Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1270/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. na skutek zgłoszenia przez H. S. podejrzenia choroby zawodowej, w dniu [...] czerwca 2014 r., wszczął postępowanie administracyjne. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], znak: [...] nie stwierdził u strony choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzję wydano na podstawie orzeczeń lekarskich: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z dnia [...].12.2014 r. nr 28/2014 i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...].05.2015 r. nr [...] oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji.

Organ II instancji na skutek wniesionego odwołania, po przeanalizowaniu akt sprawy uznał część zarzutów H. S. za zasadne i uchylił decyzję organu I instancji, jednocześnie przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W decyzji nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Inspektor Sanitarny wskazał na konieczność przeprowadzenia badań i pomiarów natężenia hałasu na stanowiskach pracy H. S., a także ustalenia dokładnych czasookresów w jakich strona pracowała.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego, sporządzeniu Karty oceny narażenia zawodowego, organ I instancji ponownie skierował stronę na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B..

Jednostka orzecznicza w dniu [...] marca 2016 r. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, które stało się podstawą do wydania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. w dniu [...] kwietnia 2016 r. decyzji nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. stwierdził chorobę zawodową: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości, co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz, ponieważ jego zdaniem istnieje związek przyczynowy między rozpoznaną chorobą, a rodzajem wykonywanej pracy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił bowiem, że H. S. zatrudniony był od [...].09.1972 r. do [...].06.1975 r. na stanowisku uczeń (ślusarz mechanik), od [...].07.1975 r. do [...].05.2013 r. na stanowiskach: monter aparatury i urządzeń chemicznych, operator ładowarki, aparatowy procesu, aparatowy ruchu, operator w J. Z. S. J. S.A. w J. (obecnie: C. I., Zakład Produkcyjny J. w J.), w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Narażenie badanego na ponadnormatywny hałas zostało potwierdzone badaniami przeprowadzonymi na zlecenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I., przeprowadzonymi przez Dział Laboratoryjny Oddziału Oceny Środowiska Pracy Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B., zawartymi w sprawozdaniu z badań NR [...](N)/15 z dnia [...] stycznia 2016 r. Wyniki potwierdziły przekroczenie ekspozycji na hałas odniesiony do 40-godzinnego tygodnia pracy L ex,w 89,2 dB, wyrażonego krotnością NDN 2,63.

Jak stwierdził orzekający organ, rozpoznana choroba zawodowa wymieniona jest w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia [...] czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], znak: [...] wniósł zakład pracy C. I., zarzucając naruszenie art. 235ą ustawy z dnia [...] czerwca 1974 r. Kodeks Pracy, § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez uznanie choroby zawodowej u H. S., a także naruszenie art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne zbadanie materiału dowodowego. Zdaniem odwołującej, nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, gdyż choroba zawodowa u H. S. została stwierdzona jedynie na podstawie pobieżnie uwzględnionych warunków pracy. Strona odwołująca się wskazała, że w okresie zatrudnienia H. S. był kierowany na badania profilaktyczne do placówki medycznej. W skierowaniach wskazywano jako czynnik szkodliwy narażenie na hałas, a zaświadczenia lekarskie nie zawierały jakichkolwiek przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na wskazanym stanowisku.

Ponadto odwołująca się przywołała orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł., które wykazało, że średnia głębokość uszkodzenia słuchu w uchu prawym (to jest w uchu lepiej słyszącym) wynosząca odpowiednio 42 dB nie spełnia wymaganej do rozpoznania choroby zawodowej średniej głębokości uszkodzenia słuchu określonej w przepisach tj. 45 dB. Dodatkowo, obraz kliniczny stwierdzonego uszkodzenia słuchu - asymetryczny charakter, objęcie uszkodzeniem słuchu również zakresu niskich częstotliwości, nie posiada w pełni jednoznacznych cech klinicznych uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu.

Jednocześnie C. S. [...] S.A. wskazała, że orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wydane zostało przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy B. po upływie dwuletniego okresu od zakończenia pracy H. S. w spółce.

Zarzucono Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w I. wzięcie pod uwagę jedynie pomiarów hałasu przeprowadzonych na potrzeby prowadzonego postępowania, eliminując i podważając wieloletnie, cykliczne pomiary czynnika szkodliwego przeprowadzane przez zakład pracy. Ponadto strona podkreśliła, że przy zatrudnieniu w spółce ok. 1000 pracowników nigdy nie stwierdzono choroby zawodowej.

Inspektor Sanitarny po przeanalizowaniu treści odwołania oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji uznał, że część zarzutów stawianych przez C. S. [...] S.A. zasługuje na wyjaśnienie i wydając w dniu [...] sierpnia 2017 r., decyzję nr [...], znak: [...] uznał, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania uzupełniającego w sprawie.

Na skutek zapytania przesłanego przez organ, H. S. oświadczył, że po ustaniu stosunku pracy w J. Zakładach S. w roku 2013, nie wykonywał żadnych prac zarobkowych.

Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. w zakresie rodzaju przeprowadzonych badań diagnostycznych u H. S. i wyników tych badań. Jednostka orzecznicza odpowiedziała jedynie, że w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykonano u pacjenta cztery badania audiometrii tonalnej, w tym jedno z próbą wyrównania głośności SiSi oraz audiometrię impedancyjną, a badania te pozwoliły na stwierdzenie, że orzekany spełnia kryterium kliniczne choroby zawodowej narządu słuchu.

W związku z koniecznością odniesienia się organu do dwóch skrajnie odmiennych orzeczeń lekarskich wydanych w postępowaniu administracyjnym, wystąpiono o dodatkową konsultację do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. Kwestia sporna dotyczyła orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] (z dnia [...] maja 2015 r.) oraz orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. nr [...] (z dnia [...] marca 2016 r.). Pierwotnie zostało wydane orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (z uwagi na ubytek słuchu wynoszący 42 dB), a po 10 miesiącach wydano orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej (w uzasadnieniu orzeczenia nie wskazano wartości ubytku słuchu, jednakże należy domniemać, że wynosił on min. 45 dB). W odniesieniu do powyższego, wyjaśnienia wymagała kwestia pogorszenia słuchu u H. S. w sytuacji, gdy nie świadczył on pracy w narażeniu na hałas. Ponadto organ II instancji wskazał, że w chwili wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej upłynął okres 2 lat i 10 miesięcy od ustania narażenia na hałas.

Instytut Medycyny Pracy w Ł., po ponownym przebadaniu H. S., pismem z dnia [...] października 2016 r. wyjaśnił zaistniałe wątpliwości. Przeprowadzone w toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego pomiary natężenia dźwięku na stanowiskach pracy zajmowanych przez H. S. pozwoliły stwierdzić, że równoważny poziom hałasu na przeciętnej ośmiogodzinnej zmianie roboczej w odniesieniu do czterdziestogodzinnego tygodnia pracy ustalono na 89,2 dB, a zatem wykazano narażenie na ponadnormatywny hałas. W wykonanych audiometrach dostępnych w dokumentacji pacjenta na przestrzeni lat, stwierdzono asymetrię uszkodzenia słuchu z większym nasileniem niedosłuchu po stronie lewej, którą pacjent tłumaczy większym narażeniem na hałas lewego ucha w stosunku do prawego z uwagi na umiejscowienie po stronie lewej pracujących urządzeń. Ówcześnie przeprowadzone w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego IMP w Ł. kompleksowe badania laryngologiczne z oceną audiologiczną wykazało obustronne uszkodzenie słuchu odbiorcze czuciowo-nerwowe. Większość średniego uszkodzenia słuchu (wyliczona jako średnia arytmetyczna z 1,2,3, kHz z najlepszego spośród 3 wykonanych audiogramów) wynosi odpowiednio dla ucha prawego 46,7 dB, natomiast dla ucha lewego 68,3dB. Obraz kliniczny stwierdzonego uszkodzenia słuchu nie posiadał w pełni jednoznacznych cech klinicznych zmian wywołanych działaniem hałasu. Wyżej przedstawione wyniki badań słuchu oceniały stan po okresie 3 lat i 3,5 miesięcy od chwili zakończenia pracy w hałasie. Na progresję niedosłuchu na przestrzeni lat mogły mieć wpływ m.in. zmiany związane z wiekiem oraz wieloletni nikotynizm. W kontekście choroby zawodowej można rozpoznać niedosłuch, który posiada charakterystyczne uszkodzenia pohałasowe oraz osiągnie kryterium progu ubytku słuchu określone w wykazie chorób zawodowych na co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym w okresie do 2 lat od zaprzestania szkodliwej ekspozycji zawodowej. Stąd jednostka orzecznicza kierowała się jedynie oceną audiogramów wykonanych podczas hospitalizacji H. S. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w maju 2015 r. Wówczas średnie progi ubytku słuchu, wyliczone dla częstotliwości 1,2,3, kHz wynosiły odpowiednio: . audiogram z dnia [...].05.2017 r. - UP = 46,7 dB, UL= 68,3 dB; . audiogram z dnia [...].05.2017 r. - UP = 41,7 dB, UL= 65 dB; . audiogram z dnia [...].05.2017 r. - UP = 46,6 dB, UL= 68,3 dB.

Jednostka orzecznicza szczegółowo wyjaśniła sposób obliczania i interpretacji poszczególnych pomiarów audiometrycznych i w konsekwencji podtrzymała opinię zawartą w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] maja 2015 r.

W konsekwencji otrzymania ww. opinii, Inspektor Sanitarny wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. o weryfikację orzeczenia nr [...] wydanego w dniu [...] marca 2016 r.

W związku z powyższym, jednostka orzecznicza I stopnia zwróciła się z prośbą do Urzędu Marszałkowskiego Województwa K. o sfinansowanie badania H. S. przez inną niezależną jednostkę orzeczniczą. Wniosek został odrzucony, a Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. nie zajął stanowiska względem wydanego orzeczenia lekarskiego. P. z dnia [...] lipca 2017 r., w wyniku nieustępliwości organu w kwestii odniesienia się do dwóch sprzecznie wydanych orzeczeń lekarskich, jednostka orzecznicza wyjaśniła, że w procesie diagnostycznym dysponuje jedynie audiometrią tonalną i impedancyjną, a Instytut Medycyny Pracy w Ł. dysponuje szerszym wachlarzem badań, pozwalających w sposób obiektywny określić poziom krzywej progowej. Powyższe mogło spowodować różnicę w interpretacji obrazu klinicznego przez obie jednostki orzecznicze.

H. S. jeszcze dwukrotnie nie zgodził się z opinią jednostki orzeczniczej II stopnia i za pośrednictwem Inspektor Sanitarny składał odwołania (25.11.2016 r., [...].01.2017 r.). Strona zarzucała m.in. brak wzięcia pod uwagę narażenia na ponadnormatywny hałas, udokumentowanego sprawozdaniem z badań nr [...](N)/15, brak kompetencji pracowników jednostki orzeczniczej II stopnia oraz popełnianie licznych omyłek pisarskich mogących świadczyć o braku dokładnego analizowania przypadku przez lekarzy.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. pismami z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz [...] lutego 2017 r. odniósł się do zarzutów H. S., nadal podtrzymując postawioną diagnozę i wydane orzeczenie lekarskie.

W związku z brakiem porozumienia i występującymi kwestiami spornymi pomiędzy Instytutem Medycyny Pracy w Ł., a H. S., Inspektor Sanitarny podjął decyzję o przedstawieniu sytuacji Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa K.-P., aby tym samym zasugerować konieczność wydania opinii przez jednostkę orzeczniczą, która nie brała dotychczas udziału w procesie diagnostyczno-orzeczniczym. Urząd przychylnie rozpatrzył wniosek, co skutkowało przekazaniem sprawy do konsultacji przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S..

Ww. niezależna jednostka orzecznicza podjęła decyzję o hospitalizacji i przebadaniu H. S.. Wyniki przeprowadzonej konsultacji i badań zawarła w przesłanym orzeczeniu lekarskim nr [...]/CHZ o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz karcie wypisowej pacjenta. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna wykazała istnienie obustronnego niedosłuchu odbiorczego o cechach lokalizacji ślimakowej. Podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz wynosiła w kolejnych badaniach: dla ucha prawego, 42 dB, 42 dB, 40 dB: dla ucha lewego 55 dB, 57 dB, 54dB. Uzyskano dobrą powtarzalność wyników. W audiometrii tonalnej przebieg krzywych progowych był typowy dla niedosłuchu odbiorczego obustronnie. Stwierdzono asymetrię wielkości ubytków słuchu L>P. W audiometrii impedancyjnej tympanogramy obustronnie były w granicach normy, odruchy strzemiączkowe w uchu prawym zarejestrowano w symulacji ipsi i contra, w uchu lewym, nie zarejestrowano. Wynik badania nie wskazał na obecność patologii w obrębie ucha środkowego obustronnie. Przeprowadzone próby lokalizacyjne: próba SISI - obustronnie o cechach lokalizacji ślimakowej, objaw Metza obustronnie potwierdził ślimakową lokalizację uszkodzenia narządu słuchu. Test zanikania odruchu z mięśnia strzemiączkowego był w granicach normy. Ponadto diagnostykę audiologiczną poszerzono o badanie odpowiedzi elektrycznych ABR (potencjały wywołane z pnia mózgu), wykonane z trzaskiem dla poziomu bodźca 80 dB: obustronnie morfologia zapisu, latencje i interlatencje fal były w granicach normy. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. także przeanalizował dokumentację medyczną z okresu narażenia zawodowego pacjenta na hałas, a także hospitalizacji w Instytucie w Ł..

W wyniku przeprowadzonych badań i zapoznania się z dokumentacją wcześniej zgromadzoną w sprawie, jednostka orzecznicza nie stwierdziła ubytków słuchu kwalifikujących do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu ze względu na wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym (prawym) - poniżej 45 dB. Jednocześnie zaobserwowano asymetrię wielkości ubytku słuchu w obu uszach, co nie jest typowe dla uszkodzenia spowodowanego działaniem hałasu.

H. S. odwołał się od orzeczenia lekarskiego nr [...]/CHZ o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, prosząc o dokładne przeanalizowanie przekazanych załączników (orzeczeń lekarskich, decyzji i sprawozdania z pomiarów hałasu na stanowisku pracy).

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. pismem z dnia [...] lipca 2017 r. wyjaśnił, że przeanalizował dokładnie przesłaną dokumentację (zaznaczając, że znana była ich treść w chwili wydawania orzeczenia) i nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego nr [...]/CHZ.

Po przeanalizowaniu całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie, Inspektor Sanitarny uznał, że nie znajduje podstaw, aby podważać opinie jednostek orzeczniczych biorących udział w postępowaniu, podkreślając, iż w przedmiotowej sprawie, w procesie orzeczniczym brały udział trzy jednostki: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B., Instytut Medycyny Pracy w Ł. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. . W procesie orzeczniczym jedno z orzeczeń lekarskich potwierdziło u H. S. chorobę zawodową, jednakże dwie jednostki orzecznicze wyższego stopnia wykluczyły możliwość uznania schorzenia za chorobę zawodową. Według oceny Inspektor Sanitarny, uwzględniającej także wyjaśnienia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B., diagnostyka przeprowadzona w Instytutach w Ł. i S. była przeprowadzona skrupulatnie, a przede wszystkim potwierdzona była różnorodnymi badaniami, i w tej sytuacji to orzeczenia nr [...] i nr [...]/CHZ mają decydujące znaczenie przy wydaniu rozstrzygnięcia.

Ponadto podkreślono, że lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych prawnie powołanych do rozpoznawania i diagnozowania chorób zawodowych, posiadają odpowiednią wiedzę i doświadczenie, aby stwierdzić czy rozpoznane schorzenie spełnia kryteria choroby zawodowej. Analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie upoważniła do jej stwierdzenia.

Zdaniem organu II instancji, nie zostały spełnione konieczne warunki do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Pomimo występowania w środowisku pracy odwołującego, narażenia na ponadnormatywny hałas, co potwierdziły wyniki badań przeprowadzone w toku postępowania, rozpoznane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. schorzenie nie zostało uznane za chorobę zawodową. Jednostki orzecznicze II stopnia wykluczyły etiologię zawodową. Wyniki diagnostyczne nie wskazały ubytków słuchu kwalifikujących do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu ze względu na wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym (prawym) - poniżej 45 dB, a także wykazały asymetrię wielkości ubytku słuchu w obu uszach, co nie jest typowe dla uszkodzenia spowodowanego działaniem hałasu. W związku z powyższym organ administracyjny nie miał możliwości stwierdzenia choroby zawodowej.

W skardze do sądu H. S. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 235ą k.p., § 1 ust. 1 pkt 1, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego i przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, określonej w pkt 21 załącznika oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. poprzez:

. uchylanie się organu II instancji od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy,

. naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób bezstronny oraz budzący zaufanie do organów administracji publicznej,

. brak kontroli dowodu z opinii biegłych polegający na:

1. niewyjaśnieniu wątpliwości związanych z opinią Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...].05.2015 r., w kontekście interpretacji wyników badań audiometrycznych i przyjęciu wielkości średniego uszkodzenia słuchu u skarżącego w uchu prawym na poziomie 42 dB, podczas gdy w badaniach przeprowadzonych w dniach 4.05 i [...].05.2015 r. wielkość uszkodzenia wynosiła 47 dB, a średnia arytmetyczna z trzech pomiarów przekracza 45 dB,

2. bezrefleksyjnym inkorporowaniu do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...].06.2017 r. pomimo, że jest ono całkowicie nieprzydatne z uwagi na niewiarygodne wyniki badań audiometrycznych,

. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która w realiach niniejszego postępowania przybrała postać oceny całkowicie dowolnej i w sposób oczywisty sprzecznej z wymową zgromadzonego materiału dowodowego, nie uwzględniającej ponadto nieodpartej logiki sytuacji, która w drodze sięgnięcia po instytucję domniemania faktycznego powinna przywieźć organ II instancji do wniosku, że przyczyną sprawczą uszkodzenia słuchu H. S. jest bez wątpienia choroba zawodowa.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając zgłoszone zarzuty, skarżący podniósł, iż w dniach 3.05-6.05.2015 r. był badany w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. Nofera w Ł. w kierunku rozpoznania choroby zawodowej określonej w pkt 21 wykazu chorób zawodowych. Rozpoznano u niego wówczas obustronne uszkodzenie słuchu odbiorcze (czuciowo-nerwowe), które - co do zasady - spełnia wymogi pozwalające zakwalifikować je jako chorobę zawodową. H. S. codziennie przez okres trzech dni poddany został badaniu audiometrii tonalnej, które dało następujące wyniki: 4.05 -UP: 47 dB, UL:70 dB; 5.05 - UP:42 dB, UL: 65 dB; 6.05 - UP:47 dB, UL:68 dB. Spośród tych wyników wybrano najlepsze i przyjęto, że uszkodzenie słuchu w uchu prawym wynosi -42 dB, natomiast w uchu lewym - 65 dB. Biegli z IMP w Ł. orzekli, że wobec nie spełnienia minimalnego progu uszkodzenia słuchu w uchu prawym (co najmniej 45 dB) brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z interpretacją wyników tych badań skarżący się nie zgadza.

Kolejny raz skarżący badany był w IMP w Ł. w dniach 19-21.09.2016 r. Wówczas również codziennie, przez okres trzech dni poddany został badaniu audiometrii tonalnej, które dało następujące wyniki: 19.09 - UP: 60 dB, UL:68,3 dB; 20.09 - UP:46,7 dB, UL: 70 dB; 21.09 - UP:58,3 dB, UL:71,7 dB. Spośród tych wyników ponownie wybrano najlepsze i przyjęto, że uszkodzenie słuchu w uchu prawym wynosi - 46,7 dB, natomiast w uchu lewym - 68,3 dB. Te badania zostały wykonane po upływie 3 lat i 3 miesięcy od chwili zaprzestania pracy w hałasie, stąd też w ocenie skarżącego nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej (maksymalny okres od zaprzestania pracy to 2 lata), są one jednakże przydatne chociażby w tym celu, aby wykazać progresję uszkodzenia słuchu spowodowaną hałasem.

Na tle wyników badań z IMP w Ł., które zdaniem skarżącego potwierdziły, że w jego przypadku mamy do czynienia z uszkodzeniem słuchu spowodowanym hałasem (NIHL), jako całkowicie nieprzydane w jego przekonaniu dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy jawią się badania wykonane w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniach 21-26.05.2017 r., z których wynika, że skarżący stopniowo odzyskuje słuch. Ś. audiometryczna dla częstotliwości 1,2,3 kHz wynosiła bowiem w kolejnych badaniach: UP42 dB,42 dB,40 dB; UL- 55 dB,57 dB,54 dB. Chociaż wyniki tych badań są zdaniem skarżącego niewiarygodne, to jednak zostały bezrefleksyjnie inkorporowane do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia organu II instancji, podczas gdy orzeczenie biegłych z IMPiZŚ w S. w ogóle nie powinno być brane pod uwagę, gdyż nie posiada żadnej wartości dowodowej, a wręcz wprowadza w błąd organ odwoławczy.

Zdaniem skarżącego nie zasługuje także na akceptację podnoszony przez biegłych z IMPiZŚ w S. argument asymetrii w ubytku słuchu w uchu prawym i lewym, gdyż po pierwsze, asymetria nie jest rażąca, a po drugie, stanowisko to nie uwzględnia cech indywidualnych, osobniczych skarżącego, które wszak mogą powodować, że choroba zawodowa ma u niego inny, odbiegający od obrazu klinicznego przebieg i wskazał na wyrok WSA w Opolu z dnia 22.04.2013 r., w sprawie II SA/Op 80/13 (LEX nr 1310186), zgodnie z którym nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika.

Skarżący zauważył, że organ II instancji zmieniając na jego niekorzyść decyzję PPIS w I. nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej nie wyjaśnił w sposób przekonywujący wątpliwości wynikających z treści orzeczenia lekarskiego IMP w Ł. nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., chociaż ma ono kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Biegli z IMP w Ł. w dniach 5-6.05.2015 r. trzykrotnie wykonali badania audiometrii tonalnej, uzyskując średnią arytmetyczną (dla lepiej słyszącego ucha prawego) w poszczególnych dniach: 4.05 - 47 dB; 5.05 - 42 dB; 6.05 - 47 dB. Spośród tych wyników orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oparto na wielkości średniego uszkodzenia słuchu wyliczonego jako średnia arytmetyczna z 1,2,3 kHz z "najlepszego spośród 3 wykonanych kolejno w odstępach dniowych audiogramu".

Przyjęta przez biegłych metodologia interpretacji wyników badań, w ocenie skarżącego budzi uzasadnione wątpliwości, bowiem nie wiadomo dlaczego przyjęto akurat najlepszy audiogram, chociaż wyniki dwóch innych wyraźnie od niego odbiegają. Wydaje się raczej, że bardziej miarodajne są wyniki badań z dnia 4.05 i 6.05 (47 dB), które się powtarzają, co daje większą rękojmię ich zgodności ze stanem rzeczywistym. Ponadto, gdyby nawet odwołać się do średniej arytmetycznej z trzech wyników, to i tak wyniesie ona 45,3 dB, a więc przekroczy dolny pułap umożliwiający rozpoznanie u H. Skarupińskiego choroby zawodowej z pkt 21 załącznika do rozporządzenia. W przekonaniu skarżącego nie wiadomo zatem, dlaczego biegli z IMP w Ł. odwołują się tylko do wyniku najlepszego audiogramu, chociaż dwa inne istotnie od niego odbiegają, przy czym biegli nie wyjaśnili z czego wynika taka rozbieżność w wynikach oraz dlaczego nie sięgnęli po metodę obliczania wielkości uszczerbku słuchu w uchu prawym polegającą na odwołaniu się do średniej arytmetycznej z trzech wyników, co w konsekwencji musiałoby przywieść ich do wniosku, że skarżący spełnia wszystkie wymogi uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, w tym zwłaszcza osiąga progi uszkodzenia słuchu dla obu uszu wynoszące co najmniej 45 dB.

Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że tryb ustalenia choroby zawodowej nie oznacza, że organ jest bezwzględnie związany orzeczeniem jednostki właściwej do rozpoznania choroby, ponieważ prowadziłoby to do tego, że organ tylko formalnie podejmowałby decyzję. Orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania choroby zawodowej jest poddane pełnej, swobodnej ocenie organu orzekającego, który musi w uzasadnieniu decyzji wykazać dlaczego ten dowód przyjął za wiarygodny. W ramach tej oceny organ administracji - nie przejmując kompetencji lekarza do dokonania rozpoznania - ma jednak prawo i obowiązek dokonać oceny tego orzeczenia z punktu widzenia jego wiarygodności i kompletności i albo uznać stwierdzone okoliczności za udowodnione lub też stwierdzić, że zawiera braki nie pozwalające przyjąć go za dowód w sprawie - co powinno następnie znaleźć wyraz w decyzji. Orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej może być zatem kwestionowane, zwłaszcza w sytuacji, gdy budzi ono poważne wątpliwości w świetle wymowy pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie oraz, gdy oparte jest na opiniach biegłych oczywiście wadliwych lub niejasnych i niezrozumiałych dla stron.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że nie zachodzą podstawy do jej uchylenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że organ sanitarny, podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie. Analiza dokumentacji lekarsko-medycznej pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy do kompetencji lekarzy orzeczników.

Organy Inspekcji Sanitarnej nie mogą wydać decyzji wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 z późn. zm.), nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowymi oraz nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby, co ma miejsce w tym przypadku.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 803/2012 stwierdzono: "Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych".

Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1483/14, zarówno państwowy inspektor sanitarny, jak i sądy administracyjne nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.

Przechodząc do oceny prawidłowości decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo - nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz - pozycja 21 wykazu chorób zawodowych-, należy wskazać, że zgodnie z art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej powoływana również jako "K.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją ustalono, iż u skarżącego występuje wada słuchu, jednakże w świetle powołanego przepisu K.p. sam fakt wystąpienia choroby, nie jest jednak wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy, bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1754/13 i z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1660/06. niepublikowane).

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, wydanym na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Stosownie natomiast do treści § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Działając w zgodzie z powołanymi przepisami rozporządzenia, a także z poszanowaniem obowiązków wynikających dla organu administracji z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., w niniejszym postępowaniu (w procesie orzeczniczym) brały udział trzy jednostki: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B., Instytut Medycyny Pracy w Ł. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W procesie orzeczniczym jedno z orzeczeń lekarskich potwierdziło u H. S. chorobę zawodową, jednakże dwie jednostki orzecznicze wyższego stopnia powołane dla usunięcia ewentualnych wątpliwości i rozbieżności w przeprowadzonych dotychczas badaniach, wykluczyły możliwość uznania schorzenia za chorobę zawodową. O ile bowiem orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. orzekł o rozpoznaniu choroby zawodowej u skarżącego, które następnie stało się podstawą do wydania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. w dniu [...] kwietnia 2016 r. decyzji nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej, zwrócić należy uwagę, że pismem z dnia [...] lipca 2017 r., odnosząc się do dwóch sprzecznie wydanych orzeczeń lekarskich, jednostka orzecznicza wyjaśniła, że w procesie diagnostycznym dysponuje jedynie audiometrią tonalną i impedancyjną, a Instytut Medycyny Pracy w Ł. dysponuje szerszym wachlarzem badań, pozwalających w sposób obiektywny określić poziom krzywej progowej, co mogło spowodować różnicę w interpretacji obrazu klinicznego przez obie jednostki orzecznicze.

Według oceny Inspektor Sanitarny, uwzględniającej także wyjaśnienia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B., diagnostyka przeprowadzona w Instytutach w Ł. i S. była przeprowadzona skrupulatnie, a przede wszystkim potwierdzona była różnorodnymi badaniami i w tej sytuacji to orzeczenia nr [...] i nr [...]/CHZ mają decydujące znaczenie przy wydaniu rozstrzygnięcia. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna wykazała istnienie obustronnego niedosłuchu odbiorczego o cechach lokalizacji ślimakowej. Podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz wynosiła w kolejnych badaniach: dla ucha prawego, 42 dB, 42 dB, 40 dB: dla ucha lewego 55 dB, 57 dB, 54dB. Uzyskano dobrą powtarzalność wyników. W audiometrii tonalnej przebieg krzywych progowych był typowy dla niedosłuchu odbiorczego obustronnie. Stwierdzono asymetrię wielkości ubytków słuchu L>P. W audiometrii impedancyjnej tympanogramy obustronnie były w granicach normy, odruchy strzemiączkowe w uchu prawym zarejestrowano w symulacji ipsi i contra, w uchu lewym nie zarejestrowano. Wynik badania nie wskazał na obecność patologii w obrębie ucha środkowego obustronnie. Przeprowadzone próby lokalizacyjne: próba SISI - obustronnie o cechach lokalizacji ślimakowej, objaw Metza obustronnie potwierdził ślimakową lokalizację uszkodzenia narządu słuchu. Test zanikania odruchu z mięśnia strzemiączkowego był w granicach normy. Ponadto diagnostykę audiologiczną poszerzono o badanie odpowiedzi elektrycznych ABR (potencjały wywołane z pnia mózgu), wykonane z trzaskiem dla poziomu bodźca 80 dB: obustronnie morfologia zapisu, latencje i interlatencje fal były w granicach normy. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. także przeanalizował dokumentację medyczną z okresu narażenia zawodowego pacjenta na hałas, oraz hospitalizacji w Instytucie w Ł..

W wyniku przeprowadzonych badań i zapoznania się z dokumentacją wcześniej zgromadzoną w sprawie, jednostki orzecznicze, zarówno w Ł. jak i S., nie stwierdziły ubytków słuchu kwalifikujących do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu ze względu na wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym (prawym) - poniżej 45 dB. Jednocześnie zaobserwowano asymetrię wielkości ubytku słuchu w obu uszach, co określono jako nietypowe dla uszkodzenia spowodowanego działaniem hałasu.

Reasumując, mając na uwadze wyniki badań skarżącego, przeprowadzone w postępowaniu w niniejszej sprawie, uzasadnione jest stanowisko organu inspekcji sanitarnej, iż pomimo występowania w środowisku pracy skarżącego - narażenia na ponadnormatywny hałas, co potwierdziły wyniki badań przeprowadzone w toku postępowania, rozpoznane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. schorzenie nie może zostać uznane za chorobę zawodową, ponieważ jednostki orzecznicze II stopnia wykluczyły etiologię zawodową. Wyniki diagnostyczne nie wskazały ubytków słuchu kwalifikujących do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu ze względu na wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym (prawym) -poniżej 45 dB, a także wykazały asymetrię wielkości ubytku słuchu w obu uszach, co nie jest typowe dla uszkodzenia spowodowanego działaniem hałasu, w związku z czym organ administracyjny nie miał możliwości stwierdzenia choroby zawodowej.

Odwołując się do orzecznictwa sądowego, przywołanego na wstępie uzasadnienia, jeszcze raz podkreślić należy, że wskazane orzeczenie lekarskie ma walor opinii biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 K.p.a. Organ Inspekcji Sanitarnej nie miał zatem podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennej oceny rozpoznanego u skarżącego schorzenia (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 2829/13. Niepublikowany). Dokonana zaś w granicach określonych w art. 80 K.p.a. ocena przedmiotowego orzeczenia, nie dawała podstaw do odmowy przyznania mu wiarygodności i mocy dowodowej. Nie było też podstaw do kwestionowania metodologii prowadzonych badań, gdyż ten aspekt również obejmuje zakres wiedzy specjalistycznej.

Podkreślić należy również, że badania słuchu skarżącego były prowadzone na przestrzeni kilku lat i przez różne zespoły lekarskie, których orzeczenia były systematycznie zaskarżane przez stronę skarżącą, a w związku z tym podlegały wielokrotnej analizie specjalistów – orzeczników. Okoliczności te przemawiają za uznaniem rzetelności postępowania w przedmiocie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że kontrola zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzja ta zawiera wszystkie niezbędne elementy, a jej uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie jest prawidłowe.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę.