Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 482/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 pkt 6 i 9, art. 6 ust. 1, art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi "V." spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na V. spółka z o.o. kary pieniężnej w wysokości 34.538,00 zł za .

Decyzja ta zapadła w następującym stanie sprawy: w dniu [...] czerwca 2017 r. o godz. 8.30 na byłym Drogowym Przejściu Granicznym uprawnieni funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową o nr rej. [...], którego kierowcą był R.B. Podmiotem odbierającym towar o nazwie [...] w ilości 24960 kg, klasyfikowanym do pozycji CN 2710, przewożonym z Niemiec do Polski była firma V. sp. z o.o. W toku kontroli, po sprawdzeniu w systemie monitorowania drogowego przewozów towarów, stwierdzono brak zgłoszenia SENT, którego powinien dokonać podmiot odbierający. Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wszczął z urzędu wobec podmiotu odbierającego postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niedokonanie zgłoszenia przewozu towaru do rejestru zgłoszeń, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (aktualnie tekst. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm.; dalej ustawa SENT).

Następnie postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. organ I instancji wyznaczył stronie siedmiodniowy termin na zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. strona ustosunkowała się do materiału dowodowego, zgłaszając wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków – pracowników spółki. Po oddaleniu wniosków dowodowych strony decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na spółkę V. karę pieniężną w wysokości 34.538,00 zł za niedokonanie przez podmiot odbierający obowiązku przesłania do rejestru zgłoszenia przewozu towaru i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

2. Od decyzji tej strona złożyła w terminie odwołanie, w wyniku którego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną decyzji kasacyjnej było niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności w zakresie dotyczącym ważnego interesu skarżącej oraz ewentualnego wpływu kary na jej sytuację finansową. W tym też kontekście - konieczności uzupełnienia materiału dowodowego organ odwoławczy nakazał Naczelnikowi Urzędu Celno-Skarbowego ponownie rozważyć wnioski dowodowe strony.

3. Po uzupełnieniu dowodów, między innymi w zakresie dokumentów potwierdzających sytuację finansową skarżącej spółki Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. ponownie odmówił przeprowadzenia wnioskowych dowodów z zeznań świadków – pracowników spółki na okoliczność zamówienia towaru, realizacji przewozu oraz rejestracji w systemie SENT. Następnie decyzją z dnia [...] września 2019 r. organ I instancji ponownie nałożył na spółkę V. karę pieniężną w wysokości 34.538,00 zł za niedokonanie przez podmiot odbierający obowiązku zgłoszenia przewozu towaru i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

W jej uzasadnieniu wskazał, że zatrzymany do kontroli zestaw samochodowy, w momencie wszczęcia czynności kontrolnych, które miało miejsce w dniu [...] czerwca 2017 r. o godz. 8:30 nie był zgłoszony do rejestru SENT (kierowca nie posiadał wymaganego numeru referencyjnego SENT na przewożony z Niemiec do Polski towar o nazwie [...] w ilości 24960 kg, klasyfikowany do pozycji CN 2710). Organ kontrolujący dokonując sprawdzenia danych w systemie monitorowania drogowego przewozów towarów stwierdził brak zgłoszenia SENT na przewożony towar, którego powinien dokonać podmiot odbierający, co stanowiło naruszenie przepisów art. 6 ust. 1 ustawy SENT. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia (numer SENT) i przekazać ten numer przewoźnikowi. Okoliczność ta wyczerpuje przesłankę wymienioną w art. 21 ust. 1 ustawy SENT, która skutkuje nałożeniem drodze decyzji, na podmiot odbierający, kary pieniężnej w wysokości 46% wartości netto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia (nie niższej niż 20.000,00 zł).

Organ wskazał, że spółka niezwłocznie po otrzymaniu informacji od przewoźnika zarejestrowała przewóz towarów w systemie SENT (rejestracja nastąpiła tego samego dnia o godz. 8:48). Zdaniem organu dokonanie tej czynności już po wszczęciu kontroli i stwierdzeniu braku wymaganego zgłoszenia i numeru referencyjnego nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu odbierającego za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy SENT. Spółka miała obowiązek przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju (przewóz na terytorium kraju rozpoczyna się z chwilą przekroczenia granicy RP). Jak ustalił organ skarżąca spółka zamówiła na podstawie złożonego zamówienia z dnia [...] czerwca 2017r. od spółki M. GmbH dostawę oleju [...] w ilości 24.960 kg, klasyfikowanego do pozycji CN 2710, a więc na mogła dokonać rejestracji przewozu przedmiotowego towaru w systemie SENT przed rozpoczęciem przewozu i wjazdem na terytorium RP (uzyskany numer referencyjny jest ważny 10 dni od dnia jego nadania, co zapewnia podmiotowi odbierającemu towar wywiązanie się z powyższego obowiązku).

Zdaniem organu uwzględnienie wniosków dowodowych z zeznań świadków nie było potrzebne, gdyż wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały w sprawie ustalone, a zeznania te nie wniosły by nic nowego do sprawy.

W ocenie organu I instancji zgromadzone dokumenty dotyczące sytuacji finansowej spółki nie uzasadniały odstąpienia od nałożenia kary, za którą przemawiał natomiast interes publiczny.

4. W odwołaniu do tej decyzji skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata zarzuciła jej naruszenie:

- art. 122 w zw. z art. 180 § 1 i art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325) przez bezzasadną odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z zeznań świadków, w sytuacji gdy przeprowadzenie tych dowodów było niezbędne do prawidłowego i dokładnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co doprowadził organ I instancji do dowolnej oceny stanu faktycznego powodującej przyjęcie, że spółka nie dopełniła obowiązku zgłoszenia przewozu towarów;

- art. 122 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej przez odmowę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w kontekście ustalenia, czy ewentualne formalne i techniczne uchybienie przez spółkę obowiązkom wynikającym z ustawy mogło spowodować uszczuplenie dochodów budżetu państwa, w sytuacji gdy uprawdopodobnienie tej okoliczności jest nieodzowną przesłanką nałożenia kary pieniężnej, a co stanowi element oceny zasadności odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na ważny interes publiczny, a jednocześnie gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy przesłanka ta nie jest spełniona, ponieważ spółka wywiązała się ze wszystkich zobowiązań podatkowych;

- art. 21 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię polegające na przyjęciu, że odbiorca towarów odpowiada za naruszenie obowiązku zgłoszenia przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju w sytuacji, w której obiektywnie nie wie on o rozpoczęciu takiego przewozu oraz nie dysponuje danymi niezbędnymi do jego zgłoszenia, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że naruszenie obowiązku zgłoszenia występuje tylko wtedy, kiedy odbiorca towaru ma realna możliwość dokonania zgłoszenia przewozu towarów i mimo osiadania takich możliwości tego nie czyni;

- art. 21 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nakładanie kar pieniężnych jest obowiązkiem organów podatkowych w każdym przypadku stwierdzenia niedopełnienia obowiązku wynikającego z ustawy SENT, choćby tylko o charakterze formalnym i technicznym, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu, w szczególności w kontekście konstytucyjnej zasady proporcjonalności, nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy SENT powinno następować tylko wówczas, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa.;

- art. 21 ust. 3 ustawy SENT przez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary wobec spółki w sytuacji, gdy analiza stanu faktycznego prowadzi do wniosku o spełnieniu się przesłanek do takiego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie i ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odstąpienie od wymierzenia kary.

Ponadto w odwołaniu pełnomocnik strony zawarł wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków (pracowników Spółki V.) – M.S., M.J. i A.P. na okoliczność zamówienia towaru w M. GmbH oraz jego realizacji i rejestracji.

5. W postępowaniu odwoławczym postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. organ II instancji odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy zreferował stan faktyczny i przebieg postępowania przed organem I instancji wskazując, że stan faktyczny sprawy został w pełni wyjaśniony i oparty na kompletnych dowodach, którymi są w szczególności protokół kontroli i inne dokumenty, w tym przetłumaczona korespondencja pracowników skarżącej oraz spółki M. GmbH oraz delivery note, zamówienie, certyfikat analizy z datą załadunku, faktura i potwierdzenie zamówienia. W ocenie organu akta sprawy zawierały dowody wyjaśniające sporną kwestię i nie było już potrzeby przesłuchania świadków - pracowników Spółki V., o które wnioskowała skarżąca, a dotyczących zamówienia towarów, jego realizacji i rejestracji.

W ocenie organu odwoławczego dokonanie czynności zgłoszenia dopiero w toku kontroli nie można utożsamiać z wykonaniem obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy SENT. Akceptacja argumentacji strony skarżącej oznaczałaby, że w przypadku ujawnienia podczas kontroli naruszenia obowiązków określonych ustawą SENT podmiot podlegający systemowi monitorowania przewozu towarów mógłby każdorazowo uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej poprzez dokonanie zgłoszenia już w toku kontroli. W konsekwencji we wszystkich przypadkach, w których nie przeprowadzono kontroli, a doszło do naruszenia tych obowiązków, realizacja celów ustawy nie byłaby zagwarantowana, co w konkretnych przypadkach mogłoby doprowadzić do niemożności ustalenia rzeczywistego obrotu towarem, uznanym przez prawodawcę za wrażliwy.

Organ podkreślił, że istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych opiera się na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT. Przewidziane w ustawie sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów- negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych. W tej perspektywie stanowi przejaw pewnego interwencjonizmu państwowego w sferę (szczelność systemu podatkowego), która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej.

Odnosząc się do wniosku skarżącej dotyczącego zastosowania art. 24 ust. 1a ustawy SENT organ wskazał, że przewidziana tymi przepisami możliwość dotyczy przypadków, gdy towar jest przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym, co w sprawie nie miało miejsca. Z kolei ograniczenie możliwości nakładania kar pieniężnych, o którym mowa w art. 30 ustawy SENT odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy nieprawidłowości ujawniono w wyniku czynności kontrolnych ex-post to jest po zakończeniu przewozu - w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, gdy do ujawnienia nieprawidłowości doszło w trakcie kontroli drogowej.

Rozważając zastosowanie sprawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT i objętych tym przepisem przesłanek "ważnego interesu podmiotu odbierającego" oraz "interesu publicznego" organ wskazał, że skarżąca spółka nie posiada zaległości podatkowych oraz niepodatkowych; w stosunku do podatnika nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne; nie figuruje jako strona czynności cywilnoprawnych w systemie CZM, nie występowała w latach 2016-2019 z wnioskami o ułatwienia płatnicze. W 2017 r. osiągnęła przychody w kwocie 66.935.211,59 zł, a dochód w kwocie 1.008.249,29 zł. W 2018 r. przychody w kwocie 66.805.990.15 zł., a dochód w kwocie 1.571.410,09 zł.

Na dzień [...] grudnia 2016 r. wartość aktywów zgodnie z bilansem wnosiła 37.359.957,32 zł, a wartość zysku (straty) netto zgodnie z rachunkiem zysków i strat wynosiła 438.290,03 zł. Natomiast na dzień [...] grudnia 2017 r. wartość aktywów zgodnie z bilansem wnosiła 35.941.384,09 zł , a wartość zysku (straty) netto zgodnie z rachunkiem zysków i strat wynosiła 261.182,22 zł. Na dzień [...] grudnia 2018 r. wartość aktywów zgodnie z bilansem wnosiła 38.031.322,36 zł , a wartość zysku (straty) netto zgodnie z rachunkiem zysków i strat wynosiła 1.012.014,76 zł. Spółka nie posiadała zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. W latach 2017-2019 była beneficjentem pomocy publicznej w łącznej kwocie 5.451.694,69 zł, głównie z tytułu pomocy w formie subsydiowania wynagrodzeń na rekrutację pracowników niepełnosprawnych oraz z tytułu pomocy de minimis o łącznej kwocie 249.985,00 zł., stanowiącej równowartość 58.668,15 Euro (wydruk z programu SUDOP).

Opierając się na tych danych organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, że nałożona kara nie wiąże się z zagrożeniem dla istotnego interesu skarżącej spółki. Posiada ona stabilną sytuację finansową, co roku rosną jej przychody, jak również wartość aktywów. Dowodem na to, w ocenie organów, jest stały wzrost przychodów netto ze sprzedaży, wykazany w latach 2017 i 2018.

W sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Fakt niezgłoszenia przewozu towaru do rejestru zgłoszeń SENT nie był spowodowany okolicznościami, na które strona nie miała wpływu, bowiem nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.

Dalej organ odniósł się do pojęcia "interesu publicznego, który w monitorowaniu przewozu towarów wynika przede wszystkim z zagrożenia występowania "szarej strefy" i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za "wrażliwe". W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przywozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Jak podkreślił organ taka niestaranność nie może obciążać całego społeczeństwa. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży natomiast to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny.

6. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu przeciwko całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pełnomocnik spółki zarzucił jej naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik, to jest:

- art. 122 w zw. z art. 180 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej przez bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków zawnioskowanych przez spółkę, w sytuacji gdy przeprowadzenie tych dowodów było niezbędne do prawidłowego i dokładnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co doprowadziło organ do dowolnej oceny tego stanu faktycznego powodującej przyjęcie, że spółka nie dopełniła obowiązku zgłoszenia przewozu towarów, gdy pełne wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia pozwoliłoby na prawidłową ocenę tego stanu faktycznego, wskazującego na dopełnienie obowiązków wynikających z ustawy SENT;

- art. 122 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej przez odmowę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wybiórczą ocenę zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, głównie w oparciu o protokół kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., bez należytego uwzględnienia dowodów przedłożonych przez spółkę V. w szczególności w postaci korespondencji pracowników spółki V. oraz M. GmbH i przez to bezzasadne przyjęcie, że spółka V. nie dopełniła obowiązku opisanego art. 6 ust. 1 ustawy SENT w sytuacji, gdy prawidłowa ocena nawet tylko uwzględnionego materiału dowodowego wskazuje na dopełnienie tych obowiązków;

- art. 122 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej przez odmowę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wybiórczą ocenę zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, w tym dokumentów przedłożonych przez spółkę potwierdzających zaspokojenie wszystkich należności publicznoprawnych związanych z przewozem towarów, których dotyczy postępowanie w zakresie uwzględnienia, że ewentualne formalne i techniczne uchybienie przez spółkę obowiązkom wynikającym z ustawy SENT nie spowodowało uszczuplenia dochodów budżetu państwa, co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ okoliczność ta jest przesłanką nałożenia kary pieniężnej, a co najmniej stanowi istotną przesłankę odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na ważny interes publiczny;

2). naruszenie prawa materialnego, to jest:

- art. 21 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odbiorca towarów odpowiada za naruszenie obowiązku zgłoszenia przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju w sytuacji, w której obiektywnie nie wie on o rozpoczęciu takiego przewozu oraz nie dysponuje danymi niezbędnymi do jego zgłoszenia, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że naruszenie obowiązku zgłoszenia występuje tylko wtedy, kiedy odbiorca towaru ma realną możliwość dokonania zgłoszenia przewozu towarów i mimo posiadania takich możliwości tego nie czyni;

- art. 21 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nakładanie kar pieniężnych jest obowiązkiem organów podatkowych w każdym przypadku stwierdzenia niedopełnienia obowiązku wynikającego z ustawy SENT, choćby tylko o charakterze formalnym i technicznym, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu, w szczególności w kontekście konstytucyjnej zasady proporcjonalności, nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów Ustawy powinno następować tylko wówczas, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa;

- art. 21 ust. 3 ustawy SENT przez jego nieprawidłowe niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary wobec spółki w sytuacji, gdy spółka V. prowadzi działalność zgodną z prawem a ewentualne naruszenie przepisów ustawy SENT nie doprowadziło do uchybienia w zapłacie należnych podatków, co oznacza wypełnienie się przesłanki istotnego interesu publicznego w odstąpieniu od kary pieniężnej.

Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celno- Skarbowego.

W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały rozwinięte.

7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana, zgodnie z wolą stron, w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

9. Celem systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, regulowanego ustawą SENT jest zapobieganie i zwalczanie nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym. Z tych też względów transport tych towarów podlega szczególnemu nadzorowi i daleko idącej formalizacji. Z obowiązkami nałożonymi na uczestników tego obrotu (podmioty wysyłające, podmioty odbierające, przewoźnicy i kierujący) sprzężony jest system sankcji administracyjnoprawnych nakładanych w przypadku naruszenia przepisów ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju przepisy ustawy SENT przed rozpoczęciem przewozu towaru, nakładają na podmiot wysyłający, obowiązek przesłania do rejestru zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego i przekazania tego numeru przewoźnikowi.

Obowiązkiem przewoźnika jest przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o dane dotyczące tego przewoźnika i transportu, w tym numery rejestracyjne środka transportu (por. art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT). Niewywiązanie się z tych obowiązków jest zagrożone sankcją, której w projekcie przypisuje się charakter dyscyplinujący. Wysokość kary wynosi kwotę 46% wartości netto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niżej niż 20 000 zł.

10. Kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT dotyczył bowiem przewozu towaru wymienionego w art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy SENT. Wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zaś skarżący był podmiotem odbierającym w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy SENT. Nie ma też wątpliwości, że skarżąca spółka przed momentem rozpoczęcia kontroli nie dokonała zgłoszenia przewozu, a w konsekwencji nie uzyskała również numeru referencyjnego, który powinien być przekazany przewoźnikowi.

Sąd podziela ocenę organów, że niedopełnienie przez stronę ustawowego obowiązku, co wynika w szczególności z dokumentów, o których mowa była w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia i jest szeroko opisane w decyzji, spowodowane było zaniechaniem odbierającego. Z dowodów, uzupełnianych w ponowionym postępowaniu, wynika, że w dacie realizacji przewozu (przekraczania granicy) skarżąca spółka dysponowała wszelkimi dokumentami i informacjami potrzebnym do dokonania obowiązku zgłoszenia przed przekroczeniem granicy i zarazem mogła je przekazać przewoźnikowi. Nie jest zatem trafny podniesiony w skardze zarzut, że istniały niezależne od strony przyczyny uniemożliwiające terminowe dokonanie zgłoszenia.

Mając tak jednoznaczny materiał dowodowy, wynikający przede wszystkim z dokumentów, organy zasadnie nie prowadziły dalszych dowodów (przesłuchania pracowników skarżącej spółki jako świadków), co do okoliczności związanych brakiem zgłoszenia i jego uzupełnieniem. Oddalenie wniosków dowodowych w tym też zakresie sąd uznaje za uzasadnione, gdyż w tym stanie faktycznym, przy tak jednoznacznej sytuacji, nie uchybia to ani gwarancjom strony, ani zasadzie swobodnej oceny dowodów. Kilkunastominutowy, w stosunku do momentu rozpoczęcia kontroli, czas reakcji spółki i skuteczne dokonanie zgłoszenia potwierdza tylko to, że wszystkimi niezbędnymi do dokonania zgłoszenia danymi skarżąca spółka dysponowała przed momentem kontroli i zaniechano tego z przyczyn leżących po stronie spółki.

Zdaniem sądu postępowanie przed organami obu instancji odpowiadało standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, zarówno w zakresie zabezpieczenia podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i realizacji odpowiadających im obowiązków organu wyznaczonych powołanymi powyżej przepisami. Okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania.

Ponadto organy obszernie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się wymierzając skarżącemu karę pieniężną za stwierdzone naruszenie i nie korzystając z instytucji odstąpienia od kary. Uzasadnienia decyzji spełniają wymogi określone przepisami procedery w stopniu umożliwiającym kontrolę przez sąd administracyjny.

11. Jeśli chodzi o zasadę karania wskazać należy, że przewidziana w przepisach ustawy odpowiedzialność ma charakter obiektywny bez względu na zaistnienie w sprawie winy lub braku winy ukaranego. Podstawą odpowiedzialności jest samo naruszenie przepisu. W przepisach ustawy nie przewidziano konieczności ustalania winy ukaranego. Sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej spełnia głównie rolę prewencyjną, co nie wyklucza jej dyscyplinująco - represyjnego charakteru. Tym samym nie jest ona konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, ale skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem.

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących granic tej odpowiedzialności wskazać należy, że sądy administracyjne, w tym tutejszy sąd, starają się podchodzić do konstrukcji odpowiedzialności regulowanej ustawą SENT i przewidzianego jej przepisami automatyzmu kar w sposób refleksyjny, kierunkowany określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasadą proporcjonalności, w szczególności aspekcie współmierności zastosowanych kary względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT. Stanowisko takie prezentowane jest jednak w sprawach, w których trudno znaleźć jakiekolwiek sensowne argumenty za akceptacją automatyzmu karania, jak i wysokości nakładanych kar. Chodzi zatem o sprawy, w których odbierający dokonali zgłoszenia realizując wymóg ustawy, a w treści formularzy zgłoszeniowych występują oczywiste omyłki (np. tzw. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów, itp.). Taki kierunek aktywizmu sądów wojewódzkich znajduje oparcie w orzecznictwie NSA (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 1 lipca 2021 r., II GSK 145/21, CBOSA).

W niniejszej sprawie występuje zupełnie inna sytuacja, bowiem na polski obszar celny został wprowadzony "wrażliwy" towar bez żadnego zgłoszenia. Dlatego poglądy powoływane w skardze, jak i poglądy wyrażone przez tutejszy sąd w innych sprawach, nie są do tego stanu faktycznego adekwatne. Jak trafnie wskazują organy akceptacja możliwości odstępowania lub miarkowania kary z powodu następczego dokonania zgłoszenia, będącego reakcją na stwierdzoną podczas kontroli nieprawidłowość stałaby się "furtką" do nadużywania i omijania nakazów i obowiązków wynikających z ustawy SENT służącej zapobieganiu i zwalczania nielegalnego obrotu paliwami płynnymi lub innymi towarami wrażliwymi wskazanymi w tej ustawie. W konsekwencji, we wszystkich przypadkach, w których nie przeprowadzono kontroli, a doszło do naruszenia tych obowiązków, realizacja celów ustawy nie byłaby zagwarantowana, co w konkretnych przypadkach mogłoby doprowadzić do niemożności ustalenia rzeczywistego obrotu towarem, uznanym przez prawodawcę za wrażliwy. Z tych względów sąd podtrzymuje stanowisko wyrażone na tle podobnego stanu faktycznego, że dokonanie zgłoszenia po stwierdzeniu niedopełnienia tego obowiązku przez służby celno-skarbowe nie zwalnia odbierającego z reżimu odpowiedzialności administracyjnoprawnej i takiej też sankcji. Jej wymierzenie jest bowiem następstwem stwierdzenia naruszenia obowiązku zgłoszenia, wymaganego wprost przez przepis prawa materialnego. Ponadto z treści art. 6 ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie wynika, że zgłoszenia należy dokonać przed rozpoczęciem przewozu, a nie w jego trakcie, jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 maja 2021 r., II SA/Go 152/21, CBOSA).

12. Z tych tez względów surowość kary znajduje usprawiedliwienie w kontrolowanym stanie faktycznym i nie ma w tym przypadku powodu, by podważać jej wysokość przez odniesienie do ewentualnych skutków, jakie spowodowało naruszenie prawa i innych konstruktów "tworzonych" przez sądownictwo administracyjne w celu ochrony praw podmiotowych jednostek w przypadku drakońskich kar za oczywiste omyłki w dokumentach towarów zgłoszonych do systemu SENT i objętych monitorowaniem.

Mechanizmem, który zapewnia wystarczającą ochronę strony przed nieuzasadnioną sankcją w takich przypadkach, jaki ma miejsce w niniejszej sprawie, jest regulacja 21 ust. 3 ustawy SENT i objętych tym przepisem przesłanek "ważnego interesu podmiotu odbierającego" oraz "interesu publicznego". Przesłanki te badane w ramach tzw. uznania administracyjnego zostały przez organy rozważone w sposób nie wykraczający, zdaniem sądu, poza granice tego uznania. Organy dokładnie ustaliły stan finansowy i gospodarczy skarżącej spółki. Na tym tle sąd podziela ocenę organów, że w aspekcie badania oddziaływania obciążenia karą kondycja finansowa spółki wskazuje, że kara nie zakłóci kontynuowania działalności gospodarczej i nie zagrozi "bytowi" spółki. Po stronie skarżącej sprawie nie występuje zatem jej ważny interes w rozumieniu wskazanego przepisu i jego orzeczniczej charakterystyki.

Za odstąpieniem od sankcji nie przemawia również interes publiczny. W tym bowiem interesie leży powszechne i prawidłowe stosowanie prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów wrażliwych. Przyjęte rozwiązania służą bowiem prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel takimi towarami. Każdy zatem z podmiotów tego łańcucha jest obowiązany w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem. W interesie publicznym leży zatem, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, a przede wszystkim to, by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W interesie publicznym jest to, by zastosowana sankcja spełniła swoje funkcje prewencyjne.

13. Zasadnie zatem organy obu instancji nie dopatrzyły się, aby względy nadrzędne, o których mowa, przemawiały za odstąpieniem od nałożenia kary. W toku postępowania nie stwierdzono, aby zaistniały szczególne okoliczności, które realizację obowiązku ustawowego czyniłyby, jeśli nie generalnie niemożliwą, to co najmniej krańcowo trudną i przez to zasadniczo odmienną od okoliczności zazwyczaj wymuszających zgłaszanie danych w systemie SENT. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zatem nie sposób doszukać się przesłanek związanych z wyżej wymienionymi wartościami istotnymi dla całego społeczeństwa, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary.

Nie ma też w sprawie podstaw do zastosowania art. 30 ust. 4 ustawy SENT, gdyż do ujawnienia nieprawidłowości doszło w wyniku kontroli drogowej, co wyłącza możliwość zastosowania tego przepisu.

Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby lub choćby mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.