Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1103/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu z dnia 4 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora skargę oddala.


UZASADNIENIE

Skarżąca P. K. - studentka V roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku lekarskim, na Wydziale [...] Uniwersytetu, złożyła w dniu 19 października 2020 r. wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021.

Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r., znak [...] odmówiła przyznania skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021.

W uzasadnieniu wskazano, że średnia ocen skarżącej wynosi 4,5 i na podstawie § 10 Część 1 załącznika nr 10 do Regulaminu świadczeń mnoży się ją razy 10, o ile jest równa 4,0 lub wyższa. Dodatkowo skarżąca przedstawiła cztery osiągnięcia, z których uznano osiągnięcia nr 1 i 2 i przyznano za nie 7 punktów. Natomiast nie uznano osiągnięć nr 3 i 4 i nie przyznano za nie punktów.

Organ wyjaśnił, że po zestawieniu wniosków wszystkich wnioskodawców na kierunku i roku studiów skarżącej ustalono, iż minimalna liczba punktów kwalifikująca do 10% studentów uprawnionych do otrzymania stypendium rektora wynosi 55,4 pkt. Tym samym uzyskany przez skarżącą wynik 52 pkt nie uprawnia do przyznania wnioskowanego stypendium.

W odwołaniu P. K. wskazała, że Komisja naruszyła § 10 Część 2 pkt 5 i 6 załącznika nr 10 do Regulaminu świadczeń. Podkreśliła, że Komisja nie zakwestionowała, że na konferencjach wystąpiła cztery razy, a co do wystąpień objętych wątpliwościami Komisji, Komisja nie kwestionowała, że wystąpiła ona trzy razy i były to trzy różne konferencje. W opinii skarżącej, powinna ona otrzymać punkty z tytułu samego wystąpienia. Regulamin świadczeń stanowi, że wystąpienie ma mieć określone formy: referat, poster, w żadnym miejscu nie przewiduje jednak jakichkolwiek dodatkowych kryteriów, w tym określających tematykę wystąpienia, a także nie odnosi się do powtarzalności materiału, tematyki stanowiącej przedmiot wystąpień. Tym bardziej nie dyskwalifikuje różnych wystąpień, tylko z tej przyczyny, że mają za przedmiot jeden referat lub poster lub ich fragmenty. Skarżąca podniosła, że mimo iż prace dotyczyły podobnego źródłowego materiału to na każdej konferencji zaprezentowano inną pracę i poruszono w niej inne zagadnienie, a dodatkowo materiały prezentacyjne do wszystkich konferencji radykalnie różniły się między sobą.

Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu decyzją z dnia 4 czerwca 2021 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że średnia ocen skarżącej wynosi 4,5. Zgodnie z § 10 Część 1 załącznika nr 10 do Regulaminu świadczeń średnia została pomnożona razy 10, zatem na tej podstawie uzyskała ona 45 pkt. Dodatkowo skarżąca przedstawiła cztery osiągnięcia: 1) konferencja międzynarodowa 15th YES Meeting (Porto, Portugal), 17-20 września 2020 r. Prezentacja pracy posterowej "Milk [...]" (18 września 2020 r.); 2) konferencja międzynarodowa 15th YES Meeting (Porto, Portugal), 17-20 września 2020 r. Prezentacja pracy posterowej pt. "Effects [...]" (18 września 2020 r.); 3) konferencja międzynarodowa 28th International Medical Students' Conference (Cracow, Poland) 21-23 września 2020 r. Prezentacja pracy "Milk [...]" (22 września 2020 r.). Osiągnięcia te zostały przez skarżącą przyporządkowane do kategorii: trzy lub więcej wystąpienia z posterem lub referatem na konferencji międzynarodowej (N.REF.5.3). Skarżąca wpisała również do wniosku osiągnięcie: 4) udział w VII edycji Ogólnopolskiej Konferencji Interdyscyplinarnej EUREKA (K, Polska) 12-13 maja 2020 r. Prezentacja pracy "Milk [...]" (12 maja 2020 r.). Osiągnięcie to zostało przez skarżącą przyporządkowane do kategorii: jedno wystąpienie z posterem lub referatem na konferencji ogólnopolskiej (N.REF.6.1).

Komisja przechodząc do oceny ww. osiągnięć wyjaśniała, że przy zgłoszonym przez skarżącą osiągnięciu nr 1 przedstawiła ona certyfikat wystawiony na inną osobę, tj. na P. P., której nazwisko jest zapisane dużymi literami i pogrubioną czcionką, natomiast nazwisko skarżącej jest wymienione mniejszymi literami, niepogrubioną czcionką, linijkę niżej od P. P. W związku z tym odnaleziono na oficjalnej stronie internetowej organizatora konferencji 15th YES Meeting nagranie zatytułowane "[...] - Milk [...] – P., P." [nagranie dostępne pod adresem: www.[...], dostęp: 20 kwietnia 2021 r.], a następnie przesłuchano ww. nagranie celem ustalenia personaliów osoby prezentującej pracę. Cała prezentacja została przedstawiona przez P. P., wobec tego, zdaniem organu, nie można było przyznać skarżącej punktów za prezentowanie tej pracy.

Co się tyczy osiągnięcia nr 2, podobnie jak w przypadku osiągnięcia nr 1, skarżąca przedstawiła certyfikat wystawiony na inną osobę, tj. na S. P. S., której nazwisko jest zapisane dużymi literami i pogrubioną czcionką, natomiast nazwisko skarżącej jest wymienione mniejszymi literami, niepogrubioną czcionką, linijkę niżej od S. P. S. W związku z tym odnaleziono na oficjalnej stronie internetowej organizatora konferencji 15th YES Meeting nagranie zatytułowane "[...] - Effects [...] –S. S." [nagranie dostępne pod adresem: www. [...], dostęp: 20 kwietnia 2021 r.], a następnie przesłuchano ww. nagranie celem ustalenia personaliów osoby prezentującej pracę. Cała prezentacja została przedstawiona przez S. P. S., wobec tego nie może było przyznać skarżącej punktów za prezentowanie tej pracy.

Odnośnie osiągnięcia nr 3 organ podkreślił, że na podstawie zgormadzonej dokumentacji uznano ww. osiągnięcie i przyznano za nie punkty.

Jeśli chodzi o osiągnięcie nr 4 Komisja Odwoławcza podkreśliła, że na podstawie zgormadzonej dokumentacji nie można było uznać ww. osiągnięcia. Praca ta ma zbyt wiele punktów zbieżnych z pracą "Milk [...]". Zatem można było przyznać punkty tylko za jedno ze wspominanych wystąpień.

Organ wskazał w tym miejscu, że skarżąca uzyskała 5 punktów za jedno wystąpienie w formie posteru na konferencji międzynarodowej. Zatem uzyskała ona 45 pkt za średnią ocen i 5 punktów za osiągnięcia naukowe, czyli łącznie 50 pkt.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez Komisję, organ odwoławczy stwierdził, że wbrew twierdzeniom zawartym w decyzji I instancji oraz w pisemnej opinii Komisji dot. odwołania prace pt. "Milk [...]" z międzynarodowej konferencji naukowej 15th YES Meeting w Porto, 17-20 września 2020 r., i "Milk [...]" z VII edycji Ogólnopolskiej Konferencji Interdyscyplinarnej EUREKA w K, 12 maja 2020 r., nie są wykrojonymi częściami większej pracy pt. "Milk [...]" z międzynarodowej konferencji naukowej 28th International Medical Students' Conference w K, 21-23 września 2020 r. Sytuacja jest odwrotna tzn. prace pt. "Milk [...]" z międzynarodowej konferencji naukowej 15th YES Meeting w Porto, 17-20.09.2020 r., i "Milk [...]" z VII edycji Ogólnopolskiej Konferencji Interdyscyplinarnej EUREKA w K, 12 maja 2020 r., są pracami oryginalnymi i to z połączenia ich obu powstała praca pt. "Milk [...]" z międzynarodowej konferencji naukowej 28th International Medical Students' Conference w K, 21-23 września 2020 r. Zdaniem Komisji Odwoławczej, świadczą o tym przede wszystkim daty prezentowania poszczególnych prac. Najwcześniej odbyła się konferencja EUREKA w K, 12 maja 2020 r., następnie odbyła się konferencja YES Meeting w Porto, 17-20 września 2020 r., a dopiero na końcu odbyła się konferencja 28th International Medical Students' Conference w K, 21-23 września 2020 r. Powyższą tezę potwierdza również fakt, że w pracach oryginalnych i w pracy pochodnej podana jest taka sama liczba przypadków choroby niedokrwiennej serca i udarów, wykorzystanie tych samych publikacji oraz te same wyniki analizy statystycznej.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w odwołaniu, Komisja Odwoławcza podzieliła opinię skarżącej dotyczącą § 10 Część 2 pkt 5 i 6 załącznika nr 10 do Regulaminu w zakresie w jakim twierdzi ona, że punkty powinny być przyznawane za wystąpienie w formie referatu lub posteru. Podkreśliła jednak, że w sprawie wykazano, iż skarżąca wbrew oświadczeniom zawartym we wniosku stypendialnym, nie była osobą, która występowała z pracami "Milk [...]" i "Effects [...]", zatem nie można jej przyznać za to punktów.

Odnosząc się do opinii skarżącej dot. faktu, że Regulamin świadczeń w żadnym miejscu nie przewiduje jakichkolwiek dodatkowych kryteriów, w tym określających tematykę wystąpienia, a także nie odnosi się do powtarzalności materiału, tematyki stanowiącej przedmiot wystąpień, organ wskazał, że co do zasady student może wybrać dowolny temat wystąpienia. Co się jednak tyczy powtarzalności materiału, kwestie te uregulowane są w ustawie o prawach autorskich i prawach pokrewnych oraz w kodeksie karnym. To co skarżąca określiła w odwołaniu jako "powtarzalność materiału" należałoby rozpatrywać jako plagiat lub tzw. autoplagiat. Wobec tego nie ma ani konieczności by Regulamin świadczeń regulował te kwestie, ani nawet możliwości, by wewnętrzne przepisy uczelni regulowały w sposób odrębny materie ustawowe.

Komisja Odwoławcza wyjaśniła, że nie neguje faktu, iż prace skarżącej miały wartość naukową oraz faktu, że była ona ich współautorką. Nie przyznano natomiast punktów za dwa osiągnięcia: "Milk [...]" i Effects [...]", ponieważ nie spełniały one kryteriów określonych w § 10 Część 1 załącznika nr 10 do Regulaminu świadczeń, tj. skarżąca nie wystąpiła z powyższymi pracami. Natomiast za osiągnięcie "Milk [...]" nie przyznano punktów, ponieważ praca jest identyczna z pracą "Milk [...]". Komisja Odwoławcza podkreśliła, że zdecydowano się przyznać punkty za wystąpienie podczas konferencji w K, ponieważ za wystąpienie podczas konferencji międzynarodowej skarżąca mogła otrzymać większą liczbę punktów niż za wystąpienie podczas konferencji ogólnopolskiej.

Organ podkreślił, że po zestawieniu wniosków wszystkich wnioskodawców na kierunku i roku studiów skarżącej ustalono, iż minimalna liczba punktów kwalifikująca do 10% studentów uprawnionych do otrzymania Stypendium rektora wynosi 55,4 pkt. Tym samym uzyskany przez skarżącą wynik 50 pkt nie uprawnia do przyznania wnioskowanego stypendium.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. K. zarzuciła naruszenie:

- art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony bowiem w tym przypadku tylko z pozoru zasada zakazu reformationis in peius nie została naruszona jako, że decyzja organu odwoławczego utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji i pozornie decyzja taka nie zmienia sytuacji prawnej skarżącej, tymczasem:

a) zgodnie z uzasadnieniem decyzji organu II instancji przyznano jej 50 pkt a zgodnie z decyzją organu I instancji przyznano 52 pkt;

b) wywody uzasadnienia decyzji organu II instancji różnią się w stosunku do wywodów organu I Instancji w sposób dla niej niekorzystny;

- art. 8 k.p.a. oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji poprzez nierówne jej traktowanie

w stosunku do innych studentów wnioskujących o stypendium, którym w analogicznych przypadkach ich udziału - wystąpienia w konferencjach przyznane zostały punkty za takie wystąpienie - udział, a jej przyznania punktów odmówiono;

- art. 5, art. 6 i art. 8 decyzji w sprawie Kodeksu Dobrej Praktyki

Administracyjnej (Dz. U. UE. C. z 2011 r. Nr 285, str. 3) poprzez

naruszenie zasady równego traktowania studentów, którzy ubiegali się o stypendium,

nierówne taktowanie jej w stosunku do innych studentów wnioskujących o stypendium, którym w analogicznych przypadkach ich udziału - wystąpienia w konferencjach przyznane zostały punkty za takie wystąpienie - udział, a jej

przyznania punktów odmówiono;

- naruszenie § 10 Część 2 - Osiągnięcia naukowe, publikacje i konferencje, pkt 5 i 6

załącznika nr 10 do Regulaminu (w brzmieniu nadanym zarządzeniem nr 114 Rektora Uniwersytetu z dnia 16 października 2020 roku), poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie, co skutkowało nieprzyznaniem punktów, a w efekcie nieuzyskaniem stypendium naukowego;- art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej ocenydowodów i przyjęciu, że praca "Milk [...] "Milk [...]", a w dalszej części uzasadnienia, że praca "Milk [...]" jest identyczna z drugą pracą, co jest twierdzeniem nieprawdziwym, niepopartym żadnym merytorycznym uzasadnieniem przedstawionym w decyzji a także niekonsekwentnym bowiem czym innym jest posiadanie punktów zbieżnych, a czym innym identyczność prac; - art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. zw. z art. 126 k.p.a. polegające na nieprawidłowym sporządzeniu uzasadnienia decyzji przejawiającym się w niewyjaśnieniu przepisów prawa, a prowadzeniu argumentacji w sposób utrudniający jej zrozumienie i tym samym przygotowanie skargi.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi, uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 24 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej rozszerzył zarzut naruszenia zakazu orzekania na niekorzyść w ten sposób, że skoro organ l instancji rozstrzygnął o przyznaniu punktów za dwie pierwsze konferencje, to organ Il instancji nie mógł już za nie nie przyznać punków. Ponadto podniósł, że wg skarżącej już w wyrzeczeniu decyzji powinna być określona ilość przyznanych punków. O udziale w konferencjach świadczą dołączone przez skarżącą certyfikaty. Wg skarżącej certyfikaty te potwierdzają dwa wystąpienia jej w czasie międzynarodowej konferencji w Portugalii. Wystąpienie to nie polegało tylko na przygotowaniu materiału, ale również na sposobie przedstawienia pracy, której współautorką była skarżąca. Przedstawienie tej pracy w trybie on-line przez inną osobę nie umniejsza nakładu pracy skarżącej. Pełnomocnik organu podkreślił natomiast, że wystąpienie, o którym mowa w regulaminie nie można używać zamiennie ze słowem "udział".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma obowiązku do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.

Przede wszystkim Sąd uznał, że nie jest zasadny zarzut naruszenia zakazu orzekania na niekorzyść odwołującej się. Przedmiotem decyzji I instancji była odmowa przyznania stypendium i ta decyzja została utrzymana w mocy. Różnice w odmiennej ocenie stanu faktycznego w wyniku jego ponownej analizy, czy uzupełnienia należą nie tylko do prawa organu odwoławczego ale są jego obowiązkiem w ramach konieczności ponownego rozpoznania sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Stanowisko skarżącej, że w samej decyzji winno znajdować się wyrzeczenie co do przyznanej punktacji, należy raczej traktować jako postulat do ustawodawcy niż skuteczny zarzut postawiony organom, które rozpoznały wniosek o przyznanie stypendium rektora na podstawie dokonanej oceny zgłoszonych przez skarżącą jej osiągnięć. Ocena ta dokonana poprzez przyznanie i nieprzyznanie punktów za poszczególne osiągniecia stała się podstawą odmowy przyznania stypendium. Ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy oznaczał zatem konieczność ponownej oceny zgłoszonych przez skarżącą osiągnięć, a organ II instancji nie był w tym zakresie związany oceną organu I instancji. Zasada orzekania na niekorzyść nie mogła więc pozbawić organu odwoławczego konieczności ponownej oceny stanu faktycznego sprawy i jego oceny.

Zasada dwuinstancyjności postępowania sformułowana w przepisie art. 15 k.p.a., objęta jest ochroną konstytucyjną, wynikającą z art. 78 Konstytucji RP. Sprowadza się ona do obowiązku dwukrotnego merytorycznego rozpoznania tej samej sprawy administracyjnej. W toku postępowania administracyjnego zasada dwuinstancyjności realizowana jest poprzez odwołanie, które skutecznie wniesione, gwarantuje rozpoznanie sprawy załatwionej przez organ administracji publicznej pierwszej instancji przez właściwy organ wyższego stopnia i uzyskanie rozstrzygnięcia tego organu. Rozpoznanie sprawy przez organ II instancji obejmuje ponowne merytoryczne rozpatrzenie zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, wskazania dowodów, oceny tych dowodów oraz rozważań prawnych, które mają w tej sprawie zastosowanie. Organowi odwoławczemu nie wolno ograniczać się do kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji, czy też kontroli zasadności argumentów i zarzutów przedstawionych w odwołaniu (np. wyrok WSA z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95; ONSA 1997/1/35; wyrok WSA z dnia 14 października 1999r., sygn. IV SA 1313/98, Lex nr 48725).

W nin. sprawie, Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, zobowiązana była ponownie rozpoznać sprawę od początku w zakresie objętym zaskarżoną decyzją organu I instancji. W tym celu miała prawo do przeprowadzenia w ograniczonym zakresie własnego postępowania wyjaśniającego oraz oceny zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego i jego uzupełnienia – zgodnie z regułą art. 136 k.p.a.

Katalog rodzajów orzeczeń, jaki mógł zastosować organ odwoławczy zawarty w art. 138 k.p.a. obejmuje decyzje merytoryczne, merytoryczno-reformacyjne, kasacyjne i decyzje umarzające postępowanie. Organ odwoławczy – działając zgodnie z zasadą dwuinstancyjności - ma m.in. możliwość utrzymania w mocy zaskarżone orzeczenie uznając, że stanowisko organu pierwszej instancji było prawidłowe. Jednocześnie ma prawo do tego aby własne orzeczenie, którego nieodłączną częścią jest uzasadnienie, sformułować w sposób, który doprowadzi do usunięcia niektórych wad uzasadnienia lub rozstrzygnięcia orzeczenia organu pierwszej instancji - przykładowo może znacznie rozszerzyć motywy, którymi kierował się rozpoznając sprawę i które niewątpliwie przyświecały organowi pierwszej instancji, lecz ten sformułował je znacznie bardziej lakonicznie, lub też jedynie doprecyzować, uszczegółowić samo rozstrzygnięcie orzeczenia. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Motywy orzeczenia zostały rozszerzone i wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu, zgodnie z wymogami zawartymi w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z naruszeniem zasady dwuinstancyjności mielibyśmy natomiast do czynienia, gdyby np. organ drugiej instancji wyszedł poza granice sprawy (orzekł co do innego przedmiotu, czy też podmiotu), orzekł przy wykorzystaniu innego przepisu prawa materialnego, bądź też przeprowadził postępowanie wyjaśniające w takim zakresie, że w istocie zastąpiłby organ pierwszej instancji w rozstrzygnięciu sprawy.

W niniejszej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej były przepisy art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3, art. 91 ust. 1-3, art. 92 ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478, z późn. zm.), oraz § 4 - § 12 i § 24 Zarządzenia nr 78 Rektora Uniwersytetu z dnia 1 października 2019 r. w sprawie: Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu ([...])

Sąd nie podzielił, jak już wyżej wspomniano, zarzutu aby organ odwoławczy naruszył wynikający z art.139 kpa zakaz reformationis in peius. Oznacza on bowiem że jeżeli organ pierwszej instancji przyznał stronie określone prawa lub nałożył obowiązki, to organ odwoławczy nie może pozbawić odwołującej się strony praw przyznanych tej stronie zaskarżoną decyzją albo orzec o zwiększeniu obowiązków strony ponad obowiązki nałożone decyzją organu pierwszej instancji.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił przyznania stypendium a organ odwoławczy utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Przedmiotem rozstrzygnięcia nie było zatem "przyznanie punktów", a wg skarżącej przyznanie zgodnie z uzasadnieniem decyzji organu II instancji 50 pkt a zgodnie z decyzją organu I instancji 52 pkt świadczy właśnie o naruszeniu ww. zasady. Sąd tego stanowiska nie uznał za słuszne. Zakaz reformationis in peius z natury rzeczy nie może bowiem odnosić się do decyzji organu odwoławczego, utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, ponieważ decyzja taka nie zmienia sytuacji prawnej strony. Ustalenie przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy, który jest "mniej korzystny" dla strony, niż ustalony pierwotnie, nie jest naruszeniem art. 139, ponieważ nie stanowi ono rozstrzygnięcia sprawy (tak np. wyrok NSA z dnia 7 października 2015 r., I OSK 1223/15, LEX nr 1985727). W piśmiennictwie podniesiono, że nie stanowi naruszenia omawianego zakazu zmiana przez organ odwoławczy treści uzasadnienia rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji poprzez wzbogacenie go o nowe elementy, ponieważ uzasadnienie nie kształtuje uprawnień lub obowiązków strony (A. Skóra, Zakaz reformationis in peius w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Poznań 2017, s. 58-59)

Do wydania decyzji na niekorzyść strony dochodzi wówczas, gdy sytuacja materialnoprawna strony, ujmowana obiektywnie, ulegnie pogorszeniu i stanie się mniej korzystna w wyniku wydania decyzji przez organ odwoławczy. Podstawy dokonania ustaleń w tym zakresie nie stanowi jednak żądanie odwołania, lecz obiektywna sytuacja prawna strony ukształtowana decyzją odwoławczą (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2018 r., II GSK 2918/17, LEX nr 2472399). Mówiąc inaczej, w wyniku porównania decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu I instancji zostanie stwierdzone, że w decyzji organu odwoławczego uległ zmniejszeniu zakres praw tej strony lub zakres jej obowiązków uległ powiększeniu. Pod uwagę należy także brać dodatkowe klauzule zawarte w decyzji, takie jak rygor natychmiastowej wykonalności, warunek, termin i zlecenie (A. Skóra, Reformationis in peius..., s. 132). W szczególności dochodzi do naruszenia zakazu reformationis in peius, gdy organ odwoławczy nałoży na stronę nowy obowiązek, który nie został nałożony na stronę decyzją wydaną w I instancji, ale mieści się w zakresie stosunku materialnoprawnego, którego dotyczy sprawa (zob. wyrok SN z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 53/95, OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 152; zob. również wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., II OSK 1878/12, LEX nr 1568295).

Zakaz reformationis in peius dotyczy przede wszystkim rozstrzygnięć merytorycznych organu odwoławczego, którymi organ ten uchyla w całości lub w części rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oraz orzeka w tym zakresie co do istoty sprawy.

Dlatego mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego pamiętać należy, że zakaz reformationis in peius stanowi wyjątek od zasady braku skrępowania organu odwoławczego decyzją wydaną w pierwszej instancji i dlatego art. 139 k.p.a. - jako wyjątek – musi być wykładany ściśle, a nie rozszerzająco.

Przechodząc zatem do kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją oceny zgłoszonych przez skarżącą osiągnięć, Sąd uznał, że ocenie tej nie można zarzucić dowolności oraz takich błędów w przyznaniu punktów za poszczególne zgłoszone osiągnięcia, które miały by wpływ na ostateczny wynik sprawy, tj. zasadność odmowy przyznania żądanego stypendium.

Zdaniem organu odwoławczego skarżącej można było przyznać punkty tylko za jedno osiągnięcie wymienione we wniosku pod pozycją nr 3. Organ szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko. Sąd uznał, że jest ono prawidłowe. Skoro bowiem w obowiązującym w tym zakresie regulaminie rozróżniono takie pojęcia, jak: wystąpienie (w formie referatu lub posteru) i publikacja, a nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie wystąpiła z referatami wskazanymi pod poz. 1 oraz 2, to organ odwoławczy nie mógł za nie przyznać punktów. Skarżąca była współautorem opracowania, ale samo wystąpienie/prezentacja z poz. 1 i poz. 2 zostało przeprowadzone przez inne osoby (dokumenty: certyfikat k. 60 a.a. oraz pismo z dnia wyjaśniające zasady ich wystawienia k. 65a.a.). Sąd uznał, że wystąpienie o którym mowa w § 10 Załącznika nr 10 do Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu - Zarządzenie nr 78 z dnia 1 października 2019 r. nie jest równoznaczne z jakimkolwiek udziałem w konferencji. Wyżej wymieniony przepis pozwala na przyznanie punktów za wystąpienie (a nie udział, czy autorstwo). Na tej samej zasadzie, za wystąpienie na konferencji międzynarodowej w K (osiągnięcie wskazane we wniosku przez skarżącą pod poz. 3) skarżąca uzyskała 5 punktów.

Skoro zasadą jest § 2 Załącznika nr 10 do Regulaminu, przyznanie stypendium za osiągnięcia, oceniane wskazaną w regulaminie ilością punktów, to oczywistym wydaje się, że muszą to być różne osiągniecia, a nie jedno kilkukrotnie powtarzane. Nie jest więc adekwatne do przesłanek uzyskania stypendium powoływanie się w skardze na powtarzalność tematów wykładów prowadzonych przez pracowników naukowych. W nin. sprawie istotne jest natomiast to, że bez względu na ocenę osiągniecia z poz. 4, za które skarżącej mogłoby przysługiwać 2 punkty, stwierdzić należy, że nawet uznanie tej pracy za odrębne osiągnięcie za ww. ilość punktów, nie dało by wystarczającej dla przyznania stypendium ilości punktów. Przyznanie za poz. 3 - pięciu punktów i za poz. 4 - 2 punkty, dałoby razem 52 punkty, podczas gdy wymagana minimalna ilość punktów dla przyznania stypendium wynosiła 55,4. Wskazać jedynie można, że w przypadku oceny tożsamości dwóch prac, czy ich wysokiego podobieństwa, które nie pozwalało na uznanie jednej z nich za kolejne osiągnięcie, konieczne jest zawsze szczegółowe uzasadnienie, które nie tylko mogłoby przekonać stronę, ale przede wszystkim umożliwić kontrolę zasadności takiej oceny. W przeciwnym razie ocenę taką można by potraktować jako całkowicie dowolną.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a dokonana ocena znajduje podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym. Sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie budzi zastrzeżeń Sądu i nie potwierdza naruszeń zarzuconych w skardze. Swoją argumentację organ odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Trudno natomiast odnieść się do zarzutu nierównego traktowania skarżącej ze względu na jego ogólnikowość.

Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.