Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 536/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 6 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia [...] lutego 2021 r., do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wpłynęło podanie M. M. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") o udzielenie pomocy poprzez przyznanie zapomogi. Wnioskodawczyni wskazała, że pobiera rentę w wysokości [...] zł.

Dnia [...] lutego 2021 r., do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wpłynęło podanie wnioskodawczyni o udzielenie pomocy poprzez przyznanie zapomogi. Jak wskazała, jest osobą niepełnosprawną, zadłużoną. [...] pobiera od niej [...] zł. Wnioskodawczyni nie posiada środków na zakup leków, wykonanie remontu mieszkania, spłatę kredytu. Wnioskodawczyni pobiera emeryturę w wysokości [...] zł. Do wniosku dołączyła fakturę wystawioną na kwotę [...]zł w związku z korzystaniem z gazu, fakturę wystawioną przez dostawcę internetu na kwotę [...]zł, odpis decyzji o wymiarze podatku od nieruchomości na rok 2021 w kwocie [...]zł, przypomnienie wystawione przez P. sp. z o.o. dział windykacji, w którym wzywa się wnioskodawczynię do uiszczenia kwoty [...]zł, odpis decyzji o przyznaniu jej zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie na okres [...] i ten sam zasiłek w kwocie [...]zł miesięcznie na okres [...]. Wnioskodawczyni przedłożyła także odpis orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które wydano do dnia [...] grudnia 2021 r., odpis decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o waloryzacji emerytury, w której potwierdza się, że jej emerytura wynosi [...] zł. Z karty świadczeń rodzinnych wynika, że wnioskodawczyni otrzymała w dniu [...] stycznia 2021 r. zasiłek celowy oraz zasiłek w naturze na kwotę [...]zł.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. (zwany dalej "Kierownikiem MGOPS" lub "organem I instancji") przyznał wnioskodawczyni specjalny zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie [...]zł jednorazowo oraz przyznał specjalny zasiłek celowy na pomoc w opłatach mieszkaniowych w kwocie [...]zł jednorazowo. W uzasadnieniu zapadłej decyzji wskazano, że wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe [...] zł. Sama pobiera emeryturę oraz zasiłek pielęgnacyjny, jednakże posiada też długi, których spłacanie sprawia, że nie wystarcza jej środków na pokrycie potrzeb. Wnioskodawczyni od kilkunastu lat jest klientką Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.. Za każdym razem przedstawia rachunki, ale nigdy nie przedstawia kosztów, jakie ponosi w związku z jej niepełnosprawnością.

Kierownik MGOPS postanowił przyznać świadczenie w postaci określonej w sentencji decyzji w oparciu o art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zmianami, zwanej dalej "u.p.s."). Przyznanie tej formy pomocy następuje w warunkach uznania administracyjnego.

W terminowo wniesionym odwołaniu wnioskodawczyni stwierdziła, że oczekiwała większej pomocy. Pomoc, jaką jej udzielono jest niewystarczająca na spłatę zobowiązań nie wspominając o tym, że wnioskodawczyni musi jakoś funkcjonować.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w K.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. wynika, że pomoc społeczna jest formą subsydiarnej działalności państwa w opiece nad osobami najbardziej potrzebującymi, które znalazły się w trudnych okolicznościach życiowych. Należy przy tym uwzględniać zdolności ośrodków pomocy społecznej do świadczenia pomocy potrzebującym. Wiadomym jest, że te zdolności są ograniczone, chociażby ze względu na dużą liczbę osób potrzebujących.

Wnioskodawczyni przekroczyła próg dochodowy, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., a więc nie było podstaw do przyznania jej pomocy w drodze art. 39 u.p.s. Organ I instancji zasadnie rozważył przyznanie jej pomocy na podstawie art. 41 u.p.s. Zasadnie uznał, że wnioskodawczyni istotnie jest w trudnej sytuacji i przyznał jej łącznie pomoc w wysokości [...] zł. Przyznanie tej pomocy następuje w trybie uznaniowym w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Kolegium wykazało, że wnioskodawczyni od lat korzysta z usług Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.. W roku 2019 otrzymała łącznie [...] zł, w roku 2020 – [...] zł. W samym styczniu 2021 r. otrzymała [...] zł. Co roku otrzymuje pomoc, a jej sytuacja się nie zmienia w żaden sposób. Organ I instancji ma ograniczone możliwości pomocowe i nie może spełniać wszystkich oczekiwań swoich klientów. Organ II instancji wskazał także, że specjalny zasiłek celowy nie ma na celu regulowania zobowiązań finansowych, tylko jest desygnowany do spełniania potrzeb osobistych destynatariuszy. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zakwestionowała decyzję organu II instancji. Skarżąca powtórzyła swoją zasadniczą argumentację – pomoc, jaką otrzymała jest zbyt niska. W treści skargi podniesiono wszystkie okoliczności, które, zdaniem Skarżącej, czynią jej sytuację życiową trudną bez względu na jej winę.

W odpowiedzi na skargę, SKO w K. wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał wszystkie swoje twierdzenia wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W związku z udzieleniem Skarżącej prawa pomocy, jej pełnomocnik – r. pr. F. J. wniósł uzupełnienie skargi. Pełnomocnik Skarżącej zaskarżył decyzję SKO w K. w całości podnosząc zarzut naruszenia:

1) art. 3 ust. 1 i art. 41 pkt 1 u.p.s. polegający na przekroczeniu granic uznania administracyjnego poprzez poczynienie dowolnej i nieuzasadnionej oceny zgłaszanych potrzeb Skarżącej;

2) art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a.") polegający na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z tych przepisów, a w konsekwencji braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co skutkowało przyznaniem specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieadekwatnej do potrzeb Skarżącej.

Na tej podstawie pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w związku z udzieleniem prawa pomocy.

W uzasadnieniu pisma wskazano, że SKO w K. dokonało błędnej oceny potrzeb Skarżącej. Ponadto, organ II instancji nie uwzględnił tego, że stan zdrowia Skarżącej nie ulega poprawie, a jej zadłużenie rośnie, gdyż nie otrzymuje oczekiwanej pomocy.

Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, organy obu instancji nie wezwały Skarżącej do wykazania kosztów leczenia. Nigdzie nie wyjaśniono na czym polega jej leczenie.

W wywiadzie środowiskowym nie stwierdzono, a powinno, że mieszkanie Skarżącej wymaga licznych napraw.

Kierownik MGOPS oraz SKO w K. nie wyjaśnili przesłanki ograniczenia zdolności finansowych do udzielenia pomocy Skarżącej. Powołane orzeczenia nie dotyczą żadnej ze stron postępowania, czy też organów. Udzielając pomocy (zaniżonej), organy nie przeprowadziły analizy uzasadniającej przyznanie akurat takiej formy pomocy, jaką ostatecznie udzielono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym, zarządzeniem z dnia [...] marca 2022 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] maja 2022 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO w K. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika MGOPS w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania o tym, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy u.p.s. Analizę o motywach zapadłej decyzji, a będącej przedmiotem skargi należy rozpocząć od zwrócenia uwagi, że instytucja prawna, jaką jest pomoc społeczna stanowi przejaw subsydiarnej działalności państwa. Rolą państwa jest udzielanie pomocy osobom potrzebującym, które z uwagi na niekorzystne zdarzenia, jakie wystąpiły w ich życiu, znalazły się w trudnej sytuacji. Zgodnie z art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają pomoc osobom z niepełnosprawnościami prowadząc politykę społeczną, w której uwzględnia się potrzeby wynikające z trudnej sytuacji materialnej. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę na słowo "pomoc", które oznacza "wspieranie kogoś fizycznie lub moralnie, wsparcie, ratunek" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 717). Słownikowe znaczenie "pomocy" prowadzi do wniosku, że jej celem jest wsparcie, ułatwienie osiągnięcia jakiegoś zamierzonego celu, a nie wyręczanie osoby podejmującej starania. Podobnie jest w przypadku pomocy społecznej, której cele zostały określone w art. 2 ust. 1 u.p.s. Powołany przepis stanowi: "Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości". Ustawodawca sam podkreśla, że polityka społeczna nie prowadzi do wyręczenia osoby potrzebującej, tylko do umożliwienia przezwyciężenia trudności życiowych. Osoba potrzebująca musi samodzielnie uporać się z tymi trudnościami, a władze publiczne mają na celu udzielenie wsparcia, którego katalog rozmaitych form określają przepisy u.p.s. Twierdzenie Sądu znajduje poparcie w treści art. 3 i art. 4 u.p.s. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s., przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Ustawodawca, który jest racjonalny zdaje sobie sprawę z tego, że wszystkie podmioty, które zostały desygnowane w art. 2 ust. 2 u.p.s. do sprawowania polityki społecznej posiadają ograniczone zasoby do udzielania rzeczonej pomocy. Jest to okoliczność bezsporna. Mimo to, podmioty te powinny starać się tak nimi gospodarować, aby pomoc mogła być udzielana. To jednak nie oznacza, że zakres pomocy ma odpowiadać zakresowi potrzeb wynikających z trudności, w jakich znalazła się osoba potrzebująca. Osoba taka jest zobowiązana, na podstawie art. 4 u.p.s., do współdziałania w rozwiązywaniu jej trudności życiowych.

Wszystkie dotychczasowe twierdzenia Sądu w składzie orzekającym znajdują potwierdzenie w utrwalonej linii orzeczniczej. "Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rolą organów pomocy społecznej jest zatem wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej." (wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 825/21, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Pomoc społeczna nie służy stałemu zaspokajaniu wszelkich oczekiwań osób o to wnioskujących, lecz jedynie wspieraniu ich do czasu uzyskania przez te osoby możliwości samodzielnego zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych (wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 3038/19, dostępny w CBOSA).

Jedną z form wsparcia udzielnej przez system pomocy społecznej jest zasiłek celowy uregulowany w art. 39 ust. 1 u.p.s. Jednakże, aby uzyskać pomoc w tej formie, osoba ubiegająca się o ten zasiłek musi spełnić wymóg z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a więc spełnić kryterium dochodowe. Innymi słowy, przekroczenie tego kryterium dochodowego oznacza niemożność uzyskania zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 u.p.s. W tej sytuacji, organ administracji publicznej odpowiedzialny za realizację pomocy społecznej może skorzystać z formy specjalnego zasiłku celowego, uregulowanego w art. 41 u.p.s. Sąd w składzie orzekającym podkreśla słowo "może". Ustawodawca wskazał w tym przepisie kompetencję, z której organ pomocowy może, ale nie musi skorzystać. Jest to więc instytucja uznania administracyjnego.

Przenosząc wszystkie rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy podkreślić, że Skarżąca nie spełniła wymagania, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. tj. przekroczyła kryterium dochodowe, przez co nie mogła otrzymać zasiłku celowego, co zresztą nie było kwestionowane na żadnym etapie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego. Zasadnie zatem organy administracji publicznej (rozpoznawczy jak i odwoławczy) rozważały przyznanie specjalnego zasiłku celowego z art. 41 pkt 1 u.p.s. Powołany przepis stanowi: "W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi". Sąd w składzie orzekającym zwraca podkreśla dwie istotne okoliczności, które mają fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Pierwsza dotyczy uznaniowości, o czym była już mowa, a druga – zastosowanie zwrotu nieostrego tj. "w szczególnie uzasadnionych przypadkach".

Należy rozpocząć od kwestii uznaniowości. Organ administracji publicznej, mając na względzie zasady udzielania pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy i jej wysokości. Organ pomocy społecznej zobligowany jest również wziąć pod uwagę wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej, w tym przede wszystkim osoby, których dochód jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe (wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 431/20, dostępny w CBOSA). Instytucja uznaniowości opiera się na założeniu, że każde rozstrzygnięcie w ramach niej jest zgodne z prawem, a więc zarówno decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego (niezależnie od wysokości przyznanej pomocy), jak i decyzja o odmowie przyznania tego zasiłku. Istotnym jest to, aby organ administracji publicznej uzasadnił swoją decyzję w taki sposób, żeby ustrzec się od zarzutu arbitralności oraz dowolności. W tym miejscu godzi się zauważyć, że nie stanowi naruszenia zasady budzenia zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) uzasadnienie, które nie przekonuje Skarżącą o trafności zapadłego rozstrzygnięcia. Wielokrotnie ta zasada ma charakter subiektywny. Jeżeli organ administracji publicznej uzasadnił swoją decyzję uznaniową, sąd administracyjny nie może uznać, że nie odpowiada ona prawu, mimo tego, czy uzasadnienie jest przekonujące czy nie.

Przechodząc do interpretacji wyrażenia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" należy podkreślić, iż jest to wyrażenie ogólne, nieostre, a jego treść wymaga każdorazowego ustalenia w odniesieniu do kontekstu sprawy. Niezmienne jest natomiast to, że ustawodawca wprowadza kwalifikowaną postać zastosowania przepisu. Nie wystarczy, aby zaistniały uzasadnione przesłanki. Muszą one być szczególne, a więc "jedyne w swoim rodzaju, odznaczające się czymś osobliwym, zwracające uwagę, niezwykłe, wyjątkowe" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 986). Muszą zatem zaistnieć takie okoliczności w życiu Skarżącej, które są w zasadzie niespotykane albo rzadko spotykane. Warto podkreślić, że orzecznictwo podobnie rozumie komentowany zwrot. "»Szczególnie uzasadniony przypadek« to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest tak drastyczna w skutkach i ingerująca w plany życiowe, iż nie należy do zdarzeń codziennych, lecz do zdarzeń nadzwyczajnych." (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go 1/22, dostępny w CBOSA). "Przyjmuje się, iż przesłanka ta [szczególnie uzasadnione przypadki – przyp. Sądu] występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po 592/21, podobnie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 313/21, dostępne w CBOSA).

Sąd w składzie orzekającym, tak jak Kolegium, a wcześniej Kierownik MGOPS nie miał wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie można mówić o szczególnie uzasadnionych przypadkach. Każde zdarzenie, takiej jak choroba trwająca od lat, zadłużenia wynikające z zaciągniętych zobowiązań, bieżące opłaty za korzystanie z rozmaitych usług nie są zdarzeniami nagłymi, nie dającymi się w żaden sposób przewidzieć, zaskakującymi. Wykupienie lekarstw związanych z chorobami, na które od lat cierpi Skarżąca nie jest okolicznością szczególną. Taka potrzeba nie jest konsekwencją wielu niefortunnych zbiegów okoliczności i wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 563/19, dostępny w CBOSA). Skarżąca od lat choruje i w związku z tym regularnie otrzymuje wsparcie. Tak było w roku 2020 oraz 2019, mimo że organ I instancji nigdy nie wzywał o wykazanie kosztów leczenia. Stwierdzona niepełnosprawność dostatecznie uzasadniała wcześniejsze formy pomocy.

Nie stanowi także szczególnie uzasadnionych przypadków konieczność pokrycia zobowiązania w ramach cywilnego postępowania egzekucyjnego, należności z tytułu opłat za gaz, internet, wierzytelności powstałej w wyniku zaciągnięcia kredytu. Każda z tych należności jest konsekwencją podjętych w przeszłości decyzji (nieistotne czy przemyślanych czy nie). Jeżeli stanowią konsekwencję działań, nie może być mowy o szczególnie uzasadnionych przypadkach (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 560/17, dostępny w CBOSA). Te wszystkie okoliczności zostały podniesione przez SKO w K., co stanowiło uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne. To czy Skarżąca podziela tę argumentację, czy nie, nie przesądza o niezasadności zapadłej decyzji.

Podsumowując tę część uzasadnienia, specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy, w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Takimi okolicznościami nie są konsekwencje wyborów i działań podjętych w przeszłości.

Przechodząc do zarzutów podniesionych w replice do skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 41 pkt 1 u.p.s. polegającego na przekroczeniu granic uznania administracyjnego poprzez poczynienie dowolnej i nieuzasadnionej oceny zgłaszanych potrzeb Skarżącej. Kierownik MGOPS, a następnie SKO w K. przeanalizowały sytuację Skarżącej. Mając na względzie fakt, że Skarżąca jest wieloletnią beneficjentką świadczeń pomocowych udzielanych w ramach systemu pomocy społecznej, organy administracji publicznej doskonale znają sytuację Skarżącej. Wiadomym jest dla nich, że Skarżąca jest osobą schorowaną, posiada problemy finansowe, a także i to, że regularnie otrzymuje pomoc finansową. Żaden z organów zasadnie nie dopatrzył się szczególnie uzasadnionych przypadków, które mogłyby skłonić je do przyznania pomocy oczekiwanej przez Skarżącą. Należy mieć na względzie, że Skarżąca ostatecznie otrzymała pomoc finansową (kolejną już). Organy administracji publicznej wiedząc, że od lat nie zmienia się sytuacja Skarżącej, nadal wspierają ją pomimo ograniczonych środków finansowych i nieustannie wysokiej liczbie osób oczekujących na wsparcie. To tylko podkreśla wyraźniej konieczność zajścia zdarzeń absolutnie wyjątkowych, które uzasadniałyby przyznanie pomocy w wyższej wartości (wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 914/20, dostępny w CBOSA).

Nie doszło także do naruszenia art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Organy administracji publicznej posiadały wystarczający materiał dowodowy, aby wiedzieć, że nie ziściły się szczególnie uzasadnione przypadki wskazujące na niecodzienność sytuacji życiowej Skarżącej. Dodatkowo, co już podkreślono, Kierownik MGOPS musiał mieć na względzie konieczność miarkowania pomocy, aby tej starczyło dla każdego wnioskodawcy, zachowując przy tym zasadę równości oraz zasadę sprawiedliwości społecznej. Skarżąca otrzymała pomoc, a to, że w jej ocenie jest ona niewspółmierna do jej oczekiwań nie przesądza o niezasadności zaskarżonej decyzji, szczególnie, że ta została wydana w warunkach uznania administracyjnego, a także nie ziściły się szczególnie uzasadnione przesłanki przyznania pomocy w wymiarze oczekiwanym.

Skarżąca pobiera emeryturę, zasiłki (różnego rodzaju), ale także ponosi ciężary takie, jak każdy użytkownik dóbr materialnych i niematerialnych. Te okoliczności są znane organom na podstawie zebranego materiału dowodowego. Nie było potrzeby wzywania Skarżącej do przestawienia kosztów leczenia, ponieważ to niczego by nie zmieniło. Pogarszający się stan zdrowia przy wieloletniej chorobie także nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności. Organ I instancji nie miał także obowiązku wykazywania, jakimi środkami dysponuje, co także jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie. "Nie można podzielić poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 39 ust. 1 i 2 i art. 41 pkt 1 u.p.s., art. 3 ust. 4 tej ustawy, czy też art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się do ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2238/19, dostępny w CBOSA).

Skarżąca otrzymała pomoc. Niespełnienie jej oczekiwań nie prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi, jak i zarzutów podniesionych na dowód jej trafności. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie znalazł żadnych innych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Sprawa przyznania pełnomocnikowi Skarżącej kosztów udzielonej pomocy prawnej zostanie rozstrzygnięta w odrębnym orzeczeniu podjętym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.