Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1011/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust.3, art. 137, art. 21, art.22, art. 26
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 11
journal: Dz.U. 1949 nr 18 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.
article: art. 44
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1419
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca) Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania G. L. oraz [...] [...] Zarządu w L. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "kpa" – utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...] orzekającą o zwrocie na rzecz M. M. G., L. G. i B. G. wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0019 ha (obręb 43 -[...] arkusz mapy 33), położonej w L. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr LU [...]/6, stanowiącej własność G. L..

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Urzędu Miejskiego w L. Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 1977 r. znak: [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą własność H. M., oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,0368 ha oraz nr [...] o pow. 0,0026 ha. Wywłaszczenie przeprowadzono w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na cele budowy toru kartingowego i autodromu.

W dniu [...] grudnia 2014 r. spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości - J. M. G., L. G. i B. G. wnieśli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,0019 ha podnosząc, że nie została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Podczas oględzin w dniu [...] kwietnia 2015 r. stwierdzono, że obszar działki ewidencyjnej nr [...] położony jest na terenie zajętym przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...]". Działka porośnięta jest gęstą pielęgnowaną trawą i znajduje się w ciągu komunikacyjnym stanowiącym dojście do indywidualnych parceli ogrodowych.

Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] maja 2015 r. pełnomocnik wnioskodawców zadeklarował jednorazową spłatę zwaloryzowanego odszkodowania zwracanego na rzecz G. L. w przypadku orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, a przedstawiciel [...] [...] Zarządu w L. (dalej: PZD) podniósł, że w związku z ewentualnym zwrotem w/w nieruchomości dojdzie do likwidacji ogrodu.

Organ stwierdził, że decyzją Urzędu Miejskiego w L. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] października 1984 r. przedmiotowa działka została przekazana w nieodpłatne użytkowanie na okres 10 lat na rzecz Zarządu Wojewódzkiego [...] Związku Działkowców w L.. Decyzją tą stwierdzono wygaśnięcie prawa użytkowania terenu niezabudowanego o powierzchni 3,1778 ha, będącego w dotychczasowym użytkowaniu i pod zarządem [...] [...] Zarządu Okręgowego w L., na którym zostały urządzone ogrody działkowe. Następnie na mocy przepisu art. 33 ustawy z dnia [...] maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, ogród czasowy stał się ogrodem stałym.

Organ ustalił, że sporny teren w dacie wywłaszczenia objęty był ustaleniami Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego PERSPEKTYWA m. L. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...]/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] czerwca 1969 r. (Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady N. w L. Nr [...] z dnia [...] października 1969 r. z późn. zm.). Według ustaleń tego planu przedmiotowy obszar przeznaczony był pod tereny rolne bez prawa zabudowy (symbol D 129 RP - pow. 80,8 ha) oraz pod ośrodek sportowy - strzelnicę myśliwską (symbol D 36 US o pow. 0,1 ha) i cel ten nie został zrealizowany.

Z kolei w załączniku graficznym planu realizacyjnego obowiązującego w dacie wywłaszczenia, wskazano, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość była przeznaczona pod park maszyn.

W sprawie został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego - W. T. operat szacunkowy, w którym wyliczono, że wartość składników roślinnych stanowiących własność stowarzyszenia ogrodowego, tj. alejka trawiasta, położona w obszarze terenów wspólnych, została określona na kwotę [...]zł. Za wywłaszczenie gruntu o powierzchni 0,0394 ha była właścicielka otrzymała kwotę [...]zł. Po zwaloryzowaniu powyższej kwoty przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego otrzymano kwotę [...]zł, tj. [...] zł za 1 m 2. Na zwracaną powierzchnię 0,0019 ha przypada więc kwota [...]zł.

W toku postępowania G. L. sprzeciwiała się zwrotowi przedmiotowej nieruchomości, wskazując, że nie posiada gruntów, które mogłyby być przeznaczone na odtworzenie ogrodu i wnosiła o ustalenie 5-letniego okresu na jego odtworzenie

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Starosta L. orzekł o zwrocie przedmiotowej działki, uznając, że nie została ona zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ stwierdził jednocześnie, że ogród działkowy "[...]" jest ogrodem działkowym stałym, dlatego na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, organ orzekł o obowiązku odtworzenia ogrodu oraz odszkodowaniu za nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołań G. L. oraz [...] [...] Zarząd w L., Wojewoda zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko tego organu, że na przedmiotowej działce nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Z treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1977 r. wydanej na wniosek [...] [...] jasno – zdaniem Wojewody – wynika, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy toru kartingowego i autodromu, ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach urbanistycznych miasta L..

Wojewoda potwierdził również, że przedmiotowa działka w dacie wywłaszczenia objęta była ustaleniami Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego PERSPEKTYWA m. L. i była w tym planie przeznaczona pod tereny rolne bez prawa zabudowy oraz pod ośrodek sportowy - strzelnicę myśliwską. Działka objęta była również ustaleniami decyzji z dnia [...] maja 1977 r. w sprawie planu realizacyjnego toru kartingowego i autodromu, a zgodnie z załącznikiem graficznym planu realizacyjnego, przeznaczona była pod park maszyn.

Przedmiotowa działka w żadnym z tych dokumentów nie była przeznaczona pod ogrody działkowe, więc nie można uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, tym bardziej, że cel wywłaszczenia powinien być interpretowany ściśle, a z decyzji wywłaszczeniowej wyraźnie wynika, że była nim "budowa toru kartingowego i autodromu".

Wojewoda odnosząc się do zarzutów G. L., ustalił, że w dacie wywłaszczenia właścicielką działek objętych wnioskiem o zwrot była H. M., której spadkobiercami są obecnie J. G., L. G. i B. G. (o czym świadczą: akt własności ziemi z dnia [...] marca 1974 r. dla działki nr [...], dwie karty wyciągów z rejestrów szacunkowych dotyczących działek [...] i [...], "Wykaz zmian gruntowych terenu położonego w L. przy ul. [...] przeznaczonego dla [...] [...]" z dnia [...] maja 1977 r.).

Zdaniem Wojewody, organ I instancji prawidłowo zatem orzekł o zwrocie działki oznaczonej nr [...] o po 0,0019 ha i prawidłowo zastosował przepisy art. 21, 22 ust. 1 i 2, 26 i 78 ust. 2 ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, uwzględniając wniosek G. L. wyznaczenia 3 letniego terminu na odtworzenie zlikwidowanego ogrodu.

Nie budzi przy tym wątpliwości organu, że ROD "[...]" stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, gdyż powstał w dniu [...] października 1984 r., a zatem po wejściu w życie tej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie G. L. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz.1774 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n." poprzez błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia na projektowanej działce nr [...] nie został zrealizowany oraz art. 8 ust. 1, art. 21, art. 22 ust. 1 i ust. 2, art. 26 ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 40 z późn. zm.), zwanej dalej "u.r.o.d." poprzez zobowiązanie G. L. do odtworzenia Rodzinnego Ogrodu Działkowego pomimo, iż teren orzeczony do zwrotu nie spełnia definicji rodzinnego ogrodu działkowego oraz pomimo braku w tym zakresie wniosku stowarzyszenia ogrodowego.

Przedmiotowy grunt w chwili nabycia na rzecz Skarbu Państwa objęty był ustaleniami Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego PERSPEKTYWA m. L., z którego wynika, że grunt ten przeznaczony był pod tereny rolne bez prawa zabudowy (symbol D 129 RP) oraz pod ośrodek sportowy - strzelnica myśliwska (symbol D 36 US).

W pierwotnym planie zagospodarowania przestrzennego teren ten oznaczony był symbolem D 52 RP - obszar przeznaczony dla umożliwienia rozwoju ogrodnictwa.

Zdaniem Prezydenta Miasta L. ustalenia dotyczące przeznaczenia przedmiotowego terenu są wybiórcze, nieprecyzyjne i przez to błędne.

W sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 21, art. 22 oraz art. 26 u.r.o.d. ROD "[...]" nie stał się bowiem ogrodem stałym w rozumieniu art. 33 ustawy z dnia [...] maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, a tylko do ogrodów stałych ma zastosowanie art. 26 ust. 6 u.r.o.d.. Przepis art. 33 stanowił, że "Pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy". Zgodnie natomiast z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 2002 r., o sygnaturze K 39/00 ,, (...) w świetle art. 11 ust. 1 ustawy z 1981 r. dopuszczalne jest tworzenie czasowych pracowniczych ogrodów działkowych na gruntach, które w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego mają inne przeznaczenie. Pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy. Oznacza to, że po upływie 10 lat ogrodami stałymi stają się także zakładane czasowo pracownicze ogrody działkowe. Chodzi tu o grunty, które w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone na pracownicze ogrody działkowe". Jak natomiast wynika z decyzji Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] października 1984 r., przedmiotowy grunt został przekazany w nieodpłatne użytkowanie na okres 10 lat na rzecz Zarządu Wojewódzkiego PZD w L., a według opinii Biura Planowania Przestrzennego w L. z dnia [...] listopada 1983 r. teren będący przedmiotem decyzji przeznaczony został pod urządzenie czasowych ogrodów działkowych oraz parkingu dla POD i PZMot. Z tych względów, zdaniem skarżącej, ROD ,,[...]" nie mógł stać się ogrodem stałym w rozumieniu art. 33 ustawy z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, gdyż nie był ogrodem nie mającym ustalonej lokalizacji. Brak jest bowiem dowodów świadczących o oddaniu przedmiotowego terenu na dalszy okres, a tym samym po upływie 10 lat od dnia ostateczności decyzji z dnia [...] października 1984 r. tj. w 1994 r., ROD ,,[...]" utracił tytuł prawny do terenu objętego wnioskiem o zwrot nieruchomości. Zgodnie więc z poglądami doktryny, ,,gdy likwidowany w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości ROD nie znajdował się na terenie, do którego stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny, to wówczas nie ma podstaw do nakładania na jakikolwiek podmiot obowiązków odtworzeniowych lub obowiązku zapłaty odszkodowania".

Skarżąca zarzuciła również, że bezzasadnie została zobowiązana do odtworzenia całego ogrodu. Podniosła, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 5 u.r.o.d., rodzinny ogród działkowy stanowią obszary "składające się z działek i terenu ogólnego, służące do wspólnego korzystania przez działkowców, wyposażone w infrastrukturę ogrodową". Rodzinny ogród działkowy jest więc definiowany poprzez wymienienie poszczególnych składników majątkowych i praw. Zalicza się do nich: działki, teren ogólny oraz infrastrukturę ogrodową.

Podczas oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2015 r. stwierdzono natomiast, że teren zawnioskowany do zwrotu porośnięty jest gęstą pielęgnowaną trawą i znajduje się w ciągu komunikacyjnym, stanowiącym dojście do indywidualnych parceli ogrodowych, a tym samym stanowi jedynie teren ogólny i nie obejmuje obszaru działek.

W świetle zaś przepisu art. 21 u.r.o.d. możliwe jest nakazanie podmiotowi likwidującemu założenia nowego ROD i odtworzenie urządzeń i budynków, ale wyłącznie odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD. W niniejszej sprawie utworzenie nowego ROD nie będzie natomiast możliwe, gdyż G. L. nie została zobowiązana do odtworzenia ani jednej działki, która stanowi element niezbędny do funkcjonowania rodzinnego ogrodu działkowego, bo przedmiotowa działka stanowi jedynie teren wspólny ogrodu. Zaskarżona decyzja jest więc wadliwa, gdyż nakłada na Gminę obowiązek odtworzenia ogrodu (a więc wraz z co najmniej jedną działką), a zatem obszaru, który nie jest likwidowany. Zdaniem skarżącej, wszystkie elementy definiujące ROD prowadzą do konkluzji, że zamiarem ustawodawcy było uregulowanie jego statusu prawnego analogicznie do przedsiębiorstwa z art. 551 kodeksu cywilnego. Stosując to porównanie należy uznać, że "Czynnikiem konstytuującym przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym (art. 551 kc) jest występowanie elementu organizacji oraz funkcjonalnego powiązania różnorodnych jego składników umożliwiających traktowanie przedsiębiorstwa jako pewną całość (zespół). Występowanie elementu organizacji pozwala odróżnić przedsiębiorstwo od majątku, gdyż ten ostatni jest przedmiotem organizacji i stanowi jedynie zbiór elementów wchodzących w skład zorganizowanej całości jaką jest przedsiębiorstwo" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt: II CSK 215/09). Tym samym za rodzinny ogród działkowy nie sposób uznać jedynie teren wspólny, który bez powiązania m. in. z działkami, nie może być traktowany jako organizacyjna i funkcjonalna całość. Zatem wykonanie przez Gminę obowiązku określonego w pkt XIII decyzji, polegającego na zawarciu z PZD umowy dającej tytuł prawny do obszaru o pow. 19 m2 stanowiącego jedynie teren wspólny rodzinnego ogrodu działkowego, doprowadziłoby do skutku sprzecznego z u.r.o.d.. Jak wynika bowiem z definicji wymienionej w art. 2 pkt 5 u.r.o.d., rodzinny ogród działkowy składa się nie tylko z terenu ogólnego, ale również z działek i infrastruktury ogrodowej.

Poza tym wykonanie obowiązku odtworzenia ROD jest niemożliwe z uwagi na to, że stosownie do art. 8 ust. 1 u.r.o.d., utworzenie ROD przez radę gminy jest możliwe jedynie na wniosek stowarzyszenia ogrodowego. Sama decyzja Starosty L. nie stanowi więc wystarczającej podstawy do podjęcia uchwały tworzącej ROD, a bez wniosku stowarzyszenia ogrodowego G. L. nie jest władna do utworzenia rodzinnego ogrodu działkowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 136 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Przepisy te mają również zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych w trybie art. 6 ustawy z dnia 18 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 z późn. zm.), co wynika z art. 216 u.g.n., a w trybie tej ustawy została wywłaszczona objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość w niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane .

Spór dotyczy natomiast tego czy cel wywłaszczenia został zrealizowany oraz tego czy organ miał prawo zastosować przepisy u.r.o.d. i zobowiązać Gminę do odtworzenia ogrodu w innym miejscu.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że objęta wnioskiem o zwrot działka przeznaczona była pod budowę toru kartingowego i autodromu, co zostało jednoznacznie określone w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1977 r.

Organ zajął stanowisko, że cel wywłaszczenia należy rozumieć ściśle.

Wprawdzie obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za dopuszczalne przyjmuje się także szerokie rozumienie celu wywłaszczenia, to zwykle dotyczy to inwestycji o złożonym charakterze, wieloelementowych i rozciągniętych w czasie, w szczególności budowy osiedli mieszkaniowych.

Konieczność szerokiego rozumienia celu wywłaszczenia pojawia się także wtedy, gdy sama decyzja wywłaszczeniowa (inny akt) formułuje ten cel w sposób niejednoznaczny.

W sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodziła – decyzja wywłaszczeniowa bardzo jasno określiła w jaki sposób ma być zagospodarowana m.in. działka objęta wnioskiem o zwrot – pod budowę toru kartingowego i autodromu, które to inwestycje zresztą zostały zrealizowane w okolicach sąsiadujących z przedmiotową działką, jednak jej nie objęły.

Rację mają więc organy obu instancji, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, gdyż objęta wnioskiem o zwrot działka wchodzi w obszar Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]", który nie był celem jej wywłaszczenia.

Wbrew zarzutom, z uwagi na to, że cel został określony w sposób jednoznaczny w decyzji wywłaszczeniowej, nie ma podstaw do interpretowania tego celu z uwzględnieniem planu ogólnego czy planu realizacyjnego.

Nawet jednak gdyby te dokumenty uwzględniać, to i tak nie można przyjąć, że celem wywłaszczenia były ogrody działkowe. W Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego PERSPEKTYWA m. L. sporna działka została bowiem przeznaczona pod tereny rolne bez prawa zabudowy i strzelnicę myśliwską, z kolei w planie realizacyjnym pod park maszyn, a więc nie pod ogrody działkowe. Obowiązujące natomiast w dacie wywłaszczenia przepisy ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 18, poz. 117) przewidywały tworzenie ogrodów działkowych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art.4), a w razie braku "prawomocnego" planu - uchwałą miejskiej rady narodowej bądź uchwałą powiatowej rady narodowej (art. 7 ust.1). Plan miejscowy powinien więc wprost określać jakie obszary przeznacza pod ogrody działkowe. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego PERSPEKTYWA m. L. nie przewidywał na przedmiotowej działce ogrodów działkowych, lecz "teren rolny bez zabudowy i strzelnicę myśliwską", a więc odmienny niż ogrody działkowe. Pracownicze ogrody działkowe - w świetle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych – to "obszar ziemi uprawnej, podzielony na działki, ogrodzony, wyposażony w urządzenia niezbędne do uprawy działek oraz urządzenia społeczne i sanitarne, przeznaczone do użytku (...), którego celem jest "stworzenie ludziom pracy i ich rodzinom możliwości wykorzystania wolnego czasu z pożytkiem dla zdrowia oraz poprawa ich sytuacji gospodarczej drogą uzyskania ziemiopłodów na potrzeby własnego gospodarstwa domowego". Za taki cel nie można natomiast uznać terenów rolnych bez zabudowy ze strzelnicą myśliwską. Poza tym pracownicze ogrody działkowe były tworzone – zgodnie z art. 4 cyt. ustawy z 1949 r. – w każdym osiedlu (...), pozbawionym ogrodów. Teren, w którym położona jest sporna działka, dopiero w ostatnich latach staje się terenem zabudowanym, natomiast w latach 80-tych był terenem niezamieszkałym, poza obszarem osiedli mieszkaniowych.

Z tych względów za prawidłowe należy uznać stanowisko organów obu instancji, że celem wywłaszczenia była budowa toru kartingowego i autodromu i cel ten nie został zrealizowany.

Wbrew zarzutom G. L., organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie mają zastosowanie przepisy u.r.o.d.

Zgodnie z art. 26 ustawy - w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie (ust.1). Do likwidacji ROD lub jego części, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 21 oraz art. 22 ust. 1 i 2. Uprawnienie do odtworzenia oraz do odszkodowania nie przysługuje za nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem (ust.2). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21, określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (ust.3). Przepisy ust. 1 -5 stosuje się w przypadku, gdy do nieruchomości zajmowanej przez ROD lub jego części objętej likwidacją stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny lub jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (ust.6).

Zgodnie natomiast z art. 21 - podmiot likwidujący obowiązany jest do odtworzenia ROD, polegającego na:

1) zawarciu ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy dającej stowarzyszeniu ogrodowemu tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni likwidowanego ROD, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu, który posiadało ono do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD;

2) założeniu nowego ROD i odtworzeniu urządzeń i budynków odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD.

Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Prawidłowo organy stwierdziły, że Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" ma charakter ogrodu stałego (wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady [...] Związku Działkowców pod nr [...]), a więc spełnia wymagania, o których mowa w art. 21 ust. 6 u.r.o.d.

Podstawą prawną do uznania go za taki ogród jest art. 11 ustawy z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

W świetle ustępu 1 tego przepisu (obowiązującym do dnia 21 września 2005 r. zgodnie z art. 44 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U.2005.169.1419) - na gruntach, które w planie zagospodarowania przestrzennego mają inne przeznaczenie, mogą być zakładane czasowo pracownicze ogrody działkowe. Czasowe ogrody zakłada się na okres nie krótszy niż 5 lat. Urządzenia na terenie takich ogrodów powinny mieć charakter czasowy.

Likwidacja takiego czasowego ogrodu następowała – zgodnie z ustępem 2 art. 11 cyt. ustawy - decyzją, wydaną co najmniej na rok przed terminem, na który udzielona została lokalizacja.

Natomiast w świetle ustępu 3 art. 11 - w braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy pracowniczy ogród działkowy stawał się ogrodem stałym.

Również w świetle aktualnego brzmienia tego przepisu, zmienionego przez art. 53 ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. (Dz.U.2014.40) z dniem [...] stycznia 2014 r. - w braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy rodzinny ogród działkowy staje się ogrodem stałym, a nieruchomość zajęta przez ten ogród przechodzi w nieodpłatne użytkowanie w rozumieniu ustawy z dnia [...] kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) na rzecz stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego rodzinny ogród działkowy.

Jak wynika z akt sprawy, ogród działkowy "[...]" nie był przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego – tereny zajęte pod ten ogród miały inne przeznaczenie (tereny rolne bez prawa zabudowy i strzelnica myśliwska) został on natomiast utworzony czasowo decyzją z dnia [...] października 1984 r.

Ogród ten nie został zlikwidowany, gdyż nie wydano decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

W świetle zatem art. 11 ust. 3, stał się on ogrodem stałym.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala natomiast na przyjęcie, że ogród ten stał się ogrodem stałym już na podstawie art. 33 cyt. ustawy, a więc że już w maju 1981 r. funkcjonował jako ogród stały. Zgodnie z tym przepisem, pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy. Z akt wiadomo, że w tamtym terenie istniały już wcześniej ogródki działkowe, ale nie wiadomo kiedy dokładnie one powstały i czy miały podstawę prawną. Bezsporne jest natomiast, że decyzją z dnia [...] października 1984 r. sporna działka została przekazana w nieodpłatne użytkowanie na okres 10 lat na rzecz Zarządu Wojewódzkiego [...] Związku Działkowców w L., a więc w czasowe użytkowanie, dlatego tę datę należy uznać za datę powstania na tej działce ogrodu działkowego, który następnie stał się ogrodem stałym.

W konsekwencji stwierdzić należy, że organy prawidłowo potraktowały ten ogród jako stały i zastosowały przepisy u.r.o.d.

Wbrew zarzutom skargi, organy zobligowane były orzec o obowiązku odtworzenia zlikwidowanego ogrodu przez G. L. w innym miejscu.

Wynika to wprost z art. 26 ust. 1 i 5 u.r.o.d., który dopuszczając likwidację części ogrodu, przewiduje, że jeżeli likwidacja tej części powoduje, że inna część ROD nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, podmiot likwidujący jest obowiązany, na wniosek stowarzyszenia ogrodowego, do likwidacji tej (innej części) ROD. Bezspornie przedmiotowa działka stanowi część wspólną ogrodu "[...]" tj. alejkę, stanowiącą dojście do poszczególnych ogródków. Jej likwidacja uniemożliwia dalsze korzystanie z ogrodu, co uzasadniało zastosowanie art. 26 ust. 5 ustawy o odtworzeniu ogrodu.

Wprawdzie w sprawie nie został złożony wniosek Stowarzyszenia, o którym mowa w tym przepisie, ale ze względu na to, że odtworzenie likwidowanego ogrodu wiąże się z zawarciem umowy ze stowarzyszeniem ogrodowym (art. 26 ust. 5 w zw. z art. 21 ust. 1 u.r.o.d.), a więc uzależnione jest od woli tego Stowarzyszenia, stwierdzić należy, że brak takiego formalnego wniosku nie stoi na przeszkodzie nałożenia przez organ na podmiot likwidujący obowiązku odtworzenia ogrodu..

Z tych względów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz.718 ze zm.)