Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 612/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 72
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit. a, art. 40 ust. 4
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80  art. 14  ust. 1 i ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1  art. 51
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska,, Sędzia WSA Marcin Miemiec (spr.), Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi A W na decyzję D O R A R i M R we W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok [...] oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR we W wpłynął wniosek A W (zwanej dalej skarżącą) o przyznanie płatności do gruntów rolnych i ONW na rok[...] . Deklaracja producenta zawierała w tabeli nr VI (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) i nr VII (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) działki ewidencyjne: nr:[...] [...] , położone w woj.[...] , powiat [...] , gmina R , obręb B ), nr [...] , położona w woj.[...] , powiat[...] , gmina[...] , obręb[...] ), nr[...] , położona w woj. [...] , powiat [...] , gmina[...] , obręb [...] , o ogólnej powierzchni działek rolnych [...] ha. Do płatności ONW zadeklarowano działki rolne położone na działkach ewidencyjnych [...] [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

W związku z wykryciem nieprawidłowości podczas weryfikacji wniosku w stosunku do jego wypełnienia, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W wystosował w trybie art. 64 § 2 k.p.a. dnia [...] r. wezwanie do pełnomocnika strony celem usunięcia braków wniosku. Dnia [...] r. skarżąca złożyła korektę do wniosku, w której uzupełniono braki wskazane w wezwaniu oraz oznaczono pole dotyczące ubiegania się o pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

W dniu [...] r. gospodarstwo skarżącej skierowano do kontroli metodą inspekcji terenowej w ramach sprawy o płatności do gruntów rolnych oraz ONW, którą przeprowadzono w dniach [...] r. Raporty z tych inspekcji wpłynęły do Biura Powiatowego ARiMR we W dnia [...] r. Inspekcję, której przedmiotem były działki rolne położone w województwie[...] , przeprowadziło Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu we W (nr protokołu[...] ), a inspekcję działek zlokalizowanych w województwie [...] przeprowadziło Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w Z G (nr protokołu[...] ).

W dniu [...] r. skarżąca złożyła potwierdzoną przez pracownika Urzędu Gminy R informację o braku możliwości wykoszenia łąk zadeklarowanych jako działki rolne [...] i [...] ze względu na podtopienia, których przyczyną był wysoki stan wód w rzece S i w kanale S , utrzymujący się w okresie letnim i jesiennym.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W przyznał A W płatność ONW do [...] ha gruntów rolnych za rok 2007 w wysokości [...] zł oraz naliczył sankcję w wysokości [...] zł, wskazując na różnice pomiędzy powierzchniami zadeklarowanymi we wniosku przez producenta, a powierzchniami stwierdzonymi w wyniku kontroli gospodarstwa metodą inspekcji terenowej, przeprowadzonej w gospodarstwie producenta w dniach [...] r. oraz ze względu na niestosowanie się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej (DKR) zgodnie z ochroną środowiska. Organ podniósł, że w wyniku kontroli:

- na działce rolnej [...] stwierdzono częściowo zaorany ugór; zastosowano informacyjny kod [...] niemający wpływu na płatność, który wskazuje, iż działka położona jest w kompleksie innych działek rolnych o jednolitym sposobie użytkowania bez możliwości identyfikacji jej granic;

- na działce rolnej [...] stwierdzono ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana (kod [...] oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej ([...] ) poprzez naruszenie normy [...] , która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do[...] ;

- na działce rolnej [...] stwierdzono częściowo zaorany ugór oraz zastosowano informacyjny kod [...] niemający wpływu na płatność;

- na działce rolnej [...] stwierdzono ugór, brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej ([...] ) poprzez naruszenie normy [...] oraz zastosowano informacyjny kod [...] ;

- na działce rolnej [...] stwierdzono ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana w odniesieniu do grupy upraw [...] (kod[.;..] ) oraz zastosowano informacyjny kod [...] niemający wpływu na płatność;

- na działce rolnej [...] stwierdzono ugór oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej ([...] ) poprzez naruszenie normy [..] , która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do[...] ,

- na działce rolnej [...] stwierdzono ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana (kod p[...] oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej ([...] ) poprzez naruszenie normy [...] , która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do [...]

W konsekwencji organ I instancji podniósł, że należną w [...] r. kwotę płatności naliczono do powierzchni faktycznie stwierdzonej.

Organ stwierdził, że wysokość płatności określono na podstawie art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386, z 23122006, str. 74) w zw. z art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.). Z przepisów tych wynika, że gdy różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 3%, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej, bez stosowania sankcji z tego tytułu.

Ze względu na niestosowanie się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska, na działkach rolnych [...] [...] , organ I instancji naliczył natomiast sankcję w wysokości 5% całkowitej kwoty dopłaty. Według art. 51 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277, z 21.10.2005 str.l) zmniejsza się bowiem całkowitą kwotę płatności ONW, które mają zostać przyznane w danym roku kalendarzowym, w którym doszło do stwierdzenia niestosowania się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska. Z uwagi na fakt, iż nieprawidłowości te stwierdzono na 36,52 % powierzchni użytkowanej rolniczo, końcowy poziom sankcji wyznaczono na 5% płatności.

Od decyzji I instancji, skarżąca, działając za pośrednictwem pełnomocnika M P , wniosła odwołanie zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa procesowego, a mianowicie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, nierozpatrzenie dowodów przedstawionych przez stronę oraz niewzięcie pod uwagę faktów znanych organowi z urzędu,

- art. 7 i 77 kpa poprzez przyjęcie, iż organ I instancji nie jest zobowiązany do oceny prawnej i faktycznej protokołu kontroli innego organu i niedokonanie takiej oceny;

- art. 10 § 1 poprzez niewykonanie przez organ obowiązku poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i w konsekwencji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

- art. 9 kpa poprzez nieudzielenie stronie informacji na temat okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego mimo skierowanego zapytania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W decyzją z dnia [./..] r. Nr [...] - po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Nr[...] , orzekł o utrzymaniu w mocy w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podniósł, że w sprawie z wniosku skarżącej z dnia [...] r. powstały wątpliwości co do jej woli, polegające na braku zgodności powierzchni zadeklarowanej w ramach poszczególnych działek rolnych we wniosku z powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie metodą inspekcji terenowej w dniach [...] r. Poza rozważaniem pozostawiono działkę rolną [...] z uwagi na niezgłoszenie jej przez stronę we wniosku do płatności ONW.

Organ II instancji stwierdził, że w gospodarstwie skarżącej kontrola działki rolnej [...] i [...] wykazała, że ich rzeczywista powierzchnia jest mniejsza od powierzchni zdeklarowanej we wniosku o odpowiednio o [...] ha na działce rolnej [...] oraz o [...] ha na działce rolnej [...] Z tego powodu płatności przyznano na podstawie art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.). Wynika z tego, że jeśli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 3%, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej.

W związku ze stwierdzeniem na działkach rolnych [...] [...] naruszenia normy [...] , należało uwzględnić przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U z 2007 r. Nr 46, poz. 306 ze zm.), stanowiących, że grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:

1) w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata;

2) w przypadku łąk i pastwisk - okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw, z tym że w przypadku:

a) łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania program rolnośrodowiskowy - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,

b) łąk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednak nie później niż do dnia 31 października (§ 1 ust. 1); natomiast w odniesieniu do ugorów, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca: koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (§ 2).

W rozpatrywanej sprawie brak było możliwości stwierdzenia, że na całej powierzchni wskazanych działek rolnych wykonano zabieg koszenia. Potwierdza to materiał dowodowy w postaci fotografii załączonych do protokołu z kontroli nr [...]

Odnośnie zarzutu odwołania, że organ I instancji nie poinformował strony o zakończeniu postępowania dowodowego, organ II instancji wskazał na art. 21 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Według tego przepisu, organ administracji publicznej zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepisy ustawy ograniczyły więc zakres działania art. 10 k.p.a. poprzez wymóg złożenia wyraźnego żądania strony, którego strona jednak nie złożyła. Przepisy te wyłączyły też zastosowanie art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Wobec tego organ II instancji uznał ten zarzut jako chybiony.

Co do zarzutu, że organ I instancji nie uwzględnił pozytywnej kontroli jednostki certyfikującej, organ II instancji zaznaczył, że deklaracja rolnika zawarta we wniosku jest weryfikowana przez inspektorów terenowych biura kontroli na miejscu przy oddziałach regionalnych Agencji. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2004, Nr 93, poz. 898 ze zm.), jednostki certyfikujące przekazują do dnia [...] każdego roku ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym określone w rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198, 22.07.1991 ze zm.).

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym, jednostki te upoważnione są do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów potwierdzających, że płody rolne nieprzetworzone oraz produkty z nich powstałe, w tym także zwierzęta oraz produkty i przetwory pochodzenia zwierzęcego, wyprodukowano lub przetworzono zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198, 22.07.1991 r., ze. zm.), zwanych dalej "certyfikatami zgodności". Organ II instancji stwierdził zatem, że przedmiot kontroli wykonywanych przez te podmioty jest inny niż kontroli prowadzonych przez Biura Kontroli na Miejscu. Weryfikacja deklaracji producenta rolnego zawartej we wniosku o przyznanie płatności oraz przestrzeganie przez niego wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska nie podlega kontroli jednostki certyfikującej gospodarstwa ekologiczne. Organ podkreślił ponadto, że dokumenty w postaci protokołów z kontroli jednostki certyfikującej oraz operatu wykonanego przez pracownika naukowego Katedry Ogrodnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego we W nie zostały przez stronę przedłożone. Nie mogły więc stanowić przedmiotu rozpoznania.

W odniesieniu do zarzutu, że Biuro Kontroli na Miejscu dokonało w dniu [...] r. pozaprawnej czynności polegającej na ponownej weryfikacji działek rolnych skarżącej, w której uczestniczył ten sam pracownik wraz z kierownikiem Biura, organ II instancji stwierdził, że nie była to ponowna kontrola w rozumieniu przytoczonej przez pełnomocnika strony procedury wewnętrznej ARiMR. Notatka służbowa przeprowadzona z tej kontroli nie ma bowiem waloru protokołu z kontroli na miejscu. Notatka ta nie była też podstawą do naliczenia płatności będącej przedmiotem tego postępowania.

Organ II instancji podniósł, że Biuro Kontroli na Miejscu (BKM) przy Dolnośląskim Oddziale Regionalnym ARiMR w odpowiedzi na wniesione przez pełnomocnika zarzuty do tej kontroli wskazało, że z uwagi na brak podstaw do przeprowadzenia ponownej inspekcji terenowej, takowej nie wykonało. Ponadto BKM w piśmie z dnia [...] r. do pełnomocnika strony kompleksowo odniosło się do zarzutów błędnego, zdaniem strony, zakwalifikowania przez inspektorów terenowych plantacji porzeczki jako ugoru.

Organ II instancji podkreślił, że zadaniem biura kontroli przy oddziale regionalnym Agencji jest ustalenie aktualnego stanu faktycznego użytkowanych działek w terenie. Dokonali tego inspektorzy podczas przedmiotowych lustracji w gospodarstwie skarżącej. Kontrola gospodarstwa producenta ma wyjaśnić, czy odpowiadają rzeczywistości deklarowane we wniosku o dopłaty: powierzchnia upraw, rodzaj tych upraw, a także stan oceniany z punktu widzenia utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska. Nie jest zadaniem inspektora terenowego snucie domniemań, ani też ustalanie, co mogło być uprawiane na kontrolowanych działkach w przeszłości, ani co może producent. Organ II instancji podkreślił, że fakt nasadzenia porzeczki w latach poprzednich nie był i nie jest poddawany pod wątpliwość przez organ I i II instancji. Istotne dla sprawy jest jednak to, że deklarowany areał upraw na poszczególnych działkach rolnych jest mniejszy niż stwierdzony podczas inspekcji.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie stronie odpowiedzi na zapytanie skierowane do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W , to pismem z dnia [...] r., organ II instancji wskazał, że na podstawie art. 72 rozporządzenia nr 796/2004, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Wnioskodawca podpisując wniosek zobowiązuje się do niezwłocznego informowania Agencji na piśmie m.in. o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmierne przyznanie płatności i o każdej zmianie, która nastąpi od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności w szczególności, gdy zmiana dotyczy np. wykorzystania gruntów rolnych. Zgodnie zaś z art. 40 ust 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, działaniami siły wyższej lub nadzwyczajnymi okolicznościami są przypadki takie jak: śmierć rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku oraz epidemia dotykająca część lub cały inwentarz żywy rolnika.

Strona złożyła natomiast dokument w dniu [...] r. ze znacznym przekroczeniem terminu, o którym mowa powyżej, a ponadto po dacie wykonania kontroli, która na tych gruntach wykazała nieprawidłowości o negatywnych skutkach dla producenta. Odstąpienie od nałożenia sankcji, zmniejszeń lub odliczeń może mieć natomiast miejsce tylko w przypadku stwierdzenia przez kierownika biura Agencji przypadku siły wyższej lub też nadzwyczajnych okoliczności popartych odpowiednim dowodem złożonym przez producenta rolnego w stosownym terminie. Organ II instancji zauważył, że nieustosunkowanie się do złożonej przez stronę informacji potwierdzonej przez W G R w decyzji nr [...] jest niewątpliwie uchybieniem organu I instancji, to jednak ze względu na powyżej wskazane przyczyny nie stanowi ona dowodu, który pozwoliłby na odstąpienie od zastosowania 5% sankcji. Nie ma to zatem wpływu na podjęte rozstrzygnięcie K B P ARiMR we W .

Od decyzji II instancji skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego, to jest § 1 ust. 1 pkt. 1 i 2 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie minimalnych norm poprzez zastosowanie przepisów dotyczących gruntów ornych do łąk – trwałych użytków zielonych oraz poprzez przyjęcie, że wyschnięcie uprawy oznacza zmianę sposobu użytkowania gruntu na ugorowanie bądź odłogowanie w poprzednim sezonie;

- naruszenie prawa procesowego, to jest:

-- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego,

-- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w obu instancjach.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w toku postępowania strona wykazała, że niewykoszenie łąk było wynikiem działania siły wyższej (podtopienia łąk w sezonie i niemożność wjazdu sprzętem). W ocenie skarżącej potwierdzają to zapisy protokołu kontroli. Do wskazanych zapisów, zdaniem skarżącej, organ I instancji w ogóle się nie odniósł.

Organ II instancji uznał natomiast niesłusznie, że "na podstawie art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami (...) podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności". Wynika z tego, że dokument złożony przez stronę w dniu [...] r. został przedłożony ze znacznym przekroczeniem terminu, o którym mowa powyżej, a ponadto po dacie wykonania kontroli. W ocenie skarżącej, organ II instancji mylnie zinterpretował pojęcie "od daty ustania tych okoliczności". Zdaniem skarżącej, fakt zalania łąk i niemożność ich wykoszenia winna bowiem zgłosić dopiero po ich obeschnięciu i uzyskaniu możliwości wykoszenia. Jednakże jak wynika z przedłożonego pisma oraz protokołu kontroli, na dzień kontroli łąki były w dalszym ciągu podtopione, a zatem okoliczności jeszcze nie ustały.

Nie może zatem być mowy o przekroczeniu jakiegokolwiek terminu, ponieważ nie zaczął on jeszcze biegu. Przy formułowaniu tezy o "znacznym przekroczeniu terminu" organ winien był ponadto, w ocenie skarżącej, wskazać, kiedy ten termin miał jakoby upłynąć. Według skarżącej, wskazała ona także, iż organ II instancji dokonał błędnej oceny pisma z dnia [...] r., jako złożonego w trybie przepisu art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, ponieważ na dzień jego złożenia okoliczności uniemożliwiające koszenie nie ustały. Obowiązek poinformowania organu zatem jeszcze nie istniał. Według skarżącej, pismo to stanowi dowód w postępowaniu administracyjnym, do którego organ II instancji w ogóle się nie odniósł.

Zdaniem skarżącej, uzasadnienie decyzji w zakresie działek [...] [...] jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony organ stwierdza, iż działki te były ugorowane (str. 3), z drugiej zaś podnosi, że "fakt nasadzenia porzeczki w latach poprzednich nie był i nie jest poddawany w wątpliwość przez organ I i II instancji. Istotne dla sprawy jest jednak to, że deklarowany areał jest mniejszy niż stwierdzony podczas inspekcji" (str. 11). Skoro zatem organ II instancji nie kwestionuje faktu, że strona założyła i prowadziła na działkach plantacje czarnej porzeczki w roku[...] , to jakby przesądza o fakcie, że wnioskowane dopłaty się jej należą, gdyż grunt był utrzymany zgodnie z normami. Wynika to ekspressis verbis z przepisu § 1. ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm.

Skarżąca podtrzymała także zarzut nierozpatrzenia dowodów i faktów znanych organowi I instancji z urzędu (w zakresie ustaleń protokołów kontroli jednostki certyfikującej, operatu gruntów sporządzonego przez pracownika U P oraz zastrzeżeń do protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r.) wskazując, że choć zostały one załączone do zastrzeżeń do protokołów kontroli z dnia [...] r. oraz [...] r., to organ II instancji stwierdził, że dowody te nie znajdują się w aktach sprawy. Skarżąca podniosła również okoliczność, że organ I instancji w zakresie działek [...] i [...] stwierdził, że stanowią one niekoszony ugór, przy czym stwierdzanie to nie dotyczy całości działki ewidencyjnej. Zatem, w ocenie skarżącej, pojawia się pytanie "co znajdowało się na reszcie działek i jak ustalono gdzie kończy się "niekoszony ugór" i co jest na pozostałej części". Co jest również istotne, jak dalej wskazała skarżąca, we wniosku o płatności obszarowe i ONW za rok [...] nie deklarowała rośliny uprawianej - porzeczki, a jedynie grupę upraw - j.p.o. Jeżeli zatem organy obu instancji nie brały pod uwagę sprawy o dopłaty rolnośrodowiskowe, to w ogóle nie mogły wiedzieć, że na działkach miała być nasadzona porzeczka. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że organ II instancji wbrew twierdzeniom uzasadnienia dokonał ustaleń w oparciu o dowody, od rozpatrzenia których się odżegnuje i których nie włączył do akt postępowania. Wreszcie skarżąca oświadczyła, że zaskarżone decyzje oparte są na ustaleniach kontroli na miejscu z dnia [...] r., podczas gdy ustalenia te nie odpowiadają prawdzie.

W uzupełnieniu skargi, w załączeniu do pisma z dnia [...] r. skarżąca przedłożyła Sądowi zdjęcia z kontroli na miejscu z dnia [...] r. Po zamknięciu rozprawy, która odbyła się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W w dniu [...] r., Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć go na dzień [...] r. Jednakże z uwagi na treść pisma skarżącej z dnia [...] r. zawierającego wniosek o "otwarcie zamkniętej rozprawy" z powodu zaistnienia konieczności przedstawienia "dodatkowych dowodów z dokumentów na okoliczność, że w toku postępowania administracyjnego wniosek skarżącej o dopłaty został przerobiony przez organ w sposób dla niej niekorzystny, bez jej wiedzy i wbrew jej woli", postanowieniem z dnia [...] Sąd otworzył zamkniętą rozprawę.

Pismem z dnia [...] r. organ II instancji wskazał, że analiza sprawy skarżącej, tak na podstawie posiadanych i ARiMR dokumentów w sprawie, jak i na podstawie zapisów w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli (ZSZIK) wykazała, iż w sprawie o przyznanie płatności do gruntów rolnych dla skarżącej w dniu [...] r. nie zostało wydane i wysłane żadne pismo/wezwanie (na które powołuje się skarżąca). Ponadto organ wskazał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika strony, że sposób wypełnienia wniosku na rok [...] r. nakazujący wpisanie jedynie grupy upraw wynikał z instrukcji do wypełnienia wniosku. Wpisanie jedynie grupy upraw dotyczyło bowiem producentów nierealizujących żadnego z przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Skarżąca uczestniczy natomiast w programie rolnośrodowiskowym od [...] r. Instrukcja ta skrupulatnie wraz z podaniem przykładów opisywała sposób wypełniania wniosku dla tych producentów, którzy jednocześnie realizowali program rolnośrodowiskowy.

W odpowiedzi na powyższe pismo, skarżąca pismem z dnia [...] r. wniosła "o stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych decyzji". W uzasadnieniu wniosku strona powołała treść art. 63 § 3 k.p.a. oraz wskazała, że "jak wynika z oświadczenia pracownika organu z dnia [...] r. wprowadził on do podania (wniosku skarżącej) istotne zmiany". "Tymczasem skarżąca umie i może pisać. Z rzekomego zaś przyjęcia ustnej zmiany do podania nie został sporządzony protokół. Siłą rzeczy nie został on tym samym podpisany przez skarżącą. Sama zmiana również nie została podpisana przez skarżącą". Organy obu instancji procedowały zatem, zdaniem skarżącej, na podaniu w istotnej części przez nią niepodpisanym. W ocenie skarżącej, skutkuje to "bezwzględną nieważnością obu decyzji".

W piśmie z dnia [...] r. organ II instancji wskazał natomiast, że podstawę prawną w sprawie wprowadzania wzorów formularzy, wniosków i deklaracji w ramach obsługi płatności gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o sposobach ich udostępniania przez A R i M R stanowi ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217). Ponadto jeszcze raz podkreślił, że wzory deklaracji i wniosków wraz z instrukcjami ich wypełniania oprócz powszechnej dostępności w Biurach Powiatowych ARiMR zostały udostępnione na stronach internetowych ARiMR. Przywoływana zaś przez pełnomocnika strony skarżącej Instrukcja wypełniania wniosku o przyznaniu płatności do gruntów rolnych, przyznania płatności cukrowej i o przyznanie pomocy finansowej tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, szczegółowo informowała na [...] stronach, jak krok po kroku wypełniać poszczególne rubryki wniosku i kolumny. Jak dalej organ podkreślił, na stronie [...] Instrukcji wypełniania wniosku zawarta jest informacja, że w przypadku ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej z tytuły realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych poprawy dobrostanu zwierząt, deklarowana nazwa rośliny uprawnej musi być taka sama jak w wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Zatem, jak podniósł organ, jeżeli rolnik rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego przed dniem 1 marca 2007 r., to musi złożyć wniosek "kontynuacyjny" o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i zadeklarować w nim takie same rośliny uprawne jak we wniosku o przyznanie płatności do gruntu rolnego. Rolnik, rozpoczynający program rolnośrodowiskowy w [...] r., powinien pamiętać, aby rośliny zgłoszone do programu rolnośrodowiskowego były powtórzone we wniosku o przyznanie płatności. Organ II instancji podkreślił więc, że prawidłowo wypełniony wniosek o płatność do gruntów, na którym realizowane jest przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe powinien zawierać: nazwę grupy upraw (np.[...] ), a także dodatkowe oznaczenie [...] (realizacja programu rolnośrodowiskowego) wraz z nazwą rośliny uprawnej (np. [...]

Odnosząc się natomiast do twierdzeń pełnomocnika strony skarżącej, jakoby pracownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W wprowadził do wniosku strony istotne zmiany bez jej wiedzy i zgody strony skarżącej, w świetle pisemnego oświadczenia złożonego przez tego pracownika w dniu [...] r., pouczonego jednocześnie o konsekwencjach niezgodnego z prawdą podania stanu faktycznego w oświadczeniu, w ocenie organu wydaje się to mało prawdopodobne.

W kolejnym piśmie skarżąca oświadczyła, że sąd administracyjny nie jest właściwym miejscem dla wyjaśniania w drodze różnych oświadczeń, dlaczego i kiedy strona przeciwna przerobiła podanie strony. W jej ocenie bezsporne jest, że w zakresie dopisanym przez stronę przeciwną podanie nie zostało przez nią podpisane, z wszystkimi tego konsekwencjami. Organ natomiast bezwzględnie winien był bowiem rozpoznać wniosek w takiej treści, jakiej został złożony.

Biorąc powyższe pod uwagę skarżąca podtrzymała wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podtrzymał natomiast argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także w pismach i oświadczeniach złożonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Sąd nie stwierdził powołanych przez skarżącą naruszeń prawa. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną rozpatrywanej sprawy jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 68, poz. 448).

Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, płatności ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) 1454/2001, (WE) 1868/94, (WE) 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 t. 40, str. 269, ze zm.), zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3. t. 25, str. 391);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".

Na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu rolnego i powierzchni deklarowanej przez rolnika do płatności ONW na działkach rolnych.

Według art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3. t. 25, str. 391), rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą uzyskać wsparcie w postaci dodatków wyrównawczych. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu dodatki wyrównawcze są przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy: prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony; podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego oraz stosują dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.

Normy te wynikają z rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest stwierdzenie przez organ I instancji różnicy między powierzchnią gruntów zgłoszoną do przedmiotowej pomocy finansowej (ONW) oraz przyznanie tej pomocy w kwocie obliczonej od powierzchni stwierdzonej w trybie kontroli na miejscu. Z uwagi na to, że różnica ta wyniosła 2,44 %, z tego tytułu nie zastosowano sankcji.

Istotą rozpatrywanego przez Sąd sporu jest natomiast to, czy rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji II instancji oraz poprzedzającej decyzji I instancji naruszały prawo materialne co do spełnienia przez skarżącą na zadeklarowanych działkach warunków określonych przez przepisy prawa materialnego w zakresie dobrej praktyki gospodarki rolnej w roku gospodarczym [...] oraz czy postępowanie administracyjne, którego celem było ustalenie istotnych okoliczności sprawy w tym zakresie, prowadzone było zgodnie z prawem.

Na podstawie wyników kontroli na miejscu, którą przeprowadzono w dniach [...] w gospodarstwie rolnym skarżącej, stwierdzono następujący stan faktyczny na działkach będących przedmiotem pomocy ONW, a mianowicie:

- na działce rolnej [...] częściowo zaorany ugór; zastosowano informacyjny kod [...] niemający wpływu na płatność, który wskazuje, iż działka położona jest w kompleksie innych działek rolnych o jednolitym sposobie użytkowania bez możliwości identyfikacji jej granic;

- na działce rolnej [...] ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana (kod [...] oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej (...) poprzez naruszenie normy W[...], która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do[...] ;

- na działce rolnej [...] częściowo zaorany ugór oraz zastosowano informacyjny kod [...] niemający wpływu na płatność;

- na działce rolnej [...] ugór, brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej (...) poprzez naruszenie normy [...] oraz zastosowano informacyjny kod [...] ;

- na działce rolnej [...] stwierdzono ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana w odniesieniu do grupy upraw [...] (kod [...] ) oraz zastosowano informacyjny kod [...] niemający wpływu na płatność;

- na działce rolnej [...] stwierdzono ugór oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej (...) przez naruszenie normy [...] , która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do[...] ,

- na działce rolnej [...] stwierdzono ugór o powierzchni mniejszej niż deklarowana (kod [...] oraz brak utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej (...) poprzez naruszenie normy [...] , która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do[...].

Z powyższego wynika, że brak utrzymania ziemi w dobrej kulturze mający wpływ na płatność, stwierdzono jedynie na działkach [...] , w postaci naruszenia normy [...] , czyli wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do [...]

Skarżąca zarzuca, że zaskarżone decyzje oparte są na ustaleniach kontroli na miejscu z dnia [...] r., które "nie odpowiadają prawdzie". Sąd podkreśla jednak, że odnośnie działek [...] oraz [...] skarżąca potwierdziła, że nie były one poddane zabiegom agrotechnicznym, wynikającym z normy [...] , a w szczególności nie były one wykoszone. Na tę okoliczność powołała pismo z dnia [...] r., z odręczną notatką pracownika Urzędu Gminy R z dnia [...] r., które wpłynęło do organu I instancji dnia [...] r. Z oświadczenia skarżącej, zawartego w tym piśmie wynika, że działki rolne były zalane od [...] r. do chwili sporządzenia tego pisma. Z komentarza na tym piśmie, podpisanego przez upoważnionego pracownika Urzędu Gminy R wynika natomiast, że nie było to zalanie przedmiotowych działek, ale podtopienia, które uniemożliwiły wykoszenie, ale nie do [...] r., a w okresie letnim i jesiennym [...] r.

Według Sądu, organ II instancji uznał natomiast słusznie, powołując się na art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami (...) podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Dokument złożony przez stronę w dniu [...] r. potwierdzał bowiem okoliczności faktyczne jedynie w okresie [...] r. Według powołanego komentarza na załączonym piśmie, podtopienia uniemożliwiające wykoszenie działek zakończyły się wraz z końcem jesieni, to znaczy w dniu [...] r. Skarżąca nie udowodniła natomiast, że podtopienia wykroczyły czasowo poza jesień [...] r. Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia, błędny jest pogląd skarżącej, że organ II instancji dokonał błędnej oceny przedmiotowego pisma jako złożonego w trybie przepisu art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, ponieważ na dzień jego złożenia okoliczności uniemożliwiające koszenie nie ustały.

Należy zatem przyjąć, że materialnoprawny, nieprzywracany termin 10 dniowy, ustalony na podstawie art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 w związku z art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 upłynął [...] r. Pismo informujące skarżąca złożyła natomiast [...] r. ze znacznym naruszeniem powyższego terminu. Pismo z dnia [...] r. nie może zatem stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym. Tym samym skarżąca bezzasadnie twierdzi, że nie może być mowy o przekroczeniu jakiegokolwiek terminu, ponieważ nie zaczął się jeszcze jego bieg.

W ocenie podtopienia jako przeszkody uniemożliwiającej wykoszenie działek [...] oraz [...] istotne jest wszakże, czy podtopienie w świetle art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 można zakwalifikować jako przypadek siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003. Zgodnie z tym przepisem, działaniami siły wyższej lub nadzwyczajnymi okolicznościami są takie przypadki, jak: śmierć rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku oraz epidemia dotykająca część lub cały inwentarz żywy rolnika. Biorąc pod uwagę to wyliczenie, Sąd stwierdza, że podtopienie nie jest związane z żadnym przypadkiem wymienionym w tym przepisie. Należy zatem przyjąć, że w toku postępowania skarżąca nie wykazała, iż niewykoszenie łąk było wynikiem działania siły wyższej (podtopienia łąk w sezonie i niemożności wjazdu sprzętem). Z tego względu prawidłowo stwierdzono podczas kontroli naruszenie normy [...], skutkujące nałożeniem kwestionowanej przez skarżącą sankcji.

Należy jeszcze zbadać kwestie naruszenia normy [...] na działkach [...] oraz [...] , gdzie na podstawie kontroli przeprowadzonej w [...] r. stwierdzono ugór oraz brak utrzymania tych działek w dobrej kulturze rolnej poprzez niekoszenie oraz niepoddanie innemu zabiegowi uprawowemu zapobiegającemu występowaniu oraz rozprzestrzenianiu się chwastów. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] r. zawierającym zastrzeżenia do kontroli twierdzi, że na działce [...] , podobnie jak na działkach [...] [...] oraz [...] , była prowadzona uprawa porzeczki czarnej. Z uwagi na słabą "przyjmowalność" sadzonek, były dokonywane nasadzenia uzupełniające. Pełnomocnik skarżącej twierdzi, że na okoliczność zakupu materiału nasadzeniowego czarnej porzeczki wiosną [...] r. załączył do pisma z dnia [...] r. dwie kopie poleceń przelewu. Z kopii polecenia przelewu z dnia [...] r. wynika, że przelana kwota [...] zł była zapłatą za pozdrowienia. Z kopii polecenia przelewu z dnia [...] r. wynika natomiast, że przelana kwota [...] zł była zapłatą za sztobry.

Według wiedzy Sądu, sztober jest wprawdzie sadzonką, ale bez korzeni, przeznaczoną w zasadzie do ukorzenienia w szkółce, a dopiero po ukorzenieniu do wysadzenia na miejsce stałe. Wysadzenie bezpośrednio na miejsce stałe jest wprawdzie możliwe i może zakończyć się pomyślnie, ale jedynie przy obligatoryjnym spełnieniu takich warunków, jak: sadzenie po 3 sztuki na raz oraz pielęgnacji polegającej na podlewaniu sadzonek przez całe lato (zob. np. D. Retournard, Rozmnażanie 250 roślin przez sadzonki, Wydawnictwo Delta, bez roku wydania, s. 289). Pełnomocnik skarżącej nie twierdzi, że sztobry były podlewane albo w inny sposób pielęgnowane, czy że w okresie wegetacyjnym do [...] r. były dokonywane jakieś zabiegi zapobiegające występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów w rzędach, gdzie dosadzono sztobry czarnej porzeczki. Konsekwencją takiego postępowania już w [...] r. było stwierdzenie, że kolejne dosadzenia nie przyniosły rezultatu. Sam pełnomocnik skarżącej podnosi, że sadzonki nie przyjęły się z powodu wyschnięcia. Sąd stwierdza, że wbrew zarzutowi skargi, organy orzekające nie zarzuciły stronie skarżącej dokonania zmiany użytkowania zgłoszonych działek gruntu na ugorowanie bądź odłogowanie w poprzednim sezonie. Organy te przyjęły natomiast, że w toku kontroli na miejscu, przeprowadzonych w [...] r. na gruntach zgłoszonych do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, stwierdzono stan faktyczny, uzasadniający zastosowanie 5 % sankcji w kwocie przyznanej pomocy. Ten stan faktyczny na działce [...] polegał na tym, że uprawa czarnej porzeczki się nie przyjęła i w rezultacie zamiast plantacji czarnej porzeczki stwierdzono niekoszony ugór. Organy orzekające nie zastosowały natomiast żadnych sankcji z tytułu zmiany sposobu użytkowania gruntów. Nie było to bowiem przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego.

Bezzasadny jest zarzut skarżącej o wewnętrznej sprzeczności w uzasadnieniu decyzji w zakresie sposobu użytkowania działki [...] (a także działki[..] ). Organ nie kwestionował bowiem na tej działce nasadzeń porzeczki czarnej. Organ przyjął jedynie wynik kontroli stwierdzający, że na działce jest ugór. Odpowiadało to prawdzie, gdyż plantacja czarnej porzeczki się nie udała. Nastąpił całkowity brak "udatności".

Skarżąca także bezzasadnie zarzuca organom orzekającym naruszenie prawa materialnego, to jest § 1 ust. 1 pkt. 1 i 2 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm poprzez zastosowanie przepisów dotyczących gruntów ornych do łąk – trwałych użytków zielonych oraz poprzez przyjęcie, że wyschnięcie uprawy oznacza zmianę sposobu użytkowania gruntu na ugorowanie bądź odłogowanie w poprzednim sezonie.

Sam pełnomocnik w piśmie z [...] r. informuje, że w [...] r. na działce [...] koszono międzyrzędzia i że później już nie dokonywano żadnych koszeń z uwagi na to, że planowano tam dokonanie nasadzeń [...] w [..] r. W rzeczywistości nasadzenia te wykonano dopiero po kontroli działki [...] , na podstawie której stwierdzono naruszenie normy [...] . W taki sposób także pełnomocnik skarżącej przyznał, że na tej części działki takich zabiegów nie prowadzono. Sąd stwierdza zatem, że także w odniesieniu do działki [...] zasadny był zarzut naruszenia normy [...] , skutkujący sankcją.

Jeśli idzie o działkę [...] , na której w wyniku kontroli stwierdzono brak utrzymania w dobrej kulturze rolnej ([...] ) poprzez naruszenie normy [...] , która dotyczy wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do[...] , pełnomocnik skarżącej nie twierdzi, że była ona koszona. Twierdzi natomiast w piśmie z dnia [...] r., że działka ta była wypasana do początku października [...] r. Nie przedstawia jednak na tę okoliczność żadnych dowodów poza tym, że skarżąca nabyła stado [...] w ilości [...] szt., które były w [...] r. do początku października wypasane na użytkach zielonych posiadanych przez skarżącą. Przyznaje równocześnie w tym piśmie, że działka [..] wymagała wykoszenia "niedojadów". Stwierdza też, że nie było to możliwe ze względu na bardzo mokry sierpień i wrzesień, kiedy to wjazd sprzętem rolniczym na działkę [...] był niemożliwy. Sąd zauważa sprzeczność w wywodach pełnomocnika skarżącej polegającą na tym, że gdyby działka [...] była wypasana do początku [...] r., to jej koszenie byłoby niepotrzebne. Jeśli idzie o podtopienia jako przyczynę niekoszenia działki [...] , stanowisko Sądu jest takie, jak w odniesieniu do działek [...] oraz [...] W szczególności należy przypomnieć, że podtopienia nie należy utożsamiać z działaniami siły wyższej lub z nadzwyczajnymi okolicznościami, którymi są takie przypadki, jak: śmierć rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku oraz epidemia dotykająca część lub cały inwentarz żywy rolnika. Sąd przyjął zatem, że w toku postępowania w sprawie skarżąca nie wykazała, że niewykoszenie łąk było wynikiem działania siły wyższej.

Z powyższych wywodów wynika, że na wszystkich należących do skarżącej działkach, czyli na działkach[...] [...] , w wyniku kontroli przeprowadzonej [...] [...] r. prawidłowo stwierdzono naruszenie normy [...] , polegające na niewykonaniu wymogu koszenia lub przeprowadzenia innego zabiegu uprawowego zapobiegającego występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów co najmniej raz w roku w terminie do[...] .

W wyniku naruszenia normy [...] skarżąca nie dochowała podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska na działkach[...] [...] . Zatem zasadnie, zgodnie z art. 51 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277, z 21.10.2005 str. l) zmniejszono całkowitą kwotę płatności ONW, które miały zostać przyznane w roku kalendarzowym[...] , w którym doszło do stwierdzenia niestosowania się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska – o 5% przysługujących płatności.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie stwierdził zatem zarzucanego przez skarżącą naruszenia prawa materialnego przez organy orzekające.

Jeśli idzie o zarzuty naruszenie prawa procesowego, czyli art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, a także art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w obu instancjach, Sąd oceniając postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie stwierdza, że było ono prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśniono stan faktyczny sprawy. Organy orzekające oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że okoliczności faktyczne będące podstawą do wydania decyzji zostały udowodnione. Skarżący wzięli czynny udział w postępowaniu. Zarówno decyzja I instancji, jak i zaskarżona decyzja II instancji zawierają wymagane przez art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne oraz prawne.

Sąd podkreśla jednak, że postępowanie w sprawach o przyznanie dopłat czy pomocy ma specyfikę prawną, polegająca na odstępstwach od zasad określonych w k.p.a. Stąd co do zarzutu niepoinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie, należy wskazać na art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Według tego przepisu, organ administracji publicznej zapewnia stronom, ale tylko na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, oraz – również na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepisy tej ustawy ograniczyły więc zakres działania art. 10 k.p.a. Wprowadziły bowiem wymóg złożenia wyraźnego żądania strony, którego strona nie złożyła. Przepisy te wyłączyły też zastosowanie art. 81 k.p.a., który wskazuje, iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zdaniem Sądu, wobec powyższego organ II instancji uznał zasadnie te zarzuty skarżącego za chybione. Natomiast tam, gdzie skarżąca lub jej pełnomocnik wypowiadali się w sprawie, organy orzekające ustosunkowały się do tych wypowiedzi.

Jeśli idzie o konkretne żądania pełnomocnika skarżącej w zakresie postępowania dowodowego dotyczące przeprowadzenia ponownej kontroli, Sąd stwierdza, że kontrole na miejscu przeprowadzane są z urzędu. Strona nie może zatem w sposób prawnie skuteczny domagać się przeprowadzenia takiej kontroli, czyli nie ma roszczenia w tym zakresie. Ponadto organy orzekające zasadnie, zdaniem Sądu uznały, że kontrola przeprowadzona na działkach skarżącej w dniach [...] r. w sposób prawidłowy i wystarczający stwierdziła stan faktyczny na tych działkach. Biuro Kontroli na Miejscu (BKM) przy Dolnośląskim Oddziale Regionalnym ARiMR w odpowiedzi na zarzuty do tej kontroli wykazało zasadnie, że jest brak podstaw do przeprowadzenia ponownej inspekcji terenowej i takiej nie wykonało. Ponadto w piśmie skierowanym do pełnomocnika strony z dnia [...] r. Biuro odniosło się także merytorycznie do błędnej, zdaniem strony, kwalifikacji przez inspektorów terenowych plantacji porzeczki jako ugoru.

Sąd podkreśla, że organ II instancji trafnie stwierdził, że zadaniem Biura Kontroli jest ustalenie aktualnego stanu faktycznego użytkowanych działek. Uczynili to inspektorzy podczas lustracji gospodarstwa skarżącej w [...] r. Kontrola gospodarstwa producenta ma bowiem wyjaśnić, czy odpowiadają rzeczywistości deklarowane we wniosku o dopłaty: powierzchnia upraw, rodzaj tych upraw, a także stan oceniany z punktu widzenia utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska. Nie jest natomiast zadaniem inspektora terenowego ustalanie, co miało być uprawiane na kontrolowanych działkach.

Co do nieuwzględnienia wyników kontroli jednostki certyfikującej jako materiału dowodowego w sprawie, Sąd stwierdza, że organy orzekające prawidłowo przyjęły, że przedmiot kontroli na miejscu jest inny niż przedmiot kontroli jednostki certyfikującej. Zatem zasadnie nie uwzględniły tego wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącej.

Biorąc to pod uwagę, Sąd uznał zarzuty skargi odnośnie naruszenia art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, a także art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego za bezzasadne.

Będąca przedmiotem zarzutu skargi kwestia konieczności uzupełnienia wniosku skarżącej, polegającego na wpisaniu do wniosku roślin uprawnych czy rodzajów upraw na działkach zgłoszonych przez skarżącą do płatności ONW została wyjaśniona przez organ II instancji, który przedstawił przekonujący wywód prawny z powołaniem podstaw prawnych stosownego obowiązku wpisania takich danych we wniosku. Sprawa ta nie była wszakże szczegółowo rozpatrywana przez Sąd. Przedmiotem sporu jest bowiem zasadność nałożonej na skarżącą 5 % sankcji, przy której zastosowaniu nie wzięto pod uwagę uzupełnienia wniosku czy braku we wniosku wskazania uprawianych roślin. Ustalenie ewentualnego faktu bezprawnego dopisania przez pracownika organu I instancji we wniosku skarżącej roślin uprawianych na zgłoszonych działkach oraz konsekwencje prawne takiego czynu wykraczają poza zakres właściwości Sądu. Wniosek pełnomocnika skarżącej o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji skierowany do Sądu jest bezzasadny w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 k.p.a., do których odsyła art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.

Przyznał to także pełnomocnik skarżącej oświadczając, że sąd administracyjny nie jest właściwym miejscem dla wyjaśniania, dlaczego i kiedy strona przeciwna przerobiła podanie strony.

Sąd oceniając postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie stwierdza zatem, że było ono prowadzone zgodnie z przepisami proceduralnymi zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego oraz ze szczególną regulacją zawartą w przepisach ustawy z dnia [...] r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Sąd stwierdza również, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego zawartego w tej ustawie oraz w powołanych przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.