Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 575/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1, 2, 3, 4, 5, 10 pkt 1 i 2, 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1845
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2022 r. nr 46/2022/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów oddala skargę. [pic]


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 21 czerwca 2022 r., nr 46/2022/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi po rozpoznaniu zażalenia R.J. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach z 25 kwietnia 2022 r., znak: PPIS.EP.9012.1.2.42.2022.KP w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 479), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Upomnieniem z 8 lipca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Skierniewicach wezwał R.J. - matkę B.J. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.

Wobec nie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Skierniewicach wystawił 11 marca 2022 r. wobec R.J. tytuł wykonawczy o nr [...] i skierował do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z 23 marca 2022 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi nałożył na R.J. grzywnę w wysokości 2 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka, wynikającego z tytułu wykonawczego z 11 marca 2022 r.

1 kwietnia 2022 r. strona zgłosiła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, tj.

1. określenie obowiązku niezgodnie z treścią art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 151 ze zm.), dalej u.z.z.z., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, obowiązku wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień,

2. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku z powodu braku indywidualnego kalendarza szczepień,

3. naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.:

- niewłaściwe podano podstawę prawną obowiązku o charakterze niepieniężnym poprzez pominięcie art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z., i ograniczenie do wskazania ogólnie art. 17 u.p.e.a.,

- brak wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

W oparciu o postawione zarzuty strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

Postanowieniem z 11 kwietnia 2022 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi zawiesił postępowanie egzekucyjne w całości z dniem 4 kwietnia 2022 r. do dnia zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z 25 kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Skierniewicach oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu postanowienia organ odnosząc się do pierwszego ze zgłoszonych zarzutów wskazał, że przeprowadzenie lekarskiego badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego jest możliwe tylko wówczas gdy dziecko stawi się na szczepienie, albowiem lekarskie badanie kwalifikacyjne odbywa się tuż przed szczepieniem. Zgodnie z art. 17 ust. 3 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego powinno odbyć się w ciągu maksymalnie 24 godzin od przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Z powyższego uregulowania wynika zatem, że lekarskie badanie kwalifikacyjne jest elementem niezbędnym w procedurze obowiązkowego szczepienia ochronnego i jego immamentną częścią, skoro matka małoletniego na szczepienie z dzieckiem się nie stawiła, nie było możliwe przeprowadzenie lekarskiego badania kwalifikacyjnego.

Odnosząc się do drugiego zarzutu organ podkreślił, że zgodnie z Komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego z 28 października 2021 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2022 (Dz. Urz. MZ. z 2021 r., poz. 85), w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn (np. długotrwałe odroczenie terminu przeprowadzenia szczepienia, niedopełnienie obowiązku szczepień, przesłanki epidemiologiczne lub organizacyjne w zakresie szczepień) nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach wskazanych w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze, aby zminimalizować ryzyko zachorowania u nieszczepionej osoby. Szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego planu szczepień - indywidualnego kalendarza szczepień. Z informacji uzyskanych z Przychodni R. Spółki cywilnej w S. wynika, że matka małoletniego nie zgłaszała się z dzieckiem w wyznaczanych przez przychodnię terminach wizyt w związku z powyższym nie było możliwości ustalenia dla małoletniego B.J. indywidualnego kalendarza szczepień.

Za niezasadny organ uznał także zarzut pominięcia w tytule wykonawczym art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z., ponieważ wymagany akt normatywny w części B tytułu wykonawczego dotyczy obowiązku o charakterze niepieniężnym, a nie przebiegu procesu szczepienia. Jak wskazano w objaśnieniach dotyczących sporządzania tytułu wykonawczego (TW-2), w części B poz. 1 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 176), podaje się przepis prawa wraz z jednostką redakcyjną stanowiący podstawę do wydania aktu administracyjnego ustalającego obowiązek. Obowiązek o charakterze niepieniężnym, polegający na poddaniu się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., natomiast wykaz chorób objętych obowiązkowym szczepieniem oraz podstawę do prowadzenia szczepień zawierają odpowiednio § 2 - § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 grudnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.). Zatem akt normatywny wraz z jednostką redakcyjną został przez wierzyciela wskazany prawidłowo.

Za chybiony organ uznał również zarzut niewskazania przez organ w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowi art. 26 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Ponieważ przedmiotowy przepis jest wskazany jako podstawa prawna we wzorze tytułu wykonawczego, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej zgłoszony w powyższym zakresie zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, w którym wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podniosła zarzut naruszenia;

- art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów, ponieważ nie została podana pełna i właściwa podstawa prawna obowiązku i błędnie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji;

- art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że strona nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z dokumentacji medycznej małoletniego dziecka nie wynika, czy, kiedy i jakie przeciwskazania zostały przez lekarza wykluczone, nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień mimo wizyty w poradni specjalistycznej, a zatem uznać należy, że do szczepienia nie doszło z powodu niewykluczenia przeciwskazań i braku indywidualnego kalendarza szczepień;

- art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do wadliwości tytułu wykonawczego i braku wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z 21 czerwca 2022 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwołując się do treści art. 33 § 2 u.p.e.a. organ podzielił stanowisko wierzyciela wskazując, że wyjaśnił, iż zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a. jest nieuzasadniony, ponieważ wierzyciel podał podstawę prawną wymagalności obowiązku, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ww. ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z., osoby określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2 ustawy są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 ww. ustawy. W oparciu o art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Wbrew zatem twierdzeniom strony, z powyższych przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres.

W § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określone zostały zakresy wieku dzieci, w których istnieje obowiązek wykonywania szczepień ochronnych przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym. Rolą szczepień ochronnych jest nie tylko ochrona przed zachorowaniem, ale przede wszystkim ochrona przed występowaniem powikłań choroby i zgonem. Określony w Programie Szczepień Ochronnych wiek dziecka, w którym należy wykonać obowiązek danego szczepienia ochronnego wynika z okresu utrzymywania się odporności przekazywanej dzieciom przez matki, sytuacji epidemiologicznej danej choroby w Polsce, okresu utrzymywania się odporności po kolejnych dawkach szczepionek i wiedzą dotyczącą wieku, w którym dzieci najczęściej zapadają na daną chorobę. Od wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko danej chorobie zakaźnej zwolnić mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia, które mogą być stałe lub tymczasowe. Zakresy wieku dzieci, w których wykonywane są dane obowiązkowe szczepienia ochronne podane ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia, określają do kiedy u dzieci istnieje obowiązek szczepień w przypadku występowania czasowych przeciwwskazań zdrowotnych.

Zatem obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy ustawy i nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością uregulowaną w k.p.a. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. W ramach przyznanych przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych kompetencji Państwowy Inspektor Sanitarny jest uprawniony do wydawania decyzji nakładającej obowiązki na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego (art. 5 pkt 4 u.z.z.z.). Ustawa ta nie przewiduje możliwości wydania przez ten organ decyzji dotyczącej szczepień ochronnych, ponieważ obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika wprost z ustawy i nie musi być potwierdzony decyzją administracyjną.

Organ podkreślił, że Komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok są wydawane w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Program Szczepień Ochronnych jest ogłaszany co roku z uwagi na wprowadzane w nim zmiany wynikające ze zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych, zaleceń ekspertów oraz organizacji i instytucji zajmujących się zagadnieniami szczepień ochronnych (w tym WHO, ECDC i CDC), a także wyników przeprowadzanych badań epidemiologicznych (w tym badań nad utrzymywaniem się odporności poszczepiennej) oraz pojawianiem się nowych preparatów szczepionkowych. Cyt. rozporządzenie wskazuje 19 rok życia jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym nie oznacza to jednak, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed ukończeniem 19 roku życia. Szczepienia są rozkładane w czasie i zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci.

Wierzyciel w swoim stanowisku szczegółowo wyjaśnił kwestię kwalifikacji lekarskiej przed poddaniem dziecka szczepieniu ochronnemu akcentując, że dokonanie kwalifikacji lekarskiej możliwe jest tylko wówczas gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja lekarska odbywa się tuż przed szczepieniem zgodnie z art. 17 ust. 3 u.z.z.z., tj. w ciągu maksymalnie 24 godzin. Skoro rodzice z dzieckiem na szczepienie się nie stawili nie było możliwości przeprowadzenia kwalifikacji lekarskiej. O szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku czasowych przeciwwskazań wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ich ustania. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dziecko do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Zobowiązana została zgłoszona przez podmiot leczniczy do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Wierzyciel wystawiając upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy uwzględnił również kartę uodpornienia dziecka, z której wynika, że u dziecka nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień oraz że zobowiązana była kilkakrotnie informowana o obowiązku szczepień co oznacza, że z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi w oparciu o posiadaną kserokopię karty uodpornienia dziecka stwierdził, że dziecko aktualnie będąc w trzecim roku życia nie zostało zaszczepione przeciwko jedenastu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. a każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.

Na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 21 czerwca 2022 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 7, art. 77, art. 136 i art. 138 k.p.a. w zw. z art. 27 u.p.e.a. poprzez nie zbadanie, czy tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy, podczas gdy tytuł zawiera istotne uchybienia i nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.,

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy dla małoletniego nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień i nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, a dziecko po badaniu kwalifikacyjnym 14 lipca 2021 r. zostało skierowane do poradni specjalistycznej,

3. art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,

4. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że tytuł wykonawczy zawiera szereg błędów, które zostały przez organy zignorowane. W ocenie skarżącej wierzyciel niewłaściwie podał podstawę prawną obowiązku, tj. pominięty został art. 17 ust. 2 u.z.z.z., a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika w ogóle, czy prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego była przedmiotem badania organu. Skarżąca podniosła, że jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny. Badanie to winno obejmować dzień wystawienia upomnienia, które bezpośrednio poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej, a przede wszystkim dzień wystawienia tytułu wykonawczego, czyli 11 marca 2022 r. Na chwilę tę obowiązek nie był wymagalny ani wykonalny. Wprawdzie harmonogram szczepień ochronnych jest ogłaszany corocznie w Komunikacie w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, jednakże konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne. Na chwilę wystawienia tytułu małoletni nie miał ułożonego indywidualnego kalendarza szczepień, co powoduje że nie można mówić o wymagalności obowiązku. Lekarskie badanie kwalifikacyjne ma doniosłe znaczenia zarówno z punktu widzenia kwalifikacji do szczepień, jak i prawnego, tj. samego obowiązku szczepień. Lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego decyduje o tym, czy dziecko może zostać poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym, czy też nie kwalifikuje się szczepień. Z dokumentacji medycznej małoletniego dziecka w żaden sposób nie można uzyskać informacji, jakie przeciwwskazania i do jakiego szczepienia zostały wykluczone. Organy podają, że skarżąca odmawia szczepień to żaden z organów nie potrafi podać z czego wywodzi, z jakich dokumentów, że jakiekolwiek przeciwwskazania zostały wykluczone.

Reasumując strona wskazuje, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika wykonalność szczepień, z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań obowiązek jest niewykonalny.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2019r. poz.2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. poz.1427 ze zm.), dalej u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 wymienionej ustawy Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2022r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty R.J. w sprawie egzekucji administracyjnej.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 11 marca 2022r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Skierniewicach wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący R.J. do poddania jej dziecka B.J. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i inwazyjnemu zakażeniu Streptococcus pneumoniae zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. W oparciu o wymieniony tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi zaś R.J. wyniosła trzy następujące zarzuty:

1.) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa poprzez pominięcie przez wierzyciela:

- obowiązku stawienia się na badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia;

- obowiązku wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym;

- obowiązku ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień.

2.) brak wymagalności obowiązku z powodu braku indywidualnego kalendarza szczepień.

3.) niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art.27 u.p.e.a.

Ad 1)

Należy zaznaczyć, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z treścią art.5 ust.1 pkt 1b.) ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. Z 2020r. poz.`1845 ze zm.), dalej u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do:

1) poddawania się:

b) szczepieniom ochronnym,

W myśl art.17 ust.1 wymienionej ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Zgodnie z treścią art.17 ust.2 cytowanej ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art.17 ust.10 pkt 1 i 2 wymienionej ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby,

Zgodnie z treścią art.17 ust.11 u.z.z.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018r. poz.753 ze zm.) określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie w tym jeżeli chodzi o dzieci w jakim okresie ich życia.

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art.17 ust.1 ustawy z 5 grudnia 2008r.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych przy czym, jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. w spr. II OSK 32/11 wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenia poddania dziecku szczepieniu ochronnemu.

W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

Odnośnie kwestii stawienia się na badanie kwalifikacyjne to zgodnie z treścią art.17 ust.2 u.z.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, treści wskazanych przepisów nie można interpretować, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19). Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wyżej wymienionych orzeczeniach.

Dodać należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżąca - jako matka B.J. nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień syna ze względu na stan zdrowia. Wskutek tego syn skarżącej, który obecnie ukończył 3 lata, nie został zaszczepiony przeciwko żadnej z jedenastu chorób wymienionych w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ani dawkami podstawowymi, ani dawkami przypominającymi. W sytuacji gdy skarżąca wraz z synem nie stawiła się na szczepienie to nie mogło zostać przeprowadzone badanie kwalifikacyjne B.J..

Jeżeli chodzi o podniesioną przez stronę kwestię ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka należy podnieść, że wiek w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Indywidualny kalendarz szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Zatem dla dziecka skarżącej ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie w czasie wizyty lekarskiej. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie była zainteresowana ułożeniem indywidulanego programu szczepień. Nie stawiała się bowiem wraz z dzieckiem na szczepienia. W związku z czym trudno uznać, że niewykonanie obowiązku wykonania szczepień u B.J. spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka.

Ad 2)

Należy zaznaczyć, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Pogląd taki wyrażono w P.Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz wydanie IX 2021r. – komentarz do art.33 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie obowiązek poddania się syna skarżącej szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. B.J. mając obecnie ukończone 3 lata nie został zaszczepiony przeciwko żadnej z jedenastu chorób zakaźnych mimo, że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionki określone w komunikacie GIS. W sytuacji gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły zaś B.J. nie został zaszczepiony przeciwko żadnej chorobie zakaźnej to obowiązek poddania się szczepieniu stał się wymagalny.

O braku wymagalności wymienionego obowiązku nie może świadczyć okoliczność, że początkowo dziecko skarżącej zostało skierowane do Poradni Pediatrycznej Szczepień dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka. Należy zaznaczyć, że pierwszy termin wizyty w tej poradni (3 listopada 2021r.) został odwołany i przełożono go na dzień 27 stycznia 2022r.. Podczas tej ostatniej wizyty, poza szczepieniem na gruźlicę, lekarz stwierdził brak podstaw do prowadzenia dziecka w tej poradni w zakresie szczepień ochronnych. Po wizycie w wymienionej poradni w dniu 27 stycznia 2022r. skarżąca nadal nie zgłaszała się w celu zaszczepienia syna. Mimo wystawienia tytułu wykonawczego, wydania postanowienia o nałożeniu grzywny i prowadzenia postępowania egzekucyjnego skarżąca nie zgłosiła się wraz z synem do poradni celem wykonania obowiązku szczepień ochronnych syna. Do chwili obecnej nie zrealizowała tego obowiązku. Dodać należy, iż w karcie uodpornienia B.J. znajduje się adnotacja, że w dniu 31 stycznia 2019r. rodzice nie wyrazili zgody na szczepienia ochronne syna. Nadto R.J. nie przedstawiła także zaświadczenia stwierdzającego przeciwwskazania do przeprowadzenia szczepień ochronnych u syna lub odroczenia ich wykonania.

Jeżeli chodzi o kwestię braku ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień to została ona omówiona we wcześniejszych rozważaniach i nie ma potrzeby powtarzania wcześniej przedstawionej argumentacji.

Ad 3)

Należy zaznaczyć, że w przepisie art.33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020r., jako podstawę zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art.27 u.p.e.a. W przepisie art.33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r. okoliczność ta mogła być podstawą zarzutu lecz od dnia 30 lipca 2020r. nie może już stanowić podstawą zarzutu. W związku z czym zarzut skarżącej w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie.

W obecnym stanie prawnym okoliczność czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art.27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w razie stwierdzenia, że wymogi te nie są spełnione to nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art.29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że tytuł wykonawczy z 21 kwietnia 2021r., spełnia wymogi z art.27 u.p.e.a.

Wspomnieć jedynie należy, że tytuł z 11 marca 2022r. został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 12 stycznia 2021r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021r. poz.176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola w tym także podano podstawę prawną obowiązku a mianowicie art.5 ust.1 pkt 1 i ust.2 u.z.z.z. oraz § 2-5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011r. oraz podstawę prawną prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art.26 u.p.e.a.). Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skarżącej, że tytuł wykonawczy z 11 marca 2022r. nie spełnia wymogów określonych w art.27 u.p.e.a.

Wobec tego, że niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art.27 u.p.e.a., nie może być obecnie podstawą prawną zarzutu organy administracji trafnie oddaliły zarzut w tym zakresie.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art.7a,77,80 i 81a K.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej a nie dowolnej oceny. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły nie dające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są uzasadnione.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez R.J. nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.

k.ż.