Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1097/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-07-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono wyrok
Powołane przepisy: article: art. 179a, art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda, , Protokolant Referent-stażysta Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 roku sprawy ze skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 marca 2016 roku sygn. akt IIISA/ Łd 1097/15 dotyczącego skargi J.G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia (...) nr. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 marca 2016 roku sygn. akt III SA /Łd 1097/15; 2. oddala skargę; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ulicy Ax 30 A, w Ł. kwotę 738 ( siedemset trzydzieści osiem ) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i w postępowaniu kasacyjnym. B.K.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.

Jak wynika z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz.1263, ze zm.), art. 2351 i 2352 Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1367) oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. G. od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. T. z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne (poz. 1 wykazu chorób zawodowych), utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Jak wskazał organ, J. G. w latach 1981-2005 była zatrudniona w W.S. Z. (obecnie S. S. W.) w P. T. na stanowisku położnej w narażeniu zawodowym na środki odkażające o różnym przeznaczeniu (odkażanie powierzchni, narzędzi, skóry) i wziewne środki anestetyczne (podtlenek azotu).

Opis wykonywanych czynności i rodzaj zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy zawiera karta oceny narażenia zawodowego z dnia 9 września 2014r. sporządzona przez PPIS w P. T. w oparciu o informacje pracodawcy. Na stanowisku pracy skarżącej nie wykonywano pomiarów stężeń czynników chemicznych. W okresie zatrudnienia J.G. była wyposażona w środki ochrony indywidualnej (rękawice, półmaski, okulary ochronne, fartuchy) oraz objęta była profilaktycznymi badaniami lekarskimi, w wyniku których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej.

Od 2005 r. J. G. pobierała świadczenie rentowe, od 2014 r. jest na świadczeniu emerytalnym.

W 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. T. na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego przez skarżącą skierował ją na badania do uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki orzeczniczej I stopnia tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., w celu wydania opinii, czy istnieją podstawy do rozpoznania u niej choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne (poz. 1 Załącznika ( wykaz chorób zawodowych) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego skarżąca uzyskała orzeczenie lekarskie Nr [...]z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiała, w ocenie lekarzy wydających orzeczenie w WOMP, analiza narażenia zawodowego, analiza dokumentacji medycznej oraz wyniki wykonanych badań i konsultacji specjalistycznych. W orzeczeniu wskazano, że w latach 2005-2008 skarżąca pobierała rentę z przyczyn psychiatrycznych ( zburzenia urojeniowe i zespół depresyjny). Aktualnie zgłasza bóle w okolicy lewego stawu biodrowego, lewej kończyny dolnej, bóle ramion. Zgłasza również mięśniaki macicy, wole guzkowe, niedoczynność tarczycy( resekcja w 1994 r.), usunięcie łagodnego guzka prawego sutka (2003r), obustronne zapalenie przydatków, chorobę wrzodową dwunastnicy. W badaniu neurologicznym nie stwierdzono cech zatrucia substancjami chemicznymi ani ze strony ośrodkowego ani obwodowego układu nerwowego. W badaniu laryngologicznym ujawniono obustronny odbiorczy ubytek słuchu, skrzywienie przegrody nosa oraz cechy uszkodzenia o charakterze mieszanym w badaniu VNG , a w badaniu okulistycznym jedynie krótkowzroczność niskiego stopnia. Nie ujawniono cech zaburzeń czynności wątroby. W uzasadnieniu orzeczenia uznano, że stwierdzone u skarżącej schorzenia mają charakter pozazawodowy i nie można ich wiązać z warunkami środowiska pracy. W przypadku skarżącej brak jest danych potwierdzających, że była ona narażona na czynniki szkodliwe w stężeniach przekraczających obowiązujące normatywy higieniczne. W dokumentacji medycznej brak jest też danych, które potwierdzałyby epizody ostrego zatrucia środkami chemicznymi w przeszłości. Badania lekarskie, laboratoryjne, czynnościowe i konsultacje specjalistyczne nie ujawniły u pacjentki zmian w stanie zdrowia, które można byłoby uznać za następstwo ostrego lub przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi.

Dokonana w jednostce orzeczniczej II stopnia –Instytucie Medycyny Pracy w Ł. ocena stanu zdrowia J. G. oraz analiza narażenia zawodowego również nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W dniu [...]r. IMP wydał orzeczenie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w wyniku przeprowadzonych konsultacji specjalistycznych oraz badań dodatkowych nie stwierdzono u skarżącej zmian chorobowych mogących stanowić obraz następstw ostrego lub przewlekłego zatrucia pochodzenia zawodowego, w dokumentacji medycznej nie znaleziono żadnych dowodów świadczących o przebyciu ostrego zatrucia, a badana nie pracowała w narażeniu na środki chemiczne w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne.

Skarżąca w piśmie z dnia [...] r. wniosła uwagi do ustaleń jednostek orzeczniczych. Podniosła, że w postępowaniu diagnostycznym nie uwzględniono jej narażenia na formalinę i leki cytostatyczne, w środowisku pracy nie wykonywano pomiarów stężeń substancji chemicznych, zatem nie znajduje potwierdzenia w wydanych orzeczeniach, zapis dotyczący braku narażenia na środki chemiczne w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. Podkreśliła, że dolegliwości zdrowotne (guzy tarczycy, guz piersi, torbiele, krwawienie z dróg oddechowych, zmiany w układzie kosmo-stawowym, przedłużające się stany zapalne, ubytek słuchu) mają powiązanie z wykonywaną pracą zawodową.

Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej wymienionej pod poz. 1 wykazu chorób zawodowych. Podstawą rozstrzygnięcia sprawy były ustalenia uprawnionych placówek orzeczniczych, które wskazały bezspornie, iż u skarżącej brak jest zmian chorobowych mogących stanowić obraz następstw ostrego lub przewlekłego zatrucia pochodzenia zawodowego.

W odwołaniu skarżąca wskazała, że podczas pracy w szpitalu miała styczność z substancjami chemicznymi, co zostało potwierdzone w toku postępowania przed organem I instancji. Skarżąca wyjaśniła, że nie wie czemu nie został potwierdzony jej kontakt z lekami cytostatycznymi. Podkreśliła, że cierpi na szereg schorzeń, które łącznie mają podłoże zawodowe, będące reakcją organizmu na długotrwały kontakty z substancjami chemicznymi.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. rozpoznając sprawę wystąpił do IMP w Ł. o dodatkowe wyjaśnienia. Organ orzeczniczy w obszernej opinii uzupełniającej z dnia [...]r. wyjaśnił m.in., że: w trakcie hospitalizacji J. G. w IMP w Ł. przeprowadzono szereg konsultacji specjalistycznych w tym konsultację laryngologiczną, okulistyczną, neurologiczną, psychiatryczną i psychologiczną oraz wykonano niezbędne badania laboratoryjne. Żadne z badań i konsultacji nie wykazały objawów charakterystycznych dla następstw ostrego czy przewlekłego zatrucia pochodzenia zawodowego

W dostępnej dokumentacji nie znaleziono danych dotyczących ewentualnych wypadków przy pracy, awarii w miejscu pracy, podczas których dochodziło do niekontrolowanej ekspozycji na substancje o działaniu toksycznym. Jednostka orzecznicza wskazała, że z karty oceny narażenia zawodowego oraz z wywiadu od pacjentki wiadomo, że w pracy była ona narażona m.in. na lizol, eter, chloraminę, spirytus, podtlenek azotu, cyklofosfamid i metotrexat wskazane jako czynnik stanowiący przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. W dokumentacji medycznej pacjentki nie znaleziono dowodów przebycia ostrego zatrucia, a zgłaszane dolegliwości, z powodu których pacjentka się dotychczas leczyła również nie stanowią obrazu klinicznego ostrego lub przewlekłego zatrucia w/w substancjami.

W piśmie z [...] r. wskazano, że w IMP została przeprowadzona komisyjna ocena przebiegu zatrudnienia skarżącej oraz analiza narażenia zawodowego, obejmująca zarówno wywiad zebrany z pacjentką, jak i opisy sporządzone przez PPIS w P. T. w karcie oceny narażenia zawodowego. W podsumowaniu wniosków wskazano, iż nie ma merytorycznych podstaw do weryfikacji wydanego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W świetle tak poczynionych ustaleń, zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instacji. W uzasadnieniu podkreślił, że działanie toksyczne substancji może mieć charakter ostry bądź przewlekły. Zatrucia ostre charakteryzują się szybkim rozwojem objawów chorobowych, o dużym i wyraźnym nasileniu po przyjęciu jednorazowej dawki. Zatrucia przewlekłe są związane z kumulacją działania toksycznego substancji. Działanie szkodliwe, potęgowane codziennym wchłanianiem i kumulacją, po pewnym czasie wywołuje w organizmie najpierw zmiany czynnościowe, a później morfologiczne.

Zdaniem organu odwoławczego, z ustaleń jednostek orzeczniczych, które orzekały w niniejszym postępowaniu wynika, że u skarżącej nie stwierdzono żadnych zmian, które można byłoby uznać za następstwo ostrego lub przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiają badania i konsultacje specjalistyczne jak również analiza dokumentacji medycznej badanej i ocena narażenia zawodowego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zatrucia zawodowe ostre występują w miejscu pracy z reguły w sytuacjach awaryjnych, przy jednoczesnym stwierdzeniu objawów chorobowych, które odpowiadają działaniu biologicznemu substancji chemicznych występujących w środowisku pracy. W dokumentacji medycznej skarżącej nie znaleziono żadnych dowodów świadczących o przebyciu ostrego zatrucia. Również badania psychiatryczne, neurologiczne, laryngologiczne, okulistyczne i czynnościowe nie wykazały u niej cech charakterystycznych dla zatruć przewlekłych.

Zdaniem PWIS zgłaszane przez skarżącą liczne dolegliwości ogólnoustrojowe mają charakter pozazawodowy i nie stanowią obrazu klinicznego ostrego lub przewlekłego zatrucia substancjami, z którymi miała ona kontakt zawodowy.

W tej sytuacji, zdaniem organu, nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej, bowiem obowiązujące w przepisach uwarunkowania wymagają dla jej stwierdzenia wystąpienia łącznie 3 niezbędnych elementów:

a/ choroba stwierdzona u badanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych

b/ w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia

c/ musi istnieć, co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi

Brak któregokolwiek z powyższych kryteriów nie pozwala uznać, że stwierdzone schorzenie jest chorobą zawodową.

PWIS w Ł. podkreślił, że organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika (byłego pracownika) i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Państwowy inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli właściwa jednostka orzecznicza nie rozpoznała choroby zawodowej i wypowiada się w danej sprawie negatywnie, co w tym przypadku miało miejsce. W przedmiotowej sprawie, skarżąca uzyskała orzeczenia lekarskie dwóch uprawnionych jednostek orzeczniczych, które po przeprowadzeniu badań i konsultacji specjalistycznych oraz wnikliwej ocenie warunków pracy nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne.

Ponadto organ zauważył, że skarżąca w okresie zatrudnienia była objęta profilaktycznymi badaniami lekarskimi w wyniku, których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej. Zarzut J.G. w przedmiocie narażenia zawodowego na formalinę i cytostatyki oraz braku pomiarów stężeń substancji chemicznych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż przesłanką, która zadecydowała o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest brak zmian w stanie zdrowia, które można byłoby uznać za następstwo ostrego lub przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi. Ponadto organ stwierdził, że narażenie J. G. na leki cytostatyczne nie zostało potwierdzone przez pracodawcę.

W skardze J. G. wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji. W uzasadnieniu wskazała, że organ niesłusznie stwierdził, że brak jest danych potwierdzających, że była narażona na czynniki szkodliwe w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne, jak również nie pracowała w narażeniu na środki chemiczne w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. Skoro na stanowisku pracy skarżącej w szpitalu nie wykonywano pomiarów stężeń występujących tam czynników szkodliwych, to nie sposób wykluczyć, że stężenia te występowały. W ocenie skarżącej, przebyte schorzenia (w tym pobyt w szpitalu w listopadzie 2001),zabiegi operacyjne, jak również obecne dolegliwości, szczegółowo opisane w skardze, są skutkiem wieloletniego narażenia na substancje szkodliwe w miejscu pracy. Ze względu na brak pomiarów stężeń substancji szkodliwych w miejscu pracy nie jest w stanie tego dowieść w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, jednakże jest możliwość uprawdopodobnienia wysuwanych wniosków - co wystarcza do stwierdzenia występowania choroby zawodowej.

W ocenie skarżącej podstawą wydanych opinii było błędne założenie, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest udowodnienie istnienia czynników szkodliwych przekraczających normatywy higieniczne w warunkach pracy. Rozpoznanie zatrucia o charakterze przewlekłym jest nader trudne z powodu kumulacji substancji szkodliwych w odległym czasie. Nadto biorąc pod uwagę warunki pracy na stanowisku położnej w szpitalu i kontakt z substancjami toksycznymi o znacznej szkodliwości dla zdrowia nie można z pewnością stwierdzić, że nie występowało narażenie zawodowe stwarzające ryzyko powstania choroby zawodowej. Zdaniem skarżącej stan faktyczny nie został ustalony prawidłowo, dlatego konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych opinii, a decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest dla skarżącej krzywdząca.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

Powołanym we wstępie wyrokiem tutejszy Sąd oddalił skargę i przyznał pełnomocnikowi z urzędu adw. A. R. wynagrodzenie z tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w wysokości 295,20 zł. Sąd wskazał, że wymaganą okolicznością dla stwierdzenia choroby zawodowej jest, przy uwzględnieniu oceny warunków pracy, bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenie, że choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono u skarżącej choroby z pkt 1 Wykazu, co uzasadniało wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W dniu 8 marca 2016 r. wpłynął wniosek adw. A.R. (pełnomocnika z urzędu) o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie w dniu 8 marca 2016 r. do Sądu wpłynęła informacja z Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia 1 marca 2016r., w której wskazano, że uchwałą z dnia [...] r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi, na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze, adwokat A.R. został zawieszony w czynnościach zawodowych od dnia 1 marca 2016 r. do odwołania.

W dniu 9 marca 2016 r. Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu dla J.G.

W piśmie z dnia 9 marca 2016 r. ORA w Ł. poinformowała, że wyznaczyła dla skarżącej nowego pełnomocnika z urzędu – adw. A.K.

Adw. A. K. w dniu 21 marca 2016 r. wniosła o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku, składając jednocześnie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminy wyjaśniła, że skarżąca reprezentowana była przez adw. A. R., który został zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych od dnia 1 marca 2016 r.

Postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r. Sąd przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W dniu 16 czerwca 2016 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 i art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nieważność postępowania, polegającą na tym, że pełnomocnik skarżącej adw. A.R. nie był należycie umocowany do jej reprezentowania, ponieważ od 1 marca 2016 r. był zawieszony w wykonywaniu czynności adwokackich, zatem nie mógł reprezentować skarżącej na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. Ponadto zarzucono naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 84 k.p.a. i § 8 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez niezastosowanie tych przepisów i oddalenie skargi, w sytuacji niepowołania przez organ biegłego lekarza endokrynologa i toksykologa, którzy wydaliby opinię, czy stan zdrowia skarżącej jest wynikiem zatrucia przewlekłego lub następstw zatrucia przewlekłego wywołanego przez substancje chemiczne, z którymi skarżąca miała kontakt w czasie swojej pracy, co winno skutkować uwzględnieniem skargi i co w sposób istotny wpłynęłoby na wynik sprawy, gdyż w ocenie skarżącej biegli lekarze tych właśnie specjalności byli właściwi do ustalenia istnienia choroby zawodowej. Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 12 lipca 2016 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że jedynym "biegłym" właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Powyższa regulacja, wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej, podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.

W skardze kasacyjnej strona skarżąca powołała się na naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) i sformułowała zarzut nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) wskazując, że nie była należycie reprezentowana w związku z zawieszeniem w czynnościach adwokackich pełnomocnika z urzędu – adw. A.R.

Dokonując oceny podniesionego zarzutu Sąd uznał, że zasługuje na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 179a p.p.s.a. uchylił wyrok z dnia 2 marca 2016 r. Stosownie bowiem do treści art. 4d ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615 ze zm.) adwokat zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych nie może występować przed sądami lub organami państwowymi i samorządowymi. W okresie zawieszenia adwokat może wykonywać inne czynności, na które uzyskał zezwolenie dziekana. Adw. A.R. został zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia 17 listopada 2015 r. od dnia 1 marca 2016 r. do odwołania. Tymczasem wyrok w rozpoznawanej sprawie zapadł w dniu 2 marca 2016 r. Wobec powyższego należało uznać, że skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Sąd informację o przedmiotowej uchwale powziął w dniu 8 marca 2016 r. (pismo ORA w Ł. - k. 53). Natomiast nowy pełnomocnik z urzędu wyznaczony został w dniu 9 marca 2016 r. (informacja do Sądu wpłynęła 17 marca 2016 r.- k. 61.). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zachodziła nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., którą sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga J. G. jest niezasadna.

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.

Przedmiotem ponownej kontroli Sądu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. T. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia u J. G. choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne (poz. 1 wykazu chorób zawodowych). Oceniając wydane w sprawie decyzje Sąd uznał, że nie naruszają przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, co skutkowałoby koniecznością ich uchylenia.

W rozpatrywanej sprawie, podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy Kodeks pracy i przepisy rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ). Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przy czym, jak wynika z § 5 ust. 1-3 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w ustawie o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia, wskazanych w tym przepisie.

Rozporządzenie reguluje także sposób przeprowadzania oceny narażenia zawodowego.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wydana, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: schorzenie zostanie rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza zatrudnionego we właściwej jednostce orzeczniczej, w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia i bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.

Ustalenia stanu faktycznego - w podanym wyżej, istotnym dla sprawy zakresie - poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 k.p.a., który wyraża między innymi zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym, według art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności, dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 1 Wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem rozporządzenia pod postacią: zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne. Na wstępie wskazać należy, że zgłoszenie podejrzenia wystąpienia u skarżącej takiej choroby zawodowej dokonane zostało [...]r., w wyniku którego [...]r. nastąpiło wszczęcie postępowania w sprawie. Narażenie zawodowe na oddziaływanie czynników wskazywanych jako przyczyna choroby zawodowej ustało w [...] r.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności stwierdzić należy, że w ocenie Sądu rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i dokonaniu jego wnikliwej oceny. Podstawą faktyczną wydanego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u J. G. wskazanej wyżej choroby zawodowej były orzeczenia lekarskie wydane po zbadaniu skarżącej w jednostce orzeczniczej I stopnia , a następnie po przeprowadzeniu ponownego badania, w jednostce orzeczniczej II stopnia. Lekarze wydający te orzeczenia dysponowali oceną narażenia zawodowego i dokumentacją lekarską i informacjami o przebiegu pracy zawodowej oraz przeprowadzali badania skarżącej. Orzeczenia te są spójne, logiczne i wyjaśniają dlaczego stwierdzone u skarżącej schorzenia mają charakter pozazawodowy i nie można ich wiązać z warunkami środowiska pracy. W orzeczeniach obu jednostek orzeczniczych podkreśla się, że liczne dolegliwości, na które cierpi skarżąca nie stanowią obrazu klinicznego ostrego lub przewlekłego zatrucia substancjami, z którymi miała ona kontakt zawodowy. Równocześnie zaś brak jest danych, które potwierdzałyby, że skarżąca narażona była na czynniki szkodliwe w stężeniach znaczenie przekraczających obowiązujące normy. Orzeczenia analizują zakres obowiązków na stanowisku położnej i uwzględniają środki chemiczne używane przy zabiegach.

Na podkreślenie zasługuje to, że w związku z kolejnymi zastrzeżeniami podnoszonymi przez skarżącą wobec przeprowadzonego procesu diagnostycznego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. N. o dodatkowe wyjaśnienia. W opinii uzupełniającej jednostka orzecznicza wskazała na przeprowadzenie szeregu konsultacji specjalistycznych: laryngologicznej, okulistycznej, neurologicznej , psychiatrycznej i psychologicznej oraz wykonanie niezbędnych badań laboratoryjnych. Żadne z badań i konsultacji nie wykazały u skarżącej objawów charakterystycznych dla następstw ostrego czy przewlekłego zatrucia pochodzenia zawodowego. Jednostka orzecznicza wyjaśniła szczegółowo, jakie działanie wykazują substancje, z którymi kontakt w środowisku zawodowym miała skarżąca ( lizol, eter, chloramina, spirytus i spirytus skażony, podtlenek azotu, cyclofosfamid, metotreksat ), wskazane w karcie oceny narażenia zawodowego oraz w wywiadzie od pacjentki. Ponownie też stwierdziła, że w dokumentacji medycznej pacjentki nie znaleziono dowodów przebycia ostrego zatrucia, a zgłaszane dolegliwości, z powodu których pacjentka się dotychczas leczyła również nie stanowią obrazu klinicznego ostrego lub przewlekłego zatrucia w/w substancjami.

Podkreślić należy, że zgodnie z treścią par. 5 wskazanego rozporządzenia właściwymi do orzekania w zakresie chorób zawodowych są wyłącznie lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w stosownych przepisach prawa i zatrudnieni w określonych jednostkach orzeczniczych. Lekarz ten wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 par. 1 k.p.a., której wiarygodność organ ocenia na podstawie art. 80 k.p.a. Organy inspekcji sanitarnej nie posiadają uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej i są związane orzeczeniami lekarskimi, które posiadają walor opinii biegłego. Organy muszą zatem jedynie ocenić wydane orzeczenia jako dowód w postępowaniu, zgodnie z regułami określonymi w k.p.a. Jeżeli wydana opinia lekarska jest należycie uzasadniona organ prowadzący postępowanie jest nią związany w tym znaczeniu, że nie może rozpoznać choroby zawodowej, gdy choroby zawodowej nie stwierdza lekarz właściwej jednostki orzeczniczej. Orzeczenie lekarskie jest jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeżeli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażał w swoich Naczelny Sąd Administracyjny. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 publ. CBOIS ).

Podnoszona przez skarżącą okoliczność, że przebyte schorzenia, zabiegi operacyjne, jak również obecne dolegliwości są przyczyną wieloletniego narażenia na substancje szkodliwe w miejscu pracy i niewyjaśnienie w tym zakresie stanu faktycznego sprawy, nie może być uznana za uzasadnioną. Subiektywne przekonanie skarżącej o związku chorób z czynnikami występującymi w jej środowisku pracy nie są wystarczającą podstawą do zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń, wydanych przez lekarzy z uprawnionych jednostek. Skarżąca została bowiem poddana w każdej z jednostek szczegółowym badaniom oraz konsultacjom lekarskim, które jednoznacznie wykluczyły, że stwierdzone schorzenia mają zawodowe podłoże. Nie ma zatem podstaw, w świetle zebranego w sprawie materiału, do zakwestionowania ustaleń organu, że brak jest podstaw do uznania, że stwierdzone u skarżącej schorzenia są przyczynowo związane z wykonywaną praca zawodową i stanowią efekt zatrucia substancjami chemicznymi, z którymi miała kontakt . Przemawia za tym brak zmian w stanie zdrowia, które można byłoby uznać za następstwo ostrego lub przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi. Podkreślić należy, że zawarta w art. 235¹ Kodeksu pracy definicja choroby zawodowej wymaga aby w wyniku oceny warunków pracy można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Choroba musi być ponadto wymieniona w wykazie chorób zawodowych. W rozpatrywanej sprawie organy inspekcji sanitarnej po przeprowadzeniu postępowania wykluczyły, aby występujące u skarżącej dolegliwości mogły być skutkiem ostrego albo przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi, z którymi miała kontakt w pracy. Z uwagi na brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, organy obu instancji prawidłowo odmówiły jej stwierdzenia.

Wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ma miejsce między innymi wówczas, gdy lekarskie jednostki orzecznicze stwierdzą, że występujące schorzenie nie mieści się w wykazie chorób zawartym w załączniku do rozporządzenia. (por. wyrok NSA z 8.11.2011 r. II OSK 1898/11.) Podkreślić raz jeszcze należy, że organ administracji nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej prowadzącej do odmiennego rozpoznania. Organ ocenia orzeczenia jako dowód w postępowaniu i, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie ocena ta była wnikliwa i wyczerpująca.

Wymaganą okolicznością dla stwierdzenia choroby zawodowej jest, przy uwzględnieniu oceny warunków pracy, bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenie, że choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono u skarżącej choroby z pkt 1 Wykazu, co uzasadniało wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W ocenie sądu, organy administracji prowadząc przedmiotowe postępowanie nie naruszyły norm wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo oraz w sposób rzetelny i na jego podstawie wydano decyzje znajdujące oparcie w przepisach prawa materialnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Podstawę przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu za pomoc prawną udzieloną skarżącej w postępowaniu kasacyjnym (442,80 zł) i postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (295,20 zł) stanowił przepis art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801).

D.T.