Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1664/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 189 ust. 2, art. 197 ust. 1, 2, 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] Kierownika Studium Doktoranckich [...] Wydziału [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr sprawy [...] M.S. została skreślona z listy doktorantów I roku II semestru stacjonarnych studiów doktoranckich (trzeciego stopnia), w roku akademickim 2016/2017, [...] Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego (dalej "[...]") z powodu niewywiązywania się z obowiązków słuchacza studiów doktoranckich, tj. braku aktywnego udziału w pracach naukowych związanych z tematyką pracy doktoranckiej, pracach naukowych Katedry i Zakładu [...], pracach kierowanych przez opiekuna naukowego oraz braku chęci podjęcia takowej.

W dniu [...] czerwca 2017 r. M.S. złożyła odwołanie od ww. decyzji o skreśleniu z listy słuchaczy studiów doktoranckich.

Odwołanie zostało rozpatrzone przez organ odwoławczy, tj. Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego, który działając na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23) w związku z art. 197 ust. 5 i z art. 207 ust. 1 ustawy oraz § 8 ust. 2 pkt 1 Regulaminu Studiów Doktoranckich [...], wydał decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podniósł, że art. 197 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm.), stanowi, że do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu". Organ miał na uwadze, że warunki zaliczenia kolejnego roku studiów doktoranckich są jednakowe dla wszystkich słuchaczy studiów doktoranckich i wynikają z § 2 ust. 10 Regulaminu Wydziałowych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu Medycznego (dalej: "Regulamin") stanowiącego załącznik nr [...] do Uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...].04.2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Wydziałowych Studiów Doktoranckich prowadzonych w [...] Uniwersytecie Medycznym, a składają się na nie wymagania:

1) zrealizowania ramowego programu danego roku;

2) złożenia przez uczestnika wydziałowych studiów doktoranckich pisemnego sprawozdania z postępów realizacji pracy doktorskiej, potwierdzonego przez opiekuna naukowego,

3) uzyskania wpisu opiekuna naukowego w indeksie uczestnika wydziałowych studiów doktoranckich.

W oparciu o dokonane ustalenia oraz zebrany w sprawie materiał, Organ odwoławczy, uznał że Skarżąca nie realizuje obowiązków wynikających z § 4 Regulaminu, na które składa się m.in. udział w pracach naukowo-badawczych w zakresie problematyki związanej z rozprawą doktorską, udział w pracach naukowych właściwej jednostki organizacyjnej wydziału, w której realizowane są studia doktoranckie, prowadzenie badań naukowych - pod kierunkiem opiekuna naukowego, składanie sprawozdań z prowadzonych badań naukowych w terminach wyznaczonych przez kierowników studiów doktoranckich, rozliczanie indeksu celem zaliczenia kolejnego roku studiów (§ 4 ust. 1 pkt 2, 3, 6, 9, 14 Regulaminu), co jest jednoznaczne z nie wypełnianiem podstawowych obowiązków doktoranta, określonych w art. 197 ust. 2 ustawy. Z uwagi na powyższe organ wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję o skreśleniu M.S. z listy uczestników studiów doktoranckich, stosownie do art. 197 ust. 4 ustawy.

Organ odwoławczy podjął decyzję, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Kierownika Studium Doktoranckiego [...] Wydziału [...], z którego wynikało, że M.S. miała zapewnioną możliwość rozwoju naukowego, której nie wykorzystała, dlatego w ocenie Kierownika nie było szansy dalszej współpracy w tej jednostce. Stanowisko opiekuna naukowego oraz Kierownika Studium Doktoranckiego [...] Wydziału [...] wskazywały, że mimo zapewnionych możliwości M.S. nie realizuje i nie wykazuje inicjatywy w realizacji prac naukowo-badawczych w zakresie problematyki związanej z rozprawą doktorską, a brak współpracy z opiekunem naukowym wskazuje na niemożliwość tak obecnego jak i w przyszłości prowadzenia badań naukowych pod kierunkiem opiekuna naukowego.

W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że w dniu [...] lipca 2017 r. odbyło się spotkanie z udziałem [...] B.G. - Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia [...] Uniwersytetu Medycznego, [...] K.Z. - Przewodniczącej Kolegium Studiów Doktoranckich [...], [...] B.K. - Kierownika Studium Doktoranckiego [...] Wydziału [...][...], [...] D.M. - Kierownika [...] i Zakładu [...][...], [...] M. P.- Opiekuna Naukowego Doktorantów, [...] S.G. - Przewodniczącej Zarządu Samorządu Doktorantów [...], [...] L.S. - Wiceprzewodniczącego Zarządu Samorządu Doktorantów [...], na spotkanie to została poproszona także Skarżąca, jednak z powodu złego samopoczucia odmówiła wyjaśnień. Na tym spotkaniu omówiono sprawę przebiegu I roku studiów doktoranckich dwójki doktorantów: P.W. oraz M.S.

Opiekun naukowy odwołującej się - [...] M.P. - oświadczył, że problem współpracy z doktorantami pojawił się w momencie przygotowania skryptu dla studentów, dotyczy to spraw od stycznia 2017 r. Opiekun naukowy wskazał przykłady utrudnionej współpracy i niemożliwości umówienia spotkania z doktorantami z powodu nieodpowiadających im terminów, a także braku zainteresowania współorganizacją pobytu [...] V. w [...]. Opiekun naukowy wskazał także, że doktoranci zostali zaproszeni przez Kierownika Zakładu [...] D. M. na konferencję "[...]" z prośbą o przygotowanie streszczenia i wystąpienia, dotyczącego tematu pracy doktorskiej, jednak M.S. nie wykonała powierzonego jej zadania. Opiekun naukowy stwierdził, że tematyka pracy doktorskiej M.S. była opracowywana przez studentów w ośrodkach zagranicznych, jednak w ocenie opiekuna naukowego doktorantka nie wyraziła chęci pomocy ani zaangażowania w te prace. Opiekun naukowy stwierdził również, że Pani S. zrealizowała do dnia [...].12.2016 r. [...] godzin dydaktycznych, a więc nie miała znacznych obciążeń dydaktycznych w II semestrze.

Tak więc zdaniem Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również przeprowadzane rozmowy w celu ustalenia stanu sprawy i możliwości znalezienia rozwiązania innego niż skreślenie doktorantki ze studiów doktoranckich, wskazują, że decyzja organu I instancji została podjęta w sposób prawidłowy.

W dniu [...] września 2017 r. skargę na powyższą decyzję i decyzję organu I instancji złożyła M.S., zaskarżając je w całości. Zarzuciła ona organom orzekającym w sprawie:

I. stosownie do treści art. 57 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a także nieprawidłowej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, skutkującej błędną decyzją o skreśleniu z listy doktorantów, a także poprzez błędne uzasadnienie decyzji, niepozwalające na poddanie jej kontroli odwoławczej;

II. stosownie do treści art. 57 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 197 ust. 5 i art. 207 ust. 1 oraz art. 197 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst. jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm.), a także § 8 ust. 2 pkt 1 Regulaminu - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i skreślenie na ich podstawie Skarżącej z listy słuchaczy studiów doktoranckich, pomimo braku wystąpienia przesłanek do skreślenia z listy słuchaczy studiów doktoranckich;

2) art. 197 ust. 5 i art. 207 ust. 1 oraz art. 197 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, a także § 8 ust. 2 pkt 1 Regulaminu - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i skreślenie na ich podstawie Skarżącej z listy słuchaczy studiów doktoranckich, pomimo że nie zakończył się rok akademicki 2016/2017 nie dając Skarżącej szansy na zakończenie i zaliczenie roku akademickiego;

3) art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji - poprzez powołanie w zaskarżonych decyzjach podstawy prawnej w postaci Regulaminu Wydziałowych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu Medycznego, stanowiącego załącznik nr [...] do Uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...].04.2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Wydziałowych Studiów Doktoranckich prowadzonych w [...] Uniwersytecie Medycznym, podczas gdy jedyną podstawę prawną skreślenia z listy doktorantów mógłby stanowić art. 197 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym, gdyż Regulamin studiów nie należy do aktów prawa powszechnie obowiązującego;

Jednocześnie strona wniosła o dopuszczenie dowodów, w postaci:

1) protokołu ze spotkania dotyczącego odwołań od decyzji nr [...] oraz [...] w sprawie skreśleń z listy doktorantów [...] roku II semestru stacjonarnych studiów doktoranckich [...] Wydziału [...] - na okoliczność, że strony obecne na spotkaniu szukały innej możliwości niż skreślenie, uznając ewentualną decyzję o skreśleniu za zbyt radykalną;

2) artykułu Doktorantów "[...]" - na okoliczność, że doktoranci prowadzili pracę naukową we współpracy z Opiekunem;

3) korespondencji e-mail:

a. w okresie od [...] września do [...] listopada 2016 r. dot. pracy doktorantów w laboratorium, na okoliczność, że doktoranci wykonywali pracę w laboratorium na rzecz Opiekuna jeszcze przed rozpoczęciem studiów doktoranckich i kontynuując w trakcie studiów (przesłanie zamrożonej płytki z DNA do Stanów Zjednoczonych);

b. z dni [...] października 2016 r. dot. dodatkowej pracy doktorantów w laboratorium, na okoliczność, że doktoranci wykonywali dodatkową pracę na rzecz Opiekuna w laboratorium (opisy stanowisk pracy, ankiety);

c. z dni [...] listopada 2016 r. dot. artykułu naukowego - na okoliczność, że doktoranci przygotowali artykuł naukowy w ramach studiów doktoranckich;

d. z dni [...] grudnia 2016 r. i [...] stycznia 2016 r. dot. aktualizacji skryptu - na okoliczność, że Opiekun przedstawiał Kierownikowi Zakładu nieprawdziwą informację, że doktoranci odmówili zaktualizowania skryptu, podczas gdy czas na zaktualizowanie skryptu mieli do końca marca 2017 r.;

e. w okresie od [...] do [...] stycznia 2017 r. dot. testu z [...] i spotkania z dnia [...].1.2017 r. - na okoliczność ustaleń, jakie zostały podjęte odnośnie doktorantów w zakresie ich pracy naukowej w dniu [...] stycznia 2017 r., a także testu z [...], który został przez nich oceniony;

f. w okresie od [...] września 2016 r. do [...] maja 2017 r. dot. dydaktyki odbywanej przez doktorantów - na okoliczność, że doktoranci realizowali dydaktykę na studiach doktoranckich, rozpoczęli ją jeszcze przed rokiem akademickim, przeprowadzili w trakcie studiów i kontynuowali także po skreśleniu z listy studentów;

g. w okresie od [...] marca do [...] kwietnia 2017 r. dot. kontaktów między doktorantami a Opiekunem oraz realizacji przez doktorantów ustaleń z dnia [...].01.2017 r. - na okoliczność, że Opiekun naukowy doktorantów unikał spotkania z doktorantami wyznaczał im odległe i niemożliwe do zrealizowania terminy spotkań, braku kontaktu ze strony Opiekuna z doktorantami, realizacji przez doktorantów ustaleń ze spotkania;

h. dnia [...] stycznia 2017 r. - na okoliczność, że skarżąca wykonywała obowiązki słuchacza Studiów doktoranckich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skarżącej są niezasadne.

Odpowiadając na wezwanie Sądu, pełnomocnik Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego przesłał poświadczoną za zgodność kopię decyzji nr [...] Kierownika Studium Doktoranckich [...] Wydziału [...] wyjaśniając, że decyzja jest sporządzana w jednym egzemplarzu, który został wysłany stronie, natomiast w aktach sprawy znajduje się jedynie jej kopia.

W piśmie z dnia [...] marca 2018 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżąca nie otrzymała oryginału decyzji organu I instancji, a zatem ten rodzaj decyzji ma charakter nieistniejący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym względem jest niezasadna.

Na wstępie należy podnieść, że decyzja nr [...] Kierownika Studium Doktoranckich [...] Wydziału [...] z dnia [...] maja 2017 r. o skreśleniu M.S. z listy doktorantow I roku II semestru oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] sierpnia 2017 r. były podjęte na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, zwanej w skrócie "ustawą", a w szczególności jej rozdział 3 zatytułowany "Studia doktoranckie".

Zgodnie z treścią art. 197 ust. 1 ustawy, doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 tej ustawy stosuje się odpowiednio, co oznacza, że doktorant jest obowiązany, w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów;

3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Ponadto do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w art. 197 ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, co wynika z art. 197 ust. 2 ustawy.

W myśl natomiast z art. 197 ust. 4 ustawy, doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów. Podkreślenia przy tym wymaga, że użyte w treści cyt. wyżej przepisu słowo "mogą" oznacza, że decyzja wydawana na podstawie cyt. wyżej przepisu art. 197 ust. 4 ustawy ma charakter fakultatywny i jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego, co z kolei przekłada się na stwierdzenie, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, oraz powinno w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Zauważyć również należy, że do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidulanych sprawach doktorantów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków doktoranta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać też trzeba, że wprawdzie decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i potwierdzonej w art. 4 ust. 1 ustawy zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, powinny spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Nadto zasada autonomii szkół wyższych musi się mieścić w granicach wynikających z ustawy.

Zważywszy na wyraźne wskazanie decyzyjnego trybu rozstrzygania spraw w art. 207 ust. 1 ustawy oraz odesłanie do przepisów k.p.a., odnotowania wymaga, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślić też trzeba, że ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Ostatnio wskazany przepis wyraźnie nakazuje, by organ podał w uzasadnieniu decyzji fakty uznane za udowodnione i dowody, na których się oparto, ale również przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko przeprowadzenie postępowania we wskazany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Ponadto organ winien tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), co w przypadku organu odwoławczego koresponduje z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), z której wynika obowiązek organu odwoławczego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zasada ta wymaga nie tylko podjęcia dwóch rozstrzygnięć organów kolejnych instancji, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z nich postępowania, umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, aby przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i dogłębny przeanalizowano wszelkie argumenty i w konsekwencji dokonano prawidłowej subsumcji przepisu prawa do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie. Obowiązkiem organu odwoławczego jest więc ponowne rozpatrzenie sprawy tak, jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Odnotować również trzeba, że uzasadnienie jest obowiązkowym składnikiem decyzji, mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego jej dyspozytywną część. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej, przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który - sprawując kontrolę, w oparciu o powołane na wstępie przepisy P.p.s.a. - nie zastępuje organu w tym zakresie. Motywy, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1503/14; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1064/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 958/15; wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 426/12).

Także zasada czynnego udziału stron jest niezwykle istotna, ponieważ stanowi spełnienie postulatu zapewnienia w postępowaniu administracyjnym wewnętrznej jawności działania organów administracji, wobec podmiotów biorących udział w postępowaniu. Udział strony we wszystkich istotnych stadiach postępowania umożliwia jej przedstawienie swoich oczekiwań w stosunku do organu administracji. Podstawowe znaczenie tej zasady wiąże się z postępowaniem wyjaśniającym, w którym strona ma prawo zgłaszania wszelkich środków dowodowych (art. 78 k.p.a.) oraz udziału w przeprowadzaniu dowodów. To również uprawnienie do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Umożliwienie stronie skorzystania z tego prawa jest warunkiem uznania danej okoliczności faktycznej za udowodnioną (art. 81 k.p.a.). Czynny udział stron jest w piśmiennictwie łączony z elementami zasady kontradyktoryjności postępowania administracyjnego.

Odnosząc wyżej przedstawione uwagi do stanu faktycznego i prawnego kontrolowanej sprawy, Sąd uznał, że decyzje wydane w sprawie nie przekraczają granic uznania administracyjnego, a zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia wydane rozstrzygniecie.

W uzasadnieniu decyzji organ wykazał, ż M.S. jako doktorantka nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, a zatem nie ma podstaw, aby nadal uczestniczyła w studiach doktoranckich. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca nie wykonywała wszystkich prac zgodnie z Regulaminem Wydziałowych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu Medycznego. W sprawie jest bezsporne, że nie dotrzymała ona terminu przygotowania skryptu dla studentów, nie wykonywała również innych zadań związanych z przygotowaniem referatu na konferencję naukową "[...]".

Jak wynika z treści skargi, Skarżąca w sposób bezpodstawny łączy wszystkie prace wykonywane przy współpracy ze swoim opiekunem naukowym, a nadto każdy rodzaj prowadzonej z nim korespondencji, jako element obowiązków doktoranta. Fakt współpracy Skarżącej z [...] M.P. w realizacji przedsięwzięć naukowych inicjowanych przez opiekuna naukowego, pracach nad artykułami do czasopism medycznych, czy też współpracy w realizacji grantu, przyznanego docentowi M.P., nie stanowił realizacji przez Skarżącą jej obowiązków jako doktorantki. Stąd wniosków dowodowych powołanych przy skardze, dotyczących jej korespondencji z opiekunem naukowym, jako potwierdzenie realizacji prac naukowych w ramach studiów doktoranckich, nie można uznać za dowody wskazujące na wykonywanie przez nią zadań naukowych.

Nadto ze znajdującej się w aktach sprawy korespondencji prowadzonej ze Skarżącą (lub w imieniu Skarżącej przez doktoranta P.W.) wynika, że to Skarżąca unikała spotkań z opiekunem naukowym, unikała wyjaśnień i nie przejawiała zainteresowania ustaleniem współpracy z opiekunem naukowym. Z korespondencji wymienianej przez Skarżącą z Kierownikiem Zakładu [...], jak też z korespondencji z opiekunem naukowym prowadzonej w marcu i kwietniu 2017 r. wynika, że inicjatorem wielu spotkań był opiekun naukowy Skarżącej albo Kierownik Katedry i Zakładu [...], w której Skarżąca realizowała studia doktoranckie.

Przywoływanie przez M.S. zdarzeń, które w jej ocenie uniemożliwiały jej realizację podstawowych obowiązków doktoranta, nie może w ocenie organu tłumaczyć braku realizacji takich obowiązków szczególnie, że Skarżąca wcześniej, tj. przed decyzją o skreśleniu nie podnosiła, że realizacja przez nią obowiązków doktoranta jest utrudniona lub niemożliwa, a z posiadanych przez organ dokumentów wynika, że szczególnie w II semestrze obciążenie Skarżącej obowiązkami dydaktycznymi nie było duże ([...] godzin). Z tego względu zarówno fakt uczestnictwa Skarżącej w grantach, jak też jej praca w laboratorium nie mają wpływu na podstawy skreślenia jej z listy doktorantów. Tym bardziej, że jak wynika akt sprawy, sama nie zrealizowała przydzielonego jej grantu. Okoliczności podnoszone przez Skarżącą, co do rzekomego nieprzygotowania jednostki do prowadzenia studiów doktoranckich nie zostały w żaden sposób udowodnione.

Natomiast organ wykazał, a potwierdziła to pośrednio przesłana przez skarżącą wraz ze skargą korespondencja mailowa, że skarżąca nie współpracowała z opiekunem naukowym, co w oczywisty sposób nie rokuje zarówno prawidłowego wykonywania zadań powierzonych studentowi studiów doktoranckich oraz napisania, a następnie obrony pracy doktorskiej. Rezultatem takiej sytuacji było niezaliczenie przez M.S. I roku studiów doktoranckich na skutek nieprzedstawienia potwierdzonego przez opiekuna naukowego pisemnego sprawozdania z postępów pracy doktorskiej oraz nie uzyskanie wpisu opiekuna naukowego w indeksie uczestnika wydziałowych studiów doktoranckich. W tym zakresie należy podkreślić, że organ II instancji podjął działania zmierzające do rozwiązania swego rodzaju konfliktu zaistniałego pomiędzy skarżącą, a opiekunem naukowym, czego rezultatem było spotkanie w dniu [...] lipca 2017 r., którego przebieg potwierdził negatywną ocenę wykonywania przez skarżącą obowiązków związanych ze studiami doktoranckimi.

Nieuzasadniony jest zarzut oparcia zaskarżonej decyzji organu II instancji na przepisach Regulaminu Wydziałowych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu Medycznego stanowiącego załącznik nr [...] do Uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] 04.2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Wydziałowych Studiów Doktoranckich, prowadzonych w [...] Uniwersytecie Medycznym. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Natomiast zgodnie z art. 189 ust. 2 ustawy, student jest obowiązany w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów;

3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Z treści przytoczonych wyżej przepisów ustawy wynika więc m.in., że doktorant obowiązany jest do przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni, określonych w jej prawie wewnętrznym, a uczelnia jest uprawniona, na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, do wydawania aktów statuujących prawa i obowiązki członków społeczności akademickiej. Taki akt prawa wewnętrznego może stanowić podstawę prawną do wydania wiążącego rozstrzygnięcia wobec osoby podległej. W sprawie jest oczywistym, że M.S., jako doktorantka [...] podlegała również wewnętrznym przepisom uczelni.

Nie uzasadniony jest również zarzut, dotyczący nie doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji. W aktach sprawy znajduje się poświadczona za zgodność kopia decyzji nr [...] Kierownika Studium Doktoranckich [...] Wydziału [...] z dnia [...] maja 2017 r., na mocy której M.S. została skreślona z listy doktorantów [...] roku II semestru stacjonarnych studiów doktoranckich. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika [...], skarżącej został doręczony oryginał decyzji, a pełnomocnik skarżącej nie udowodnił, choćby poprzez przesłanie kopii doręczonego skarżącej dokumentu, że twierdzenia organu są nieprawdziwe. Wobec tego stanowisko wyrażone przez pełnomocnika M.S. w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. należy uznać za gołosłowne.

W tym miejscu wskazać należy, że problematyki wejścia rozstrzygnięcia organu do obrotu prawnego, to została ona uregulowana w przepisie art. 109 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Fakt zawarcia wyżej przywołanej regulacji w ustawie ustalającej procedurę administracyjną świadczy o tym, jak wielką wagę ustawodawca przykładał do materii doręczenia stronie rozstrzygnięcia administracyjnego. Owo fundamentalne znaczenie, jakie dla bytu prawnego decyzji ma fakt jej doręczenia, jest oczywiście najzupełniej zrozumiały, zważywszy na to, jak poważne skutki dla stron postępowania, jak również dla organu, rodzi wejście w życie decyzji. Od tego momentu zaczyna ona przecież swój byt prawny, a więc wiąże strony postępowania i wywołuje skutki zarówno prawne, jak i faktyczne.

Biorąc pod uwagę ogromną wagę przykładaną przez ustawodawcę do kwestii doręczenia decyzji, jako uprawniona jawi się konkluzja, iż skutki prawne doręczenia nastąpią dopiero wówczas, gdy przedmiotem tego doręczenia będzie oryginał decyzji a nie jakakolwiek jej kopia czy odpis.

Wniosek taki można wprost wyprowadzić z wykładni literalnej art. 109 § 1 k.p.a. Zakładając bowiem, że intencją ustawodawcy byłoby uzależnienie bytu prawnego decyzji od faktu doręczenia jej oryginału bądź odpisu, to racjonalny ustawodawca dałby temu wyraz w omawianej regulacji. Fakt zaś, że w art. 109 § 1 k.p.a. nie zostało zawarte sformułowanie "decyzję bądź jej odpis...", świadczy w ocenie tutejszego Sądu niezbicie o tym, że jedynie doręczenie stronie oryginału decyzji, będzie mogło zostać uznane za prawidłową realizację wymogu opisanego w art. 109 § 1 k.p.a.

Za poprawnością powyższych konkluzji przemawia również wykładnia celowościowa i funkcjonalna omawianego przepisu, dokonywana przez pryzmat treści całego Rozdziału 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że jedynie oryginał decyzji, w przeciwieństwie do np. jej odpisu, musi zawierać wszelkie elementy, o jakich mowa w art. 107 k.p.a. Skoro zaś ustawodawca uzależnił ważność decyzji od tego, czy spełnia wymogi formalne opisane w art. 107 k.p.a., to oczywistym jest, że adresat rozstrzygnięcia powinien mieć możliwość zapoznania się z oryginałem decyzji, aby móc samodzielnie zweryfikować poprawność danego aktu pod względem choćby spełnienia wymogów opisanych w ww. normie prawnej.

Jedynym więc gwarantem powyższego uprawnienia strony, w zakresie możliwości oceny poprawności rozstrzygnięcia organu, jest doręczenie stronie decyzji w oryginale. Wszelkie jej zaś odpisy czy kopie, z uwagi bądź to na ewentualne uchybienia osób je sporządzających, bądź z uwagi na np. złą jakość kserokopii, mogą uniemożliwić stronie dokonania weryfikacji spełniania przez wydany akt, przesłanek formalnych wskazanych w normie art. 107 k.p.a.

Powyższe stanowisko jest w zgodzie z dominującymi w judykaturze, jak i doktrynie poglądami, sprowadzającymi się do stwierdzenia, iż przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie jej oryginału. Przyjmuje się na gruncie postępowania administracyjnego, że każda kopia decyzji doręczana stronom musi być podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy pozostawia się oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręcza się tylko odpis decyzji. Z przepisu art. 109 § 1 wynika wprost, że stronom doręcza się decyzję, a nie jej odpis czy kopię. Ważne jest to, że doręczenie decyzji stanowi o jej wprowadzeniu do obrotu prawnego. Wprawdzie przyjmuje się, że decyzja rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej wydania (sporządzenia i podpisania), to jednak skutki prawne wywołuje dopiero z chwilą doręczenia (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 782/10, CBOSA). Podobne do powyższego poglądy prezentowały też inne składy orzekające Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dla przykładu warto przywołać tu choćby tezę zawartą w wyroku NSA z dnia 11 października 2016 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 966/15 (publik. j.w.), iż: "przedmiotem doręczenia jest decyzja w formie pisemnej albo w formie wynikającej z przesłania jej środkami komunikacji elektronicznej, a nie jej kopia". W podobnym duchu wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 maja 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 987/14 (publik. j.w.) wskazując, że: "przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie jej oryginału". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2322/11 (publik. j.w.) wprost stwierdził, iż: "... przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie jej oryginału. Każda "kopia" decyzji, która zostaje doręczona stronom, musi być podpisana przez osobę (osoby) upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy można pozostawić oryginał wydanej decyzji, a stronie doręczyć li tylko wypis lub odpis decyzji - por. postanowienie NSA z dnia 27 października 1998 r. sygn. akt II SA/Gd 1618/96, Lex nr 44208; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 782/10, Lex 9520600. Stanowisko takie jest także konsekwentnie prezentowane w piśmiennictwie".

Reasumując przedstawione wyżej poglądy - skoro zatem stronie doręczono oryginał decyzji, nie może ona czynić zarzutu, że w aktach sprawy znajduje się jej kopia

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.