Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 301/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło Sędzia WSA Maria Werpachowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spraw.) Protokolant Jakub Bennewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

II SA/Wa 301/05

U Z A S A D N I E N I E

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2004 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówił L. W., występującej jako pełnomocnik małoletnich dzieci: P. i M., przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednego z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Dodał ponadto, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego powodu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwałyby tej osobie. Wskazano, że zmarły w wieku 35 lat ojciec dzieci miał udowodniony okres ubezpieczenia wynoszący 12 lat, 2 miesiące i 11 dni, co zdaniem organu, stanowi zbyt krótki okres ubezpieczenia w stosunku do jego wieku. Organ wskazał, że nie uznał za szczególną okoliczność, która uniemożliwiła nabycie prawa do renty faktu, że ostatnio udowodniony okres zatrudnienia ojca dzieci przypada na dzień [...] lipca 2000 r. i od tej daty do daty zgonu w dniu [...] lipca 2003 r. nie został udokumentowany jakikolwiek okres, za który opłacane były składki na ubezpieczenie społeczne.

W decyzji wskazano również, że trudna sytuacja materialna skarżącego nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazała, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Przebywa z dwójką dzieci w H., gdzie zmarł jej mąż i nie posiada środków do życia, które umożliwiłyby jej powrót do kraju. Szczególna okoliczność, o której mowa w art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, zdaniem skarżącej, z sytuacji ekonomicznej w kraju zmuszającej bezrobotnych do poszukiwania pracy za granicami.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługują wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków.

Wskazać należy, że świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy wynika, że przede wszystkim konieczne jest wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakiś szczególnych okoliczności.

Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Postępowanie wyjaśniające wykazało, że zmarły ojciec dzieci w wieku 35 lat przepracował łącznie 12 lat, 2 miesiące i 11 dni. Niewątpliwie należało uznać, że okres ten jest zbyt krótki w stosunku do wieku ojca dzieci. Ponadto ostatnio udowodniony okres zatrudnienia ojca dzieci przypada na dzień [...] lipca 2000 r. i od tej daty do daty zgonu w dniu [...] lipca 2003 r. nie został udokumentowany jakikolwiek okres, za który opłacane były składki na ubezpieczenie społeczne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby brak zatrudnienia był spowodowany szczególnymi okolicznościami, o których mowa w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach.

Za okoliczność szczególną uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczeń w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach - na potrzeby stosowania powołanego wyżej przepisu - należy bowiem uznać wyłącznie zdarzenie, bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r., sygn. akt II SA 3191/00 - LEX nr 53 7884).

Świadome zaś zatrudnienie się przez ojca dzieci w H. bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznane za taką okoliczność (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2001 r. , sygn. akt II SA 3238/00 LEX nr 50999).

Sama natomiast okoliczność, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie uzasadnia przyznania przedmiotowego świadczenia, które nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.