Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1290/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 47 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 9 ust. 2b, art. 2, art. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 269 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 50
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 22 listopada 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 957/10 w sprawie ze skargi E.C. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, a także decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. (znak [...]) oraz decyzję Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] lipca 2010 r. (znak: [...],[...]), 2. zasądza od Wojewody Zachodniopomorskiego na rzecz E.C. kwotę 1200 ( jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 02 lutego 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. II SA/Sz 957/10, oddalił skargę E.C. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym.

Prezydent Miasta Szczecina decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...], nr: [...], na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", umorzył postępowanie w sprawie wymeldowania P.C. z lokalu przy ul. S. w Szczecinie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania P.C. zostało wszczęte na wniosek E.C., właścicielki nieruchomości. Prezydent Miasta Szczecina uznał, że właściciel lub inny podmiot posiadający tytuł prawny do lokalu, nie jest traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego (strona), którego przedmiotem jest wymeldowanie, a jedynie jako podmiot inicjujący postępowanie właściwego organu, które toczy się z urzędu, a nie na wniosek. Wobec powyższego właściciel nie ma prawa uczestniczyć w przedmiotowym postępowaniu, ponieważ nie ma on w sprawie interesu prawnego. Właścicielowi lub innemu podmiotowi posiadającemu tytuł prawny do lokalu, dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych, przysługuje jedynie droga postępowania cywilnego, która służy np. doprowadzeniu do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji).

Niezależnie od powyższej okoliczności Prezydent wskazał, że istnieje przedmiot sprawy administracyjnej, tj. sprawa wymeldowania P.C. z lokalu przy ul. S. w Szczecinie i z tego też względu postępowanie w powyższej sprawie zostanie wszczęte z urzędu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E.C. domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 28 K.p.a. w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.).

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając powyższe stanowisko Wojewoda odwołał się do treści art. 61 § 1 K.p.a. wskazując, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym wszczynając postępowanie na wniosek organ administracji publicznej ma obowiązek zbadać, czy pochodzi on od strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Oznacza to konieczność ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że w sprawie o wymeldowanie lub zameldowanie osoby w lokalu podmiotem mającym interes prawny, czyli będącym stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., jest osoba, co do wymeldowania której, toczy się postępowanie kończące się decyzją. Inne osoby zainteresowane wymeldowaniem (poza stroną), a więc takie, którym np. przysługują prawa do przedmiotowego lokalu, nie mogą być uznawane za strony w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego. Organ II instancji stwierdził również, że ze względu na to, że ewidencja ludności służy rejestrowaniu pobytu i ma wyłącznie charakter porządkowy, a zatem zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim, właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy mu np. do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu. Okoliczność ta nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o wymeldowanie bądź zameldowanie, w załatwieniu której ma on wyłącznie interes faktyczny. Nie powinien być on zatem traktowany jako strona postępowania, którego przedmiotem jest np. wymeldowanie, a jedynie jako zgłaszający fakt niezgodności zameldowania danej osoby w należącym do niego lokalu, a która lokal ten faktycznie opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Zgłoszenie to winno zatem zainicjować postępowanie właściwego organu, które toczyć się powinno z urzędu, a nie na wniosek. Ponieważ z akt przedmiotowej sprawy wynikało, iż E.C. posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, dlatego też organ I instancji uznał ją za stronę w tym postępowaniu i wszczął na jej wniosek postępowanie w sprawie o wymeldowanie P.C., by końcowo w decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. orzec o umorzeniu postępowania ze względu na brak po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego, który pozwoliłby uznać ją za stronę postępowania. Jak wyjaśniono wydana przez Prezydenta Miasta Szczecin decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie o wymeldowanie P.C. nie wpływa na uprawnienia odwołującej się i nie wywiera skutków matarialnoprawnych wobec tej osoby. Odwołująca się posiada w niniejszej sprawie jedynie interes faktyczny, lecz ten nie uprawnia jej do udziału w postępowaniu o wymeldowanie w charakterze strony.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie E.C. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z dnia [...] lipca 2010 r.

W uzasadnieniu skargi E.C. podniosła, że twierdzenie Wojewody Zachodniopomorskiego, iż stroną postępowania o wymeldowanie jest osoba, której wymeldowanie dotyczy, natomiast nie ma przymiotu strony osoba, która zainicjowała postępowanie zawiera logiczną sprzeczność. Skoro bezprzedmiotowość postępowania o wymeldowanie ma polegać na tym, że w postępowaniu tym brak jest strony (bo, zdaniem organu administracji, skarżąca stroną być nie może), a jednocześnie Wojewoda Zachodniopomorski sam stwierdza, że stroną tego samego postępowania jest osoba, której wymeldowania postępowanie się tyczy (tu: P.C.), to znaczy, że organ administracji pierwszej instancji nie mógł umorzyć postępowania z powodu braku strony (osoby mającej interes prawny) a Wojewoda podtrzymać tej decyzji. Takie rozstrzygnięcie narusza art. 105 §1 K.p.a. Powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce swojego stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, wydaje się na żądanie strony lub z urzędu, skarżąca wyraziła wątpliwość, kto może być stroną postępowania w przedmiocie wymeldowania.

Zdaniem skarżącej, jeżeli przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ma mieć sens, to przy założeniu racjonalnego działania ustawodawcy, stroną wnioskującą wszczęcie postępowania o wymeldowanie w tym szczególnym trybie nie będzie nigdy osoba, która sama nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W przekonaniu skarżącej stroną postępowania, w rozumieniu art. 28 K.p.a. może być również właściciel mieszkania, jeżeli wykaże interes prawny w rozumieniu tego przepisu. Niedostrzeżenie powyższej okoliczności przez Wojewodę Zachodniopomorskiego stanowi naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności w zw. z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo skarżąca wskazała, że jej odsyłanie na drogę postępowania cywilnego jest niestosowne, P.C. nie mieszka w lokalu, w którym jest zameldowany, co przesądza, że jej pozew o eksmisję byłby w tym przypadku oddalony jako bezzasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę wywiódł, że w świetle art. 61 K.p.a. inicjatywa wszczęcia postępowania należy do strony, gdy chodzi o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej interesu prawnego, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dopełnienie obowiązku meldunkowego jest niezależne od tytułu prawnego do lokalu, a zatem fakt zameldowania nie rodzi po stronie podmiotu tej czynności tytułu prawnego do lokalu, jeśli takowego nie posiadał, zaś wymeldowanie osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu tytułu takiego nie pozbawia. Istota obowiązku meldunkowego sprowadza się bowiem do zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Konsekwencją takiego sposobu rozumienia istoty obowiązku meldunkowego jest konieczność innego, niż prezentowane spojrzenia na uprawnienia procesowe właściciela lokalu w postępowaniu administracyjnym w sprawie o zameldowanie lub wymeldowanie z pobytu czasowego albo stałego.

W przekonaniu Sądu, skoro ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego, a zatem nie stanowi ona formy kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Tym samym właściciel lokalu (zarządca nieruchomości, w której lokal mieszkalny jest położony) nie ma interesu prawnego w sprawie o zameldowanie lub wymeldowanie, a posiada jedynie interes faktyczny, co nie jest wystarczające do przyznania mu przymiotu strony postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. W ujęciu art. 28 Kpa, interes prawny wynika ze stosunku prawnego, a nie z rozstrzygnięcia organu administracji publicznej akceptującego udział danego podmiotu w postępowaniu jako strony. Źródłem tak rozumianego interesu prawnego jest przepis prawa odnoszący się wprost do sytuacji danego podmiotu, a zatem interes prawny występuje wówczas, gdy istnieje przepis prawa materialnego stanowiący podstawę ustalenia prawa lub obowiązku tego podmiotu. Zdaniem Sądu, w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ma normy prawnej, która – w przedmiocie postępowań związanych z realizacją obowiązku meldunkowego innego podmiotu – stanowiłaby podstawę prawną uprawnienia lub obowiązku właściciela lub innej osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu. Zameldowanie ma charakter rejestrowy (ewidencyjny). Dotyczy to również wymeldowania, czyli w istocie usunięcia z ewidencji ludności osoby zarejestrowanej pod określonym adresem, które w niniejszej sprawie stanowi rozstrzygnięcie właściwego organu dokonane w drodze decyzji administracyjnej, w odróżnieniu od zameldowania, następującego w formie czynności materialno-technicznej. Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy mu np. do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji), ta jednak okoliczność nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o odmowę zameldowania lub wymeldowanie, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny. Nie powinien więc być traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego (strona), którego przedmiotem jest wymeldowanie, a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które toczyć się powinno z urzędu, a nie na wniosek. Na wniosek podmiotu, który zgłasza wniosek o zameldowanie, toczy się postępowanie administracyjne kończące się orzeczeniem o odmowie zameldowania. Także i w tym postępowaniu nie ma prawa uczestniczyć właściciel (współwłaściciel) nieruchomości, jako że nie ma on w sprawie interesu prawnego. Nie powinien być dopuszczony do udziału w postępowaniu jako strona. Sąd podkreślił wreszcie, że organ I instancji, co wynika z uzasadnienia decyzji, dostrzegł, że w niniejszej sprawie zasadne jest przeprowadzenie z urzędu postępowania w przedmiocie wymeldowania P.C. z lokalu przy ul. S. w Szczecinie. Informacja E.C. o zaistnieniu sytuacji sprzecznej z prawem, która nie mogła skutkować skutecznym wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania z wskazanych wyżej powodów, może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania z inicjatywy organu.

Skargę kasacyjną od powyżej opisanego wyroku złożyła E.C.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania polegające na naruszeniu art. 151 w związku z art. 145 § 1 pt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ I instancji art. 28 K.p.a.; naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 105 § 1 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo nie zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego; naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pt. 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na oddaleniu skargi pomimo pozbawienia strony możliwości działania w postępowaniu administracyjnym; naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na nie odniesieniu się do części zarzutów zawartych w skardze. W skardze kasacyjnej zawarto także zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżącej przysługiwał interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. wynikający z przysługującego jej prawa własności przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Przyjęcie innego twierdzenia sprzeciwia się treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz nie znajduje oparcia w treści art. 29 ust. 1 i 2 powołanej powyżej ustawy, zgodnie z którym właściciel lub inny podmiot obowiązane są do potwierdzenia faktu pobytu oraz opuszczania lokalu przez osobę zgłaszająca pobyt stały lub czasowy oraz art. 30 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który nakazuje właścicielowi lokalu zawiadomić właściwy organ o niedopełnieniu obowiązku meldunkowego. Zdaniem skarżącej, niedopuszczalne jest twierdzenie, że właściciel nieruchomości, na którym spoczywają ustawowe obowiązki związane z meldunkiem, nie jest stroną postępowania w przedmiocie wymeldowania osoby z danego lokalu. Fakt zameldowania P.C. rodzi domniemanie, iż w nim zamieszkuje, co z kolei wpływa na niemożność ewentualnej sprzedaży lokalu oraz oznacza kierowanie korespondencji na podany adres. Narusza to prawo do prywatności skarżącej oraz prawo do nietykalności mieszkania. W dalszej kolejności wskazano, że uznanie, że skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego skutkowało wadliwym wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania, jak i spowodowało, że nie miała ona zapewnionego udziału w toczącym się postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zasadności zarzutów złożonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie kontroluje ponownie legalności zaskarżonego aktu lub czynności w takim zakresie, w jakim może i powinien to czynić Sąd I instancji. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy, które w rozpoznawanej sprawie nie występują, kierunek badawczej działalności tego sądu determinują przytoczone podstawy kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny nie może więc zastępować stron i w jakikolwiek sposób uzupełniać czy modyfikować za nie podstaw kasacyjnych. Nie jest też uprawniony do podjęcia własnej inicjatywy w celu ustalenia innych wad zaskarżonego orzeczenia. Rola tego Sądu w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się zatem wyłącznie do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów autora skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wskazuje analiza skargi kasacyjnej , jej istota sprowadza się do wykazania, że wbrew stanowisku zajętemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wnoszącej skargę kasacyjną przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania P.C. z lokalu mieszkalnego przy ul. S. w Szczecinie.

W tym miejscu wskazać należy, że zagadnienie dotyczące stron postępowania w postępowaniu w przedmiocie zameldowanie lub wymeldowanie było przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 1/11, ONSAiWSA 2012, Nr 2, poz. 17. W uchwale powyższej Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 K.p.a., w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższej uchwały, art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy stanowi o prawie do złożenia wniosku o wymeldowanie przez stronę, przy czym nie zawiera przesłanek materialnych wskazujących kto jest tą stroną postępowania w przedmiocie wymeldowania. Nie oznacza to jednakże, że wymeldowanie może nastąpić wyłącznie z urzędu. Brak wyznaczenia w art. 15 ust. 2 przesłanek materialnoprawnych przyznania statusu strony nie oznacza, że nie ma podstaw do ich wyprowadzenia z obowiązujących rozwiązań prawnych. Nie eliminuje tej możliwości prawnej art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Stąd też nie można podzielić stanowiska, że z czynności ewidencyjnej nie wynikają konsekwencje prawne, co oznaczałoby, że właściciel (współwłaściciel) lokalu nie ma interesu prawnego w tym, iż dane w ewidencji będą zgodne ze stanem rzeczywistym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych posługuje się pojęciem strony, stanowiąc o wniosku strony w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepisu powyższego nie można jednakże sprowadzać do roli regulacji, która ma służyć jedynie do inicjowania postępowania. To właśnie interes prawny jednostki daje jej prawo do inicjowania postępowania. Art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy przedmiotowo jest powiązany z art. 47 ust. 2 ustawy, który wskazuje, że jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. To właśnie te przepisy regulują sprawy wymeldowania oraz zameldowania. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie, są objęte obowiązkiem meldunkowym (art. 4 ustawy o ewidencji ludności). Wykonanie tego obowiązku nie jest powiązane z przyznaniem uprawnienia. Osoba obciążona obowiązkiem meldunkowym realizuje zatem obowiązek doprowadzenia ewidencji do stanu zgodnego z rzeczywistym. Art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie stanowi jednak o stronie w rozumieniu art. 2 w związku z art. 4 tej ustawy. To właśnie niewykonanie obowiązku meldunkowego stanowi dla strony, o której mowa w art. 15 ust. 2, legitymację do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania.

Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale dla ustalenia interesu prawnego właściciela mieszkania w postępowaniu w przedmiocie zameldowania oraz odpowiednio wymeldowania, należy odnieść się do treści art. 21 oraz art. 64 Konstytucji, stanowiących o obowiązku ochrony własności, jak również art. 140 Kodeksu Cywilnego. Zdaniem Sądu, z treści tych przepisów wynika, że postępowanie o zameldowanie lub wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu, dotyczy interesu prawnego także osoby, która ma tytuł prawny do tego lokalu. Nie można bowiem przyjąć, że kwestia urzędowego potwierdzenia, iż określona osoba przebywa w danym lokalu nie ma znaczenia prawnego dla tego kto ma tytuł prawny do tego lokalu. Jakkolwiek w sprawie o zameldowanie (wymeldowanie) określonej osoby w danym lokalu rozstrzyga się o tym, czy osoba ta przebywa czy nie przebywa w tym lokalu, to jednak nie można przyjąć, iż postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego osoby mającej tytuł prawny do tego lokalu. Realizacja zamiaru zameldowania się w cudzym lokalu albo uchylania się od obowiązku wymeldowania się z cudzego lokalu może stanowić naruszenie praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Dodatkowo, interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu w przedmiocie zameldowania (wymeldowania) należy dopatrywać się w konstytucyjnej zasadzie nienaruszalność mieszkania, którą gwarantuje art. 50 Konstytucji, a która oznacza, że dysponent mieszkania ma także prawo podejmowania działań w celu wykazania, iż inna osoba nie powinna być zameldowana w jego mieszkaniu, ponieważ w nim nie przebywa albo powinna być wymeldowana z jego mieszkania, ponieważ je opuściła. Kwestia potwierdzenia pobytu określonej osoby w danym mieszkaniu może być w kolizji z gwarancją nienaruszalności mieszkania.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że na podstawie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże sądy administracyjne. Jak bowiem wyjaśnia się w doktrynie, skoro odstąpienie od stanowiska zajętego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwe jest tylko w wypadku podjęcia przez odpowiedni skład Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały, o której mowa w art. 269 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to nieuwzględnienie przez skład orzekający sądu administracyjnego stanowiska zajętego w uchwale bez wdrożenia trybu określonego w powołanym przepisie można będzie uznać za naruszenie prawa (por. R. Hauser, Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w nowych regulacjach procesowych, Państwo i Prawo 2004, Nr 2, s. 22 i n.). Tym samym stanowisko zajęte w powołanej powyżej uchwale wiązało niniejszy skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na względzie uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozstrzygając przedmiotową sprawę wadliwie uznał, że

skarżąca nie miała interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania P.C. z lokalu, którego jest właścicielką.

Skarżąca była stroną postępowania w przedmiocie wymeldowania osoby zameldowanej w nieruchomości stanowiącej jej własność.

Z tego też względu brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania P.C., postępowania wszczętego na mocy wniosku ostatnio Wymienionej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 powyższej ustawy.