Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 558/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17 ust. 1 i 5, art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. NSA Teresa Rutkowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 1010/10 w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od L. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi L. P. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r. (znak [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy R. z dnia [...] lipca 2010 r. (znak [...]) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. (znak [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy R. z dnia [...] lipca 2010 r. (znak [...]) odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego L. P. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. W podstawie prawnej decyzji Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Uzasadniając decyzję Kolegium stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli osoba ta nie podejmuje pracy lub rezygnuje z niej w celu sprawowania opieki nad osobą posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznym ograniczeniem możliwości do samodzielnej egzystencji. Przy czym, brak aktywności zawodowej musi być spowodowany koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki. Skarżąca tego warunku nie spełniła, gdyż jej rezygnacja z zatrudnienia i nie podejmowanie pracy było konsekwencją pobierania zasiłku chorobowego. W takiej sytuacji nie podejmowała ona zatrudnienia nie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem posiadającym orzeczoną niepełnosprawność, ale ze względu na stan własnego zdrowia. Jak podkreślało Kolegium, zasiłek chorobowy jest kontynuacją uprawnień pracowniczych. Jego celem jest doprowadzenie stanu zdrowia osoby do poziomu pozwalającego kontynuować lub podjąć pracę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie L. P. zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreśliła, że ustawa ta wyraźnie wskazuje przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W jej przypadku żadna z okoliczności wskazanych nie zachodziła, zatem organy nie miały podstaw do odmowy przyznania jej tego świadczenia skoro pozostaje i nie podejmuje pracy, a sprawuje opiekę nad chorym dzieckiem, które spełnia warunki do tego, by ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Podnosiła, iż w porządku prawnym brak jest przepisu, który wykluczałby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba pobiera zasiłek chorobowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2011 roku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] sierpnia 2010 r. (znak [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy R. z dnia [...] lipca 2010 r. (znak [...]).

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżąca występując o świadczenie pielęgnacyjne dołączyła do wniosku oświadczenie z dnia [...] czerwca 2010 r., z treści którego wynika, że od dnia [...] maja 2010 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim, a od dnia [...] maja 2010 r. pobiera zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS. Stosunek pracy skarżącej ustał w dniu [...] maja 2010 r. Równocześnie sprawuje ona opiekę nad własnym dzieckiem D. P., który ma ustaloną w orzeczeniu z dnia [...] czerwca 2010 r. niepełnosprawność i z tego powodu wymaga stałej i długotrwałej opieki w związku z ograniczoną samodzielnością egzystencji. Na tej podstawie skarżąca domagała się ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu meriti, w niniejszym przypadku doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wskazał Sąd I instancji wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyjęta przez organy pomocy społecznej obu instancji, wychodzi z założenia, że skarżąca nie mieści się w dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy, bo pobierała zasiłek chorobowy. W świetle ustaleń organów administracji, zaprzestanie pracy przez skarżącą nie było powodowane koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem, ale podyktowane było jej względami zdrowotnymi, a to przesądzało o niemożności przyjęcia podstaw do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd I instancji nie podzielił takiego stanowiska. Zdaniem Sądu, nie można aprobować sposobu wykładni treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie zwrotu "jeśli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia" poprzez sięganie do pojęcia zasiłku chorobowego. Zabieg taki nie znajduje uzasadnienia w treści wskazanego przepisu, ani nawet w ustawie. Sięganie do innych regulacji niż ta, w ramach której rozpoznawane jest żądanie przyznania określonego uprawnienia jest możliwe, ale tylko w przypadku, gdy przepisy prawa wyraźnie dopuszczają takie odesłanie. W przypadku braku wyraźnej normy posługiwanie się konstrukcjami (instytucjami) innej ustawy należy traktować jako niczym nie usprawiedliwioną dowolność interpretacyjną. Tak działały organy obu instancji w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, zatem – jak skonstatował Sąd meriti – należało przyjąć, że skarga trafnie wskazuje na niczym nie uzasadnioną dowolność takiego działania.

Dalej Sąd I instancji podnosił, że treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma odnosić się do sytuacji faktycznej podmiotu ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o ten rodzaj pomocy, w chwili orzekania nie może podjąć lub musi zrezygnować z zatrudnienia. Dla poprawnego ustalenia zakresu treściowego przepisu ważny jest fakt nie bycia w zatrudnieniu oraz obiektywnie stwierdzona potrzeba sprawowania opieki nad osobą mającą orzeczenia o niepełnosprawności z odpowiednim wskazaniem, czyli koniecznością długotrwałej i stałej opieki lub pomocy ze względu na znacznie ograniczoną możliwość egzystencji.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu meriti, skarżąca niewątpliwie w chwili orzekania była osobą, która nie podjęła zatrudnienia i z niego zrezygnowała. Dla wypełnienia dyspozycji przepisu nie są bowiem, zdaniem Sądu, istotne okoliczności i intencje niepodejmowania zatrudnienia. Dlatego nie można jako poprawnej przyjąć tej argumentacji organów, która koncentruje się na domniemanych intencjach skarżącej. W tym zakresie Sąd I instancji odwołał się do wyrok NSA z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1364/07.

W konsekwencji Sąd meriti zgodził się z się ze skarżącą, że dla odmowy udzielenia świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest treść art. 17 ust. 5 ustawy, który wylicza negatywne przesłanki przyznania tej pomocy. Pośród nich nie wskazano jednakże zasiłku chorobowego, zatem nie można przyjmować, że ten rodzaj świadczeń może prowadzić do decyzji odmownej, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zwłaszcza nie można w oderwaniu od treści tego przepisu prowadzić wykładni art. 17 ust. 1 ustawy i przez pryzmat tego zasiłku rozumieć "nie podejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia". W jego ocenie sam fakt pobierania zasiłku chorobowego nie może być podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takim powodem mogłaby zostać uznana niemożliwość sprawowania opieki ze względu na stan zdrowia, który był podstawą przyznania zasiłku chorobowego. Jednak w tym zakresie organy nie prowadziły postępowania.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istotny jest jedynie fakt niepozostawania w zatrudnieniu oraz obiektywnie stwierdzona potrzeba sprawowania opieki. Nie mają zaś żadnego znaczenia okoliczności i intencje niepodejmowania zatrudnienia, co doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w sytuacji, gdy w rzeczywistości zrezygnowała z pracy, jak też nie podejmuje zatrudnienia z innych powodów, a dodatkowo w ogóle nie była zdolna do świadczenia pracy.

Wskazując na powyższe pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o oddaleniu skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Kolegium uznał za błędne twierdzenie Sądu, jakoby jedną z okoliczności koniecznych do ustalenia zakresu pojęciowego art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych było nie pozostawanie w zatrudnieniu. Ustawodawca przesądził bowiem w sposób jednoznaczny, iż ma to być pozostawanie bez zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki ("w celu sprawowania opieki"). Zdaniem kasatora, jest to więc podstawowa pozytywna przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kasator zakwestionował stanowisko Sądu I instancji wskazującego jako istotną okoliczność niezbędną do ustalenia zakresu treściowego art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy obiektywną potrzebę sprawowania opieki. Zdaniem kasatora, twierdzenie to jest błędne, gdyż sama potrzeba sprawowania opieki na gruncie analizowanego przepisu o niczym jeszcze nie przesądza. Decydujący jest bowiem fakt, czy rzeczywiście taka opieka jest sprawowana.

Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych kasator stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wymagane przesłanki pozytywne (tj. niepodejmowanie zatrudnienia/rezygnacja z niego w celu sprawowania opieki), w związku z czym odnoszenie się do ust. 5 nie było już konieczne. Tak więc – zdaniem autora skargi kasacyjnej – niezamieszczenie w art. 17 ust. 5 powoływanej ustawy zasiłku chorobowego nie stoi na przeszkodzie do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Autor skargi kasacyjnej, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. (sygn. akt P 41/2007) podnosił, że aby strona mogła zrezygnować z zatrudnienia (rzeczywistego czy też tylko teoretycznego), to w pierwszej kolejności musi być zdolna do pracy. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy skarżąca nie mogła zrezygnować nawet z potencjalnego zatrudnienia, gdyż w chwili wydawania decyzji przez organy orzekające w sprawie w ogóle nie była zdolna do świadczenia pracy - pozostawała na zasiłku chorobowym.

Kasator odwołał się także do wykładni historycznej spornego przepisu wskazując, iż do dnia 30 kwietnia 2004 r. obowiązywał art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zgodnie z którym tzw. zasiłek stały przysługiwał osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji (...). Przepis ten przestał obowiązywać w związku z wejściem w życie art. 37 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, wskazuje to w sposób jednoznaczny, iż również na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o pomocy społecznej, osoba ubiegająca się o odpowiednik dzisiejszego świadczenia pielęgnacyjnego (wtedy tzw. zasiłek stały) również musiała wykazać się zdolnością do świadczenia pracy. Kwestionowanie więc takiej konieczności w obecnie obowiązującym stanie prawnym nie może zostać uznane ani za słuszne ani za prawidłowe.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. P. wnosiła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: 1/ naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2/ naruszeniu przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W świetle regulacji zawartej w zdaniu 1 art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, mając jedynie obowiązek wzięcia pod rozwagę z urzędu nieważności postępowania. Wobec niestwierdzenia nieważności postępowania ( art. 183 § 2 p.p.s.a.), kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do oceny podstaw wskazanych w skardze kasacyjnej.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach uznać należy, że skarga zawiera uzasadnione podstawy i zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna nie stawia zarzutu naruszenia przepisów postępowania i nie kwestionuje prawidłowości poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych, zatem stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej postawiony został jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego.

W związku z tym na wstępie podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, to jest podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. W niniejszej sprawie problem sprowadza się do oceny, czy doszło w sprawie do naruszenia przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej istotny jest jedynie fakt niepozostawania w zatrudnieniu oraz obiektywnie stwierdzona potrzeba sprawowania opieki, nie mają zaś żadnego znaczenia okoliczności i intencje niepodejmowania zatrudnienia.

Art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1/matce albo ojcu, 2/ innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3/ opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei, w art. 17 ust. 5 ustawy wymienione zostały przypadki, kiedy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują.

Świadczenia te nie przysługują, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Przytoczone regulacje wskazują, że w ust. 1 art. 17 ustawy określone zostały przesłanki, które muszą być spełnione, aby świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej mogło być przyznane (pozytywne przesłanki przyznania świadczenia). Ust 5 zawiera zaś wyliczenie przesłanek negatywnych.

Przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest więc:

- niepodejmowanie zatrudnienia lub

- faktyczna rezygnacja z wykonywanej dotychczas pracy

jeżeli takie działanie ma na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, w rozpoznawanej sprawie niepełnosprawnym dzieckiem. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że treść powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc matce lub ojcu dziecka czy opiekunowi dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. W związku z tym uznać należy, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje temu, kto nie pozostaje w zatrudnieniu tylko dlatego, aby sprawować opiekę nad dzieckiem i faktycznie sprawuje tę opiekę. Oznacza to, że rezygnacja z zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Można bowiem mówić o rezygnacji z zatrudnienia tylko wtedy, gdy przynajmniej potencjalnie możliwość wykonywania pracy istnieje. Stanowisko takie wyrażone zostało m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2007 r. sygn. I OSK 1411/06, gdzie Sąd stwierdził, że sprawowanie opieki jest wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (niepublikowane LEX nr 344871). Także Trybunał Konstytucyjny w swoich rozważaniach dotyczących art. 17 ust. I 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (wyrok TK z dnia 22 lipca 2008 r. P 41/07 – OTK-A 2008/6/109 ) wskazywał, że osobą uprawnioną do świadczenia jest "Osoba sprawująca długotrwałą opiekę lub niosąca długotrwałą pomoc dziecku niepełnosprawnemu, przez tę niepełnosprawność zmuszona do rezygnacji z pracy zarobkowej, mimo istniejących na rynku miejsc pracy i zdolności oraz gotowości podjęcia zatrudnienia" Podkreślał, że "Rezygnacja z zatrudnienia musi wynikać ze świadomej decyzji opiekuna, a nie z pozostającej poza jego wolą niezdolności do pracy w znaczeniu prawa ubezpieczeń społecznych".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną, stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się do sytuacji faktycznej podmiotu ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne, a więc istotny jest jedynie fakt nie bycia w zatrudnieniu oraz obiektywnie stwierdzona potrzeba sprawowania opieki, nie mają zaś znaczenia okoliczności i intencje niepodejmowania zatrudnienia, pozostaje w sprzeczności zarówno z literalnym brzmieniem przepisu jak i celem dla którego takie świadczenie zostało wprowadzone. Powołując się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2008 r. ( I OSK 1364/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny przeoczył, że w sprawie tej organy przyjęły, że już posiadanie statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, eliminuje taką osobę z grona osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, gdyż osoba zarejestrowana jako bezrobotna w PUP jest osobą zdolną i gotową do podjęcia pracy, nie jest wobec tego osobą rezygnującą z zatrudnienia. Z taką wykładnią art. 17 ust. 1 ustawy Sąd się rzeczywiście nie zgodził uznając, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, osoba bezrobotna będąc z definicji "gotową do zatrudnienia" jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz.1001 ze zm.) rezygnuje z tej gotowości i potencjalnej pracy, którą organ mógłby jej zaproponować. Rozwinięcie tej problematyki nastąpiło w wyroku z NSA z dnia 24 października 2008 r. – I OSK 1758/07 , gdzie stwierdzono, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 , a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego. Podkreślenia wymaga, że w obu stanach faktycznych osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne była osobą zdolną do pracy.

Przyjęcie powyższej wykładni przepisu art. 17 ust.1 ustawy oznacza, że w przypadku skarżącej nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie, a przesłanki te muszą być spełnione łącznie aby świadczenie mogło być przyznane. Pobieranie zasiłku chorobowego przez skarżącą od dnia [...] maja 2010 r., w którym to dniu ustał także stosunek pracy oznacza, że skarżąca w tym okresie była niezdolna do podjęcia pracy. Zasiłek chorobowy jest jednym ze świadczeń pieniężnych uregulowanych w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ( Dz. U. z 2010 r, Nr 77, poz. 512 ze zm.). Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Zasiłek ten przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy z przyczyn określonych w art. 6 ust. 2 - nie dłużej niż przez 182 dni, a w wyszczególnionych przypadkach nie dłużej niż przez 270 dni ( art. 6 ust. 1 i art. 8 wskazanej wyżej ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego /.../) Celem tego świadczenia jest umożliwienie pracownikowi leczenia i odzyskania zdolności do pracy. Pobieranie przez daną osobę zasiłku chorobowego, również po ustaniu zatrudnienia, oznacza, że jest ona niezdolna do pracy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że skarżąca przebywająca po ustaniu zatrudnienia na zasiłku chorobowym, w okresie pobierania tego świadczenia, jako osoba niezdolna do pracy, nie spełniała przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie mogła bowiem zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, skoro z uwagi na niezdolność do pracy, podjęcie przez nią zatrudnienia nie było możliwe. Oznacza to, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być przyznane w okresie pobierania zasiłku chorobowego.

W konsekwencji fakt, iż w art. 17 ust. 5 nie został wymieniony przypadek pobierania zasiłku chorobowego, jako negatywna przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 nie ma w sprawie znaczenia. W przepisie tym wymienione zostały enumeratywnie przypadki, których zaistnienie spowoduje odmowę przyznania, nawet jeżeli spełnione zostaną przesłanki pozytywne do przyznania świadczenia. Tymczasem skarżąca nie spełniła wszystkich przesłanek pozytywnych, co powoduje, że ma potrzeby dokonywania oceny, czy nie zachodzą w sprawie przesłanki negatywne.

Z powyższych względów, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w sprawie zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i oddalił skargę. Biorąc pod uwagę szczególne okoliczności sprawy i sytuację materialną rodziny skarżącej, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia od L. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.