Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 257/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 50 ust. 1 pkt 1, 2 i 4. art. 51 ust. 7 i ust. 1, art. 52,
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 48, art. 195, art. 206
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi B. K. i D. K. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2020 r. [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Ke [...]

UZASADNIENIE

Decyzją z 11 grudnia 2020 r., [...], po rozpatrzeniu odwołań H. C. - K., H. J., B. K. - S. i D. K., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia 6 października 2020 r. nakazującej E. S. - D., K. D., H. J., S. J., J. D.-S., H. C. - K. oraz B. K. - [...] i D. K. wykonać w terminie do dnia 30 września 2021 r. następujące roboty budowlane zgodnie z przedłożonym opracowaniem p.n. "Inwentaryzacja budowlana z opinią techniczną układu przewodów kominowych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K.", sporządzonym przez mgr inż. arch. M. P. i mgr inż. W. K.:

- wymurować dwa dodatkowe przewody wentylacyjne zgodnie z rysunkiem Nr [...] oraz

wykonać przełączenia przewodów wentylacyjnych:

- przewód spalinowy łazienki lokalu mieszkalnego Nr [...] przełączyć do sąsiadującego

przewodu kominowego,

- wentylację łazienki lokalu mieszkalnego Nr [...] zapewnić przy pomocy nowo projektowanego przewodu wentylacyjnego,

- nowy przewód kominowy wprowadzić w celu wentylacji pokoju lokalu mieszkalnego nr [...],

- wykorzystać istniejący przewód do wentylacji łazienki lokalu mieszkalnego nr [...],

z określeniem, że roboty należy wykonać pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności i legitymującej się aktualnym wpisem na listę członków izby samorządu zawodowego, a do czasu wykonania powyższych robót zabrania się korzystania z urządzeń gazowych,

z pouczeniem, że o wykonaniu nałożonego obowiązku należy powiadomić organ

I instancji w celu zapobieżenia wszczęciu postępowania egzekucyjnego

w administracji,

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także jako Świętokrzyski Inspektor lub ŚWINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części zabraniającej korzystania z urządzeń gazowych do czasu wykonania robót i w tym zakresie orzekł o braku podstaw do takiego zakazu, a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w odwołaniu od ww. decyzji organu

I instancji H. C. - K. zarzuciła niezgodność ustaleń

z zebranym materiałem dowodowym, a tym samym naruszenie prawa materialnego.

Wniosła o uchylenie decyzji i nie obciążanie kosztami skutków samowolnego postępowania dokonanego przez innych współwłaścicieli, które to zachowanie nie nastąpiło z udziałem odwołującej się i na które nie miała wpływu.

Stwierdziła, że w latach 1993 do 1997 współwłaścicielki J. D. - S. i E. S. - D. oraz lokatorka B. M. dokonywały zmian podłączeń do przewodów dymowych i wentylacyjnych piecyków gazowych, zmieniając również piece z jednofunkcyjnych na dwufunkcyjne. E. S. - D. po zakupie 10% udziału w nieruchomości i zajęciu mieszkania nr [...] przeniosła piecyk gazowy dwufunkcyjny, ponieważ poprzedni lokatorzy mieli już ogrzewanie gazowe, a przenosząc piecyk do łazienki zajęła dodatkowo kanał. Zwróciła uwagę, że E. S. - D. nie przedłożyła do akt protokołu odbioru przez nadzór kominiarski, gdyż w aktach sprawy znajduje się jedynie protokół dotyczący prawidłowo wykonanego podłączenia jeśli chodzi o same roboty techniczne, natomiast powinien być ponadto dokument potwierdzający prawidłowe włączenie do kanału wydane przez uprawnianego kominiarza. Stwierdziła, że w tamtych latach, kiedy została dokonana samowola budowlana, nie była współwłaścicielem, a udział we współwłasności nabyła dopiero w kwietniu 2009 r. i do tego czasu współwłaścicielem w wysokości 12,58 % był Skarb Państwa, co potwierdza pismo [...] znajdujące się w aktach.

Zdaniem odwołującej się, stwierdzenia zawarte w decyzji są sprzeczne wzajemnie, albo niepoparte są żadnymi dowodami. Jako przykład podała oświadczenie B. M., że podłączenie do kanału dokonała w roku 1997 posiadając zgodę ówczesnej administratorki M. S., podczas gdy M. S. nie żyła już wówczas od 1992 r. Poinformowała, że w latach, kiedy były wykonywane samowolne podłączenia do kanałów, administratorem nieruchomości była J. D., spadkobierczyni M. S..

H. C. - K. zarzuciła, że w decyzji nie wskazano, na jakiej podstawie prawnej została obciążona kosztami naprawienia samowoli budowlanej.

H. J. w swoim odwołaniu zarzuciła niezgodność istniejącego stanu faktycznego i prawnego z ustaleniami zawartymi w decyzji i niezasadne zobowiązanie skarżącej do ponoszenia kosztów samowoli budowlanej, która jej nie dotyczy. Wniosła o uchylenie decyzji i odstąpienie od obciążania jej kosztami na których powstanie nie miała żadnego wpływu.

Stwierdziła, że nieprawidłowe podłączenie do kanałów dwufunkcyjnych piecyków nastąpiło w latach 1993 - 1997, a swój udział w nieruchomości wykupiła

w kwietniu 1995 r. w wysokości 12% i zajęła mieszkanie nr [...], co oznacza, że do kwietnia 1995 r. była lokatorem, a nie współwłaścicielem nieruchomości i nie miała żadnego wpływu na jakiekolwiek czynności czy roboty dokonywane w budynku.

Podniosła, że nie została poinformowana o tym, że E. S. przeniosła podłączenie piecyka gazowego dwufunkcyjnego z kuchni do łazienki, zajmując dodatkowo kanał, czynność ta przekracza swobodę działania współwłaściciela w ramach dysponowania swoim udziałem i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. O wyrażenie takiej zgody nie zwróciła się żadna ze współwłaścicielek to jest E. S. D. i J. D., które dokonywały podłączeń do kanałów w łazienkach. W związku z tym uważa, że nie powinna być zobowiązana do ponoszenia kosztów naprawienia szkody, jaka powstała na skutek działań innych współwłaścicieli, niezgodnych z prawem. Ponadto stwierdziła, że J. D. była administratorem w tym okresie, ale przekroczyła zakres swojego zarządu.

Pełnomocnik B. K. - [...] i D. K. - A. C. zarzucił w odwołaniu niezgodność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa. Wniósł o uchylenie decyzji i nieobciążanie jego mocodawców kosztami doprowadzenia stanu kanałów do stanu zgodnego z prawem. Wskazał, że nieprawidłowe podłączenia do kanałów piecyków dwufunkcyjnych w mieszkaniach nr [...] zostały dokonane przez współwłaścicieli E. S. D. i J. D. - S. oraz lokatorkę B. M.. Roboty te wykonane były samowolnie, bez uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli.

Stwierdził, że art. 199 Kodeksu cywilnego wyraźnie stwierdza, że do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a jego jako pełnomocnika odwołujących się nikt o taką zgodę nie pytał, mimo że jego mocodawcy mają największy udział bo 50 %, a na pewno podłączenie, o jakim mowa w przedmiotowej decyzji jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu.

Wyraził pogląd, że koszty robót, do których zostali zobowiązani wszyscy współwłaściciele w decyzji, winni ponieść tylko ci współwłaściciele, którzy dopuścili się tej samowoli.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Świętokrzyski Inspektor ustalił, że B. M. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. pismem z dnia 11 października 2011 r. informując o występującym problemie z podłączeniem piecyka gazowego i jego funkcjonowaniem.

W wyniku powyższej interwencji ustalono, że budynek przy ul. [...]

w K. jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym czterokondygnacyjnym i znajduje się w nim 8 lokali mieszkalnych. Współwłaścicielami budynku i działki są J. D. - S., E. S. - D., K. D., H. J., S. J., H. C. - K. oraz spadkobiercy rodziny Kahane.

Organ I instancji otrzymał w toku postępowania opracowanie "Inwentaryzacja budowlana z opinią techniczną układu przewodów kominowych budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K." autorstwa M. P. i W. K.. Opracowanie to dotyczy wyłącznie południowo wschodniej części budynku czyli pionu zawierającego mieszkania nr [...], i 8. Przedstawiona w nim została koncepcja modyfikacji układu przewodów kominowych zakładająca wprowadzenie dwóch dodatkowych przewodów wentylacyjnych oraz zmiany w sposobie podłączenia przewodów istniejących. Zmiany te mają na celu doprowadzenie do zgodności układu z obecnymi normami oraz zapewnienie właściwej wentylacji i odprowadzenia spalin.

Następnie organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, w trakcie którego zapadały kolejne decyzje organów nadzoru budowlanego oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach:

- decyzja z 25 września 2013 r., w której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. nakazał E. S. - D., K. D., H. J., S. J., J. D.-S., H. C. - K. oraz A. C. - pełnomocnikowi Beaty, Szarloty i D. K., jako właścicielom budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K., wykonać w terminie do dnia 30 września 2014 r. roboty budowlane zgodnie z opisanym wyżej opracowaniem p.n. "Inwentaryzacja budowlana z opinią techniczną";

- decyzja ŚWINB z dnia 27 listopada 2013 r., w której organ uchylił w całości ww. decyzję i w to miejsce orzekł merytorycznie nakazując E. S. - D., K. D., H. J., S. J., J. D. - S., H. C. - K., B. K., S. K. i D. K., reprezentowanym przez A. C., jako właścicielom budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K., wykonać w terminie do dnia 30 września 2014 r. roboty budowlane, te same, które były nakazane przez organ I instancji;

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke [...] uchylający zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w którym Sąd wskazał, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, który był podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie ma zastosowania do niniejszej sprawy i zalecił, aby rozpoznając sprawę ponownie organ ustalił, czy wykazana w przedmiotowym budynku niezgodność polegająca na stwierdzeniu, że przedmiotowy budynek na skutek wielokrotnych zmian sposobu ogrzewania oraz wentylowania mieszkań ma niedostateczną ilość przewodów kominowych i wentylacyjnych, wynika z przesłanek wymienionych w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane;

- decyzja z dnia 9 marca 2015 r., którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte

z urzędu w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] nr [...] w K., ponieważ z przyczyn podanych w uzasadnieniu niniejszej decyzji stało się ono bezprzedmiotowe;

- decyzja z dnia 9 listopada 2017 r., w której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K., po przeprowadzeniu kontroli w mieszkaniach nr [...] i 8 w budynku przy ul. [...] w K., nakazał E. S. - D., K. D., J. D. - S., B. M., J. H., jako inwestorom, wykonać w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K.

w pionie mieszkań nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w terminie do dnia 30 września 2018 r. opisane szczegółowo roboty budowlane zgodnie z przedłożonym opracowaniem p.n. "Inwentaryzacja budowlana z opinią techniczną";

- decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lutego 2018 r. uchylająca zaskarżoną decyzję w całości

i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazująca w uzasadnieniu, że niemożliwe do zaakceptowania jest nakazanie lokatorom wykonywanie nowych przewodów kominowych;

- postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia 19 grudnia 2018 r. zawieszające postępowanie administracyjne

w sprawie do czasu wydania przez Sąd Rejonowy w K. prawomocnego wyroku w sprawie sygn. akt VIII Ns [...] o zniesienie współwłasności z wniosku E. S. i K. D. z udziałem H. C. - K., D. K., B. K. – [...], J. D. - S., Z. J. i H. J.;

- postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 20 marca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 19 grudnia 2018 r.;

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt II SA/Ke [...], uchylający zaskarżone postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

W toku dalszych działań organ I instancji wystąpił o dodatkowe informacje do:

- [...] Spółki Gazownictwa Oddział Zakład Gazowniczy w K., kiedy po raz pierwszy dokonano przyłączenia budynku przy ul. [...] w K. do miejskiej sieci gazowej oraz czy takie przyłączenie związane było z warunkiem uprzedniego wydania określonego pozwolenia na wykonanie instalacji gazowej w budynku, które zostało wybudowane według informacji mieszkańców już w latach 60 lub 70 XX wieku;

- Urzędu Miasta K., czy w latach od około 1994 r. do 2017 r. organ administracji architektoniczno-budowlanej udzielał pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej dla właścicieli lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] w K. oraz z prośbą o udostępnienie z zasobów archiwalnych pozwolenia na budowę przyłącza gazowego do budynku, które zostało wybudowane według informacji mieszkańców w latach 60-tych lub 70-tych XX wieku.

- Archiwum Państwowego w K. o udostępnienie do celów prowadzonej sprawy z zasobów Archiwum kserokopii pozwoleń na budowę wewnętrznej instalacji gazowej dla właścicieli lokali mieszkalnych w budynku, wydanych około 1994 r. przez organ administracji architektoniczno-budowlanej oraz, z prośbą o udostępnienie z zasobów archiwalnych pozwolenia na budowę przyłącza gazowego do budynku, które zostało wybudowane według informacji mieszkańców w latach 60 lub 70 XX wieku.

- do H. C. - K., jako do administratora nieruchomości,

z prośbą o udostępnienie wykazu współwłaścicieli budynku, z przypisaniem im konkretnych lokali mieszkalnych.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 6 października 2020 r.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Świętokrzyski Inspektor wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie odwoławcze musi toczyć się na podstawie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września

2020 r., a to z uwagi na treść art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., zastosowanego w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, oraz dodatkowo wskazał na art. 51 ust. 7 tej ustawy.

Podkreślił następnie, że począwszy od dnia 13 sierpnia 1961 r. do dnia 12 stycznia 1989 r. obowiązywały wprowadzane kolejno po sobie przepisy techniczno-budowlane, które dopuszczały podłączenie do jednego przewodu spalinowego dwóch piecyków gazowych w odległości nie mniejszej niż wysokość kondygnacji (Dz.U. z 1961 r. Nr 38, poz. 196 przepis § 32 ust. 2, Dziennik Urzędowy Ministerstwa Budownictwa z 1966 r., Nr [...], poz. 44 przepis § 32 ust. 2, Dz.U. z 1980 r., Nr 17 ze zm. do dnia 12 stycznia 1989 r. przepis § 100 ust. 2).

Natomiast od dnia 13 stycznia 1989 r. (w wyniku zmiany w Dz.U. z 1988 r. Nr 42, poz. 333) zabronione jest stosowanie zbiorczych przewodów spalinowych do urządzeń gazowych z odprowadzeniem spalin do przewodu kominowego. Zakaz podtrzymany został w Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46, przepis § 141, a obecnie reguluje to rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, którego treść § 141 ust. 1 i § 174 ust. 3 organ przytoczył.

Organ II instancji podkreślił następnie, że kwestia dopuszczalności stosowania zbiorczych przewodów wentylacyjnych uregulowana była pierwotnie w P. N., a od dnia 16 grudnia 2002 r. uregulowana jest w przepisach techniczno-budowlanych. Przy czym P. N. od dnia 1 stycznia 1966 r. zakazywały stosowania zbiorczych przewodów wentylacyjnych w budynkach do czterech kondygnacji (PN-64/B-03430 pkt 3.3.1 normy, [...] pkt 3.3.1 normy, [...] do momentu wprowadzenia zmiany AZ3 czyli do dnia 7 lutego 2000 r. pkt 5.1.2 normy.) Od dnia 8 lutego 2000 r. zmiana AZ3 do Normy [...] zakazała stosowania zbiorczych przewodów wentylacyjnych w każdym przypadku.

Od dnia 16 grudnia 2002 r. obowiązuje przepis § 141 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, którego treść organ przytoczył.

Zatem od dnia 1 stycznia 1966 r. niezmiennie do chwili obecnej obowiązują przepisy, które zabraniały i zabraniają stosowania zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej w budynku czterokondygnacyjnym, czyli takim, jaki znajduje się przy ul. [...] w K..

W dalszym ciągu wskazano w uzasadnieniu decyzji, że budynek wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 31 stycznia 1933 r. Dokument pozwolenia na budowę nie został przedłożony do akt, ale zostały przedłożone kopie rysunków z projektu z pieczęcią stwierdzającą, że "projekt został zatwierdzony na posiedzeniu Zarządu m. K. w dniu 29.03.1933 r. z zastrzeżeniami wymienionymi

w zezwoleniu na budowę Nr [...] z dnia 31.01.1933 r." Według projektu budynek pierwotnie ogrzewany był piecami kaflowymi na paliwo stałe, a w kuchniach istniały piece kuchenne. W projekcie istnieją rysunki rzutu piwnic, rzutu przyziemia oraz jeden opisany jako rzut pierwszego, drugiego i trzeciego piętra. Takie rozwiązanie nie pozwala określić, które konkretnie przewody kominowe były otwarte do pomieszczeń na poszczególnych piętrach.

Według projektu w ścianie szczytowej południowo - wschodniej, czyli w ścianie granicznej z budynkiem Równa 4, miały istnieć trzy trzony kominowe i taki stan istnieje w budynku zrealizowanym. Trzon pierwszy od strony ulicy zawierał według projektu trzy przewody kominowe i obsługiwał piece w pokojach oznaczonych w inwentaryzacji M. P. numerem 06 na poszczególnych kondygnacjach. Trzon drugi od strony ulicy według projektu zawierał cztery przewody wentylacyjne i obsługiwał cztery pomieszczenia łazienek na poszczególnych kondygnacjach. Trzon trzeci od strony ulicy zawierał według projektu trzy przewody kominowe i obsługiwał piece w pokojach oznaczonych w inwentaryzacji M. P. numerem 04 na poszczególnych kondygnacjach.

Z inwentaryzacji wynika, że trzon pierwszy od strony ulicy zawiera trzy przewody kominowe: jeden przewód sięga zaledwie do poddasza i nie ma określonego przeznaczenia, drugi przewód obsługuje piec kaflowy w mieszkaniu nr [...] w pokoju 06, a trzeci obsługuje piec kaflowy w mieszkaniu nr [...] w pokoju 06.

Trzon drugi od strony ulicy zawiera pięć przewodów kominowych. Pierwszy przewód sięga tylko do mieszkania nr [...] i nie ma określonego przeznaczenia. Drugi jest przewodem wentylacyjnym, podłączone są do niego kratka wentylacyjna łazienki mieszkania nr [...] oraz kratka wentylacyjna łazienki mieszkania nr [...]. Trzeci przewód jest przewodem spalinowym i podłączone są do niego dwa piecyki gazowe: piecyk

w łazience mieszkania nr [...] oraz piecyk w łazience mieszkania nr [...]. Czwarty jest przewodem spalinowym, podłączony do niego jest piecyk gazowy w łazience mieszkania nr [...]. Piąty przewód jest krótki, sięga tylko do mieszkania nr [...] i podłączona jest do niego kratka wentylacyjna w łazience mieszkania nr [...].

Trzon trzeci od strony ulicy zawiera trzy przewody kominowe. Pierwszy przewód kominowy obsługuje piec kaflowy w mieszkaniu nr [...] w pokoju 04. Drugi jest przewodem wentylacyjnym, sprowadzony jest do poziomu parteru i tam odcinkiem poziomym doprowadzony jest do łazienki mieszkania nr [...], gdzie podłączony jest do wlotu wentylacyjnego i stanowi wentylację łazienki. Trzeci przewód jest przewodem wentylacyjnym, podłączone są do niego kratka wentylacyjna w pokoju 04 w mieszkaniu nr [...] oraz kratka wentylacyjna w pokoju 04 w mieszkaniu nr [...].

Budynek przy ul. [...] w K. wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę z 1933 r. jako budynek ogrzewany piecami kaflowymi

i z kuchniami na paliwo stale. W latach sześćdziesiątych albo siedemdziesiątych w budynku wykonana została od podstaw wewnętrzna instalacja gazowa i niektóre mieszkania wyposażone zostały w kuchenki gazowe oraz piecyki gazowe do podgrzewania ciepłej wody użytkowej.

W aktach znajduję się umowa o dostarczanie gazu ziemnego dotycząca mieszkania nr [...] z dnia 4 listopada 1993 r. jednak w treści tej umowy jest nawiązanie do umowy z dnia 10 lutego 1977 r. Nie wyklucza to oczywiście jeszcze wcześniejszego wykonania instalacji gazowej w budynku, na przykład w latach sześćdziesiątych.

Jak wynika z informacji wskazanych przez strony, inwestorem wykonania

w budynku wewnętrznej instalacji gazowej mógł być ówczesny zarządca budynku Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej.

Organ przytoczył treść art. 70 ust. 2 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy

z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane i podniósł, że pomimo poszukiwań organu I instancji nie odnaleziono pozwolenia na budowę instalacji gazowej w budynku przy ul. [...] w K.. W okresie późniejszym nastąpiła rozbudowa wewnętrznej instalacji gazowej polegająca na wykonywaniu tej instalacji w następnych mieszkaniach.

Według informacji E. S. - D. instalacja gazowa w mieszkaniu nr [...] wykonana została przez RPGM, gdy zamieszkiwała w nim "Pani Jagniątkowska" i miało to miejsce przed 1993 r. L. B. Michniak twierdzi, że w mieszkaniu nr [...] instalacja gazowa wykonana była w 1962 lub 1963 r. W tym czasie B. M. była 7 - 8 letnim dzieckiem, a zatem ewentualnymi inwestorami mogliby być wyłącznie jej rodzice, jeśli dopuściłoby się możliwość realizacji inwestycji w tamtych latach przez inwestora prywatnego. Przy czym fakt bycia inwestorem nie podlega oczywiście dziedziczeniu.

Organ podkreślił następnie, że wykonanie instalacji gazowej w budynku

w latach ubiegłych wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.Także w myśl obecnych przepisów (obowiązujących do dnia 18 września 2020 r.) wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji gazowej w budynku, a więc także na rozbudowie tej instalacji gazowej, wymaga pozwolenia na budowę, co wynika z art. 28 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego.

Natomiast wyburzenie pieców kaflowych, wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji centralnego ogrzewania w mieszkaniu nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia.

Jak wykazuje stan obecny, w mieszkaniach nr [...] 6 i 8 wykonane są wewnętrzne instalacje gazowe, w tym między innymi w łazienkach mieszkań nr [...]

i 6 zamontowane są piece gazowe dwufunkcyjne. Obecnie istniejące piece dwufunkcyjne pozwoliły na rezygnację z ogrzewania piecami kaflowymi. Kuchenki gazowe umożliwiły likwidację trzonów kuchennych w kuchniach.

Nie istnieją dokumenty świadczące o udzieleniu pozwoleń na budowę na wykonanie tych wewnętrznych instalacji gazowych.

Organ przywołał treść § 330 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów.

Ponieważ żadna z wykonanych w budynku przy ul. [...] w K. inwestycji związanych z wykonaniem i rozbudową instalacji gazowej nie powstała po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę i nie jest chroniona na zasadzie prawa nabytego decyzją administracyjną, w związku z tym instalacje te muszą być zgodne

z przepisami obecnie obowiązującymi.

Nieco inaczej wygląda sytuacja z przewodami wentylacyjnymi. W projekcie

z 1933 r. przedstawione zostały przewody wentylacyjne, pokazane są w obrębie łazienek cztery przewody przypadające na cztery łazienki.

Zatem w okresie późniejszym nie było podstawy do wykonania zbiorczych przewodów wentylacyjnych, skoro pierwotnie były one indywidualne. Organ podkreślił, że należy pamiętać, że zamontowanie w pomieszczeniu piecyka gazowego stwarza większe wymogi co do sprawności wentylacji, z uwagi choćby na możliwość ulatniania się gazu i dlatego wskazane byłoby doprowadzenie przewodów wentylacyjnych do stanu według przepisów obowiązujących w momencie wykonywania instalacji gazowej, a nie w dacie budowy budynku.

Stan istniejący, polegający na wspólnym podłączeniu piecyków do jednego przewodu oraz wspólnym podłączeniu kratek wentylacyjnych do jednego przewodu narusza obecne przepisy i nieprawidłowość ta była też wykazywana w przeglądach kominiarskich.

Nieprawidłowość związana z niewłaściwym odprowadzaniem spalin jak

i z niewłaściwą wentylacją powoduje zagrożenie życia i zdrowia ludzi.

Należy generalnie stwierdzić, że łączna ilość przewodów kominowych

w budynku w obrębie łazienek w pionie mieszkań nr [...] i 8 jest zbyt mała do tego, aby obsłużyć trzy piecyki gazowe dwufunkcyjne w łazienkach mieszkań nr [...], i 6

i jednocześnie zapewnić wentylację we wszystkich czterech łazienkach przy pomocy wymaganych przepisami indywidualnych przewodów kominowych.

Organ wskazał, że w przedmiotowym przypadku uprawnienie do stosowania przepisu art. 51 wynika z "art. 51 ust 1 pkt 1 - wykonanie robót bez wymaganego pozwolenia na budowę" oraz z art. 50 ust. 1 pkt 2 - wykonanie robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, jak również z art. 50 ust. 1 pkt 4 -wykonanie robót w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.

Organ odwoławczy uznał, że przedstawione w opracowaniu M. P. roboty budowlane po ich wykonaniu doprowadzą układ przewodów kominowych w obrębie łazienek w pionie mieszkań nr [...] w budynku przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem. Zatem organ I instancji zasadnie nakazał wykonanie robót polegających na wykonaniu nowych przewodów kominowych i wykonaniu szeregu przełączeń w kanałach już istniejących.

Zasadnie nakazał także wykonanie obowiązków wszystkim obecnym współwłaścicielom budynku solidarnie, ponieważ nakaz dotyczy części wspólnych budynku, jakimi są przewody kominowe, które w dodatku muszą zostać podczas ich wykonywania przeprowadzone przez części wspólne budynku - stropy i pokrycie dachu. Organ nadzoru budowlanego nie mógłby wydać takiego nakazu jednemu współwłaścicielowi obiektu, z pominięciem pozostałych współwłaścicieli. Natomiast kwestię, jak współwłaściciele budynku rozliczą pomiędzy sobą koszty wykonania decyzji, regulują przepisy Kodeksu Cywilnego.

Organ ocenił, że brak jest podstawy prawnej do nakazywania na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 zakazu używania urządzeń gazowych. W związku

z powyższym decyzja organu I instancji musiała zostać stosownie zreformowana

w tej części.

Skargę na opisaną wyżej decyzję z 11 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyli B. K. i D. K. wnosząc

o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając:

- niezgodność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym w sprawie,

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a.,

- naruszenie norm prawa materialnego tj. art. 50, 51, 52 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że na nieruchomości, której dotyczy decyzja, doszło do samowoli budowlanej przez poszczególne osoby, której skutki organ przerzucił w sposób bezprawny na wszystkich obecnych współwłaścicieli nieruchomości, zobowiązując ich do wykonania robót budowlanych określonych szczegółowo w decyzji.

Skarżący wskazali w uzasadnieniu skargi, iż wydaje się bezspornym, że między innymi B. M. dopuściła się samowoli budowlanej w zakresie przebudowy m.in. układu przewodów kominowych bez zgody pozostałych współwłaścicieli, ale też bez właściwych ekspertyz i zezwoleń, co obecnie stało się dużym problemem.

Z uwagi na ową samowolę budowlaną, wymagającą bezwzględnie modyfikacji układu przewodów kominowych oraz zmiany w sposobie podłączenia przewodów istniejących, obecne koszty z tym związane winny ponosić wyłącznie osoby za to odpowiedzialne, tj. te, które dokonały prac bez zezwolenia.

Skarżący podnieśli, że w przypadku współwłasności obiektu, gdy inwestorem był jeden ze współwłaścicieli, nakaz dokonania czynności powinien być w pierwszej kolejności kierowany do współwłaściciela, który był inwestorem (sprawcą), chyba, że pozostali współwłaściciele sprzeciwiają się orzeczeniu nakazu tylko w stosunku do współwłaściciela (sprawcy). Orzekając o nakazie wykonania rozbiórki organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności powinien decyzję skierować do inwestora, także w sytuacji, kiedy nie jest współwłaścicielem terenu, na którym samowoli tej się dopuścił, jeżeli stało się to bez zgody czy choćby aprobaty właściciela.

Ponadto, zdaniem skarżących, organ II instancji w sposób nieuprawniony zezwolił na korzystanie z urządzeń gazowych w czasie wykonania robót pomimo, że stanowi to zagrożenie dla pozostałych mieszkańców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

U. H. C. przyłączyła się do skargi.

Postanowieniem podjętym na rozprawie w dniu 20 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika A. S. – obecnego współwłaściciela nieruchomości, w miejsce J. D. S.. Według wydruku z księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości, na której znajduje się budynek przy ul. [...] w K., A. S. i E. M.-S. są współwłaścicielami tej nieruchomości w [...] części (k. 210 – 212 akt sądowych).

Nowi współwłaściciele zostali poinformowani o terminie rozprawy oraz o treści art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. (k. 187, -191, 205, 206 akt sądowych), przy czym wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie złożył A. S., który oświadczył na rozprawie, że zgadza się z decyzją wydaną przez organ nadzoru budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny uzasadniał zastosowanie

w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zwanej w dalszym ciągu Prawem budowlanym, w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), co słusznie zauważył organ odwoławczy. Z tym dniem zaczęła obowiązywać ustawa zmieniająca Prawo budowlane, która do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie (czyli przed 19 września 2020 r.) nakazuje stosować przepisy w brzmieniu dotychczasowym (art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 471 z późn. zm.).

Art. 51 ustawy Prawo budowlane, będący materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia, reguluje etapy procedury naprawczej, którą wdraża organ nadzoru budowlanego w razie zaistnienia jednego z przypadków określonych

w art. 50 ust. 1 pkt 1-4. W przypadku, gdy mamy do czynienia z robotami już wykonanymi i nie stanowią one samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, organ nadzoru budowlanego orzekając w postępowaniu naprawczym może w drodze decyzji:

- nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

- nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Takie dopuszczalne przez ustawodawcę rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego wynikają z treści art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, przy czym należy pamiętać, że warunkiem zastosowania tych przepisów jest uprzednie ustalenie, że roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 (czyli w przypadkach, które nie prowadzą do samowolnej realizacji obiektu budowlanego lub jego części), zostały wykonane w sposób opisany w art. 50 ust. 1, tj:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych

w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Z niekwestionowanych ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji wynika, że w budynku wielomieszkaniowym przy ul Równej 6 w K., na skutek robót wykonywanych na przestrzeni kilkudziesięciu lat w poszczególnych lokalach mieszkalnych, doszło do sytuacji, w której znajdujące się w łazienkach mieszkań nr [...]

i nr [...] piecyki gazowe oraz kratki wentylacyjne podłączone zostały do tych samych przewodów: odpowiednio spalinowego i wentylacyjnego.

Stan ten zobrazowany został w znajdującej się w aktach administracyjnych inwentaryzacji budowlanej z opinią techniczną układu przewodów kominowych ww. budynku mieszkalnego, opracowanej przez mgr inż. arch. M. P. i mgr inż. W. K. w marcu 2013 r. Dokument ten nie tylko ilustruje zaistniały, niepoprawny rozkład kanałów kominowych, ale zawiera również koncepcję zmian mających na celu doprowadzenie układu kominów do stanu zgodnego z prawem. Propozycja autora opracowania zakłada wprowadzenie dwóch dodatkowych kanałów wentylacyjnych oraz zmiany w sposobie podłączenia kanałów istniejących. Zgodnie

z tą koncepcją, kanał spalinowy łazienki mieszkania nr [...] powinien zostać przełączony do sąsiadującego przewodu kominowego. Wentylacja łazienki tego mieszkania ma być zapewniona przy użyciu nowoprojektowanego przewodu wentylacyjnego. Kolejny przewód kominowy ma być wprowadzony w celu wentylacji pokoju mieszkania nr [...], dzięki czemu możliwym będzie wykorzystanie istniejącego przewodu do wentylacji łazienki mieszkania nr [...].

Propozycje zmian znajdujące się w opracowaniu sporządzonym przez M. P. i W. K. znalazły akceptację zarówno orzekających w sprawie organów, jak i stron, które w postępowaniu administracyjnym (toczącym się od października 2011 r.), a także w skargach składanych na rozstrzygnięcia podejmowane w ramach tego postępowania, nie kwestionowały sposobu doprowadzenia aktualnego, wadliwego układu kominowego do stanu odpowiadającemu prawu.

Przedmiotem sporu nie były również ustalenia organów, w wyniku których doszło w sprawie do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w postaci nakazu wykonania konkretnych robót budowlanych zmierzających do realizacji propozycji zawartej w opisanej wyżej "Inwentaryzacji budowlanej z opinią techniczną (...)". Nie może być także wątpliwości co do tego, że podłączenie dwóch piecyków gazowych z różnych mieszkań do jednego przewodu spalinowego oraz wentylowanie tych samych mieszkań z jednego przewodu wentylacyjnego stanowi konsekwencję uprzednio wykonanych robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wykazał, że od dnia 13 stycznia 1989 r. zabronione jest stosowanie zbiorczych przewodów spalinowych do urządzeń gazowych z odprowadzeniem spalin do przewodu kominowego, zaś od 1 stycznia 1966 r. obowiązuje zakaz stosowania zbiorczych przewodów wentylacyjnych (początkowo w budynkach do czterech kondygnacji, czyli tak jak w kontrolowanym przypadku, a od 8 lutego 2000 r. w każdym budynku). Na poparcie tego twierdzenia organ wskazał na regulacje zawarte w P. N. oraz na stosowne przepisy techniczno-budowlane, obowiązujące poczynając od lat 60-tych, a skończywszy na aktualnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065). Zakazy grawitacyjnych zbiorczych przewodów spalinowych oraz zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej, zawarte w § 141 ust. 1 i ust. 2 tego ostatniego rozporządzenia, stanowią wyraz bezpiecznego odprowadzania spalin z urządzeń gazowych do osobnych przewodów spalinowych oraz wentylowania mieszkań z oddzielnych przewodów wentylacyjnych.

Bezspornym jest, że budynek mieszkalny przy ul. [...] w K. wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę z 1933 r. jako obiekt ogrzewany piecami kaflowymi i z kuchniami na paliwo stałe, zaś w latach 60. i 70.

w budynku została wykonana od podstaw wewnętrzna instalacja gazowa i niektóre mieszkania zostały wyposażone w kuchenki gazowe i piecyki gazowe do podgrzewania ciepłej wody użytkowej.

Przywołując w uzasadnieniu decyzji stosowne przepisy ustawy z 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 7, poz. 46 ze zm.) organ wykazał, że w dacie wykonywania wewnętrznej instalacji gazowej w budynku, na tego rodzaju roboty wymagane było pozwolenie na budowę, którego inwestorzy tych robót nie uzyskali.

Odnosząc się do tej ostatniej okoliczności i przywołując regulację zawartą

w § 330 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, dlaczego - mimo, że sam obiekt został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę - należy w sprawie zastosować aktualnie obowiązujące przepisy techniczno-budowlane.

Nie ulega więc wątpliwości, że roboty budowlane przeprowadzone w budynku przy ul. [...] w K., w wyniku których powstał wadliwy układ trzonów kominowych, zostały wykonane w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4, a co do robót polegających na zrealizowaniu wewnętrznej instalacji gazowej, także

w sposób opisany w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Podkreślenia przy tym wymaga, że do zastosowania przez organ nadzoru budowlanego art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wystarczyło, że zachodził przynajmniej jeden z przypadków wymienionych w art. 50 ust. 1.

Bez znaczenia dla prawidłowości zastosowania w sprawie powołanych wyżej przepisów jest fakt, że niektóre roboty prowadzące do zaistniałych nieprawidłowości mogły mieć miejsce przed wejściem w życie Prawa budowlanego tj. przed 1 stycznia 1995 r., co wynika wprost z art. 103 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten nakazuje stosować przepisy dotychczasowe jedynie do sytuacji, z którą nie mamy do czynienia w tym przypadku, a mianowicie do samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych, jeżeli ich budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne.

Spór między stronami sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, na kogo organ nadzoru budowlanego winien nałożyć obowiązki związane

z doprowadzeniem obiektu do stanu zgodnego z prawem. We wniesionej skardze zakwestionowano bowiem to, że adresatami zaskarżonej decyzji organy uczyniły wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, a nie wyłącznie osoby, które były inwestorami nielegalnie wykonanych prac.

Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Przepis ten określa więc krąg podmiotów, wobec których organ nadzoru budowlanego może kierować obowiązki nałożone w trybie art. 51 tej ustawy. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że w pierwszej kolejności adresatem tych obowiązków winien być inwestor, a dopiero w sytuacji, gdy nałożenie nakazu na inwestora z jakichś przyczyn nie jest możliwe, nakaz winien zostać skierowany do właściciela obiektu budowlanego, a w dalszej kolejności do zarządcy (zob. np. wyroki NSA z dnia 14 lipca 2020 r., II OSK [...], z dnia 17 grudnia 2019 r., II OSK [...]; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie i Sąd rozpoznający sprawę podziela go co do zasady. Rzecz jednak w tym, że każda wykładnia normy zawartej

w konkretnym przepisie prawa ma charakter abstrakcyjny i dopiero powiązanie jej

z indywidualnie ustalonym stanem faktycznym pozwala na prawidłowe zastosowanie wykładanego przepisu w danym przypadku. Stosując art. 52 Prawa budowlanego nie można więc abstrahować od takich okoliczności, jak rodzaj robót budowanych objętych obowiązkiem oraz prawne umocowanie inwestora do ich wykonania, co należy rozważyć każdorazowo w sytuacji, gdy inwestor nie jest jednocześnie współwłaścicielem nieruchomości (lub budynku, jeśli jest on przedmiotem odrębnego prawa).

Z uzasadnienia skargi wynika, że jako adresatów nakazu określonego

w zaskarżonej decyzji skarżący wskazują na lokatorkę jednego z mieszkań oraz – co można jedynie domniemywać na podstawie przebiegu dotychczasowego postepowania - jednego ze współwłaścicieli budynku, którzy wykonali roboty budowlane prowadzące do powstania stanu niezgodnego z prawem. Z treści skargi można w związku z tym wywieść, choć nie zostało to wprost wypowiedziane, że skarżący nie znajdują podstaw do nałożenia obowiązku na nich, skoro sami nie byli inwestorami robót związanych z wykonaniem wewnętrznej instalacji gazowej

w budynku.

Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym sprawy ustalenie osoby inwestora spornych robót nie ma znaczenia dla kręgu podmiotów określonych jako adresatów obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją organu

I instancji. Roboty budowlane, jakie należy wykonać w budynku przy ul. [...]

w K. dotyczą bowiem współwłasności ułamkowej w rozumieniu art. 195 i art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że udział każdego współwłaściciela określony jest wprawdzie ułamkiem, ale we wspólnym prawie, które do czasu zniesienia współwłasności nie ma charakteru podzielnego. W tym przypadku przedmiotem owego wspólnego prawa jest nieruchomość wraz z budynkiem, który stanowi jego część składową i podziela los prawny gruntu (art. 46 § 1 w zw. z art. 47 § 1 i 2 i art. 48 K.c.). Dla konstrukcji współwłasności, która przysługuje kilku osobom niepodzielnie (art. 195 K.c.) nie ma także znaczenia ewentualny umowny podział nieruchomości quoad usum, w ramach którego wszyscy współwłaściciele określają w umowie, z jakich części rzeczy będą korzystać (np. z lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku objętym współwłasnością). Umowa taka, zawarta w trybie art. 206 K.c., ma charakter obligacyjny i nie powoduje zniesienia współwłasności. Poza tym, nie obejmuje ona części wspólnych budynku, z których korzystają wszyscy współwłaściciele, jak np. elementy konstrukcyjne budynku, czy trzony kominowe. Te elementy budynku pozostają przedmiotem współwłasności nawet wówczas, gdy dochodzi do jej zniesienia poprzez wyodrębnienie poszczególnych lokali mieszkalnych (art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048).

Roboty budowlane objęte zaskarżoną decyzją dotyczą więc współwłasności jako prawa niepodzielnego. Ponadto, na ich wykonanie konieczna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, gdyż stanowią czynność przekraczającą zwykły zarząd rzeczą wspólną. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli (art. 199 K.c.). W stanie faktycznym sprawy taki status prawny nieruchomości oraz przedmiotu, którego dotyczą nakazane roboty budowlane, oznacza, że żaden ze współwłaścicieli nie jest umocowany do ich wykonania bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Tym bardziej, z oczywistych i niewymagających bliższego uzasadnienia powodów, do realizacji tych robót nie jest uprawniona osoba, której nie przysługuje przymiot współwłaściciela nieruchomości, na której znajduje się budynek, w którym mają być wykonane roboty dotyczące przedmiotu współwłasności.

Zdaniem Sądu, orzekając w oparciu o art. 51 ust. 2 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego nie miał podstaw do nałożenia obowiązku na inne osoby niż współwłaściciele bądź na wybranych współwłaścicieli, nawet jeśli nie wszyscy z nich byli inwestorami robót, które doprowadziły do stanu niezgodnego z prawem. Decyzja administracyjna nie może bowiem zawierać obowiązków, które – w razie sprzeciwu choćby jednego współwłaściciela – byłyby niewykonalne, gdyż do jej wykonania niezbędne byłoby orzeczenie sądu powszechnego wydane na podstawie art. 199 K.c. Decyzja administracyjna zawierająca egzekwowalny obowiązek, a z takim przypadkiem mamy do czynienia w sprawie, musi więc uwzględniać wszystkie uwarunkowania normatywne, pozwalające na samodzielne jej wykonalnie. Przyjęcie, że adresatem zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mieliby być wszyscy współwłaściciele, a tylko niektórzy z nich bądź osoby niebędące współwłaścicielami, jak sugeruje skarga, prowadziłoby zatem do nieakceptowalnej sytuacji, w której już sama treść decyzji zawierałaby prawną przeszkodę prowadzenia ewentualnej egzekucji administracyjnej. Dlatego adresatem obowiązków mogły być wyłącznie wszystkie osoby, którym przysługuje do nieruchomości i znajdującego się na niej budynku przymiot własności w rozumieniu art. 195 K.c.

Orzekając w sprawie w granicach określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd poddał także kontroli krąg osób wskazanych w zaskarżonej decyzji jako współwłaściciele nieruchomości, wedle stanu na datę jej podjęcia. Podkreślić należy, że strony nie kwestionowały aktualnego stanu prawnego nieruchomości, a po wyjaśnieniach A. S. i H. C. złożonych w tym zakresie na rozprawie (co do tożsamości J. D. – Szafran jako osoby ujawnionej w księdze wieczystej pod nazwiskiem J. S. oraz nieujawnienia w S. J. - spadkobiercy i następcy prawnego Z. J., który nadal figuruje w księdze wieczystej jako współwłaściciel) Sąd uznał, że organy prawidłowo określiły wszystkie osoby będące współwłaścicielami nieruchomości, kierując do nich nałożone obowiązki.

Podkreślenia przy tym wymaga, że koszty związane z wykonaniem decyzji nie muszą ostatecznie obciążać wszystkich współwłaścicieli. Rozliczenie tych wydatków może nastąpić bądź w drodze umownej, bądź, w przypadku wystąpienia sporu w tym zakresie, w postępowaniu cywilnym na podstawie art. 207 K.c. Droga sądowa przed sądem powszechnym przysługuje także każdemu współwłaścicielowi, który poniósł koszty wykonania obowiązków, w sytuacji, gdy wykaże przed sądem, że do ich poniesienia przyczyniła się inna osoba niebędąca współwłaścicielem.

Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut skargi dotyczący uchylonego przez organ II instancji zakazu korzystania z urządzeń gazowych do czasu wykonania robót budowlanych. Rację ma bowiem ŚWINB w zaskarżonej decyzji argumentując, że art. 51 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, na podstawie którego orzekały organy, nie daje podstawy prawnej do orzeczenia tego rodzaju zakazu. Wynika to wprost z brzmienia tego przepisu, w którym organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a nie zakazać określonego działania.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.