Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 512/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 lutego 2013 r., znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego A. M. kwotę 560,00 zł (pięćset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Decyzją z dnia 2 października 2009 r. [....] na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2005 r., nr239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 kpa Wójt Gminy S. nakazał K.M. i B.M. zaprzestania prowadzenia robót ziemnych na działce nr [....] i [....] polegających na nawożeniu na ich powierzchnię gruzu budowlanego i ziemi, a tym samym dalszego podnoszenia poziomu w/w działek i zmiany ich ukształtowania.

Decyzją z dnia 2 października 2009 r. (....) na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2010 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 kpa Wójt Gminy S. nakazał A.M. zaprzestania prowadzenia robót ziemnych na działce [....] w S. , polegających na nawożeniu na jej powierzchnie gruzu budowlanego i ziemi, a tym samym dalszego podnoszenia poziomu w/w działki i zmiany jej ukształtowania jak również nakazał wykonania ubezpieczenia przyległej do działki nr [....] skarpy rowu melioracyjnego "E" płytami betonowymi typu "jomb".

Decyzją z dnia 30 listopada 2009 r. na podstawie art. 138 § 2 kpa, art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło decyzję [....] w całości przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia13 maja 2010 r. na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2010 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 kpa Wójt Gminy S. nakazał A.M. zebranie nawiezionej na działkę nr [....] w S. jednometrowej warstwy ziemi na odcinku przyległym do rowu melioracyjnego "E", pasem szerokości nie mniejszym niż 3 m od górnej krawędzi brzegu rowu melioracyjnego i umocowanie w sposób trwały powstałej wskutek zebrania ziemi skarpy poprzez wyłożenie jej elementami betonowymi.

Decyzją z dnia 24 czerwca 2010 r. (......) na podstawie art. 138 § 2 kpa, art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 30 maja 2011 r. II SA/Kr 953/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję.

Podał sąd, że materiał dowodowy na którym oparły się organy administracji był niedostateczny dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ I instancji powołał jako dowody: oględziny, materiał w postaci zdjęć, opinię biegłego, zeznania określonych podmiotów oraz fakt powszechnie znany jakim była powódź w czerwcu 2009 r. Wskazał jednak sąd, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie było dokumentu urzędowego w postaci mapy sytuacyjno-wysokościowej obrazującej rzędne terenu, wypisów z ewidencji gruntów, dokumentów urzędowych dotyczących właścicieli poszczególnych nieruchomości niezbędnych do ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego, czy też dokumentu potwierdzającego uprawnienia R.B. jako projektanta w specjalności wodno-melioracyjnej. Wskazał nadto, że organ nie dostrzegł również, że złożona przez R.B. w dniu 6 kwietnia opinia nie odpowiada przedmiotowi zlecenia; w aktach administracyjnych nie ma ani pisma Wójta Gminy S. z dnia 16 kwietnia 2010 r., ani też dowodów jego doręczenia stronom.

Kolejnym istotnym uchybieniem przepisom postępowania, na które zwrócił uwagę sąd, jest brak w obu decyzjach jakichkolwiek rozważań dotyczących przedmiotu postępowania. W myśl bowiem zawiadomienia organu I instancji z dnia 6 sierpnia 2009 r., niniejsze postępowanie wszczęto na wniosek E.C. z dnia 6 sierpnia 2009 r. w sprawie zmiany stanu wody na gruncie. Taki przedmiot postępowania figuruje do momentu wydania przez Wójta Gminy S. w dniu 2 października 2009 r. (w uzasadnieniu wyroku błędnie podano z dnia 2 czerwca 2009 r.) dwóch decyzji: [....] i. Nie widomo też, czy decyzja o nr [....] została wykonana. Powyższe ma istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na obowiązek orzeczenia o całości żądania w sprawach połączonych jak i z uwagi na wpływ wszystkich działań na ukształtowanie terenu nieruchomości sąsiadujących. Nadto podał sąd, że z akt sprawy nie wynika, czy Rejonowy Związek Spółek Wodnych w D. jest uznawany na wnioskodawcę w sprawie.

Decyzją z dnia 15 września 2011 r. (.....) na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia 29 lutego 2012 r. Wójt Gminy S. nakazał A.M. zebranie nawiezionej na działkę [....] jednometrowej warstwy ziemi na odcinku przyległym do rowu melioracyjnego, pasem o szer. 3 m. mierząc od górnej krawędzi rowu melioracyjnego i uformowanie powstałej w wyniku zebrania ziemi skarpy z nachyleniem w stosunku 1:1,5.

Decyzją z dnia 18 maja 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzję tę uchyliło i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2012 r. (.....) na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2,3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239 poz.2019 z późn. zm.) oraz art.104 kpa Wójt Gminy S. nakazał A.M. zebranie nawiezionej na działkę [....] jednometrowej warstwy ziemi na odcinku przyległym do rowu melioracyjnego, pasem o szer. 3 m. mierząc od górnej krawędzi rowu melioracyjnego i uformowanie powstałej w wyniku zebrania ziemi skarpy z nachyleniem w stosunku 1:1,5. Uzasadniając decyzje organ i instancji podał co następuje:

Na przestrzeni roku 2008 i 2009 działka [....] w miejscowości S. , należąca do A.M. została nawieziona gruzem budowlanym i ziemią, co w konsekwencji doprowadziło do podniesienia jej poziomu w stosunku do terenu działki sąsiedniej (nr....) stanowiącej własność E.C. Obie te działki dzieli rów melioracyjny, będący w ewidencji miejscowej Spółki Wodnej.

Aktualny poziom terenu działki [....] obrazuje pomiar sytuacyjno - wysokościowy wykonany w dniu 2 stycznia 2012 r. Dokumentem porównawczym jest natomiast mapa sytuacyjno wysokościowa z 1992 r. Obydwa dokumenty sporządzono skali 1:1000, a poziom terenu został określony w państwowym układzie odniesienia "Kronsztadt 60".

Na działce [....] zmieniony został jej poziom, który na dzień pomiaru został podniesiony o wartość około 1 m do średniego poziomu określonego wartością rzędnej 223,10 m w stosunku do rzędnej uwidocznionej na mapie z 1992 r., której średnia wartość określona jest jako 222.10 m. Nie uległ natomiast zmianie poziom dna rowu melioracyjnego, jak również poziom pierwotnych brzegów tego rowu.

Po nawiezieniu ziemi na działkę [....] , w odległości do około 2.0 od pierwotnej krawędź rowu melioracyjnego, została utworzona na tej działce druga, nieregularna skarpa wysokość około 0,7 m ze spadkiem w kierunku rowu melioracyjnego. W trakcie prowadzonego postępowania w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na działce [....] przywrócone zostało do stanu poprzedniego odwodnienie drogi powiatowej na odcinku przyległym do działek [....] i [....] .

Ukształtowanie działki [....] na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat nie ulegało zmianie została ona jedynie zabudowana budynkiem mieszkalnym, gospodarczym i ogrodzona trwałym ogrodzeniem, co nie miało wpływu na zmianę spływu wód opadowych. Zmienione natomiast zostały stosunki wodne na działce 538/4 poprzez jej utwardzenie gruzem budowlanymi i nadwiezienie ziemią. Powyższe doprowadziło do zmiany przeznaczenia tej działki, a także do zmiany stosunków wodnych na tej działce ze szkodliwością dla działki sąsiedniej [....] . Do czasu bowiem nabycia przez pana A.M. działki [....] , działka ta posiadała charakter rolniczy, była użytkiem rolnym, a obecnie sprawia wrażenie utwardzonego terenu.

W wyniku w/w prac zmieniony został również kierunek spływu wód opadowych. Uprzednio spływ wód na działce 538/4 odbywał się w kierunki wschodnim, zaś po jej utwardzeniu odbywa się w kierunku północno-zachodnim, to jest w kierunku działki [....] . Zmienione zostały również warunki przepływu wód opadowych, ponieważ przed nadwiezieniem działki wody opadowe gromadziły się głównie na tej działce, zaś dopiero ich nadmiar spływał w kierunku rowu melioracyjnego. Obecnie wszystkie wody ze wzmożoną prędkością spływają w kierunku północno- zachodnim, do rowu melioracyjnego, a nie mieszcząc się w rowie przelewają się na działkę wnioskodawczyni. Podczas nawalnych opadów deszczu dochodzi do całkowitego wypełnienia wodą rowu melioracyjnego i nasiąkania wodą działki [....] , co z kolei powoduje jej osiadanie i ma szkodliwy wpływ na znajdujący się na niej budynek mieszkalny i istniejące na działce ogrodzenie. Osiadanie gruntu powoduje pękanie ścian budynku, a także nachylenie murka ogrodzenia. Szczególnie szkodliwy wpływ nadwiezienia terenu działki [....] na działkę sąsiednią [....] widoczny jest w sytuacjach zdarzeń katastrofalnych jakimi są powodzie, występujące coraz częściej w naszych warunkach klimatycznych. Podczas powodzi w 2009 roku woda zalała bowiem budynek mieszkalny na działce [....] na wysokość 1 metra. Co prawda w czerwcu 2009 roku zalanie działki E.C. było następstwem zdarzenia nadzwyczajnego, ale także było wynikiem zmiany stanu wody na działce A.M.

Nawiezienie ziemią działki Nr [....] bezpośrednio przy rowie melioracyjnym ma również wpływ na jego przepustowość dla wód opadowych przepływających jego korytem. Nieustabilizowana skarpa rowu zarówno pod ciężarem nawiezionej ziemi jak i wskutek przepływu wody jest obrywana i osuwana do rowu, co powoduje zatory wodne, niedrożność rowu, a także zakłócenia w swobodnym spływie wód, w tym także jego uszkodzenie. Kwestia ta nie może być jednak rozstrzygana na gruncie przepisów dotyczących naruszenia stosunków wodnych, bowiem właściwość rzeczową przy tego rodzaju sprawach posiada starosta.

Z opinii specjalistycznych sporządzonych przez R.B. i M.C. wynika jaki wpływ miało podniesienie terenu działki [....] na działkę [....] w S. Opinie te zawierają również propozycję co do sposobu zniwelowania negatywnego wpływu zmian stosunków wodnych na działce na działkę [....] . Proponowane w obu opiniach, rozwiązania w postaci wykonania urządzeń zapobiegający szkodom na działce [....] , nie zostały jednak zaakceptowane przez właściciela działki [....] . W związku z powyższym koniecznym było nakazanie A.M. zebrania nawiezionej warstwy ziemi na odcinku przyległym do rowu melioracyjnego, pasem szerokości 3 m mierząc od górnej krawędzi rowu melioracyjnego i uformowanie powstałej w wyniku zebrania ziemi skarpy stosunki 1:1,5. Zebranie 3 metrowej warstwy ziemi przy rowie melioracyjnym zwiększy jego retencję w sytuacji nawalnych deszczy, jak również w czasie powodzi, zaś uformowanie powstałej wskutek zebrania ziemi skarpy z nachyleniem w stosunku 1:1,5 zapobiegnie jej osuwaniu i wyeliminuje potrzebę jej stabilizacji elementami betonowymi. Wykonanie powyższych prac zapobiegnie powstawaniom szkód na działce [....], wynikających ze zmiany stosunków wodnych na działce [....] .

Nie jest słuszny pogląd właściciela działki [....] , jakoby jego działka miała wobec sąsiedniej działki [....] pełnić rolę służebną w postaci tak zwanego "polderu", gdzie mogłaby się zbierać woda opadowa. Jak wyżej wskazano to działka [....] była pierwotnie niżej położona i na niej w pierwszej kolejności gromadziła się woda opadowa.

Nadto z opinii uzupełniającej z listopada 2012 r. wykonanej przez biegłego mgr inż. M.C. zawierającej specjalistyczne obliczenia dotyczące odpływu wód deszczowych w rowie melioracyjnym "E" rozdzielającym działki [....] i [....] wynika, iż deszcz miarodajny trwający 10 minut wypełni rów melioracyjny i spowoduje rozlewanie się wód opadowych poza jego brzegi, rozlewając się na działki sąsiednie. Natomiast podniesienie terenu działki [....] na wysokość 1 metra ma wpływ na zalewanie działki [....] w czasie opadu miarodajnego o wartości prawdopodobieństwa pojawienie się deszczu p=20%. Obliczony przepływ wody dla przekroju poprzecznego do wysokości podmurówki na działce [....] i w przypadku wykonania drugiej skarpy trzy metry od krawędzi rowu pomieści przepływ wody dla obliczonego deszczu miarodajnego, gdyż obliczone Q 10 min wynoszące 2325m3 jest większe od wyliczonego Q10 min 2104m.

Z powyższego wynika, że przyjęte w niniejszej decyzji rozwiązanie spowoduje powiększenie pola przekroju poprzecznego rowu i skarpy o 3m2. Obliczony przepływ wody dla przekroju poprzecznego do wysokości podmurówki w przypadku wykonania drugiej skarpy trzy metry od krawędzi rowu pomieści przepływ wody dla obliczonego deszczu miarodajnego. Nakazane obniżenie terenu działki 538/4 w obrębie rowu melioracyjnego zapewni pomieszczenie się wód powierzchniowych przy zwiększonych opadach deszczu i zmniejszy ryzyko zalania terenu sąsiedniej działki [....] . Zaś ukształtowanie w wyżej opisany sposób drugiej skarpy, utworzonej w wyniku zebrań nadwiezionej ziemi poprawi przepływ wód opadowych, zwłaszcza w ich podniesionych stanach, a także zapewni jej stabilność bez konieczności umacniania elementami betonowym. Wybór przyjętego przez organ rozwiązania nie ogranicza również możliwości dalszego, zgodnego z przeznaczeniem zagospodarowania działki [....] , która w części przewidziana jest pod realizację przebudowy odcinka drogi powiatowi K1376 relacji Skrzyszów-Wola Rzędzińska.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A.M. , zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7 kpa poprzez przyjęcie, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania przedmiotowego orzeczenia oraz art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do nakazania skarżącemu wykonania prac na działce nr [....] wobec nieudowodnienia szkodliwego wpływu działań skarżącego ze skutkiem dla gruntu sąsiedniego, jak i zmiany stanu wody na gruncie, która to zmiana miałaby tę szkodę wywołać.

Wedle odwołującego się nie wykazano, iż działania na działce [....] miały negatywny wpływ na działkę [....] oraz, że nałożone obowiązki będą wystarczające dla poprawy stosunków wodnych na terenie objętym odwołaniem. Podniósł, że uzupełniająca opinia mgr inż. M.C. z listopada 2012 r. nie wyjaśnia w sposób nie budzący wątpliwości i nie uzasadnia nałożonych na odwołującego się obowiązków.

Skomplikowane wzory i przyjęte w opinii parametry nie są jasne i czytelne dla osoby posiadającej podstawową wiedzę z zakresu hydrologii i prawa wodnego, a oparcie decyzji na specjalistycznej opinii winno być uczynione w ten właśnie sposób, że osoba posiadająca przeciętną wiedzę z zakresu objętego opinią rozumie podstawy przyjętych rozstrzygnięć.

Decyzją z dnia 14 lutego 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, w tym zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia oraz podał, że w sprawie bezsporne jest, że poziom działki [....] został podniesiony, a sporna jest kwestia występowania negatywnych skutków poczynionych na działce [....] zmian dla działki [....] stanowiącej własność E.C.

Wyjaśnił, że działka nr [....] jest obecnie niżej położona od działki należącej do A.M. Jest zabudowana budynkiem mieszkalnym i gospodarczym. Ze znajdującej się w aktach opinii R.B. specjalisty od projektowania urządzeń wodno-melioracyjnych (nr uprawnienia: l......) wynika, że w wyniku podwyższenia działek nr [....] i [....] i [....] nastąpiła nieznaczna zmiana kierunku spływu wód powierzchniowych na tych działkach ze szkodą dla działek położonych na przeciwległym brzegu rowu (nr akt 26). Z kolei biegły M.C. w opinii z dnia 12 grudnia 2012 r. stwierdził, że zmiana kierunku spływu wód opadowych oddziałuje negatywnie na działkę nr [....] w sytuacji gdy rów melioracyjny zapełnia się wodą, kiedy to woda przelewa się na posesję E.C. (nr akt 48). Nawiezienie ziemi na działkę nr [....] miało też negatywny wpływ na działkę [....] podczas powodzi (por. pismo M.C. nr akt 59). Powyższe twierdzenia uzupełnione zostały także zeznaniami świadków C.C. oraz M.M. którzy podali, że przed pracami na działce [....] wody opadowe rozlewały się po tej działce i podziałkach [....] i [....] . Obecnie zaś woda opadowa z działki [....] spływa do rowu melioracyjnego, co przy gwałtownych opadach deszczu jakie wystąpiły np. w 2009 r. powoduje, że rów napełnia się wodą znacznie szybciej niż to miało miejsce zanim zostały wykonane prace na działce [....] (nr akt 57).Dodatkowo świadek M.M. zeznał, że przy dużych opadach deszczu (ale nie powodzi) woda wypełnia cały rów i podchodzi na działkę [....] .Taka sytuacja miała miejsce w 2010 r. kiedy to woda co prawda nie zalała znajdujących się na tej działce budynków, ale wdarła się na działkę.

Dodał organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie sporządzono trzy opinie (autorstwa specjalisty w zakresie melioracji wodnych R.B. z 2010 r. oraz dwie z 22 listopada 2012 r. i 12 grudnia 2012 r. sporządzone przez M.C. biegłego sądowego w zakresie inżynierii środowiska), z których wynika, że podniesienie poziomu działki należącej do A.M. spowodowało zmianę kierunku wód powierzchniowych, które dotychczas spływały w kierunku wschodnim tj. rozpływały się po działce odwołującego. Fakt ten potwierdzają też ustalenia własne organu oraz mapa sytuacyjno- wysokościowa załączona przez biegłego M.C. do opinii z 12 grudnia 2011 r.

Wskazał organ, że do czasu podniesienia terenu działka nr [....] była położona niżej niż działka wnioskodawczyni (nr....), w związku z czym gdy woda nie mieściła się w rowie melioracyjnym, działka nr [....] była przez te wody zalewana jako pierwsza. Po wtóre, zmiana kierunku spływu wód spowodowała, iż wody powierzchniowe z działki 538/4 spływają do przedmiotowego rowu melioracyjnego, a więc w kierunku odwrotnym niż miało miejsce pierwotnie.

Dodał, że z w/w opinii wynika, że sposobem na zniwelowanie negatywnych skutków podniesienia terenu działki nr [....] jest usunięcie nawiezionej ziemi pasem szerokości 3 m., a następnie wykonanie drugiej skarpy z nachyleniem 1:1,5. Z kolei z opinii uzupełniającej z dnia 22 listopada 2012 r. wynika, że podniesienie terenu na wysokości 1 m działki nr [....] ma wpływ i związek przyczynowy z zalewaniem działki nr [....] . Jednak wykonanie drugiej skarpy trzy metry od krawędzi rowu melioracyjnego pomieści przepływ wody dla deszczu miarodajnego 10 min.; deszcz wypełni rów melioracyjny i spowoduje rozlanie się wód opadowych poza jego brzegi.

Wedle organu odwoławczego z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie występują łącznie dwie przesłanki wymienione w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Poprzez podniesienie terenu działki [....] A.M. naruszył istniejące stosunki wodne ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, tj. działki [....] stanowiącej własność E.C.

Dodał też, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na wniosek E.C. , po zalaniu jej działki wodami powodziowymi w 2009 r. co było następstwem zdarzenia nadzwyczajnego, ale także było wynikiem stosunków wodnych na gruncie A.M. . Gdyby bowiem teren działki [....] nie został podniesiony, wody opadowe w pierwszej kolejności spływałyby zgodnie ze swoim pierwotnym kierunkiem – przeciwległym do działki nr [....] . Podał przy tym organ, że pojęcie szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie nie może być ujmowane wyłącznie w oparciu o cywilnoprawne pojęcie szkody, rozumianej głównie jako uszczerbek majątkowy (por. II OSK 1026/07).

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że organ nie wykazał, iż nałożony na A.M. obowiązek wyeliminuje negatywne skutki podniesienia terenu działki [....] , organ odwoławczy podał, że A.M. nie został zobowiązany "do przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionej ziemi, a jedynie do wykonania urządzeń mających zapobiec szkodom". Przywrócenie stanu poprzedniego rozumie się jako wykonanie prac ziemnych, które wprawdzie nie mają na celu dokładnego odwzorowania stanu jaki istniał na danej nieruchomości w okresie przed dokonaniem naruszenia stosunków wodnych, lecz wystarczających, by te naruszone stosunki wodne przywrócić i nie dopuścić do powstania szkód na gruntach sąsiednich w przyszłości. Nakładając zaś wskazany w decyzji obowiązek organ uwzględnił opinię biegłego M.C. , którą uznał za wiarygodną.

Na powyższe rozstrzygnięcie A.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy S. z dnia 14 grudnia 2012 r.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisu art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 1 Prawo wodne poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do nakazania skarżącemu wykonania prac na działce nr [....] wobec nieudowodnienia wystąpienia przesłanek szkodliwego wpływu działań skarżącego na działkę [....] i zmiany stanu wody na gruncie, która to zmiana miałaby te szkodę wywołać; art. 7 kpa przez przyjęcie, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania orzeczenia bez konieczności jego uzupełnienia; art. 77 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodów pozwalających na ustalenie stanu faktycznego, zwłaszcza dotyczących przebiegu wodnicy; art. 80 kpa poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne przyjęcie, że spowodowanie zmiany stanu wody na gruncie skarżącego miało szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie i oparcie się na tezach zawartych w piśmie nazwanym "opinia uzupełniająca", podczas gdy pismo to nie ma formy właściwej dla opinii z uwagi na skąpość informacji w nim zawartej oraz i braku dokonania koniecznych obmiarów w terenie; art. 84 § 1 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność ustalenia właściwego rodzaju odwadnianej powierzchni.

Podał skarżący, że Samorządowe Kolegium odwoławcze w T. bezpodstawnie przyjęło, że nawiezienie ziemi na działkę skarżącego doprowadziło do zmiany stosunków wodnych na tej działce i zmiany kierunku odpływu wody opadowej, co miało szkodliwy wpływ na działkę sąsiednią nr [....] . Tymczasem po nawiezieniu ziemi na działkę nr [....] , teren został podniesiony w porównaniu ze stanem pierwotnym, jednak nie doszło do zmiany stanu wody ani do zmiany kierunku odpływu wody opadowej na tym gruncie. Wody opadowe z działki skarżącego nadał spływają do rowu melioracyjnego "E", a następnie kierują się do potoku [....] przez przepusty betonowe pod drogą powiatową Tarnów - Ryglice.

Dodał, że z materiału fotograficznego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że zbocza rowu melioracyjnego "E" po stronie działki skarżącego - [....] są pokryte trawą i inną roślinnością. Wyjątek stanowi fragment rowu, w którym użytkownicy działki nr [....] dokonali bezprawnego spustu wód ze swojej działki skutkującego niszczeniem rowu. Wbrew twierdzeniom organów administracji rów nie jest konserwowany, na dokumentacji fotograficznej widać jego degradację przy przepustach betonowych. W dokumentacji fotograficznej organów brak jest zdjęć przepustu pod drogą powiatową, co powoduje, że obraz spływu wód jest niepełny i nieobiektywny.

Wskazał nadto skarżący, że bezpodstawne są zarzuty stawiane skarżącemu, iż jego działania spowodowały degradację skarpy rowu melioracyjnego "E". Dodał, że w chwili obecnej mimo, że nie doszło do powodzi takich rozmiarów jak w 2009 r., skarpy rowu melioracyjnej "E" i innych rowów w S. oraz brzegi potoku [....] są obrywane wskutek działań spływających wód. Nadto wody opadowe, które zalały działkę nr [....] w dniach 27-28 czerwca 2009 roku, miały charakter powodzi, podczas której poziom wody osiągnął stan nienotowany w dolinie potoku [....] od około 100 lat. Dodatkowo gęstość zabudowy w Gminie S. , na terenie której znajdują się działki objęte postępowaniem, w ciągu ostatnich 30 - 40 lat wzrosła na tyle, że wody opadowe mające charakter opadów katastrofalnych, nie mogą być skutecznie odprowadzone z terenu gminy przez istniejący tam system rowów melioracyjnych i odbierający od nich wodę potok [....] . Wyjaśnił nadto, że w trakcie powodzi w 2009 r. wody zalały nie tylko działkę nr [....] , ale także działkę [....] i inne wyżej położone działki. Ich poziom był tak wysoki, ze woda z potoku [....] przelewała się przez drogę powiatową Tarnów-Ryglice i zalała znaczne tereny gminy. Powyższe okoliczności nie zostały jednak odnotowane w opinii uzupełniającej. Podniósł również skarżący, że przepusty betonowe rowu melioracyjnego "E", mają niewielką średnicę i nie są w stanie zapewnić przepływu wód powodziowych. Ponadto przebiegająca w pobliżu działek [....] i [....] droga powiatowa Tarnów –Ryglice stanowi naturalną zaporę i ograniczenie w zakresie odprowadzenia wód powodziowych z działek [....] i [....] . Wskazał, że organy administracji nie odnotowały również degradacji brzegów rowów melioracyjnych i koryta potoku [....] w wyniku opadów w 2009 i 2010 r. i faktu wykonania przekopu pod ogrodzeniem działki [....] przez jej właścicieli, co spowodowało przechylenie się podmurówki ogrodzenia w kierunku wschodnim.

Wedle skarżącego organy administracji bezpodstawnie przyjęły, że również podczas "zwykłych opadów" dojdzie do szkodliwego działania wód płynących rowem "E"- co ma być spowodowane działaniami w obrębie działki [....] , podczas gdy nawiezienie ziemi na działkę [....] nie oddziaływuje na nieruchomość oznaczoną jako działka [....] . Działka nr [....] porośnięta jest bowiem roślinnością, która zatrzymuje wodę opadową, a nie przyspiesza jej spływ. Wbrew twierdzeniom organów administracji wykonane na działce prace nie zmieniły też kierunku spływu wód. Organy obu instancji oparły się na "opinii" mgr inż. Cichego, który zawarte w niej stwierdzenia nie poparł żadnymi miarodajnymi badaniami, czy innymi dającymi się zweryfikować pomiarami. Na potrzeby postępowania ani organ I instancji ani biegły nie dokonali nawet pomiaru przedmiotowego rowu. W opinii na której oparły się organy administracji przyjęto zaś wartości przedmiotowej wodnicy, które nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu.

A.M. podniósł, że bez jakiejkolwiek analizy w punkcie 1 w "opinii uzupełniającej" z dnia 22 listopada 2012 roku, jako wartość miarodajną współczynnika spływu przyjął biegły wartość ѱ = 0,70, która to wartość nawet nie występuje w zamieszczonej tabeli nr 1. Można się domyślać, iż "jako rodzaj współczynnika spływu przyjął autor teren właściwy dla gleb nieprzepuszczających wodę, co jest wysoce nieprawdopodobne, z uwagi na stan geologiczny występujący na działce [....] ". Podniósł skarżący, że autor opinii w ogóle nie brał pod uwagę rodzajów gruntów, jak choćby te które można odczytać z planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. i zaniechał przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie, które obejmowałyby m.in. sporządzenie opisu fizjograficznego oraz badania profili glebowych, w tym także szczegółowego określenia na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań.

Zastrzeżenia wzbudził u skarżącego również sposób obliczenia miarodajnego deszczu. Podniósł, że wartość współczynnika "A" należało określić na podstawie danych zgromadzonych przez Państwową Służbę Hydrologiczno-Meteorologiczną, a nie oprzeć się jedynie na hipotetycznym założeniu autora ww. "opinii". Również stwierdzenie biegłego, że 10 minut deszczu miarodajnego wypełnia rów, który zdaniem biegłego ma 1,68 m głębokości i 70 cm szerokości dołem są bezpodstawne. Mapka załączona do "opinii" opieczętowana pieczęcią Urzędu Gminy S. wskazuje bowiem na głębokość rowu 220,90 cm po jednej stronie i 221,88 cm po drugiej stronie skarpy. Również bezpodstawne są twierdzenia, że wody opadowe w pierwszej kolejności spływały zgodnie ze swoim pierwotnym kierunkiem, tj. w kierunku wschodnim.

Niezależnie od powyższego wskazał skarżący, że biegły – autor opinii nie posiada kwalifikacji wymaganej do sporządzenia tego typu opinii. Do celów niniejszego postępowania winien być wedle skarżącego powołany specjalista z dziedziny hydrogeologii i geodezji, a nie inżynierii środowiskowej. Co więcej wbrew twierdzeniem organów administracji autor tej opinii nie widnieje na liście biegłych sądowych Sądu Okręgowego w T.

Podniósł też, że skoro dzielący obie działki rów melioracyjny nie mieści wód opadowych to należy go powiększyć, a nie zobowiązywać skarżącego do wykonania prac w konsekwencji których działka nr [....] będzie pełniła rolę polderu zalewowego względem działki nr [....] .

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Pomimo długotrwałego postępowania sprawa nadal, z naruszeniem art. 7 i 77 kpa, nie została należycie wyjaśniona. W ponownym postępowaniu przeprowadzonym po uchyleniu decyzji SKO w T. z dnia 24 czerwca 2010 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie i po uchyleniu – w jego następstwie decyzji organu I instancji z dnia 13 maja 2010 r. organ ten zgromadził dokumenty wymienione w uzasadnieniu wyroku Sądu, a więc wypisy z rejestru gruntów, mapy, przeprowadził oględziny, rozprawę, oraz dowód z zeznań 2 świadków. Nie dołączył dokumentu potwierdzającego uprawnienia specjalistyczne R.B.. , ale dopuścił dowód z opinii mgr inż. M.C.

Uchylając decyzję organu I instancji z dnia 29 lutego 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wskazało, co następuje:

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby po powodzi 2009 r. wystąpiły negatywne skutki na działce należącej do E.C. . Opinia M.C. jest dalece niewystarczająca. Przede wszystkim biegły winien w sposób profesjonalny dokonać analizy stanu faktycznego wskazując w jakich sytuacjach podniesienie poziomu działki nr [....] będzie szkodliwe wpływało na działkę wnioskodawczyni. Od 2009 r. niejednokrotnie występowały w tym rejonie obfite opady deszczu włącznie z występowaniem lokalnych powodzi i podtopień, a jednak z materiału dowodowego wynika, iż działka nr [....] nie była zalewana. Dlatego też mało precyzyjne jest stwierdzenie biegłego zawarte w piśmie z dnia 27 lutego 2012 r. (nr akt 64), iż podniesienie poziomu działki nr [....] miało negatywny wpływ na działkę sąsiednią podczas powodzi. Rzeczoznawca nie sprecyzował ustaleń w tym kierunku wskazując, jakie rozmiary musiałaby mieć powódź, by dotknęła działkę nr [....] i byłoby to skorelowane z działaniami podjętymi na działce nr [....] . Brak jest jakichkolwiek obliczeń dotyczących spływu wód z powierzchni działki nr [....] z uwzględnieniem chłonności rowu melioracyjnego. Na podstawie opinii biegłego nie sposób zatem ustalić w jakim momencie podniesienie poziomu działki A.M. wiąże się z negatywnymi konsekwencjami dla działki sąsiedniej. Biegły przyznał w swojej opinii, iż powódź w czerwcu 2009 r. była tak duża, że żadne urządzenia melioracyjne nie uchroniłyby tego terenu przed zalaniem. nie zostało udowodnione, iż podniesienie poziomu działki stanowiącej własność A.M. spowodowało zwiększony spływ wód do rowu melioracyjnego w taki sposób, że działka nr [....] jest zagrożona zalaniem. Faktycznie rzeczoznawca w swojej opinii skupił się na okoliczności powodzi w 2009 r. wskazując, co nie zostało poparte żadnymi dowodami, iż zwiększony spływ wód do rowu melioracyjnego miał negatywny wpływ na działkę wnioskodawczyni. Organ l instancji nie wykazał też dlaczego wykonanie określonego decyzją obowiązku jest wystarczające dla poprawy stosunków wodnych na tym terenie. Nie dokonał tego także biegły w swojej opinii. Rzeczą organu jest dokonanie szczegółowego określenia obowiązku i wykazania w sposób nie budzący wątpliwości, iż w tej konkretnej sprawie jest on prawidłowo sformułowany, a do tego koniecznym będzie uzupełnienie opinii przez biegłego poprzez jednoznaczne wskazanie czy zmiany stanu wody na działce nr [....] , mają negatywny wpływ na działkę sąsiednią lub wykazanie iż wpływ taki może wskutek zdarzeń nadzwyczajnych istnieć. W szczególności należy wziąć pod uwagę istnienie rowu melioracyjnego i określenie w jakich sytuacjach może on nie wystarczać do odbioru wód powierzchniowych z działki nr [....] i czy w takich sytuacjach istnieje związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem katastrofalnym, a podniesieniem terenu działki nr [....] .

Powyższe uwagi i zalecenia zostały powtórzone za Samorządowym Kolegium Odwoławczym celowo, ponieważ nadal pozostają one w całości aktualne.

W ponownym postępowaniu bowiem organ I instancji przeprowadził dowód z uzupełniającej opinii M.C. Opinię tę zaakceptował organ odwoławczy uznając, że usuwa ona prezentowane wcześniej przez ten organ wątpliwości. Tej zmiany stanowiska zdaniem Sądu nie uzasadnia treść opinii uzupełniającej. W postaci zaakceptowanej przez organy opinia ta bowiem nie może stanowić miarodajnej podstawy rozstrzygnięcia. Opinia ta zawiera tylko matematyczne obliczenia, w których użyto współczynników o fachowych nazwach, ale nie wyjaśniono ani znaczenia tych nazw, ani sensu, źródeł, celu i przydatności dokonanych obliczeń. Sama dwuzdaniowa konkluzja, która została sformułowana pod tymi obliczeniami w istocie pozostaje zawieszona w próżni. Organ I instancji bezrefleksyjnie przytoczył treść części obliczeń z opinii nie wyjaśniając ich znaczenia, a organ II instancji nad takim sposobem wykazywania racji przeszedł do porządku. Nie wskazał przy tym nawet dlaczego uznaje, że szczegółowo wcześniej opisane i uzasadnione braki w wyjaśnieniu stanu sprawy, przez tę opinię zostały usunięte.

Dowód z opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym podlega takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód. Jego specyfika polega na tym, że organ posiłkuje się nim wtedy, kiedy konieczne jest posłużenie się wiadomościami specjalnymi. Nie oznacza to jednak, że za miarodajną może być uznana opinia, która, ze względu na sposób jej sformułowania, nie poddaje się kontroli pod względem logiki, poprawności rozumowania i wnioskowania, kompletności i umiejętności analizy wszystkich istotnych okoliczności. Te okoliczności zaś, które mogą mieć istotne znaczenie były przez skarżącego wskazywane i są opisane w skardze.

Dla pozytywnej oceny opinii nie jest wystarczające tylko legitymowanie się przez jej autora tytułem biegłego sądowego. Nie dostrzegł zresztą organ, że przedłożona do akt decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w T. o ustanowieniu biegłym sądowym z dnia 12 listopada 2002 r. wyznacza termin pełnienia tej funkcji przez M.C. do dnia 31 grudnia 2002 r.

Zwrócić też należy uwagę, że organy nadal, jako dowód w sprawie, przywołują opinię R.B. , choć – wbrew zaleceniom WSA w Krakowie - nie zostały wykazane jego uprawnienia. Opinii tej zresztą też nie poddano ocenie wg. rygorów oceny dowodów.

W sprawie niewątpliwe jest to, że teren działki skarżącego został podwyższony. Organ uznał, że zgromadzony materiał, w tym przede wszystkim opinia biegłego, jest wystarczający dla wykazania pozostałych przesłanek z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, ale tego stanowiska nie umotywował. Sama zaś treść opinii nie pozwala na uznanie braku potrzeby takiej motywacji.

W ponownym postepowaniu administracyjnym należy dokonać ponownej oceny zgromadzonego materiału i doprowadzić – stosownie do powyższych uwag - do jego uzupełnienia. Należy również uzupełnić dokumenty potwierdzające uprawnienia biegłych.

Wyrok wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zakazie wykonywania decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 w/w ustawy.