Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3118/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej także jako "ZUZ") Oddział w [...] stwierdził, iż Pani K. K. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem spółki jawnej podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w okresach: od 01.10.2013 r. do 31.12.2013 r. od 01.01.2016 r. do 31.03.2016 r., od 01.06.2018 r. do 31.05.2020 r.

Wyrokiem z dnia [...] września 2021 r. Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział [...] rozpoznając pod sygn. akt [...] sprawę z odwołania K. K. od ww. decyzji oddalił wniesione odwołanie. Decyzja ZUS Oddział w [...] nr [...] stała się prawomocna z dniem [...] września 2021 roku.

Pismem z dnia 21 września 2021 r. ZUS Oddział w [...] zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia o zajęcie stanowiska w sprawie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez panią K. K. jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. ZUS wskazał, iż Pani K. K. była wspólnikiem spółki jawnej "[...] Spółka jawna" w [...] nr [...] od dnia 15 lutego 2012 r. do 26 stycznia 2021 r. oraz, że jest wspólnikiem spółki komandytowej "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa" nr [...] od 21 czerwca 2018 r. Z treści wniosku wynika, iż Pani K. K. nie dokonała zgłoszenia siebie do ubezpieczeń z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej oraz wspólnik spółki komandytowej i dokonała jedynie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1.03.2015 r. do dnia 26.05.2015 r. Wskazano przy tym, iż zgodnie z dyspozycją przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w okresach od 15.02.2012 r. do 30.09.2013 r" od 01.01.2014 r. do 31.12.2015 r., od 01.04.2016 r. do 31.05.2018 r., od 01.06.2020 r. pani K. K. jest zwolniona z obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, z uwagi na posiadanie innego tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym tj. zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia rozpoznając ww. wniosek pismem z dnia 27 września 2021 r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez K. K. z tytułu wykonywania ww. pozarolniczej działalności w okresach od 15.02.2012 r. do 30.09.2013 r" od 01.01.2014 r. do 31.12.2015 r., od 01.04.2016 r. do 31.05.2018 r., od 01.06.2020 r. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wraz z pouczeniem o prawie do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu na każdym jego etapie oraz wezwaniem do złożenia wyjaśnień w zakreślonym terminie zostało wysłane do K. K..

Pismem z dnia 20 października 2021 r. zawiadomiono ZUS Oddział [...] (wnioskodawcę) oraz K. K. (ubezpieczoną) o zakończeniu postępowania administracyjnego w ww. sprawie oraz pouczono o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów.

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że K. K. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, jako wspólnik spółki: "[...] SPÓŁKA JAWNA", w okresach: od dnia 15 lutego 2012 roku do dnia 30 września 2013 roku, od dnia 1 stycznia 2014 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku, od dnia 1 kwietnia 2016 roku do dnia 31 maja 2018 roku, od dnia 1 czerwca 2020 roku do dnia 26 stycznia 2021 roku oraz, że jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako wspólnik spółki [...] SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ SPÓKA KOMANDYTOWA w okresie od dnia 1 czerwca 2020 roku do dnia 6 października 2021 roku.

W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść mających zastosowanie przepisów prawa oraz wskazano, iż jak wynika z poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń opartych na danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym (powoływanym dalej także jako "KRS") spółka: [...] Spółka jawna została zarejestrowana w KRS w dniu 15 lutego 2012 roku pod numerem [...] . Pani K. K. figuruje jako jeden ze wspólników spółki natomiast z wpisu nr 11 do KRS wynika, iż w dniu 27 stycznia 2021 roku wykreślono ją jako wspólnika z KRS. Nadto, w Krajowym Rejestrze Sądowym Pani K. K. figuruje od dnia 12 października 2018 roku (wpis nr 9 do KRS) jako wspólnik spółki komandytowej "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa" nr [...]. Z wpisu nr 10 z dnia 17 maja 2019 roku i wpisu nr 18 do KRS z dnia 17 czerwca 2020 roku wynika, iż spółka zmieniła firmę pod która działa, odpowiednio na: [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa i [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa w likwidacji. Zgodnie z wpisem nr 24 do Krajowego Rejestru Sądowego z dniem 7 października 2021 roku, spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego.

W związku z powyższymi ustaleniami oraz przytoczonymi w uzasadnieniu decyzji przepisami prawa zdaniem organu za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnika spółki jawnej, spółki komandytowej lub partnerskiej dlatego też organ uznaje, podleganie przez wspólników tych spółek obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania tj. w okresie posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej (wykonującej) działalność gospodarczą.

Pismem z 3 grudnia 2021 r. K. K. wniosła skargę na ww. decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 66 ust.1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie bowiem w przedmiotowej sytuacji skarżąca choć była wspólnikiem powoływanych spółek to jednak nie wykonywała rzeczywistej działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły;

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez brak ustalenia, że jako wspólnik spółki jawnej nie wykonywała żadnych działalności na rzez spółki i nie osiągała żadnych przychodów a w tym samym błędne przyjęcie, że spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym a tym samym ubezpieczeniem zdrowotnym;

- naruszenie art. 77 §1 KPA poprzez jego niezastosowanie i oparcie ustaleń faktycznych wyłącznie na zbadaniu wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i w całości podtrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy a podnoszone przez skarżącą zarzuty skargi jako nieznajdujące potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa są nieuzasadnione.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 dalej ,,ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ppsa).

Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie. Należy podkreślić, że organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję był związane rygorami procedury administracyjnej, określającej i obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), jak i wnikliwego oraz szybkiego działania (art. 12 § 1 k.p.a.). Z zasad tych wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.

Związanie organów wydających decyzje w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1285 z późn. zm.), zwanej "ustawa o świadczeniach", stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w sprawach dotyczących ubezpieczeń zdrowotnych. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS jako wnioskodawcy oraz Skarżącej, w zakresie, w jakim z danych okoliczności wyciągali dla siebie korzystne skutki. Ustalenie natomiast przez organ zaistnienia okoliczności objętych materią właściwych przepisów prawa obliguje organ administracyjne do wydania przewidzianej prawem decyzji administracyjnej.

Zdaniem Sądu w działaniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia brak nieprawidłowości zarówno w płaszczyźnie ustaleń faktycznych, jak i w zastosowanych do ich oceny przepisów prawa. Podjęte rozstrzygnięcie zostało wyjaśnione, a przytoczona na ten temat argumentacja prawna wyczerpuje istotę zagadnienia stanowiącego przedmiot tego rozstrzygnięcia. Przedmiotem tym jest ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez Skarżącą jako wspólnika powoływanych spółek prawa handlowego.

Przechodząc do meritum oceny sprawy wyjaśnić tutaj należy, iż zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców. W oparciu o art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym - tj. zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 423, dalej: "u.s.u.s") osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone.

Nadto w myśl art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach, jednym z rodzajów działalności jest działalność gospodarcza prowadzona w formie spółek prawa handlowego (tj. sp. jawna, sp. komandytowa). Z kolei zgodnie z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uznaje się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. W myśl tego przepisu za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się między innymi wspólnika spółki jawnej i komandytowej. Wobec powyższego, czas objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym tych osób będzie tożsamy z czasem pozostawania przez stronę wspólnikiem spółki prawa handlowego. Nadto zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162, dalej: "p.p.") działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

W świetle informacji zawartych w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Pani K. K. posiadała status wspólnika spółki jawnej "[...] Spółka Jawna", nr [...] w okresie od dnia 15 lutego 2012 roku do czasu jej wykreślenia czyli do dnia 27 stycznia 2021 roku oraz posiadała status wspólnika spółki komandytowej: "[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa", wpisanej do KRS w dniu 25 listopada 2015 roku pod numerem [...], w okresie od dnia 12 października 2018 roku do dnia wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 7 października 2021 roku.

Mając zatem na uwadze powyższe przepisy prawa Skarżąca winna podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu członkostwa w ww. podmiotach w okresach wskazanych w sentencji decyzji. Sąd podziela tutaj pogląd organu, że o bycie prawnym spółki kapitałowej decyduje jej wpisanie do rejestru (vide: art. 12 k.s.h.) i dopiero wykreślenie spółki z rejestru powoduje ustanie bytu prawnego tego podmiotu.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do dwóch kwestii; po pierwsze czy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy poprzestając na zbadaniu danych rejestrowych w KRS oraz czy dla oceny podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego kluczowe znaczenia ma okoliczność faktycznego wykonywania działalności w sposób zorganizowany, ciągły i przy zarobkowym charakterze podejmowanych działań danego wspólnika.

W zakresie podjętych przez organ ustaleń co do stanu faktycznego sprawy to mając na uwadze ww. przepisy prawa organ w stopniu wystarczającym potwierdził okoliczności wskazywane we wniosku ZUS poprzez ustalenie danych określających status Skarżącej jako wspólnika w systemie informacyjnym krajowego rejestru sądowego. Należy mieć tutaj na uwadze, iż sprawą kluczową w przedmiotowej sprawie jest działalność gospodarcza powiązana wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego na pozycji wspólnika w spółce jawnej i komandytowej. W takim przypadku rozpoczęcie wykonywania działalności gospodarczej wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce co w stopniu wystarczającym potwierdzone może być informacją z krajowego rejestru sądowego. Nadto należy mieć tutaj na uwadze, że w przedmiotowej sprawie skarżąca dwukrotnie informowana o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie nie zajęła pisemnego stanowiska w sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe organ zasadnie poprzestał na ustaleniach podjętych w sprawie, które w okolicznościach tej sprawy uznał za wystarczające. Tym samym zarzuty skargi odnoszące się do kwestionowania podjętych przez organ ustaleń faktycznych co do czynności dowodowych Sąd uznał za niezasadne.

Pozbawione podstaw zdaniem Sądu były także zarzuty skargi polegające na bezpodstawnym pominięciu przez organ jako nieistotnej okoliczności braku realnego wykonywania działalności jako wspólnik w sposób ciągły zorganizowany i o charakterze zarobkowym. Według wskazanego wyżej przepisu art. 8 ust. 6 u.s.u.s za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się, między innymi, wspólnika spółki jawnej i komandytowej. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że Skarżąca stała się wspólnikiem spółki jawnej i komandytowej w okresie wskazanych w zaskarżonej decyzji. Wobec tego od tej daty podlegała ona obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Należy bowiem zauważyć, że przedmiotowy wspólnik objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia który powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10). Odrębną kwestią jest natomiast okoliczność uzyskiwania przychodów jako wspólnik, na co także zwracała uwagę skarżąca, jednakże w kontekście powyżej wskazanych przepisów prawa ustalenia w tym zakresie nie mają znaczenia w tej sprawie, której przedmiotem jest ustalenie objęcia Skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoby będącej wspólnikiem. Nadto zasadnie tutaj organ administracyjny podkreślał, iż Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest instytucją właściwą do orzekania o obowiązku wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, które to sprawy zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Mając zatem powyższe na uwadze zaskarżone rozstrzygnięcie nie budzi zastrzeżeń Sądu a prezentowane w skardze zarzuty nie są uzasadnione. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.