Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 592/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust 1,8,9
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie | w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Anna Frasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Ż. K. na decyzję Zarządu Województwa M. z dnia 13 stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu środków europejskich i pochodzących z budżetu państwa - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu 6 listopada 2014 r. Zarząd Województwa wydał decyzję nr [...], w której zobowiązał Ż. K. K. – B. w Ł. ( powoływana dalej jako Beneficjent) do zwrotu środków europejskich i pochodzących z budżetu państwa w łącznej kwocie 1072,48 PLN wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków do dnia dokonania zwrotu, tj. w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.

Ww. decyzja była wynikiem przeprowadzenia przez IZ MRPO, w dniu 8 sierpnia 2013 roku, kontroli doraźnej projektu w zakresie merytorycznym i finansowym, zakończonej Informacją Pokontrolną z dnia 24 października 2013 r., nr [...].

Beneficjent został pouczony o możliwości wniesienia do Zarządu Województwa wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Beneficjent skorzystał z wymienionego wyżej uprawnienia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Beneficjent zarzucił zaskarżonej decyzji, że: "(...) w uzasadnieniu decyzji znajdują się istotne nieścisłości, przeinaczenia, nieprecyzyjne sformułowania skutkujące tym, że decyzja jest błędna (...)". Wobec powyższego Beneficjent wniósł o ponowne rozpatrzenie wszystkich wyjaśnień zawartych we wcześniejszych pismach przesłanych do Instytucji Zarządzającej.

W przedmiotowym piśmie Beneficjent nie wniósł konkretnych zarzutów co do treści wydanej decyzji, zwrócił się jedynie o powtórną analizę wszystkich wcześniejszych wyjaśnień przesłanych w sprawie.

IZ MRPO decyzją z dnia 13 stycznia 2015 r. nr [...] po dokonaniu ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję .

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono , że zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, produktem projektu jest 1 nowoutworzony nowoczesny pensjonat, którego powierzchnia usługowa wynosiła 1 134,38 m2. W skład pensjonatu wchodziła również część mieszkalna o powierzchni 96,7 m2, na którą składały się mieszkanie właścicieli oraz garaż. Powyższe części składowe (mieszkanie i garaż) zostały uwzględnione w kosztach niekwalifikowanych, co łącznie z kosztami kwalifikowanymi dawało całkowitą powierzchnię pensjonatu w wysokości 1 231,08 m2. Zgodnie z dokumentacją przedstawioną do rozliczenia przez Beneficjenta wynika, iż koszty zagospodarowania terenu dla części mieszkalnej zostały poniesione w ramach wydatków na część usługową pensjonatu. Tym samym oznacza, że Beneficjent wydatkował środki finansowe na część obiektu, która nie mieściła się w zakresie kosztów kwalifikowalnych projektu. W związku z powyższym IZ MRPO dokonała proporcjonalnego wyliczenia kosztów, które zostały przeznaczone na zagospodarowanie terenu dla części mieszkalnej. Wynikiem tego działania była część wyłączonego wskaźnika produktu, która wyniosła 2,43%. Następnie ustalone zostały koszty budowy garażu w ramach wniosku o płatność nr 4 oraz nr 5. Wyliczone koszty zostały stosunkowo przeliczone przez procentową część wyłączonego wskaźnika produktu i ostatecznie zostały ustalone na poziomie 2 803,87 zł.

Jak wskazano zatem w uzasadnieniu decyzji z dnia 6 listopada 2014 r., znak: [...] Beneficjent wydatkował środki finansowe niezgodnie z zapisami Podręcznika kwalifikowania wydatków objętych dofinansowaniem w ramach MRPO 2007-2013, w szczególności z punktem 5.2 zawartym w części I. Zgodnie z jego treścią jednym z ogólnych warunków, aby uznać wydatek za kwalifikowany powinien on być: "... niezbędny dla wdrażania i realizacji projektu, bez niego projekt nie mógłby zostać zrealizowany". Załącznikiem do umowy o dofinansowanie projektu był wniosek o dofinansowanie wraz z biznesplanem. Podpisując umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizowania projektu w sposób zgodny z zakresem rzeczowym wskazanym we wniosku aplikacyjnym. Zgodnie z dokumentacją aplikacyjną do kosztów kwalifikowanych należała część usługowa obiektu, bez części mieszkalnej. W niniejszym przypadku Beneficjent rozliczył w ramach projektu środki finansowe poniesione na budowę garażu, który nie znajdował się w zakresie kosztów kwalifikowalnych. Garaż ten bowiem nie był wymieniony pośród pomieszczeń pensjonatu wyliczonych we wniosku o dofinansowanie. Co więcej w ramach projektu nie przewidziano żadnych funkcji jakie garaż miałby spełniać, a w szczególności nie wskazano, że będzie do dyspozycji gości. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowy wydatek nie był konieczny, gdyż projekt mógł zostać zrealizowany bez potrzeby wybudowania garażu. Okoliczność ta sprawia, iż wydatek poniesiony na budowę garażu, nie może być uznany za kwalifikowany, ponieważ byłoby to działanie niezgodne z procedurami. Postępowanie Beneficjenta stoi również w sprzeczności z § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia 14 czerwca 2010 r., zgodnie z którym Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wytycznymi, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach Programu oraz w sposób który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie celów i wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowania Projektu.

Beneficjent w piśmie z dnia 7 listopada 2013 r. nie zgodził się z ustaleniami IZ MRPO. Stwierdził, iż garaż należy do części usługowej, a nie do mieszkania właścicieli. W jego opinii w trakcie sporządzania wniosku aplikacyjnego nastąpiła mylna interpretacja zapisu danych technicznych wynikających z Pozwolenia na budowę, gdzie błędnie do powierzchni mieszkania dodano powierzchnię garażu. Beneficjent stwierdził, iż "Powstała pomyłka była nie zamierzona, jeśli przyniosła jakąkolwiek szkodę to tylko we wskaźniku produktu, nieistotną dla całości projektu, łatwą do wyjaśnienia". Na potwierdzenie swych słów przytoczył treść pism z Państwowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego oraz Starostwa Powiatowego, w których - w jego opinii garaż został sklasyfikowany jako część usługowa obiektu. Również zdaniem projektanta, firmy "D. A.": "garaż od samego początku miał być powiązany z miejscami noclegowymi dla gości".

IZ MRPO po dokonaniu ponownej analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie podkreśliło, że wydatki poniesione na budowę garażu nie spełniają przesłanek uznania ich za wydatki kwalifikowane. Uznanie tych wydatków za koszt kwalifikowany w przedmiotowym przypadku byłoby sprzeczne z obowiązującymi w tym zakresie dokumentami, zwłaszcza z Podręcznikiem kwalifikowania wydatków objętych dofinansowaniem w ramach MRPO na lata 2007-2013.

Pismem z dnia 5 marca 2015 r., Ż. K. K. w Ł., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na ww. decyzje

Skarżąca wskazuje, że Instytucja Zarządzająca MRPO w Informacji Pokontrolnej potwierdziła, że w obszarze merytorycznym i finansowym, projekt został prawidłowo zrealizowany, co było dla niej oczywiste, gdyż w trakcie realizacji projektu była na bieżąco kontrolowana i sprawdzana, na każde działanie musiała uzyskać akceptację, a jakiekolwiek uchybienie z jej strony byłoby zakwestionowane i odrzucone.

Skarżąca jednoznacznie potwierdza fakt rozliczenia projektu bez zastrzeżeń i jego akceptację przez Instytucje Zarządzającą MRPO. Jednocześnie skarżąca wskazuje, że wszystkie kolejne decyzje wydawane w jej sprawie w wyniku audytu są bezprawne i wyrządziły jej wielką krzywdę. Skarżąca, wraz z powołaniem osób prowadzących księgowość projektu wyraża zaskoczenie faktem wylosowania jej projektu do audytu, gdyż był on realizowany w ramach Regionalnej Pomocy Inwestycyjnej, a podlegał pomocy "de minimis" dla mikroprzedsiębiorcy i absolutnie nie powinien znaleźć się w grupie przedsiębiorstw losowanych do audytu. Skarżąca twierdzi, że Zarząd Województwa nie wyjaśnił jej wątpliwości zgłoszonych w obszernym piśmie z dnia 7 listopada 2013 r. złożonego do Departamentu Funduszy Unii Europejskiej, a także w czasie jej pobytu w tym Departamencie w dniu 7 lutego 2014 r.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego bezpośrednio zaskarżonej decyzji Skarżąca podniosła , że zszokowana jest sytuacją z garażem . Jest XXI wiek , jest to jedyny garaż w całym pensjonacie i tragifarsą jest dyskutowanie o tym jaką rolę ma spełnić w nim ten lokal. Nie jest oddzielnie stojącym budynkiem lecz stanowi część budynku pensjonatu i gdyby go usunięto pensjonat rozsypałby się jak domek z kart. Podniesiono również , że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jednoznacznie garaż klasyfikuje części usługowej .

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny rozpoznaje rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwana dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Orzekając, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.

W kwestii ustalania i nakładania korekt finansowych, art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, dalej także: u.z.p.p.r.) odsyła wprost do art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE.L.210 z 31.07.2006, z póz. zm., dalej: rozporządzenie nr 1083/2006).

W przypadku odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi i wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań wskazano ogólnie na przepisy o finansach publicznych (art. 26 ust. 1 pkt 15 tej ustawy), czyli art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm., dalej także u.f.p.). Według art. 207 ust. 1 u.f.p., gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9.

W art. 207 ust. 8 u.f.p. postanowiono, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W art. 207 ust. 9 u.f.p. przewidziano, że po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.

Wykorzystaniem środków niezgodnie z przeznaczeniem jest zapłata za zrealizowane zadania inne niż te, na które środki przyznano, czyli sfinansowane zadania będące poza zakresem rzeczowym projektu, na który środki przekazano, wydatki niezwiązane bezpośrednio z realizacją projektu, nieprzyczyniające się do osiągnięcia celu określonego w umowie o dofinansowanie, które nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Termin "przeznaczenie" oznacza określenie, któremu ma służyć dana rzecz, przekazanie dla kogoś, na czyjś użytek, zastosowanie. Naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków dotyczy natomiast przede wszystkim procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, zawieranej na podstawie art. 206 ustawy o finansach publicznych, w szczególności w zakresie zamówień publicznych.

Wykrycie przez zespół kontrolujący, i nie ma to znaczenia czy to wykryto podczas pierwszej czy następnej kontroli, wyżej omawianego naruszenia prawa wspólnotowego lub krajowego i uznanie go za nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006, prowadzi do powstania obowiązków ustanowionych prawem unijnym, a wiążących się z wykryciem nieprawidłowości, w tym obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo poprzez nałożenie korekty finansowej.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 99 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006ww. nie nałożenie przez Państwo członkowskie opisywanych wyżej korekt finansowych może spowodować negatywne konsekwencje, w postaci dokonania przez Komisję na podstawie tego przepisu korekt finansowych w drodze anulowania całości lub części wkładu wspólnotowego na rzecz programu operacyjnego.

Materialnoprawną podstawą do ustalania i nakładania korekt finansowych jest art. 98 cytowanego wyżej rozporządzenia nr 1083/2006, do którego odsyła wprost art. 26 ust. 1 pkt. 15a u.z.p.p.r. Stosownie do dyspozycji art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006, państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.

Zgodnie z § 4 ust. 3 Umowy zawartej między Beneficjentem a IZ MRPO Beneficjent zobowiązał się do realizacji Projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wytycznymi, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie celów i wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie Projektu.

Zdaniem IZ MRPO w trakcie realizacji projektu Beneficjent, wydatkował środki finansowe niezgodnie z zapisami Podręcznika kwalifikowania wydatków objętych dofinansowaniem w ramach MRPO 2007-2013, (stanowiący załącznik do Uchwały Nr [...] Zarządu Województwa z dnia 15 maja 2008 r.), w szczególności z punktem 5.3 zawartym w części I "Ogólne warunki uznania wydatku za kwalifikowany Zgodnie z jego treścią, aby wydatek mógł być uznany za kwalifikowany, powinien być efektywny i racjonalny..

W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę doszedł do wniosku , że IZ MPO prawidłowo zakwestionowała wydatki w kwocie 1072,48 zł. jako wydatki nie mogące zostać uznane jako kwalifikowane.

W pełni przy tym podzielił stanowisko organu , że decydujące znaczenie ma okoliczność , że jako takie nie zostały one ujęte we wniosku o dofinansowanie, który jest podstawowym dokumentem określającym projekt, w tym wydatki choć potencjalnie kwalifikowane. Beneficjent co prawda nie wymienił garażu in extenso, niemniej jednak analiza wniosku o dofinansowanie jak i pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób jednoznaczny wykazują , że również wydatki związane z garażem zostały uwzględnione przez Beneficjenta jako niepodlegające refundacji . W polu D.8.2 wniosku o dofinansowanie (akta - k. 15 verte). Beneficjent wyraźnie zadeklarował , że powierzchnia 96,7 nm2 stanowi mieszkanie właścicieli, które jest uwzględnione w kosztach niekwalifikowanych . Zadeklarowana powierzchnia (96,7 m2) "mieszkania prywatnego" jest większa niż powierzchnia samego mieszkania (68,5 m2), a wynosi przy tym tyle, ile łącznie zajmuje samo mieszkanie (68,5 m2) i związany z nim garaż (28,2 m2). Nie może być zatem wątpliwości, że już na podstawie umowy o dofinansowanie Beneficjent wyłączył z kosztów kwalifikowanych przedmiotowy garaż. Również w decyzji nr 419/17 z dnia 28 maja 2007 r. w zakresie pozwolenia na budowę wyraźnie określono , iż pozwolenie to dotyczy budynku usługowego z częścią mieszkalną odnosząca się do mieszkania właścicieli. Przedstawiając dane techniczne mieszkanie zakwalifikowane zostało jako mieszkanie prywatne o pow. 68,5 m2 , które wyodrębniono wraz z garażem pow. 28,20 jako część mieszkalna kat I. Podobnie te kwestię uregulowano w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 maja 2011 r.

Zauważyć ponadto należy , że w ramach projektu związanego budynkiem usługowym przewidziano 13 miejsc postojowych otwartych. W piśmie z dnia 24.10.2012 r. Beneficjent odnosząc się do powierzchni uznanej jako niekwalifikowana podał , że pow. 1143, 38 m2 jest różnicą między powierzchna całkowitą obiektu 1231,08 m2 a powierzchną netto mieszkania wraz z garażem 996,7 m2 .

Nie ulega zatem żadnej wątpliwości , że zadeklarowane w kosztach niekwalifikowanych , mieszkanie właścicieli obejmowało również garaż dwustanowiskowy o pow. 28,20 m2.

Zwrócić ponadto należy uwagę , że zgodnie z § 16 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent miał możliwość zgłoszenia IZ MRPO zmiany dotyczące realizacji projektu przed ich wprowadzeniem i nie później niż 30 dni przed planowanym zakończeniem realizacji Projektu . Z możliwości tej nie skorzystał w związku z powyższym trudno akceptować wyjaśnienia Skarżącej , że sporny garaż jest formalnie związany z kosztami kwalifikowanymi.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. Nr 270 ze zm., ) orzekł jak w sentencji.