Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1101/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7   ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 399
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1969 nr 249 poz 25  art. 7  ust. 1
law: Dyrektywa Rady z dnia 17 lipca 1969 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (69/335/EWG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Katarzyna Trzęsicka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnopraw-nych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżoną decyzją z [...] r. (nr [...]), działając

w trybie odwoławczym, Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego) z [...] r. (nr [...]), odmawiającą "A" Sp. z o. o. z/s w B. (dalej: spółka/strona/podatnik/skarżąca) stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: p.c.c.) w kwocie 422 864,00 z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego spółki. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k) i pkt 2, art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 6 ust. 9 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 399 ze zm. - dalej: u.p.c.c.).

Z treści decyzji wynika, że 02 lutego 2007r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników podjęło uchwałę w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego spółki

o kwotę 84 572 700 zł (wszystkie nowo utworzone udziały zostały objęte w zamian za wkład gotówkowy). Od powyższej czynności spółka odprowadziła p.c.c. (422.864zł).

Wnioskiem z 17 listopada 2010r . spółka wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty w p.c.c.

w kwocie 422.864zł. Uzasadniała, że z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego p.c.c. uiściła niezasadnie. Dowodziła, iż przewidujące obowiązek podatkowy od tej czynności regulacje u.p.c.c. naruszają prawo wspólnotowe, tj. art. 7 ust. 1 Dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.U.UE.L. Nr 249, poz. 25 ze zm. - dalej: Dyrektywa kapitałowa). Stwierdziła, że zapłacony przez nią podatek stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p.

Powołaną na wstępie decyzją, Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił spółce stwierdzenia nadpłaty w p.c.c. w wysokości 422.864zł. Wyraził stanowisko, że przepisy u.p.c.c., w oparciu, o które spółka opłaciła p.c.c. w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego, są zgodne z Dyrektywą kapitałową. Podniósł, iż art. 7 ust. 1 Dyrektywy nakładał na Polskę obowiązek zwolnienia od podatku kapitałowego czynności, które

w dniu 1 lipca 1984 r. były zwolnione z opodatkowania lub opodatkowane według stawki 0,50% bądź niższej. Wskazał, że w w/w dacie w Polsce obowiązywała ustawa z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 45, poz. 226 ze zm. - dalej: u.o.s.)

i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 34, poz. 161 ze. zm. - dalej: rozporządzenie RM), przewidujące wysokość opłaty skarbowej od umowy spółki (zmiany umowy spółki) na poziomie 10% i 5% kapitału zakładowego (kwoty, o którą podwyższono kapitał zakładowy). Zauważył, iż stawki opłaty skarbowej obowiązujące w Polsce 1 lipca 1984 r. były wyższe od przewidzianych w Dyrektywie kapitałowej, w związku, z czym określony w Dyrektywie obowiązek zwolnienia z podatku kapitałowego czynności podwyższenia kapitału zakładowego nie miał w stosunku do Polski zastosowania.

Ustosunkowując się do podniesionej we wniosku kwestii niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia RM, Naczelnik Urzędu Skarbowego podkreślił, że orzekanie w tym zakresie należy do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK).

W odwołaniu strona zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie przepisów:

1. art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k), art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. b) i art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c. przez błędne stwierdzenie, iż w przedstawionym przez spółkę stanie faktycznym podwyższenie kapitału zakładowego podlegało opodatkowaniu p.c.c.;

2. art. 120 O.p. w powiązaniu z art. 4 ust. 3 zd. 2 i 3 Traktatu o Unii Europejskiej

w związku z art. 7 ust. 1 w/w Dyrektywy przez zignorowanie art. 7 ust. 1 Dyrektywy, w sytuacji, gdy znajdował on bezpośrednie zastosowanie wskutek niedokonania przez Polskę jego implementacji.

Spółka argumentowała, iż w przypadku braku lub nieprawidłowej implementacji Dyrektywy, podatnicy są uprawnieni do bezpośredniego powołania się na jej przepisy. Uzasadniała, że opodatkowanie czynności podwyższenia kapitału zakładowego spółki w dacie odniesienia, tzn. 1 lipca 1984 r., na podstawie u.o.s. i rozporządzenia RM, było niezgodne z obowiązującą wówczas Konstytucją PRL. W ocenie strony, w wyniku powyższego należy przyjąć, iż czynność ta - w w/w dacie - nie była opodatkowana opłatą skarbową (odpowiednikiem podatku kapitałowego). Spółka stwierdziła, że skoro Dyrektywa kapitałowa nakłada obowiązek zwolnienia z podatku czynności, które zgodnie z przepisami krajowymi obowiązującymi 1 lipca 1984 r. były zwolnione z podatku bądź opodatkowane stawką 0,5% lub niższą, czynność podwyższenia kapitału zakładowego spółki winna być zwolniona z podatku. Uznała, iż w sprawie organ obowiązany był odmówić stosowania przepisów rozporządzenia RM, z uwagi na ich niekonstytucyjność, i przyjąć - stosownie do art. 7 ust. 1 Dyrektywy - że czynność podwyższenia kapitału zakładowego spółki jest wolna od p.c.c.

Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Uzasadniał, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej, w wersji wiążącej Polskę (obowiązującej 1 maja 2004 r.), Państwa Członkowskie zwolnią z podatku kapitałowego operacje, które w dniu 1 lipca 1984 r. były (w danym Państwie) zwolnione z podatku bądź opodatkowane stawką 0,50% lub niższą. Podniósł, że w Polsce - na dzień 1 lipca 1984 r. - zmiana umowy spółki wynikająca z podwyższenia kapitału zakładowego podlegała opłacie skarbowej stawką wyższą niż 0,5%, co wynika z treści art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.o.s. i § 54 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia RM, tj. stawką 10% i 5%. Stwierdził tym samym, iż przewidziane w art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej zwolnienie nie miało zastosowania do - będącej konsekwencją podwyższenia kapitału zakładowego - zmiany umowy spółki. Kontynuował, że Polska była uprawniona do opodatkowania w/w czynności p.c.c., co znalazło potwierdzenie w przepisach art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k) w związku z art. 1 ust. 3 pkt 2 u.p.c.c. Podkreślił, iż przewidziana w art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c. stawka p.c.c. (0,5%) nie przekracza dopuszczalnej stawki podatkowej (1%) przewidzianej w art. 7 ust. 2 Dyrektywy kapitałowej.

Odnosząc się do zarzutu, że obowiązujące 1 lipca 1984 r. ustawowe przepisy podatkowe nie przewidywały przedmiotu opodatkowania w postaci podwyższenia kapitału zakładowego spółki, organ drugiej instancji argumentował, iż przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s. upoważniał Radę Ministrów do określenia - w drodze rozporządzenia - przedmiotów opłaty skarbowej wymienionych w art. 1, zasad ustalenia podstawy obliczenia opłaty, wysokości stawek opłaty od poszczególnych przedmiotów opłaty, jak również zwolnień od opłaty. Zauważył, iż zgodnie z § 54 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia RM podstawę obliczenia opłaty skarbowej stanowił przy zawiązaniu spółki kapitał zakładowy, natomiast przy powiększeniu kapitału zakładowego spółki kwota, o którą powiększono kapitał zakładowy. Ocenił, że z uwagi na szerokie upoważnienie, zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s., nie sposób przyjąć, iż wprowadzając rozwiązania określone w § 54 ust. 3 pkt 1 i 2 Rada Ministrów przekroczyła ramy ustawowego upoważnienia.

W kwestii niekonstytucyjności przepisów obowiązujących w dacie odniesienia, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że tylko TK ma kompetencję do orzekania w tym zakresie. Uznał, iż skoro TK nie stwierdził niekonstytucyjności mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów, to należy przyjąć, że czynność podwyższenia kapitału zakładowego spółki podlegała opodatkowaniu na dzień 1 lipca 1984 r. opłatą skarbową według stawki wyższej niż 0,5%. Dodał ponadto, że Konstytucja PRL nie zawierała wymogu regulowania elementów konstrukcyjnych podatku ustawą.

Reasumując organ przyjął, iż podwyższenie kapitału zakładowego spółki, które nastąpiło w drodze wniesienia wkładu pieniężnego, było w Polsce 1 lipca 1984 r. opodatkowane stawką opłaty skarbowej przekraczającą 0,5%. W konsekwencji za chybione uznał twierdzenie, że wpłacony przez spółkę wg stawki 0,5%, czyli stawki nieprzekraczającej 1% (przewidzianej w art. 7 ust. 2 Dyrektywy kapitałowej), p.c.c.

w kwocie 422.864zł był nienależny.

Organ odwoławczy nie zgodził się z poglądem spółki, iż czynności polegające na podwyższeniu kapitału zakładowego spółki poprzez wniesienie wkładu pieniężnego były zwolnione z p.c.c. wskutek bezpośredniego zastosowania art. 7 ust. 1 Dyrektywy.

Dyrektor Izby Skarbowej, jako bezzasadny ocenił zarzut traktujący o naruszeniu - wyrażonej w art. 120 O.p. - zasady praworządności. Stwierdził, że wydając skarżoną odwołaniem decyzję organ I instancji działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

W skardze strona zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w całości. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k), art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. b) i art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c. przez błędne stwierdzenie, że w stanie faktycznym sprawy transakcja podwyższenia kapitału zakładowego spółki podlega opodatkowaniu p.c.c.;

2. przepisów postępowania, tj. art. 120 O.p. w związku z art. 4 ust. 3 zd. 2 i 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w związku z art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej poprzez nieuwzględnienie regulacji wspólnotowych, tzn. art. 7 ust. 1 Dyrektywy, w sytuacji, kiedy znajdował on bezpośrednie zastosowanie w sprawie, wobec niedokonania przez Polskę jego prawidłowej implementacji.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu spółka podtrzymała stanowisko zaprezentowane we wniosku

o stwierdzenie nadpłaty i w odwołaniu. Dowodziła, iż rozporządzenie RM poszerzyło zakres przedmiotu opodatkowania ustalony w u.o.s., samodzielnie tworząc przedmiot opodatkowania w postaci zmiany umowy i podwyższenia kapitału zakładowego spółki. Postawiła tezę, że rozporządzenie RM pozostaje w sprzeczności zarówno z Konstytucją PRL, obowiązującą w dacie odniesienia, tj. 1 lipca 1984 r., jak i z obecnie obowiązującą Konstytucją RP. Uznała, iż - w zakresie opodatkowania czynności podwyższenia kapitału zakładowego spółki p.c.c. - rozporządzenie to nie zostało wydane na podstawie ustawy i w celu jej wykonania (nie został spełniony wymóg jednorodności rodzajowej spraw regulowanych w ustawie i rozporządzeniu wykonawczym).

Strona zauważyła, że rozporządzenie samodzielnie regulowało materię obciążeń podatkowych, zastrzeżoną dla aktów o randze ustawowej. Wyraziła pogląd, iż mimo że Konstytucja PRL nie zawierała wprost nakazu nakładania podatków drogą ustawy, to zasada wyłączności ustawowej w tym zakresie została wyprowadzona przez TK

z innych zasad tej Konstytucji. Stwierdziła, że z uwagi na określenie czynności podwyższenia kapitału zakładowego, jako przedmiotu opodatkowania p.c.c. i stawki tego podatku w rozporządzeniu, rozporządzenie RM w sprawie opłaty skarbowej trzeba uznać za ewidentnie sprzeczne także z art. 217 Konstytucji RP.

Skarżąca wywiodła, iż obowiązujące w dniu 1 lipca 1984 r. przepisy przewidujące opodatkowanie podatkiem kapitałowym czynności podwyższenia kapitału zakładowego spółki naruszały zasady konstytucyjne, ustanowione zarówno w Konstytucji PRL, jak

i Konstytucji RP. Co za tym idzie, przepisy te, jako niekonstytucyjne, nie powinny

- w opinii spółki - być brane pod uwagę przy implementacji Dyrektywy kapitałowej. Tym samym, prawidłowa implementacja Dyrektywy winna polegać na zwolnieniu - na gruncie u.p.c.c. - czynności podwyższenia kapitału zakładowego spółki od opodatkowania p.c.c. Zdaniem strony, nie ma przy tym znaczenia, że nie istnieje wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s., gdyż organy podatkowe są bezpośrednio związane Konstytucją, a w konsekwencji mają obowiązek odmówić stosowania przepisów, które stoją w sprzeczności z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego, mogących mieć istotny wpływ (mających wpływ) na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny

i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem dostateczne podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.

W sprawie nie są sporne okoliczności faktyczne. I tak, 9 lutego 2007 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników podjęło uchwałę w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego spółki. Wszystkie nowo utworzone udziały zostały objęte w zamian za wkład gotówkowy. W wyniku powyższego,. spółka złożyła deklarację PCC-3, w której wykazała należny p.c.c. w kwocie 422 864,00 zł (wpłaty podatku dokonała 6 czerwca 2006 r. w wysokości 422.864zł).

Zasadniczym elementem spornym jest ocena zgodności przepisów u.p.c.c.

z przepisami Dyrektywy kapitałowej w zakresie opodatkowania p.c.c. czynności podwyższenia kapitału zakładowego spółki. Strona stoi na stanowisku, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie odniesienia, tj. 1 lipca 1984 r., naliczanie i pobieranie podatku kapitałowego (opłaty skarbowej) od tej czynności było pozbawione podstawy prawnej. Przepisy przewidujące opodatkowanie podwyższenia kapitału zakładowego

były bowiem w tej dacie wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej oraz zawarte

w akcie podustawowym, a więc niekonstytucyjne. Tym samym strona postawiła zarzut wadliwej implementacji Dyrektywy kapitałowej do polskiego porządku prawnego, gdyż Polska - stosownie do art. 7 ust. 1 tej Dyrektywy - powinna była zwolnić z podatku kapitałowego czynność podwyższenia kapitału zakładowego spółki, ponieważ 1 lipca 1984 r., z uwagi na niekonstytucyjne przepisy w tym zakresie, czynność ta nie podlegała opodatkowaniu.

Sporne między stronami kwestie były już przedmiotem oceny tutejszego Sądu. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości poglądy wyrażone

w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 242/11), z dnia 22 września 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 926/11 oraz z dnia 16 listopada 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 939/11); wyroki dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawarte w w/w wyrokach tezy i stwierdzenia Sąd wielokrotnie przywoła, jako szczególnie trafne.

Na wstępie należy wskazać, że przy interpretacji i stosowaniu Dyrektywy kapitałowej trzeba uwzględnić szczególną sytuację Polski, która stała się członkiem Wspólnot Europejskich począwszy od dnia 1 maja 2004 r. Z powyższego wynika, iż przed tym dniem Dyrektywa kapitałowa nie znajdowała w Polsce zastosowania. Wszelkie zasady dotyczące opodatkowania lub zwolnienia czynności należących do zakresu pojęcia gromadzenia kapitału były do tego dnia wprowadzane do polskiego porządku prawnego wyłącznie na podstawie prawa krajowego. Polska miała bowiem zupełną swobodę regulowania podatku kapitałowego. Mogła stosować każdą stawkę, którą uznawała za odpowiednią do jakichkolwiek kategorii czynności. Podobnie mogła zwolnić każdą kategorię czynności z podatku kapitałowego. Od dnia przystąpienia do Wspólnoty w Polsce zaczął obowiązywać wspólnotowy dorobek prawny na zasadach określonych w Traktacie o przystąpieniu i związanych z nim aktach. Dyrektywa kapitałowa jest częścią tego dorobku.

Dniem implementacji przez Polskę Dyrektywy kapitałowej jest dzień 1 maja

2004 r. na mocy art. 2 Traktatu Akcesyjnego dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. UE. z 2003 r. L 236 poz. 33 ze zm.). Żadne postanowienie Aktu przystąpienia ani jakiekolwiek innego aktu prawa wspólnotowego nie określa innego terminu na implementację przez Polskę Dyrektywy kapitałowej.

Odnosząc się do spornego między stronami art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej, to stosownie do treści tego przepisu Państwa Członkowskie zwolnią z podatku kapitałowego operacje, inne niż operacje określone w art. 9, które w dniu 1 lipca 1984 r. były zwolnione z podatku lub opodatkowane stawką 0,50% bądź niższą. Zwolnienie zależy od warunków, które w tamtym dniu były stosowane do przyznania zwolnienia bądź, zależnie od okoliczności, nałożenia podatku według stawki 0,50% lub niższej. Republika Grecka określi, które operacje zostaną zwolnione z podatku kapitałowego. Przepis art. 9 omawianej Dyrektywy stanowi natomiast, iż niektóre rodzaje operacji lub spółek kapitałowych mogą być przedmiotem wyłączeń, obniżenia lub podwyższenia stawek, o ile przemawiają za tym względy sprawiedliwości podatkowej, względy społeczne, bądź też aby umożliwić Państwu Członkowskiemu właściwe postępowanie w szczególnych sytuacjach. Państwo Członkowskie, które zamierza zastosować takie środki, wnosi sprawę do Komisji we właściwym czasie, zgodnie z art. 102 Traktatu.

Posługując się datą 1 lipca 1984 r., przepis art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej wskazuje na zwolnienie od podatku transakcji, które na ten dzień były zwolnione

z podatku lub opodatkowane stawką 0,5% bądź niższą. W ocenie Sądu, obowiązek ten ma zastosowanie do Polski, począwszy od dnia 1 maja 2004 r. Interpretacja taka jest zgodna zarówno z brzmieniem art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej, jak też z kontekstem i naczelnym celem tej Dyrektywy, tj. ograniczeniem w jak największym stopniu skutków podatku kapitałowego dla swobody przepływu kapitału. Termin 1 lipca 1984 r. traktować trzeba jako punkt odniesienia, który wiąże także i Polskę. Bowiem w przypadku przystępowania do Wspólnot Europejskich zawarte w prawie wspólnotowym odwołanie się do określonej daty, wobec braku postanowienia o przeciwnej treści w akcie przystąpienia lub innym akcie prawa wspólnotowego, dotyczy również państwa przystępującego, nawet jeśli ta data jest wcześniejsza od daty przystąpienia.

W związku z powyższym, w przypadku państwa takiego jak Polska, które przystąpiło do Wspólnot Europejskich ze skutkiem od dnia 1 maja 2004 r., wobec braku postanowień wprowadzających odstępstwa w akcie przystąpienia tego państwa lub

w innym akcie prawa wspólnotowego, art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej musi być interpretowany w ten sposób, że przewidziane w nim obowiązkowe zwolnienie dotyczy wszystkich czynności objętych zakresem zastosowania tej Dyrektywy, które w dniu

1 lipca 1984 r. były w Polsce - na gruncie obowiązującego na ten dzień prawa krajowego - zwolnione od podatku kapitałowego lub które były opodatkowane tym podatkiem według stawki wynoszącej 0,50% bądź niższej. Nieprawidłowe byłoby odnoszenie do Polski warunków zwolnienia z podatku od kapitału sformułowanych na dzień 1 lipca 1984 r., określonych Dyrektywą 73/80/EWG z dnia 9 kwietnia 1973 r. zobowiązującą Państwa Członkowskie do ustalenia stawki podatku kapitałowego w wysokości od 0% do 0,50% z dniem 1 stycznia 1976 r. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyroku ETS z dnia 21 czerwca 2007 r. sprawa C-366/05 Optimus - Telecomunicaçoes SA przeciwko Fazenda Pública.

Skoro istotnym w przedmiotowej sprawie jest odniesienie się do przepisów prawa krajowego, obowiązujących na dzień 1 lipca 1984 r., to należy zauważyć, że na ten dzień czynność podwyższenia kapitału zakładowego była opodatkowana stawką wyższą niż 0,5%, stosownie do treści przepisów art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.o.s. i § 54 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia RM, tj. stawką 10% (gdy przedmiotem wkładu była nieruchomość lub prawo wieczystego użytkowania) i 5% (od innych wkładów). Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, iż zwolnienie przewidziane w art. 7 ust. 1 Dyrektywy kapitałowej nie miało zastosowania do podwyższenia kapitału zakładowego spółki. Uprawnionym, zatem przez państwo polskie było opodatkowanie w/w czynności p.c.c. na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 1 ust. 3 pkt 2 u.p.c.c. Przewidziana zaś w art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c. stawka p.c.c. w wysokości 0,5% nie przekracza stawki 1%, przewidzianej w art. 7 ust. 2 Dyrektywy kapitałowej.

Ustosunkowując się do zasadniczego zarzutu skargi wskazującego, iż przepisy podatkowe obowiązujące w Polsce w dniu 1 lipca 1984 r. nie przewidywały przedmiotu opodatkowania określonego, jako podwyższenie kapitału zakładowego spółki, to należy uznać go za nietrafny. Wskazać trzeba, że przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s. upoważniał Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia przedmiotów opłaty skarbowej wymienionych w art. 1, zasad ustalania podstawy obliczenia opłaty, wysokości stawek opłaty od poszczególnych przedmiotów opłaty, jak również zwolnień od tej opłaty nie przewidzianych w ustawie. Zgodnie z § 54 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia RM opłata skarbowa od umowy spółki wynosi - od podstawy obliczenia opłaty od innych wkładów niż te, których przedmiotem jest nieruchomość lub prawo wieczystego użytkowania - 5%, z kolei podstawę obliczenia opłaty skarbowej stanowi przy zawiązaniu spółki kapitał zakładowy, przy powiększeniu kapitału zakładowego spółki zaś kwota, o którą powiększono kapitał zakładowy. Za kapitał zakładowy uważa się wszelkie wkłady wspólników, z wyjątkiem wkładów polegających na wykonywaniu pracy, a w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością również dopłaty (§ 54 ust. 4).

Strona zaakcentowała w skardze, że u.o.s. przewidziała opodatkowanie opłatą skarbową pism stwierdzających zawiązanie spółki, podczas gdy rozporządzenie RM powtórzyło za ustawą, iż opłatą skarbową opodatkowane jest zawiązanie spółki oraz dodatkowo powiększenie kapitału zakładowego. Zatem w rozporządzeniu wprowadzono opodatkowanie opłatą skarbową czynności podwyższenia kapitału zakładowego, czyli opodatkowanie przedmiotu, który nie został ustalony w ustawie. Tym samym Rada Ministrów, wprowadzając w rozporządzeniu - jako czynność opodatkowaną - podwyższenie kapitału zakładowego przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego.

Zauważenia wymaga, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.o.s. opłatę skarbową pobiera się od pism stwierdzających zawiązanie spółki przez osoby fizyczne i osoby prawne nie będące jednostkami gospodarki uspołecznionej. W ocenie Sądu, przez pojęcie "pismo stwierdzające zawiązanie spółki" należy rozumieć umowę spółki. Natomiast podwyższenie kapitału zakładowego spółki wiąże się ze zmianą umowy spółki. Nie można zgodzić się, zatem z poglądem, iż zawarty w art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.o.s. zwrot "opłatę skarbową pobiera się od pism stwierdzających zawiązanie spółki" jest pojęciem innym od pojęcia zawartego w § 54 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM "opłata skarbowa od umowy spółki". Zdaniem Sądu, pojęcie "pismo stwierdzające zawiązanie spółki" jest niczym innym, jak umową spółki, a dla celów podatkowych ustawodawca zrównał w skutkach zawiązanie spółki i wniesienie kapitału do spółki z powiększeniem kapitału zakładowego tej spółki, czego wyraz dał w rozporządzeniu. W myśl, bowiem z § 54 ust. 3 rozporządzenia RM, podstawą obliczenia opłaty skarbowej w obydwu tych przypadkach był kapitał zakładowy spółki.

Jak wynika z analizy treści u.o.s. oraz rozporządzenia RM, ustawa w bardzo szerokim zakresie upoważniała Radę Ministrów do uregulowania w rozporządzeniu przedmiotów opłaty skarbowej wymienionych w art. 1, zasad ustalania podstawy obliczenia opłaty, wysokości stawek opłaty od poszczególnych przedmiotów opłaty, jak również zwolnienia od tej opłaty nie przewidzianego w ustawie. Z uwagi na tak szerokie umocowanie, zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s., trzeba stwierdzić, że przepis § 54 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia RM nie przekraczał ram ustawowego upoważnienia przyznanego Radzie Ministrów.

W związku z tym, iż zgodnie z art. 1 ust. 3 pkt d) u.o.s. opłatę skarbową pobiera się od pism stwierdzających zawiązanie spółki, a jednocześnie przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s. upoważniał - w drodze rozporządzenia - do określenia przedmiotów opłaty skarbowej, to - w ocenie Sądu - określenie w rozporządzeniu, jako podstawy obliczenia opłaty skarbowej przy powiększeniu kapitału zakładowego spółki, kwoty, o którą powiększono kapitał zakładowy, nie przekroczyło ustawowego upoważnienia zawartego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s. Tym samym, pogląd strony dotyczący przekroczenia przez Radę Ministrów ustawowego upoważnienia jest błędny.

Prezentowane w skardze wywody prowadzą do wniosku, iż § 54 rozporządzenia RM, w zakresie opodatkowania czynności podwyższenia kapitału zakładowego spółki, wydany został w ramach niekonstytucyjnej delegacji zawartej w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s.

Orzekanie o niezgodności przepisów ustawy z Konstytucją RP należy do wyłącznej kompetencji TK (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności przepisów prawa, dopóki TK nie stwierdzi w swoim orzeczeniu niezgodności danego przepisu prawa z Konstytucją, przyjmuje się, że dany przepis jest zgodny z Konstytucją. Dlatego też nieuzasadnione jest twierdzenie spółki, jakoby organ podatkowy władny był pominąć wskazywane przez stronę przepisy prawa, pomimo braku orzeczenia TK stwierdzającego ich niezgodność z Konstytucją.

W myśl art. 178 ust. 1 Konstytucji RP z 1997 r. sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. W doktrynie

i orzecznictwie TK oraz sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwość oceny zgodności z Konstytucją aktów rangi ustawy zastrzeżona została do kompetencji TK - przy założeniu braku możliwości dokonania wykładni prokonstytucyjnej (teza ta przedstawiona został w dużym uproszczeniu, lecz z punktu widzenia spornej sprawy uznać ją trzeba za wystarczającą). Większą swobodą interpretacyjną dysponują sądy w odniesieniu do aktów rangi podustawowej. W tym zakresie dopuszcza się ich szerszą kompetencję, umożliwiającą taką wykładnię prawa, która znajduje uzasadnienie w kanonach konstytucyjnych i ustawach oraz pozwala na pominięcie norm prawnych godzących w regulacje i normy aktów prawnych wyższego rzędu.

W niniejszej sprawie sięgnięcie do opisanych wyżej kompetencji, jest - zdaniem Sądu - wykluczone, brak bowiem materii podlegającej badaniu, jak i organu, który byłby władny to uczynić. Akt prawny zawierający przepisy, których konstytucyjność podważa strona skarżąca w treści skargi, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z 16 maja 1983 r., został już formalnie uchylony.

Jednocześnie należy zauważyć, iż Konstytucja PRL z dnia 22 lipca 1952 r. nie zawierała wymogu uregulowania w drodze ustawowej elementów konstrukcyjnych podatku. Dopiero bowiem Konstytucja RP z 1997 r. wprowadziła w art. 217 wymóg określania w ustawie podstawowych elementów konstrukcyjnych danin publicznych (podmiotów i przedmiotów opodatkowania, stawek podatkowych, zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków).

Gdyby nawet przyjąć za słuszny pogląd skarżącej o braku uregulowania w u.o.s. opodatkowania opłatą skarbową czynności podwyższenia kapitału zakładowego spółki, to z uwagi na uregulowanie tej materii w rozporządzeniu RM, co - jak zostało stwierdzone - nie naruszało w tamtym czasie zasad konstytucyjnych, pozbawione racji jest twierdzenie strony w tym przedmiocie. Jak zasadnie bowiem zauważył organ, delegacja ustawowa zawarta w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.s. miała bardzo szeroki zakres.

W świetle powyższego trzeba więc uznać, iż po dniu 1 maja 2004 r. nie zachodziły przesłanki uzasadniające podjęcie stosownych zabiegów dostosowawczych, polegających na skorygowaniu unormowania krajowego w celu implementacji Dyrektywy kapitałowej w zakresie wskazanym przez skarżącą. Polska, jako Państwo Członkowskie, wypełniła także wymóg dostosowania przepisów o p.c.c. względem art. 7 ust. 2 powołanej Dyrektywy, który stanowi, że Państwa Członkowskie mogą zwolnić z podatku kapitałowego wszystkie operacje inne niż określone w ust. 1 lub naliczyć od nich podatek o jednolitej stawce nie przekraczającej 1%, co nastąpiło poprzez wprowadzenie jednej stawką podatku w wysokości 0,5% (art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c.). Podobny pogląd zaprezentował tutejszy Sąd w wyroku z 18 sierpnia 2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 314/10, wyrok dostępny j/w).

Reasumując, organy podatkowe prawidłowo, w oparciu o art. 72 § 1 pkt 1 O.p., odmówiły skarżącej spółce stwierdzenia nadpłaty w p.c.c.

Skoro zaskarżona decyzja znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, jako chybiony Sąd ocenił zarzut skargi traktujący o naruszeniu art. 120 O.p., statuującego zasadę legalizmu (praworządności).

Wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.