Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1087/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa, art. 140ab, art. 140ac
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3 i art. 7
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] listopada 2018 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) – zwanej dalej k. p. a., art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa, art. 140ab i 140ac ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990) – zwanej dalej p. r. d., po rozpoznaniu odwołania A. B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 1500 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze publicznej (powiatowej) – Alei [...] w W. bez zezwolenia.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: w dniu [...] sierpnia 2018 r. na drodze powiatowej Alei [...] w rejonie numeru [...] w W. funkcjonariusz Policji zatrzymał do kontroli wykonujący międzynarodowy transport drogowy (na trasie Węgry – Polska) ciągnik samochodowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazd został doprowadzony na stanowisko kontrolne, zmierzony i zważony z wykorzystaniem zalegalizowanych wag. Ustalono, że nacisk na drugą oś tego pojazdu wyniósł 9,45 tony, a więc przekracza o 1,45 ton normę 8 ton, określoną w art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068) – zwanej dalej u. d. p. Stwierdzono, że wbrew dyspozycji art. 64 ust. 1 p. r. d., dla tego pojazdu nie wydano zezwolenia kategorii I na poruszanie się pojazdem nienormatywnym, a wobec tego w myśl art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 1 p. r. d. na przewoźnika nałożono karę administracyjną w wysokości 1500 złotych. Ustalono, że przejazd wykonywany był przez A. B. prowadzącego działalność gospodarczą A. w M..

W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. wniósł o umorzenie postępowania w stosunku do niego, wskazując że kara powinna być nałożoną na spedytora, który instruował kierowcę, jakimi drogami powinien on zgodnie z prawem wykonać przewóz.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyjaśniło, że odpowiedzialność karnoadministracyjna ma charakter obiektywny i spoczywa w sprawie niniejszej na przewoźniku. Zdaniem organu spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary; nie spełniono natomiast warunków do umorzenia postępowania, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1a p. r. d. Podmiotem odpowiedzialnym za zgodność z prawem wykonywanego przewozu jest w pierwszej kolejności przewoźnik, a ten nie wykazał, by dołożył należytej staranności dokonując załadunku.

Na powyższą decyzję A. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzję zaskarżono w całości stawiając Rzeczypospolitej Polskiej zarzut naruszenia zobowiązań wynikających z art. 3 i 7 dyrektywy Rady nr 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.235.59) – zwanej dalej dyrektywą nr 96/53/WE w związku z punktem 3.1 i 3.4 załącznika nr I do tej dyrektywy. Zdaniem skarżącego, który powołał się na wyrok TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17, wprowadzanie ograniczeń dla swobodnego ruchu pojazdów o maksymalnym nacisku na oś napędową wynoszącym 11500 kg stanowi naruszenie prawa unijnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że zgodnie z art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 p. r. d. skarżący powinien był i mógł tak rozmieścić ładunek, by nie przekraczać maksymalnej dopuszczalnej masy całkowitej lub ładowności pojazdu, czego jednak nie uczynił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stan faktyczny niniejszej sprawy zrelacjonowany przez organy w wydanych w kontrolowanym postępowaniu decyzjach nie budzi wątpliwości. Prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy i dokonano jego rzetelnej oceny. Nie ustrzegły się jednak organy uchybienia w zakresie prawa materialnego.

Naruszenie to czyni skargę zasadną, bowiem miało ono wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). W sprawie doszło do wadliwego pominięcia zastosowania art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tej dyrektywy z pierwszeństwem przed przepisami prawa krajowego.

Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, to jest art. 41 ust. 3 u. d. p. w związku z art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 1 p. r. d. pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy cechy prawa samowykonalnego, bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www.curia.europa.eu). Jednostki zatem mogą powoływać się na te przepisy przed sądem krajowym, który ma obowiązek zapewnienia skuteczności prawa unijnego w jak najszerszym zakresie.

Powołane przepisy dyrektywy dopuszczają, by w transporcie międzynarodowym, pojazdy dwuosiowe i naczepy trzy-osiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5 ton na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w art. 41 ust. 2 pkt 1 i 2 i ust. 3 u. d. p. Wbrew wskazanym postanowieniom dyrektywy, na drogach powiatowych ograniczono wartość obciążenia na jedną oś do 8 ton. Wskazane naruszenie przez ustawodawcę krajowego przywołanym przepisom dyrektywy zostało stwierdzone wyrokiem TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17, na który zresztą zasadnie powołała się strona skarżąca.

Wykonywany przez skarżącego przewóz nosił znamiona transportu międzynarodowego, bowiem odbywał się z przekroczeniem granic państw członkowskich Unii Europejskiej, o czym świadczy znajdujący się w aktach dokument CMR. Okoliczność ta wyczerpywała definicję przewozu międzynarodowego określoną w art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE.L. 2009.300.72).

Skoro sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów w transporcie międzynarodowym poniżej 11,5 tony, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 8 ton nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego sankcji administracyjnej. Bezpośrednio stosowane przepisy dyrektywy wyprzedzały bowiem przepis ustawy krajowej, tj. art. 42 ust. 3 u. d. p. Skarżący nie naruszył norm nacisków na oś wynikających z przywołanych przepisów dyrektywy. W tych warunkach nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej było nieuprawnione. Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego. W sposób ewidentny uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy stosowały prawo unijne, do nałożenia kary by nie doszło.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Na podstawie art. 145 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd umorzył postępowanie administracyjne.

Jednoznacznie zarysowany w sprawie niniejszej brak podstaw do nałożenia na stronę kary administracyjnej skutkuje obowiązkiem organu umorzenia postępowania administracyjnego. Dostrzegając taką podstawę, sąd obowiązany jest uczynić to we własnym zakresie, spełniając zarazem postulat efektywności orzekania sądowoadministracyjnego. O kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi, Sąd postanowił na podstawie art. 200 tej ustawy.