Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 660/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 (4) ust. 10
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 107 § 3, art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M. U. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania M. U. (dalej: "skarżący lub zdający"), utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm., dalej także: "u.r.p.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Do wydania powyższych uchwał doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniach 19 - 22 marca 2013 roku skarżący zdawał egzamin radcowski.

Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdający z części pierwszej egzaminu otrzymał ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu ocenę niedostateczną oraz z piątej części egzaminu ocenę niedostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p., Komisja Egzaminacyjna wskazała, iż zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Od ww. uchwały skarżący wniósł odwołanie kwestionując stanowisko i wnioski egzaminatorów. W odwołaniu zdający zarzucił niezasadne ustalenie, że odwołujący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego, co nastąpiło na skutek ustalenia ocen niedostatecznych z czwartej części (prawo gospodarcze) oraz z piątej części (prawo administracyjne) egzaminu radcowskiego, pomimo, iż prace odwołującego z każdej części spełniają wymogi uzyskania oceny pozytywnej. Zdający zaskarżonej uchwale zarzucił:

1) naruszenie art. 366 ust. 1 i 2 u.r.p., poprzez podjęcie uchwały w oparciu o wadliwe oceny, o których mowa w art. 365 ust. 4 pkt 2 u.r.p., bazujących na ocenach cząstkowych, o których mowa w art. 365 ust. 3 u.r.p., które zostały sformułowane z naruszeniem:

a. art. 364 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.r.p., poprzez pominięcie stopniowalności spełnienia przez zdającego wymogów, o których mowa w art. 364 ust. 1 oraz art. 365 ust. 2 u.r.p.;

b. art. 364 ust. 1 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p., poprzez dokonanie oceny, z pominięciem kryteriów sprawdzenia przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa, wyrażonych w tej normie;

c. art. 364 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.r.p., poprzez pominięcie stopniowalności spełnienia przez zdającego wymogów, o których mowa w art. 364 ust. 1 oraz art. 365 ust. 2 u.r.p.;

d. art. 364 ust. 1 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p., poprzez dokonanie oceny, z pominięciem kryteriów sprawdzenia przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa, wyrażonych w tej normie.

Skarżący wniósł o:

a. zmianę przez Komisję Egzaminacyjną nr [...] wydanej uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. poprzez ustalenie, że zdający uzyskał pozytywny wynik z części czwartej i piątek egzaminu radcowskiego w 2013 r. i w konsekwencji pozytywny wynik egzaminu radcowskiego w 2013 r. Alternatywnie zdający wniósł w przypadku nieuwzględnienia przez Komisję Egzaminacyjną nr [...] powyższego wniosku o zmianę zaskarżonej uchwały w trybie samokontroli z prawa gospodarczego, uchylenie uchwały organu I instancji, jak również o rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez podjęcie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego zdającego, stwierdzającej pozytywny wynik z tego egzaminu.

b. uchylenie przez Komisję II stopnia uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w całości i ustalenie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, że zdający otrzymał pozytywną ocenę z czwartej i piątej części egzaminu radcowskiego i w konsekwencji zdający otrzymał pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego w 2013 r.

Komisja II stopnia dokonując oceny trafności zarzutów odnoszących się do zadania z zakresu prawa gospodarczego, stwierdziła, że pracę zdającego sprawdzało dwóch egzaminatorów, ktorzy ocenili pracę na ocenę niedostateczną. Egzaminatorzy, jakkolwiek uznając, że praca spełnia wymogi formalne, podnieśli szereg zarzutów odnośnie treści opracowanej przez zdającego umowy spółki:

a) wskazano udziały wspólników w spółce jawnej;

b) wskazano w preambule umowy adres spółki;

c) mało precyzyjne określono kwestię wkładów;

d) brak określenia sposobu podejmowania wewnętrznych rozstrzygnięć;

e) brak rozstrzygnięcia o formie zgody na działalność konkurencyjną;

f) brak uregulowania sposobu przeniesienia ogółu praw i obowiązków na osobę trzecią.

Komisja odwoławcza wyjaśniła, że istotą zadania z prawa gospodarczego było sporządzenie ważnej umowy spółki jawnej, uregulowanej w k.s.h., w ramach założeń podanych w poleceniu egzaminacyjnym, na które składały się następujące elementy:

a) każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, a odpowiedzialność wspólników ma charakter subsydiarny. Wspólnicy nie wykonują wolnych zawodów. Postanowienia umowy spółki winny zapewniać stabilne działanie spółki i eliminować płaszczyzny konfliktów między wspólnikami, przy czym pozycja poszczególnych wspólników w spółce nie musi być tożsama;

b) dwóch wspólników (K. K., zam. ul. [...],[...], oraz P. S.i, zam. ul. [...],[...]) było osobami fizycznymi, trzeci zaś ("K." sp. z o.o. z/s w G., adres: ul. [...],[...]) - osobą prawną,

c) spółka działać będzie pod firmą zawierającą firmę spółki z o.o.,

d) przedmiotem działalności spółki będzie sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet (PKD 47.91 .Z),

e) przedmiot wkładów wnoszonych przez wspólników jest różny, a ich wartości są nierówne,

f) umowa winna określać sposób reprezentowania spółki,

g) umowa winna określać czynności, które uznaje się za przekraczające zakres zwykłych czynności spółki,

h) umowa winna określać sposób podejmowania wewnętrznych rozstrzygnięć w spółce,

i) umowa winna ustanawiać zakaz konkurencji i ew. sposób zwolnienia z zakazu przez pozostałych wspólników,

j) umowa winna zawierać zasady przeniesienia na inną osobę ogółu praw

i obowiązków majątkowych wspólnika,

k) umowa winna zawierać postanowienia na wypadek śmierci wspólnika,

i) umowa winna uwzględniać brakujące elementy stanu faktycznego, może nadto zawierać ewentualne dodatkowe elementy tego stanu,

m) umowa może zawierać postanowienia regulujące kwestie nieobjęte założeniami wskazanymi w pkt I, przy czym nie mogą być one sprzeczne z tymi założeniami,

n) w miejscach podpisu należy wpisać wyraz "podpis", ze wskazaniem osoby składającej podpis.

Odnosząc się do zarzutu postawionego przez jednego z egzaminatorów, tj. wskazania w treści umowy adresu spółki, organ II stopnia wskazał, że słuszność ma skarżący, iż w zakresie zadania nie było polecenia określenia adresu spółki. Jednakże skarżący nie rozróżnia pojęcia siedziby spółki od adresu spółki. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że te dwa pojęcia zasadniczo się od siebie różnią. Przez adres spółki rozumie się określenie ulicy, numeru budynku i ewentualnie numeru lokalu (w ten sposób: M. Spyr, (w:) A. Rachwał, M. Spyr, Umowa spółki jawnej, partnerskiej i komandytowej, Warszawa 2009, s. 23). Zdaniem organu II stopnia nie można wskazać, że siedziba to to samo co adres, jak również nie można powiedzieć, że w siedzibie zawiera się adres prowadzenia spółki. Takie rozumienie z całą pewnością jest nieprawidłowe i zasługuje na krytykę. Skarżący w swojej umowie wskazuje że "siedzibą spółki jest [...] , adres [...],[...]". Tak sformułowane postanowienie umowne należy zatem interpretować jako swoiste zobowiązanie stron umowy do utrzymywania adresu spółki we wskazanym miejscu, a każda zmiana adresu wiązałaby się ze zmianą umowy spółki, co jest w praktyce nie do zaakceptowania, gdyż naraża klienta na dodatkowe koszty, związane z koniecznością wnoszenia o dokonanie zmian w KRS dotyczących spółki. Tymczasem skarżący miał sporządzić umowę spółki w taki sposób, aby zabezpieczyć interes swoich klientów. Trudno przyjąć, aby podołał temu zadaniu, skoro naraził klientów na dodatkowe koszty, o których mowa.

Komisja II stopnia zauważyła, że z brzmienia postanowienia umowy spółki jawnej wynika, że wspólnicy posiadają udziały. Wyjaśniła, że na gruncie art. 50 k.s.h. powinno się odróżnić "udział kapitałowy" od "udziału" jako ogółu praw i obowiązków wspólników w spółce. Jak wskazują poglądy doktryny, udział kapitałowy stanowi udział w kapitale własnym spółki, który jest kapitałem zmiennym. Odpowiada on pojęciu udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością tylko w chwili utworzenia majątku spółki z wkładów, gdyż wyraża określony kwotowo udział w majątku początkowym, stricte biorąc w pierwotnym kapitale własnym spółki. Udział kapitałowy na początku równy jest wielkości wkładu, gdyż wyraża udział w kapitale początkowym spółki jawnej. Wskazuje się, że udział kapitałowy nie jest synonimem wkładu, jednakże jest on wyrazem uzależnienia niektórych praw wspólników od wielkości wniesionych przezeń wkładów, na podobieństwo udziałów w spółkach kapitałowych (zob. T. Siemiątkowski, R. Potrzeszcz, Konsekwencje wprowadzenia do kodeksu spółek handlowych pojęcia udziału kapitałowego, Przegląd Prawa Handlowego, nr 4, s. 2-3). W konsekwencji Komisja II stopnia nie podzieliła stanowiska skarżącego wskazywanego w odwołaniu, gdyż pojęcia te mają odmienne desygnaty, a rolą profesjonalnego pełnomocnika jest konstruowanie postanowień umownych nie tylko zrozumiałych, ale przede wszystkim zgodnych z przepisami obowiązującego prawa. Dlatego też uznała, takie postanowienie umowne świadczy o nierozumieniu przez zdającego przepisów k.s.h., a w szczególności art. 50 k.s.h. W ocenie Komisji II stopnia zarzut ten w sposób jednoznaczny przesądza o słuszności wystawionej przez egzaminatorów negatywnej oceny.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu dotyczącego ujęcia w projektowanej umowie sposobu podejmowania wewnętrznych rozstrzygnięć, stwierdził, że zarzut postawiony przez jednego z egzaminatorów jest trafny, jednak nie wydaje się wystarczający - samodzielnie ani w połączeniu z innymi zarzutami dotyczącymi tej umowy - dla przesądzenia o negatywnymi wyniku egzaminu Zdający powinien z większą precyzją określić, jakie czynności przekraczają zakres zwykłego zarządu spółką (w zakresie zaciągania zobowiązań i nabywania uprawnień mogłoby to być określenie kwotowe). Jednak brak jednoznaczności w tym zakresie nie powinien skutkować samodzielnie ani w korelacji z innymi błędami negatywnym wynikiem egzaminu, skoro zdający co do zasady regulację na omawianą okoliczność zawarł. Inne stawiane przez egzaminatorów zarzuty np. odnoszące się do braku szczegółowego uregulowania sposobu przeniesienia ogółu praw i obowiązków na osobę trzecią, zakazu konkurencji itp., w kontekście zarzutu dotyczącego ustanowienia udziałów w ocenie organu II stopnia nie mają zasadniczego znaczenia, gdyż zdający popełnił (doniosły i determinujący ocenę z tej części egzaminu) błąd wskazując, że wspólnicy spółki jawnej posiadają udziały. Z uwagi na powyższe okoliczności, nie sposób przyjąć za prawidłowy poglądu zdającego, że organ I instancji naruszył wskazane w treści odwołania przepis prawa materialnego. W związku z powyższym Komisja II stopnia uznała odwołanie w tym zakresie za niezasadne.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do zarzutów zdającego egzamin adwokacki z zakresu prawa administracyjnego. Stwierdził, iż każdą część pracy oceniali inni egzaminatorzy. Jeden z egzaminatorów ocenił pracę skarżącego z prawa administracyjnego na ocenę dostateczną natomiast drugi egzaminator na ocenę niedostateczną.

W ocenie Komisji II stopnia sporządzona przez zdającego skarga spełnia wymogi formalne pisma procesowego, a konstrukcja jej jest poprawna. Powołano w niej zarzuty wskazując ich podstawy prawne, sformułowano wnioski procesowe i sporządzono uzasadnienie. Zgłoszone wnioski o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, niewątpliwie zabezpieczają interes reprezentowanej przez pełnomocnika strony.

Komisja II stopnia zgodziła się z opinią jednego z egzaminatorów, że wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jest zbyt daleko idący, zwłaszcza, że jego uzasadnienie budzi wątpliwości, nie mniej jednak zgłoszony został wniosek alternatywny o uchylenie decyzji, co jest poprawne. Jednakże zdający nie zauważył naruszenia art. 105 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a., które to naruszenia były oczywiste. Nie zwrócił też uwagi na to, że organ nie mógł w jednej decyzji orzekać o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i jednocześnie nakazywać jego zwrot. W przedstawionym zadaniu z prawa administracyjnego podstawową kwestią, jaką należało dostrzec było to, że postępowanie toczyło się w trybie nadzwyczajnym –wznowienia postepowania, a organ nie wydał jednej z decyzji przewidzianej w art. 151 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty zdającego z zakresu zadania z prawa administracyjnego za chybione, Komisja odwoławcza stwierdziła, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania z piątej części egzaminu.

W związku z powyższym Komisja II stopnia podniosła, że skoro egzaminowany otrzymał oceny niedostateczne z czwartej i z piątej części egzaminu, to brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 366 ust. 1 u.r.p., pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Zdający zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r. Zaskarżonej uchwale zarzucił:

I. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 oraz art. 366 ust. 1 i art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z prawa gospodarczego przez Komisję Odwoławczą w oparciu o sprzeczne z art. 22, art. 47 ust. 1, art. 38 pkt 1 lit c) oraz art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007r. Nr 168, poz. 1186, ze zm., dalej: "ustawa o krs"), ustalenie wzorca, o którym mowa w art. 364 ust. 1 u.r.p., przy ocenie pracy w odniesieniu do kryterium należytego zabezpieczenia interesu reprezentowanej strony, o którym mowa art. 365 ust. 2 u.r.p., pozwalającego przyjąć, iż zmiana adresu spółki, która wiązałaby się ze zmianą umowy spółki, naraża spółkę na dodatkowe koszty związane z koniecznością wnoszenia o dokonanie zmian dotyczących spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: "KRS"), co jest niezgodne z należytym zabezpieczeniem interesu reprezentowanej strony, podczas gdy wobec jednoznacznego obowiązku wynikającego z art. 22 art. 47 ust. 1 oraz art. 38 pkt 1 lit c) oraz art. 17 ustawy o KRS każda zmiana adresu spółki wiąże się z obowiązkiem dokonania zmiany w KRS, zatem koszty, związane z koniecznością wnoszenia o dokonanie zmian w KRS dotyczą każdej spółki jawnej zmieniającej swój adres, nie zaś tylko takiej jak w zaproponowanym przez zdającego rozwiązaniu;

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2, art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez przyjęcie przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzania egzaminu radcowskiego, powoływanej w dalszej części skargi jako Komisja Egzaminacyjna, i Komisję Odwoławczą niejasnych kryteriów i metodologii oceny pracy, a w konsekwencji zaniechanie uzasadnienia przyczyn w odniesieniu do kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 u.r.p. z powodu których, praca egzaminacyjna z zakresu prawa gospodarczego o treści sporządzonej przez skarżącego zasługiwała na ocenę niedostateczną, w szczególności w zakresie oceny zadania w zakresie zawartego w nim § 8 umowy spółki ocenionego jako błąd przeważający o negatywnej ocenie egzaminu z części prawa gospodarczego;

3. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a., polegającego na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, opartego na wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a także poprzez zaniechanie obowiązku dokonania ostatecznej oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego:

a) poprzez ocenę zadania z prawa gospodarczego przez pryzmat pozbawionej kontekstu umowy części zapisu § 8 umowy, iż wspólnicy posiadają udziały i sformułowanie na jego tle tezy mającej stanowić podstawę zasadniczego zarzutu wobec zadania, iż powinno się odróżnić "udział kapitałowy" od "udziału" jako ogółu praw i obowiązków wspólników w spółce, nie wyjaśniając jednocześnie, czy w kontekście umowy spółki zapis § 8 umowy wprowadza wątpliwości co do takiego rozróżnienia, a w szczególności co do wielkości udziału kapitałowego któregokolwiek ze wspólników, bądź co do rozróżnienia poszczególnych praw i obowiązków wspólników spółki regulowanych umową składających się na ogół praw i obowiązków wspólników w spółce,

b) poprzez ocenę zadania z prawa gospodarczego przez pryzmat części zapisu § 8 umowy z pominięciem kontekstu wynikającego dla tego zapisu z umowy i sformułowanie na jego tle zarzutu o naruszeniu takim zapisem art. 50 k.s.h., nie wskazując jednocześnie na czym zarzucane naruszenie miałoby polegać;

c) poprzez ocenę zadania z prawa gospodarczego przez pryzmat części zapisu § 8 umowy z pominięciem kontekstu wynikającego dla tego zapisu z umowy i sformułowanie na jego tle zarzutu o naruszeniu takim zapisem przepisów prawa, nie wskazując jednocześnie, które konkretnie przepisy zostały naruszone oraz na czym zarzucane naruszenie miałoby polegać;

4. art. 107 § 3 w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. oraz art. 36 ust. 12 u.r.p., poprzez sporządzenie wadliwego i niespójnego uzasadnienia zaskarżonej uchwały i nie wyjaśnienie w sposób logicznie transparentny zasadności przesłanek rozstrzygnięcia uzasadnienia zaskarżonej uchwały w zakresie oceny negatywnej z prawa gospodarczego, a ponadto nie odniesienie się do zarzutów skarżącego formułowanych wobec uchwały Komisji Egzaminacyjnej;

5. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 oraz art. 366 ust. 1 i art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez wystawienie negatywnej oceny z pracy egzaminacyjnej z prawa administracyjnego, mimo uznania przez Komisję Odwoławczą, że praca egzaminacyjna spełnia łącznie wszystkie kryteria ustawowe wskazane w art. 365 ust. 2 u.r.p.;

6. art. 107 § 3 w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. oraz art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez sporządzenie wadliwego, wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia zaskarżonej uchwały polegającego na uzasadnieniu oceny negatywnej z prawa administracyjnego argumentacją wyjaśniającą przyczyny, dla których Komisja Odwoławcza postanowiła ocenić pracę z tego zakresu na ocenę pozytywną, a w konsekwencji nie wyjaśnianie powodów podjęcia uchwały o ocenie negatywnej egzaminu z prawa administracyjnego;

7. art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 oraz art. 366 ust. 1 i art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez wystawienie negatywnej oceny z pracy egzaminacyjnej z prawa administracyjnego, mimo uznania przez Komisję Odwoławczą, że praca egzaminacyjna spełnia łącznie wszystkie kryteria ustawowe wskazane w art. 365 ust. 2 u.r.p. w stopniu pozwalającym na wystawienie oceny pozytywnej, a w konsekwencji podjęcie rozważań o ocenie pracy egzaminacyjnej na płaszczyźnie najniższych z ocen pozytywnych.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p., poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż Komisja Odwoławcza nie jest zobowiązana do działania na podstawie przepisów prawa i w jego granicach, a w konsekwencji, że podstawą zarzutu Komisji Odwoławczej formułowanego w stosunku do zadania z prawa gospodarczego może być teza, iż przyjęcie innej regulacji adresu spółki, jak w ocenianym zadaniu, pozwalałoby na nieodzwierciedlanie jego zmiany w KRS, dzięki czemu mocodawca mógłby zaoszczędzić koszty z nim związane, tj. teza sprzeczna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w postaci art. 22, art. 47 ust. 1 oraz art. 38 pkt 1 lit c) ustawy o KRS, zgodnie z którymi spółka jawna ma obowiązek zgłaszać zmianę adresu w KRS;

2. art. 365 ust. 2 w związku z art. 366 ust. 1 u.r.p., poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, że praca egzaminacyjna z prawa gospodarczego i administracyjnego skarżącego nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 365 ust. 2 u.r.p., a w konsekwencji ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego;

3. art. 364 ust. 1 u.r.p., polegające na przyjęciu, że skarżący rozwiązując zadanie przygotowane w ramach czwartej części egzaminu radcowskiego (tj. z prawa gospodarczego) nie wykazał się właściwym przygotowaniem do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzą z zakresu prawa i umiejętnościami jej praktycznego zastosowania, podczas gdy sporządzona przez niego praca i zaproponowane w niej rozwiązanie zadania należy uznać w za merytorycznie trafne oraz stanowiące skuteczną, wykonalną i zgodną z przepisami prawa umowę sporządzoną zgodnie z poleceniem zadania egzaminacyjnego;

4. art. 364 ust. 1 u.r.p., polegające na przyjęciu, że skarżący rozwiązując zadanie przygotowane w ramach piątej części egzaminu radcowskiego (tj. z prawa administracyjnego), nie wykazał się właściwym przygotowaniem do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzą z zakresu prawa i umiejętnościami jej praktycznego zastosowania, podczas gdy sporządzona przez niego praca i zaproponowane w niej rozwiązanie zadania należy uznać w zdecydowanej części za merytorycznie trafne oraz stanowiące procesowo skuteczny środek zaskarżenia, a tym samym dające podstawy do twierdzenia, że skarżący jest przygotowany do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Skarżący stwierdził, że zaskarżona uchwała nie odniosła się do większości zarzutów wobec uchwały Komisji Egzaminacyjnej wskazując jedynie zarzuty egzaminatorów wobec pracy skarżącego i dokonując ich oceny z pominięciem argumentacji skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o oddalenie skargi oraz podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

Skarżący pismem z dnia 7 lipca 2014 r. poparł i rozwinął argumentację prawną stanowiska zawartego w odwołaniu oraz skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Na wstępie należy podkreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 36(9) u.r.p. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163 poz. 1302), wydanym na podstawie art. 36(1) ust. 16 u.r.p.

Zgodnie z art. 36(4) ust. 1 u.r.p. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawody radcy prawnego i etyki tego zawodu.

Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego zostały określone w art. 36(5) u.r.p. W myśl tego przepisu test z pierwszej części egzaminu radcowskiego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

Stosownie do art. 36(6) ust. 1 u.r.p. pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Kryteria oceny prac określone zostały w przepisie art. 36(5) ust. 2 u.r.p., do których ustawodawca zaliczył: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Kryteria te są zatem podstawowym wyznacznikiem tej oceny.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia (art. 36(6) ust. 2 u.r.p.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji II stopnia w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36(8) ust. 1 u.r.p.). Natomiast od uchwały Komisji II stopnia służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 u.r.p.).

W myśl przepisu art. 36(8) ust. 12 u.r.p. do postępowania przed Komisją II stopnia stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a.

Zgodnie z art. 36(8) ust. 14 pkt 4 u.r.p. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz.U. z 2009 r. Nr 164, poz. 1314).

W myśl § 5 pkt 3 powołanego rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego.

W zaskarżonej uchwale Komisja II stopnia przyjęła, że sporządzone przez skarżącego rozwiązania zadań z czwartej oraz piątej części egzaminu radcowskiego nie spełniają minimalnych wymogów pozwalających na wystawienie z nich ocen pozytywnych.

Zgodnie z art. 36(4) ust. 7 u.r.p. czwarta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, że sporządzona przez skarżącego umowa spółki jawnej w ramach rozwiązania zadania z czwartej części egzaminu radcowskiego nie zasługuje na ocenę pozytywną. Sąd zgadza się ze stwierdzeniem, że do najistotniejszych uchybień w pracy skarżącego z tej części egzaminu, które dyskwalifikują jej wartość, zaliczyć należy oparcie relacji majątkowych wspólników spółki jawnej na konstrukcji ich udziałów ( liczby udziałów przypadających każdemu ze wspólników), co świadczy w tym przypadku o niezrozumieniu istoty spółki jawnej.

Nie jest w żaden sposób przekonujący wywód skarżącego, iż miało to na celu wyłącznie zapewnienie czytelnego sposobu podziału zysku spółki, gdyż § 8 umowy spółki jawnej należy czytać w zw. z treścią § 15 tej umowy. W ocenie Sądu skarżący w umowie spółki w sposób jednoznaczny zawarł konstrukcję udziałów kapitałowych wspólników, który zasadniczo różni się od udziału wspólników spółki jawnej, jako ogółu ich praw i obowiązków (niezgodność z art. 50 k.s.h). Zawarcie zatem postanowień dotyczących w istocie spółek kapitałowych, w praktyce może wywoływać wątpliwości co do ważności lub skuteczności takiej umowy, dlatego też postanowienia, które w ocenie skarżącego miałyby zabezpieczyć relacje wewnętrzne wspólników spółki jawnej, w istocie narażają ich interesy w odniesieniu do relacji zewnętrznych funkcjonowania spółki jawnej jako profesjonalnego podmiotu gospodarczego.

W tym miejscu należy także wskazać na niedopuszczalność czynienia dodatkowych założeń przez zdających nieobjętych treścią zadania egzaminacyjnego. W szczególności nie można uznać za prawidłowe rozwiązanie danego casusu, w wyniku modyfikacji przyjętych założeń. Istotą zadania z prawa gospodarczego było sporządzenie ważnej umowy spółki jawnej, uregulowanej w k.s.h., w ramach założeń podanych w poleceniu egzaminacyjnym, na które składały się wyżej wskazane w opisie stanu faktycznego sprawy elementy i tylko w tym zakresie mogła być dokonana ocena pracy egzaminacyjnej (przykładowo patrz także wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2009 r. VI SA/Wa 791/09).

W odróżnieniu od powyższego, nie ma istotnego znaczenia dla oceny pracy skarżącego utożsamienie adresu spółki (miejsca pod którym spółka wykonuje działalność) oraz jej siedziby, w kontekście obowiązku dokonania odpowiedniej zmiany w KRS, gdyż zmiana tych danych winna w tym rejestrze znaleźć swoje odzwierciedlenie. Należy jednak zgodzić się z argumentem, iż w przypadku zawarcia w umowie spółki postanowień tylko co miejsca siedziby spółki, zmiana adresu prowadzenia przez nią działalności nie powodowałaby konieczności zmiany całej umowy spółki jawnej. W tej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący wybrał rozwiązanie prawnie dopuszczalne lecz trudniejsze w realizacji (praktyki funkcjonowania spółki).

Trafne okazały się również zdaniem Sądu pozostałe uchybienia podniesione przez Komisję II stopnia i egzaminatorów sprawdzających pracę skarżącego z prawa gospodarczego, a dotyczące interpretacji art. 10 § 3 K.s.h, lakoniczności postanowień dotyczących likwidacji spółki oraz zakazu konkurencji, jak również sposobu podejmowania wewnętrznych rozstrzygnięć w ramach spółki jawnej.

Zgodnie z art. 36(4) ust. 8 u.o.r.p., piąta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Ocenie kandydatów na radców prawnych z zakresu prawa administracyjnego zostały poddane decyzje wydane przez organy administracyjne w sprawie dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego i w zależności od wyniku tej oceny, należało wnieść skargę do sądu administracyjnego, albo w przypadku uznania, że brak jest do tego podstaw, sporządzić opinię prawną.

Jednym z istotniejszych elementów stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w zadaniu egzaminacyjnym było to, że postępowanie administracyjne zostało wznowione, a więc powinno się toczyć w trybie i na zasadach określonych w przepisach w zawartych k.p.a., dotyczących wznowienia postępowania. Kwestia ta stanowiła istotę zadania, głównie z uwagi na charakter i wagę popełnionych w tym zakresie przez organy administracyjne uchybień proceduralnych. Ponadto istotne było również to, że decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu wydana została na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W sprawie bezsporne jest, że prawidłowym sposobem rozwiązania postawionego w zadaniu egzaminacyjnym problemu jest sporządzenie skargi do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sporna zaś jest przyjęta przez skarżącego koncepcja skargi. Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, że sposób ujęcia przez skarżącego problemu od strony wykazania naruszenia przez organy szeregu przepisów świadczy o niezrozumieniu przez skarżącego istoty zadania, którym było dostrzeżenie, że w sprawie wydane zostały decyzje o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu w sytuacji pozostawania w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu świadczenia. Pomimo bowiem wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia rodzinnego nie zostało ono zakończone przez wydanie jednej z decyzji wymienionych w art. 151 k.p.a., co również winno zostać uwypuklone w sporządzonej skardze. Wadliwe również było orzeczenie w jednej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu, podczas gdy ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje takiej możliwości.

Innymi słowy prawidłowe rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego sprowadzało się do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w której należało przede wszystkim podnieść zarzut naruszenia art. 151 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia, które nie odpowiada żadnemu z dopuszczalnych tym przepisem sposobów zakończenia wznowionego postępowania. W wydanych po wznowieniu postępowania decyzjach w żaden sposób nie odniesiono się bowiem do pozostawionej nadal w obrocie prawnym dotychczasowej decyzji z 23 lipca 2009 r. przyznającej reprezentowanej stronie wymienione w niej świadczenia rodzinne.

Ponadto w przedstawionej sprawie decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu wydana została na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ten ostatni przepis (zamieszczony w materiałach egzaminacyjnych) stanowi, iż za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W związku z tym należało podnieść, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie.

W sporządzonej przez skarżącego skardze zabrakło właściwych zarzutów, które należało postawić zaskarżonej decyzji SKO w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji świadczących o dostrzeżeniu istoty zadania, tj. osadzeniu sprawy w warunkach wznowienia postępowania, które nie zostało ostatecznie zakończone, a pomimo tego, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wydane zostało rozstrzygnięcie uznające świadczenie za nienależnie pobrane.

Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, iż rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącego jest niewystarczające. Stanowiska tego – ze względu na wagę stwierdzonych naruszeń - nie zmieniają powołane przez skarżącego nieścisłości oraz pozytywna ocena pracy przez jednego z egzaminatorów. Wady sporządzonej przez skarżącego skargi są bowiem na tyle istotne, iż nawet przy założeniu, że skarga pod względem redakcji i jej staranności nie budziłaby zastrzeżeń, to podlegałaby rozpoznaniu przez sąd administracyjny jedynie w zw. z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., co jednoznacznie wpływa na ocenę jej wartości.

Zdaniem Sądu, aby praca mogła zostać oceniona jako całkowicie poprawna, powinna spełniać wymogi formalne, zawierać powołanie właściwych przepisów, a zdający powinien wykazać się umiejętnością interpretacji tych przepisów w aspekcie interesów reprezentowanej strony. Ocena pracy egzaminacyjnej sporządzanej w trakcie egzaminu radcowskiego musi zatem uwzględniać oczekiwany poziom fachowości i profesjonalizmu zdającego. Wskazane uchybienia uzasadniają zatem wystawienie oceny niedostatecznej, gdyż Komisja II Stopnia słusznie uznała, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącego nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu administracyjnym.

Podsumowując, Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, uznając, że wskazane wady prac skarżącego z czwartej oraz piątej części egzaminu są istotne. W konsekwencji, zdaniem Sądu, Komisja II stopnia prawidłowo uznała, że rozwiązania zaproponowane przez skarżącego uzasadniają wystawienie oceny niedostatecznej z kwestionowanych części egzaminu, a w konsekwencji ustalenie negatywnego wyniku całego egzaminu radcowskiego.

Należy przy tym wskazać, iż Sąd dokonując oceny danego aktu prawnego pod względem jego zgodności z obowiązującym prawem, w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, bada jedynie: czy nie zostały naruszone jego granice oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia sprawy. Należy, bowiem mieć na uwadze okoliczność, że Sąd w tych sprawach nie pełni roli kolejnej komisji egzaminacyjnej, ani nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach dokonania oceny merytorycznej prac egzaminacyjnych.

Sądowa kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych polega przede wszystkim na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień oraz czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla podjętego rozstrzygnięcia. Jest to zatem kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały, w szczególności zgodności z przepisami k.p.a.

Wobec powyższego badając przedmiotową sprawę pod kątem zgodności z prawem działania organów administracji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawierało wszystkie niezbędne elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a., a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ dokonał analizy zadania egzaminacyjnego, w wyniku czego odniósł się merytorycznie do konkretnych wad pracy oraz omówiono błędy skarżącego bezpośrednio rzutujące na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W tej sytuacji ocenę tę należy uznać za pełną.

Zdaniem Sądu, niezasadne są także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. wskazanych w skardze przepisów ustawy o radcach prawnych.

Z przepisu art. 36⁴ ust. 10 u.r.p. wynika bowiem, że ustawodawca przyjął szerokie spektrum możliwych do zastosowania ocen. Oznacza to, że przy ocenie pracy zdającego należy uwzględnić wpływ poszczególnych aspektów zaproponowanego przez zdającego rozwiązania nie tylko pod kątem zastosowania oceny niedostatecznej, ale również oceny pozytywnej. Dla dokonania ostatecznej oceny poprawności danej pracy, będącej rozwiązaniem zadania na egzaminie radcowskim, koniecznym jest zatem dokonanie porównania i wyważenia pozytywnych i negatywnych elementów ocenianej pracy danej osoby zdającej (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 5 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 531/12). Przy czym zróżnicowanie w przepisie art. 36⁴ ust. 10 u.o.r.p. ocen pozytywnych wskazuje na wyraźną wolę ustawodawcy do odejścia od ocen dwuwartościowych (ocena pozytywna i ocena negatywna; 0/1), a ustawodawca dopuszcza myśl, że mogą powstawać prace (skargi, apelacje opinie prawne itp.) w różnym stopniu odbiegające – z jednej strony - od prac zasługujących na ocenę pozytywną, z drugiej zaś – nie zasługujące wyłącznie na ocenę negatywną (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 713/11).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie uchybienia pracy skarżącego zostały właściwie ocenione przy zastosowaniu kryteriów pokrywających się z wytycznymi zawartymi w opisie istotnych zagadnień danego zadania egzaminacyjnego. Opisowi temu co prawda nie został przyznany przez ustawodawcę żaden walor normatywny i jako taki nie może on stanowić żadnego kryterium ocen (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 991/12, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 392/11, wyrok WSA z dnia 28.10.2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1323/10), lecz stanowi on wzór (punkt odniesienia) dla prawidłowego rozwiązania danego kazusu zawierając w sobie najważniejsze jego elementy.

Sąd w analizowanym przypadku doszedł do przekonania, iż opracowane przez skarżącego prace egzaminacyjne (umowa spółki jawnej oraz skarga do sądu administracyjnego) nie stanowią innych w pełni prawidłowych rozwiązań kazusów z zakresu prawa gospodarczego i administracyjnego, z uwagi na wykazane błędy. Nie może także w tym przypadku świadczyć na korzyść skarżącego ich lakoniczność .

Konkludując należy dodatkowo podkreślić, że wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej oraz zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 oraz art. 2 u.r.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. Art. 6 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma przy tym na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 2 ww. ustawy). Również wśród kryteriów oceny pracy z poszczególnych części egzaminu radcowskiego, określonych w art. 36(5) ust. 2 u.r.p., wymieniony jest warunek rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony

Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego działalności zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania nałożonych na niego obowiązków zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi kluczową formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami.

Z powyższych względów za słuszne należało uznać stanowisko Komisji II stopnia, która omawiane uchybienia w pracy pisemnej skarżącego z czwartej oraz piątej części egzaminu radcowskiego zakwalifikowała jako istotne, w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę. Nawet przy dostrzeżeniu pozytywnych elementów pracy, popełnienie poważnych błędów, jak wyżej wymienione, nie pozwala na przyjęcie, że zdający jest przygotowany do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej w sposób przewidziany ustawą o radcach prawnych. Stwierdzone uchybienia świadczą bowiem o niewystarczającym opanowaniu przez egzaminowanego materiału prawniczego i umiejętności stosowania prawa w praktyce.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

.