Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 138/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 , art. 258 par. 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: stwierdzenia powstania długu celnego, określenia kwoty cła, podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 50 (pięćdziesięciu) zł. WSA/post.1 –sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

W dniu 6 marca 2017 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że dwunastoma decyzjami Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził powstanie długu celnego za każdy miesiąc 2014 r. W związku z powyższym wnioskodawca zobowiązany jest opłacić koszty postępowania w dwunastu sprawach, co tylko z tytułu wpisów od skargi daję kwotę 1.200 zł. Powyższa kwota jest istotnym obciążeniem dla wnioskodawcy i jego rodziny. Podkreślił, że jego żona oraz starsze dziecko są osobami niepełnosprawnymi. Co wiąże się z koniecznością uczęszcza na rehabilitację przez żonę wnioskodawcy co dwa miesiące, natomiast na leki wydatkują 200 zł miesięcznie. Pozostałe koszty utrzymania rodziny pochłaniają całe uzyskiwane dochody, stąd wnioskodawca nie posiada wolnych środków na opłacenie wpisu od skarg.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką oraz synem. Wspólnie z żoną z tytułu umów o pracę uzyskują dochody w wysokości "[...]" netto miesięcznie. Wraz z żoną na zasadzie współwłasności małżeńskiej posiadają lokal mieszkalny o powierzchni 62 m kw. i wartości szacunkowej "[...]’ zł. Nadto skarżący posiada samochód osobowy marki "[...]" o wartości ok"[...]". Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: czynsz mieszkaniowy - 416 zł miesięcznie; telefon - 90 zł miesięcznie; opłaty za media – 290 zł miesięcznie; internet, TV – 130 zł miesięcznie; wyżywienie (4 osoby) – 1.500 zł miesięcznie; odzież, obuwie ok. 200 zł miesięcznie; leki 200 zł miesięcznie, szkoła - 300 zł miesięcznie, koszty utrzymania samochodu (paliwo, przegląd, ubezpieczenie OC) – 370 zł miesięcznie. Łączne wydatki skarżącego wynoszą ok. 3.496 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. skarżący przedłożył: oświadczenie z dnia 17 marca 2017 r. , z którego wynika, że nie posiada lokat bankowych. Wnioskodawca oświadczył, że posiada wspólnie z żoną rachunek bankowy, z którego opłaca rachunki i wszelkie zakupy związane z utrzymaniem rodziny i normalnym funkcjonowaniem. Nie posiada rachunków za wyżywienie, gdyż nie gromadził paragonów. Wyjaśnił również, że nie korzysta z pomocy innych osób. Do oświadczenia załączył wydruki z rachunku bankowego potwierdzające dokonanie przelewów za czynsz mieszkaniowy oraz media za okres od 01.12.2016 r. do dnia doręczenia wezwania, kopię orzeczenia o niepełnosprawności z dnia "[...]" kopię umowy o pracę żony wnioskodawcy i kopię umowy o pracę wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej i finansowej oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawca w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuację finansową oraz żony, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Otóż w odpowiedzi na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nie przedłożył: wyciągów z rachunku bankowego. Poza oświadczeniem, że posiada razem z żoną jeden rachunek bankowy oraz przedstawieniem przelewów dokonywanych z rachunku bankowego o nr "[...]" z tytułu opłat za media i czynsz mieszkaniowy wnioskodawca nie przedstawił całościowego zestawienia operacji dokonywanych z tego rachunku za okres od 01.12.2016 r. do 8.03.2017 r. Przedstawienie całościowego zestawienia operacji na posiadanym rachunku bankowych było bardzo istotne dla ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny. Jest to bowiem dowód najbardziej obiektywny w oparciu, o który rozpoznający wniosek referendarz sądowy może ocenić faktyczną sytuację życiową wnioskodawcy. Na tej podstawie można bowiem ustalić strukturę wydatków skarżącego, jego rzeczywiste dochody oraz ewentualnie posiadane oszczędności. Zaznaczyć przy tym należy, że również przedstawione przez skarżącego kopie umów o pracę nie stanowią wystarczającej podstawy do określenia wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów. Bowiem dokumenty te określają wyłącznie wysokość podstawą wynagrodzenia bez uwzględnienia innych często bardzo istotnie zwiększających dochody osób zatrudnionych na umowę o pracę dodatków np. premii, dodatków m.in. za wysługę lat czy też innych tego typu świadczeń. Podkreślić przy tym należy, że skarżący został zobowiązany do przedstawienia odpisów dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia w okresie od 01.12.2016 r. do 8.03.2017 r. W tym stanie rzeczy należało uznać, że brak jest odpowiedniego materiału, który pozwoliłby na dokonanie dokładnej analizy stanu środków finansowych, zgromadzonych przez stronę na posiadanym przez nią rachunku bankowym jak i wysokości rzeczywiście uzyskiwanych dochodów. Co więcej, nieprzedłożenie dokumentu w postaci wyciągu z rachunku bankowego, pozbawia możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i to niezależnie od tego, że ostatecznie może okazać się, że na posiadanych rachunkach bankowych nie zgromadził on znacznych środków pieniężnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 maja 2010 r., II SAB/Ol 20/10, LEX 668164). Podkreślić należy, że nieprzedłożenie wyciągów z rachunków bankowych powoduje wątpliwości, co do wiarygodności składanych również innych oświadczeń przez stronę, a dotyczących m.in. kwestii posiadanych oszczędności. Zaznaczyć przy tym należy, że jak wskazano to już wyżej rolą strony jest uzasadnienie i uprawdopodobnienie wszystkich okoliczności, które podaje we wniosku i dodatkowym oświadczeniu. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 (opubl: CBOSA) warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy.

Niemniej jednak w oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenia i dokumenty źródłowe nie sposób przyjąć, że jest on w stanie opłacić pełne koszty postępowania w dwunastu sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Biorąc zatem pod uwagę wysokość podstawowych uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego rodzinę dochodów wynikających z przedstawionych umów o pracę jak i strukturę i wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, uwzględniając przy tym fakt, iż wnioskodawca nie uwiarygodnił w sposób dostateczny braku posiadania jakichkolwiek środków na rachunku bankowym, referendarz sądowy uznał, że jest on w stanie ponieść koszty postępowania w kwocie po 50 zł w każdej z dwunastu spraw tj. 600 zł łącznie w dwunastu sprawach.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.