Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 368/01
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2001-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 47 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Obowiązek meldunkowy obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego wynika wprost z przepisów prawa.

Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych do zameldowania lub wymeldowania danych właściwemu organowi, który dokonuje stosownego aktu rejestracji, będącego czynnością materialno-techniczną rodzącą skutki prawne.

TEZY

Obowiązek meldunkowy obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego wynika wprost z przepisów prawa.

Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych do zameldowania lub wymeldowania danych właściwemu organowi, który dokonuje stosownego aktu rejestracji, będącego czynnością materialno-techniczną rodzącą skutki prawne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marka N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 czerwca 2000 r. (...) w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 18 maja 2000 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Marek N. wystąpił z wnioskiem w sprawie wymeldowania Doroty Z. z mieszkania położonego w K. przy ul. M. 41/1.

Prezydent Miasta K., decyzją z dnia 4 kwietnia 2000 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ i art. 104 Kpa odmówił wymeldowania Doroty Z. z pobytu stałego z mieszkania przy ul. M. 41/1 w K. Przeprowadzone postępowania wyjaśniające potwierdziło zamieszkiwanie Doroty Z. w przedmiotowym mieszkaniu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Marek N. - najemca mieszkania położonego w K. przy ul. M. 41/1 zarzucając, że Dorota Z. została zameldowana na pobyt stały bez jego zgody, wyraził natomiast zgodę na zameldowanie na pobyt stały syna Doroty Z. - Pawła Z.

Prezydent Miasta K. decyzją wydaną w dniu 18 maja 2000 r. na podstawie art. 132 Kpa na skutek wniesionego przez Marka N. odwołania uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych odmówił anulowania zapisu o zameldowaniu Doroty Z. na pobyt stały w mieszkaniu przy ul. M. 41/1 w K.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Marek N. wyraził zgodę na zameldowanie syna Doroty Z. Pawła Z. w swoim mieszkaniu przy ul. M. 41/1 w K. i fakt ten potwierdził na druku meldunkowym. Zdaniem organu należy domniemywać, że Marek N. wyraził również zgodę na zameldowanie matki dziecka Doroty Z. na pobyt stały w swoim mieszkaniu.

Marek N. w odwołaniu od tej decyzji wniósł o jej uchylenie. Zarzucił rażące naruszenie prawa, tj. art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 27 czerwca 2000 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, par. 1 pkt 16 lit. "a" rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podano, że na skutek potwierdzenia przez najemcę faktu przebywania w lokalu przy ulicy M. 41/1 w K. syna Doroty Z. - Pawła nastąpiło jego zameldowanie w tym samym dniu. W tym czasie Marek N. pozostawał w konkubinacie z Dorotą Z. która spodziewała się dziecka /dziecko, którego ojcem jest odwołujący się urodziło się w dniu 21 lipca 1999 r./. Z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 9 maja 2000 r. wynika, że w spornym lokalu wspólne zamieszkiwanie nastąpiło w dniu 15 lutego 1999 r. i Dorota Z. zamieszkuje tam do chwili obecnej. Kolegium stwierdziło, że wprawdzie na "druku meldunkowym" brak jest podpisu Marka N. jako najemcy, akceptującego zgodę na stałe zameldowanie, to zgoda na stałe zameldowanie małoletniego syna Doroty Z. dawała organowi I instancji prawo zameldowania konkubiny, przyszłej matki wspólnego dziecka również na pobyt stały.

Zgodnie z regulacją prawną określoną w art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przez termin "zamiar" należy rozumieć wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zamiar ten realizowany jest w ten sposób, że dana osoba zamieszkała i założyła w nowym miejscu ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Marek N., który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Zdaniem skarżącego jego zgoda na zameldowanie na pobyt stały w przedmiotowym lokalu syna Doroty Z. - Pawła Z. - nie dawała organowi prawa do zameldowania jego konkubiny Doroty Z. Brak jego podpisu na "druku" zgłoszenia stałego pobytu dowodzi tylko tego, że nie wyraził zgody na zameldowanie Doroty Z. i nie spełnione zostały przesłanki określone w art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi.

Uczestniczka postępowania Dorota Z. wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem. Decyzja jest zgodna z prawem jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 22 ust. 2-3 powyższej ustawy. W niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa z art. 22 ust. 2 pkt 3.

W świetle regulacji zawartych w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ obowiązek meldunkowy obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego wynika wprost z przepisów prawa /art. 5, art. 6, art. 10, art. 15 ustawy/ i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych do zameldowania lub wymeldowania danych właściwemu organowi, który dokonuje stosownego aktu rejestracji będącego czynnością materialno-techniczną rodzącą skutki prawne. Czynności ewidencyjne podejmuje się zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające ingerencję organów w formie decyzji zostały ściśle określone w ustawie /art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2/.

Przepis art. 47 ust. 2 powołanej ustawy upoważnia organ prowadzący ewidencję ludności do rozstrzygania o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu /art. 47 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy/ osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości.

W sytuacji zatem gdy "zgłoszone dane" zostały już zarejestrowane, a więc organ dokonał czynności materialno-technicznej zameldowania i następnie ujawniła się sprzeczność pomiędzy danymi zawartymi w karcie meldunkowej a stanem faktycznym lub prawnym, właściwy organ powinien w każdym czasie rozstrzygać wątpliwości dotyczące danych rejestrowanych w ramach ewidencji ludności na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy w postępowaniu o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania.

W postępowaniu o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania organ administracji ustala, czy w dniu jej dokonania osoba, której dotyczy obowiązek meldunkowy, spełniała warunki określone w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tą ustawą do zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące niezbędne jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 10 ust. 1/, oraz przedstawienie potwierdzenia "uprawnienia do przebywania w lokalu" /art. 9 ust. 2/.

W rozpoznawanej sprawie nie był kwestionowany fakt, że w dniu zameldowania na pobyt stały Dorota Z. zamieszkiwała w lokalu położonym w K. przy ul. M. 41/1. Sporna natomiast była kwestia, czy w dacie dokonywania czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały Dorota Z. posiadała uprawnienie do przebywania w lokalu w miejscowości K. ul. M. 41/1.

Organ I instancji decyzją z dnia 4 kwietnia 2000 r. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych odmówił wymeldowania Doroty Z. z pobytu stałego z mieszkania przy ul. M. 41/1 w K.

Po wniesieniu odwołania organ I instancji decyzją z dnia z dnia 18 maja 2000 r. na podstawie art. 132 Kpa uchylił wcześniejszą swoją decyzję z dnia 4 kwietnia 2000 r. i w trybie art. 47 ust. 2 cytowanej ustawy odmówił uchylenia czynności materialno-technicznej w sprawie zameldowania Doroty Z. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu.

Nie kwestionując dopuszczalności podważenia w postępowaniu administracyjnym prawidłowości czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały i rozstrzygnięcie w tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej dotyczącej uchylenia skutków takiej czynności w przypadku niespełnienia ustawowych przesłanek z art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy zauważyć należy, że decyzja organu I instancji z dnia 18 maja 2000 r. wydana została z naruszeniem art. 132 Kpa, którego to uchybienia organ odwoławczy nie usunął.

Kodeks postępowania administracyjnego statuuje generalną zasadę związania organu I instancji własną decyzją. Od tej zasady Kpa dopuszcza nieliczne wyjątki, które wyznaczają granice samokontroli organu I instancji. W ramach postępowania odwoławczego wyjątek od niej wprowadza art. 132 par. 1 i 2. Stosownie do jego treści organ I instancji jest władny ponownie rozpoznać sprawę, jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony lub odwołanie wniosła jedna strona, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania.

Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła bowiem odwołanie złożyła tylko jedna ze stron postępowania Marek N., a pozostała strona postępowania Dorota Z. nie złożyła pisemnie lub ustnie do protokołu oświadczenia o zgodzie na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania. Z treści uzasadnienia i rozstrzygnięcia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 18 maja 2000 r. nie wynika również, że odwołanie Marka N. od decyzji tego organu z dnia 4 kwietnia 2000 r. zasługiwało w całości na uwzględnienie.

W tej sytuacji uznać należy, że decyzja organu I instancji z dnia 18 maja 2000 r. i decyzja organu odwoławczego utrzymująca ją w mocy wydana została z naruszeniem przepisu art. 132 Kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i podlegają uchyleniu stosownie do treści art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Skoro nie zachodziły przesłanki z art. 132 Kpa Prezydent Miasta K. obowiązany był odwołanie od decyzji z dnia 4 kwietnia 2000 r. wraz z aktami sprawy przesłać organowi odwoławczemu.