Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 130/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 maja 2011 r. w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie uznania za osobę bezrobotną, odmowy przyznania prawa do zasiłku, przyznania prawa do stypendium i utraty prawa do stypendium. I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej R. P. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r. nr 1 Wojewody D., który po rozpatrzeniu odwołania R. P. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu G., z dnia [...] grudnia 2010 r., znak: [...] w sprawie uchylenia, po wznowieniu postępowania następujących decyzji ostatecznych:

- z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w sprawie uznania z dniem 28 września 2009 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku;

- z dnia [...] października 2009 r. nr [...] o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 22 października 2009 r. w okresie odbywania stażu;

- z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 1 kwietnia 2010 r.;

- z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 5 maja 2010 r. w okresie odbywania stażu;

- z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 22 lipca 2010 r.

- z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 23 sierpnia 2010 r. w okresie szkolenia;

- z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 15 września 2010 r.

i orzeczeniu o:

- odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia 28 września 2009 r.

- odmowie przyznania prawa do stypendium od dnia 22 października 2009 r. w okresie odbywania stażu;

- odmowie przyznania prawa do stypendium od dnia 5 maja 2010 r. w okresie stażu:

- odmowie przyznania prawa do stypendium od dnia 23 sierpnia 2010 r. w okresie szkolenia;

oraz umorzeniu postępowania w sprawie:

- decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] o utracie stypendium z dniem 1 kwietnia 2010 r.

- decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] o utracie prawa do stypendium z dniem 22 lipca 2010 r.

- decyzji z dnia [...] października 2010 r. nr [...] o utracie prawa do stypendium z dniem 15 września 2010 r. gdyż stały się one bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu organ wskazał, że R. P. zgłosiła się celem rejestracji do Powiatowego Urzędu Pracy w G. w dniu 28 września 2009 r. jako osoba pozostająca bez pracy i jej poszukująca. Na karcie rejestracyjnej, uprzedzona o odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k., oświadczyła m. in., że nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowych. Decyzją Starosty G. z dnia [...] września 2009 r. uzyskała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. W dniu rejestracji R. P. otrzymała informację dla osób rejestrujących się w PUP oraz została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym m.in., że status bezrobotnego uzyskuje i może posiadać osoba, która nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu lub rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie. Jako osoba bezrobotna korzystała z form aktywizujących przewidzianych w ustawie, i tak:

1) w okresie od 22 października 2009 r. do 31 marca 2010 r. odbywała staż, na który została skierowana przez PUP w G.. Decyzją Starosty G. z dnia 29 października 2009 r. uzyskała prawo do stypendium od dnia 22 października 2009 r., którego została pozbawiona z dniem 1 kwietnia 2010 r. decyzją organu I instancji z dnia 22 kwietnia 2010 r.

2) w okresie od 5 maja 2010 r. do 22 lipca 2010 r. odbywała staż, który został przerwany przez PUP na wniosek strony, z powodu niedotrzymania warunków umowy przez organizatora stażu. Decyzją Starosty G. z dnia 25 maja 2010 r. uzyskała prawo do stypendium od dnia 5 maja 2010 r., którego została pozbawiona z dniem 22 lipca 2010 r.; na mocy decyzji organu I instancji z dnia 12 sierpnia 2010 r.,

3) w okresie od 23 sierpnia 2010 r. do 14 września 2010 r. odbywała szkolenie i w tym czasie pobierała stypendium, które zostało przyznane decyzją Starosty G. z dnia [...] sierpnia 2010 r. O utracie prawa do stypendium z dniem 15 września 2010 r. orzeczono decyzją tegoż organu z dnia 19 października 2010 r.

W dniu 4 listopada 2010 r. R. P. złożyła w PUP w G. oświadczenie następującej treści, cyt. "oświadczam, że wraz z mężem B.P. byłam właścicielem nieruchomości rolnej – dz. nr [...] położonej w G.. W dniu 22 października 2010 r. sprzedaliśmy w/w działkę (na potwierdzenie przedkładam umowę sprzedaży). Kupujący zobowiązani zostali do zapłaty za działkę w wysokości 35.000 zł - pieniądze zostały wpłacone przelewem na wspólne konto z mężem w dniu 27 października 2010 r. Kwota ta podlega opodatkowaniu. Zobowiązuje się do jutra tj. 5 listopada 2010 r. dostarczyć wyciąg bankowy potwierdzający datę wpływu pieniędzy na konto. W związku z powyższym, zostanę pozbawiona statusu osoby bezrobotnej".

W dniu 12 listopada 2010 r. strona dostarczyła, na żądanie organu, zaświadczenie UG w G. z dnia [...] listopada 2010 r. dotyczące figurowania R. i B. P. w rejestrze wymiarowym podatku rolnego gminy G. i zgłoszenia przez małżonków do opodatkowania własne gospodarstwo rolne o powierzchni 2,7720 ha przeliczeniowych wg stanu na dzień 28 września 2009 r. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r. organ I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wznowił postępowanie w sprawach zakończonych decyzją ostateczną, tj. z dnia 30 września 2009 r. w sprawie uznania z dniem 28 września 2009 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku, z dnia 29 października 2009 r. o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 22 października 2009 r. w okresie odbywania stażu, z dnia 22 kwietnia 2010 r. w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 1 kwietnia 2010 r., z dnia 25 maja 2010 r. o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 5 maja 2010 r. w okresie odbywania stażu, z dnia 12 sierpnia 2010 r. w sprawie utraty prawa do stypendium dniem 22 lipca 2010 r., z dnia 24 sierpnia 2010 r. o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 23 sierpnia 2010 r. w okresie odbywania szkolenia, z dnia 19 października 2010 r. w sprawie utraty prawa do stypendium dniem 15 września 2010 r.

W efekcie decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, art. 41 ust. 3, art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia (...) organ I instancji uchylił ww. decyzje ostateczne i orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną od 28 września 2009 r., odmowie przyznania prawa do stypendium od 22 października 2009 r. w okresie odbywania stażu, odmowie przyznania prawa do stypendium od 5 maja 2010 r. w okresie odbywania stażu, odmowie przyznania prawa do stypendium od 23 sierpnia 2010 r. w okresie odbywania szkolenia oraz umorzył postępowanie w sprawie decyzji z dnia 22 kwietnia 2010 r. o utracie prawa do stypendium z dniem 1 kwietnia 2010 r., decyzji z dnia 12 sierpnia 2010 r. o utracie prawa do stypendium dniem 22 lipca 2010 r., decyzji z dnia 19 października 2010 r. o utracie prawa do stypendium z dniem 15 września 2010 r., gdyż stały się one bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że w dniu 4 listopada 2010 r. bezrobotna zawiadomiła PUP w G., że w miesiącu październiku 2010 r. osiągnęła przychód ze sprzedaży działki, której była właścicielem wraz z mężem. Na tę okoliczność przedłożyła umowę sprzedaży sporządzoną w dniu 22 października 2010 r. w formie aktu notarialnego. Umowa sprzedaży wskazywała, że przedmiotem sprzedaży była część działki o powierzchni ogólnej 1,5272 ha stanowiąca własność na prawach wspólności ustawowej małżonków B. i R. P.. Do powyższej umowy strona 8 listopada 2010 r. złożyła pismo w którym potwierdziła, że w dniu 13 stycznia 2009 r., tj. przed dniem rejestracji nabyła wraz z mężem na zasadach małżeńskiej ustawowej wspólności majątkowej nieruchomość rolną o powierzchni fizycznej 1,54 ha, co stanowiło 2,772 ha przeliczeniowe. W dniu 12 listopada 2010 r. R. P. przedłożyła zaświadczenie wystawione przez Urząd Gminy G. potwierdzające, że na dzień rejestracji jako bezrobotna, tj. w dniu 28 września 2009 r. figurowała wraz z mężem w rejestrze wymiarowym podatku rolnego. Zgłosili do opodatkowania własne gospodarstwo rolne o powierzchni 1,54 ha fizycznych, co stanowiło 2,7720 ha przeliczeniowych. Organ orzekający w sprawie wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) uzyskać i posiadać status osoby bezrobotnej może osoba, która spełnia łącznie wszystkie przesłanki w nim wymienione, w tym nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Skoro strona na dzień rejestracji jako bezrobotna, tj. 28 września 2009 r. była właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe, nie spełniała zatem warunków do uznania za osobę bezrobotną, a tym samym nie mogła zostać skierowana do odbycia stażów oraz szkolenia i pobierania świadczeń związanych z tymi formami pomocy. Zarówno stypendium, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy jak i w art. 53 ust. 6 przysługuje osobom bezrobotnym.

Od decyzji tej R. P. złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że status osoby bezrobotnej nie przysługuje współmałżonkowi, który jest współwłaścicielem na zasadach wspólności ustawowej nieruchomości rolnej o

powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, podczas gdy prawidłowe stosowanie powołanego przepisu powinno prowadzić do wniosku, że statusu osoby bezrobotnej nie może uzyskać tylko ten współwłaściciel, którego udział we współwłasności nieruchomości rolnej odpowiadać będzie części nieruchomości o powierzchni co najmniej 2 ha przeliczeniowe, przy czym w odniesieniu do małżeńskiej ustawowej wspólności majątkowej należy przyjmować, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Uzasadniając swoje stanowisko strona wskazała na stan faktyczny i prawny, przywołując wyroki sądów administracyjnych, tj. NSA z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 692/06 i NSA z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 1225/07.

Wojewoda D. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że kontrolowana decyzja organu I instancji wydana została w trybie nadzwyczajnym, tj. po wznowieniu postępowania administracyjnego z urzędu. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte wadliwością. O ile w postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie w trybie przewidzianym prawem procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego sprawy administracyjnej, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu prawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych wyczerpująco w art. 145 § 1 kpa nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie organ zatrudnienia w dniu 4 listopada 2010 r. powziął wiadomość o tym, że małżonkowie R. i B. P. jako właściciele nieruchomości rolnej o powierzchni ogólnej 1,5275 ha, na prawach wspólności ustawowej, dokonali w dniu 22 października 2010 r. sprzedaży działki nr [...] położonej w G. i osiągnęli przychód w wysokości 35.000 zł. Starosta G., po dostarczeniu w dniu 12 listopada 2010 r. przez zainteresowaną zaświadczenia Wójta Gminy Grębocice z dnia 10 listopada 2010 r. wskazującego, iż strona i jej maż figurują jako podatnicy podatku rolnego z gruntów stanowiących gospodarstwo rolne o powierzchni 2,7720 ha przeliczeniowych wg stanu na dzień 28 września 2010 r. i 2,5679 ha przeliczeniowych wg stanu nadzień 5 listopada 2010 r., postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r. wznowił postępowanie w siedmiu sprawach zakończonych decyzją ostateczną, dotyczących statusu osoby bezrobotnej i uprawnień z tym związanych.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W tym przypadku zarówno ujawnione okoliczności faktyczne jak i dowody dotyczące własności nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe (w ramach współwłasności łącznej), były dla sprawy nowe, istotne, istniały w dniu wydania przez organ I instancji wymienionych wyżej decyzji ostatecznych i nie były one znane Staroście G. w dacie wydawania tych decyzji.

Wojewoda D. podzieli stanowisko organ I instancji wyrażone w decyzji z dnia 10 grudnia 2010 r.

Odwołał się do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, który stanowi, że przez bezrobotnego rozumie się osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym wdanym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo osobę niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, niemczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. k. c., o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolny o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.

Zgodnie z dyspozycją powołanego artykułu ustawy, bezrobotnym nie może być osoba, która jest właścicielem nieruchomości rolnej w rozumieniu kodeksu cywilnego o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe. Omawiany przepis odnosi się nie tylko do właściciela, ale także współwłaściciela nieruchomości rolnej. Współwłasność nie jest instytucją samoistną i jest ze swej istoty prawem własności. W takiej sytuacji interpretacja art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d powołanej ustawy musi uwzględniać charakter instytucji współwłasności i wynikający z niej zakres uprawnień, przysługujących współwłaścicielowi do wspólnej rzeczy. Współwłasność łączna ma charakter służebny i istnieje po to, aby stosunek podstawowy mógł prawidłowo funkcjonować. Współwłasność łączna wynikająca ze wspólności majątkowej między małżonkami ma zapewnić podstawy ekonomiczne do prawidłowego funkcjonowania małżeństwa. Charakteryzuje się ona tym, że jest to własność bezudziałowa, w czasie trwania wspólności żaden z małżonków nie może rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego i nie może wyzbyć się ich na rzecz osób trzecich, żaden z małżonków nie może rozporządzać, ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, którym w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku, a w czasie trwania wspólności nie może żądać podziału majątku wspólnego. W związku z tym każdy z małżonków ma prawo do całego majątku, co oznacza, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Inna sytuacja zachodzi w przypadku współwłasności w częściach ułamkowych (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2009 r, sygn. akt II SA/0149/09).

Z akt sprawy bezspornie wynika, że R. P. i jej mąż w dniu 13 stycznia 2009 r. nabyli, na zasadach małżeńskiej ustawowej wspólności majątkowej, nieruchomość rolną o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe i są podatnikami podatku rolnego z gruntów stanowiących gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Jeżeli więc w ramach tej wspólności zawiera się własność lub posiadanie samoistne lub zależne, każdy z małżonków włada nim bezudziałowo. W rozpatrywanej sprawie powierzchnia użytków rolnych przekracza 2 ha przeliczeniowe, istniała zatem podstawa do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Starosty G. z dnia [...] września 2009 r. w sprawie uznania strony za osobę bezrobotną od dnia 28 września 2009 r. i wydania decyzji o odmowie uznania R. P. za osobę bezrobotną. Skoro zaś stypendium w okresie odbywania stażu i szkolenia przysługuje wyłącznie osobie bezrobotnej, istniały również podstawy do uchylenia decyzji przyznających prawo do stypendium i orzeczeniu o odmowie przyznania prawa do tego świadczenia, a postępowanie w pozostałych uchylonych decyzjach umorzyć jako bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu R. P. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody D. i poprzedzającej jej decyzji Starosty G. z dnia [...] grudnia 2010 r.

Powyższym decyzjom zarzuca naruszenie postanowień art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nieprzyznanie stronie statusu osoby bezrobotnej. Zdaniem skarżącej wykładnia tego przepisu dokonana zarówno przez organ pierwszej i drugiej instancji, a pozbawiająca ją, jako współwłaściciela gruntów statusu osoby bezrobotnej, jest krzywdząca i bezprawna.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. podtrzymał argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).

W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu G. z dnia 10 grudnia 2010 r. naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W przepisie tym zawarta została definicja bezrobotnego poprzez określenie warunków, które muszą być spełnione, aby daną osobę można było uznać za osobę bezrobotną. Istotą tej definicji jest założenie, iż chodzi tu o osobę, która poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z zamiarem i gotowością jej podjęcia. Przy czym osoba taka nie może być właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe ( art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d wskazanej ustawy).

W ocenie organów orzekających w sprawie R. P. zaistniała negatywna przesłanka do uznania jej za osobę bezrobotną, ponieważ jest ona współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych 2,772 ha przeliczeniowych. Zdaniem Sądu okoliczność ta jednak nie uzasadniała uchylenia decyzji uznającej skarżącą za osobę bezrobotną.

Należy zauważyć, że sam fakt własności (posiadania) nieruchomości rolnej nie pozbawia osoby rejestrującej się w urzędzie pracy możliwości uzyskania statusu bezrobotnego. Uprawnienia takie wyklucza dopiero własność lub posiadanie nieruchomości o określonym obszarze hektarów przeliczeniowych. Mianowicie dopiero posiadanie gruntów rolnych o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych wyklucza przyznanie statusu bezrobotnego.

Słusznie organy przyjęły, że omawiany przepis odnosić należy nie tylko do właściciela, ale również do współwłaściciela nieruchomości rolnej, współwłasność nie jest bowiem instytucją samoistną i jest ze swej istoty prawem własności. Jednak w takiej sytuacji interpretacja tego przepisu musi uwzględniać charakter instytucji współwłasności i wynikający z niej zakres uprawnień, przysługujących współwłaścicielowi do wspólnej rzeczy. Należy mieć tu bowiem na uwadze założenia, które legły u podstaw wprowadzenia w stosunku do bezrobotnego omawianej przesłanki. Jednym z celów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest zapewnienie obywatelom, pozostającym bez źródła utrzymania, minimalnych norm zabezpieczenia społecznego i możliwości korzystania przez nich z podstawowych praw socjalnych. Niewątpliwie powiązanie statusu bezrobotnego z obszarem nieruchomości rolnej łączy się z przekonaniem, że przyjęta przez ustawodawcę wielkość użytków rolnych daje możliwość uzyskania z produkcji rolnej środków utrzymania niezbędnych do zaspokojenia potrzeb bytowych przeciętnej rodziny. Nie ulega wątpliwości, że takie socjalne zabezpieczenie w przypadku współwłaścicieli zależy nie od powierzchni całej nieruchomości rolnej, lecz od zakresu uprawnień, przysługujących współwłaścicielowi do wspólnej rzeczy.

W wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 692/06 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnął, że w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego współwłaściciel może podlegać tym samym ograniczeniom jak właściciel tylko wtedy, gdy wielkość jego udziału odpowiadać będzie powierzchni nieruchomości, jaką ustawodawca przypisał właścicielowi. Przewidziane w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy kryterium obszarowe dotyczące właściciela należy odnieść do wielkości udziału współwłaściciela nieruchomości rolnej. Status bezrobotnego nie może uzyskać zatem ten współwłaściciel, którego udział we współwłasności nieruchomości rolnej odpowiadać będzie części nieruchomości o powierzchni co najmniej 2 ha przeliczeniowe. NSA podkreślił, że przypisanie współwłaścicielowi całej powierzchni nieruchomości rolnej, stawiałoby współwłaściciela w znacznie gorszej sytuacji niż właściciela. Na to zaś nie ma żadnych racjonalnych i prawnych podstaw. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni przedstawione stanowisko. Zauważyć można, że pogląd ten stał się również motywem rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznanej przez NSA wyrokiem z dnia 8 lutego 2006r. sygn. akt I OSK 918/05. Oba wyroki wprawdzie zapadły na tle współwłasności w częściach ułamkowych, jednak w ocenie Sądu również w przypadku współwłasności łącznej, występującej w niniejsze sprawie w ramach ustroju ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej, należy przyjąć wymóg, aby na każdego ze współwłaścicieli przypadało powyżej 2 ha przeliczeniowych użytków rolnych. Bowiem w istocie brak jest podstaw do różnicowania pomiędzy tymi dwoma rodzajami współwłasności w zakresie omawianej przesłanki.

Zasadnym jest wskazać, że o ile współwłasność w częściach ułamkowych jest instytucją samoistną, nie związaną bezpośrednio z innym stosunkiem prawnym, o tyle współwłasność łączna ma charakter służebny i istnieje po to, aby stosunek podstawowy mógł prawidłowo funkcjonować. Współwłasność łączna wynikająca ze wspólności majątkowej między małżonkami ma zapewnić podstawy ekonomiczne do prawidłowego funkcjonowania małżeństwa. Służy więc ona wzmocnieniu stosunku osobistego między małżonkami. Charakteryzuje się ona tym, że jest to współwłasność bezudziałowa, w czasie trwania wspólności żaden z małżonków nie może rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego i nie może wyzbyć się ich na rzecz osób trzecich, żaden z małżonków nie może rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku, a w czasie trwania wspólności nie może żądać podziału majątku wspólnego (art. 35 Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego). W związku z tym każdy z małżonków ma prawo do całego majątku, jednak zaznaczyć należy, że prawo to musi być godzone z analogicznym uprawnieniem drugiego małżonka. Zgodnie z art. 43. § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zasadą jest, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (choć wyodrębnienie ich jest możliwe dopiero po ustaniu wspólności). Z powyższego wynika, że faktycznym miernikiem uprawnień każdego z małżonków jest udział, który będzie mu przysługiwał w przypadku ustania wspólności. Brak możliwości wyodrębnienia udziałów przed ustaniem wspólności ustawowej nie może uzasadniać odmiennego traktowania tego rodzaju współwłasności. Współwłaścicielowi bowiem niezależnie od rodzaju współwłasności nie przysługuje niepodzielnie prawo do rzeczy, lecz jest ono ograniczone prawem innych osób. Dlatego też o ile faktyczny udział współwłaściciela we współwłasności nie przekroczy 2 ha przeliczeniowe i nie jest on dodatkowo posiadaczem użytków rolnych z innego tytułu, to brak jest uzasadnionych podstaw do odmowy przyznania statusu bezrobotnego z omawianej przesłanki.

Reasumując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie, uchylając decyzję w sprawie uznania R. P. za osobę bezrobotną na tej podstawie, że jest ona współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 2,772 ha przeliczeniowych, naruszyły art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy poprzez błędną jego wykładnię.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny rozstrzygnąć podanie o rejestrację z uwzględnieniem wniosków wynikających z powyższych rozważań.

W związku z powyższym, wobec naruszenia przez organy obu instancji art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji Sąd nie orzekł w przedmiocie jej wykonania.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.