Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 134/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 i2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 20 ust. 2  pkt 1,  art. 21 ust. 4  pkt 1-2;
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 16 ust. 3  zd. drugie i  ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 31 ust. 4;
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (spr.) Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w L. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.),art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz.173 ze zm.), § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2014 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 roku poz. 324),po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia 30.09.2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 dla "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w L. Z. ( dalej skarżąca, strona ), utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

Orzeczenie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 15.05.2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku strona zadeklarowała 7 działek ewidencyjnych położonych w województwie lubuskim, powiecie żarskim w gminie P., obrębie L.. W przedmiotowym wniosku zadeklarowano 9 działek rolnych, na których zgłoszono po uwzględnieniu zmiany do wniosku z dnia 29.05.2013 r. realizację:

1. pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - Uprawy rolnicze w okresie przestawiania na powierzchni gruntów rolnych wynoszącej 64,43 ha.

2. Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 21,00 ha.

Dodatkowo producent rolny zawnioskował o zwrot kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej tzw. kosztów transakcyjnych dla powierzchni siedliska.

Pismami z dnia 25.11.2013 roku spółka zwróciła się do Kierownika BP ARiMR we W. o wstrzymanie wydania decyzji w związku z prowadzonymi pomiarami przez uprawnionego geodetę i prośbą o wydrukowanie załączników graficznych dla działek ew. nr [...i[...].

W odpowiedzi Kierownik BP poinformował stronę o tym, że załączniki graficzne nie zostały wygenerowane zaś formularze załączników przesłane zostaną do producenta wraz z wnioskami za 2014 rok.

W dniu 14.01.2014 r. do Biura Powiatowego wpłynął pomiar kontrolny użytków rolnych dla działek[...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] opracowany przez geodetów A. O. i Ł. Ł..

W związku z pojawieniem się uzasadnionych wątpliwości odnośnie stwarzania przez stronę sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej, Kierownik BP ARiMR we W. wezwaniem z dnia 28.04.2014 r. doręczonym w dniu 05.05.2014 r. wyznaczył spółce siedmiodniowy termin do wyjaśnienia: - czy spółka samodzielnie, odrębnie prowadzi gospodarstwo rolne na deklarowanych do płatności na rok 2013 działkach rolnych, - czy spółka dysponuje własnym sprzętem rolniczym, koniecznym do wykonywania zabiegów agrotechnicznych, - w jaki sposób zostały zagospodarowane plony zebrane z powierzchni deklarowanych do płatności działek. Organ I instancji zwrócił się o dostarczenie dokumentów mogących stanowić dowód potwierdzający fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności.

W dniu 02.07.2014 r. strona udzieliła organowi I instancji wyjaśnień w zakresie samodzielnego i niezależnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz poinformowała o zmianie siedziby Spółki na ul. O. w L.-Z.. W piśmie podkreśliła, iż spółka prowadzi samodzielną i niezależną od innych podmiotów działalność rolniczą na gruntach stanowiących jej własność. Prowadzi na własny rachunek, we własnym imieniu, niezależną gospodarkę finansową, ponosi koszty, posiada niezależną gospodarkę finansową oraz rolną. Do pisma załączono:- odpis księgi wieczystej nr[...] ,- decyzję nr [...] z dnia 05.09.2013 roku w sprawie zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu nabycia gruntów na utworzenie nowego gospodarstwa,- umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 13.11.2012 roku,- umowę o świadczenie usług z dnia 05.04.2013 roku zawartą pomiędzy "A: sp. z o.o. a "B" sp. z o.o., - umowę kredytu inwestycyjnego, - wydruk z portalu Ministerstwa Sprawiedliwości odpowiadający odpisowi z KRS,- fakturę VAT nr [...] z dnia 22.07.2013 roku, - umowę odpłatnej dostawy z dnia 03.01.2013 roku zawartą pomiędzy "A" sp. z o.o. a "B" sp. z o.o.- umowę ramową z dnia 14.12.2012 roku.

W związku z poinformowaniem przez stronę o zmianie siedziby Spółki w dniu 31.07.2014 roku Kierownik BP ARiMR we W. przekazał sprawę zgodnie z właściwością miejscową do Kierownika BP ARiMR w K..

Podczas weryfikacji wniosku ustalono, iż na działkach nr [...] i [...] z deklaracją wariantu 5.1 w roku 2012 kontrola na miejscu wykazała istnienie ugoru. Kierownik Biura Powiatowego w K. wystosował do strony wezwanie w celu wyjaśnienia powyższego oraz kwestii sporządzenia w wymaganym terminie planu działalności rolnośrodowiskowej.

W dniu 16.09.2014 r.spółka złożyła kopię planu działalności rolnośrodowiskowej z dnia 09.06.2013 r. Nie odniosła się natomiast do kwestii przekroczenia powierzchni trwałych użytków zielonych (TUZ) na działkach A i I.

W dniu 30.09.2014 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję, na mocy której przyznał dla spółki płatności rolnośrodowiskowe na rok 2013 w kwocie [...] zł do powierzchni stwierdzonej 62,47 ha w ramach wariantu 2.2. i odmówił w całości płatności do działek rolnych w ramach wariantu 5.1 ze względu na niespełnienie przez zadeklarowane do płatności grunty na działkach nr [...] i [...] wymogów dla trwałego użytku zielonego. Z raportu kontroli na miejscu wynikało, że na powyższych działkach stwierdzono ugór. Organ przywołał brzmienie § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa do pakietów 4 i 5 jest przyznawana do trwałych użytków zielonych oraz powołał się na definicje TUZ zawartą w art. 2 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. Zgodnie z definicją zawartą w ww. przepisie trwałe użytki zielone oznaczają ziemie przeznaczone do uprawy trawy lub innych upraw zielonych zasianych naturalnie lub uprawianych (zasianych), nie włączone do systemu płodozmianu gospodarstwa przez okres pięciu lat lub dłużej.

Od powyższej decyzji strona reprezentowana przez pełnomocnika w dniu 20.10.2014 roku złożyła odwołanie do Dyrektora OR ARiMR we W.. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie: - przepisów procedury tj. art. 21 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, art. 7, art. 8, art. 9 , art. 10, art. 11, art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego, - § 3 i nast. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, - błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie przepisów wyrażało się w ocenie strony odwołującej się w szczególności poprzez naruszenie obowiązku podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, braku staranności przy zbieraniu dowodów, naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, uznanie, iż nie zostały spełnione warunki wypłacenia pomocy finansowej. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie poprzez przyznanie płatności Wniosła także o umożliwienie jej przed wydaniem decyzji dokonania wglądu do akt całego postępowania zebranego w toku postępowania przed organem I, jak i II instancji. W uzasadnieniu złożonego odwołania strona kwestionuje ustalenia faktyczne, które były podstawą podjętego przez organ rozstrzygnięcia, podnosząc, iż zgodnie z jej stanem wiedzy działki wykluczone z płatności w wariancie 5.1 były użytkowane od ponad 5 lat jako łąki utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Zarzuca, iż organ oprał się na raporcie z kontroli, w której strona nie brała udziału zatem nie ma wiedzy czy została przeprowadzona prawidłowo oraz nie dał wiary przedstawionym przez stronę innym dowodom potwierdzającym faktyczne użytkowanie działek. Wniosła o przesłuchanie świadków tj. J. F. R. i producenta, który w roku 2012 deklarował działki nr [...] i [...] oraz uwzględnienie dokumentacji ornitologicznej wykonanej przez A. C..

Dnia 19.12.2014r. zgodnie z żądaniem strony wysłano pisemną informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Strona nie skorzystała z tego uprawnienia.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia 30.12.2014r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu podkreślił, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest powtórne rozpatrzenie sprawy z wniosku spółki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, zakończonej w I instancji decyzją z dnia 30.09.2014 roku, mocą której Kierownik BP ARiMR w K. przyznał stronie płatności na rok 2013 tylko w zakresie wariantu 2.2, ponieważ działki z wariantem 5.1 nie spełniły wymogów uznania ich jako Trwałych Użytków Zielonych. Stwierdził, iż organ pierwszoinstancyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa, a zarzuty strony skarżącej, podnoszone w odwołaniu są niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji zważył, że dla zbadania kryterium kwalifikowalności działek zadeklarowanych w wariancie 5.1, na podstawie § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy posługiwać się definicją trwałego użytku zielonego zawartą w art. 2 lit. e rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009. Definicja TUZ zawarta w tym przepisie wskazuje, iż jest to grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami odłogowania zgodnie z art. 107 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92 , obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Dalej organ wywodził, że z uwagi na stwierdzenie podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie producenta, który deklarował działki nr 487/1 i 485/6 do płatności w roku 2012, iż na działkach tych nie było w omawianym roku uprawy traw lub innych upraw zielnych (TUZ), a jedynie częściowo niewykoszony ugór, należy rozważania na temat weryfikacji gruntów rolnych, które można zakwalifikować jako TUZ rozpocząć od ustalenia czym jest ugór. Zgodnie z definicją ugoru jest to pole wyłączone z rolniczego użytkowania na okres 1-2 lat, na którym wykonywana jest odpowiednia pielęgnacja mechaniczna, chemiczna lub pole niepielęgnowane zarastające samoistnie chwastami segetalnymi i samosiewami zbóż. Celem ugorowania jest poprawienie żyzności gleby. Termin trwały użytek zielony stosowany jest do gruntów zajętych pod uprawę traw, natomiast ugorowanie gruntu polega na wyłączeniu gruntu z użytkowania rolniczego, a więc nie można tu mówić o uprawie w rozumieniu określonym w ww. definicji TUZ. Zabiegi wykonywane na ugorze mają jedynie zapobiec rozprzestrzenianiu się chwastów lub poprawić żyzność gleby, natomiast rodzaj użytkowania określony mianem TUZ jest ukierunkowane na konkretną uprawę traw lub innych roślin zielnych powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysianych) lub samosiewnych. Ponadto uprawa traw lub pasz z roślin zielonych w tym okresie w przypadku łąk oznacza co najmniej jednokrotne wykoszenie i usunięcie biomasy lub w przypadku pastwisk wypas w okresie wegetacyjnym. Okres pięciu lat liczony jest jako pięć pełnych okresów wegetacyjnych licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zdaniem organu, skoro ustalenia kontroli na miejscu w roku poprzedzającym złożenie wniosku na rok 2013 stwierdziły określony sposób użytkowania poszczególnych działek rolnych, co znalazło odzwierciedlenie w protokole pokontrolnym nr [...] to należy przyznać słuszność ustaleniom organu I instancji, iż w ramach tych gruntów strona nie spełnia warunków do przyznania tej płatności.

Argument odwołującej się spółki, że dokument w postaci raportu pokontrolnego z inspekcji przeprowadzonej na deklarowanych przez stronę gruntach w roku 2012 nie może stanowić dowodu, ponieważ strona nie brała udziału w kontroli i nie ma wiedzy czy była ona przeprowadzona prawidłowo jest niezasadny. Organ wskazał, że jako dowód w sprawie zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodowi z raportu kontrolnego z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami) co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.

Ustosunkowując się do zarzutu niepoinformowania strony o kontroli na miejscu, organ uzasadniał, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Stosownie do art. 27 ww. rozporządzenia kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Kontrole na miejscu są przeprowadzane bez uprzedzenia, a tylko jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli można o niej zawiadomić z wyprzedzeniem ograniczonym do koniecznego minimum, który to okres nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Dodatkowo przywołał art. 31 ust. 4 z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.), będącej podstawą wykonanych w dniach 25.07-08.08.2012 r. kontroli, który stanowi, iż czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009. Według organu z powyższych regulacji wynika, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Organ stanął na stanowisku, że moc dowodowa protokołu z inspekcji gospodarstwa nie zostaje obniżona tylko dlatego, że rolnik nie uczestniczył w czynnościach kontrolnych. W tym konkretnym przypadku rolnik, który zadeklarował w roku 2012 r. omawiane działki nr 487/1 i 485/6 był o kontroli swojego gospodarstwa poinformowany. Trudno także przyjąć, iż organy Agencji poza zainteresowanym wnioskodawcą, miałyby informować o kontroli jeszcze jakieś inne osoby lub podmioty.

Dalej organ podkreślił, iż ekspert przyrodniczy, na którego ustalenia powołuje się strona w odwołaniu, dokonuje kwalifikacji trwałych użytków zielonych ze względu na rodzaj występującego na nim siedliska dotowanego w ramach programu rolnośrodowiskowego, natomiast za prawidłowość deklaracji powierzchni poszczególnych działek odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Obserwacje i oględziny prowadzone przez eksperta zgodnie z treścią odwołania strony były dokonywane na przełomie kwietnia, maja i września 2013 r. natomiast kontrola na miejscu miała miejsce na rok wcześniej. Ustalenia ornitologa nie mogą stanowić dowodu na stan użytkowania działek nr [...] i [...] na okres lipca i sierpnia 2012 r. i stanowić przeciwdowodu w stosunku do protokołu nr [...].

Wykonanie ekspertyzy przyrodniczo-ornitologicznej potwierdzającej fakt występowania danego gatunku ptaka lub siedliska przyrodniczego dla danego gruntu nie jest jednoznaczne z tym, że przysługuje do niego płatność rolnośrodowiskowa. Poza wykonaniem ww. dokumentu z udziałem uprawnionego eksperta, grunty zadeklarowane do płatności musza spełnić jeszcze inne wymagania określone przepisami rozporządzenia.

W ocenie Dyrektora OR ARiMR nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony dotyczące naruszenia przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz art. 7 k.p.a. Ustawodawca stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 173), że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Ograniczeniu uległa również zasady informowania strony oraz czynnego udziału strony w postępowaniu, o których mowa w art. 9 i 10 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Według organu nie można organowi I instancji zarzucić tego typu naruszeń skoro strona w toku postępowania nie zgłosiła takich żądań. Ponadto z uwagi na zarzuty strony co do naruszenia przepisów procesowych w postępowaniu odwoławczym poinformowano pełnomocnika spółki o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia co do nich oraz złożenia dodatkowych oświadczeń, żądań jednakże z prawa tego reprezentant nie skorzystał. Wbrew twierdzeniom odwołującego organ I instancji odniósł się do przedstawionych w toku postępowania dowodów i uzasadnił swoje stanowisko, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Według organu odwoławczego brak jest podstaw do przesłuchania w charakterze świadków J. F. R. czy producenta deklarującego działki nr [...] i [...] w roku 2012. Okoliczności faktyczne sprawy zostały w sposób dostateczny wyjaśnione przeprowadzoną kontrolą z 2012 r. W sprawie nie występują żadne wątpliwości, czy też sprzeczności, które uzasadniałyby dodatkowo konieczność przesłuchania w/wym. osób w charakterze świadków. Słusznie wywiódł z zebranego materiału dowodowego organ I instancji, że potwierdzeniem stanu rzeczy stwierdzonego przez kontrolerów ARiMR w roku 2012 na działkach nr [...] i [...] jest także umowa na świadczenie usług przez zleceniobiorcę – "B" Sp. z. o.o. Umowa ta potwierdza, iż większość gruntów spółki była w roku 2013 rekultywowana.

Odnosząc się do argumentu strony, iż została ona pismem Kierownika BP ARiMR we W. z dnia 10.04.2013 r. poinformowana, że działki [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...],[...] nie były w latach 2008-2012 deklarowane do płatności, organ wskazał, iż jest ono bez znaczenia dla sprawy. Nie odnosząc się merytorycznie do zawartych w ww. piśmie treści, podkreślił, iż obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę było rozpoznanie sprawy i ustalenie jej stanu zgodnie z rzeczywistością, co też organ uczynił. Zarzut, iż organ rozpatrzył całość posiadanego materiału dowodowego i dostępnych mu informacji, a nie oparł się o informacje cząstkowe lub niezgodne ze stanem faktycznym jest nieracjonalny, bowiem jednocześnie potwierdza prawidłowość przeprowadzonego postępowania przez organ, który wydał decyzję w sprawie.

Wbrew twierdzeniom strony, dowodu określającego, iż dana działka była na 5 lat wstecz użytkowana w sposób określony w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 nie może stanowić dokumentacja przyrodnicza-ornitologiczna sporządzona na potrzeby programu rolnośrodowiskowego. Przedmiotowa dokumentacja nie jest środkiem dowodowym określającym stan faktyczny gruntów w kontekście spełnienia wymagań, o których mowa w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dokument taki zawiera jedynie charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków.

Uwzględniając powyższe wywody na temat znaczenia i istoty protokołu z czynności kontrolnych jako środka dowodowego, organ odwoławczy zważył, że podważając wyniki kontroli strona nie przedstawiła dostatecznych argumentów, które mogłyby poddać w wątpliwość jej wiarygodność (w zakresie w/wym. działki). Za takie argumenty nie można uznać twierdzeń strony zawartych w piśmie odwoławczym iż sam fakt, że nie brała ona w kontroli udziału poddaje pod wątpliwość jej wiarygodność.

Odnośnie wariantu 2.2 organ zważył, że wobec wykluczenia z płatności części powierzchni stanowiącej łącznie 1,96 ha na podstawie sytemu informacji geograficznej różnica między areałem deklarowanym a zatwierdzonym wyniosła powyżej 3 %. Powyższa sytuacja zgodnie z art. 16 ust. 5 zdanie pierwsze rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 powoduje, że pomoc zostaje pomniejszona o dwukrotność wykrytej różnicy, co stanowi łącznie zgodnie z prawidłowymi obliczeniami organu I instancji kwotę [...] zł. Według art. 6 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar. Do tak ustalonego obszaru zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przyznawana jest pomoc rolnośrodowiskowa.

W świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz po zapoznaniu się z odwołaniem organ odwoławczy uznał, iż nie doszło do naruszenia prawa, dającego podstawę do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej.

Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji zarzuciła:

1/ błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że na przedmiotowych w sprawie gruntach występował ugór, a nie trwały użytek zielony (organ pomija fakt, iż skoszony ugór niczym nie różni się od skoszonego trwałego użytku zielonego), podczas gdy grunty te nie były od ponad 5 lat wykorzystywane rolniczo i nie były deklarowane przez właściciela tych gruntów do jakichkolwiek płatności ( a zwłaszcza do płatności gruntu jako ugoru), przy uwzględnieniu, że od ponad 5 lat na gruntach tych utrzymywana była wyłącznie łąka, która okresowo podlegała koszeniu, przy czym podkreślić należy, że w piśmie Kierownika Biura Powiatowego Agencji z 10.04.2013 r. (w aktach sprawy) stwierdzono (, iż na skutek weryfikacji historii TUZ wynika, iż działki nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...],[...] oraz [...] położone obręb L., gmina P. , powiat z. w latach 2008-2012 nie były deklarowane do płatności.

2/ iż wydana została z rażącym naruszeniem przepisów procedury, co miało wpływ na wynik prawy, przede wszystkim poprzez naruszenie art. 21 ust 1-4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 7, art. 8, art. 9 , art. 10, art. 11, art. 75, art. 76 § 1 i 3, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. tj. w szczególności poprzez:

- naruszenie obowiązku podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i to pomimo obiektywnego wystąpienia wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości kontroli z której sporządzony został protokół [...] zwłaszcza, iż dane zawarte w protokole są sprzeczne z treścią dokumentu urzędowego tj. pisma ARiMR z dnia 10.04.2013 r., zgodnie z którym przedmiotowe w sprawie grunty nie były deklarowane do płatności, w tym na skutek dokonania oceny dowodów każdego z osobna, a nie we wzajemnej łączności;

- naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez brak wzięcia przez organ I instancji przy rozstrzyganiu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego dla uznania danej okoliczności za udowodnioną, przy czym organ nie wyjaśnia w żaden sposób sprzeczności wynikających ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego ( tj. sprzeczności które wynikają z przedłożonych przez stronę dokumentów) w konfrontacji z treścią raportu sporządzonego w związku z wnioskiem

o płatność, wniesionym przez osoba trzecią (nie dysponująca najprawdopodobniej prawem do przedmiotowych działek), która zgłosiła je do dopłat w ramach programu z jak najniższymi wymogami - tj. jako ugór (gdzie de facto nie wykonywane były przez tę osobę trzecią jakiekolwiek prace, a zwłaszcza nie były wykonywane prace zmieniające charakter tych działek gruntu jako trwałych użytków zielonych), a samo złożenie wniosku nie przesądza jeszcze o tym co na gruncie jest uprawiane. Skarżąca zarzuciła, iż nie wiadomo w oparciu o jakie kryteria osoby dokonujące kontroli w 2012 r. stwierdziły, że przedmiotowe w sprawie działki stanowiły ugór, a nie trwały użytek zielony, bowiem w oparciu o treść protokołu na który powołują się organy, skarżący (jak również organy administracji obu instancji) okoliczności tych nie są w stanie ustalić; Skarżąca (podobnie jak organy obu instancji) w oparciu o sam protokół kontroli z 2012 r. nie ma wiedzy jakimi przesłankami, jakimi ustaleniami kierowali się kontrolujący w dniu 25.07.2012 r., w oparciu o które stwierdzili, że przedmiotowe działki są ugorem, a nie trwałym użytkiem zielonym, a kwestia ta jest istotna, bowiem bezspornym jest, że skoszony ugór niczym nie różni się od skoszonego trwałego użytku zielonego, co wynika z informacji udzielanych w ośrodkach doradztwa rolniczego;

- brak przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków oraz de facto pominięcie zdjęć załączonych do opinii ornitologicznej, które to dowody mają znaczenie dla sprawy - zawnioskowane zostały na tezy całkowicie odmienne od ustaleń organu I jak i II instancji. Właśnie poprzez przesłuchanie wskazanych w odwołaniu świadków, tj. uprzedniego właściciela przedmiotowych gruntów, oraz osoby trzeciej, która zadeklarować miała przedmiotowe grunty do płatności jako ugór, skarżąca chciała podważyć (lub co najmniej zweryfikować) treść protokołu ( w którym przedmiotowe w sprawie grunty uznane zostały za ugór, a nie trwały użytek zielony), na który powołują się organu obu instancji, co jednak wobec odmowy przeprowadzenia takiego dowodu (co wynika jedynie z treści zaskarżonego orzeczenia) nie było możliwe;

- naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- brak staranności przy zbieraniu dowodów w sprawie oraz brak staranności przy ocenie dowodów zebranych;

2/ naruszenie § 3 i nast. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez odmowę przyznania płatności pomimo spełnienia ku temu wymaganych przepisami prawa przesłanek.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); lub stwierdzi nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania sądowego jest dokonanie kontroli legalności, na skutek wywiedzionej przez skarżącego skargi, decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 30.12.2014 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w K. z dnia 30.09.2014 r. w sprawie przyznania skarżącej spółce płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013 w zmniejszonej wysokości z powodu nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli administracyjnej wniosku i kontroli działek rolnych na miejscu. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję, na mocy której przyznał dla spółki płatności rolnośrodowiskowe na rok 2013 w kwocie [...] zł do powierzchni stwierdzonej 62,47 ha w ramach. pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne wariantu 2.2. Uprawy rolnicze w okresie przestawiania na powierzchni gruntów rolnych wynoszącej 64,43 ha i odmówił w całości płatności do działek rolnych w ramach pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 21,00 ha ze względu na niespełnienie przez zadeklarowane do płatności grunty na działkach nr [...] i [...] wymogów dla trwałego użytku zielonego. Organ ustalił na podstawie protokołu kontroli na miejscu nr [...] przeprowadzonej na tych gruntach od 25.07. do 08.08.2012r. 2012 r., deklarowanych przez innego producenta, że na gruntach tych występuje ugór.

Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną wskazał, że wobec ustalenia kontroli na miejscu w roku 2012, iż przedmiotowe w sprawie działki były ugorem, to stanowisko organu I instancji, iż w ramach tych gruntów strona nie spełnia warunków przyznania płatności jest prawidłowe. Termin trwały użytek zielony stosowany jest do gruntów zajętych pod uprawę traw, natomiast ugorowanie polega na wyłączeniu gruntu z użytkowania rolniczego, a więc grunt nie stanowi uprawy w rozumieniu określonym definicja trwałego użytku zielonego.

Po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu orzekającego, zaskarżona decyzja wydana została w sposób prawidłowy. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i zastosował obowiązujące przepisy prawa.

Podkreślić należy, że producent rolny realizując 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest przestrzegać wymogów dla poszczególnych wariantów pakietu przez zadeklarowany okres. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu ocenia się bowiem w całym okresie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zastosowania na podstawie przepisów prawa przez organy rolne zmniejszeń, wykluczeń, zastosowania sankcji finansowych, jak również obowiązek ewentualnego zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Ponadto rolnik obowiązany jest także do przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej.

Organy agencji rolnej obu instancji opisały w uzasadnieniach swoich decyzji na czym polegały stwierdzone nieprawidłowości producenta ubiegającego się o przyznanie pomocy finansowej do programu rolnośrodowiskowego w roku 2013 i jakimi sankcjami są obarczone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2013 jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 173).

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (ust. 1).

Podkreślić należy, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych w § 2 przesłanek ustawowych, stanowi podstawę do przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego i ósmego. Z kolei § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, że w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone, na których występują siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 2 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu pierwszego tych pakietów.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu i powierzchni działek rolnych po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Jak stanowi art. 16 ust. 3 zdanie drugie i ust. 5 zdanie pierwsze rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE Nr L 25 z 28.01.2011 r., str. 8 ze zm.), jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wówczas nie może przekraczać 3 % lub 2 ha. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.

Płatność rolnośrodowiskowa w przypadku pakietu wymienionego w 4 ust. 1 pkt 5 w odniesieniu do wariantu pierwszego, drugiego, trzeciego, czwartego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone (§ 12 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi w ocenie Sądu orzekającego stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Podstawę rozstrzygnięcia odmowy w całości płatności do działek rolnych w ramach pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 21,00 ha ze względu na niespełnienie przez zadeklarowane do płatności grunty na działkach nr [...] i [...] wymogów dla trwałego użytku zielonego były ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej na tych gruntach od 25.07. do 08.08.2012r. 2012r.,położonych w obrębie L., gmina P., powiat z., województwo l., deklarowanych przez innego producenta. Skarżąca spółka zakwestionowała te ustalenia faktyczne, zarzucając, iż zgodnie z jej stanem wiedzy działki wykluczone z płatności w wariancie 5.1 były użytkowane od ponad 5 lat jako łąki utrzymane w dobrej kulturze rolnej, a organ oparł się na raporcie z kontroli, w której nie brała udziału, zatem nie ma wiedzy czy kontrola została przeprowadzona prawidłowo, a organ nie dał wiary przedstawionym przez stronę innym dowodom potwierdzającym faktyczne użytkowanie działek. Spór w sprawie dotyczył więc zasadności odmowy przyznania płatności w pomniejszonej wysokości.

W ocenie Sądu orzekającego, należy podzielić stanowisko organu, że dla zbadania kryterium kwalifikowalności działek zadeklarowanych prze stronę w wariancie 5.1, na podstawie § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy posługiwać się definicją trwałego użytku zielonego zawartą w art. 2 lit. e rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009. Definicja TUZ zawarta w tym przepisie wskazuje, iż jest to grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami odłogowania zgodnie z art. 107 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92 , obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 ; a w tym celu " trawy lub inne pasze z roślin zielonych " oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt. Oznacza to, iż aby uznać grunt za trwały użytek zielony to co najmniej na 5 lat wstecz (okres liczony jest jako pięć pełnych okresów wegetacyjnych licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej) musi on być przeznaczony pod uprawę traw lub innych upraw zielonych, przy czym uprawa ta powinna być prowadzona bez wprowadzania płodozmianu.

Z dołączonego do akt sprawy dowodu - protokołu kontroli na miejscu z roku 2012 przeprowadzonej w gospodarstwie producenta, który deklarował działki nr [...] i [...] do płatności, wynika, iż na działkach tych nie było w 2012 roku uprawy traw lub innych upraw zielnych (TUZ), a jedynie częściowo niewykoszony ugór. Zgodnie z definicją ugoru jest to pole wyłączone z rolniczego użytkowania na okres 1-2 lat, na którym wykonywana jest odpowiednia pielęgnacja mechaniczna (ugór czarny), chemiczna (ugór herbicydowy) lub pole niepielęgnowane zarastające samoistnie chwastami segetalnymi i samosiewami zbóż (ugór zielony). Celem ugorowania jest poprawienie żyzności gleby. Niekiedy ugór stosuje się również jako metodę zwalczania chwastów na bardzo zachwaszczonych polach. Termin trwały użytek zielony stosowany jest do gruntów zajętych pod uprawę traw, natomiast ugorowanie gruntu polega na wyłączeniu gruntu z użytkowania rolniczego, a więc nie można tu mówić o uprawie w rozumieniu określonym w ww. definicji TUZ. Zabiegi wykonywane na ugorze mają jedynie zapobiec rozprzestrzenianiu się chwastów lub poprawić żyzność gleby, natomiast rodzaj użytkowania określony mianem TUZ jest ukierunkowane na konkretną uprawę traw lub innych roślin zielnych powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysianych) lub samosiewnych. Ponadto uprawa traw lub pasz z roślin zielonych w tym okresie w przypadku łąk oznacza co najmniej jednokrotne wykoszenie i usunięcie biomasy lub w przypadku pastwisk wypas w okresie wegetacyjnym. Okres pięciu lat liczony jest jako pięć pełnych okresów wegetacyjnych licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. W ocenie Sądu, skoro ustalenia kontroli na miejscu w roku 2012, poprzedzającym złożenie wniosku na rok 2013 stwierdziły określony sposób użytkowania poszczególnych działek rolnych, co znalazło odzwierciedlenie w protokole pokontrolnym nr [...], to należy przyznać słuszność ustaleniom organów, iż w ramach tych gruntów strona skarżąca nie spełnia warunków do przyznania tej płatności w ramach wnioskowanego pakietu płatności rolnośrodowiskowych.

Argument spółki, że dokument w postaci raportu pokontrolnego z inspekcji przeprowadzonej na deklarowanych przez stronę gruntach w roku 2012 nie może stanowić dowodu, ponieważ strona nie brała udziału w kontroli i nie ma wiedzy czy była ona przeprowadzona prawidłowo jest niezasadny. Słusznie organ wskazał, że jako dowód w sprawie zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Jeżeli organ w toku przeprowadzania postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej ustalił, że na spornych gruntach była przeprowadzana kontrola na miejscu mogąca mieć wpływ na przyznawaną płatność innych producentów rolnych, to niewątpliwie należy wynik tej kontroli uwzględnić przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie płatności do wariantu 5.1. na rok 2013. Podkreślić należy, że protokół kontroli ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art.76 § 1 k.p.a. Kontrole na miejscu w ramach dopłat dla producentów rolnych przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, a to przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji bądź przez inne jednostki organizacyjne - jeżeli Prezes Agencji powierzy im przeprowadzenie kontroli, i jeżeli dysponują one odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Dowodom z raportu kontrolnego właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami) co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.

Ustosunkowując się do zarzutu niepoinformowania strony o kontroli na miejscu, słusznie organ uzasadniał, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Stosownie do art. 27 rozporządzenia kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Kontrole na miejscu są przeprowadzane bez uprzedzenia, a tylko jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli można o niej zawiadomić z wyprzedzeniem ograniczonym do koniecznego minimum, który to okres nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Dodatkowo przywołał art. 31 ust. 4 z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.), będącej podstawą wykonanych w dniach 25.07-08.08.2012 r. kontroli, który stanowi, iż czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009. Zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. "Niezapowiedziany charakter kontroli na miejscu służyć ma wykluczeniu ewentualnych "przygotowań" do kontroli ze strony rolnika". "(...) W konsekwencji powyższej regulacji, należy uznać, że udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy, a skoro tak to organ nie ma również obowiązku zawiadamiania strony o terminie kontroli. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o jej wynikach i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli (...)"( vide: wyrok z dnia 18.04.2011 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 141/2011, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnie w ocenie Sądu organ uzasadniał, iż kontrole na miejscu co do zasady są niezapowiedziane, wynika to wprost z przepisów prawa wspólnotowego i orzecznictwa sądów administracyjnych. Jest to logiczne, skoro kontrola gospodarstwa producenta ma wyjaśnić, czy odpowiadają rzeczywistości deklarowane we wniosku o dopłaty - powierzchnia upraw, rodzaj tych upraw, a także ich stan oceniany z punktu widzenia utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska. Moc dowodowa protokołu z inspekcji gospodarstwa nie zostaje obniżona tylko dlatego, że rolnik nie uczestniczył w czynnościach kontrolnych. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że rolnik, który zadeklarował w roku 2012 r. omawiane działki nr [...] i [...] był o kontroli swojego gospodarstwa poinformowany. Trudno także przyjąć, iż organy Agencji poza zainteresowanym wnioskodawcą, miałyby informować o kontroli jeszcze jakieś inne osoby lub podmioty. Ponadto podnieść należy, że w dniu 19.12.2014r. zgodnie z żądaniem strony organ wysłał pisemną informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Strona nie skorzystała z tego uprawnienia. Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Tym samym dowód w postaci raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych może mieć decydujące znaczenie w sprawie i należy mu przypisać przymiot wiarygodności.

Jeżeli zatem skarżąca twierdzi, że stan powierzchni działek rolnych jest inny niż wykazany w raporcie z kontroli, to powinna przedłożyć skuteczny przeciwdowód, że sporne działki nie są ugorem.

Należy podzielić stanowisko organu, że ekspert przyrodniczy, na którego ustalenia powołuje się spółka w odwołaniu i skardze, dokonuje kwalifikacji trwałych użytków zielonych ze względu na rodzaj występującego na nim siedliska dotowanego w ramach programu rolnośrodowiskowego, natomiast za prawidłowość deklaracji powierzchni poszczególnych działek odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Obserwacje i oględziny prowadzone przez eksperta były dokonywane na przełomie kwietnia, maja i września 2013 r. natomiast kontrola na miejscu miała miejsce rok wcześniej. Ustalenia ornitologa nie mogą stanowić dowodu na stan użytkowania działek nr [...] i [...] na okres lipca i sierpnia 2012 r. i stanowić przeciwdowodu w stosunku do ustaleń zawartych w protokole nr [...].

Wykonanie ekspertyzy przyrodniczo-ornitologicznej potwierdzającej fakt występowania danego gatunku ptaka lub siedliska przyrodniczego dla danego gruntu nie jest jednoznaczne z tym, że przysługuje do niego płatność rolnośrodowiskowa. Poza wykonaniem dokumentu z udziałem uprawnionego eksperta, grunty zadeklarowane do płatności musza spełnić jeszcze inne wymagania określone przepisami rozporządzenia . Zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a i b pkt 3 lit. b tego rozporządzenia w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone, na których występują siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 2 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu pierwszego tych pakietów i zbiorowiska roślinne wykazujące cechy jednostek fitosocjologicznych i siedlisk przyrodniczych wymienione w ust. 2 pkt 2-9 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu drugiego, trzeciego, czwartego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego tych pakietów. Obszary wyłączone z płatności w ramach spornych działek ewidencyjnych nie spełniają wyżej omawianych wymogów – nie są TUZ.

W ocenie Sądu nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty strony dotyczące naruszenia przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz art. 7 k.p.a. Ustawodawca stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 173), że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Ograniczeniu uległa również zasady informowania strony oraz czynnego udziału strony w postępowaniu, o których mowa w art. 9 i 10 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Art. 21 ust. 3 ustawy jednoznacznie określa, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Z powyższego wynika, że wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zatem organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Zdaniem Sądu nie można organom obu instancji zarzucić tego typu naruszeń skoro strona w toku postępowania nie zgłosiła takich żądań. Ponadto z uwagi na zarzuty strony co do naruszenia przepisów procesowych w postępowaniu odwoławczym poinformowano pełnomocnika spółki o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia co do nich oraz złożenia dodatkowych oświadczeń, żądań. Z prawa tego reprezentant spółki nie skorzystał. Wbrew twierdzeniom strony organ rozpoznając sprawę odniósł się do przedstawionych w toku postępowania dowodów i uzasadnił swoje stanowisko, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Również według Sądu trafne jest stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do przesłuchania w charakterze świadków uprzedniego właściciela gruntów czy producenta deklarującego działki nr [...] i [...] w roku 2012 na okoliczność stanu gruntów. Okoliczności faktyczne sprawy zostały w sposób dostateczny wyjaśnione przeprowadzoną kontrolą z 2012 r. W sprawie nie występują żadne wątpliwości, czy też sprzeczności, które uzasadniałyby dodatkowo konieczność przesłuchania świadków. Słusznie organ wywiódł z zebranego materiału dowodowego, że potwierdzeniem stanu rzeczy stwierdzonego przez kontrolerów ARiMR w roku 2012 na działkach nr [...] i [...] jest także umowa zawarta przez skarżącą na świadczenie usług przez zleceniobiorcę – "B" Sp. z. o.o. Umowa ta potwierdza, iż większość gruntów spółki na obszarze 98,74ha była w roku 2013 rekultywowana, a na spornych działkach występował ugór. Dowód z tej umowy jest spójny z dowodem protokołu kontroli.

Odnosząc się do argumentu strony, iż została ona pismem Kierownika BP ARiMR we W. z dnia 10.04.2013 r. poinformowana, że działki [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] nie były w latach 2008-2012 deklarowane do płatności jest bez znaczenia dla sprawy, skoro prowadząc dalej postępowanie organ ustalił i włączył do akt przedmiotowej sprawy protokół kontroli działek na miejscu w 2012r. Obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę było rozpoznanie sprawy i ustalenie jej stanu zgodnie z rzeczywistością, co też organ uczynił. Zarzut, iż organ rozpatrzył całość posiadanego materiału dowodowego i dostępnych mu informacji, a nie oparł się o informacje cząstkowe lub niezgodne ze stanem faktycznym jest nieracjonalny, bowiem jednocześnie potwierdza prawidłowość przeprowadzonego postępowania przez organ, który wydał decyzję w sprawie. Dokumentacja zgromadzona w sprawie, w tym również materiał fotograficzny, w ocenie Sądu potwierdza, że skarżąca zakupiła określone w akcie notarialnym grunty położone w województwie lubuskim jako łąki, a które według stanu na 2012r. nie spełniały warunku do przyznania dopłat, bo były ugorowane, a więc nie spełniały podstawowego wymogu do dopłat do trwałego użytku zielonego.

Wbrew twierdzeniom strony, dowodu określającego, iż dana działka była na 5 lat wstecz użytkowana w sposób określony w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 nie może stanowić dokumentacja przyrodnicza-ornitologiczna sporządzona na potrzeby programu rolnośrodowiskowego. Przedmiotowa dokumentacja nie jest środkiem dowodowym określającym stan faktyczny gruntów w kontekście spełnienia wymagań, o których mowa w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dokument taki zawiera jedynie charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków. Rozstrzygnięcie decyzji oczywiście nie podważa ustaleń ornitologa.

Przeprowadzając wywody na temat znaczenia i istoty protokołu z czynności kontrolnych jako środka dowodowego, organ odwoławczy trafnie zważył, że podważając wyniki kontroli strona nie przedstawiła dostatecznych argumentów, które mogłyby poddać w wątpliwość jej wiarygodność. Za takie argumenty nie można uznać twierdzeń strony iż sam fakt, że nie brała ona w kontroli udziału poddaje pod wątpliwość jej wiarygodność.

Odnośnie wariantu 2.2 organ prawidłowo zważył, że wobec wykluczenia z płatności części powierzchni stanowiącej łącznie 1,96 ha na podstawie sytemu informacji geograficznej różnica między areałem deklarowanym a zatwierdzonym wyniosła powyżej 3 %. Powyższa sytuacja zgodnie z art. 16 ust. 5 zdanie pierwsze rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 powoduje, że pomoc zostaje pomniejszona o dwukrotność wykrytej różnicy, co stanowi łącznie zgodnie z prawidłowymi obliczeniami organu I instancji kwotę 3292,80 zł. Przepis art. 6 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. stanowi, że na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar. Do tak ustalonego obszaru zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przyznawana jest pomoc rolnośrodowiskowa.

W ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy wydały decyzje zgodne z obowiązującymi przepisami. W toku postępowania organy podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebrały materiał dowodowy oraz dokonały jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów. Organy zapewniły skarżącej możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w tym do ustaleń dokonanych w toku kontroli na miejscu. W wydanych decyzjach wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, a także wskazały na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia.

Nie stwierdzając, by zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne bądź przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.