Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 118/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skarg J.S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] i z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego 1. oddala skargi; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] ([...]) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę [...] ([...]) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2014 r. odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup leków i szczepionki oraz bonów towarowych na artykuły spożywcze i chemiczne, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu [...] września 2014 r. J.S. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w wysokości [...] zł na zakup leków i szczepionki oraz bonów towarowych na artykuły spożywcze i chemiczne. W dniu 18 września 2013 r. zaktualizowano wywiad środowiskowy i ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, zasiłek w wysokości [...] zł., płaci alimenty na syna Jacka w wysokości [...] zł, jego emerytura zmniejszona jest z powodu egzekucji administracyjnej w wysokości [...] zł. Dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł uprawniające do uzyskania pomocy społecznej w trybie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w świetle zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że w badanym okresie nie wystąpiły w sprawie okoliczności przewidziane w art. 40 ust. 1 ustawy, które uzasadniałyby przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego uniezależnionego od wielkości uzyskanego dochodu. Kolegium podzieliło również stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które uzasadniały by przyznanie skarżącemu wnioskowane świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Wyjaśnił, że choć użyty w tym przepisie zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, to nie ulega wątpliwości, że należy przez nie rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego, które ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Kolegium stwierdziło, że skoro w rozpoznawanej sprawie, nie wystąpił żaden szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy, to rozstrzygniecie organu pierwszej instancji uznać należy za prawidłowe.

Natomiast decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania J. S. pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup szczepionki oraz posiłków wydawanych w stołówce przy ul [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż J. S. mieszka w trzypokojowym mieszkaniu spółdzielczym, nie posiadając tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Z powodu zadłużenia czynszowego zasądzona jest eksmisja. W związku z czym J. S. oczekuje na przydział lokalu socjalnego już otrzymał drugą propozycję lokalu socjalnego przy ul. [...] Z akt wynika ponadto, że wnioskodawca jest właścicielem działki, nieruchomości i budynków gospodarczych w M. przy ul. [...]. Z nieruchomości tej prowadzona jest egzekucja komornicza na wniosek SM "Koło" oraz rozpoczęta licytacja. Organ wskazał, że posiadany przez J. S. dochód przekracza kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie mu świadczenia pieniężnego (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz przewyższa 150% kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania skierowania do PKPS na pomoc z programu PEAD z Unii Europejskiej. Kolegium wskazało, że w sprawie brak jest również podstaw do zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym możliwe jest przyznanie zasiłku celowego specjalnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wnioskodawca posiada bowiem stały dochód, który stanowi emerytura i zasiłek pielęgnacyjny oraz posiada majątek w M., którego wartość została określona na kwotę [...] zł. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że pomaga mu na stałe córka, która partycypuje w kosztach i opłatach za mieszkanie i pomaga usługowo. Zdaniem organu sytuacja J. S. nie jest zatem wyjątkowa i niecodzienna. Od kilku lat pozostaje niezmienna. Powołując się ponadto na art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej organ wyjaśnił, że pomoc doraźna i okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Wnioskodawca posiadana natomiast własny dochód przewyższający dwukrotnie kryterium dochodowe, ponadto korzysta z pomocy usługowej córki. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika również, że córka wspiera go i w razie potrzeby również w przygotowywaniu posiłków. Kolegium przypomniało, że J. S. posiada zasoby majątkowe, z których od dawna mógłby korzystać i nie domagać się od ośrodka pomocy finansowej i wieloletniego utrzymania. Organ wskazał również na ograniczone środki jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej, które nie są wystarczające do zapewnienia pomocy w formie zasiłków celowych i celowych specjalnych dla wszystkich potrzebujących w Dzielnicy [...].

Na powyższe decyzje J.S. (dalej "skarżący") złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skargach zarzucił organowi naruszenie art. 41 pkt 1 w zw. z art. 7 i art. 100 ustawy o pomocy społecznej. W skargach wyjaśnił, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej i zdrowotnej.

Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach.

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 r. sygn.. akt I SA/Wa 119/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", połączył powyższe skargi do łącznego rozpoznania i orzekania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, zgodnie art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W oparciu o wskazane wyżej kryteria, Sąd uznał, że obie skargi w niniejszej sprawie są niezasadne.

Przede wszystkim wskazać należy, że zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), która stanowiła materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Stosownie natomiast do treści art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 prawo do tego świadczenia przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza tzw. kryterium dochodowego, które na dzień wydawania zaskarżonych decyzji wynosiło 542 zł.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Zamieszkuje wspólnie z córką, która pomaga mu w czynnościach domowych oraz partycypuje w opłatach mieszkaniowych. Skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł. Emerytura została zajęta egzekucją komorniczą w wysokości [...] zł prowadzoną na wniosek SM "[...]" w związku z zadłużeniem czynszowym.

Prawidłowo zatem organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że brak jest podstaw do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.

Odnosząc się natomiast do odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 omawianej ustawy, co stanowi główny zarzut skarżącego, przede wszystkim wskazać należy, że przepis ten wymaga, dla przyznania specjalnego zasiłku celowego, wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jak podkreśla się w ugruntowanym już na tym tle orzecznictwie sądów administracyjnych, chodzi tu o zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym. Sytuacje, których nie sposób przewidzieć, ani im zapobiec przy dołożeniu nawet najwyższej staranności. Muszą one mieć charakter wyjątkowy.

Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do uznania za taki "szczególny przypadek" sytuacji skarżącego. Analiza materiału dowodowego wskazuje bowiem, że choć jego sytuacja materialna jest trudna, to nie zmienia się od dłuższego czasu. Nie wystąpiło żadne "szczególne wydarzenie", które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację. Co prawda obiektywnie niski dochód (choć przekraczający kryterium dochodowe), oraz problemy zdrowotne wskazują na trudną sytuację życiową skarżącego, nie można ich jednak traktować jako szczególnej sytuacji. Jak wynika przy tym z akt sprawy, skarżący korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej od lat, a jego sytuacja pozostaje w zasadzie niezmienna. Pogłębianie się zaś zadłużenia na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" jest zaś w dużej mierze wynikiem odmowy przyjęcia proponowanego mu lokalu socjalnego.

Wskazać ponadto należy, że z konstrukcji powołanego wyżej przepisu art. 41 ustawy wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji publicznej na jego podstawie zależy od tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie zawsze osoba wnioskująca o pomoc, nawet przy spełnieniu wymaganych kryteriów, zasiłek ten otrzyma. Organ może, ale nie musi przyznać świadczenia. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika bowiem, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Na marginesie wskazać również należy, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd miał na względzie fakt, że skarżący posiada nieruchomość, wycenioną na kwotę około [...] zł z której miał możliwość skorzystania, a tym samym poprawienia swojej sytuacji finansowej. Ponadto, jak słusznie wskazały organy orzekające w sprawie, skarżącemu pomaga córka, która partycypuje w kosztach i opłatach za mieszkanie oraz pomaga usługowo a także przygotowuje posiłki.

Biorąc powyższe pod uwagę uznać zatem należało, że organy obu instancji rzetelnie zbadały stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo zastosowały przepisy obowiązującego prawa, jak również nie naruszyły granic uznania administracyjnego.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.