Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1707/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 124 b
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] i [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 65/19 w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 21 listopada 2018 r., nr N-I.7581.3.42.2018 w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E. A. i A. A. (Skarżący) na decyzję Wojewody [...] (Wojewoda) z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie zobowiązania do udostepnienia nieruchomości.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym :

[...] S.A. z siedzibą w L. (Uczestnik), wnioskiem z [...] czerwca 2018 r. wystąpiła do Starosty [...] (Starosta) o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] (Nieruchomość). Uzasadniając swój wniosek, wskazała, że ww. nieruchomość niezbędna jest do wykonania remontu linii energetycznej 110 kV na trasie [...] - [...], polegającego na wymianie istniejących słupów na nowe, z uwagi na zły stan techniczny linii wybudowanej w latach 50-tych ubiegłego wieku.

Starosta decyzją z a [...] października 2018 r. orzekł o odmowie zobowiązania Skarżących do udostępnienia na rzecz Wnioskodawcy ww. działki w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii energetycznej 110 kV przebiegającej na trasie [...] - [...]oraz o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu ww. nieruchomości.

Po rozpoznaniu odwołania Uczestnika, Wojewoda decyzją z [...] listopada 2018 r. uchylił decyzję Starosty i orzekł o:

1. zobowiązaniu właściciela lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do Nieruchomości, do jej udostępnienia na rzecz Uczestnika w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii energetycznej 110 kV na trasie [...]- [...], polegającym na wymianie istniejących słupów na nowe kratowe serii [...];

2. określeniu niezbędnego obszaru nieruchomości przeznaczonego do udostępnienia, celem wykonania prac o których mowa powyżej, zaznaczonego na załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji:

- linami ciągłymi oraz literami A-B-C-D-E-F-G-H-I pasa gruntu wynoszącego 782 m dla działki nr [...], obręb K., gm. B.;

3. ustaleniu, że obowiązek udostępnienia Nieruchomości polega na umożliwieniu osobom upoważnionym przez Uczestnika wstępu na ww. Nieruchomość w celu wykonania wszelkich czynności związanych z remontem linii energetycznej 110 kV [...] — [...], w tym, wymiany istniejących słupów oraz dojazdu umożliwiającego wykonanie ww. czynności, na okres nieprzekraczający 1 miesiąca, licząc od momentu rozpoczęcia przez Wnioskodawcę prac na nieruchomości. Rozpoczęcie prac związanych z remontem nastąpi po uprzednim zawiadomieniu właściciela nieruchomości oraz Starosty;

4. zobowiązaniu Uczestnika do dokonania protokolarnego opisu stanu Nieruchomości oraz dokumentacji fotograficznej przed przystąpieniem do wykonania robót;

5. zobowiązaniu Uczestnika do przywrócenia Nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu czynności związanych z remontem linii energetycznej 110kV, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowało nadmierne trudności lub koszty, Uczestnika będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania;

6. ustaleniu, iż obowiązek udostępnienia Nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 127 § 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121, ze zm.; dalej: "u.g.n.").

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że z pisma Uczestnika z [...] lipca 2018 r. jednoznacznie wynikało, że prace prowadzone na przedmiotowej nieruchomości w ramach robót związanych z remontem linii energetycznej 110 kV, będą polegać na:

- czasowym demontażu przewodów linii energetycznej 110 kV;

- demontażu istniejących słupów o konstrukcji kratowej wraz z fundamentami;

- montażu nowych słupów o konstrukcji kratowej typu [...] wg projektu [...] S.A. wraz z nowymi fundamentami;

- ponownym montażu zdemontowanych przewodów linii energetycznej 110 kV.

Stanowisko słupowe kratowe nr [...] typu [...] znajdujące się na Nieruchomości ma zostać zdemontowane, a w miejsce jego, zamontowane stanowisko słupowe kratowe typu [...]. Uczestnik wskazał, że remont polegać będzie wyłącznie na wymianie istniejących słupów linii energetycznej 110 kV [...] - [...], natomiast nie będą wymieniane przewody, nie zmieni się długość ani lokalizacja linii, a także parametry techniczne tj. moc przesyłana przez linię energetyczną WN, napięcie robocze linii napowietrznej 110 kV czy wytwarzane pole elektroenergetyczne.

Zdaniem organu II instancji zakres prac planowanych na Nieruchomości mieści się w pojęciu remontu, a nie przebudowy czy odbudowy, gdyż, jak wskazał to również sam Uczestnik, nie dojdzie do zmiany długości ani lokalizacji linii oraz paramentów użytkowych linii, takich jak: napięcie, moc czy wytwarzane pole elektroenergetyczne. Jedyna rzecz jaka zostanie wymieniona to stare ponad 50-letnie słupy na nowe, które wprawdzie będą posiadały inne wymiary niż pierwotne, jednakże obecne przepisy (normy [...] i [...]) nie dopuszczają możliwości montażu słupów wyprodukowanych w okresie budowy tejże linii tj. w latach 1959 - 1960. Zastąpienie starych słupów nowymi nie spowoduje również, że w miejsce pierwotnej linii powstanie "nowa substancja" gdyż wykonywanie w istniejącym obiekcie liniowym robót budowlanych polegać będzie na odtworzeniu stanu pierwotnego, niebędącego bieżącą konserwacją. Ponadto definicja remontu dopuszcza możliwość zastosowania wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym.

Wojewoda nie zgodził się z przyjęciem przez Starostę, że prawo budowlane kwalifikuje linie i trakcje elektroenergetyczne jako obiekty liniowe stanowiące budowle. Pod pojęciem "obiekt liniowy", jak wyjaśnił, należy rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość a parametr ten nie ulegnie zmianie.

W skardze do Sądu pierwszej instancji Skarżący zarzucili decyzji Wojewody naruszenie:

- art. 7, art. 77 i art. 104 K.p.a. polegające na wydaniu decyzji bez należytego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w efekcie czego organ II instancji stwierdził, że zakres robót budowlanych mieści się w definicji remontu, o którym mowa w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2018 r. poz. 1202 ze zm. zwana dalej w skrócie: P.b.) w sytuacji, gdy zamierzone do wykonania roboty budowlane stanowić będą przebudowę lub budowę nowego obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 lub 7a P.b.);

- art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 4-6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji, której podstawa prawna nie koresponduje z rozstrzygnięciem, uzasadnieniem faktycznym i prawnym, co w efekcie powoduje, że skarżona decyzja nie poddaje się kontroli,

- art. 104 K.p.a. w zw. z art. 61 § 1 K.p.a. poprzez wydanie przez Wojewodę decyzji, która nie rozstrzyga o całości żądania Uczestnika, gdyż pomija kwestię niezwłocznego zajęcia Nieruchomości.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 124b ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.g.n. przez błędne i przedwczesne zastosowanie tych przepisów oraz wadliwe przyjęcie, że w niniejszej sprawie zakres projektowanych robót kwalifikuje się do remontu, co w efekcie skutkowało zobowiązaniem Skarżących do udostępnienia na rzecz spółki Nieruchomości podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że projektowane roboty nie stanowią remontu, co wyłącza możliwość zastosowania ww. przepisów.

Na tych podstawach wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę wskazał, że uznaje rozstrzygnięcie Wojewody, ale nie wszystkie argumenty powołane w uzasadnieniu są zasadne. Wyjaśnił, że spór sprowadzał się do udzielenia odpowiedzi, czy przepis art. 124b ust. 1 u.g.n., na podstawie którego udostępniono nieruchomość dla wykonania wnioskowanych czynności miał zastosowanie w sprawie.

Sąd przytoczył brzmienie art. 124b ust. 1 i ust. 2 u.g.n. i wskazał, że pozwala on na udostępniania nieruchomości celem wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń oraz z usuwaniem tych urządzeń.

Sąd wskazał następnie, że stosownie do art. 29 ust. 2 P.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robot budowlanych polegających między innymi na remoncie obiektów budowlanych (pkt 1), przebudowie sieci gazowych oraz elektroenergetycznych innych niż wymienionych w ust. 1 pkt 19a lit. a (pkt 11). Zgodnie z ust. 3 art. 29 P.b. pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia, które wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, oraz przedsięwzięcia wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Przepis art. 29 ust. 2 pkt 11 P.b. w stosunku do przebudowy sieci gazowych oraz elektroenergetycznych wprowadza wyjątek od uzyskania pozwolenia na budowę dla tego typu robót budowlanych. Dlatego nie można w tym przypadku stosować ogólnej definicji przebudowy zawartej w art. 3 pkt 7a P.b. Granice robót budowlanych, dla których wymagane jest tylko zgłoszenie na remont sieci oraz przebudowę sieci elektroenergetycznych innych niż wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 1a lit. a wyznacza ust. 3 art. 29 P.b. oraz art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm.) zwana dalej w skrócie "u.p.z.p.". Przepis art. 50 ust. 2 u.p.z.p stanowi, że nie wymagają wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego roboty budowlane: 1) polegające na remoncie, montażu lub przebudowie, jeżeli nie powodują zmiany sposobu zagospodarowania terenu i użytkowania obiektu budowlanego oraz nie zmieniają jego formy architektonicznej, a także nie są zaliczone do przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska, albo 2) niewymagające pozwolenia na budowę. Przepis ten w tym brzmieniu obowiązuje od 22 września 2004 r. i został nadany ustawą z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U nr 141, poz. 1492).

Z wymienionego przepisu wynika, że decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego w przypadku remontu, przebudowy lub montażu jest wymagana, gdy: 1) powoduje zmianę sposobu zagospodarowania terenu i użytkowania obiektu budowlanego; 2) zmiany formy architektonicznej; 3) są zaliczone do przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska; 4) wymagają pozwolenia na budowę. Sąd zwraca też uwagę, że ustawodawca nie zostawił organom orzekającym żadnego marginesu uznania. gdyż użył zwrotu: "nie wymagają wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego roboty budowlane", przy spełnieniu przesłanek wynikających z ust. 2 art. 50 u.p.z.p.

Skoro na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 11P.b roboty budowlane przy remoncie oraz przebudowie sieci elektroenergetycznych (innych niż wymienione w ust. 1 pkt 19a lit. a) zostały wyłączone z uzyskania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i uzyskania pozwolenia na budowę, to w przypadku konieczności uzyskania przez inwestora dostępu do nieruchomości, na której jest zlokalizowana ta inwestycja w celu uzyskania do niej dostępu to należy zastosować tryb wynikający z art. 124 b ust. 1 i 2, pomimo tego, że w przepisie tym nie została literalnie wprowadzona instytucja przebudowy.

Sąd zwrócił uwagę, że udostępnienie nieruchomości w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. może nastąpić tylko na czas określony i nie dłuższy niż 6 miesięcy, przy założeniu, że planowany remont, czy przebudowa nie doprowadzi do ingerencji w dotychczasowy zakres wykonywania prawa własności. Natomiast decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. ogranicza sposób korzystania z nieruchomości w wyniku udzielenia zezwolenia inwestorowi na określony w tym przepisie sposób wykorzystania nieruchomości, a ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej (ust. 7 art. 124 u.g.n.).

Mając na względzie powyższe Sąd za prawidłowe uznał działanie Wojewody polegające na przyjęciu, że w stanie faktycznym sprawy ma zastosowanie art. 124 b ust. 1 pkt 1 u.g.n. Organ II instancji wykazał, że przez działkę nr [...]położoną w K., stanowiącej współwłasność Skarżących, przebiega fragment napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV [...] - [...]. Organ przyjął, że wnioskowane roboty budowlane wyczerpują definicję remontu zawartą w art. 3 pkt 8 P.b. Wykazano też, że roboty budowlane na przedmiotowej nieruchomości będą polegać na: - czasowym demontażu linii energetycznej 110 kV; - demontażu istniejących słupów o kontrukcji kratowej wraz fundamentami; - montażu nowych słupów o konstrukcji kratowej typu [...] wg projektu [...] S.A. wraz z nowymi fundamentami. Ponadto organ wskazał, że nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych, gdyż wymianie podlegają tylko słupy, natomiast pozostają te same kable i utrzymana zostaje moc linii napowietrznej na tym samym poziomie tj. 110 kV.

Z załączonych do wniosku map "PZT dz. [...]- stan projektowany" i "PZT dz. [...]- stan istniejący" wynika, że nowy słup ma być wyższy o 2,20 m i o szerszym rozstawie konstrukcji kratowej o 1,69 m. Ta zmiana parametrów stałą się dla Skarżących argumentem, o błędnej kwalifikacji planowanych robót budowlanych jako remont definiowany w art. 3 pkt 8 P.b., gdy w istocie odpowiadają one definicji przebudowy w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b.

W kontrolowanej sprawie wykazano, w ocenie Sądu pierwszej instancji, że pomimo zmiany wysokości słupa elektroenergetycznego i zmiany parametrów fundamentów ze względu na szerszy rozstaw ramion nie dojdzie do zmiany sposobu zagospodarowania terenu i użytkowania obiektu budowlanego oraz jego formy architektonicznej, zaliczenia do przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska.

Sąd wyjaśnił, że w przypadku dokonywania tego rodzaju robót budowlanych istnieje bardzo wąska granica ich kwalifikowania jako remont czy przebudowa, dlatego racjonalnym działaniem ustawodawcy, przy spełnieniu przesłanek z art. 50 ust. 2 u.p.z.p. i art. 29 ust. 3 P.b. wydaje się zrównanie tych dwóch form kwalifikowania robót budowlanych w przypadku inwestycji liniowych elektroenergetycznych i gazociągów w zakresie wymogów formalnych poprzez dokonania zgłoszenia, jako warunku ich rozpoczęcia na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b.

Skarżący zaskarżyli wyrok Sądu pierwszej instancji w całości podnosząc w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia :

1) przepisów prawa materialnego:

- art. 124b ust. 1, ust. 2 i ust 3 u.g.n. w zw. z art 151 P.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w ramach tegoż przepisu mieszczą się czynności związane z przebudową, podczas gdy z literalnego brzmienia przepisu wynika wprost, iż nieruchomość może zostać udostępniona jedynie w celu wykonania czynności związanych z: konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty łub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. i oddalenia środka zaskarżenia.

- art 50 ust 2 u.p.z.p i art 29 ust 3 P.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku braku konieczności uzyskania decyzji lokalizacyjnej oraz dokonania oceny oddziaływania na środowisko należy zrównać remont oraz przebudowę jako dwie form kwalifikowania robót budowlanych w przypadku inwestycji liniowych elektroenergetycznych i gazociągów, w sytuacji gdy na gruncie powyższych aktów prawnych remont oraz przebudowa stanowią odrębną kategorię robót budowlanych.

- art. 29 ust 3 P.b. oraz art 50 ust 2 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skoro roboty budowlane przy remoncie oraz przebudowie sieci elektroenergetycznych (innych niż wymienione w art. 29 ust, 1 pkt 19a lit. a prawa budowlanego) zostały wyłączone z obowiązku uzyskania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i uzyskania pozwolenia na budowę, to w przypadku konieczności uzyskania przez inwestora dostępu do nieruchomości, na której jest zlokalizowana ta inwestycja należy zastosować tryb wynikający z art. 124 b ust. 1 i 2 u.g.n., pomimo tego, że w przepisie tym nie została literalnie wprowadzona instytucja przebudowy, w sytuacji gdy przebudowa przedmiotowej linii 110 kV wymaga uzyskania pozwolenia na budowę i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, gdyż polega na zmianie formy architektonicznej oraz w myśl § 3 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz,U, z 2016 r, poz. 71), wymaga uzyskania decyzji środowiskowej, co w efekcie wyłącza możliwość zrealizowania spornej inwestycji na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 11 P.b.,

2) przepisów prawa procesowego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez dopuszczenie się w kwestionowanym wyroku istotnych sprzeczności logicznych w rozumowaniu Sądu, a także poprzez uzasadnienie wyroku w sposób nie poddający się kontroli instancyjnej, czego przykładem jest wskazanie, że:

• "Sąd uznaje rozstrzygnięcie Wojewody P., ale nie wszystkie argumenty powołane w uzasadnieniu są zasadne", nie wskazując jednoznacznie, które argumenty nie są zasadne i dlaczego. Przyjmując w domyśle, że zdaniem Sądu planowane do wykonania roboty budowlane nie stanowią remontu, a przebudowę, Sąd nie przedstawia argumentacji potwierdzającej to stanowisko, a jedynie konstatuje to stwierdzeniem, że "W przypadku dokonywania tego rodzaju robót budowlanych istnieje bardzo wąska granica ich kwalifikacji jako remont czy przebudowa". Skoro w ocenie Sądu istnieje wąska granica pomiędzy tymi pojęciami, to tym bardziej uzasadnienie wyroku winno zawierać logiczne i przekonujące argumenty za taką a nie inną kwalifikacją, czego jednak w zaskarżonym wyroku brak,

• "Przepis art. 29 ust. 2 pkt 11 P.b, w stosunku do przebudowy sieci gazowych oraz elektroenergetycznych wprowadza wyjątek od uzyskania pozwolenia na budowę dla tego typu robót budowlanych. Dlatego nie można w tym przypadku stosować ogólnej definicji przebudowy zawartej w art. 3 pkt 7a P.b.", podczas gdy omawiany art. 29 Prawa budowlanego reguluje jedynie przypadki zwolnień z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zaś słowniczek pojęć określony w art. 3 Pb odnosi się do całej ustawy, w tym do ww. art. 29, o czym stanowi jego wstęp o treści: "Ilekroć w ustawie (czyt. także w art. 29 P.b.) jest mowa o (.,.)",

- art. 3 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Wojewody o, która zobowiązywała Skarżących do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii energetycznej 110 kV, pomimo tego, że organ naruszył przepisy prawa materialnego, to jest art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami uznając, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada dyspozycji tego przepisu.

- art. 3 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Wojewody P., która zobowiązywała skarżących do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii energetycznej 110 kV, pomimo tego, że kwestionowana decyzja winna zostać uchylona, jako naruszająca art. 124b ust, 1 u.g.n. oraz art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. ponieważ jak należy wyinterpretować z uzasadnienia kwestionowanego wyroku, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie będzie miała miejsce przebudowa linii energetycznej 110 kV.. Na skutek oddalenia skargi sentencja decyzji w zakresie kwalifikowania robót budowlanych (remont) pozostaje w sprzeczności z ustaleniami Sądu, zawartymi w uzasadnieniu wyroku (przebudowa),

Wskazując na powyższe Skarżący wnieśli o :

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, oraz uchylenie decyzji Wojewody z [...] listopada 2018 r. (art. 188 P.p.s.a.), ewentualnie o:

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie (art, 185 § 1 P.p.s.a.).

3. zasądzenie od strony przeciwnej (organu) na rzecz skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu albowiem wyrok Sądu pierwszej instancji pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Skarżący mają rację wywodząc, że art. 124b ust. 1 u.g.n. może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacji przeprowadzania opisanych w nim czynności to jest wykonywania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji. W katalogu objętym dyspozycją art. 124b ust. 1 u.g.n. nie mieszczą się czynności związane z przebudową ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń. Nieuprawnione było zatem stwierdzenie sądu pierwszej instancji, o konieczności zrównania dla potrzeb zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. przebudowy i remontu linii elektroenergetycznej, którą to zasadę sąd wyprowadził z przepisów prawa budowanego to jest art. 29 ust. 2 pkt 1 i pkt 11 oraz ust. 3 P.b. w związku z art. 50 ust. 2 u.p.z.p.

Zwrócić jednak należy uwagę, że planowane przedsięwzięcie dotyczy remontu linii elektroenergetycznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym całości podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie (por wyrok z 1 lipca 2022 r. I OSK 869/19 i przywołane w nim orzecznictwo), że nie można zamieszczonych w Prawie budowlanym definicji przenosić wprost na grunt art. 124b u.g.n., bez uwzględnienia specyfiki regulacji i sytuacji faktycznej, jak również nie można poprzestawać na definicjach Prawa budowlanego z pominięciem obowiązków operatora systemu przesyłowego, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 220 ze zm., dalej zwanej "p.e."). Analizując art. 124b u.g.n. należy sięgać do uregulowań p.e. w zakresie obowiązków operatorów i sposobu realizacji tych obowiązków. Możliwość przewidziana w art. 124b u.g.n. stanowi jedynie narzędzie do ich wypełniania, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 p.e. Tym samym są to dodatkowe wymagania, nieznajdujące swej podstawy w Prawie budowlanym. Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 p.e. należy zagwarantować bezpieczeństwo oraz "niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego". Wobec tego przeprowadzenie działań mających na celu remont sieci w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego może być uznane za remont w rozumieniu art. 124b u.g.n.

Celem art. 124b u.g.n. jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości, za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami p.e. i wiążą się z utrzymywaniem zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.

Wskazania wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych został sformułowany także przekonujący pogląd, że wymiana słupa elektroenergetycznego, stanowiącego element składowy linii elektroenergetycznej, prowadząca do posadowienia w miejscu dotychczasowym nowego słupa (m.in. wykonanego z nowego materiału, w nowej technologii), może być kwalifikowana jako remont pod warunkiem, że zostaną zachowane dotychczasowe parametry techniczne i użytkowe powyższego urządzenia i związanych z nim przewodów oraz przebieg samej trasy linii elektroenergetycznej Użycie nowych materiałów nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, w której to wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów niż wykorzystane w stanie pierwotnym. Racjonalne jest, że zamiast przestarzałych technologii (drewniane słupy, nieizolowane przewody o mniejszej średnicy) przy remoncie stosuje się nowsze technologie (np. betonowe słupy z żerdzi wirowanej, izolowane przewody o większej średnicy). Działania planowane przez inwestora, polegające na wymianie zużytych jej elementów - przewodów i słupów, stanowią co do zasady remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 p.b. (por. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 983/17, z 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1509/16).

Na linię energetyczną trzeba patrzeć jak na pewną całość i w tym kontekście oceniać czy mamy do czynienia z remontem, czy przebudową. Sama wymiana słupów i przewodów na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości lub rozstawu, miejsca posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, choć nie każda, nawet drobna (zmiana), będzie go wykluczać. Przykładowo wymiana słupów i przewodów na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu nawet gdy zmianie ulegnie średnica przewodów instalacji lub słupy zostaną wykonane w innej konstrukcji i technologii, ale nie ulegną zmianie ww. parametry techniczne, a planowane roboty nie obejmą obiektu budowlanego, lecz określony jego fragment (por. wyrok NSA z 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1006/17). Pod pojęciem linii elektroenergetycznej należy rozumieć nie tylko przewody i urządzenia, nienależące do części składowych nieruchomości, służące do przesyłania energii elektrycznej, ale także inne podziemne, naziemne lub nadziemne obiekty i urządzenia niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (verba legis - art. 124b ust. 1 u.g.n.). Takimi obiektami są w szczególności stacje transformatorowe, które są niezbędne do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Inwestor ani we wniosku, ani w Wytycznych, ani w jakimkolwiek innym dokumencie nie wskazał na wymianę stacji transformatorowych, wchodzących w skład linii [...] kV, której fragmentu dotyczy wniosek.

Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych przez Wojewodę, które podzielone zostały przez Sąd pierwszej instancji, roboty budowlane na przedmiotowej nieruchomości będą polegać na: - czasowym demontażu linii energetycznej 110 kV; - demontażu istniejących słupów o konstrukcji kratowej wraz fundamentami; - montażu nowych słupów o konstrukcji kratowej typu [...] wraz z nowymi fundamentami. Na skutek planowanych czynności nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych, gdyż wymianie podlegają tylko słupy, natomiast pozostają te same kable i utrzymana zostaje moc linii napowietrznej na tym samym poziomie tj. 110 kV.

Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu dodatkowo, że jak wynika z dokumentacji przedłożonej przez Uczestnika w toku postępowania przed organem pierwszej instancji jak również dołączonej do odwołania, w wyniku planowanych prac nie ulegnie zmianie ani przebieg linii, ani miejsce posadowienia słupa. Rzeczywiście, jak ustalił Sąd i co podnosili zarówno w skardze jak i w skardze kasacyjnej Skarżący, zmianie podlegać będą parametry słupa to jest jego wysokość z 25,40m na 27,65m oraz szerokość podstawy z 4,4x4,4 na 5,68x5,68.

Zwrócić jednak należy uwagę, że z dokumentów projektowych przedłożonych przez Uczestnika wynika, że pomimo zmiany powyższych parametrów nie ulega zmianie ani długość osi linii na przedmiotowej działce (46m), ani powierzchnia obszaru udostępnienia (782m2), jak również szerokość pasa udostępnienia (18m). Znajduje to potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy pismach z [...] sierpnia 2018 r. oraz [...] lipca 2018 r. z których wynika, że planowane czynności nie wpłyną na zmianę parametrów takich jak zmiana napięcia, długość linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zwiększenie jej mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Podkreślić należy w szczególności, że pomimo zmiany wysokości słupa oraz szerokości jego podstawy nie dochodzi do zmiany sposobu przebiegu samych przewodów. Wbrew twierdzeniom Skarżących, na skutek planowanych prac nie zostaną one przybliżone do posadowionego na działce budynku.

Również w specyfikacji biura projektowego z [...] czerwca 2018 r. wskazane zostało, że parametry środowiskowe będące pochodną parametrów takich jak napięcie znamionowe kV, zdolność przesyłowa nie ulegają zmianie.

W tej sytuacji sama wymiana słupa polegająca na dostosowaniu go do obecnie obowiązujących norm nie może zostać uznana za wykraczająca poza pojęcie remontu w świetle art. 124b ust. 1 u.g.n. w związku z przywołanymi regulacjami ustawy prawo energetyczne i przepisami Prawa budowlanego.

Oznacza to, że niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Skarżący mają rację, że definicje zawarte w art. 3 Prawa budowlanego określają sposób rozumienia pojęć w całym tym akcie prawnym. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło również wyjaśnienia, dlaczego Sąd uznaje, że w sytuacji wąskiej granicy między pojęciami remontu i przebudowy w świetle przywołanych przez niego przepisów uznać należy, że stan faktyczny sprawy pozwala na zastosowanie art. 124b ust. 1 u.g.n. Zasadność tych zarzutów jak również zasadność zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego nie mogła doprowadzić jednak do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż jak już wyżej wskazano, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał on prawu. Czyni to niezasadnym zarzut naruszeni art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody.

Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 P.p.s.a. Sąd kasacyjny przypomina, że przepis ten składa się z 4 paragrafów zaś paragraf 2 z 8 punktów. Skarżący nie sprecyzowali konkretnej jednostki redakcyjnej przywołanego przez nich przepisu, który naruszyć miał Sąd pierwszej instancji. Tak sformułowany zarzut nie może być przedmiotem kontroli Sądu kasacyjnego.

W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Po otrzymaniu zawiadomienia o treści art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej: "ustawa z 2 marca 2020 r.".) Organ oraz Skarżący wyjaśnili, że nie mają możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do brzmienia art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r.