Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1079/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2, art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 § 1 pkt 3, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2015 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. K. (dalej skarżący, płatnik składek) utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej OW NFZ) z [...] września 2015 r. nr [...], stwierdzającą objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. B. (dalej uczestnik, ubezpieczona) z tytułu wykonywania pracy w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z płatnikiem składek w okresach od [...] do [...] grudnia 2008 r., od [...] do [...] marca 2009 r., od [...] do [...] kwietnia 2009 r., od [...] do [...] września 2009 r.

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581, ze zm.; dalej "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Ww. decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach od [...] lipca 2011 r. do [...] czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej ZUS) przeprowadził w C. kontrolę w ramach której zakwestionowano rodzaj umów spisanych pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem składek. W ocenie ZUS zawierane umowy o dzieło dotyczyły starannego wykonania, a nie określonego rezultatu w związku z czym zostały uznane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia. W następstwie tych czynności pismem z [...] marca 2013 r. ZUS wystąpił do OW NFZ o wydanie decyzji określającej okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu uczestnika postępowania z tytułu wykonywania umów zlecenia u płatnika składek.

OW NFZ decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]:

1. stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. B. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz płatnika składek C. w okresach [...].09.2008 r. do [...].09.2008 r., od [...].10.2008 r. do [...].10.2008 r., od [...].11.2008 r. do [...].11.2008 r., od [...].01.2009 r. do [...].01.2009 r., od [...].02.2009 r. do [...].02.2009,

2. umorzył postępowanie w sprawie wydania dla J. B. decyzji ustalającej okres objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych o świadczenie usług, do których zgodnie ż przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia w okresach: od [...].12.2008r. do [...].12.2008 r., od [...].03.2009 r. do [...].03.2009 r., od [...].04.2009r. do [...].04.2009 r., od [...].09.2009 r. do [...].09.2009 r.

Powyższa decyzja została wydana między innymi na podstawie załączonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokumentów tj. kopii umów nazwanych przez płatnika umowami o dzieło, kopii protokołu z dnia [...].06.2012 r. kontroli przeprowadzonej u płatnika C., kopii zastrzeżeń do protokołu z dn. [...].07.2012 r. oraz kopii Informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu. Organ wskazał, iż spośród kopii umów, które wnioskodawca przekazał do Oddziału, cztery nie zostały opatrzone ani podpisem Zamawiającego ani Wykonawcy, nie posiadały one również podpisu na rachunku za wykonanie prac w ramach zawartej umowy. Braki stwierdzono w umowach na okresy od [...].12.2008 r. do [...].12.2008 r., od [...].03.2009 r. do [...].03.2009 r., od [...].04.2009 r. do [...].04.2009 r., od [...].09.2009 r. do [...].09.2009 r., co stanowiło przyczynę umorzenia postępowania w tym zakresie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., pismem znak: [...] z dnia [...] maja 2015 r. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z kolejnym wnioskiem o wydanie decyzji określającej okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu J. B. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia u płatnika składek – C. w okresach: od dnia [...] grudnia 2008 r. do dnia [...] grudnia 2008 r., od dnia [...] marca 2009 r. do dnia [...] marca 2009 r., od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] kwietnia 2009 r., od dnia [...] września 2009 r. do dnia [...] września 2009 r., tj. za okresy objęte ww. decyzją o umorzeniu postępowania.

Jak zaznaczono we wniosku ZUS, brak było podstaw do wydania przez ZUS decyzji w zakresie podstaw wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne J. B. za ww. okresy, gdyż ubezpieczona spełniała warunki do wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia emerytalnego, rentowych i wypadkowego z tytułu wykonywania pracy na podstawie ww. umów oraz na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego w której umorzono w części postępowanie w sprawie. wydania decyzji ustalającej okres objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Po rozpatrzeniu wniosku ZUS, dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z art. 61 k.p.a. wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie. Pismem (znak: [...]) organ powiadomił o tym Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. oraz pismem (znak: [...]) poinformował o tym fakcie J. B.

Po przeprowadzeniu postępowania, wskazaną na wstępie decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015 r., WO NFZ stwierdził podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywaniu pracy na podstawie umów cywilnoprawnych o świadczenie usług, do których zgodnie i przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, J. B. z tytułu wykonywania pracy w ramach umów cywilnoprawnych zawartych z płatnikiem składek – C. w okresach: od dnia [...] grudnia 2008 r. do dnia [...] grudnia 2008 r., od dnia [...] marca 2009 r. do dnia [...] marca 2009 r., od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] kwietnia 2009 r., od dnia [...] września 2009 r. do dnia [...] września 2009 r.

Od ww. decyzji płatnik składek złożył odwołanie zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego oraz wniósł o jej uchylenie.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, uznając przedstawione zarzuty za niezasadne i nie znajdując podstaw do zmiany tej decyzji.

Od powyższej decyzji płatnik składek złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze zarzucił co następuje:

1. niezgodność ustaleń Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z zebranym materiałem dowodowym oraz przekroczenie zakresu swobody oceny dowodów, poprzez stwierdzenie, że stosunek prawny łączący strony był umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło,

2. naruszenie art. 750 k.c. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że łączący strony stosunek zobowiązaniowy opiera się na zasadach charakterystycznych dla umów o świadczenie usług, a nie umów o dzieło.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie przedstawionych w niej zarzutów.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Sąd pismem z dnia 27 czerwca 2017 r. (s. 20 akt sądowych) wezwał Prezesa NFZ do ustalenia, czy od decyzji OW NFZ z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. B. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz płatnika składek C. we wskazanych w tej decyzji okresach oraz umarzającej postępowanie w części, zostało wniesione odwołanie oraz czy toczyły się postępowania dotyczące wznowienia postepowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności tej decyzji. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, Sąd zobowiązał organ do nadesłania wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Organ pismem z dnia 4 lipca 2017r. (s.22 akt sądowych) nie stwierdził w tej sprawie zaistnienia ww. okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r. poz. 270 ze zm.; zwaną dalej "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednak nie powodu podniesionych w niej zarzutów. W sprawie zaistniały bowiem przesłanki do stwierdzenia nieważności obu wydanych decyzji.

Wskazać trzeba, iż w sprawie została już wydana decyzja ostateczna dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. B. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz płatnika składek C. we wskazanych w tej decyzji okresach oraz w części umarzającej postępowanie w sprawie wydania dla Pani J. B. decyzji ustalającej okres objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych o świadczenie usług, do których zgodnie ż przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia w okresach: od [...].12.2008r. do [...].12.2008 r., od [...].03.2009 r. do [...].03.2009 r., od [...].04.2009r. do [...].04.2009 r., od [...].09.2009 r. do [...].09.2009 r.

Tego samego okresu podlegania przez J. B. ubezpieczeniu zdrowotnemu dotyczy decyzja OW NFZ z [...] września 2015 r. nr [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Prezesa NFZ z [...] marca 2017 r. nr [...].

Wobec stwierdzenia braku wznowienia postępowania w tej sprawie oraz wydania decyzji lub orzeczenia eliminującego decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] z obrotu prawnego uznać należało, iż sprawa w podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu J. B. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz płatnika składek C. w okresach: od [...].12.2008r. do [...].12.2008 r., od [...].03.2009 r. do 2[...].03.2009 r., od [...].04.2009r. do [...].04.2009 r., od [...].09.2009 r. do [...].09.2009 r. została wcześniej rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.

W tym stanie rzeczy, wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje należało uznać za obarczone istotną wadą, zgodnie z dyspozycją art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., skutkującą stwierdzeniem nieważności takich decyzji. Utrzymując w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności organ odwoławczy rażąco naruszył przy tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.