Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 577/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 7 marca 2009 r. J. J. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2001 r. wraz z odsetkami od tej zaległości. Strona podała, że w wyniku wydania w maju 2003 r. decyzji uznającej jego kontrahentów za podmioty nierzetelne,

a tym samym stwierdzenia nieprawidłowości w rozliczeniu podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień i maj 2001 r., określona została zaległość podatkowa w kwocie [...] zł. Powołując się na art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), podatnik wniósł

o umorzenie należności, która na dzień złożenia wniosku wynosiła łącznie

[...] zł (należność główna powiększona dodatkowo o odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne). Wnioskodawca wskazał na sytuację finansową i majątkową swojej rodziny oraz znaczne obciążenie psychiczne wynikające ze świadomości,

iż pomimo swoich starań nie jest w stanie zapłacić w całości zobowiązania podatkowego, które nadto wciąż wzrasta ze względu na ciągłe naliczanie odsetek. Ponadto zadeklarował, iż w przypadku umorzenia zaległości spłaci część zobowiązania w kwocie ok. 50.000 zł. Środki finansowe na w/w spłatę pochodzić miałyby z darowizn od braci podatnika, na dowód czego wraz z wnioskiem złożone zostały oświadczenia R. J. i W. J., w których zobowiązali się oni do częściowej spłaty zadłużenia J. J. w kwocie po 25.000 zł każdy.

Po rozpatrzeniu w/w wniosku, decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. odmówił podatnikowi umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2001 r. w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł. Organ nie stwierdził zaistnienia przesłanek z art. 67a §1 Ordynacji podatkowej.

Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Podatnik wniósł

o uchylenie decyzji i umorzenie zaległości podatkowej. W uzasadnieniu podniósł,

że zaległości podatkowe nie wynikają z popełnionych przez niego uchybień, lecz są efektem nierzetelności kontrahentów. Stwierdził, że nie miał wpływu na powstanie zaległości ponieważ nie był świadomy wprowadzania go w błąd przez dostawców wystawiających faktury. Zdaniem podatnika interes publiczny w przedmiotowej sprawie przejawia się potrzebą ochrony miejsc pracy zatrudnionych przez niego osób.

Na potwierdzenie powyższego, przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 2055/07 stwierdzający, że "umorzenie zaległości podatkowych będzie uzasadnione w wypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, które były niezależne od sposobu jego postępowania." Strona ponownie wskazała na uzyskane od rodziny zapewnienie o udzieleniu pomocy finansowej w częściowej spłacie zaległości podatkowych.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ powołał się na przesłanki umorzenia z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej tj. "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Podkreślił,

że decyzje wydawane w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej mają charakter uznaniowy.

Organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem o stanie majątkowym z dnia 7 marca 2009r. członkowie wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego uzyskują miesięczne dochody netto w następującej wysokości: żona - 1.200 zł, ojciec - dochód

z emerytury w kwocie 1.900 zł, strona skarżąca - 1.100 zł. Wynagrodzenie podatnika podlega zajęciu komorniczemu z tytułu posiadanych zaległości podatkowych w kwocie 256,69 zł miesięcznie. Podatnik mieszka wraz z żoną i ojcem w domu stanowiącym własność M. J. (ojca). Według szacunków podatnika, łączna kwota wydatków ponoszonych na utrzymanie wynosi miesięcznie 2.880 zł. Z tego 1.200 zł rodzina przeznacza na wydatki związane z ochroną zdrowia (leczenie ojca, który jest po zawale serca, cierpi także na obturacyjne zapalenie oskrzeli i chorobę nowotworową), pozostałe środki pokrywają koszty eksploatacji domu (gaz 80 zł; energia elektryczna 150 zł; woda i kanalizacja 200 zł; ogrzewanie 550 zł) oraz używanie telefonu 100 zł

i inne wydatki 600 zł. Podatnik na wydatki takie jak odzież, obuwie, wyżywienie przeznacza miesięcznie ok. 1.400 zł oraz 100 zł na naukę. Ponadto budżet obciążony jest spłatą rat z tytułu zakupu nieruchomości od Agencji Rynku Rolnego dokonanego przez żonę - raty po 500 zł miesięcznie płatne do czerwca 2010 r. Do wniosku podatnik załączył deklaracje braci (R. J. i W. J.), którzy zobowiązali się udzielić wsparcia finansowego z przeznaczeniem na spłatę części zaległości podatkowych (w przypadku umorzenia pozostałej części) w wysokości po 25.000 zł. Rodzina udziela również stałej pomocy na finansowanie bieżących wydatków, które nie znajdują pokrycia w dochodach uzyskiwanych przez członków gospodarstwa domowego.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że z informacji zebranych przez organ podatkowy pierwszej instancji wynika, iż wnioskodawca jest właścicielem udziału

wynoszącego 1/8 części nieruchomości położonej w J. W. o pow. 0,0602 ha, którego własność nabył w drodze dziedziczenia po zmarłej w dniu 23 października 2007 r. matce (wartość rynkowa całej nieruchomości 3.000 zł). W posiadaniu Urzędu Skarbowego w Ż. jest również informacja o zawartej - przez podatnika i jego żonę - umowie małżeńskiej rozdzielności majątkowej z dnia 27 kwietnia 2007 r.

Zgodnie z zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty)

w 2007 r. podatnik uzyskał dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie 16.327,44 zł, podobnie w 2008 r. - w kwocie 16.331,28 zł.

Organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania są zaległości

w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2001 r., które powstały w okresie funkcjonowania prowadzonego przez wnioskodawcę przedsiębiorstwa [...] (działalność gospodarcza w okresie 1 kwietnia 2001 r. - 24 marca 2005 r. w zakresie sprzedaży hurtowej paliw). Zaległości wynikają z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] nr [...] określającej wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2001 r., do których ujawnienia doszło w następstwie kontroli podatkowej. Zaległości są wynikiem rozliczania przez podatnika faktur od nierzetelnych kontrahentów (podmioty niezarejestrowane dla potrzeb podatku od towarów i usług).

Organ podniósł, że umorzenie zaległości podatkowej uzasadniać mogą sytuacje wyjątkowe - niezależne od woli i sposobu postępowania podatnika. Przyczyną powstania przedmiotowych zaległości podatkowych nie były zdarzenia losowe, lecz ustalenia kontroli podatkowej, która wykazała nierzetelność rozliczeń faktur wystawianych przez dostawców wystawiających faktury, pomimo niezarejestrowania działalności gospodarczej (w stosunku do jednego z nich prowadzone jest postępowanie prokuratorskie). Nietrafiony dobór kontrahentów nie może jednak stanowić argumentu przemawiającego za umorzeniem przedmiotowych zaległości podatkowych. Podatnik sam ponosi odpowiedzialność za prowadzoną politykę finansową i nie może oczekiwać od Skarbu Państwa przejęcia części tej odpowiedzialności poprzez zwolnienie z zapłaty należnych danin publicznych, wymagalnych na równi od wszystkich podatników.

Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, że to w interesie podmiotu gospodarczego leży wybór kontrahentów, którzy ze swoich zobowiązań wobec niego będą wywiązywali się w sposób rzetelny, co nie przyniesie ujemnych skutków finansowych dla tego podmiotu. Powyższej oceny nie podważa okoliczność,

że podatnik posługujący się fakturą pochodzącą od podmiotu nieistniejącego

i wprowadzający ją do obrotu ze skutkami podatkowymi, działał w dobrej wierze i nie miał możliwości sprawdzenia kontrahenta, bowiem ryzyko podatkowe z tego tytułu ponosi podatnik obniżający podatek należny.

Organ podniósł, że dochody niewystarczające do uregulowania przedmiotowej zaległości nie mogą przesądzać o udzieleniu ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego w postaci umorzenia. Umorzenie bowiem jest równoznaczne z definitywną rezygnacją Skarbu Państwa z należnych budżetowi wpływów podatkowych. Zatem konsekwencją takiej decyzji organu podatkowego jest utrata możliwości ich egzekwowania także

w przypadku ewentualnej poprawy sytuacji finansowej - uzyskiwania w przyszłości dochodów wyższych niż obecnie w wyniku zmiany zatrudnienia bądź podjęcia ponownie działalności gospodarczej na własny rachunek.

Zdaniem organu, argumentem świadczącym za udzieleniem ulgi nie może być również deklarowana przez rodzinę gotowość finansowego wsparcia na uregulowanie części zaległości (w kwocie 50.000 zł), pod warunkiem pozytywnego rozpatrzenia odwołania, skutkującego umorzeniem zobowiązań. Organ zauważył, że uregulowaniu części zaległości podatkowej w dowolnym czasie nic nie stoi na przeszkodzie, bowiem podatnik może i powinien regulować swoje nieuregulowane w terminie zobowiązania

w miarę posiadanych możliwości finansowych, także ze środków uzyskanych

z pożyczek, czy darowizn. Z akt sprawy wynika natomiast, że w okresie od powstania zobowiązań do wszczęcia niniejszego postępowania podatnik nie dokonał żadnej dobrowolnej wpłaty na poczet zaległości podatkowych. Za odmową udzielenia ulgi przemawiają również zmniejszenia długu na skutek rozliczenia nadpłat w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przede wszystkim prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W ocenie organu, niezrozumiałym jest powołanie się w odwołaniu na okoliczność ochrony miejsc pracy zatrudnionych przez stronę osób, jako argument świadczący

o wystąpieniu w sprawie przesłanki interesu publicznego w udzieleniu ulgi. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że stosownie do informacji posiadanych przez organ podatkowy pierwszej instancji, działalność gospodarczą [...] podatnik prowadził do dnia 24 marca 2005 r., brak informacji o rozpoczęciu nowej działalności. Jak podatnik sam wskazał we wniosku, jedyny dochód uzyskuje obecnie z wynagrodzenia ze stosunku pracy.

Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podniósł, że w sprawie zaistniały obie przesłanki warunkujące umorzenie zaległości podatkowej, tj. zarówno "ważny interes podatnika", jak "interes publiczny". Podatnik wskazał na interpretację tych pojęć dokonaną przez doktrynę. Podniósł, że przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej organ podatkowy ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili rozstrzygnięcia. Mając na uwadze fakt, że sytuacja finansowa może ulegać zmianie, to zdaniem skarżącego organ drugiej instancji kontrolując prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji, powinien ocenić jego sytuację ponownie przyjmując za wiążące okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydawania decyzji. Powołał się przy tym, na orzeczenie z dnia 29 marca 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 2444/99, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził,

że "w postępowaniach podatkowych, w których rozstrzygnięcie uzależnione jest od sytuacji podatnika w chwili orzekania (...) upływ czasu zachodzący między datą podjęcia decyzji pierwszoinstancyjnej a datą orzekania przez organ odwoławczy, powoduje dezaktualizację dotychczasowych ustaleń, obliguje ten organ do przeprowadzenia postępowania dowodowo-wyjaśniającego we własnym zakresie". Skarżący podniósł, że konsekwencją takiego rozumienia art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest niemożność odwoływania się do przyszłej hipotetycznej sytuacji podatnika, co uczyniono w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaznaczył, że jego sytuacja nie uległa poprawie, wręcz uległa pogorszeniu, gdyż doszły nowe zobowiązania, jak również kwota odsetek uległa zwiększeniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Pismem procesowym z dnia 20 października 2009r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. Podtrzymał zarzuty i wnioski w skardze. Podniósł, że miał prawo oczekiwać, iż Państwo "wyeliminuje" z obrotu gospodarczego nieuczciwych kontrahentów. Skoro jednak Państwo nie zadziałało prawidłowo, to powinno umorzyć zaległości podatkowe. Podatnik powołał się również na nową okoliczność, a mianowicie ciążę żony i zwiększone z tego tytułu wydatki. Załączył do pisma zaświadczenie lekarskie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności

(art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych stanowi art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

(tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej zwana Op.). Przepis ten stanowi, iż organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Pozwala to organom przy rozstrzyganiu o przyznaniu podatnikowi ulgi na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, tj. swobody wyboru określonego rozwiązania. Wybór ten musi zostać jednak odpowiednio uzasadniony. Organ zobligowany jest do ustalenia czy w danej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi. Prowadzone postępowanie musi wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić istnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Stwierdzenie istnienia tych przesłanek nie wiąże jednak organu podatkowego, tj. nie musi on podjąć decyzji korzystnej dla zobowiązanego. Może, bowiem - w ramach swojego uznania - zadecydować o odmowie przyznania ulgi, nawet wówczas, gdy istnieje np. ważny interes zobowiązanego. W literaturze i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia przesłanek do przyznania ulgi w danym stanie faktycznym, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich istnienia.

W tym miejscu wskazać należy, iż na prowadzącym postępowanie dowodowe w sprawie organie podatkowym stosownie do przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 Ordynacji podatkowej). Zgodnie zaś z zasadą wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej zebrane dowody podlegają przy tym swobodnej ocenie tego organu. Zasada ta zakłada, iż organ podatkowy nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Ocena dowodów musi być przeprowadzona zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Zaś prawa strony w postępowaniu podatkowym gwarantowane są w omawianym zakresie zarówno przez zasady ogólne rozdział

1 działu IV Ordynacji podatkowej, jak też przez przepisy dotyczące postępowania dowodowego tej ustawy.

W tym miejscu wypada zaznaczyć, iż Sąd z powodu uregulowań ustawowych nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, nie rozstrzyga o umorzeniu bądź odmowie umorzenia zaległości podatkowych. Tym samym, argumenty dotyczące oceny zgromadzonych w sprawie dowodów zawarte w skargach nie mogą powodować, iż Sąd dokona własnej oceny dowodów, ale zobowiązują Sąd do oceny czy przedstawione argumenty mogą prowadzić do zakwestionowania oceny dowodów dokonanej przez organ.

Szczególny charakter decyzji w sprawie ulgi, w tym jej uznaniowość oznacza w zasadzie, że Sąd nie ma uprawnień do jej merytorycznej kontroli. Kontrola Sądu obejmuje, bowiem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy oraz badanie formalnej poprawności decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r., III SA/Wa 1264/05, M. Podat. 2005/12/4). Sąd administracyjny bada jedynie zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Zgodnie z unormowaniami art. 122 Ordynacji podatkowej podjęły wszelkie niezbędne działania celem ustalenia stanu faktycznego, oparły wydane rozstrzygnięcie na zebranym materiale dowodowym nie naruszając przy tym przepisów zarówno prawa materialnego, jak i przepisów procesowych. Podkreślić należy, iż organ I instancji w sposób prawidłowy przedstawił argumenty przemawiające za odmową umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne (art. 122 Ordynacji podatkowej), a po wszechstronnym

i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 187 Ordynacji podatkowej) dokonano prawidłowej oceny, mieszczącej się w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), po czym za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy, argumentacji wykazano bezpodstawność twierdzeń strony skarżącej. Świadczy o tym analiza motywów zaskarżonej decyzji, dokonana

w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która pozwala stwierdzić, iż rozumowanie organów podatkowych uwzględnia przedstawione wyżej reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki

i doświadczenia życiowego. W konsekwencji tak przeprowadzonego postępowania

w niniejszej sprawie organ nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek warunkujących ulgę.

Jak wskazano wyżej zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na wniosek podatnika, organ podatkowy miał możliwość umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę. Wymienione w powołanym przepisie ulgi stosowane są wyjątkowo, bowiem stanowią odstępstwo od zasady akceptowanej zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym, zgodnie

z którym zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny.

W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, a jego treść powinna być badana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. O jego istnieniu nie decyduje subiektywne przeświadczenie, w konsekwencji oceny należy dokonywać w oparciu o zobiektywizowane kryteria, które są zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają między innymi życie i zdrowie ludzkie, a także możliwość zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S. Babiarz i in.: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 253).

Należy podkreślić, że ciężar dowodzenia, iż w sprawie zachodzi ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny obciąża tę stronę, która z tego faktu zamierza wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne. Oznacza to, że podatnik winien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i przedstawiać z własnej inicjatywy takie okoliczności, które przemawiają za występowaniem ww. wskazanej przesłanki.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, należy wskazać że, organ I instancji oraz organ odwoławczy podały, że wprawdzie sytuacja skarżącego nie jest łatwa, jednak nie wystąpiła nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca wystąpienie przesłanki z art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ szczegółowo opisał sytuację materialną skarżącego i jego rodziny. Podał, iż skarżący wraz z żoną i ojcem mieszkają w domu o pow. 280m kw. będącym własnością ojca. Prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Miesięczne dochody netto domowników wynoszą łącznie 4.200 zł miesięcznie. Skarżący korzysta z pomocy finansowej braci. W ramach wydatków spłacane są raty na rzecz Agencji Rynku Rolnego, w związku z zakupem przez żoną skarżącego nieruchomości (raty do czerwca 2010 r.). Pomiędzy małżonkami ustanowiona jest majątkowa rozdzielność.

Organ prowadzi postępowanie egzekucyjne, w ramach którego zajęto wynagrodzenie za pracę. Dokonano także zajęcia zabezpieczającego prawo majątkowe stanowiące udział w spółce z o.o. Wyznaczono termin sprzedaży tych udziałów. Zajęto także broń myśliwską. Zaznaczono, że skarżący jest właścicielem udziału wynoszącego 1/8 części nieruchomości o pow. 0,0620 ha położonej w J. W.

W konsekwencji powyższego należy przyznać, że ocena dokonana przez organ nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów.

Sytuacja skarżącego nie jest łatwa, jednak nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które przemawiałyby za automatycznym zastosowaniem umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług. Zaległości podatkowe

w tytułu podatku VAT powstały w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży hurtowej paliw (Przedsiębiorstwo [...])

w okresie 1 kwietnia 2001r. do 24 marca 2005 r. Skarżący dokonywał rozliczenia podatku od towarów i usług na podstawie faktur wystawionych przez podmioty niezarejestrowane.

Prawidłowo organ podał, że to na podmiocie gospodarczym ciąży obowiązek właściwego doboru kontrahentów, w tym obowiązek ich sprawdzenia np. w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz w organach podatkowych. Nie można żądać w takiej sytuacji umorzenia zaległości podatkowych i tym samym obciążając Państwo odpowiedzialnością za działania nierzetelnych kontrahentów, gdy właśnie działania organów publicznych doprowadziły do ustalenia nieprawidłowości. Organy nie mają obowiązku umarzania zaległości podatkowych z tej przyczyny, że nie wykryły nierzetelnego przedsiębiorcę zanim skarżący dokonał transakcji uczestnicząc w obrocie paliwem. W tej sytuacji Skarb Państwa nie ma obowiązku przejmowania odpowiedzialności finansowej za działania nierzetelnych przedsiębiorców.

Trudno również mówić o ochronie miejsc pracy, skoro skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej i nikogo nie zatrudnia, co wykazał organ, a strona skarżąca tego nie kwestionuje.

Odnośnie zarzutu, że organ powinien badać wyłącznie sytuację na dzień wydania zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu

I instancji ocenę sytuacji materialnej na taki dzień zawierają. Okoliczność, że organ odmawiający udzielenia ulgi jednocześnie wskazał na ewentualne możliwości spłaty zaległości w przyszłości nie narusza prawa. Nie można bowiem wykluczyć, że sytuacja skarżącego na tyle się poprawi, że będzie w stanie zapłacić zaległości, jeżeli nawet nie w całości, to być może w części. W związku z tym, definitywne rezygnowanie

z należności podatkowych nie jest obowiązkiem organu podatkowego tylko z tej przyczyny, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji spłata zaległości nie jest możliwa jednorazowo. Zauważyć należy, iż w 2010 r. zostanie zakończona spłata rat na rzecz Agencji Rynku Rolnego z tytułu nabycia przez żonę skarżącego nieruchomości.

Odnośnie drugiej przesłanki umorzenia zaległości podatkowej należy podać, że pojęcie "interesu publicznego", o jakim mowa w art. 67a § 1 Op., powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości (wyrok WSA

w Warszawie z dnia 29 maja 2006r., III SA/Wa 1964/05, niepubl.). Trudno wymagać od organu, aby rezygnował z należności podatkowych w podatku od towarów i usług

w imię bliżej nieokreślonych wartości wspólnych dla społeczeństwa. To właśnie dla dobra społeczeństwa, ponoszone i ściągane są należności podatkowe. Mają one bowiem służyć dobru wspólnemu. Zaznaczyć należy, że organ podał, iż skarżący nie dokonał żadnej dobrowolnej wpłaty na poczet zaległości VAT.

Konkludując, w ocenie Sądu argumentacja organu, który odmówił przyznania ulgi skarżącemu jest przekonywująca i logiczna, a wybór rozstrzygnięcia nie został dokonany dowolnie, lecz zgodnie z obowiązującymi zasadami prawnymi.

Na marginesie wskazać należy, że wniosek o umorzenie zaległości podatnik może składać nawet po uzyskaniu decyzji odmownej (która stała się prawomocna),

gdy w międzyczasie zaszły nowe okoliczności uzasadniające umorzenie (III SA 398/99 wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2000r. Lex nr 40399 z tezą: "Odmowa umorzenia zaległości podatkowych (...) nie stwarza stanu res iudicata i na podstawie powołanych przepisów można żądać umorzenia zaległości podatkowej tak długo, jak długo zaległość ta istnieje").

Na etapie postępowania przed tut. Sądem skarżący powołał nową okoliczność tj. ciążę żony i zwiększone z tego tytułu wydatki. Podkreślić należy, że Sąd ocenia decyzję na dzień jej wydania, a przywołane nowe okoliczności przez skarżącego dopiero przed tut. Sądem, nie były znane organowi podatkowemu.

Należy zatem skonstatować, iż niniejsza sprawa w przypadku odmowy umorzenia zaległości nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej i wniosek o umorzenie przedmiotowej zaległości można składać do czasu, gdy zaległość owa istnieje, co oznacza, że w przypadku pogorszenia się sytuacji podatnika i jego rodziny złożenie takiego wniosku będzie podlegało ponownie ocenie przez organ.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.

I. Najda – Ossowska M. Łent H. Adamczewska – Wasilewicz