Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4030/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 56 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 578/20 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt III FSK 4030/21

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę A. M. i uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. na podstawie opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 3.10.2018 r. o odpowiedzialności podatkowej skarżącej, dnia 6.12.2018 r. wystawił tytuł wykonawczy, obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług za luty 2013 r. w kwocie 179.991 zł i za marzec 2013 r. w kwocie 86.709 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. dnia 6.12.2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Skarżąca wniosła skargę na tę czynność egzekucyjną. Organ egzekucyjny skargę tę oddalił postanowieniem z dnia 18.02.2020 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24.04.2020 r. Organ odwoławczy stwierdził, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną dnia 6.12.2018 r. jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 3.10.2019 r. ze względu na wstrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 28.08.2019 r. wykonania decyzji utrzymującej w mocy decyzję, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy.

W skardze na to postanowienie skarżąca zarzuciła, że niedopuszczalne było jego wydanie w okresie stanu epidemii oraz że narusza ono art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6, art. 80 § 1 – 3 oraz art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096).

Uzasadniając uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że zaskarżona czynność egzekucyjna została podjęta w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w następstwie wstrzymania wykonania decyzji o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe, a udzielona skarżącej ochrona obejmującej także decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Bezzasadny jest natomiast zarzut odnoszący się do wydania zaskarżonego postanowienia w okresie ograniczeń w rozpoznawaniu spraw ze względu na stan epidemii, bowiem przepisy ograniczały wydawanie w tym czasie decyzji, ale nie postanowień, a więc także postanowień w postępowaniu egzekucyjnym.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; ponadto zrzekł się rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z:

- art. 3 § 1 P.p.s.a. przez błędną kontrolę sprawy oraz błędne zastosowanie środków określonych w ustawie i uznanie skargi za zasadną w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie nie naruszało przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniającym jego uchylenie, zatem skarga powinna być oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.,

- art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez błędne uznanie, że zaskarżona czynność została dokonana pomimo zaistnienia przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w prawidłowo ocenionym stanie faktycznym sprawy czynność została podjęta przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego,

- art. 58 § 1 i art. 80 § 2 u.p.e.a. przez uznanie, że zaskarżona czynność egzekucyjna została podjęta pomimo zaistnienia przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy czynność ta została podjęta przed zawieszeniem postępowania (w chwili doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, to jest dnia 6.12.2018 r.) i jako taka pozostała na podstawie art. 58 § 1 u.p.e.a. w mocy, zatem nie doszło do naruszenia przepisów postępowania przez organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy;

2. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewłaściwe przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu skarżonego wyroku, że zaskarżoną czynność egzekucyjną organ podjął w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskutek wstrzymania wykonania decyzji o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28.08.2019 r., podczas gdy zaskarżona czynność egzekucyjna została podjęta w okresie przed wstrzymaniem wykonania decyzji, to jest w dniu 6.12.2018 r.;

3. art. 61 § 1 i § 3 P.p.s.a. przez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji (wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 28.08.2019 r.) wywiera skutki wobec czynności egzekucyjnych dokonanych wcześniej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, akcentując bezpodstawność prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oparty jest na założeniu, że zaskarżona czynność egzekucyjna została podjęta w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w następstwie wstrzymania wykonania decyzji o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe oraz uznaniu, że udzielona skarżącej ochrona obejmuje także decyzję wydaną przez organ podatkowy pierwszej instancji.

Powyższe założenie jest błędne. Jak bowiem trafnie zauważa Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana już dnia 6.12.2018 r., podczas gdy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji o odpowiedzialności podatkowej skarżącej zostało wydane dopiero dnia 28.08.2019 r., a będące jego następstwem postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego – dopiero dnia 3.10.2019 r. Zaskarżona czynność egzekucyjna została więc dokonana ponad osiem miesięcy przed udzieleniem skarżącej ochrony tymczasowej i zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Dlatego też przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że sekwencja zdarzeń była odwrotna oraz że zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokonano podczas zawieszenia postępowania egzekucyjnego, stanowi oparcie rozstrzygnięcia na błędnej podstawie faktycznej, co narusza art. 141 § 4 P.p.s.a.

Odrębną kwestią jest dokonanie oceny, czy wstrzymanie wykonania decyzji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, może wywierać skutki wsteczne, rzutując na zgodność z prawem wcześniej zdziałanej czynności egzekucyjnej. Ocenę tę winien przeprowadzić Wojewódzki Sąd Administracyjny, ale w oparciu o ustalenie, że w dacie podjęcia rzeczonej czynności postępowanie egzekucyjny nie było jeszcze zawieszone.

Należy więc uznać zasadność zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, co do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zarówno art. 141 § 4, jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Błędne jest bowiem uznanie, że czynność egzekucyjna została dokonana w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w następstwie wstrzymania wykonania decyzji (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Ocena, czy pozostaje w mocy czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego, dokonana przed zawieszeniem postępowania (art. 58 § 1 w związku z art. 80 § 2 u.p.e.a.), może być wyrażona dopiero po uwzględnieniu takiej właśnie kolejności zdarzeń prawnych. Również dopiero po uwzględnieniu tych okoliczności sprawy może być dokonana ocena skutków czasowych wstrzymania wykonania decyzji (art. 61 § 1 i § 3 P.p.s.a.). Merytoryczne odniesienie się do tych zarzutów byłoby więc przedwczesne.

Błędny jest natomiast zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 3 § 1 P.p.s.a. Przepis ten bowiem stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Mógłby on zatem zostać naruszony wtedy, gdyby sąd administracyjny odmówił przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej lub zastosował środek nieznany ustawie. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kontrolę taką przeprowadził i taki środek – w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego -zastosował. Następcza ocena, że kontrola została przeprowadzona nieprawidłowo pod względem merytorycznym oraz że w jej wyniku zastosowano niewłaściwy środek prawny, nie upoważnia do twierdzenia, że oceny nie przeprowadzono, względnie zastosowano środek ustawie nieznany.

Nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia argumenty podniesione w odpowiedzi na skargę kasacyjną, bowiem przedmiotem sprawy jest zgodność z prawem określonej czynności egzekucyjnej, a nie zasadność obciążenia skarżącej odpowiedzialnością podatkową oraz prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, co prowadzi do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Sąd ten zgodnie z art. 190 P.p.s.a. uwzględni wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, której istotę stanowi uznanie, że w chwili dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne nie było zawieszone. Wyprowadzenie dalszych konkluzji pozostawione jest Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od skarżącej na rzecz organu administracji publicznej kwotę 460 zł, na którą składają się: wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz opłata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji (360 zł).

Wobec zrzeczenia się rozprawy przez stronę, która wniosła skargę kasacyjną oraz niezażądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę, która skargi kasacyjnej nie wniosła, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym.

SNSA Tomasz Zborzyński SNSA Paweł Borszowski SWSA (del.) Jacek Pruszyński