Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1158/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 141 § 1, art. 174, art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 109 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjne A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 802/10 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie refundacji kosztów leczenia uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 14 czerwca 2010 r. w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie refundacji kosztów leczenia: 1) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w pkt 2; 2) w pozostałej części skargę oddalił; 3) stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2007 r. nr [...]; 4) stwierdził, że decyzje o których mowa w pkt. 1 i 3 nie podlegają wykonaniu; 5) przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na rzecz adwokata K. Ż. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku VAT oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych uiszczonej opłaty skarbowej, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:

A. M. wnioskiem z 24 maja 2006 r. zwróciła się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. o refundację zabiegu operacyjnego endoprotezoplastyki stawu biodrowego lewego sposobem BHR w NZOZ C. M. C., przy ul. B. 89 w W.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., Nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. odmówił zrefundowania kosztów zabiegu.

W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 132 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), zgodnie z którym podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz Zdrowia jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu. NZOZ C. M. C. nie zawarł umowy z NFZ, w związku z czym tego rodzaju świadczenie nie podlega refundacji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Sygn. akt II GSK 1158/10

A. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Sąd ten wyrokiem z 20 lutego 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1877/06, stwierdził nieważność decyzji z [...] sierpnia 2006 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku oraz zasądził ze środków budżetowych WSA w W. kwotę 305 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia polegającego na sfinansowaniu leczenia operacyjnego i hospitalizacji przez podmiot, który nie ma podpisanej umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Po wydaniu jednak tej decyzji zmienił się stan faktyczny sprawy, bowiem w dniu 14 czerwca 2006 r. skarżąca podpisała umowę na zabieg operacyjny z Kliniką C. M. C. i w okresie od 27 czerwca 2006 r. do 1 lipca 2006 r. przebywała w ww. Klinice w związku z leczeniem operacyjnym. Decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] sierpnia 2006 r. została wydana po poniesieniu przez skarżącą rzeczywistych kosztów leczenia we wskazanej wyżej Klinice, a zatem decyzją tą organ II instancji orzekł w przedmiocie odmowy refundacji tych kosztów. Zdaniem Sądu decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, co z godnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Decyzją z [...] czerwca 2007 r., Nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. umorzył postępowanie dotyczące zrefundowania kosztów zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego lewego sposobem BHR w NZOZ C. M. C. Decyzja ta stała się prawomocna od dnia 13 lipca 2007 r.

Skarżąca pismem z 27 grudnia 2007 r. wniosła o zwrot kosztów leczenia szpitalnego w całości bądź części, w tym kosztów przebytego zabiegu w wysokości 32600 zł.

Decyzją z [...] stycznia 2008 r., Nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. umorzył postępowanie dotyczące zwrotu kosztów poniesionych przez wnioskodawczynię na zabieg endoprotezoplastyki stawu biodrowego lewego sposobem BHR w NZOZ C. M. C.

W dniu 22 lutego 2008 r. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z [...] kwietnia 2008 r., Nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału

Sygn. akt II GSK 1158/10

Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. z [...] czerwca 2006 r. uchylił tę decyzję, stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz umorzył postępowanie w I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi A. M., wyrokiem z 12 marca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 924/08 w stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2007 r, Nr [...]; w pozostałej części skargę oddalił; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części opisanej wyżej; oraz przyznał ze środków budżetowych WSA w W. kwotę 305 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W skardze kasacyjnej A. M. zaskarżyła powyższy wyrok w części dotyczącej oddalenia skargi w pozostałym zakresie, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., a także "o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu."

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 marca 2010 r. w sprawie II GSK 514/09 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 12 marca 2009 r. i przekazał sprawę temuż sądowi do ponownego rozpoznania.

Zdaniem NSA, skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

W uzasadnieniu wyroku NSA powołał się na treść art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w sprawie nastąpiła nieważność postępowania w świetle art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wobec naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator.

Sygn. akt II GSK 1158/10

W składzie Sądu I instancji, który wydał zaskarżony wyrok brali udział sędziowie, którzy również brali udział w wydaniu w tej samej sprawie wyroku z 20 lutego 2007 r. Udział tych samych sędziów w wydaniu zaskarżonego wyroku, w sytuacji gdy brali wcześniej udział w wydaniu w tej sprawie wyroku kasacyjnego z 20 lutego 2007 r., jako sędziów wyłączonych z mocy ustawy, skutkuje nieważność postępowania z mocy art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, w części, w której stwierdza nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2007 r. zapadła z rażącym naruszeniem przepisu art. 138 k.p.a. (pkt 2 decyzji nr 133/2008 Ub).

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Ponadto zgodnie z § 2 w/w przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Jak dalej podkreślił Sąd, dyspozycja cytowanego przepisu nie zna rozstrzygnięcia polegającego na stwierdzeniu nieważności decyzji. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie mógł orzekać o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] czerwca 2007 r. działając jako organ odwoławczy. Sąd podniósł, iż postępowanie odwoławcze, ma zawsze pierwszeństwo przed postępowaniem w trybie nadzoru. W przypadku, w którym organ uznał, iż decyzja ta jest dotknięta wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, winien orzec w odrębnej decyzji o stwierdzeniu nieważności pamiętając, iż od decyzji wydanej w I instancji służy środek zaskarżenia zgodnie z przepisami k.p.a. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym nie obejmuje stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto z akt sprawy nie wynika również, aby zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2007 r.

Sygn. akt II GSK 1158/10

W ocenie Sądu powyższe naruszenie miało charakter rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wobec czego WSA w W. w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w pkt 2 tj. w części, w jakiej stwierdzała ona nieważność decyzji z [...] czerwca 2007 r.- pkt 1 wyroku.

Sąd zwrócił także uwagę, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2007 r. zapadła, gdy w obrocie funkcjonowała decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r., a odwołanie A. M. z dnia 13 lipca 2006 r., w zmienionym stanie faktycznym, nie zostało rozpoznane. Decyzja Prezesa NFZ z [...] sierpnia 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] czerwca 2006 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego wobec stwierdzenia jej nieważności przez WSA w W., wyrokiem z 20 lutego 2007 r. W sprawie nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy. A. M. wykonała już zabieg operacyjny. W zmienionym stanie faktycznym, bez rozpoznania odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydał decyzję w dniu [...] czerwca 2007 r. Decyzja powyższa została więc wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Naruszenie przepisu było w ocenie Sądu oczywiste. Bez rozpoznania odwołania zapada decyzja w tożsamej sprawie. Bez rozpoznania odwołania nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w tożsamej sprawie. Wobec powyższego Sąd stwierdził również nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2007 r. - art. 135 p.p.s.a. - pkt 3 wyroku.

W pozostałej części Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, będąca rozpoznaniem odwołania wniesionego przez A. M. od decyzji z [...] czerwca 2006 r. odpowiada prawu, gdyż organ prawidłowo orzekł o uchyleniu decyzji z [...] czerwca 2006 r. i umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Sąd podkreślił przy tym, iż organ związany był oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w wyroku z 20 lutego 2007 r. w sprawie VII SA/Wa 1877/06. Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna dotyczy stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji obowiązany był rozpatrzyć sprawę stosując się do oceny prawnej

Sygn. akt II GSK 1158/10

zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przy czym związanie wynikające z omawianego przepisu przestaje jedynie obowiązywać w przypadku zmiany stanu prawnego i faktycznego, a która na gruncie niniejszej sprawy nie miała miejsca.

Sąd podzielił stanowisko Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych do orzekania w sprawie zwrotu kosztów.

Sąd wskazał, że analiza przepisów ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zawartych w rozdziale 1 wykazuje, iż ustawa nie zna instytucji refinansowania leków lub refundacji kosztów leczenia bezpośrednio świadczeniobiorcy - ubezpieczonemu.

Na zakończenie Sąd podniósł, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, gdyż żądanie zwrotu kosztów za wykonanie zabiegu operacyjnego nie ma charakteru sprawy administracyjnej i z tego powodu nie podlega załatwieniu w drodze decyzji z uwagi na brak podstawy prawnej do wydania decyzji w tym przypadku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w części obejmującej pkt II (oddalenie skargi w pozostałym zakresie), przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd, względnie o uwzględnienie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik Skarżącej z urzędu zarzuciła naruszenie "art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 141 § 4 p.u.s.a. oraz art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a."

W uzasadnieniu zarzuciła także naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazując, że nie jest jasne, czy rozstrzygnięcie nastąpiło w granicach danej sprawy, bowiem "biorąc pod uwagę rodzaj i ilość składanych przez Skarżącą wniosków nie jest jasne, które postępowanie organ umorzył."

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (błędnie w skardze kasacyjnej wskazanego jako art. 141 § 4 p.u.s.a.) miało polegać na nieodniesieniu się do powyższej kwestii podnoszonej w skardze, jak również braku odniesienia się przez Sąd I instancji do wskazanych w skardze przepisów prawa międzynarodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Badanie zasadności powołanych w skardze kasacyjnej podstaw poprzedzić należy przypomnieniem, że skarga ta jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia,

Sygn. akt II GSK 1158/10

którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne powinny być również uzasadnione. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych jest zatem obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ma również obowiązek uzasadnić w czym dopatruje się uchybienia temu przepisowi. Sąd drugiej instancji uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, a nawet prawa do badania, czy w sprawie wystąpiły inne naruszenia prawa. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone, uzasadniając jednocześnie swoje stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne.

Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy powołanie się na przepis wymieniający podstawy skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa, samo zaś pismo pozostaje namiastką środka odwoławczego (por.

Sygn. akt II GSK 1158/10

wyrok NSA z 15 września 2010 r., II FSK 719/09, opubl. Lex). Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych.

Należy zauważyć, iż stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na względzie powyższe spostrzeżenia należy dojść do wniosku, że ujęte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., pod którym to skrótem, jak się wydaje, autor skargi kasacyjnej miał na myśli przepisy ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie znajdują uzasadnienia w treści skargi kasacyjnej. Ponadto podkreślenie wymaga to, że Sąd pierwszej instancji nie ma w zasadzie możliwości naruszenia art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., gdyż przepis ten określa podstawy wniesienia skargi kasacyjnej.

W treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zarzucono ponadto naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., ze względu na to, że nie jest jasne, czy rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nastąpiło w granicach danej sprawy. Autor skargi wskazał ponadto, że biorąc pod uwagę rodzaj i ilość składanych przez stronę skarżącą wniosków, nie jest jasne, które postępowanie organ umorzył. Zarzut ten powiązano z kolejnym zarzutem, a mianowicie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Otóż w opinii Skarżącej Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do powyżej wskazanej kwestii, czyli wyjaśnienia okoliczności związanych z rozstrzyganiem w granicach danej sprawy.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy uznać za trafny. W uzasadnieniu dostrzeżono bowiem pewne wewnętrzne sprzeczności, które mogą świadczyć o okoliczności naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Przy czym na tym etapie, ze względu na treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać oceny i stwierdzić, czy naruszono także art. 134 § 1 p.p.s.a.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uzasadnienie wyroku jest tą jego częścią, w której sąd przeprowadza wywód prawny, w którym omawia podstawę prawną wyroku, to jest, wskazuje zastosowane przepisy oraz

Sygn. akt II GSK 1158/10

wyjaśnia sposób ich wykładni. Mimo, że treść uzasadnienia powinna być zwięzła, a zajmowanie stanowiska w spornych kwestiach winno ograniczyć się jedynie do zakresu niezbędnego do rozstrzygnięcia spraw, to jednak sąd powinien tak wytłumaczyć motywy rozstrzygnięcia, by w wyższej instancji mogła zostać oceniona jego prawidłowość. Uzasadnienie nie może być wewnętrznie sprzeczne ani też sprzeczne z rozstrzygnięciem. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji nie w pełni odpowiada wskazanym wymogom i wywołuje wątpliwości co do kwestii działania przez ten Sąd w granicach sprawy.

Otóż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Skarżąca złożyła dwa wnioski. W pierwszym wniosku, z dnia 24.05.2006 r., Skarżąca zwróciła się o "refundację" kosztów leczenia planowanego zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Z kolei w drugim wniosku, z dnia 27.12.2007 r., wniosła o zwrot poniesionych kosztów leczenia szpitalnego.

Rozpatrując pierwszy ze wskazanych wniosków organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. odmówił zrefundowania kosztów zabiegu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w wyroku z dnia 20.02.2007 r., VII SA/Wa 1877/08, decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą refundacji kosztów należało uznać w istocie za decyzję wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia polegającego na sfinansowaniu leczenia operacyjnego i hospitalizacji świadczonych przez podmiot, który nie ma podpisanej umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, czyli na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.).

Z akt sprawy wynika także, iż po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji zmienił się stan faktyczny sprawy. W dniu 14 czerwca 2006 r. skarżąca podpisała umowę na zabieg operacyjny z Kliniką C. M. C. S. M. S.A. i w okresie od 27 czerwca 2006 r. do dnia 1 lipca 2006 r. przebywała w ww. Klinice w związku z leczeniem operacyjnym, o czym świadczy karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 1 lipca 2006 r. Z faktury VAT nr 26431 wystawionej przez ww. Klinikę w dniu 6 lipca 2006 r. wynika, iż A. M. poniosła koszty leczenia świadczonego przez ten podmiot w łącznej kwocie 32600 zł. W związku z powyższym decyzja organu odwoławczego z dnia [...].08.3006 r. została wydana po poniesieniu przez Skarżącą rzeczywistych kosztów leczenia we wskazanej wyżej Klinice, co oznacza, że decyzją tą organ drugiej instancji orzekł w przedmiocie odmowy refundacji tych kosztów.

Sygn. akt II GSK 1158/10

Podkreślenia wymaga to, że zmiana stanu faktycznego nie wiązała się jednak z jednoczesną zmianą wniosku i żądaniem wnioskodawczyni. Dopiero bowiem w kolejnym wniosku z dnia 27.12.2007 r. Skarżąca zwróciła się o zwrot poniesionych kosztów leczenia szpitalnego.

Zmiana stanu faktycznego nie zmienia faktu, że przedmiotem postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 24.05.2006 r., była "refundacja" kosztów leczenia planowanego zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Zmiana stanu faktycznego wywołała skutek w postaci bezprzedmiotowości postępowania pierwszoinstancyjnego, co oznacza, że w sprawie nie można było orzekać co do istoty. Przyczyna bezprzedmiotowości postępowania wiązała się natomiast z tym, że w zaistniałym stanie faktycznym, już po skorzystaniu przez wnioskodawczynię ze świadczeń medycznych, bezprzedmiotowe stało się rozstrzyganie w przedmiocie przyznania świadczenia polegającego na sfinansowaniu leczenia operacyjnego i hospitalizacji.

Sąd w zaskarżonym wyroku uzasadniając oddalenie skargi na decyzję organu drugiej instancji w części, w której akt ten uchyla decyzję z dnia [...].06.2006 r. oraz umarza postępowanie w pierwszej instancji argumentację zajętego stanowiska oparł na braku podstaw prawnych do orzekania w sprawie zwrotu kosztów za przebyty zabieg operacyjny. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że wniosek o zwrot takich kosztów został wyrażony przez Skarżącą dopiero w piśmie z dnia 27.12.2007 r. Co więcej, wniosek ten spowodował wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego, w którym w dniu [...].01.2008 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu kosztów poniesionych przez wnioskodawczynię.

Organ odwoławczy umarzając w decyzji z dnia [...].04.2008 r. postępowanie w pierwszej instancji w sprawie refundacji poniesionych przez wnioskodawcę kosztów leczenia również nie odnosił się do "refundacji" kosztów leczenia planowanego zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego. W to miejsce organ ten nawiązywał do kwestii zwrotu poniesionych kosztów leczenia szpitalnego. Treść uzasadnienia tej decyzji budzi uzasadnione wątpliwości, co do tego, czy organ odwoławczy umorzył postępowanie w przedmiocie odmowy refundacji kosztów, czyli w kwestii przyznania świadczenia, czy też akt ten odnosi się do odrębnego postępowania w przedmiocie refundacji poniesionych przez wnioskodawcę kosztów leczenia szpitalnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał zarówno na wniosek z dnia 24.05.2006 r. o zrefundowanie kosztów

Sygn. akt II GSK 1158/10

planowanego zabiegu jak również wniosek z dnia 27.12.2007 r. o zwrot kosztów poniesionych na leczenie szpitalne. Organ ten podkreślił ponadto, że czym innym jest ustalenie prawa do świadczeń w trybie opisanym w ustawie o świadczeniach, czym innym zaś żądanie zwrotu poniesionych kosztów świadczenia zrealizowanego poza warunkami określonymi w tej ustawie. Skoro wniosek z dnia 24.05.2006 r. dotyczył przyznania świadczenia polegającego na sfinansowaniu leczenia operacyjnego, organ odwoławczy powinien skupić się nad rozstrzygnięciem sprawy zainicjowanej tym właśnie wnioskiem, a nie odnosić się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia do zagadnienia refundacji poniesionych kosztów. Ze względu jednak na to, że organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie refundacji poniesionych przez wnioskodawcę kosztów leczenia z uwagi na brak podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o zgłoszonym roszczeniu, jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu, nasuwają się wątpliwości, czy organ ten nie dokonał umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 27.12.2007 r.

Ze względu na to, że Sąd oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia 9.04.2008 r. w części, w której umorzono postępowanie w pierwszej instancji ze wskazanych powyżej powodów oznacza to, że Sąd ten zaakceptował działanie organu administracyjnego w formie zaskarżonej decyzji wraz z jej uzasadnieniem. Dlatego też pojawiają się wątpliwości, czy wydanie zaskarżonego orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło w granicach sprawy i czy kontrolą Sądu nie został objęty akt administracyjny kończący formalnie odrębne postępowanie administracyjne. Niewątpliwie Sąd nie mógł swoimi ocenami prawnymi, akceptującymi procedowanie organu odwoławczego, wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych. Granice sprawy wyznaczone są ogółem elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji, te zaś w przypadku, gdy mamy do czynienia z postępowaniem wszczynanym na wniosek determinowane są także żądaniem strony.

Rozpatrując ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji ustali, czy zaskarżona decyzja organu odwoławczego w istocie odnosi się do wniosku z dnia 24.05.2006 r. o "refundację" kosztów leczenia planowanego zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego, czy też do wniosku z dnia 27.12.2007 r. o zwrot poniesionych kosztów leczenia szpitalnego.

Z przedstawionych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sygn. akt II GSK 1158/10

Z przedstawionych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.