Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 661/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi RW na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego[...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł,- (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej K.p.a.) w zw. z art. 17, art. 18, art. 27 § 1 i art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) oraz w zw. z wnioskiem X, zwanego dalej skarżącym, z dnia [...] grudnia 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 8 i 12 tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] listopada 2014 r., odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Decyzja ta została uznana za doręczoną w dniu [...] sierpnia 2014 r. (doręczenie zastępcze).

W dniu [...] listopada 2014 r. organ wystawił tytuł wykonawczy i na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. w dniu [...] listopada 2014 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem.

W dniu [...] listopada 2014 r. nastąpiło doręczenie zastępcze zawiadomienia o zajęciu.

Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] grudnia 2014 r., skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł zarzuty do tytułu wykonawczego, zarzucając brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., brak pouczenia, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a. oraz brak wskazania daty, o której mowa w art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż adres, na który doręczono korespondencję nie jest jego adresem zamieszkania, bowiem skarżący od lat zamieszkuje pod innym adresem, który podaje we wszelkich podejmowanych czynnościach. Upomnienie nie zostało doręczone na adres zamieszkania zobowiązanego i nie mógł on w zw. z powyższym zapoznać się z pouczeniem, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Również data doręczenia upomnienia jest nieprawidłowa, co jest konsekwencją braku jego faktycznego doręczenia. Tym samym tytuł wykonawczy dotknięty jest wadą, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Pomimo wskazywania przez skarżącego prawidłowego adresu do doręczeń w toku kontroli podatkowej, organ doręczał wszelką korespondencję na nieaktualny adres zobowiązanego. W ocenie skarżącego powinno to skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia zarzutów. W uzasadnieniu organ przedstawił w skrócie stan faktyczny oraz wskazał, że zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały doręczone prawidłowo, gdyż aktualnym adresem rejestracyjnym skarżącego był adres, na który organ kierował korespondencję. Doręczony skarżącemu w trybie zastępczym odpis tytułu wykonawczego zawierał pouczenie o możliwości wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Dzień [...] grudnia 2014 r. był ostatnim dniem do złożenia zarzutów, natomiast korespondencja zawierająca zarzuty została nadana w dniu [...] grudnia 2014 r., zatem niedotrzymany został siedmiodniowy termin. Uchybienie terminowi do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 K.p.a.

Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do tytułu wykonawczego na podstawie art. 58 K.p.a. oraz osobnym pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wnosząc zarzuty do przedmiotowego tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu skarżący wskazał ponownie, iż adres, na który doręczono korespondencję nie jest jego adresem zamieszkania, bowiem skarżący od lat zamieszkuje pod innym adresem, który podaje we wszelkich podejmowanych czynnościach. Doręczanie korespondencji na inny adres spowodowało pozbawienie możliwości czynnego uczestnictwa w postępowaniu i wniesienia odwołania od decyzji. O fakcie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów strona dowiedziała się w dniu [...] grudnia 2014 r. Skarżący załączył zaświadczenie o wymeldowaniu z pobytu stałego oraz odpis pierwszej strony aktu notarialnego.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów. W uzasadnieniu wskazano, iż z systemów informatycznych urzędu wynika, iż skarżący nie dokonał aktualizacji adresu miejsca zamieszkania w deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym – tym samym nie dopełnił on obowiązku poinformowania o zmianie miejsca zamieszkania zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy z dnia 13 października 1995 o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów. Postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, na skutek stwierdzenia, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej. W uzasadnieniu strona przytoczyła skrótowo stan faktyczny oraz przytoczyła art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej O.p.) wraz z fragmentem komentarza i wybranym orzecznictwem; doręczenie korespondencji na niewłaściwy adres jest efektem zaniechań organu podatkowego, który nie posłużył się danymi ogólnie dostępnego rejestru ewidencji ludności, a skarżący uprawdopodobnił brak winy.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że zastosowanie ma art. 58 K.p.a., a nie art. 162 O.p. Podatnik ma obowiązek aktualizowania danych oraz dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2012 r., poz. 1314 ze zm.), tymczasem skarżący złożył NIP-7 w dniu [...] grudnia 2014 r. Ponadto na podstawie art. 36 § 3 u.p.e.a., o którego treści zobowiązany jest pouczany przy doręczaniu tytułu wykonawczego, zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne jest obowiązany do powiadomienia w terminie 7 dni organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swojego pobytu trwającej dłużej niż jeden miesiąc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Przepis ten nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym do tytułu wykonawczego.

Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, natomiast zgodnie z § 2 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego pozwala na uprawdopodobnienie braku winy, przy czym uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danym fakcie. Musi ono jednak dotyczyć takiego faktu, który wskazuje na brak możliwości dokonania określonej czynności z powodu niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 528/14).

W przedmiotowej sprawie zobowiązany uzyskał informację o uchybieniu terminowi w dniu [...] grudnia 2015 r. i wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do dokonania czynności oraz osobnym pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wniosła zarzuty do tytułu wykonawczego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, adres, na który doręczano korespondencję nie jest adresem zamieszkania skarżącego, bowiem od lat mieszka on pod innym adresem, który podaje przy podejmowaniu wszelkich czynności prawnych i we wszelkich postępowaniach, w których uczestniczy. Skarżący wymeldował się z adresu pobytu stałego, na który organ kierował korespodencję, już [...] marca 2013 r. Tym samym strona uchybiła terminowi nie ze swojej winy.

Wskazać również należy, iż organ jedynie w ograniczonym zakresie odniósł się do przedstawionych przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do tytułu wykonawczego argumentów oraz załączonych dokumentów.

Z powyższych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270,) należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.