Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1748/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1lit. a,
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie NSA Monika Nowicka del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 158/14 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz J. K. kwotę 125 (sto dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 158/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie świadczeń rodzinnych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...].

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., Prezydent Miasta Gdyni odmówił przyznania J. K. świadczeń rodzinnych w formie: zasiłków rodzinnych na synów P. i J. i dodatków do zasiłków rodzinnych z tytułów:

- samotnego wychowywania dziecka J. K.,

- kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka J. K.,

- rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 przez P. K. i J. K..

Jako podstawę prawną powołał przepisy art. 2 ust 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 20, art. 23 ust. 1, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 26 art. 48 ust. 3, art. 49a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w prawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2011 r. Nr 298, poz. 1769) i § 1 ust 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959).

Organ I instancji ustalił, że dochód na osobę w rodzinie w 2011 r. wyniósł [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczeń. Dochód został obliczony na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów i przy jego ustalaniu uwzględniono świadczenia alimentacyjne, stypendium szkolne dzieci oraz dochód ze zbycia w 2011 r. nieruchomości ( mieszkania w Olsztynie ) w kwocie [...] zł.

W odwołaniu J. K. podniosła, że kwota [...] zł, uzyskana ze zbycia nieruchomości, nie zasiliła budżetu rodzinnego. W kilka dni po sprzedaży mieszkania w Olsztynie kupiła mieszkanie w Gdyni w którym obecnie z synami mieszka. Po odjęciu tej kwoty z dochodów rodziny jasno wynika, że świadczenia, o które występowała, są jej dzieciom należne. Dodała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i potrzebuje środków na zabezpieczenie podstawowych potrzeb dzieci i zapewnienie im warunków do nauki.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną powołało przepisy art. 3 pkt 1, 2, 23, 24, art. 4, art. 5 ust. 1, 2, 4a, 4b, art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Organ odwoławczy ustalił, na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gdyni, że w 2011 r. J. K. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w wysokości [...] zł. Dane dotyczące dochodu rodziny wykazane w zaświadczeniu urzędu skarbowego są zaś dla organów orzekających w przedmiocie świadczeń rodzinnych wiążące i nie mogą być kwestionowane w tym postępowaniu. W ocenie organu bez znaczenia musi zatem pozostawać, że środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania w Olsztynie zostały natychmiast przeznaczone na zakup mieszkania w Gdyni. Sporny dochód spełnia bowiem definicję zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mając na uwadze regulację z art. 3 pkt 23 cyt. ustawy, dochodu tego nie można potraktować jako utraconego. W ocenie Kolegium, organ I instancji dokonał prawidłowego wyliczenia dochodu odwołującej się, a wobec jednoznacznego przekroczenia kryterium dochodowego nie mógł przyznać wnioskowanych świadczeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jej zdaniem, z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że doszło do wypaczenia sensu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Art. 5 ust. 4 przewiduje możliwość nieuwzględnienia dochodu utraconego. Należy zastanowić się, czy uzyskanie dochodu ze sprzedaży jedynego lokalu mieszkalnego, by zapłacić (tym dochodem) niezwłocznie (kilka dni później) za nowy lokal mieszkalny niezbędny do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w innym mieście jest niczym innym, niż utratą (chwilowo uzyskanego) dochodu. Skarżąca podkreśliła, że na gruncie prawa podatkowego ustawodawca pozwala na zbycie jednego lokalu i nabycie drugiego, a rozumiejąc potrzeby obywateli nie pobiera z tego tytułu podatku. Jedyny warunek to ten, by nowy lokal został nabyty w ciągu 5 lat. W omawianym przypadku trwało to zaledwie kilka dni. Nadto, w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zdefiniowano pojęcie dochodu. Jednak w art. 3 pkt. 1 pkt. c wskazano dochody nie podlegające opodatkowaniu. Co prawda przepisy określają, że dochodem na gruncie tej ustawy są również dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zawarte w tym podpunkcie wyliczenie nie wymienia jednak jako tego rodzaju dochodu - dochodu ze sprzedaży jedynego lokalu mieszkalnego przeznaczonego niezwłocznie na zakup innego lokalu przez sprzedającego na własne cele mieszkaniowe, co utwierdza skarżącą w przekonaniu, że zasiłek został dzieciom odebrany niesłusznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi. Według Kolegium, skarga nie zawiera zarzutów, które podważałyby prawidłowość rozstrzygnięcia. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że zaskarżone decyzje zostały wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc - z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć i miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w prawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2011 r. Nr 298, poz. 1769) i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959).

Sąd wywodził dalej, że zasiłek rodzinny wraz z przewidzianymi dodatkami przysługują określonym osobom, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza wskazanego w ustawie pułapu, podwyższonego w sytuacji, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy). Odnotował, że skarżąca przedłożyła do akt orzeczenie o zaliczeniu syna Jakuba do osób niepełnosprawnych od urodzenia. Sąd przypomniał, że według organów, w opisanej sytuacji dochód na osobę w rodzinie skarżącej w czasie poprzedzającym złożenie wniosku, uprawniający do uzyskania świadczeń rodzinnych, nie mógł przekroczyć 623 zł. Organy obu instancji ustaliły również, że stosownie do art. 3 pkt.1 lit a, w sytuacji, gdy wnioskodawca uzyskuje przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych, dochód na osobę w rodzinie należy ustalać z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne.

Zdaniem Sądu, organy przeoczyły jednak, że zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 pkt. 6 lit. a wskazanego rozporządzenia, do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć odpowiednio dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:

a) zaświadczenia z urzędu skarbowego albo oświadczenia członków rodziny o dochodzie podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; wzory zaświadczenia i oświadczenia są określone odpowiednio w załącznikach nr 4 i 5 do rozporządzenia.

Zgodnie z art. 21 pkt. 131 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz.307 ze zm.), wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.

Sąd stwierdził, że skarżąca przedłożyła do akt organu I instancji, oprócz wymienionych wyżej aktów notarialnych zbycia i zakupu mieszkań w Olsztynie i Gdyni, zaświadczenie Naczelnika II Urzędu Skarbowego w Gdyni, że w roku podatkowym 2011 podatek należny od skarżącej wyniósł "0" zł. Zaświadczenie to nosi tytuł /.../ o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. /.../30e / ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i zaświadcza co prawda, że J. K. uzyskała dochód w wysokości [...] zł, jednak nie wyjaśnia, jaka część tego dochodu jest – z mocy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - wolna od podatku dochodowego, zatem – nie podlegająca opodatkowaniu na zasadach ogólnych, jak wymaga tego art. 3 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu, w sytuacji, jaka ma miejsce w kontrolowanej sprawie, tj. gdy z jej okoliczności wynika, że znaczna część pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania w Olsztynie przeznaczona została przez skarżącą w tym samym roku podatkowym na zakup mieszkania w Gdyni, do którego przeprowadziła się rodzina skarżącej i uzyskany dochód w stosownej części (tj. zgodnie z art. 21 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) jest wolny od podatku dochodowego, obliczenie dochodu skarżącej w sposób, w jaki dokonały tego organy orzekające w obu instancjach jest nieracjonalny i nie znajdujący oparcia w analizowanych przepisach prawa, a co więcej – rezultaty zastosowania tak rozumianych przepisów o świadczeniach rodzinnych przeczy celowi tej ustawy.

Sąd stwierdził, że podziela poglądy wyrażone na tle podobnego stanu faktycznego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie sygn. akt II SA/Po 583/13. Następnie Sąd pierwszej instancji przytoczył obszerne fragmenty uzasadnienia tego wyroku (cztery i pół strony).

Wracając do własnych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że mając powyższe na uwadze, uznał, że stan faktyczny tej sprawy nie został wszechstronnie ustalony, wobec czego nie zaistniały przesłanki do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o świadczenia rodzinne. Dodatkowo, zdaniem Sądu, stwierdzić należy, że treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż zaniechanie przez Kolegium wyjaśnienia okoliczności danej sprawy, spowodowane było także dorozumianym dokonaniem błędnej wykładni przepisów kształtujących zasady nabywania prawa podmiotowego do świadczeń rodzinnych, w szczególności przepisu art. 3 pkt 1 lit. a oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie ustalania dochodu rodziny. Z tych wszystkich powodów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zwrócić się do Naczelnika II Urzędu Skarbowego w Gdyni, który wydał J. K. zaświadczenia z dni 5 września 2012 r. i 17 września 2012 r., o wyjaśnienie w świetle przepisów podatkowych, charakteru elementu zaświadczenia w postaci informacji o wykazaniu przez podatnika w podanym okresie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie [...]zł poprzez wskazanie, czy złożony przez skarżącą PIT-39 istotnie dotyczy dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W razie pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, właściwy naczelnik urzędu skarbowego winien także wydać stosowne zaświadczenie podając łączną kwotę uzyskanego w 2011 r. dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zgodnie z wzorem ustalonym w rozporządzeniu wykonawczym. Natomiast w sytuacji, gdy sporny przychód nie stanowi tego rodzaju dochodu, również konieczna jest weryfikacja zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w Gdyni, poprzez nadanie mu treści zgodnej z wzorem przewidzianym dla zaświadczenia o wysokości określonej kategorii dochodów.

Po wyjaśnieniu powyższych okoliczności faktycznej oraz poczynieniu w tym zakresie prawidłowych ustaleń, organy winny rozstrzygnąć, w sposób zgodny z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, o dochodzie rodziny skarżącej w 2011 r., uwzględniając również obowiązek odniesienia się do kwestii dotyczącej utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 tej ustawy, a następnie ocenić zasadność zgłoszonego żądania o przyznanie świadczeń rodzinnych wskazanych we wniosku J. K. z dnia 16 października 2012 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, reprezentowane przez radcę prawnego.

Zaskarżyło w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 158/14.

Na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciło:

• naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. wyrażające się w odstąpieniu przez sąd I instancji od sporządzenia zindywidualizowanego stosowanie do okoliczności rozstrzyganej sprawy uzasadnienia wyroku oraz braku przedstawienia własnego wyjaśnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia wraz z oceną prawną stanu faktycznego sprawy, co uniemożliwia pełną rekonstrukcję stanowiska orzekającego sądu, co do przyjętej w rozstrzyganym przypadku oceny prawnej stanu faktycznego sprawy i przebiegu postępowania wyjaśniającego przed organami administracji publicznej, a w konsekwencji ocenę poprawności dokonanego rozstrzygnięcia, a także uzasadnia poważną wątpliwość co do wnikliwości i oparcia w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy dokonywanych przez sąd I instancji ocen.

Mając powyższe na uwadze wniosło o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania,

- zasadzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zarzutu wyartykułowanego w podstawie kasacji.

W myśl art. 174 pkt 1 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. zawiera dyspozycję przedstawienia w uzasadnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej uzasadnienia. Chodzi o stanowisko sądu rozpoznającego sprawę w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy. Stanowiska tego nie może zastąpić posłużenie się w uzasadnieniu stanowiskiem innego sądu administracyjnego w innej sprawie i oświadczenie o zaakceptowaniu tego stanowiska. Kilkustronicowy "cytat" z uzasadnienia wyroku wydanego w innej (nawet podobnej) sprawie, nie stanowi dopuszczalnego w wywodzie prawnym powołania się na pogląd już wyrażony w orzecznictwie. Jest właśnie zastąpieniem własnego wywodu w rozpoznawanej sprawie wyjaśnieniem podstawy prawnej innej sprawy rozpoznawanej przez inny sąd administracyjny.

Takiego uchybienia dopuścił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym wyroku, ale nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd przedstawił bowiem także własne stanowisko co stanu faktycznego i prawnego sprawy. Uznał, że zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu skarżącej wymaga ponownej oceny organów administracji. Wysokość dochodu jest okolicznością istotną z punktu widzenia prawa materialnego normującego prawo do świadczeń rodzinnych.

Pojęcie dochodu w przepisach o świadczeniach rodzinnych zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz.992 ze zm. - obecnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). Już z brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że obliczanie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotyczy to okoliczności będących przedmiotem postępowania podatkowego. Przede wszystkim chodzi o to, czy przychód podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Takie związanie rezultatem postępowania podatkowego dotyczy też wysokości dochodu, wysokości składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku i wysokości należnego podatku. Konsekwencją takiego rozumienia art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest unormowanie art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określające rodzaj i treść dokumentu, na podstawie którego, w postępowaniu o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych, następuje ustalenie okoliczności objętych hipotezą art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dokumentem tym, zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Tak samo wymagany dokument precyzował obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis § 2 ust. 2 pkt 6 lit. a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 298, poz. 1769) - obecnie obowiązuje identyczna regulacja § 2 ust. 2 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3). Zaświadczenie to potwierdza fakty ustalone w postępowaniu podatkowym oraz stan prawny w zakresie obowiązku podatkowego strony (art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.). W tym zakresie organ administracyjny prowadzący postępowanie o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych jest więc związany treścią zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1368/08; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1212/10; niepublikowane, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/; Monika Lewandowicz-Machnikowska [w:] R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska "Świadczenia rodzinne. Komentarz", s. 50 i 269). W ramach uprawnień wynikających z oceny dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 K.p.a.) oraz swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.) organ administracyjny może i powinien podjąć czynności procesowe, gdy według jego oceny zaświadczenie nie potwierdza rzeczywistych rezultatów postępowania podatkowego. Nie może jednak, przed ewentualnym wydaniem nowego zaświadczenia, ustalić okoliczności z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wbrew treści dołączonego do wniosku zaświadczenia. W szczególności nie może samodzielnie przeprowadzić postępowania zastępującego czynności procesowe postępowania podatkowego oraz ustalić, czy przychód podlega opodatkowaniu za zasadach ogólnych, ustalić dochód oraz należny podatek odmiennie od rezultatów postępowania podatkowego odzwierciedlonych w zaświadczeniu. Organ może podjąć czynności zmierzające do weryfikacji, we właściwym trybie (a więc poprzez wydanie nowego zaświadczenia przez uprawnionego naczelnika urzędu skarbowego), gdy zebrany materiał dowodowy wywołuje wątpliwości co do zgodności zaświadczenia z rezultatami postępowania podatkowego.

Zobowiązując organy administracyjne do działań weryfikujących zaświadczenie przedstawiające rezultaty zakończonego postępowania podatkowego, Sąd pierwszej instancji oparł się na prawidłowej wykładni art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych i nawiązał do wiarygodnych podstaw zakwestionowania zaświadczenia, którym dysponowały organy rozpatrujące wniosek.

Z uwagi na treść art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kluczowe znaczenie ma instytucja dochodu. Jest ona pojęciem z zakresu prawa podatkowego, z tym, że na gruncie świadczeń rodzinnych została zdefiniowana właśnie w art. 3 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 3 pkt 1a, dochodem są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Przepisy art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych regulują opodatkowanie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c tej ustawy. W myśl art. 30e ust. 1, podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Zgodnie z art. 30e ust. 4, po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać:

1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 lub

2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131.

Jeśli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później, niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód ze zbycia nieruchomości został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, spełnione są przesłanki z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 wynika, że dochód przeznaczony w warunkach tego przepisu na własne cele mieszkaniowe jest wolny od podatku dochodowego (chodzi o dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych).

Zasady opodatkowania dochodów, określone w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie są zatem jednolite. Dochód, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131, jest wolny od podatku dochodowego. Dochód, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, nie jest wolny od podatku dochodowego. Zgodnie z art. 30e ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, po zakończeniu roku podatkowego podatnik obowiązany jest wykazać oba te dochody, z tym, że obowiązek obliczenia należnego podatku dotyczy tylko dochodu, o którym mowa w art. 30e ust. 4 pkt 1.

Przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych posługuje się określeniem "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych". Oznacza to, że przychodem stanowiącym dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a jest, w zakresie przychodu, o którym mowa w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochód, który nie jest wolny od podatku (art. 30e ust. 4 pkt 1). To bowiem, że na mocy art. 21 ust. 1 pkt 131 dochód wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, jest wolny od podatku dochodowego, znaczy to samo co "niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym". Taka wykładnia przepisów art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 30e oraz art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika wprost z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Dochody wolne od podatku dochodowego, wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie podlegają więc opodatkowaniu, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W postępowaniu administracyjnym nie kwestionowano, że skarżąca w okresie wymaganym przez art. 21 ust. 1 pkt 131, wydatkowała znaczną część przychodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe. Świadczy o tym zresztą treść dołączonych do akt administracyjnych aktów notarialnych. Zaświadczenie Urzędu Skarbowego pozostaje w sprzeczności z tymi dowodami. Nie wykazuje ono zróżnicowanego, w odniesieniu do art. 30e ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, charakteru dochodu skarżącej związanego ze sprzedażą nieruchomości oraz rzeczywistej wysokości dochodu podlegającego opodatkowaniu.

Przedstawione kontrowersje nie mają natomiast związku z pojęciem dochodu utraconego, o którym mowa w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uchybienie Sądu pierwszej instancji w tej mierze nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 204 pkt 2 P.p.s.a. Kosztami tymi są koszty przejazdu skarżącej na rozprawę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalone w wysokości cen biletów kolejowych (trasa Gdynia-Warszawa i z powrotem pociągiem TLK).