia obywateli. Jest również elementem zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkańców w zakresie lokalnej infrastruktury.

Także w decyzji o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012, w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji wskazano, że jest ona niezbędna dla rozwoju południowych dzielnic G., oraz miejscowości B., a stacja pozwoli na realizację inwestycji mieszkaniowych i usługowych – obecnie wstrzymanych ze względu na brak możliwości ich zasilenia. Organ wydający tę decyzję wskazał ponadto, że linia ta, wraz ze stacją GPZ M., znacznie poprawią pewność zasilania aglomeracji, a także umożliwią dalszy rozwój gospodarczy regionu. Podkreślił także, że w chwili obecnej w tym rejonie istnieje poważny niedobór mocy na potrzeby inwestycji budowlanych.

Dalej Wojewoda zwrócił uwagę, że prawidłowość oceny wystąpienia przesłanek niezwłocznego zajęcia nieruchomość w związku z realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia została również potwierdzona w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 236/15, który zapadł w niemalże identycznym stanie faktycznym.

Reasumując, Wojewoda uznał, że w rozpoznawanej sprawie spełniona została druga z przesłanek wskazanych w art. 124 ust. 1a u.g.n., tj. zaistniał zarówno interes społeczny oraz ważny interes gospodarczy, które uzasadniają udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w związku z realizacją inwestycji celu publicznego oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odpowiadając na zarzut naruszenia przepisu art. 124 u.g.n. oraz art. 3 pkt 12 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o EURO, poprzez przyjęcie, że Spółka A jest przedsiębiorcą uprawnionym do złożenia wniosku w niniejszej postępowaniu organ odwoławczy zgodził się z poglądem, że wniosek o wydanie decyzji może złożyć organ reprezentujący jednostkę samorządu terytorialnego, inna osoba oraz jednostka organizacyjna. W tak skonstruowanych pojęciach wnioskodawców wydania przedmiotowej decyzji mieszczą się zatem nie tylko podmioty publicznoprawne, ale także inne podmioty i jednostki organizacyjne, a dla wydania tego typu decyzji nie ma znaczenia prawna forma wnioskodawcy oraz jego charakter w kontekście jednostki publicznej lub prywatnej, lecz to, czy realizowane urządzenie infrastruktury technicznej będzie miało charakter celu publicznego, a więc czy będą to urządzenia o charakterze publicznym w ujęciu funkcjonalnym, postrzeganym przez pryzmat ich dostępności i celu funkcjonowania. W konsekwencji nie budzi wątpliwości, że wnioskodawcą wydania omawianej decyzji może być nie tylko podmiot publicznoprawny, ale także podmiot prywatnoprawny, o ile realizowane przez niego urządzenie infrastruktury technicznej stanowi cel publiczny w rozumieniu powołanych wyżej podstaw prawnych.

W skardze skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, a także zawieszenia postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. oraz zasądzenia zwrotu od organu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 kpa i 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów na których oparł się organ pierwszej instancji wydając decyzję. W konsekwencji wydane decyzje naruszają art. 124 ust. 1a i ust. 2 w zw. z art. 124 ust. 1 i art. 6 pkt 2 u.g.n. w zw. z art. 104 i art. 107-108 k.p.a., gdyż w sprawie brak było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu strony wskazały, że Prezydent Miasta w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie podał, na jakiej podstawie ustalił m.in, że obecnie przyłączania do sieci, w związku z brakiem realizacji budowy dwutorowej linii 110 kV, zostały wstrzymane na terenie ulicy Ż. (dzielnica O.), jak również na terenie pozostałego odcinka tejże linii. W tym zakresie organ nie wskazał, ile wniosków o przyłączenie do sieci zostało negatywnie rozpatrzonych przez Inwestora w związku z brakiem realizacji ww. inwestycji i czy w ogóle takie negatywne rozpatrzenie wniosków miało miejsce. Ponadto nie wyjaśniono na jakiej podstawie organ ustalił, że zarówno na terenie O., jak i na terenie inwestycji związanej z budową przedmiotowej dwutorowej linii 110 kV, istnieją poważne niedobory mocy na potrzeby inwestycji budowlanych w sytuacji, gdy w okolicach ulicy S. (teren B.) od 2010 r. powstały 4 osiedla mieszkaniowe, które nadal się rozbudowują.

W uzasadnieniu decyzji zabrakło też wyjaśnienia, dlatego organ uważa, iż istniejąca infrastruktura jest wyeksploatowana i przeciążona do tego stopnia, że w południowych dzielnicach G. możliwości zasilania nowych odbiorców są w dużej mierze ograniczone. Zdaniem strony w tym zakresie Wojewoda nie wziął w ogóle pod uwagę zmiany stanu faktycznego, tj., iż GPZ M. wraz z odcinkiem linii 110 kV od GPZ M. do S. został już wybudowany, a zatem w rejonie G. P. i w rejonie B. istnieją możliwości przyłączania nowych odbiorców do sieci. Nie jest też wiadome w jakiej mierze możliwości zasilania nowych odbiorców są ograniczone w sytuacji, gdy od 2010 r. inwestor wydał warunki przyłączeniowe umożliwiające przyłączenie bardzo dużej liczby nowych odbiorców ww. osiedli mieszkaniowych. W końcu uzasadnienie decyzji nie daje odpowiedzi, na jakiej podstawie w sprawie przyjęto, że w związku z awarią w tym rejonie ryzyko przerw w dostawie zostanie zwielokrotnione, co może powodować znaczne szkody w szczególności odbiorców, tj. zakładów pracy i gospodarstw domowych.

Skarżący zwrócili uwagę, że przedmiotowa nieruchomość, będąca ich własnością, nie znajduje się w dzielnicy południowej G., ani w rejonie B., do których odnosi się organ w decyzji, lecz w dzielnicy O..

Według skarżących rozstrzygnięcie Wojewody zostało w całości oparte na niezweryfikowanych i nieaktualnych twierdzeniach inwestora w zakresie spełnienia przesłanek wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajecie nieruchomości i przesłanek nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając wniosek o zawieszenie postępowania sądowego skarżący wskazali, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego postępowania, tj. postępowania dotyczącego decyzji Wojewody z dnia 31 marca 2011 r. o lokalizacji inwestycji EURO oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r. Rozstrzygnięcia te są przedmiotem zaskarżenia przed WSA w Warszawie, a prawomocne rozstrzygnięcie dotyczące bytu ww. decyzji i ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji zezwalającej na lokalizację inwestycji, będzie skutkować brakiem możliwości orzeczenia o natychmiastowym zajęciu nieruchomości, gdyż dla obszaru inwestycji brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i skierowanie do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

W dniu 5 marca 2019 r. skarżący wnieśli o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie, podtrzymując zarzuty skargi.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2019 r. sąd odmówił zawieszenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, jednakże z przyczyn innych, niż w niej w niej wskazane.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż kontrolując legalność zaskarżonej decyzji w ramach kompetencji zakreślonych dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnił naruszenia prawa, których skarżący nie podnieśli w skardze. W konsekwencji sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli sądowej poddano w niniejszej sprawie decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 22 października 2013 r. o udzieleniu A S.A. w G. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w G., stanowiącej działkę nr [...], obręb ewidencyjny [...], w związku z realizacją inwestycji celu publicznego objętej decyzją Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, z dnia 21 października 2013 r., ograniczającą sposób korzystania ze wskazanej działki poprzez udzielenie Spółce zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz podziemnym, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci budowy dwutorowej napowietrznej elektroenergetycznej linii 2x110 kV. Organy w niniejszej sprawie uznały, że za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przemawiał zarówno interes społeczny, jak i ważny interes gospodarczy.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów były przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), dalej jako u.g.n. Zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Z kolei na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Treść przytoczonych przepisów wskazuje zatem, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest zależna od decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Warunkiem wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n. jest bowiem uprzednie wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Przy czym w orzecznictwie podkreśla się, że z przepisów art. 124 u.g.n.,

a w szczególności jego ust. 1a, nie wynika aby w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, organ badał ponownie przesłanki ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W konsekwencji zatem zasadność ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości może być badana jedynie w skardze na decyzję wydaną na podstawie art. 124 u.g.n. Natomiast podważanie na etapie udzielania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyników wcześniejszych koniecznych etapów procesu inwestycyjnego, z których każdy podlegał możliwości poddania kontroli zgodności z prawem, jest bezskuteczne (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1853/15, LEX nr 2167281, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1099/14 - CBOSA http://orzeczenia.gov.pl).

Z tych względów, w postępowaniu dotyczącym zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ani organy administracji, ani następnie sąd administracyjny, nie są władne badać ewentualnego negatywnego wpływu planowanej inwestycji na nieruchomość skarżących, gdyż kwestie te pozostają w zakresie wcześniejszych etapów procesu inwestycyjnego.

Tak więc, jak to już wskazano, decyzja o niezwłocznym zajęciu wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości, a celem omawianego unormowania jest umożliwienie wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu w sytuacji, kiedy pierwotna decyzja o ograniczeniu nie może być wykonywana.

Jak stanowi bowiem art. 9 u.g.n. w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.

W związku z tym decyzja o niezwłocznym zajęciu umożliwia rozpoczęcia realizacji inwestycji w sytuacji, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie jest jeszcze ostateczna lub wykonalna (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 233/17, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto subsydiarny charakter decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu prawa do nieruchomości. Wyeliminowanie zatem z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu, oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16 i z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1990/15, wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 349/17 i z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 533/17, wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 1045/15 - dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest też niewątpliwym, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić wyłącznie w takim zakresie, w jakim uprzednio ograniczono sposób korzystanie z tejże nieruchomości.

Jak zatem wynika z akt niniejszej sprawy Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 22 października 2013 r. zezwolił na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]w celu realizacji inwestycji celu publicznego wskazanej w decyzji z dnia 21 października 2013 r.

Opisaną wyżej decyzją z dnia 21 października 2013 r. organ orzekł natomiast o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżących, położoną w G. i stanowiącą działkę nr [...] poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w postaci budowy dwutorowej napowietrznej elektroenergetycznej linii 2 x110 kV, obejmującej odcinek linii o długości około 19 m – zgodnie z projektem stanowiącym integralną część decyzji.

Ta ostatnia decyzja została jednak uchylona rozstrzygnięciem Wojewody z dnia 25 października 2018 r., który jednocześnie orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], położonej w G., poprzez udzielenie Spółce A zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz nadziemnych obiektów oraz urządzeń do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci — dwutorowej linii napowietrznej 2 x110 kV, obejmującej odcinek linii o maksymalnej długości 19 m - zgodnie z załącznikami graficznymi nr 1, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.

W związki z tym, w dniu rozstrzygania niniejszej sprawy – 29 października 2018 r. - Wojewoda nie mógł utrzymać w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2013 r. zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego wskazanej w decyzji z dnia 21 października 2013 r., jako że decyzji tej nie było już w obrocie prawnym. Ponadto, z uwagi na uchylenie decyzji, od której zależne było wydanie przez Prezydenta Miasta orzeczenia o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, odpadła przesłanka prawna orzekania przez organ w tym zakresie. W związku z tym aktualnie także decyzja z dnia 22 października 2013 r. nie może się ostać w obrocie prawnym, albowiem wskazane uchybienie stanowi wadę uprawniającą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

W konsekwencji zarzuty skargi nie miały rozstrzygającego znaczenia prawnego. Dalsze procedowanie przez organy w niniejszej sprawie będzie uzależnione od uprawomocnienia się ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 25 października 2019 r.

Wniosek skarżących o zawieszenie niniejszego postępowania sądowego nie został uwzględniony z uwagi na brak przesłanki z art. 125 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z prawidłowych ustaleń Wojewody sprawa dotycząca odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia 31 marca 2011 r. została zakończona decyzją ostateczną Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2016 r., skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2945/16, od tego wyroku skargę kasacyjną oddalił NSA w dniu 8 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1549/18.

Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.