Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1380/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski Anna Łuczaj Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Spółki z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 606/04 w sprawie ze skargi Z. Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z. Spółki z o.o.w [...] na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu kwotę 450 (słownie: czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 606/04 oddalił skargę Z. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Podczas przeprowadzonej w dniu 23 września 2003 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w [...] kontroli wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ciągnika marki VOLVO Nr rej. [...] z naczepą marki BROSHVIS Nr rej. [...], należącego do firmy Z. Sp. z o.o. w [...] dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi i masy całkowitej pojazdu, stwierdzając przekroczenie dopuszczalnych norm nacisków drugiej osi o 5,95 KN, trzeciej osi o 7,97 KN oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 6,52 t. W związku z tym, że wykonujący transport nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, organ I instancji decyzją z dnia 23 września 2003 r. Nr [...] obciążył przewoźnika karą pieniężną w łącznej kwocie 4.680 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia.

Decyzję tą wraz z protokołem kontroli Nr 8858 odebrał kierowca H. P., który w późniejszym czasie okazał zezwolenie Nr 3245/K/2003 na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego przy zachowaniu następujących parametrów: długości = 23 m, szerokości = 2,75 m, wysokości 4,45 m, masy całkowitej - 39,40 t oraz nacisków osi: 1 = 39,24 KN, 2 = 53,96 KN, 3 = 53,96 KN, 4 =, 59,84 KN, 5 = 59,84 KN, 6 = 59,84 KN, 7 = 59,84 KN. Z uwagi jednak na fakt, że podczas kontroli na przejściu granicznym w Medyce stwierdzono, że masa całkowita wynosi 44,52 t oraz naciski osi: 1 = 64,22 KN, 2 = 85,95 KN, 3 = 87,97 KN, 4 = 49,51 KN, 5 = 49,22 KN, 6 = 49,99 KN i 7 = 49,40 KN, a zatem zarówno masa całkowita, jak i naciski pierwszej, drugiej i trzeciej osi znacznie przekroczyły wielkości określone w zezwoleniu GDDiKA, organ stwierdził, że ww. zezwolenie nie uprawniało do dokonania kontrolowanego przewozu, a tym samym nie wpłynęło na zasadność obciążenia strony karą pieniężną ani na jej wymiar.

Następnie organ I instancji błędnie uznał, że ww. decyzja nie weszła do obiegu prawnego, gdyż kierowca nie przekazał jej oryginału stronie i uwzględniając nowy materiał dowodowy, wydał w powyższej sprawie decyzję Nr [...] z dnia 23 września 2003 r. obciążając ponownie stronę karą pieniężną w kwocie 4.680 zł - w jej uzasadnieniu odniósł się do okazanego zezwolenia GDDKiA i wyjaśnił powody, dla których zezwolenie to nie uprawniało do dokonania kontrolowanego przewozu.

Od powyższej decyzji Z. Sp. z o.o. wniosła odwołanie. Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu po rozpoznaniu tego odwołania stwierdził, że decyzja z dnia [...] Nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, gdyż dotyczyła sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją (Nr [...]) i decyzją z dnia 19 grudnia 2003 r. Nr [...] uchylił ją w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Natomiast rozpatrując odwołanie od decyzji z dnia 23 września 2003 r. Nr [...], uwzględnił zarzuty strony dotyczące niezapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i decyzją z dnia 19 grudnia 2003r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] obciążył Z. Sp. z o.o. karą pieniężną w łącznej kwocie 4.680 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia.

Decyzja ta stała się przedmiotem odwołania Z. Sp. z o.o., w którym żądano jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu decyzją z dnia [...] Nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu powołując się na art. 13 ust. 2a i 2b, art. 40 ust. 1 i art. 40b ust. 2 ustawy o drogach publicznych, wskazał, że urzędy celne są uprawnione do kontroli pojazdów oraz do nakładania kar pieniężnych za stwierdzony przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, jak również to, że pobór kar pieniężnych przez organy celne ma charakter obligatoryjny. W analizowanej sprawie organ I instancji dokonał na granicy kontroli masy i dynamicznego obciążenia osi pojazdu samochodowego składającego się z ciągnika oraz naczepy i stwierdził przekroczenie dopuszczalnych nacisków drugiej i trzeciej osi składowych oraz dopuszczalnej masy całkowitej, co zakwalifikowało pojazd, jako nienormatywny. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262) dopuszczalny nacisk na oś składową osi wielokrotnej pojazdu, przy rozstawie osi powyżej 1,30 m, wynosi 80 KN. Natomiast w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia maksymalna dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego nie może przekraczać 44 t. Naciski drugiej i trzeciej osi składowych oddalonych od siebie o 1,38 m podczas ważenia wyniosły odpowiednio 85,95 KN i 87,97 KN, a więc o 5,95 KN i 7,97 KN więcej niż dopuszczalna norma, natomiast masa całkowita pojazdu - 44,52 t i przekroczyła tę normę o 0,52 t. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określa załącznik do ustawy. Według tego załącznika za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach w przypadku przekroczenia nacisku osi składowej osi wielokrotnej ponad 84 do 92 KN, przy rozstawie osi powyżej 1,30 m, kara pieniężna wynosi 2.040 zł, zaś za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego do 10 t włącznie - 600 zł. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że prawidłowo ustalono wysokość kary pieniężnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, 8 i 10 § 1 kpa polegającego na uniemożliwieniu na żądanie kierowcy dokonania ponownego ważenia, organ stwierdził, że pomiar odbył się przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu znak fabryczny PD2, nr fabryczny 20, która spełniała wymogi techniczne na dzień przeprowadzenia badania, tj. była sporna i posiadała ważne świadectwo legalizacji z dnia 31 stycznia 2002 r. nr 119 - Obw. 2-02 wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Przemyślu oraz spełniała wymogi do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu. Dla zapewnienia prawidłowego pomiaru, przed wjazdem na wagę umieszczone są specjalne oznaczenia wskazujące sposób wykonania przejazdu przez panel wagowy. Wynik ważenia uzyskiwany jest za pomocą programu komputerowego. W przypadku błędu w pomiarze wynikającym np. z nieprawidłowego przejazdu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje tę nieprawidłowość i wówczas proces ważenia jest powtarzany. Brak sygnalizacji oznacza, że nie ma podstaw do kwestionowania wyniku pomiaru. Z akt sprawy oraz wydruku komputerowego uzyskanego z wagi w dniu 23 września 2003 r. wynika, że w procesie ważenia nie miały miejsca żadne nieprawidłowości, a zatem uznano, że brak jest podstaw do kwestionowania nieprawidłowości dokonanego pomiaru. Nadto w protokole z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Nr 8858 z dnia 23 września 2003 r. kierujący pojazdem napisał, że nie zna przyczyny wystąpienia przeciążenia osi, ani też nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby prowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Za bezzasadne organ odwoławczy uznał twierdzenie strony, jakoby organ celny miał obowiązek udostępnić "protokół z pochylenia terenu". Wskazał, że zarówno waga, jak i stanowisko pomiarowe spełniały wszelkie wymogi metrologiczne określone zarządzeniem Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa Nr 6, poz. 40). Ważne świadectwo legalizacji świadczy nie tylko o sprawności samej wagi, ale też o tym, że warunki terenowe w strefie ważenia spełniają wszystkie wymogi i umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów. Świadectwo legalizacji jest dostępne do wglądu na stanowisku wagowym zaś jego uwierzytelniona kopia znajduje się w aktach sprawy.

Za bezzasadny uznał organ zarzut, że stwierdzenie przekroczenia dokonane zostało na drodze publicznej. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Natomiast należący do strony ciągnik marki VOLVO nr rej. [...] z naczepą marki BROSHVIS nr rej [...] w dniu kontroli poruszał się po drodze krajowej, gdyż bezpośrednio do przejścia granicznego w Medyce prowadzi droga krajowa Nr 4 Rzeszów – Medyka. Nie można zatem uznać, że kontrola nie dotyczyła pojazdu poruszającego się po drodze publicznej.

Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu stwierdził, że powoływany w odwołaniu od decyzji organu I instancji art. 2 pkt 57 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), stanowi definicję określenia nacisku osi i w żaden sposób nie zobowiązuje organów kontrolnych do pomiaru nacisku każdego koła znajdującego się na danej osi z osobna. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia wyraźnie określają dopuszczalne naciski dla "całych" osi pojazdów, nie zaś dla poszczególnych kół.

Podkreślono, że obowiązujące ustawodawstwo nakłada na przewoźników szereg obowiązków dotyczących strony technicznej pojazdów, wagi przewożonego na nich towaru oraz nacisku na osi pojazdu. Pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie powodowało niszczenia drogi (art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Według art. 61 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy ładunek na pojeździe winien być umieszczony w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, zaś zgodnie z ust. 3 ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia. Jak wynika z akt sprawy mimo, że odwołujący się był w posiadaniu zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, to nie zachował warunków w nim określonych i dokonał przewozu pojazdem znacznie przekraczającym parametry wyznaczone tym zezwoleniem oraz określone w przepisach prawa, naruszając tym samym przepisy Prawa o ruchu drogowym.

Z. Sp. z o.o. w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono, że z protokołu kontroli jednoznacznie wynika, iż celnicy nie pozwolili na powtórne ważenie pojazdu z ładunkiem, mimo żądania kierowcy, co świadczy o łamaniu podstawowych zasad i praw strony określonych w art. 7, 8 i 10 kpa. Skarżący podtrzymał też zarzut, że ważenie nie odbywało się na drodze publicznej, co według niego potwierdza zapis w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia [...]. Wskazano również, że cytowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. nie obowiązuje od 30 czerwca 2002 r., zatem przywołanie go w niniejszej sprawie jest nieporozumieniem. Protokół nie zawiera informacji co do warunków procesu ważenia oraz, czy były w tym czasie zachowane odpowiednie procedury, co powoduje, że jedynym dowodem w sprawie jest wynik ważenia, co jeszcze nie przesądza o prawidłowości pomiaru. Spółka nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu odwoławczego, że organ celny nie jest zobowiązany do przestrzegania zapisów ustawowych w zakresie udokumentowania nacisku każdego koła, pomimo treści art. 2 pkt 57 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) określającego pojęcie "nacisk osi".

Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając powyższą skargę, nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej w skrócie "Ppsa") skargę oddalił.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (teks jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) korzystanie z dróg może być uzależnione, w przypadkach określonych w ust. 2 od wniesienia opłat drogowych. Opłaty te mogą być pobierane za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach (art. 13 ust. 2 pkt 3). W myśl art. 40a powyższej ustawy opłaty pochodzące ze źródeł, o których mowa w art. 13 ust. 1-5 i 2a (...) stanowią dochody środków specjalnych zarządów dróg przeznaczonych na utrzymanie dróg, a opłaty za zezwolenia na przejazd pojazdów wymienionych w art. 13 ust. 2 pkt 3 i ust. 2a, których trasa przekracza granicę państwa, stanowią dochody środka specjalnego Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych przeznaczonego na budowę i utrzymanie dróg krajowych.

Stosownie zaś do treści art. 40b ust. 1 cyt. ustawy o drogach publicznych, do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym uprawnione są osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego. W razie przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów, urzędy celne pobierają opłaty ustalone zgodnie z art. 13 ust. 4 (art. 40b ust. 2). Szczegółowe zasady wprowadzenia opłat określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia (art. 13 ust. 4). Sąd pierwszej instancji wskazał, że Protokół Nr 8858 z przeprowadzonego w dniu 23 września 2003 r. pomiaru został sporządzony według wzoru protokołu z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP, stanowiącego załącznik nr 3 do decyzji nr 147 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 20 listopada 2000 r. Protokół ten zawiera podstawę prawną, wskazania przedmiotu przeprowadzonej czynności, urządzenia, na którym dokonano pomiaru, nazwę przewoźnika i nazwisko oraz imię kierowcy, wyniki pomiarów pojazdu oraz wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych norm. Ponadto zawiera oświadczenie kierowcy pojazdu, z którego wynika, że nie zna on przyczyny wystąpienia "przeciążenia osi" i że odmówiono mu zgody na powtórne zważenie pojazdu z ładunkiem. Pomiar, jak wynika z treści protokołu dokonany został za pomocą wagi stacjonarnej typu RPT 0042 Łęczyca, posiadającej legalizację Urzędu Miar w Przemyślu Nr 119 - Obw. 2-02 z dnia 31 stycznia 2002 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, nietrafny jest zarzut naruszenia przez organ art. 7, 8 i 10 kpa, bowiem skarżący na poparcie tych zarzutów nie przedstawił żadnych argumentów, ani tym bardziej dowodów mogących skutecznie prowadzić do przypisania organom, że naruszyły ciążące na nich obowiązki proceduralne. Sąd podkreślił, że nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 10 § 1 kpa, gdy zebrany materiał dowodowy wskazuje, że skarżącemu zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji umożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Stosowne w tym względzie pismo z dnia 10 lutego 2004 r. Nr [...] (k. 31 akt administracyjnych) informuje nadto o zakreśleniu w tym celu 7-dniowego terminu, wskazuje też konkretny pokój w siedzibie Urzędu Celnego, w którym można było zapoznać się z aktami sprawy. Tego obowiązku dopełnił również organ odwoławczy (k.42 akt administracyjnych).

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia żądania strony o ponowne zważenie pojazdu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w celu wyjaśnienia tej okoliczności organ odwoławczy przeprowadził dowód z pisemnych oświadczeń starszego kontrolera celnego K. J. oraz Kierownika w Oddziale Celnym w Medyce – M. L. Z oświadczeń tych wynika, że proces ważenia przedmiotowego pojazdu przebiegał prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Protokół ważenia Nr 8858 nie wskazuje, by podczas czynności dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości. W świetle tych oświadczeń oraz znajdującego się w protokole kontroli zapisu kierowcy, że nie zna on przyczyn wystąpienia przeciążenia osi, czyli w istocie niewskazania przez niego okoliczności uzasadniających powtórne ważenie pojazdu, brak było podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanego pomiaru.

Sąd pierwszej instancji uznał również, że błędnie zarzucono w skardze, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na nieobowiązujący akt prawny, tj. zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. W przekonaniu Sądu w dacie wydania zaskarżonej decyzji było ono obowiązujące

Ponadto, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych, do dróg krajowych - a po takiej bezspornie poruszał się w dniu kontroli pojazd skarżącego - zalicza się drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów. Drogi krajowe zaś są jedną z kategorii dróg publicznych (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy.).

Nie można też, zdaniem Sądu pierwszej instancji zgodzić się z zarzutem braku dokonania pomiaru nacisku każdego koła z osobna znajdującego się na danej osi, a w konsekwencji działania "ponad prawem". Taki obowiązek nie wynika z art. 2 pkt 57 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nie budzi także wątpliwości, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262) określają jedynie dopuszczalne naciski osi pojazdu, nie zaś jego poszczególnych kół. Sąd pierwszej instancji nie znalazł również podstaw do zakwestionowania wysokości nałożonej kary pieniężnej w kwocie 4680 zł.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. Sp. z o.o. i zaskarżając go w całości zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, poprzez akceptację przywołania jako obowiązującej jednej z podstaw prawnych wydanej decyzji, zapisów zarządzenia rr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, które Sąd pierwszej instancji uznał jako obowiązujące w dacie wydania decyzji, a co pozostaje w sprzeczności z treścią art. 11 i art. 51 Ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działaniach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 154 poz. 1800 z 2001 r.) statuujących zasadę, że przepisy wykonawcze wydane na podstawie dotychczasowych upoważnień ustawowych, obowiązują nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r. podczas gdy sam przejazd i decyzje nakładające karę, miały miejsce we wrześniu 2003 r.

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zapisów art. 7, 8 i 10 § 1 kpa, a także art. 77 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie zarzutu niedopuszczenia przez organ celny do ponownego przeważenia pojazdu z ładunkiem, mimo wyraźnego żądania kierowcy, odnotowanego w protokole ważenia, w sytuacji gdy nie stwierdzono uwarunkowań przewidzianych w treści art. 10 § 2 kpa.

Wskazując na powyższe uchybienia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. nie obowiązywało już od 1 lipca 2002 r. z mocy art. 11 i 51 Ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 1800 z 2001 r.) ustalających zasadę, że przepisy wykonawcze wydane na podstawie dotychczasowych upoważnień ustawowych obowiązują nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r. Zdaniem strony skarżącej, praktycznie w okresie od 1 lipca 2002 r. do 13 marca 2004 r. nie istniały żadne prawnie wiążące przepisy o procedurach pomiarów, bowiem dopiero rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 10 lutego 2004 r. wydane w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316 z 2004 r.) ustalało szczegółowe warunki ważenia pojazdów, jak też wymagań metrologicznych w stosunku do samych wag. W tej sytuacji każde zachowanie kierowcy, jako przedstawiciela strony domagające się określonego zachowania przez organ administracyjny, a zmierzające do przeprowadzenia określonego dowodu, znajduje pełne uzasadnienie w przepisach procedury administracyjnej.

W motywach skargi kasacyjnej wskazano również, że poprzez odmowę ponownego przeważenia ładunku, strona skarżąca pozbawiona została swych ustawowo zagwarantowanych uprawnień. Jest więc niezrozumiałe jakich dowodów i argumentów oczekiwał Sąd na potwierdzenie naruszenia ciążących obowiązków proceduralnych. Autor skargi kasacyjnej podkreślił w szczególności, że zapis art. 10 § 1 kpa, nie może mieć zastosowania w sytuacji, gdy stronie uniemożliwiono wypowiedzenie się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, bowiem uwypuklony został w uzasadnieniu wyłącznie ostatni element cytowanego zapisu, z pominięciem początkowego zdania stwierdzającego, że organ administracji ma obowiązek zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a więc również i tym początkowym, bowiem tego akurat dowodu w konkretnej sprawie nie da się przeprowadzić w terminie późniejszym.

Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu w odpowiedzi na skargę kasacyjna wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie było formalnego wniosku o powtórzenie pomiaru, którego uzasadnienie dałoby organom celnym podstawę do rozważenia takiej konieczności. Kontrola pojazdu, w trakcie której strona skarżąca została obciążona karą pieniężną była następstwem zgłoszenia celnego przedmiotowego pojazdu do odprawy wywozowej w formie ustnej, a więc postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony. W tej sytuacji organ celny nie był-obowiązany powiadamiać o wszczęciu postępowania skarżącego, który w świetle art. 3 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) odpowiada jak za swoje własne za czynności i zaniedbania swojego pracownika - kierowcy pojazdu - w trakcie przewozu wykonywanego w imieniu skarżącego. Organ celny pierwszej instancji pierwotną decyzję wydał bezpośrednio po dokonanej kontroli nie zawiadamiając formalnie skarżącego o zakończeniu postępowania i nie wyznaczając terminu umożliwiającego wypowiedzenie się w sprawie. Taki tryb postępowania organu celnego pierwszej instancji na etapie kontroli pojazdu wynika ze specyfiki kontroli granicznej oraz uprawnień jakie daje art. 10 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim ma on na celu zapewnienie płynności przewozu towarów przez granicę oraz nienarażanie przewoźników na dotkliwe straty materialne mogące powstać na skutek zatrzymania pojazdu wraz z ładunkiem na czas przedłużającego się postępowania. Organ wskazał, że przewoźnicy często podnoszą, że opóźnienie dostarczenia towarów do odbiorcy pociąga za sobą poważne konsekwencje w postaci wysokich kar finansowych za niedotrzymanie warunków umowy przewozu, a nawet odmowę przyjęcia towaru. Tak więc szybkie działanie organów celnych na tym etapie postępowania jak najbardziej leży w interesie przewoźników. Niedopatrzeniem organu celnego pierwszej instancji było jedynie nieumieszczenie w aktach sprawy wyraźnej adnotacji o zastosowaniu przepisu art. 10 § 2 kpa. Poza tym organy celne na bieżąco informowały skarżącego o kolejnych stadiach toczącego się postępowania. Zatem zarzut niezapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego jest bezpodstawny.

Odnosząc się do zarzutu przywołania jako podstawy prawnej wydanej decyzji zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa z 2000 r. Nr 6 poz. 40), Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu zwrócił uwagę, że ww. zarządzenie nie było powoływane w podstawach prawnych decyzji organów celnych pierwszej oraz drugiej instancji i wbrew twierdzeniom skarżącego nie stanowiło podstawy prawnej wydania tych decyzji.

Natomiast stanowiło ono podstawę do ustalenia przez uprawnione organy metrologiczne, że urządzenia wagowe użyte przez organ celny pierwszej instancji w trakcie kontroli środka przewozowego spełniało wymogi i mogło być stosowane w czynnościach urzędowych do wyznaczania obciążenia osi pojazdu i jego masy, stanowiących podstawę do określenia wysokości opłaty lub kary za przekroczenia dopuszczalnych norm tych parametrów.

W kwestii zaś zarzutu nieobowiązywania w dniu kontroli ww. zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar, Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, wskazał na konstrukcję postanowień przejściowych w przepisach metrologicznych. Treść § 17 załącznika do powołanego wcześniej zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar stanowi, iż "wagi zalegalizowane przed dniem wejścia w życie niniejszych przepisów, a nie odpowiadające ich wymaganiom mogą być nadal legalizowane przez okres 10 lat od dnia wejścia w życie niniejszych przepisów, jeżeli odpowiadają wymaganiom dotychczasowych przepisów, gdy tymczasem dotychczasowe przepisy tj. zarządzenie nr 15 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 19 marca 1996 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa z Nr 5 poz. 21), utraciło moc z dniem wejścia w życie zarządzenia nr 39, zgodnie z § 3 tego zarządzenia. Podobne uregulowania zawierają przepisy dostosowujące, przejściowe i końcowe obowiązującej od dnia 1 stycznia 2003 r. ustawy z dnia 11 maja 2002 r. Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636 z późn. zm.), a mianowicie art. 27, który stanowi, że przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy, z wyłączeniem przyrządów kontrolnych, o których mowa w przepisach o czasie pracy kierowców.

Dodatkowo Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu powołał art. 29 i art. 29a ww. ustawy Prawo o miarach, zgodnie z którymi do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych, nie dłużej jednak niż przez rok od dnia wejścia w życie ustawy, prawna kontrola metrologiczna odbywała się na podstawie przepisów dotychczasowych, a przyrządy pomiarowe zalegalizowane zgodnie z tą zasadą do 31 grudnia 2003 r. mogą być nadal legalizowane, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2013 r. o ile spełniają wymagania przepisów, na podstawie których zostały zalegalizowane.

W konsekwencji, organ stwierdził, że w dniu kontroli tj. 23 września 2003 r. urządzenie wagowe spełniające wymagania zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar i posiadające ważne świadectwo legalizacji wydane przez jednostkę uprawnioną jak najbardziej mogło być użyte do kontroli środka przewozowego, a wyniki prawidłowo przeprowadzonego pomiaru są wiążące.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 173 § 1 Ppsa od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, przysługuje skarga kasacyjna. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną określa art. 174 tej ustawy. Ustawowe wymogi tego środka odwoławczego, wśród których znajduje się m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie zawiera przepis art. 176 Ppsa.

Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 174 pkt 1 Ppsa, bądź zarzut naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Ppsa) autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany nie tylko do odniesienia tych zarzutów do przedmiotu zaskarżenia (wyroku bądź postanowienia, o którym mowa w art. 173 § 1 Ppsa) ale i do ich uzasadnienia.

Prawidłowe sporządzenie skargi kasacyjnej ma podstawowe znaczenie dla wyniku postępowania kasacyjnego, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 Ppsa jest związany jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określa § 2 art. 183. W tej sprawie przesłanki te nie występują. Zatem to od wnoszącego skargę kasacyjną zależy jaki będzie zakres kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, a granice tej kontroli zakreślają postawione w skardze zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do ponownego badania legalności zaskarżonej decyzji w takim zakresie, w jakim może (i powinien) to uczynić Sąd pierwszej instancji. Oznacza to, że nie może on z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad niż wskazane w skardze kasacyjnej. Nawet wówczas, gdy wyrok Sądu pierwszej instancji jest wadliwy, Naczelny Sąd Administracyjny nie może tej wadliwości usunąć, jeżeli w skardze kasacyjnej nie zostały postawione i uzasadnione zarzuty naruszenia właściwych norm prawa materialnego i procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny nie ma prawa do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacyjna. Nie jest też zobowiązany ani też uprawniony do poprawiania jakichkolwiek błędów czy niedokładności skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego prawnika.

Dokonując oceny skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie w oparciu o przytoczone wyżej przepisy prawa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Z uwagi na to, że w tej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia prawa procesowego Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego.

W zakresie naruszenia prawa procesowego, pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 7, 9 i 10 § 1, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu nie wskazał przepisów procedury sądowoadministracyjnej, które stosował Sąd.

Podkreślić należy, że Sąd administracyjny przeprowadza kontrolę legalności zaskarżonego aktu na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem wskazane w art. 174 pkt 2 kpa tej ustawy naruszenie przepisów postępowania, jako podstawa skargi kasacyjnej, odnosi się do postępowania Sądu i naruszenia przez Sąd przepisów powołanej ustawy.

Zatem postawienie przez skarżącego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, z założenia skutkowało niemożnością jego uwzględnienia, gdyż te przepisy nie były i nie mogły być przez Sąd pierwszej instancji stosowane. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera żadnego odesłania do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Brak powołania w skardze kasacyjnej ustawowej podstawy kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę, czy dokonana przez Sąd pierwszej instancji kontrola stosowania przepisów proceduralnych przez organy administracji została przeprowadzona prawidłowo.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez akceptację przywołania jako obowiązującej jednej z podstaw prawnych decyzji, zapisów zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, które w dacie wydania decyzji Sąd błędnie uznał za obowiązujące. Na wstępie wskazać należy, że powołanie się w skardze kasacyjnej na podstawę naruszenia prawa materialnego wymaga nie tylko podania konkretnego przepisu, który został naruszony, lecz także określenia postaci jego naruszenia, a więc wyjaśnienia na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i jak – zdaniem skarżącego – powinien być on rozumiany i stosowany.

Powołane zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. składa się z czterech paragrafów i obejmuje załącznik do zarządzenia zwany Przepisami metrologicznymi określającymi wymagania, jakim powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego ich stosowania, metody ich sprawdzania oraz okresy ważności dowodów kontroli metrologicznej zawierający siedemnaście paragrafów oraz dwa załączniki do przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Dotyczą one różnych zagadnień, co dla profesjonalisty sporządzającego skargę kasacyjną powinno być rzeczą oczywistą. Mimo to w petitum skargi kasacyjnej, ale także w jej uzasadnieniu, jej autor nie podał, o który dokładnie przepis powołanego zarządzenia chodzi. Tak postawiony zarzut nie mógł być przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznie rozpoznany.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych postaw i na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.