Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 707/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66, art. 69 ust. 1 i 2, art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 97 par. 1 pkt 4, art. 138 par. 2, art. 139
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2015 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2015r. Nr [...] w przedmiocie kosztów zastosowania środków zabezpieczających I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] 2015 r. nr [...] ( [...]), II. uchyla decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r., Nr [...], III. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 351,40 zł (trzysta pięćdziesiąt jeden złotych 40/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 5 czerwca 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej; Inspektor Powiatowy) wydał decyzję nr [...], którą obciążył P. B. kosztami prac zabezpieczających wykonanych w trybie art. 69 Prawa budowlanego na nieruchomości przy ul. G. 37 w P.. Wysokość tych kosztów przyjęto na kwotę 30 550 złotych.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w związku z zawiadomieniem Straży Miejskiej z dnia 14 czerwca 2013 r. dotyczącym stanu budynku położonego w P. przy ul. G. 37 dokonał oceny stanu technicznego tego budynku i określił, niezależnie od prac nakazanych w decyzji tego organu z dnia 4 października 2012 r., zakres niezbędnych prac zabezpieczających, które należy wykonać w sposób niezwłoczny w celu zminimalizowani zagrożenia dla ludzi lub mienia.

Prace te to:

- zabezpieczenie przed dostępem osób postronnych (np. płytą OSB) wszystkich niezabezpieczonych dotąd otworów okiennych i drzwiowych w ścianach zewnętrznych budynku, z wyjątkiem jednego wtóru wejściowego do budynku od strony podwórka, który należy skutecznie zabezpieczyć drzwiami,

- zabezpieczenie dachu w celu uzyskania stanu uniemożliwiającego opadom atmosferycznym przenikanie do wnętrza budynku,

- wzmocnienie nadpalonych elementowi konstrukcyjnych dachu, umożliwiające zabezpieczenie dachu,

- rozbiórka spękanych fragmentów murowanych kominów – ponad dach,

- usunięcie luźnych elementów dachu, zagrażających osobom postronnym.

Z uwagi, iż właściciel uchylał się od utrzymania przedmiotowego budynku w należytym stanie technicznym i nie podjął wskazanych wyżej prac zabezpieczających, Inspektor Powiatowy na podstawie art. 69 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zapewnił wykonanie tych prac na koszt właściciela. Prace te wykonano w dniach 18- 31 grudnia 2013 r. Wykonawca oszacował koszt prac na kwotę 27 550 zł. W dniu 31 grudnia 2013 r. doszło do pożaru przedmiotowego budynku, który strawił cześć wykonanych zabezpieczeń. W związku z tym na początku 2014 r. wykonano prace naprawcze wycenione przez wykonawcę na 3 000 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł właściciel przedmiotowego budynku – P. B..

Decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: Inspektor Wojewódzki) uchylił decyzję organu I instancji. Organ wskazał, iż Inspektor Powiatowy ustalił koszty zabezpieczenia nieruchomości na kwotę 30 550 zł, podczas gdy z wystawionych faktur wynika, iż koszty te opiewały na kwotę o 890 złotych wyższą. Ponieważ organ odwoławczy jest związany wyrażonym w art. 139 K.p.a. zakazem reformationis in peius i nie może wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść odwołującego to zasadnym było w ocenie Inspektora Wojewódzkiego, wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazania sprawy organowi I instancji. Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien ponownie obliczyć poniesione koszty prac zabezpieczających i uszczegółowić koszty wykonanych robót.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] orzekł o obciążeniu P. B. – właściciela nieużytkowanego budynku głównego, tzw. "Sołtysówki", znajdującego się na nieruchomości przy ul. G. 37 w P. kosztami zastosowanych środków zabezpieczających w wysokości 31 440 zł oraz zobowiązał właściciela tego obiektu do uiszczenia powyższych kosztów na wskazany rachunek bankowy w terminie 14 dnia od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył te same okoliczności faktyczne i prawne, które były podstawą wydania decyzji z dnia [...] 2014 r., nr [...].

Dodatkowo organ wyjaśnił, iż realizując zalecenia zawarte w decyzji Inspektora Wojewódzkiego z dnia 21 listopada 2014 r. uzupełnił akta sprawy o fakturę opiewająca na kwotę 3890 zł i obliczył prawidłowy koszt wykonanych prac zabezpieczających.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. B. zarzucając naruszenie:

- art. 80 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż odwołujący uchylał się od obowiązku utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym,

- art. 7 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez:

• brak oględzin obiektu po wypłynięciu pisma ze Straży Miejskiej dotyczącego stanu technicznego budynku,

• brak podjęcia działań zmierzających do wyboru najkorzystniejszego cenowy wykonawcy prac zabezpieczających,

- art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego przez przyjęcie, iż stan techniczny budynku stwarza bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia,

- art. 84 § 1 K.p.a. i art. 12 ust. 1 pkt 5 Prawa budowlanego poprzez zaniechania powołania biegłego w celu sporządzenia ekspertyzy dotyczącej stany technicznego przedmiotowego budynku,

- naruszenia art 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając kwestionowane rozstrzygniecie.

Nadto zarzucono nieuzasadnioną odmowę zawieszenia postępowania wyrażoną w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] 2015 r., znak: [...] w sytuacji gdy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] 2012 r. nigdy nie weszła do obrotu prawnego.

Po rozpoznaniu odwołania Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] 2015 r. o nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części wyznaczającej termin uiszczenia kosztów na 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna i w tym zakresie orzekł o odstąpieniu od wyznaczenia terminu uiszczenia kosztów, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż poza granicami przedmiotowej sprawy pozostają ewentualne kwestie związane z prawidłowością decyzji Inspektora Powiatowego nr [...] z dnia [...] 2012 r., którą organ zakończył postępowanie w sprawie stanu technicznego przedmiotowego obiektu. Bez znaczenia dla niniejszego postępowania pozostają zatem wszelkie zarzuty dotyczące tejże decyzji, wydanej w trybie art. 66 Prawa budowlanego, Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie prawidłowość zastosowania przez organ I instancji art. 69 Prawa budowlanego, tj. wykonania prac zabezpieczających w tym trybie i obciążenia P. B. ich kosztami.

Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego w razie konieczności niezwłocznego podjęcia działań, mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, organ zapewnia - na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego - zastosowanie niezbędnych środków zabezpieczających. Taka sytuacja wymagająca podjęcia koniecznych czynności miała miejsce w rozpatrywanej sprawi, co wynikało nie tylko z ustaleń poczynionych toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 4 października 2012 r., ale i z pisma przesłanego do organu przez Straż Miejską. Z uzyskanych informacji wynikało, iż z dachu spadały dachówki, a sama nieruchomość była niezabezpieczona, w związku z czym osoby trzecie, w tym dzieci, miały do niej nieograniczony dostęp, a w ostatnich latach na terenie nieruchomości dochodziło również do pożarów, przy czym znajdujące się tam śmieci i odpady stanowiły zagrożenie pożarowe. Co więcej, w budynku nocowały czasami osoby bezdomne, w stosunku do których również istniało zagrożenie życia i zdrowia. Nadto w piśmie tym wskazano, iż właściciel nieruchomości poszukiwany jest przez policję oraz inne organy ścigania. Analogiczne informacje pochodziły również od Miejskiego Konserwatora Zabytków.

W związku powyższym Inspektor Powiatowy na podstawie powołanego art. 69 ust 1 Prawa budowlanego, po wyłonieniu wykonawcy zlecił wykonanie niezbędnych prac zabezpieczających, które musiały zostać uzupełnione w wyniku pożaru, który miał miejsce po ich wykonaniu w dniu 31 grudnia 2013 r.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż należności z tytułu wykonanych prac zabezpieczających opłacił Inspektor Powiatowy jednak zgodnie z omawianym art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego, zastosowanie niezbędnych środków zabezpieczających następuje na koszt właściciela (lub zarządcy) obiektu. Koszt pierwszego etapu prac zabezpieczających wyniósł 27 550 zł brutto, co potwierdza faktura VAT nr 66/2013 z dnia 23 grudnia 2014 r. Natomiast koszt drugiego etapu prac zabezpieczających wyniósł 3 890 zł brutto, co potwierdza faktura VAT nr 2/2014 z dnia 3 lutego 2014 r. W aktach sprawy znajduje się również szczegółowa wycena poszczególnych robót. Łącznie zatem koszt wykonania wszystkich prac zabezpieczających wyniósł 31 440 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż po uzyskaniu informacji ze Straży Miejskiej organ I instancji nie przeprowadził już kolejnej kontroli przedmiotowego obiektu. Ponowna ocena dokonana wówczas przez organ, polegała na ponownej analizie całokształtu materiału dowodowego zebranego na tamtym etapie sprawy, w tym uzyskanych kolejnych informacji, pochodzących od Straży Miejskiej i Miejskiego Konserwatora Zabytków. Na tym etapie przeprowadzenie przez organ ponownej kontroli czy też oględzin nie było obligatoryjne (odmiennie niż np. w postępowaniu z art. 67 Prawa środków budowlanego), skoro całokształt materiału dowodowego był wystarczający dla dokonania przez organ oceny konieczności zastosowania art. 69 Prawa budowlanego.

Dalej wskazano, iż istota regulacji art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego, polegająca na stwierdzeniu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, sama w sobie wyklucza uznanie sporządzenia ekspertyzy za element niezbędny do zastosowania tego przepisu. Czas potrzebny na sporządzenie ekspertyzy powodowałby bowiem przedłużanie czasu trwania stwierdzonego niebezpieczeństwa i tym samym zwiększał ryzyko wystąpienia niebezpiecznych zdarzeń. Ekspertyzę stanu technicznego uzyskuje się natomiast w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 66 lub art. 67 Prawa budowlanego.

Organ zaakcentował także, iż dla zastosowania art. 69 Prawa budowlanego kluczowe znaczenie ma samo stwierdzenie niebezpieczeństwa i konieczności niezwłocznego podjęcia działań mających na celu jego usunięcie, a nie czas trwania lub powstania tego zagrożenia. W ocenie Inspektora Wojewódzkiego istotne znaczenie ma tutaj fakt, iż od wydania decyzji o nałożeniu obowiązków nr 560/2012 z dnia 4 października 2012 r. w postępowaniu w sprawie stanu technicznego, do czasu podjęcia przez organ działań zmierzających do zastosowania art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego, tj. przez ponad rok decyzja ta nie została wykonana. Bez względu zatem na przyczyny jej niewykonania, kluczowe jest stwierdzenie, iż przez ten czas nie tylko nie dokonano szeregu robót i czynności, nakazanych wspomnianą decyzją, a mających na celu doprowadzenie obiektu do należytego stanu technicznego ale również, że przez ten czas, ze względu na niezabezpieczenie obiektu przed dostępem osób postronnych oraz przed wpływem czynników atmosferycznych, jego stan ulegał dalszej degradacji powodując coraz większe zagrożenie.

Jednocześnie organ zauważył, iż wykonane czynności zabezpieczające, których kosztami organ I instancji obciążył P. B. w zaskarżonej decyzji, nie miały na celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (co nakazuje się na podstawie art. 66-68 Prawa budowlanego), lecz jedynie usuniecie stwierdzonego niebezpieczeństwa.

Inspektor Wojewódzki zauważył także, że pomimo dwukrotnego zapytania ofertowego, wystosowanego przez organ I instancji, swoją ofertę zgłosił tylko jeden wykonawca, za co nie sposób obciążać winą organu. Organ nie miał zatem jakiejkolwiek możliwości wyboru między ofertami, które mogłyby być konkurencyjne, a tym samym niezasadny był powoływany przez odwołującego zarzut niedokonania wyboru najkorzystniejszego cenowo wykonawcy. Ponadto charakter czynności podejmowanych w tym trybie, stosowanie ich w wyjątkowych, pilnych sytuacjach oraz wynikające wprost z przepisu wykonanie tych prac na koszt właściciela lub zarządcy, powodują, iż ewentualne ryzyko w zakresie wysokości kosztów z tym związanych obciąża właściciela lub zarządcę, na których ciąży obowiązek utrzymania obiektu w sposób określony w art. 61 Prawa budowlanego.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia 9 marca 2015 r. o odmowie zawieszenia postępowania Inspektor Wojewódzki wyjaśnił, iż brak było przesłanek do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Postępowanie dotyczące wydana nakazu w trybie art. 66 Prawa budowlanego jest bowiem postępowaniem w całkowicie odrębnym i niezależnym od postępowania którego przedmiotem jest wyłącznie obciążenie kosztami prac wykonanych w trybie art. 69 Prawa budowlanego, a tym samym również zasadność ich wykonania w tym trybie. Postępowania te, mimo iż dotyczące tej samej nieruchomości (a w konsekwencji przeprowadzane są z udziałem jej właściciela), nie pozostają ze sobą w takim związku, który powodowałby zaistnienie przesłanki do zawieszenia postępowania w postaci tzw. zagadnienia wstępnego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł P. B. zarzucając:

1) naruszenie art. 136 K.p.a. i art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przejawiające się:

- brakiem dokonania oględzin sołtysówki" oraz własnych czynności dowodowych po otrzymaniu informacji od Straży Miejskiej w P. z dnia 14 czerwca 2013 r. oraz Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 27 czerwca 2013 r., a przed przystąpieniem w dniu 18 grudnia 2013 r. do wykonania prac zabezpieczających w trybie art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego w celu ustalenia aktualnego stanu technicznego budynku, w szczególności stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia zawalenia się obiektu budowlanego;

- ogólnikowym stwierdzeniem, iż "stan budynku uległ dalszej degradacji, powodując coraz większe zagrożenie" bez wskazania, na czym polegało pogorszenie się stanu obiektu i zwiększenie zagrożenia, uniemożliwiającym kontrolę zasadności rozstrzygnięcia;

2. naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. przejawiające się błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, a polegającym na nieprawidłowym uznaniu, jakoby nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania stwarzała bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz jakoby zachodziła niewątpliwa i nagła potrzeba podjęcia niezbędnych działań w celu usunięcia tego zagrożenia - tj. środków zabezpieczających, podczas gdy prawidłowa analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie na brak występowania opisanego wyżej zagrożenia oraz brak konieczności podjęcia niezbędnych prac w trybie natychmiastowym, co potwierdza w szczególności okres, który upłynął od dokonania oględzin nieruchomości do przeprowadzenia prac zabezpieczających (tj. niemal 7 miesięcy) oraz brak zrealizowania rzekomej groźby, a w bezpośredniej konsekwencji powyższego - naruszenie art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której nie zostały zrealizowane niezbędne do tego przesłanki określone w powołanym wyżej przepisie i stanowiące warunek sine qua non skorzystania przez organ z omawianego uprawnienia;

3. naruszenie art. 136 K.p.a. i art. 81 c § 1 i 2 Prawa budowlanego przejawiające się niezasadnym zaniechaniem wezwania P. B. do przedłożenia ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego nieruchomości przy ul. G. 37 w P., w tym w szczególności w celu ustalenia istnienia, bądź też nieistnienia rzeczywistej potrzeby przeprowadzenia prac - środków zabezpieczających, względnie ustalenia wymaganego sposobu wykonania i zakresu takich prac oraz ich kosztów;

4. naruszenie art. 136 K.p.a. i art. 78 § 1 i 2 oraz art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez nieuzasadnione niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie przez organ II instancji dowodów zawnioskowanych w sprawie przez skarżącego, tj. dowodów z zeznań świadka H. W. i L. S. oraz z przesłuchania P. B., które to dowody mają istotne znaczenie dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności, że stan budynku nie stwarzał bezpośredniego ryzyka dla bezpieczeństwa osób lub mienia, a tym samym dla właściwego jej rozpoznania, co w konsekwencji stanowiło również naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. przejawiające się brakiem podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, brakiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brakiem uwzględnienia przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia całokształtu materiału dowodowego;

5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przejawiające niezasadnym w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, a tym samym naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i w konsekwencji brak uchylenia w całości błędnej decyzji organu I instancji,

6. naruszenie art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. przejawiające się brakiem szczegółowego wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się wydając zaskarżoną decyzję, a także brakiem szczegółowego wskazania w uzasadnieniu decyzji argumentów będących podstawą oceny sytuacji (jako niebezpiecznej dla ludzi i mienia), jak też potwierdzających zasadność podjętych środków, co w konsekwencji skutkuje niemożnością przeprowadzenia właściwej kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia;

7. niezasadną odmowę zawieszenia postępowania i błędnym utrzymaniem w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nr [...] z dnia 9 marca 2015 r. o odmowie zawieszenia postępowania, w sytuacji gdy postępowania prowadzone w trybie art. 66 Prawa budowlanego oraz w trybie art. 69 Prawa budowlanego są podmiotowo i przedmiotowo ze sobą powiązane.

Odpowiadając na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania go z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 69 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) zgodnie z którym w razie konieczności niezwłocznego podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, powiatowy inspektor nadzoru budowlanego zapewni, na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, zastosowanie niezbędnych środków zabezpieczających. Jednocześnie ust. 2 tego samego artykułu stanowi, że do zastosowania, na koszt właściciela lub zarządcy, środków przewidzianych w ust.1 są upoważnione również organy Policji i Państwowej Straży Pożarnej. O podjętych działaniach organy te powinny niezwłocznie zawiadomić właściwy organ.

Z konstrukcji przepisu art. 69 Prawa budowlanego wynika zamiar ustawodawcy ochrony życia i zdrowia ludzkiego oraz mienia w sytuacji, gdy zachodzi realna groźba wystąpienia niebezpieczeństwa narażenia wskazanych wyżej dóbr. Czynności o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie prawa są podejmowane są przez organ nadzoru budowlanego w zastępstwie właściciela lub zarządcy obiektu, czyli podmiotów zobowiązanych, na podstawie art. 61 Prawa budowlanego, do utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Ponadto są to czynności podejmowane odpłatnie, to jest na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego i w sytuacji zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie prawa. Z powyższego wynika, że adresatem obowiązku nakładanego w trybie określonym art. 69 ust.1 Prawa budowlanego nie jest właściciel lub zarządca obiektu tylko właściwy nadzoru budowlanego. To po stronie tego organu występuje obowiązek bezzwłocznego zorganizowania środków zabezpieczających i podjęcia takich czynności faktycznych, które służyłyby tej organizacji. Jednocześnie ustawodawca wskazał wyraźnie, że czynności oraz działania, o których mowa w tym przepisie prawa, podejmowane są na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Na tych podmiotach spoczywa więc finansowy ciężar związany z realizacją zadań określonych w art.69 ust. 1 Prawa budowlanego. O kosztach i obciążeniu nimi wskazanych wyżej podmiotów rozstrzyga organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji. Wydanie takiej decyzji umożliwia właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego kwestionowanie w drodze odwołania, nie tylko wysokości kosztów, ale także zasadności zastosowania określonych środków jako niezbędnych.

Analiza art. 69 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego pozwala na stwierdzenie, iż regulacja ta ustanawia specyficzną, dwuetapową procedurę reagowania przez właściwe organy na wystąpienie sytuacji wskazanej w hipotezie tegoż przepisu, to jest na wystąpienie konieczności niezwłocznego podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia.

W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego (a w myśl art. 69 ust. 2 także organy Policji i Państwowej Straży Pożarnej) winien ustalić, że zachodzi konieczność podjęcia działań zabezpieczających oraz przeprowadzić, albo zlecić przeprowadzenie odpowiednich działań, które przeważnie przyjmą postać wykonywania określonych robót przez wyspecjalizowany podmiot gospodarczy. Na tym etapie ustawodawca nie przewidział wszczynania przez organy jakiegokolwiek sformalizowanego postępowania administracyjnego, ani zakończenia tegoż postępowania decyzją administracyjną, co oznacza, iż czynność organu polegająca na podjęciu bądź zleceniu działań zmierzających do usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mieniana charakter czynności materialno-technicznej.

Do wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów K.p.a. dochodzi natomiast dopiero na etapie obciążania właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego kosztami podjętych działań zabezpieczających i dopiero od tegoż etapu do postępowania organowo nadzoru budowlanego stosuje się wprost przepisy K.p.a.

Powyższe oznacza, iż nie sposób stawiać przed organem nadzoru budowlanego (lub co szczególnie znamienne Policji lub Straży Pożarnej) wymogu przeprowadzania samodzielnego postępowania dowodowego o standardach odpowiadających określonym w przepisach K.p.a., a poprzedzającego podjęcie (w trybie czynności materialno-technicznej) niezbędnych środków zabezpieczających.

Działania podejmowane na podstawie art. 69 Prawa budowlanego mają bowiem charakter niecierpiący zwłoki i jedynie tymczasowy. Służą one nie wymuszeniu na właścicielu właściwego utrzymania budynku (czemu służy sformalizowane postępowanie administracyjne prowadzonego wobec właściciela na podstawie art. 66 prawa budowlanego), lecz jedynie tymczasowemu, acz niezwłocznemu zabezpieczeniu obiektu budowlanego w sposób usuwający istniejące niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia.

Jak trafnie wskazano bowiem w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 634/08 z uwagi na potrzebę wykonania prac w trybie natychmiastowym przepisy nie przewidują wydania nakazu na podstawie art. 69 Prawa budowlanego w trybie decyzji. Możliwe będzie zawarcie nakazu w formie pisemnej, czy wręcz ustnej w szczególności gdy interwencję podejmują organy Policji czy Straży Pożarnej (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Stąd też za oczywiście bezzasadny uznać należy ten zarzut skargi, który sprowadza się do braku dokonania przez organ nadzoru budowlanego ponownych oględzin sołtysówki oraz podjęcia własnych czynności dowodowych przed zleceniem na podstawie art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego prac mających na celu zabezpieczenie przedmiotowego budynku poprze zsunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia.

Co za tym idzie jak najbardziej uprawnione i dopuszczalne było oparcie się przez organ nadzoru budowlanego na tym etapie stosowania art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego na dokumentacji zebranej w toku innych postępowań administracyjnych prowadzonych przez ten organ w odniesieniu do tego samego obiektu budowlanego oraz na informacjach uzyskanych od Straży Miejskiej.

Podkreślić trzeba, iż w ocenie Sądu zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy wykazały, odwołując się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, iż zaistniały okoliczności uzasadniające podjęcie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] niezbędnych prac zabezpieczających na budynku głównym położonym przy ul. G. 37 w P. (tzw. "sołtysówki") w celu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi, którzy mogą przebywać w jego otoczeniu. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w tym protokół kontroli z dnia 5 czerwca 2013 r. a także pisma Straży Miejskiej w P. z dnia 14 czerwca 2013 r. jak też pismo Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 27 czerwca 2013 r. wskazują wyrażenia na zły stan techniczny (uszkodzony dach), znaczne zagrożenie pożarowe (zgromadzone na terenie budynku łatwopalne śmieci) oraz co najistotniejsze swobodny dostęp osób postronnych do budynku. Istotna jest informacja zawarta w piśmie Straży Miejskiej, z którego wynika, iż w obiekcie tym od czasu do czasu nocują osoby bezdomne. Opis zagrożeń dla życia i zdrowia ludzkiego potwierdza wykonana przy okazji kontroli z dnia 5 czerwca 2013 r., a także w dniu 18 grudnia 2013 r. dokumentacja fotograficzna obrazująca m.in. zdewastowany, dziurawy dach przedmiotowego obiektu oraz niezabezpieczone otwory umożliwiające wejście osób trzecich do budynku, co pozwala nawet w oparciu o samo doświadczenie życiowe, stwierdzić, iż istnieje znaczne ryzyku wypadku osób przebywających we wnętrzu "sołtysówki". Zauważyć należy, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej przesłanką zastosowania przez organ art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego nie jest wyłącznie ryzyko zawalenia się obiektu, ale niebezpieczeństwo wystąpienia jakiegokolwiek innego zdarzenia wynikającego ze stanu obiektu, który może zagrażać bezpieczeństwu ludzi jak np. upadek elementu dachu – dachówki, czy pożar budynku. Stwierdzony przez organy stan techniczny budynku i sposób jego zagospodarowania nie pozostawiał wątpliwości, iż istnieje ryzyko wystąpienia takiego zdarzenia w każdej chwili (zniszczony dach i nieograniczony dostęp do obiektu osób trzecich) i konieczne było niezwłoczne podjęcie stosownych prac zabezpieczających.

Dalej wskazać trzeba, iż konieczność niezwłocznego podjęcia działań zabezpieczających nie może stanowić przedmiotu ekspertyzy sporządzanej na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Oczekiwanie na ekspertyzę w takim przypadku nie jest do pogodzenia z koniecznością natychmiastowego działania organów (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2001 r. o sygn. akt II SA/Gd 1916/99 – opublikowany na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też chybiony jest zarzut strony skarżącej, iż organy przed zleceniem zewnętrznemu wykonawcy prac zabezpieczających winny były wystąpić do właściciela przedmiotowego budynku na podstawie art. 81c ust. 2 o przedłożenie ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku. Co prawda od ustalenia przez organ I instancji, iż przedmiotowy budynek wymaga natychmiastowego wykonania czynności zabezpieczających (czerwiec 2013 r.) do wykonania tych prac (grudzień 2013 r.) minęło ponad pół roku, jednak na gruncie przedmiotowej sprawy, ta zwłoka organu nie oznacza, iż brak było podstawy do zastosowania przepisu art. 69 ust.1 Prawa budowlanego. Co najwyżej można zarzucić organowi opieszałość w realizowaniu obowiązku przewidzianego w tym przepisie.

Zdaniem Sądu dokonane i odzwierciedlone w materiale dowodowym ustalenia dotyczące stanu w jakim znajduje się przedmiotowy budynek były jednoznaczne i uzasadniały dokonania zabezpieczenia elementów dachu przedmiotowego budynku oraz zamontowania płyt OSB w otworach okiennych i drzwiowych uniemożliwiającym wstęp do jego wnętrza osobom postronnym. Ustalenia w tym zakresie uznać należy za wystarczające do zastosowania art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy słusznie stwierdził zatem, iż nie było konieczności przeprowadzania dowodu z przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków, na okoliczność jakoby stan techniczny i sposób uprzedniego zabezpieczenia "sołtysówki" nie niósł zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi.

Całkowicie chybiony był też zarzut strony skarżącej, iż postępowanie w sprawie obciążenia P. B. kosztami wykonanych zabezpieczeń winno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu zakończenia postępowania prowadzonego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 66 Prawa budowlanego jest postępowaniem odrębnym od postępowania, o którym mowa w art. 69 Prawa budowlanego. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego jest nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w sytuacji gdy obiekt budowlany:

1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia.

Z treści art. 69 Prawa budowlanego nie wynika w żaden sposób aby zastosowanie nałożonego w nim na organ obowiązku podjęcia, na koszt właściciela lub zarządcy, działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia było uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie nałożenia na właściciela lub zarządcę obowiązku na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Zauważyć również trzeba, iż przesłanki, którymi kieruje się organ nakładając obowiązek usunięcia nieprawidłowości na podstawie art. 66 Prawa budowlanego różnią się od przesłanek zastosowania art. 69 ust. 1 tej ustawy. W art. 66 ust. 1 pkt 1 mowa jest o sytuacji gdy obiekt budowlany, może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, a więc gdy zagrożenie to jest jedynie możliwe, potencjalne. Natomiast art. 69 ust. 1 mówi o istniejącym, realnym zagrożeniu, niebezpieczeństwie dla ludzi lub mienia, który uzasadnia podjecie natychmiastowych działań zabezpieczających. Prowadzenie postępowania zmierzającego do wydania nakazu w oparciu o przepis art. 66 Prawa budowlanego w żaden sposób nie uniemożliwia zastosowania prze organ art. 69 Prawa budowlanego, jeżeli wystąpią wskazane w tym przepisie przesłanki.

W realiach niniejszej sprawy ta odrębność postępowań prowadzonych na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego i na podstawie art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego jest szczególnie wyraźnie widoczna, gdy porówna się zakres obowiązków nałożonych na P. B. w decyzji Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2012 r., nr [...] z zakresem prac zabezpieczających, kosztami wykonania, których obciążono go w decyzji kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sądowo administracyjnym.

Przesłanki zawieszenia postępowania w sprawie obciążenia skarżącego kosztami wykonanych zabezpieczeń nie stanowi także okoliczność, iż decyzję o zabezpieczeniu przedmiotowej nieruchomości organ podjął częściowo na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. dowodem może jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a więc także dokumenty sporządzone w innym postępowaniu administracyjnym (art. 76 § 1 K.p.a.) niezależnie od tego jak zakończyło się to postępowanie. Przepis art. 76 § 3 K.p.a. nie wyklucza bowiem możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych art. 76 § 1 K.p.a. W kontrolowanym postępowaniu organ dokonał przy tym samodzielnej oceny dowodów, w tym dowodów przeprowadzonych w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego i wynik tegoż odrębnego postępowania nie ma jakiegokolwiek wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy kosztów niezbędnych środków zabezpieczających budynek.

Reasumując uznać należy, iż organy co do zasady prawidłowo obciążyły skarżącego kosztami przeprowadzonych prac zabezpieczających, albowiem przedmiotowy budynek stanowił niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, a przeprowadzenie tychże prac było konieczne dla usunięcia tegoż niebezpieczeństwa, tym bardziej, że P. B. jako właściciel nieruchomości przy ul. G. 37 w P. w sposób oczywisty, długotrwały i rażący naruszał ciążący na nim z mocy prawa obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym utrudniając jednocześnie właściwym organom możliwość nawiązania z nim kontaktu.

Odnosząc się do kwestii ustalenia wysokości kosztów wykonanych prac zabezpieczających zauważyć należy, iż w pierwszej decyzji Inspektora Powiatowego z dnia 5 czerwca 2014 r. obciążono P. B. kosztami w wysokości 30 550 zł. Tak ustaloną kwotę organ II instancji, po rozpoznaniu odwołania zobowiązanego, zakwestionował, stwierdzając, iż łączny koszt dokonanych na koszt skarżącego zabezpieczeń wyniósł 31 440 zł, a więc o 890 zł więcej niż ustalił organ I instancji. Dalej zauważyć należy, iż jedyną przesłanką uchylenia w dniu [...] 2014 r. przez Inspektora Wojewódzkiego decyzji organu I instancji z dnia [...] 2014 r. był błąd w wyliczeniu kosztów prac zabezpieczających. Organ odwoławczy wprost nakazał Inspektorowi Powiatowemu wydanie decyzji obciążającej skarżącego kosztami w wysokości 31 440 zł, co też organ ten uczynił wydając decyzję z dnia [...] 2015 r. Takie rozstrzygnięcie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego obarczone było naruszeniem art. 139 w zw. 138 § 2 K.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. (zob. m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1062/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dnia 12 lutego 2015 r. III SA/Gd 913/14 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpoznawanej sprawie Inspektor Wojewódzki wydając decyzję z dnia [...] 2014 r. nie miał wątpliwości, że koszty prac zabezpieczających zostały źle, to jest zbyt nisko ustalone przez organ I instancji i sam dokonał ich ponownego wyliczenia. Tym samym brak było podstawy do zastosowania przez ten organ przepisu art. 138 § 2 K.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 756/09 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Inspektor Wojewódzki uchylając decyzję organ I instancji z [...] 2014 r. dopuścił się dodatkowo naruszenia art. 139 K.p.a. który przewiduje, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Uchylając rozstrzygnięcie z dnia 5 czerwca 2014 r. organ odwoławczy wskazał jako jedyną przyczynę wydania decyzji kasatoryjnej na konieczność obciążenia odwołującego się kosztami w wysokości wyższej niż uczynił to organ I instancji w uchylanej decyzji. W konsekwencji stwierdzić, należy, iż rozstrzygnięcie Inspektora Wojewódzkiego z dnia [...] 2014 r. było w rzeczywistości rozstrzygnięciem na niekorzyść strony odwołującej się, a więc naruszającym dyspozycję art. 138 K.p.a. i w rezultacie doprowadziło do tego, iż zarówno kolejna decyzja Inspektora Powiatowego z dnia 9 marca 2015 r. i zaskarżona decyzja Inspektora Wojewódzkiego z dnia 3 czerwca 2015 r. obarczone były negatywnymi dla odwołującego skutkami tego naruszenia. Tym bardziej, iż Inspektor Wojewódzki w decyzji z dnia 21 czerwca 2014 r. ani w zaskarżonej decyzji nie wskazał, iż decyzja Inspektora Powiatowego z dnia 5 czerwca 29014 r. rażąco naruszała prawo lub rażąco naruszała interes społeczny w zakresie obciążenia strony kosztami prac zabezpieczających.

Podkreślić należy, iż nawet ewidentne zaniżenie w wyniku omyłki faktycznie poniesionych przez organ nadzoru budowlanego kosztów czynności zabezpieczających, nie może być oceniane jako rażące naruszenie prawa, a jedynie jako błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter rażący, gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w jawnej sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą. Dla oceny, czy dane naruszenie prawa ma charakter rażącego naruszenia istotne są skutki które to naruszenie wywołuje, jeżeli skutki te są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, to takie naruszenie ma cechy rażącego naruszenia praw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2011 r., sygn. I OSK 2226/10, publ. LEX nr 824448).

Wskazane powyżej przesłanki niezbędne dla uznania naruszenia prawa za rażące nie zachodziły w niniejszej sprawie w stosunku do decyzji Inspektora Powiatowego z dnia 5 czerwca 2014 r. albowiem treść tego aktu nie pozostaje w jawnej sprzeczności z treścią jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego, a skutki zaistniałego naruszenia nie maja takiego charakteru, który czyniłby je nieakceptowanymi z punktu widzenia zasad państwa prawa.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż choć zakaz orzekania na niekorzyść strony nie ma generalnie zastosowania do decyzji kasacyjnych, to jednak koncepcja ta opiera się na założeniu, że organ odwoławczy prawidłowo stosuje art. 138 § 2 K.p.a. Skoro - w myśl tego przepisu - dopuszczalność podjęcia decyzji kasacyjnej dotyczy tylko przypadków, gdy powstaje konieczność ponownego rozpoznania sprawy ze względu na konieczność ustalenia stanu faktycznego w całości lub znacznej części, to przez to wyłączona pozostaje kompetencja organu odwoławczego do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Nie można bowiem merytorycznie wypowiedzieć się w sprawie, której stan faktyczny nie został ustalony lub ustalony został z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Przyczyny wyłączenia zasady zakazu reformationis in peius w odniesieniu do decyzji kasacyjnych odpadną natomiast w przypadku, gdy organy odwoławcze – jak w niniejszej sprawie – nadużywają art. 138 § 2 K.p.a. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję na podstawie tego przepisu pomimo, że materiał dowodowy pozwala na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a w uzasadnieniu ocenia zebrane dowody i narzuca organowi pierwszej instancji sposób rozstrzygnięcia sprawy na niekorzyść strony. Tego rodzaju rozstrzygnięcie narusza oczywiście art. 138 § 2 K.p.a. oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania - art. 15 K.p.a. (wskazania organu odwoławczego ingerują w samodzielność orzeczniczą organu pierwszej instancji), jak również nie uchyla się od zarzutu naruszenia zakazu reformationis in peius, gdyż zawiera wskazania merytoryczne prowadzące do rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony odwołującej się.

Z tych tez przyczyn, Sąd działając na podstawie art. 135 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak też poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] 2015 r., nr [...] oraz decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r., nr [...] , albowiem to ta decyzja obarczona była pierwotnym błędem skutkującym niewłaściwym określeniem wysokości podlegającej uiszczeniu kwoty kosztów zastosowanych środków zabezpieczających.

Ponownie rozpatrując odwołanie P. B. od decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] 2014 r. organ odwoławczy winien mieć na względzie wyżej zaprezentowane uwagi dotyczące kwestii stosownie przepisu art. 138 § 2 K.p.a. i 139 K.p.a. oraz zakazu reformationis i peius (art. 139 K.p.a.)

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw. Z kolei w myśl art. 205 § 2 P.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej m.in. przez adwokata obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o jakich powyżej mowa, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2001 r. w sprawie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2002 r., nr 163, poz.1348 z późn. zm.).

Jednocześnie art. 206 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis w tym brzmieniu znajdzie zastosowanie w sprawie, albowiem art. 206 P.p.s.a. został zmieniony art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., zaś zgodnie z art. 2 tej samej ustawy przepisy P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.

Zdaniem Sądu tego rodzaju uzasadniony przypadek zachodzi w niniejszy postępowaniu, albowiem skarga nietrafnie kwestionowała w sposób generalny zgodność z prawem obciążenia P. B. kosztami zastosowanych środków zabezpieczających, a nadto nie okazał się skutecznym żaden z podniesionych w niej zarzutów.

Uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzających nastąpiło z przyczyn innych niż podniesione w skardze i wiązało się nie z zakwestionowaniem obowiązku zwrotu przez P. B. na rzecz organu kosztów zastosowanych środków zabezpieczających, lecz jedynie z ustaleniem wysokości tych kosztów, przy czym uchybienie organu polegało na ustaleniu tych kosztów (z naruszeniem zasady nieorzekania w postępowaniu odwoławczym na niekorzyść odwołującego się) w wysokości 31 440 zł, w sytuacji gdy zgodnie prawem winny one zostać ustalone w wysokości 30 550 zł, a więc a więc o 890 zł mniejszej.

Powyższe oznacza, iż biorąc pod uwagę treść art. 153 P.p.s.a., realna wygrana strony skarżącej nie obejmuje całej wartości przedmiotu sporu, lecz ogranicza się jedynie do jej niewielkiej części wynoszącej 2,84 % kwestionowanej w skardze kwoty.

W tym stanie rzeczy zasadnym było ograniczenie zasądzonego zwrotu kosztów postępowania, przy czym zdaniem składu orzekającego w sprawie uzasadnione było odstąpienie od zasądzenia 9/10 kwoty wpisu oraz 9/10 minimalnej stawki opłaty za czynności adwokackie obliczonej zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw z § 6 pkt 5 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

Podkreślić przy tym trzeba, iż jak wskazuje treść § 2 tego rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład jego pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia oraz rozstrzygnięcia. Opłatę zasądza się na podstawie stawek minimalnych, szczegółowo wyliczonych w tym rozporządzeniu, przy czym opłata nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sporu.

Uwzględniając wymienione powyżej wytyczne, Sąd doszedł do przekonania, iż wystarczające będzie zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego obliczonego jako odpowiedni ułamek stawki minimalnej, albowiem jak wskazano powyżej nie okazał się trafnym żaden z zarzutów podniesionych w wprost w skardze, a jej uzasadnienie, aczkolwiek obszerne, to jednak sprowadzało się w znacznej części do zacytowania poglądów wyrażonych w orzecznictwie, przy czym często nie mających żadnego zastosowania w niniejszej sprawie, czego przykładem może być obszerne powoływanie się na orzeczenia dotyczące nie nałożenia obowiązku uiszczenia kosztów czynności zabezpieczających na podstawie art. 69 Prawa budowlanego, lecz obowiązku wykonania określonych czynności na podstawie art. 66, względnie art. 68 Prawa budowlanego.