Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 829/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9,  art. 66 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi E.S. na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.J. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy [...] lok.[...]: tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków strony.


UZASADNIENIE

Minister Transportu i Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania E. S., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] o zwrocie E. S. podania z dnia 20 lipca 2005 r.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. orzekł o zwrocie E. S. podania z dnia 20 lipca 2005 r.. W uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa dotycząca uregulowania stanu prawnego nieruchomości położonej w G. oznaczonej jako działka nr [...] jest sprawą cywilną, w której właściwy jest sąd powszechny.

Od powyższego postanowienia E. S. wniosła zażalenie.

Minister Transportu i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z podnoszoną przez E. S. kwestią niezgodności pomiędzy zapisem w księdze wieczystej, a wypisem z rejestru gruntów, prawo własności potwierdza wpis w księdze wieczystej, natomiast, w ewidencji gruntów jedynie rejestruje się istniejący stan prawny. Wpis w rejestrze gruntów dotyczący praw do gruntu ma zatem charakter jedynie informacyjny i nie stanowi potwierdzenia prawa własności. Tym samym w celu uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym należy zwrócić się do właściwego sadu rejonowego. Również postępowanie o ustanowienie drogi koniecznej jest prowadzone przed sądem cywilnym. Z tych względów organ uznał, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. za zgodnie z art. 66 § 3 KPA.

Od postanowienia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. E. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając nieuwzględnienie przedstawionych przez nią okoliczności faktycznych i prawnych. W jej obszernym uzasadnieniu przedstawiła swoje stanowisko odnośnie praw właścicielskich do działki oznaczonej nr [...] oraz kłopoty związane z niemożnością korzystania z działek gruntu z powodu braku dojazdu do nich. W skardze wniosła o unieważnienie zaskarżonego postanowienia i rozstrzygnięcie sporu, kto jest właścicielem spornych działek.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że zarzuty skargi nie zawierają nowych okoliczności w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 986/06 oddalił skargę E. S. na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. (pkt 1) oraz przyznał od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu (pkt 2). W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżonemu postanowieniu ani poprzedzającemu je postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Sąd stwierdził, że z podania wniesionego przez E. S. do Wojewody [...] wynika, że jej intencją jest uregulowanie stanu prawnego nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [...]. Nie jest natomiast jasne, czy to uregulowanie ma dotyczyć uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy też ustanowienia służebności drogi koniecznej przez działkę nr [...]. Bez względu jednak, które z roszczeń stanowi intencję skarżącej, właściwy do ich rozpoznania jest sąd powszechny na podstawie art. 2 § 1 KPC, a nie organy administracji. Z tych względów Sąd uznał, że organy administracji postąpiły zgodnie z obowiązującymi przepisami, zwracając podanie skarżącej na podstawie art. 66 § 3 KPA i pouczając ją o drodze postępowania cywilnego.

Od powyższego wyroku E. S. wniosła skargę kasacyjną, w części dotyczącej oddalenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 417/07 uchylił pkt 1 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny zaniechał uchylenia zaskarżonego postanowienia i oddalił skargę, podczas gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważył, że w świetle materiałów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego uznać należy, iż zastosowanie powyższego przepisu i zwrot podania E. S. z dnia 20 lipca 2005 r., złożonego w dniu 26 lipca 2005 r., nastąpił przedwcześnie, co uszło uwadze sądu pierwszej instancji. W ocenie NSA pełnomocnik skarżącej słusznie podniósł, że organy administracji publicznej wydały rozstrzygnięcie bez uprzedniego ustalenia czego w istocie dotyczy żądanie strony zawarte w podaniu, przez co naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 8 KPA. Analiza treści tego podania, w powiązaniu z treścią odwołania od postanowienia o zwrocie podania, dokonana w kontekście zawartości akt administracyjnych wskazuje, że istotnie uprawnione być może twierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej, iż E. S. domaga się, by właściwy organ wykonał ciążące na Skarbie Państwa obowiązki właścicielskie, to jest wystąpił do właściwego sądu o dokonanie wpisu należącego do Skarbu Państwa prawa własności drogi (działka nr [...]) do księgi wieczystej. Ustalenie takiej treści żądania strony pozwalałoby zakwalifikować jej pismo jako skargę w rozumieniu art. 227 KPA. Przede wszystkim zaś Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej, do którego wpłynęło pismo E. S., obowiązany był - zgodnie z art. 9 KPA - udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek aby ta nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Ponadto Sąd zauważył, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w razie wątpliwości co do charakteru wniesionego pisma organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. Zdaniem Sądu organy administracji publicznej w sposób arbitralny ustaliły więc, że żądanie zawarte w podaniu z dnia 20 lipca 2005 r. ma charakter cywilny i z naruszeniem art. 66 § 3 KPA dokonały zwrotu podania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w niniejszej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 417/07 NSA stwierdził, że organy administracji publicznej w sposób arbitralny ustaliły, iż żądanie zawarte w podaniu E. S. z dnia 20 lipca 2005 r. ma charakter cywilny i z naruszeniem art. 66 § 3 KPA dokonały zwrotu podania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie NSA, w świetle materiałów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego uznać należało, że zastosowanie powyższego przepisu i zwrot podania E. S. nastąpił przedwcześnie. Sąd ten zauważył, że organy administracji publicznej wydały rozstrzygnięcie bez uprzedniego ustalenia czego w istocie dotyczy żądanie strony zawarte w podaniu, przez co naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 8 KPA, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem NSA, analiza treści podania, w powiązaniu z treścią odwołania od postanowienia o zwrocie podania, dokonana w kontekście zawartości akt administracyjnych wskazuje, że istotnie uprawnione być może twierdzenie zawarte w skardze kasacyjnej, iż E. S. domaga się, by właściwy organ wykonał ciążące na Skarbie Państwa obowiązki właścicielskie, to jest wystąpił do właściwego sądu o dokonanie wpisu należącego do Skarbu Państwa prawa własności drogi (działka nr [...]) do księgi wieczystej. Ustalenie takiej treści żądania strony pozwalałoby zatem zakwalifikować pismo E. S. jako skargę w rozumieniu art. 227 KPA. Poza tym Sąd ten stwierdził, że organ administracji publicznej, do którego wpłynęło pismo E. S., obowiązany był - zgodnie z art. 9 KPA udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek aby ta nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Sprecyzowanie treści podania co do zakresu żądania należy bowiem do strony, a na organie administracji, w razie wątpliwości co do charakteru wniesionego pisma, ciąży obowiązek wyjaśnienia rzeczywistej woli strony.

Przedstawiona w orzeczeniu NSA ocena prawna - zgodnie z art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a. - wiąże sąd administracyjny pierwszej instancji ponownie rozpoznający niniejszą sprawę.

W tej sytuacji uznać należało, że postanowienie Wojewody [...] jaki i postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 8 w związku z art. 66 § 3 KPA, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] - mając na uwadze ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i zasady wyrażone w art. 7-9 KPA - wezwie E. S. celem wyjaśnienia rzeczywistego żądania zawartego w podaniu z dnia 20 lipca 2005 r. i w zależności od okoliczności podejmie dalsze czynności procesowe.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie należnych pełnomocnikowi skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).