Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 29/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 12 par. 1, art. 35 par. 3 i 5, art. 36, art. 37, art. 38
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 5 pkt 2, art. 52 par. 1 i 2, art. 149 par. 1 i 2, art. 154 par. 6, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 7 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska(spr.) Protokolant Referent stażysta Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 roku sprawy ze skargi S. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta P. do załatwienia wniosku S. B. z dnia [...] w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi Miasta P. grzywnę w wysokości 3.000 (trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta Miasta P. na rzecz S. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

S. B. zaskarżył do sądu administracyjnego bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi S. B. podkreślił, że na podstawie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 1997r. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.), w dniu 4 grudnia 2003r. wystąpił z wnioskiem do Starosty [...] o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], nr [...]. Powodem złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości był fakt, iż została ona przeznaczona i użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, o czym pomimo obowiązku właściwy organ nie zawiadomił skarżącego i tym samym naruszył art. 136 ust. 1 i 2 ww. ustawy. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, spełnione zostały przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu określone w art. 137 u.g.n., co zobowiązuje organ do orzeczenia zwrotu całości lub części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy.

Następnie skarżący wyjaśnił, że w dniu 30 sierpnia 2011r. na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013, poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – złożył do organu II instancji - Wojewody [...] - zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...], znak: [...], uznał zażalenie za nieuzasadnione. W dniu 30 marca 2012r. skarżący po raz kolejny złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...], znak: [...], ponownie uznał zażalenie za nieuzasadnione. W dniu 16 grudnia 2014r. skarżący złożył do Wojewody [...] kolejne zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.

W ocenie skarżącego Prezydent Miasta P., sprawujący funkcję starosty, postępowanie prowadzi w sposób przewlekły (11 lat upłynęło w dniu 4 grudnia 2014r.) z rażącym naruszeniem art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ prowadzący postępowanie od samego początku nie skoncentrował się na zebraniu niezbędnych dostępnych dowodów oraz faktów, które mają decydujące znaczenie o uznaniu, iż zachodzą ustawowe przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Podejmowane czynności procesowe mają niejednokrotnie charakter czynności pozornych, nieistotnych do merytorycznego załatwienia sprawy, np. drogi dojazdowe do ujęcia, opinie oraz wyceny garaży i koszty przeniesienia zbiorników, przedwczesne podziały geodezyjne, itp. Niecelowe wydatkowanie środków publicznych na te czynności. Ponadto wielokrotne występowanie, do tych samych stron (np. Burmistrza S.) o dostarczenie tych samych dokumentów, czy udzielenia informacji, jest notorycznym powodem wyznaczania w trybie art. 36 k.p.a. kolejnych terminów załatwienia sprawy. Zwykle ma to miejsce przed upływem wyznaczonego wcześniej na podstawie art. 36 k.p.a. nowego terminu. W ten sposób organ "bez końca" będzie oczekiwał na odpowiedź i sprawy nigdy nie zakończy. Skarżący zarzucił zatem organowi I instancji opieszałe, niesprawne, nieskuteczne i niekompetentne działanie oraz niedochowanie należytej staranności w zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie.

Na tej podstawie skarżący wniósł zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia przez Sąd akt organowi, a także o zobowiązanie organu I instancji do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie zgodnie z art. 38 K.p.a., jak również o wymierzenie organowi I instancji grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu I instancji na rzecz skarżącego, kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta P. wyjaśnił, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...], nr [...], w trybie art. 50, art. 51, art. 53, art. 56 ust.1, art. 58, art. 59, art. 62 i art. 63 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. Nr 22, poz. 99) została wywłaszczona od S. B. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o powierzchni 7256 m2, położona w S., oznaczona nr dziatek: 142/1 i 142/2 z przeznaczeniem pod budowę stacji wodociągowej w S. ujęcie "A". Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2003 roku S. B. wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...], znak: [...], Wojewoda [...] wyłączył Starostę [...], wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, od rozpatrzenia sprawy z wniosku S. B. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w S. obr. [...], oznaczonej numerami działek 142/1 i 142/2 i jednocześnie wyznaczył Prezydenta Miasta P., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Dalej wyjaśniono, że decyzją z dnia [...], znak: [...], Prezydent Miasta P. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o zwrocie działek: 142/1 o powierzchni 0,1103 ha i 142/8 o powierzchni 0,0199 położonych w S. przy ul. A i odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości. Od decyzji tej S. B. wniósł odwołanie, w wyniku którego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], znak: [...], uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta P., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że organ l instancji w wydanej decyzji oparł swoje rozstrzygnięcia o art. 229a i art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją m.in. art. 229a i art. 137 ust. 2 w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot (sygn. akt [...]). W ocenie organu II instancji zastosowanie przepisów art. 229a i 137 ust. 2 miało znaczący wpływ na podjęte rozstrzygnięcia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy została wydana decyzja z dnia [...], znak: [...], orzekająca o zwrocie działek 142/1 o powierzchni 0,1103 ha i 142/8 o powierzchni 0,0199 i odmowie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej numerami działek: 142/5,142/6 i 142/7. Decyzja ta, na skutek wniesionego odwołania przez S. B., została uchylona decyzją Wojewody [...] z dnia [...], znak: [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał m.in., że organ l instancji powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i podjąć czynności, które w sposób jednoznaczny pozwolą ustalić, czy do części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działki: 142/5, 142/6 i 142/7 nie zachodzi przesłanka zwrotu, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Wobec powyższego wystąpiono do właścicieli przedmiotowej nieruchomości o uzupełnienie materiału dowodowego o brakujące dokumenty i informacje. W dniu 9 sierpnia 2013r. Prezydent Miasta P. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydał decyzję, w której orzekł o zwrocie działek ozn. nr: 142/1 o powierzchni 0,1103 ha, 142/5 o powierzchni 0,1727 ha, 142/6 o powierzchni 0,0637 ha 142/8 o powierzchni 0,0199 ha i 142/10 o powierzchni 0,0947 ha i jednocześnie odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości ozn. nr działki 142/9 o powierzchni 0,2642 ha. Od decyzji tej odwołał się S. . oraz Burmistrz Miasta S. W dniu [...] Wojewoda [...] decyzją znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, m.in. że w sprawie nie został zgromadzony pełny materiał dowodowy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 i art. 80 K.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nadto wskazał, iż w ponownym postępowaniu wyjaśniającym organ powinien ustalić, czy sporna nieruchomość w całości pozostaje zbędna na cel wywłaszczenia. Realizując postanowienia decyzji Wojewody [...] wystąpiono o odszukanie dokumentów niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia sprawy.

W dniu 7 lutego 2014 r. wystąpiono do Archiwum Zakładowego w Ł. o odszukanie dokumentacji związanej z budową stacji wodociągowej w S. - ujęcie "A". Pismem z dnia 10 lutego 2014r. wystąpiono do Burmistrza Miasta S. o wypożyczenie akt wywłaszczeniowych przedmiotowej nieruchomości oraz o odszukanie dokumentacji związanej z rozpoczęciem i zakończeniem budowy ujęcia wody "A".

W dniu 11 lutego 2014r. wystąpiono do Archiwum Państwowego w P. o sprawdzenie czy w zasobach archiwalnych znajduje się jakakolwiek dokumentacja związana z budową stacji wodociągowej w S. - ujęcie wody "A". W dniu 26 marca 2014 r. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. dokonano w Wydziale Infrastruktury [...] Urzędu Wojewódzkiego przeglądu akt sprawy związanej z budową stacji wodociągowej w S. Pismem z dnia 22 kwietnia 2014r. wystąpiono do Biura Inwestycji i Remontów w miejscu o odszukanie dokumentacji związanej z budową stacji wodociągowej, a w szczególności załącznika graficznego do decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], znak: [...], o ustaleniu lokalizacji. W tym samym dniu wystąpiono również do Miejskiego Zakładu Komunalnego w S. o przesłanie dokumentacji związanej z budową infrastruktury technicznej niezbędnej do funkcjonowania stacji wodociągowej. W dniu 23 kwietnia 2014r. wystąpiono do A S.A. Rejon Energetyczny P. o udzielenie informacji jakiego rodzaju sieci energetyczne przebiegają przez wywłaszczona nieruchomość i kiedy zostały wybudowane. W dniu 20 czerwca 2014r. ponownie wystąpiono do Burmistrza Miasta S. o ponowne odszukanie w zasobach archiwalnych załącznika graficznego do decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...], znak: [...], o ustaleniu lokalizacji.

W związku z otrzymanymi informacjami z jednostek do, których występowano pismem z dnia 8 sierpnia 2014r. w trybie art. 50 § 1, w związku z art. 54 Kodeksu postępowania administracyjnego wezwano Burmistrza Miasta S. do przesłania informacji i dokumentów związanych z budowa stacji wodociągowej w S. W dniu 11 sierpnia 2014 r. wystąpiono do: Starosty Powiatu [...] o informacje w zakresie przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, a do Archiwum Państwowego w Ł. o odszukanie dokumentacji związanej z budową stacji wodociągowej. Z uwagi na brak reakcji Burmistrza S. na kierowane pisma, w dniu 9 grudnia 2014r. ponownie wezwano Burmistrza Miasta S. o przesłanie informacji i dokumentów, o które występowano wcześniej. Nadto pismami z dnia 10 grudnia 2014r. wystąpiono do Archiwów Państwowych w P. i Ł. oraz Archiwum Zakładowego w Ł. o udzielenie informacji, które pozwoliłyby ustalić, kto jest następcą prawnym Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji w P., która była inwestorem budowy stacji wodociągowej w S. Jak wyjaśnił organ I instancji dokumenty i informacje, o których mowa wyżej napływają sukcesywnie.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze przez S. B. Prezydent Miasta P. wyjaśnił, że skarżący o wszystkich wyżej wymienionych czynnościach informowany był na bieżąco. Prowadzone postępowanie jest bardzo skomplikowane z uwagi na istniejące na nieruchomości budynki, budowle oraz infrastrukturę techniczną oraz trudności w zgromadzeniu dokumentacji związanej z budową stacji wodociągowej. Wielokrotne wystąpienie do tych samych stron (np. Burmistrza S.) o dostarczenie tych samych dokumentów, czy udzielenia informacji, spowodowane było brakiem odpowiedzi i nieprzekazywaniem dokumentów przez organy, do których wystąpiono. Dokumentacja w oparciu, o którą wywłaszczono nieruchomość jest archiwalna i do dnia dzisiejszego żadna z instytucji, do której wystąpiono nie przekazała dokumentów, które niezbędne są do prawidłowego rozpatrzenia sprawy. W związku z powyższymi okolicznościami uzupełnienie dokumentów o dodatkowy materiał dowodowy i wyjaśnienie wszelkich zaistniałych wątpliwości jest niezbędne do właściwego wyjaśnienia okoliczności, które będą miały wpływ na rozstrzygnięcie.

Ponadto organ poinformował, że Wojewoda [...] rozpatrując zażalenie S. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania i nie załatwienie sprawy w terminie, postanowieniem z dnia [...], nr [...], uznał zażalenie za nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 P.p.s.a.). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Zanim jednak sąd rozpozna skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji bada, czy owa skarga została złożona po wyczerpaniu trybu zaskarżenia, o jakim mowa w art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. W przypadku skargi na bezczynność przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wystąpienie strony postępowania administracyjnego do organu wyższego stopnia z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a.". Podkreślić w tym miejscu należy, iż wystarczy sam fakt złożenia takiego zażalenia, nie jest natomiast istotne, czy zażalenie to zostało w ogóle przez organ wyższego stopnia rozpatrzone, a jeżeli tak, to z jakim skutkiem. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący kilkukrotnie zwracał się do organu wyższego stopnia z zażaleniem na niezałatwienie przez organ I instancji sprawy w ustawowym terminie, jednakże za każdym razem Wojewoda [...] uznawał zażalenie za nieuzasadnione, co znalazło również odzwierciedlenie także w ostatnim postanowieniu z dnia [...], nr [...], będącym odpowiedzią na zażalenie skarżącego z dnia 16 grudnia 2014r. Na tej podstawie stwierdzić należy, iż warunek określony w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. został przez skarżącego spełniony.

Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać trzeba, iż w świetle art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Dotyczy to również postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 K.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać także należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź też były nieefektywne, albo też czynności organu były mnożone ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2012r., sygn. akt II OSK 1956/12 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie ulega żadnej wątpliwości, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 4 grudnia 2003r. i do tej pory nie zostało zakończone ostateczną decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty, choć oceny prawidłowości prowadzenia postępowania przez Prezydenta Miasta P. należy dokonywać dopiero od daty wyznaczenia tego organu do rozpatrzenia sprawy przez Wojewodę [...], tj. od dnia [...]. Podkreślenia wymaga również to, że skarżący także przyczynił się do niedochowania terminów ustawowych, bowiem w wyniku działań podjętych przez skarżącego postępowanie było dwukrotnie zawieszane - raz na wniosek samego skarżącego z dnia 22 marca 2005r., a raz z powodu toczącego się postępowania nieważnościowego przed Wojewodą [...], również zainicjowanego przez skarżącego. Nie mniej jednak nie da się ukryć, że to organ administracji ponosi w zdecydowanej części odpowiedzialność za niezałatwienie sprawy w terminie. Przede wszystkim wskazać należy, że podjęciu zawieszonego postępowania w dniu 12 grudnia 2006r. pierwsza decyzja merytoryczna zapadła dopiero w dniu [...]. Jednakże decyzja ta, jak również następne dwie decyzje organu I instancji (z dnia [...] oraz z dnia [...]) każdorazowo były uchylane przez Wojewodę [...] (decyzje z dnia [...], z dnia [...] oraz z dnia [...]). Jakkolwiek nie można w tym momencie mówić o bezczynności organu, to jednak z pewnością mamy do czynienia z przewlekłością postępowania i to o charakterze rażącym. Nie można bowiem zapominać, że o przewlekłości decyduje nie tylko podejmowanie pozornych czynności, ale również wielokrotne wydawanie błędnych decyzji, następnie uchylanych przez organ odwoławczy.

W żadnym razie nie stanowi usprawiedliwienia dla wieloletniego prowadzenia postępowania fakt utrudnionego dostępu do dokumentów archiwalnych. Przypomnieć należy, że Prezydent Miasta P. jest organem wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej. Powinien wykazać się zatem większym zdeterminowaniem w poszukiwaniu niezbędnych dokumentów, jak również w egzekwowaniu tych dokumentów od podmiotów, które te są w ich posiadaniu. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, dopiero działania podjęte przez organ w 2014 roku zaczęły przynosić zamierzone efekty, co z resztą przyznał sam organ podnosząc, że żądane dokumenty napływają sukcesywnie. Bez wątpienia przedmiotowa sprawa należy do spraw skomplikowanych, jednakże art. 35 § 3 K.p.a. wyraźnie przewiduje, że na załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej organ rozpoznający sprawę ma dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast indolentny sposób prowadzenia postępowania nie może w żadnym stopniu swoimi negatywnymi skutkami obciążać stron postępowania.

Biorąc zatem pod uwagę długotrwałość dotąd prowadzonego postępowania sąd w pkt 1 wyroku zobowiązał Prezydenta Miasta P. do załatwienia wniosku S. B. z dnia 4 grudnia 2003r. w terminie trzydziestu dni od daty uprawomocnienia się wyroku, natomiast w pkt 2 wyroku orzekł, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd ponadto uznał, że wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. jest zasadny i w związku z tym wymierzył organowi grzywnę w wysokości trzech tysięcy złotych (pkt 3 wyroku). Orzeczona grzywna stanowi przede wszystkim sankcję za popełnione przez organ rażące naruszenie prawa, a jednocześnie ma charakter prewencyjny mający zapobiegać takim naruszeniom w przyszłości. Ustalając wysokość grzywny na tym poziomie sąd miał na względzie przede wszystkim wieloletni tok postępowania prowadzonego przez organ I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Na koniec należy podkreślić, że charakter środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw pozostaje w ścisłym związku z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie przeciwdziałania przewlekłemu prowadzeniu postępowań administracyjnych i rekompensowania szkód wynikających z tego tytułu. Jednakże sąd administracyjny nie jest władny do orzekania o odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa w stosunku do pracownika organu administracji publicznej, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a. albo nie załatwił sprawy w dodatkowym terminie ustalonym w myśl art. 37 § 2 K.p.a. (art. 38 K.p.a.). Jak wynika bowiem z art. 5 pkt 2 P.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Przepisów regulujących tego rodzaju odpowiedzialność należy zatem szukać np. w ustawie z dnia 16 września 1982r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 269 ze zm.), ustawie z dnia 21 listopada 2008r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2014r., nr 1202), czy też ustawie z dnia 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (t.j. Dz.U. nr 34, poz. 173).

A. P.