Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 78/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2017 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Będąca przedmiotem niniejszej sprawy skarga K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 grudnia 2016 r. nr [..] wniesiona został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 5 sierpnia 2016 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wpłynęło pismo M. K., D. i W. N. oraz A. K. z prośbą o zweryfikowanie prawidłowości i zgodności z prawem prac remontowych prowadzonych przez K. R. w lokalach nr 1 i nr 3 w budynku przy ul. P. w G. Wnioskujący wskazali, że dokonane w dniu 9 marca 2016 r. przez K.R. zgłoszenie robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę nie dotyczyło całkowitej rozbiórki ścian działowych w obu lokalach i całości kominów a zostało to zrobione na przełomie kwietnia i maja tego roku. Ponadto, w dachu po rozbiórce obu kominów były niedbale zakryte folią otwory i podobnie było z otworami po usuniętych oknach w lokalu nr 3 na piętrze od strony ul. P.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, w dniu 27 września 2016 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających m.in. na rozebraniu ścian wewnętrznych na wszystkich 3 kondygnacjach oraz rozbiórce komina, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. P. w G.

Następnie, postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. nr [..], wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 , art. 50 ust. 2 pkt 1 i 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego:

1. wstrzymał inwestorom robót budowlanych – K. R., E. R. i M. R. prowadzenie robót budowlanych związanych z przebudową budynku mieszkalnego przy ul. P. w G. ze względu na ich prowadzenie z naruszeniem art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę;

2. nakazał zabezpieczyć teren inwestycji przed dostępem osób trzecich poprzez zamknięcie drzwi do pomieszczeń usytuowanych na trzech kondygnacjach budynku objętych prowadzeniem robót oraz zabezpieczyć strefy robót prowadzonych na zewnątrz i magazynowanego gruzu z rozbiórek;

3. nałożył obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych łącznie z inwentaryzacją, w terminie 30 dnia od dnia otrzymania niniejszego postanowienia.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ wskazał, że budynek przy ul. P. w G., na dzień 14 czerwca 2016 r., nie był wpisany do gminnej ewidencji zabytków. Zgodnie zaś z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego B. – rejon dawnej osady rybackiej w mieście G.posesja przy ul. P. znajduje się w karcie terenu 0305 w strefie ochrony dziedzictwa kulturowego układu urbanistycznego zabudowy siedliskowej dawnej osady rybackiej B., gdzie dla budynków o wartościach kulturowych zaznaczonych na rysunku planu wskazano, że ochronie podlega charakter budynku i detal architektoniczny. Przedmiotowy budynek przy ul. P. nie został oznaczony na rysunku planu i nie wymaga ochrony w tym zakresie.

Powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ stwierdził, że przeprowadzony w przedmiotowym budynku zakres robót budowlanych tj. rozbiórka ścian działowych i komina, rozbiórka posadzki na parterze i wykonanie wylewki betonowej oraz izolacja ściany fundamentowej, wykonany w kwietniu i maju 2016 r., stanowił przebudowę budynku mieszkalnego i został wykonany w warunkach w warunkach samowoli budowlanej tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 22 września 2016 r. organ ustalił bowiem, że:

- na II piętrze przedmiotowego budynku w pomieszczeniu usytuowanym od strony północnej zostały rozebrane wszystkie ściany wewnętrzne działowe oraz komin; dwa otwory w dachu (1 większy po rozbiórce komina) zostały zabezpieczone przed przedostawaniem się wód opadowych; stan niektórych belek konstrukcyjnych dachu jest zły a przekroje tych belek są zbyt małe i nie spełniają norm w zakresie nośności (przenoszenia obciążeń); na ścianach zewnętrznych stwierdzono szereg zarysowań i pęknięć w ceglanym murze; prowadzone były roboty polegające na odtworzeniu murowanych ościeży (boków otworów okiennych) i aktualnie dochodzą one do istniejących nadproży wykonanych w kształcie łuków z cegieł; poprzedni właściciele lokali powiększyli oryginalne wymiary okien a zatem przemurowanie ościeży otworów przywraca stan oryginalny; poszerzono okno w ścianie szczytowej od strony południowej i otwór okienny wystaje poza ceglane nadproże wykonane w kształcie łuku i biegnie od niego pęknięcie w dół i lekko w stronę ulicy P.;

- na I piętrze przedmiotowego budynku również rozebrano ściany działowe i wylewkę betonową o grubości ok 20 cm w miejscu łazienki (od strony ul. M. i klatki schodowej) wykonaną na stropie drewnianym; widoczne są zarysowania ścian a jedna z rys widoczna jest na styku ściany zewnętrznej i dochodzącej do niej prostopadle ściany klatki schodowej; na pęknięciu tym wykonano plombę, która pękła po upływie 2 tygodni;

- otwory okienne na I i II piętrze przedmiotowego budynku od strony ul. M., jak i poszerzenie otworów okiennych od strony przeciwnej wykonali poprzedni właściciele;

- w związku ze stwierdzoną możliwością wystąpienia zagrożenia zobowiązano właścicieli lokali nr 1 i 3 do podparcia 1 belki stropowej pomiędzy I i II piętrem od strony ul. M.; powyższa belka opiera się na ścianie zewnętrznej nad otworem okiennym; stwierdzono pęknięcia biegnące w fugach cegieł pod oparciem belki;

- na parterze budynku rozebrano ściany wewnętrzne działowe oraz komin; rozebrano posadzkę i na pisku wykonano wylewkę betonową.

- na zewnątrz budynku od strony ul. P. K., E. i M. R. wykonali izolację ścian fundamentowych i wzmocnienie poprzez otynkowanie, uzupełnienie cegieł; na tynku wykonano izolację pionową w technologii Riemmers, ułożono styrodur i folię kubełkową;

Zgodnie ze złożonym podczas kontroli oświadczeniem pełnomocnika K. R., decyzja o rozbiórce ścian działowych podjęta została w celu uniknięcia katastrofy budowlanej.

W znajdującej się w aktach sprawy opinii technicznej z czerwca 2016 r. wykonanej przez Z. P. i M. P., wskazano, że dla stanu istniejącego dla ściany niepodpiwniczonej i podpiwniczonej od strony ul. M. naciski wywierane przez fundamenty przekraczają odpowiednio ponad siedmiokrotnie i prawie czterokrotnie nośność gruntu, dlatego też należy wykonać iniekcję cementową nasypów, na których posadowiony jest budynek a zdegradowaną biologicznie drewnianą konstrukcję dachu wymienić na nową, spełniającą aktualne wymagania w zakresie obciążeń. Wskazano także na konieczność wykonania nowych stropów z zaleceniem wykonania stropów żelbetowych z wieńcami usztywniającymi ściany nośne budynku. Zalecono również usztywnienie ścian przez uzbrojenie naprzemianlegle po obu stronach ścian prętami.

Organ ocenił przy tym, że wykonane w przedmiotowym budynku roboty budowlane przekraczają zakres robót budowlanych określonych w dokonanym przez K. R.zgłoszeniu robót budowlanych z dnia 11 marca 2016 r. Zgłoszenie to dotyczyło bowiem: wymiany stolarki okiennej, drzwiowej, remontu instalacji co, cwu, elektrycznej, remontu tynków i ścian wewnętrznych wraz z malowaniem, remontu części wykończeniowych stropu (okładziny dolne, górne), wykonania ogrodu zimowego – lustrzane odbicie pomieszczenia gospodarczego z drugiej strony, remontu kominów (likwidacja nieszczelności), remontu pokrycia dachowego i wymiany rynien.

Powyższe ustalenie, jak wskazał organ orzekający, uprawniało go do wstrzymania prowadzonych robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.

Jednocześnie organ wskazał, że w przedłożonej do akt sprawy ekspertyzie technicznej – ocenie stanu technicznego elementów budowlanych wykonanej przez W. G., A. P. i Ł. K.negatywnie oceniono stan techniczny ścian wewnętrznych i komina w związku z czym zalecono rozbiórkę ścian działowych i trzonów kominowych, wykonanie wylewki na gruncie celem zabezpieczenia podłoża, wykonanie dalszych prac zabezpieczających umożliwiających dalsze kontynuowanie robót i stwierdzono, że stan ścian działowych i komina stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi pracujących przy wykonywaniu robót i należy natychmiast przystąpić do wykonania tych czynności na podstawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. Organ podkreślił, że rozpoczęcie robót rozbiórkowych i zabezpieczających na podstawie art. 31 ust. 5 nie zwalnia z obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. Wykonanie stropów żelbetowych, wzmacnianie gruntu pod fundamentami, nowa konstrukcja dachu wymaga od inwestora uzyskania pozwolenia na budowę.

Organ orzekający wskazał przy tym, że posiada wątpliwości co do prawidłowego sposobu przeprowadzenia wykonanych robót budowlanych oraz czy roboty te wykonane zostały pod kierunkiem osoby uprawnionej, dlatego też, działając na podstawie art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego, zażądał przedstawienia ekspertyzy technicznej oceniającej zgodność z przepisami wykonanych robót i wyjaśniającej, czy rozebrane ściany wewnętrzne nie stanowiły usztywnienia ścian zewnętrznych oraz zawierającej projekt robót mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do zgodności z przepisami. Organ wskazał przy tym, że nie może to być jednak projekt robót zaplanowanej przez K. E. i M. R. przebudowy budynku. Roboty przewidziane w żądanej ekspertyzie winny być typowo zabezpieczające np. tymczasowe podparcia stropów lub ścian oraz w zależności od wniosków oceny technicznej izolacji np. wykonanie prawidłowej (zagęszczonej właściwie i z właściwego materiału – bez gruzu) zasypki izolacji.

Na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie wnieśli K., E. i M. R., zarzucając uniemożliwienie inwestorowi poprzez sformułowanie nakazu zaprzestania wykonywania robót budowlanych realizacji zaleceń wynikających z ekspertyzy z dnia 12 kwietnia 2016 r., co w konsekwencji zastosowania się przez inwestora do nakazu może doprowadzić do szkody w majątku inwestora lub innych osób, a także niedopuszczalnego w świetle stwierdzonego i prawidłowo udowodnionego istniejącego bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa mienia ludzi. Podkreślili, że prowadzone przez nich prace nie polegały na przebudowie budynku a jedynie na jego remoncie, zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, i z uwagi na stwierdzony w ekspertyzie stan techniczny ścian działowych i trzonów kominowych, powodujących zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia w szczególności osób pracujących przy wykonywaniu robót, wykonano roboty zabezpieczające na podstawie art. 31 ust 5 prawa budowlanego. Niestety osoba odpowiedzialna za przebieg robót budowlanych z przyczyn nieznanych zaniechała powiadomienia organu o dokonanych robotach. Zrealizowanie zaleceń zawartych w ekspertyzie konstrukcyjnej miało za zadanie uzyskanie możliwości odtworzenia stanu istniejącego budynku i żadna z prac podlegająca obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę nie została rozpoczęta, natomiast o stanie prac i zagrożeniach opisanych w ekspertyzie na bieżąco był informowany zarządca nieruchomości oraz współwłaściciele. Poinformowali jednocześnie, że dostęp do budynku, strefa robót prowadzonych na zewnątrz i magazynowanego gruzu z rozbiórek zostały zabezpieczone a ekspertyza techniczna wykonanych robót wraz z inwentaryzacją zostanie dostarczona w wymaganym terminie. Nadto podkreślili, że dalsze roboty budowlane prowadzone będą dopiero po uzyskaniu pozwolenia na budowę, a inwestor aktualnie jest w trakcie przygotowywania dokumentacji potrzebnej do jego uzyskania.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 października 2016 r.

Przedstawiając w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy wskazał dodatkowo, że budynek mieszkalny wielorodzinny przy ul. P. w G. znajduje się na działce nr [..] obręb [..] i wybudowany został na początku XX w. Jest to budynek posiadający dwie kondygnacje nadziemne oraz poddasze użytkowe, częściowo podpiwniczony. Wymiary budynku w rzucie wynoszą 17,85 m x 6,96 m. Ściany nośne i działowe są murowane z cegły (ściany wewnętrzne na parterze i piętrze o grubości 12 cm z cegły dziurawki), trzony kominowe z cegły pełnej, strop nad piwnicą stalowo-ceramiczny, stropy nad parterem i piętrem drewniane; dach konstrukcji drewnianej pulpitowy (jednospadowy) kryty papą. Budynek posiad 5 lokali mieszkalnych, których właścicielami są: M. K. (lokal nr 2); D. i W. N. (lokal nr 4), A. K. (lokal nr 5), K. R.(lokal nr 1 i 3), E. i M. R. (lokal nr 1).

Organ ocenił następnie, że wykonane przez inwestorów w przedmiotowym budynku roboty budowlane polegające na wyburzeniu szeregu elementów układu przestrzennego wewnątrz budynku tj. ceglanych ścian działowych o grubości 12 cm oraz ceglanego komina wykroczyły poza zakres robót budowlanych objętych zgłoszeniem z dnia 11 marca 2016 r., a ponadto wymagały one uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie uzyskał. Powyższe ustalenie, jak stwierdził organ odwoławczy, uprawniało do zastosowania procedury określonej w art. 50 Prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 50 ust. 1 pkt 1tej ustawy w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Zasadne było również, w ocenie organu odwoławczego, wskazanie w podstawie prawnej wydanego przez organ I instancji postanowienia art. 50 ust. 1 pkt 2 oraz zastosowanie art. 50 ust. 2 tj. nakazania zabezpieczenia wstrzymanych przedmiotowych robót. Organ I instancji skorzystał też z możliwości zastosowania dyspozycji ust. 3 art. 50 Prawa budowlanego - nakazując inwestorowi przedłożenie w przeciągu 30 dni dokumentacji, która wykaże, jakie dalsze działania mogą być w sprawie konieczne aby zaistniałą sytuację doprowadzić do zgodności z przepisami. W dalszym toku postępowania organu I instancji, w zależności od dokonanych kolejnych w sprawie ustaleń, zastosowanie znajdą odpowiednie dyspozycje art. 51 Prawa budowlanego.

Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że przeprowadzone działania organu I instancji są zasadne a wydane postanowienie znajduje swoje oparcie w przepisach prawa. Jak wyjaśnił bowiem, decyzja o pozwoleniu na budowę wydana zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego określa uprawnienia inwestora do wykonania robót budowlanych. Uprawnienia te nie muszą być przez inwestora realizowane i organ nie ma żadnych instrumentów umożliwiających wyegzekwowanie realizacji robót wskazanych w pozwoleniu na budowę. Zupełnie inny charakter ma decyzja organu nadzoru budowlanego wydana w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. W tym trybie organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję "nakazową"- nie jest to decyzja uprawniająca lecz obligująca do wykonania określonego obowiązku, podlegająca egzekucji administracyjnej w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wydanie takiej decyzji nie jest uzasadnione wynikającymi z prawa własności i Prawa budowlanego uprawnieniami strony lecz istotną z punktu widzenia społecznego potrzebą doprowadzenia zaistniałej sytuacji do stanu zgodności z prawem. Z kolei, dyspozycja art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

We wniesionej do Sądu skardze skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, podnosząc, że postanowienie to wydane zostało z naruszeniem:

- art. 50 ust 1, 2 i 3 prawa budowlanego - poprzez uznanie, że wykonanie czynności w obiekcie budowlanym polegających na rozbiórce ścian działowych i wykonaniu wylewki stanowią roboty budowlane a rozbiórka przewodu kominowego została wykonana bez stosownego zgłoszenia, podczas gdy wykonanie ścian działowych i wylanie cienkiej wylewki nie stanowi w istocie wykonania robót budowlanych podlegających reglamentacji prawa budowlanego w zastosowanym trybie a rozbiórka urządzenia budowlanego zmierzająca do odtworzenia stanu pierwotnego mieści się w zakresie definicji legalnej remontu;

- art. 3 pkt 7a i 8 prawa budowlanego - poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wykonanie pewnych czynności w obiekcie, zmierzających do przygotowania terenu budowy stanowi roboty budowlane a wykonanie robót mieszczących się w definicji legalnej remontu jest przebudową budynku, podczas gdy stan ten w zakresie ścian działowych i wylewki nie stanowi robót budowlanych a rozbiórka przewodu kominowego mieści się w zakresie definicji legalnej remontu, który został zgłoszony właściwemu organowi;

- art. 61 prawa budowlanego – poprzez przerzucenie obowiązków z niego wypływających m.in. na skarżącą, która jest jedynie właścicielką lokalu i współwłaścicielką w częściach wspólnych obiektu budowlanego objętego zaskarżonym postanowieniem, podczas gdy nałożone postanowieniem nakazy dotyczą części wspólnych obiektu i są wynikiem ich nieodpowiedniego stanu technicznego i winny zostać nałożone na właściciela tych części budynku tj. na Wspólnotę Mieszkaniową;

- art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 16, art. 77 § 1, art. 124 § 2 k.p.a. – poprzez ich niezastosowanie i błędną wykładnię a w szczególności przez naruszenie zasady praworządności poprzez nałożenie na obywatela obowiązków nieznajdujących uzasadnienia prawnego, oparcie uzasadnienia wyłącznie na ogólnikowych twierdzeniach i ocenach wynikających z błędnej analizy materiału dowodowego, bez merytorycznego wskazania, w jaki sposób organ ustalił, że mamy do czynienia z robotami budowlanymi, zmianą parametrów obiektów budowlanego a więc z przebudową, jakie są podstawy nałożenia obowiązków wynikających z nieodpowiedniego stanu technicznego budynku a nie następstwa wykonanych w nim robót i czynności wykonywanych w istocie na podstawie zgłoszenia; organ nie wskazał jakim posłużył się dowodami w tym przedmiocie i jakie to na skutek tych robót i czynności powstały nieprawidłowości powodujące konieczność doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem; organ nie odniósł się w ogóle do okoliczności, iż w istocie parametry obiektu budowlanego nie zostały zmienione a wykonane czynności nie stanowią robót budowlanych lub dokonano je na podstawie złożonego zgłoszenia; nadto organ niewłaściwie ustalił osobę inwestora, którym w istocie zgodnie z uchwałami była Wspólnota Mieszkaniowa a skarżąca działała wyłącznie z jej upoważnienia oraz faktyczny zakres wykonanych robót budowlanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskrzonego postanowienia.

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 grudnia 2016 r. jak i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego są zgodne z prawem.

Stwierdzony, w toku wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego, w budynku mieszkalnym przy ul. P. w G. stan wykonanych robót budowlanych uprawniał orzekające organy do zastosowania dyspozycji art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) tj. do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.

Przepis art. 50 ust. 1 ma bowiem zastosowanie w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, które dotyczą budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Przepis ten dotyczy tym samym robót budowlanych polegających na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Niewątpliwie zaś przeprowadzone w budynku mieszkalnym przy ul. P. roboty budowlane polegające na rozbiórce ścian działowych, rozbiórce komina, rozbiórce posadzki na parterze, wykonaniu wylewki betonowej i wykonaniu izolacji ściany fundamentowej (od zewnątrz) stanowiły roboty budowlane inne niż budowa obiektu budowlanego.

Przede wszystkim prawidłowe było stwierdzenie orzekających w sprawie organów, że wykonane roboty budowlane nie odpowiadają zakresowi robót budowlanych wskazanych w zgłoszeniu z dnia 11 marca 2016 r. To zaś uprawniało już do wstrzymania prowadzonych robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.

Orzekające w sprawie organy wykazały przy tym, że roboty budowlane w budynku przy ul. P. w G. wykonywane są w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 tj. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Organ I instancji w uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazał bowiem, że: nie można wykluczyć pewnej roli rozebranych ścian wewnętrznych murowanych mogących stanowić usztywnienie ścian zewnętrznych; stan niektórych belek konstrukcyjnych dachu w niektórych miejscach jest zły; przekroje powyższych belek są zbyt małe i nie spełnią norm w zakresie nośności; na ścianach zewnętrznych stwierdzono szereg zarysowań i pęknięć w ceglanym murze; na I piętrze widoczne są zarysowania ścian i jest obawa czy nie występuje wychylenie się ściany zewnętrznej; stwierdzono pęknięcia biegnące w fugach cegieł pod oparciem belki opartej na ścianie zewnętrznej nad otworem okiennym; rozebrane ściany łącznie z kominem mogły mieć funkcje nośne i mogły stanowić element konstrukcyjny budynku; od okna wykonanego w ścianie szczytowej budynku biegnie pękniecie w dół i lekko w stronę ul. P. W opinii technicznej opracowanej przez Z. P. i M. P. w czerwcu 2016 r. wskazano, że dla stanu istniejącego dla ściany niepodpiwniczonej i podpiwniczonej od strony ul. M. naciski wywierane przez fundamenty przekraczają odpowiednio ponad siedmiokrotnie i prawie czterokrotnie nośność gruntu; konstrukcja dachu jest zdegradowana; w ścianach występuje bardzo słaba zaprawa wapienna.

Ustalenie, że roboty budowlane w budynku przy ul. P. w G. wykonywane są w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska uprawniało orzekające w sprawie organy do wstrzymania wykonywanych robót budowlanych bez potrzeby dokonywania ich oceny w zakresie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę czy dokonania zgłoszenia. Stan zagrożenia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2, nie jest związany z tym, czy roboty budowlane są prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę, zgłoszenia czy też bez. Nie jest też tu istotne, czy prowadzone roboty budowlane wymagają zgodnie z prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Problem legalności wykonywanych robót budowlanych jest w tym przypadku kwestia drugorzędną. Wstrzymanie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 może mieć miejsce również w stosunku do robót, które nie wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia a są wykonywane w taki sposób, że mogą stanowić zagrożenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Zagrożenia te mogą mieć miejsce przy realizacji każdego zamierzenia budowlanego, na każdym etapie, niezależnie od tego, czy roboty budowlane są wykonywane legalnie, czy też nie (zob. A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 707 – 708). Przepis art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, ze zm.) mogą być stosowane do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OSP 1/16, dostępna na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Również z powyższych względów, na dokonaną ocenę występującego stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia nie miała wpływu powoływana przez inwestorów okoliczność wykonania robót budowlanych na podstawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, zgodnie z którym roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. Nawet bowiem, jeżeli faktycznie wykonane roboty budowlane zostały przeprowadzone w tym celu, to nie spowodowały eliminacji istniejącego w budynku zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia.

Z kolei, wydanie postanowienia o wstrzymaniu prowadzonych robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego uprawniało orzekające w sprawie organy również do nakazania zabezpieczenia terenu inwestycji przed dostępem osób trzecich oraz do nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 50 ust. 2 Prawa budowlanego w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych należy: 1) podać przyczynę wstrzymania robót budowlanych; 2) ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń. Stosownie zaś do art. 50 ust. 3 w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni, od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyzy.

Prawidłowo przy tym postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego skierowane zostało do K. R., E. R. i M. R. Osoby te są inwestorami wykonywanych robót budowlanych w lokalach nr 1 i 3 w budynku przy ul. P. w G., a także ich właścicielami. Adresatami postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie komentowanego przepisu, zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane, powinien być w pierwszym rzędzie inwestor, jako sprawca tych wykroczeń i jako jeden z uczestników procesu budowlanego odpowiedzialny za prawidłowe zorganizowanie procesu budowy, a następnie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał niezasadność wniesionej w niniejszej sprawie skargi i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.

.