Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 462/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. d, art. 3, art. 27,  art. 28 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 205 poz 1212
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi B.F. na decyzję Samorządowego Kolegium z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie ( dalej jako Kolegium ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2014r., poz. 267 j.t. – dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania B. F. od decyzji z dnia "[...]" wydanej z upoważnienia Wójta Gminy A przez Inspektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A ustalającej kwotę nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych na osoby uprawnione w okresie od 1 października 2014r. do "nadal" w wysokości 1.544,90 zł, przyznanych decyzją nr "[...]" z dnia "[...]", utrzymało w całości zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja zapadła na tle poniższego stanu faktycznego i prawnego.

Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" Inspektor GOPS w A przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2014r. do 31 lipca 2015r. (P. F.) i do 30 września 2015r. (K. F.).

Po wszczęciu postępowania zawiadomieniem z dnia 17 grudnia 2014r. Inspektor GOPS w A decyzją z dnia "[...]" orzekł o wysokości nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione w okresie ich pobierania, tj. od 1 października 2014r. do "nadal", w wysokości 1.544,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi na dzień spłaty przyznanych na podstawie powyżej wskazanych decyzji. Organ powołując się na wyjaśnienia B. F. – przedstawicielki ustawowej K. F. i P. F. podał, że od dłużnika alimentacyjnego w listopadzie 2014r. otrzymała kwotę 369,47 euro. Należności w euro organ następnie przeliczył na podstawie średniego kursu walut obcych ogłaszanych przez NBP z ostatniego da roboczego danego miesiąca, co łącznie wyniosło kwotę 1544,90 zł, którą uznał za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015r., poz. 859 j.t. – dalej jako u.p.o.u.a.).

W odwołaniu B. F. oświadczyła, że organ nie analizował okoliczności, za jaki okres, na podstawie jakiego wyroku oraz na rzecz których wierzycieli zostały przekazane kwoty otrzymanych alimentów, pomimo, że w piśmie z dnia 10 grudnia 2014r. powyższą kwestię wyjaśniła. W tej mierze podała, że otrzymane świadczenia alimentacyjne dotyczą okresu 2004-2008 z wyroku z dnia 6 lutego 2002r. i nie mają nic wspólnego ze świadczeniami wypłacanymi z funduszu alimentacyjnego, który dokonuje wypłaty świadczeń bieżących z wyroku z dnia 16 grudnia 2008r. Na potwierdzenie argumentacji przedłożyła pismo Federalnego Urzędu Prawnego z Bonn z dnia 20 grudnia 2012r.

Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium decyzją z dnia "[...]" utrzymało w całości w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]". Uznało, że organ I instancji prawidłowo zastosował tryb wskazany w art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a. i orzekł o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz K. F. i P. F. w okresie od 1 października 2014r. do "nadal" w łącznej wysokości 1544,90 zł za świadczenia nienależnie pobrane, gdyż były to środki wyegzekwowane przez niemiecki organ egzekucyjny od dłużnika alimentacyjnego. Jako podstawę rozstrzygnięcia Kolegium przywołało art. 2 pkt 7 lit. d) u.p.o.u.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011., Nr 205, poz. 1212), z mocą od 1 stycznia 2012r. Tak więc w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego B. F. otrzymywała także alimenty bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego. Powołując się na art. 28 u.p.o.u.a., Kolegium uznało, że nie ma żadnego znaczenia za jaki okres odwołująca chce zaliczyć otrzymywane alimenty, tj. w poczet długu alimentacyjnego, czy też na bieżące należności. Konkludując podało, że B. F. pobierając świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jednocześnie egzekwowane przez niemiecki organ egzekucyjny alimenty znalazła się w sytuacji, która należy zakwalifikować jako naruszenie kolejności zaspokajania przez dłużnika alimentacyjnego wierzycieli określonej w art. 28 u.p.o.u.a.

W skardze B. F. podniosła tożsamą argumentację, co w odwołaniu przypominając, że egzekwowane przez niemiecki organ egzekucyjny alimenty dotyczą okresu 2004-2008 i na mocy innego tytułu wykonawczego, niż świadczenia pobierane z funduszu alimentacyjnego. W jej ocenie stanowisko orzekających organów pozbawia osobę uprawnioną przysługujących jej świadczeń wtedy, gdy pobrane, zaległe alimenty dotyczą okresu sprzed przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zarzucając w istocie naruszenie art. 2 pkt 7 lit. d). u.p.o.u.a., wniosła o uchyleniu obu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż zaskarżona, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określającej zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego w przypadku bezskuteczności egzekucji, warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów zwanych dalej " świadczeniami z funduszu alimentacyjnego" zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasady finansowania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych. Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Kolegium z dnia "[...]" wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 7 lit. d) i art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. u.p.o.u.a., którą to decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Inspektora GOPS w A z dnia "[...]" w sprawie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego pobranych w okresie od 1 października 2014r. do "nadal" przez B. F. na synów P. i K. F., za świadczenia nienależnie pobrane.

Przepis art. 2 pkt 7 lit. d. u.p.o.u.a. do 31 grudnia 2011r. posiadał brzmienie " ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu, oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty". Przepis ten w przywołanym kształcie, ze względu na daty wydania decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie mógł mieć zastosowania w sprawie.

Z treści aktualnie obowiązującego art. 2 pkt 7 lit. d) u.o.p.o.u. wynika natomiast, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu, oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Aktualny kształt przywołanego normatywu wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. i został wprowadzony ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2011 r. nr 205 poz.1212). Jak wyżej wskazano odnosząc się do dat decyzji przyznających świadczenia, istotna jest treść art. 3 ww. ustawy, który stanowi, że sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Wobec wydania decyzji po dniu 31 grudnia 2011 r., dotychczasowe regulacje nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Podobnie nieskuteczne będzie powoływanie się na orzecznictwo dotyczące rozstrzygnięć wydanych w oparciu o przepisy ustawy w poprzednim brzmieniu, co skarżąca pośrednio czyni odwołując się do art. 451 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014r., poz. 121 j.t. – dalej jako k.c.).

Obecnie obowiązujący przepis art. 28 ust. 1 u.o.p.o.u. stanowi, że w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia.

- po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296, z późn. zm.), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Zgodnie zaś z art. 28 ust. 2 w przypadku gdy w okresie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostaną zaspokojone, po zaprzestaniu wypłaty świadczenia organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności wierzyciela alimentacyjnego - do wysokości zasądzonych miesięcznie świadczeń,

2) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

5) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Organy administracyjne orzekające w sprawie, powołując się na art. 2 pkt 7 lit. d) u.p.o.u.a. uznały, że w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na P. i K. F., B. F. pobierała także od niemieckiego organu egzekucyjnego alimenty od dłużnika alimentacyjnego na wspomnianych synów. Mając na uwadze art. art. 28 u.p.o.u.a. orzekające organy stanęły na stanowisku, że nie miało żadnego znaczenia to, za jaki okres skarżąca chce zaliczyć otrzymane alimenty, gdyż w sensie prawnym obojętne jest czy przekazane przez komornika środki zostaną zaliczone w poczet długu alimentacyjnego, czy też jako bieżące alimenty z aktualnego okresu czy miesiąca. Ze względu na treść art. 28 u.p.o.u.a. organy stanęły na stanowisku, że w sprawie zaistniały podstawy do uznania świadczenia za nienależne pobrane, jeżeli osoba uprawniona poza świadczeniem z funduszu otrzyma zaległe lub bieżące alimenty od dłużnika alimentacyjnego. W takiej sytuacji ziszcza się bowiem przesłanka wskazana w przywołanym wcześniej normatywie w postaci otrzymania świadczenia niezgodnie z kolejnością.

Prezentowana przez organy orzekające interpretacja art. 2 pkt 7 lit. d) w aktualnym brzmieniu jest poprawna, rzecz jednak w tym, że nie jest ona, przynajmniej częściowo, w świetle przekazanych akt sprawy przydatna do rozstrzygnięcia rzeczonej sprawy. Po pierwsze należy dostrzec, że Kolegium nie odniosło się do zarzutu odwołania, że otrzymywane od niemieckiego organu egzekucyjnego alimenty były świadczeniami zaległymi należnymi M. F.. Okoliczność tę skarżąca podniosła już w piśmie z dnia 10 grudnia 2014r., a zatem przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Rzeczona okoliczność została przez skarżącą w świetle przedłożonej przez nią dokumentacji, o czym poniżej, wysoce uprawdopodobniona, a ma ona, z przyczyn oczywistych, decydujące znaczenie w sprawie. W orzecznictwie przedmiotu podnosi się, że uzasadnienie decyzji - także decyzji odwoławczej - nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie niż organ administracji publicznej. Skoro przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne, jak również ocena dowodów, budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu decyzji winno zostać zawarte rozstrzygnięcie odnośnie do tych wątpliwości. Na obowiązek ustosunkowania się organu administracji publicznej do twierdzeń i wniosków stron wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne, ewentualne uchybienia w tym zakresie wiążąc z istotnym wpływem na treść rozstrzygnięcia (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05, publ.: "Lex Omega" nr 166546). Natomiast zgodnie z ugruntowaną już linią orzecznictwa obowiązek odniesienia się do twierdzeń strony ciąży w szczególności na organie drugiej instancji, który winien w swojej decyzji rozstrzygnąć zasadność podniesionych w odwołaniu zarzutów (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 21/98, "Lex Omega" nr 34147 oraz z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97: "Lex Omega" nr 48234, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 1185/05, Przegląd Prawa Publicznego z 2007 r., nr 9, str. 109). Rozpoznający niniejszą sprawę skład Sądu w całej rozciągłości powyższy pogląd podziela. Powyższe uchybienie stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do meritum sprawy, przy wspomnianym już piśmie z dnia 10 grudnia 2015r., skarżąca przedłożyła postanowienie Wyższego Sądu Krajowego w Poczdamie z dnia 2 sierpnia 2010r. w sprawie o uznanie wykonalności tytułu zagranicznego, którym był wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 października 2001r. - – w wersji zmienionej częściowo wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 6 lutego 2002r. Wierzycielami alimentacyjnymi, tj. osobami uprawnionymi w rozumieniu art. 2 pkt 11 u.p.o.u.a. oprócz P. i K. F. byli także M. i A. F., co potwierdza również pismo Federalnego Urzędu Sprawiedliwości z Bonn z dnia 13 września 2010r. Przedłożone przez skarżącą wraz z odwołaniem pismo Federalnego Urzędu Prawnego w Bonn z dnia 20 grudnia 2012r. zaświadcza, że egzekucyjnie ściągane były od dłużnika alimentacyjnego nie bieżące alimenty, a tylko zaległe na mocy tytułu wykonawczego, z którego uprawionymi byli także M. i A. F.. Natomiast aktualnie przyznane K. i P. F. świadczenia alimentacyjne ( decyzja z dnia "[...]", są wynikiem bezskuteczności egzekucji z wyroku Sądu Rejonowego z dnia 16 grudnia 2008r. podwyższającego alimenty ustalone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 6 lutego 2002r. w sprawie 353/01 od pozwanego A. F. na rzecz K. i M. F.. W reasumpcji powyższego uznanie przez orzekające w sprawie organy, że mając na względzie wyżej powołany art. 2 pkt 7 lit. d) i art. 23 u.p.o.u.a., pobierane przez skarżącą na rzecz P. i K. F. w okresie od 1 października 2014r. do "nadal", świadczenia z funduszu alimentacyjnego są świadczeniami nienależnie pobranymi wobec faktu otrzymywania przez nich od dłużnika alimentacyjnego egzekwowanych alimentów (ich części), jest co najmniej przedwczesne. Otóż orzekającym organom nie sposób byłoby zarzucić błędnej interpretacji art. 2 pkt 7 lit. d) u.p.o.u.a. w sytuacji bezspornego wykazania, że wszystkie otrzymane egzekucyjnie w powyższym czasookresie kwoty alimentów należne były tylko P. i K. F.. Jednakże okoliczności tej, wbrew twierdzeniom i zarzutom skarżącej, organy dowodowo nie zweryfikowały, skupiając uwagę tylko na fakcie charakteru egzekwowanych alimentów, choć i w tej mierze nie poczyniły wiążących ustaleń w związku z aktualnym brzemieniem art. 2 pkt 7 lit. d) u.p.o.u.a. Tymczasem w sprawie pierwszoplanowe znaczenie ma okoliczność, kto był wierzycielem (osobą uprawnioną) owych egzekwowanych alimentów, tj. P. i K. F., jak w istocie - z założenia, gdyż nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania - uznały orzekające organy, czy też (względnie tylko, jak twierdzi skarżąca) M. F., ewentualnie również A. F., co wynika z powyżej przywołanych dokumentów. Orzekające w sprawie organy nie wykazały inicjatywy dowodowej w powyższym zakresie, co stanowi naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Owe zaniechanie była najprawdopodobniej konsekwencją skupienia uwagi przy interpretacji art. 2 pkt 7 lit. d) u.p.o.u.a. na charakterze alimentów (bieżące, czy zaległe), bez odniesienia ich do konkretnego wierzyciela alimentacyjnego. Tymczasem, podobnie jak to miało miejsce pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), dłużnik alimentacyjny ma zakaz uiszczania zaległych alimentów bezpośrednio na rzecz osoby uprawnionej, której przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Tak więc od dnia podjęcia pierwszej wpłaty z funduszu, dług alimentacyjny staje się długiem wobec organu, który przyznał świadczenie z funduszu, o czym stanowi art. 27 u.p.o.u.a., w szczególności ust. 3a tegoż artykułu. Osoba pobierająca świadczenie z funduszu nie może pobrać od dłużnika alimentów przysługujących za czas trwania okresu świadczeniowego. Kumulacja tych świadczeń powoduje, że to pierwsze (świadczenie z funduszu) staje świadczeniem nienależnie pobranym. Istotą świadczenia wypłacanego z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji względem osoby uprawnionej (wierzyciela alimentacyjnego). Z nienależnie pobranym świadczeniem w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d) u.p.o.u.a. mamy zatem do czynienia tylko i wyłącznie w sytuacji tożsamości osoby uprawnionej wskazanej w tymże przepisie, która pobiera świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a jednocześnie, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty od dłużnika alimentacyjnego, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Innymi słowy nienależne pobrane świadczenie w powyższym rozumieniu, z założenia (istoty) musi zawsze dotyczyć tego samego uprawnionego, być jego immanentną cechą (właściwością). A contrario nie będziemy mieli do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem w sytuacji wielości osób uprawnionych pobierających świadczenia z funduszu alimentacyjnego z jednoczesnym otrzymywaniem (abstrahując od sposobu, tj. dobrowolnie, bądź egzekucyjnie) świadczenia alimentacyjnego od dłużnika alimentacyjnego, tylko przez niektórych z wierzycieli alimentacyjnych. Ci , którzy nie znajdują się w owej sytuacji otrzymywania alimentów z dwóch źródeł nie będą mogli być uznani za osobę uprawnioną, która pobrała nienależne świadczenie. W przeciwnym wypadku doszłoby – w drodze interpretacji – do pozbawienia prawomocnego orzeczenia sądu zasądzającego alimenty jego wiążącej mocy wyrażonej w art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014r., poz. 101 j.t. – dalej jako k.p.c.), co jest niedopuszczalne, a pośrednio znosiłoby obowiązek alimentacyjny statuowany w art. 128 i nast. ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodek rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015r., poz. 583 j.t.).

W świetle przedłożonych przez skarżącą dowodów, jest wielce uprawdopodobnione, że z sytuacją takową (przynajmniej częściowo) mamy do czynienia w niniejszej sprawie. B. F. konsekwentnie podnosiła, że osobą uprawnioną z egzekwowanych alimentów był M. F., a nie P. i K. F.. Prezentowaną tezę orzekające organy zweryfikują dowodowo i w sytuacji jej potwierdzenia w sposób oczywisty nie sposób będzie przyjąć, że P. i K. F. pobrali nienależne świadczenia z funduszu alimentacyjnego, skoro nie byli wierzycielami egzekwowanych alimentów. Natomiast w przypadku ustalenia, że częściowo partycypowali oni w kwocie egzekwowanych alimentów, to nienależnie pobrane przez nich świadczenie z założenia musi się ograniczać tylko do owej sumy na nich przypadającej, czyli jako stanowi art. 2 pkt 7 lit. d) u.o.p.o.a. do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo niewyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i niepodjęcie przez organ II instancji czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w jej całokształcie a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji doprowadziło to do przedwczesnego zastosowania art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy. Oznacza to, że organ ponownie rozpatrując sprawę przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w w/w omówionym zakresie, mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a. oraz dokonaną przez Sąd interpretację art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy.

Mając powyższe na względzie, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.