Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 504/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. c), art. 23 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 25 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zobowiązania do ich zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...], nr [...]. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – oraz art. 2 pkt 7 lit. c) i art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017r., poz. 489) – zwanej dalej: "u.p.o.u.a." – po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych po pierwsze uchyliło ww. decyzję organu I instancji w pkt 2 i zobowiązało M. M. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2014r. do dnia 31 lipca 2015r. w łącznej wysokości 6.200,00 zł; po drugie uchyliło ww. decyzję organu I instancji w części określenia terminu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i wskazania konta bankowego i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie; po trzecie utrzymało w mocy w pozostałym zakresie ww. decyzję organu I instancji.

Kolegium przestawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że M. M. decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] uzyskała prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na M. M. w wysokości 400,00 zł miesięcznie i na M. M. w wysokości 220,00 zł miesięcznie w okresie świadczeniowym od dnia 1 października 2014r. do dnia 30 września 2015r.

Decyzja powyższa została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...], uznając, ze doszło do rażącego naruszenia prawa, bowiem w wyniku błędu pracownika organu M. M. uzyskała prawo do świadczeń pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek M. M. Kolegium decyzją z dnia [...], znak: [...], utrzymało w mocy ww. decyzję własną. Wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje SKO wydane w postępowaniu nieważnościowym (wyrok z dnia 18 marca 2016r, ale Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2016r., sygn. akt I OSK 1613/16, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę M. M..

Następnie decyzją z dnia [...], Nr [...], Wójt Gminy P. uznał za nienależnie pobrane przez M. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 października 2014r. do dnia 31 lipca 2015r. w łącznej wysokości 6.200,00 zł (pkt 1.). Jednocześnie organ orzekł o obowiązku zwrotu świadczeń określonych w punkcie 1. sentencji (pkt 2. decyzji) oraz zażądał ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji na wskazane konto bankowe. Z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że niesłusznie przyznano wnioskodawczyni świadczenia z funduszu alimentacyjnego, bowiem w sprawie przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń, co stało się podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] określającej prawo M. M. do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na M. M. i M. M..

Od powyższej decyzji M. M. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo orzekł o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i jednocześnie przypisał je do zwrotu. W ocenie skarżącej powinny zostać wydane dwie odrębne decyzje rozstrzygające te kwestie. Wskazała ponadto, że jej zdaniem nie jest możliwe uznanie świadczenia za nienależnie pobrane nawet wtedy, gdy w myśl definicji legalnej stanowiło ono nienależnie pobrane świadczenie, a jednocześnie brak jest winy umyślnej lub zaniedbania po stronie osoby pobierającej świadczenie. Przytoczyła szereg orzeczeń sądów administracyjnych stanowiących potwierdzenie przedstawionego przez nią poglądu. Dodała, że nabycie przez nią uprawnienia do świadczeń nastąpiło na skutek błędu organu, na który ona nie miała wpływu. Pobierała świadczenia w przekonaniu, że są one jej należne. W ocenie skarżącej w sprawie mamy do czynienia z nienależnym świadczeniem, lecz nie z pobraniem nienależnego świadczenia w rozumieniu art. 23 ust. 1 ustawy.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że za nienależnie pobrane świadczenia - w myśl art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. - uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. Dalej organ II instancji, odwołując się do art. 23 ust. 1, ust. 1a i ust. 4 u.p.o.u.a. wyjaśnił zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest co do zasady prawidłowe. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na M. M. i M. M. w okresie świadczeniowym 2014/2015 jednoznacznie wynika, że przeciętny miesięczny dochód członka rodziny skarżącej w 2013r., stanowiący podstawę ustalenia prawa do świadczeń wyniósł 1.086,07 zł. Organ błędnie przyjął do wyliczeń dochód wnioskodawczyni uzyskany w 2013r. w kwocie 3.910,16 zł, zamiast 39.098,46 zł wynikającej z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 20 sierpnia 2014r., nr [...]. Opierając się na błędnym ustaleniu dochodu organ stwierdził, że M. M. spełnia kryterium dochodowe i przysługuje jej prawo do wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Powyższe znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzji z dnia [...], znak: [...]. Zdaniem organu odwoławczego zaistniałe okoliczności bezspornie świadczą o wydaniu decyzji o przyznaniu świadczeń z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. wskazującym, że kryterium dochodowe stanowi kwotę 725,00 zł. Skoro przeciętny miesięczny dochód członka rodziny skarżącej w 2013r. wyniósł 1.086,07 zł, to bezspornie przekraczał on ustaloną przez ustawodawcę kwotę i M. M. nie miała prawa otrzymać świadczenia.

Organ II instancji przypomniał, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej świadczenie jest ostateczna.

W świetle powyższego Kolegium uznało, że spełniona została przesłanka określona w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. Kierownik GOPS w P. prawidłowo zatem uznał świadczenia pobrane we wskazanym wyżej okresie w łącznej wysokości 6.200,00 zł za nienależnie pobrane i zobowiązał M. M. do ich zwrotu. W ocenie organu odwoławczego, wbrew zarzutom odwołania, świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a., nie jest uzależnione od winy osoby, która pobrała to świadczenie. Skoro brak podstaw do świadczenia alimentacyjnego ma charakter obiektywny i łączy się z niewłaściwym wyliczeniem dochodu będącym następstwem błędu organu, to stwierdzenie tego nie jest uzależnione od winy skarżącej. W sytuacji, gdy w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji uchylono decyzję przyznającą świadczenie środki finansowe otrzymane z funduszu stają się świadczeniem nienależnie pobranym. Zatem sytuacja, w której ostatecznie uchylono decyzję przyznającą świadczenia, obliguje organ do podjęcia decyzji uznającej za nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązującej do ich zwrotu. Przepis art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. jest jednoznaczny i przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim przedstawionych ma charakter związany. Oznacza to, że każde świadczenie wypłacone w takiej sytuacji należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie. W przypadku tej regulacji nie można brać pod uwagę na przykład ewentualnego wprowadzenia w błąd, czy świadomości podania nieprawdy.

Kolegium wskazało natomiast, że mocą zaskarżonej decyzji organ I instancji wadliwie zobowiązał skarżącą do zwrotu należności głównej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, gdyż zgodnie z art. 23 ust. 1a u.p.o.u.a., ustawodawca nie przewidział możliwości obciążenia strony odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. Należało więc uchylić decyzję organu I instancji w tym zakresie. Ponadto organ I instancji zobowiązał M. M. do dokonania wpłaty należności w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji. Brak jest jednak podstaw prawnych do zobowiązania do dokonania wpłaty w wyznaczonym przez organ terminie, a przypadku braku podstawy prawnej do nałożenia na stronę wykonania obowiązku w określonym terminie, strona powinna wykonać obowiązek niezwłocznie. Decyzja podlega wykonaniu z dniem, w którym staje się ostateczna (w przypadku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym jest to dzień doręczenia). Zasadnym zatem było częściowe uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji we wskazanym zakresie.

Ponadto organ II instancji wskazał, że wskazanie rachunku bankowego, na który zobowiązany winien dokonać stosowanej wpłaty, nie ma charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nie mieści się w przedmiocie orzeczenia. Stanowi jedynie czynność techniczno - informacyjną, która nie stanowi o istocie sprawy. Brak jest podstawy prawnej uzasadniającej nadanie tej informacji formy decyzji administracyjnej. Wystarczającym jest jej przekazanie w zwykłej formie pisemnej. Zasadnym zatem było częściowe uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji we wskazanym zakresie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że stanowisko skarżącej dotyczące konieczności rozdzielenia na dwa odrębne postępowania sprawy świadczeń nienależnie pobranych i przypisania ich do zwrotu nie znajduje uzasadnienia w obecnie obowiązujących przepisach prawa. Z dniem 18 września 2015r. weszły w życie nowe regulacje prawne wprowadzone ustawą z dnia 24 lipca 2015r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1302), które zmieniły ustawę m.in. w zakresie art. 23 regulującego kwestie świadczeń nienależnie pobranych. Zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem przepisów w przypadku świadczeń nienależnie pobranych wydawana jest jedna decyzja administracyjna dotycząca uznania za nienależnie pobrane świadczenia oraz ich zwrotu. Jak wynika z uzasadnienia projektu zmiany te miały na celu ujednolicenie terminologii w tym zakresie. Wątpliwości interpretacyjne organów administracji stosujących ustawę oraz sądów administracyjnych budziło użyte przez ustawodawcę w art. 23 ust. 2 rozróżnienie pojęcia decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych od pojęcia decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych użytego w art. 23 ust. 4 ustawy. Obowiązujące poprzednio rozwiązanie mogło budzić wątpliwość, czy należy wydać dwie odrębne decyzje, a w konsekwencji przeprowadzić dwa odrębne postępowania administracyjne, czyli w pierwszej kolejności orzec w kwestii nienależnie pobranych świadczeń, a następnie o ich zwrocie. Powyższe wątpliwości pojawiły się na tle orzecznictwa sądów administracyjnych, które wskazywały, że ustawodawca, posługując się dwoma odmiennymi pojęciami, dokonał rozgraniczenia pomiędzy decyzją ustalającą należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych a decyzją o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Doprecyzowano zatem przepisy art. 23 ust. 2 i 4 ustawy w ten sposób, aby wyraźnie z nich wynikało, że w przypadku nienależnie pobranych świadczeń jest wydawana jedna decyzja, w której rozstrzyga się zarówno o wysokości nienależnie pobranych świadczeń, jak i o ich zwrocie. Wskazane przez skarżącą orzeczenia sądów administracyjnych zapadły pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów ustawy.

Organ II instancji wyjaśnił również, że na podstawie art. 23 ust. 8 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego wniosła M. M., która powołała się tożsame argumenty, co podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, natomiast stosowanie do art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach.

Według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd, z zastrzeżeniem art. 57a, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach badanej sprawy sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodność z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględnić wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji sąd ma tym samym obowiązek uwzględnienia skargi także z powodu innych uchybień niż przytoczone w skardze,

Skarga jest uzasadniona, choć nie jest trafny jej zarzut wadliwości decyzji orzekającej jednocześnie o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i o przypisaniu ich do zwrotu. Jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, obecnie w art. art. 23 ust.2 i 4 u.p.o.u.a. mowa jest o decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i ich zwrocie.

Istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Skarżąca w okresie rozliczeniowym 2014-2015 pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji, której nieważność stwierdzono ostateczną decyzją już po upływie okresu świadczeniowego. Nie jest również sporne, że do przyznania M. M. świadczenia doszło w wyniku niezawinionego przez świadczeniobiorcę błędu pracownika organu (błędnego wyliczenia dochodu rodziny) i ta okoliczność stała się przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P.. Spór w sprawie dotyczy nie faktów, a oceny, czy wypłacone skarżącej świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi i w konsekwencji, czy organ uprawniony był do żądania ich zwrotu

Podstawę orzekania przez organy stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.) - powoływanej także jako u.p.o.u.a.

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 23 nakłada na osobę, która pobrała nienależnie świadczenia obowiązek ich zwrotu. Legalną definicję nienależnie pobranego świadczenia zawiera art. 2 pkt 7 ustawy, który stanowi, iż jest nim świadczenie z funduszu alimentacyjnego:

a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części;

b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia;

d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów;

e) wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Jak wynika z przytoczonych przepisów, u.p.o.u.a. posługuje się pojęciem świadczenia nienależnie pobranego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, również na kanwie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zwraca się uwagę na konieczność rozróżnienia pomiędzy świadczeniem nienależnie pobranym a świadczeniem nienależnym. "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, to stan, gdy świadczenie nie przysługuje, bez względu na przyczyny takiego stanu. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Dla podjęcia rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że pobrane świadczenie jest nienależne. Konieczne jest ustalenie, czy osoba, która pobrała to nienależne świadczenie była świadoma, że świadczenie jej nie przysługuje, a więc, że można ją uznać za "osobę, która pobrała nienależnie świadczenia", jak to określił ustawodawca w art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a. (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia sprawie II SA/Łd 68/17, WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 13 kwietnia 2017 roku w sprawie SA/Sz 226/17, LEX nr 2287087, w wyroku z dnia 31 maja 2017r. sygn.. akt II SA/Sz 418/17, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 24 listopada 2011r., sygn.. akt II SA/Po 867/11 ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 13 kwietnia 2016 roku podkreślił, że skoro obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń obciąża osobę, która przyjmowała świadczenia ze świadomością, że jej się one nie należały, to obowiązek ten determinowany jest uprzednim ustaleniem istnienia takiego stanu świadomości( sygn.. akt II Sa/Bd 71/16). Powyższe wyroki zapadały na gruncie różnorodnych stanów faktycznych, dotyczących różnych przypadków świadczenia nienależnie pobranego, wymienionych w art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a.

Pogląd o konieczności rozróżnienia między świadczeniem nienależnym a nienależnie pobranym ukształtował się na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o zapobiegniu bezrobociu. Obowiązek zwrotu ustawodawca przypisał w obydwu aktach prawnych świadczeniom nienależnie pobranym, zawierając również definicje legalne tego pojęcia, podobnie jak w u.p.o.u.a. poprzez enumeratywne wyliczenie przypadków takiegoż świadczenia.

W ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie ma pojęcia świadczenia nienależnego. W art. 23 i w definicji legalnego art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a. mowa jest o świadczeniu nienależnie pobranym. Do tego pojęcia należy odnieść wykładnię wypracowaną na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ma bowiem racjonalnych przesłanek, aby zakres tych samych pojęć interpretować odmiennie na gruncie różnych wprawdzie ustaw, ale z tej samej dziedziny szeroko pojętej pomocy społecznej.

Zatem, skoro przepis art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a. mówi o świadczeniu nienależnie pobranym, to należy przyjąć, że świadczeniem takim jest każdy z rodzajów wymienionych enumeratywnie w tym przepisie, o ile spełnione zostają ogólne przesłanki nienależności świadczenia. Te ogólne przesłanki są dwie – obiektywna i subiektywna. Obiektywną przesłanką jest brak uprawnień do świadczenia, przesłanką subiektywną będzie świadomość nieprzysługiwania świadczenia, którą można przypisać beneficjentowi już w dacie otrzymania świadczenia. Dopiero zaistnienie obydwu przesłanek pozwoli na wniosek, ze świadczenie zostało nienależnie pobrane.

Innymi słowy świadczenie będzie nienależnie pobrane, gdy beneficjent pobiera świadczenie, choć wie, że nie powinien tego robić.

W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że dla przypisania skarżącej, że pobrała świadczenia rodzinne w sposób nienależny nie jest wystarczające powołanie się na okoliczność, że organ wyższego stopnia stwierdził nieważność decyzji przyznającej świadczenie. Stwierdzono nieważność decyzji, gdyż została ona wydana w oparciu o błędne wyliczenie dochodów przez pracownika organu pomocowego. Niewątpliwe oznacza to, że wypłacone świadczenie jest świadczeniem nienależnym. Osoba uprawniona nie powinna jednak ponosić żadnych negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie działań organu. Zatem dla uznania, ze świadczenie zostało nienależnie pobrane prze skarżącą równie istotne byłoby wykazanie przez organ, że skarżąca miała świadomość, że jej się ono nie należy. Podobnie orzekł też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 31 maja 2917 roku w sprawie II SA/Sz 418/17. Sąd ten stwierdził, że dla uznania za nienależnie pobrane świadczeń nie wystarcza powołanie się na uchylenie decyzji przyznającej świadczenie w wyniki wznowienia postępowania. Należy jeszcze wykazać negatywne zachowanie skarżącej nakierowane na bezprawne skorzystanie ze środków publicznych. Podzielając ten pogląd należy zauważyć, że zarówno uchylenie decyzji po wznowieniu postępowania jak i stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej świadczenie są wymienione w powołanym wcześniej punkcie 7 art. 2 u.p.o.u.a. Przy tym literalne brzmienie tego przepisu mogłoby sugerować, ze chodzi o każdy przypadek stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie czy każde uchylenie decyzji po wznowieniu postępowania. Jednakże systemowa i celowościowa wykładnia art. 2 pkt 7 i art. 23 u.p.o.u.a. przemawiając za wykładnią zaprezentowaną wyżej, na co wskazują tez przeważające poglądy judykatury. Należy też zwrócić uwagę, że literalne odczytanie normy art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. oznaczałoby obowiązek zwrotu świadczenia w sytuacji, gdy decyzję przyznającą świadczenie uchylono po wznowieniu postępowania bądź stwierdzono jej nieważność z przyczyn obiektywnych, niezawinionych przez osobę uprawnioną, niespowodowanych jej świadomym zachowaniem. Prowadziłoby do zatarcia różnicy pomiędzy świadczeniem nienależnym a nienależnie pobranym. Ustawodawca zaś, jak już sąd zaznaczył wcześniej, nakazuje zwrot świadczenia nienależnie pobranego a nie świadczenia nienależnego. Należy założyć racjonalne posługiwanie się przez ustawodawcę pojęciem świadczenia nienależnie pobranego a nie nienależnego.

Powyższe przemawia za uznaniem, że organy stosując błędną wykładnię art. 2 pkt 7 lit. "c" ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów niezasadnie uznały wypłacone jej świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązały skarżącą do zwrotu.

Z uwagi na powyższe sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a. perzy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przytoczoną w niniejszym uzasadnieniu wykładnię przepisów u.p.o.u.a.

a.tp.