Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1064/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 144, art. 148 par. 1, art. 154a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Zbigniew Łoboda, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 631/15 w sprawie ze skargi C.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 17 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2009 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od C.B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 631/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. B (dalej: "skarżący" lub "podatnik") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 17 grudnia 2014 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2009 r.

Z uzasadnienia powyższego wyroku wynikało, że decyzją z 24 marca 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. orzekł o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe Spółki - C. Sp. z o.o. (dalej "Spółka") w podatku od towarów i usług za listopad 2009 r. w kwocie 249.579,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w kwocie 14.564,00 zł i za grudzień 2009 r. w kwocie 388.703,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w kwocie 19.701,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 10.542,50 zł,

Decyzją z 17 grudnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał m.in., że na podstawie Dyrektywy Rady nr 2011/16/UE z 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylającej dyrektywę 77/799/EWG oraz art. 26 Umowy między rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a rządem Republiki Francuskiej w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku, zwrócono się do władz podatkowych Francji z wnioskiem o wymianę informacji dotyczącej aktualnego adresu zamieszkania skarżącego. Na podstawie otrzymanej od władz francuskich informacji organ kierował korespondencję do skarżącego. W ocenie organu odwoławczego takie postępowanie nie mogło być uznane za nieprawidłowe.

Niezasadny jest także, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., zarzut sporządzenia decyzji oraz wszelkiej innej korespondencji w języku niezrozumiałym dla skarżącego. Zgodnie z art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483) w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 3 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz.U z 2011 r. nr 43, poz. 224) język polski jest językiem urzędowym terenowych organów administracji publicznej.

W dalszej części decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, że skarżący pełnił w okresie od 11 października 2006 r. do 10 kwietnia 2010 r. funkcję jednoosobowego zarządu Spółki. Wskazał następnie, że spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki na skarżącego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a/ i b/ oraz pkt 2 ustawy O.p. dotyczących możliwości uwolnienia się osoby trzeciej od odpowiedzialności podatkowej. Skarżący nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości. Wniosek o ogłoszenie upadłości z 22 czerwca 2010 r. złożony został przez wierzyciela będącego pracownikiem Spółki. Dalej organ wyjaśnił, że przesłanka do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki zaszła najpóźniej w pierwszej połowie stycznia 2010 r. i stwierdził, że najpóźniej w styczniu 2010 r. zarząd Spółki powinien podjąć działania zmierzające do zabezpieczenia wierzycieli Spółki, m.in. poprzez zgłoszenie wniosku o jej upadłość. Także z danych zawartych w bilansach sporządzonych na dzień 31 grudnia 2006, 2007, 2008 i 2009 r. wynika, że Spółka w 2009 r. utraciła płynność finansową i wypłacalność gotówkową zaś we wcześniejszych latach kondycja finansowa Spółki nie była stabilna.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, także że skarżący pomimo wezwania nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiła by zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, a tym samym nie wykazał przesłanki egzoneracyjnej o jakiej mowa w przepisie art. 116 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej "O.p.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując sprawę wskutek złożonej przez stronę skargi, uznał, że organ nie naruszył prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii doręczania pism procesowych w toku postępowania przed organem I instancji, Sąd I instancji wskazał, że postanowienie z 14 stycznia 2014 r. o wszczęciu postępowania wobec skarżącego oraz dalsze pisma zostały wysłane na adres uzyskany przez organy podatkowe od władz francuskich. Natomiast decyzja z 24 marca 2014 r. o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za długi Spółki, mimo iż została dwukrotnie wysłana na ten sam adres, powróciła z adnotacją, iż adresat jest nieznany. Wtedy organ podatkowy pierwszej instancji, korzystając z pomocy prawnej francuskiej administracji podatkowej, doręczył wskazaną decyzję, ale na inny adres niż dotychczas. Sąd wskazał przy tym, że skarżący zawiadamiał administrację francuską o zmianie swojego adresu już w 2013 r., na co składał do akt niniejszej sprawy dowód w postaci tzw. zrzutu z ekranu komputera. Zdaniem Sądu, rację należy przyznać skarżącemu, że ta ostatnia okoliczność powinna skutkować wyjaśnieniem jaki był prawidłowy adres skarżącego, jednak uchybienie to nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięć wydanych w przedmiotowej sprawie przez organy podatkowe, a tylko takie uchybienie w świetle art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd.

Sąd wskazał bowiem, że skarżący skutecznie odebrał decyzję (co nie jest kwestionowane), ustanowił pełnomocnika, który w imieniu skarżącego złożył odwołanie, aktywnie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym przez organ podatkowy, składał również wnioski dowodowe. Nie można zatem uznać, że organy podatkowe uniemożliwiły skarżącemu czynny udział w postępowaniu bez jego winy. Brak jest wobec tego podstaw do uznania, że wskazane uchybienie dawałoby podstawę do wznowienia postępowania.

Za niezasadny Sąd pierwszej instancji uznał również zarzut naruszenia art. 121 § 1 i § 2 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez niepoinformowanie skarżącego przez organ pierwszej instancji o przedmiocie postępowania, ani o istotnych okolicznościach faktycznych, ani o prawach i obowiązkach skarżącego, w tym prawie do skorzystania z pełnomocnika w języku dla niego zrozumiałym. WSA w Warszawie wyjaśnił w tym zakresie, że żaden przepis prawa nie nakłada na organy podatkowe prowadzące postępowanie takiego obowiązku, a z art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483) wynika, że w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski.

Sąd I instancji za zasadne uznał jednocześnie stanowisko organów w zakresie wystąpienia przesłanek warunkujących przeniesienie na skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe.

Skarżący we wniesionej skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając, w oparciu o podstawę przewidzianą w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), naruszenie prawa procesowego, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 123 § 1, art. 148 § 1, art. 149, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 233 § 2, art. 240 § 1 pkt 4 O.p., poprzez oddalenie skargi oraz odmowę uchylenia Zaskarżonej Decyzji pomimo zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania podatkowego powstałych w wyniku niezbadania okoliczności dotyczących aktualnego adresu zamieszkania Skarżącego oraz doręczania przez organ pierwszej instancji postępowania podatkowego pism (oprócz samej decyzji organu pierwszej instancji) w tym postępowaniu na błędy adres, niebędący adresem Skarżącego, co uniemożliwiało Skarżącemu czynny udział w całym postępowaniu przed organem pierwszej instancji bez winy Skarżącego a więc stanowiłoby przesłankę do wznowienia postępowania;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 123 § 1, art. 127, art. 148 § 1, art. 149, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 233 § 2, art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. poprzez niezbadanie okoliczności dotyczących aktualnego adresu zamieszkania skarżącego oraz doręczanie przez organ pierwszej instancji pism (oprócz samej decyzji organu pierwszej instancji) w postępowaniu podatkowym przed tymże organem na błędy adres, niebędący adresem skarżącego, co uniemożliwiało skarżącemu przedstawienie wniosków dowodowych w zakresie przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego jako prezesa zarządu spółki C. Sp. z o. o. przed organem pierwszej instancji, co w konsekwencji uniemożliwiło ocenę przydatności przedstawionych przez skarżącego dowodów w tym zakresie przez organ pierwszej instancji w kontekście przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego, co w konsekwencji pozbawiło skarżącego prawa do rozpoznania istoty sprawy przez organy dwóch instancji;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 i § 2 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi skarżącego, mimo że podatkowy organ pierwszej instancji nie poinformował Skarżącego w języku dla niego zrozumiałym o przedmiocie postępowania, ani o istotnych okolicznościach faktycznych, ani o prawach i obowiązkach Skarżącego, w tym prawie do skorzystania z pełnomocnika, co uniemożliwiło mu czynny udział w postępowaniu bez jego winy a więc stanowiłoby przesłankę do wznowienia postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia reformatoryjnego poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto zwrócono się o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu podatkowego drugiej instancji kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania przed WSA w Warszawie, w tym w obu wypadkach kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu należało ją oddalić. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.

Pełnomocnik skarżącego sformułował wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania przy czym zarzuty opisane w punktach 1 i 3 sprowadzały się do zakwestionowania oddalenia skargi, pomimo istnienia podstaw do uchylenia decyzji wobec naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. w zw. m. in. z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., tj. nieuczestniczenia skarżącego w niektórych etapach postępowania bez jego winy oraz niepoinformowania skarżącego w języku dla niego zrozumiałym o przedmiocie postępowania ani o istotnych okolicznościach faktycznych, o prawach i obowiązkach w tym prawie do skorzystania z pełnomocnika co miało uniemożliwić mu czynny udział w postępowaniu bez jego winy.

Uzasadniając pierwszy ze wskazanych zarzutów zakwestionował prawidłowość doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, postanowienia o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Wskazał, że skarżący korespondencji tej nie odebrał, gdyż jeszcze przed wszczęciem postępowania podatkowego skarżący zmienił miejsce swego zamieszkania w Paryżu przeprowadzając się do Nicei, o czym poinformował francuskie organy administracji publicznej. Na prawidłowy adres skarżącego w Nicei została mu doręczona decyzja organu I. instancji z dnia 24 marca 2014 r. kończąca postępowanie przed tym organem oraz ustalająca odpowiedzialność podatkową skarżącego, przy czym decyzję (jako jedyną w toku postępowania przed tym organem) organ przesłał za pomocą francuskiego Ministerstwa Finansów w trybie przepisów przyjętych na podstawie art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady z dnia 15 lutego 2011 r. 2011/16/UE.

Autor skargi kasacyjnej wyraził pogląd, że organ podatkowy ma obowiązek badać kwestię prawidłowości doręczenia w trybie art. 144 O.p. niezależnie od tego za pośrednictwem jakiego podmiotu (polskiego czy zagranicznego) organ doręcza swoje pisma.

W kontekście tej argumentacji należy mieć na uwadze, że z akt sprawy wynika, że postanowienie z dnia 14 stycznia 2014 r. o wszczęciu postępowania wobec Skarżącego oraz dalsze pisma w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zostało wysłane na adres uzyskany przez organy podatkowe od francuskich władz podatkowych (na podstawie Dyrektywy Rady nr 2011/16/UE z 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylającej dyrektywę 77/799/EWG oraz art. 26 Umowy między rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a rządem Republiki Francuskiej w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku).

Zgodnie z art. 144 zdanie pierwsze O.p. (w brzmieniu obowiązującym do 1 kwietnia 2015 r.) Organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, przez pracowników obsługujących organ podatkowy lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów.

Ustawodawca w art. 144 O.p. określił sposoby doręczenia pism, stanowiąc, że podmiotem uprawnionym do realizacji tej czynności jest operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Wprawdzie O.p. nie reguluje wprost w tym przepisie zagadnienia doręczania pism podatnikom mieszkającym za granicą, jednakże nie wyłącza to dopuszczalności takiego doręczenia. Stosownie bowiem do postanowień art. 148 § 1 O.p. osobom fizycznym pisma doręcza się w miejscu ich zamieszkania. Wobec powyższego należy przyjąć, że P., która przyjęła pismo, zobowiązała się do jego doręczenia. To poczta, na podstawie międzynarodowych procedur pocztowych, przekazała pismo operatorowi pocztowemu państwa, w którym adresat pisma mieszkał, w celu jego doręczenia. Zdaniem Sądu takie dostarczenie pisma należy traktować jako doręczenie zrealizowane przez P.

W okolicznościach niniejszej sprawy zgodzić się należy z Sądem I. Instancji i organem odwoławczym, że do momentu zwrotu decyzji z dnia 24 marca 2014 r. z adnotacją, że "adresat jest nieznany" nie było powodu, aby kwestionować prawidłowość doręczenia poprzedniej korespondencji. Wówczas organ podatkowy pierwszej instancji, korzystając z pomocy prawnej francuskiej administracji podatkowej, doręczył wskazaną decyzję. Z informacji pochodzącej od tej administracji wynika, że doręczenie nastąpiło skutecznie, ale na inny adres niż dotychczas. I ta okoliczność powinna, zdaniem Skarżącego, sprowokować organ drugiej instancji do zbadania prawidłowości doręczeń, tym bardziej, że Skarżący zawiadamiał administrację francuską o zmianie swojego adresu już w 2013 r., na co składał do akt niniejszej sprawy dowód w postaci tzw. zrzutu z ekranu komputera.

Odnosząc się do powyższej kwestii w kontekście zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 123 § 1, art. 148 § 1, art. 149, 180 § 1, art. 187 § 1, art. 233 § 2 O.p. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. należy mieć na uwadze, że w myśl ostatniego z przywołanych przepisów, podstawę wznowienia postępowania stanowi brak udziału strony w postępowaniu, co oznacza brak jej udziału w tym postępowaniu w ogóle lub brak udziału w istotnej części tego postępowania ważnej dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym o wznowieniu postępowania można mówić, gdy strona nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych. Brak uczestnictwa strony w niektórych czynnościach – choćby przez stronę niezawiniony – nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania w sytuacji, gdy czynności te nie miały istotnego wpływu na wynik postępowania lub czynności te mogły być przeprowadzone lub powtórzone wówczas, gdy strona mogła zapoznać się z aktami postępowania i zawnioskować o ich przeprowadzenie lub powtórzenie. W tym kontekście nawet nieprawidłowe doręczenie Skarżącemu pism wzywających go do stawiennictwa w siedzibie organu oraz przedstawienia określonych dokumentów nie mogą być uznane za czynności, które nie mogły zostać przeprowadzone przez organ w sytuacji, gdyby Skarżący brał udział w postępowaniu na dalszych jego etapach. Strona nie była wszakże pozbawiona uczestniczenia w tych czynnościach, bowiem one się nie odbyły. Zarzut mógłby się okazać zasadny, gdyby Skarżący był pozbawiony uczestniczenia np. w przeprowadzonych przez organ kontroli, oględzinach, czy przesłuchaniach świadków. Zauważyć należy, że nawet fakt wadliwego doręczenia sam w sobie nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania ani też nie powoduje zawsze konieczności uchylenia decyzji, jeżeli nie ma to istotnego wpływu na wynik sprawy. Strona musi zatem wykazać, że uchybienie w doręczeniu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc uprawdopodobnić, że rozstrzygnięcie z tego powodu byłoby inne, czego jednak Skarżący nie uczynił. (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 799/15, opubl. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł zatem podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W szczególności należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organ nie uchybił żadnym przepisom krajowym bądź unijnym poprzez wysyłanie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, postanowienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym za pośrednictwem Poczty Polskiej - na adres wskazany przez administracje francuską. Natomiast decyzja organu I instancji była nadana za pośrednictwem władz francuskich już z zastosowaniem art. 154a O.p.

Konsekwencją powyższego jest również uznanie za nieuzasadniony zarzutu opisanego w punkcie II. skargi kasacyjnej, albowiem opiera się on na założeniu, że doręczenia pism na adres zamieszkania skarżącego uzyskany od władz podatkowych Francji (18. Rue de I’Atlas 75019 Paryż) było nieprawidłowe.

Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 121 § 1 i § 2 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez niepoinformowanie Skarżącego przez organ pierwszej instancji o przedmiocie postępowania, ani o istotnych okolicznościach faktycznych, ani o prawach i obowiązkach Skarżącego, w tym prawie do skorzystania z pełnomocnika w języku dla niego zrozumiałym.

Wbrew stanowisku pełnomocnika strony brak jest podstaw do stosowania przepisów Rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych ("doręczanie dokumentów") oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 zdanie 2 rozporządzenia 1393/2007, rozporządzenie to "nie obejmuje w szczególności spraw skarbowych, celnych czy administracyjnych ani odpowiedzialności państwa za działania i zaniechania podczas sprawowania władzy publicznej".

Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "Trybunał" lub "TSUE") wynika, że pojęcie "spraw cywilnych i handlowych" należy traktować jako pojęcie autonomiczne, którego wykładni trzeba dokonywać w oparciu z jednej strony o cele i systematykę tej konwencji brukselskiej, a z drugiej – o zasady ogólne wynikające z całokształtu systemów prawa krajowego. Według TSUE pewne spory między organem władzy publicznej a podmiotem prawa prywatnego mogą być objęte zakresem stosowania konwencji brukselskiej, ale nie dotyczy to sytuacji, gdy organ władzy publicznej wykonuje władztwo publiczne (por. wyroki TSUE z 16 grudnia 1980 r. w sprawie 814/79 Rüffer, Rec. s. 3807, pkt 7; z dnia 14 listopada 2002 r. w sprawie C-271/00 Baten, Rec. s. I 10489, pkt 28; z dnia 15 maja 2003 r. w sprawie C-266/01 Préservatrice foncière TIARD, Rec. s. I 4867, pkt 20 i z dnia 18 maja 2006 r. w sprawie C-343/04 ČEZ, Zb. Orz. s. I 4557, pkt 22). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych staje się automatycznie częścią porządku prawnego w państwach członkowskich od dnia wejścia ich w życie i jest bezpośrednio stosowane, a zatem nie wymaga procesu inkorporacji do prawa krajowego.

W niniejszej sprawie, wydanej na podstawie przepisów prawa tzw. daninowego, nie może być zatem mowy o stosowania ww. rozporządzenia.

Należy dodać, że zgodnie z art. 83 Konstytucji, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa obowiązującego na terytorium RP. Rację mają zarazem organy, że zgodnie z art. 27 zdanie pierwsze Konstytucji RP - w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Wyjątek od tej reguły wynika ze zdania drugiego ww. przepisu Konstytucji RP, zgodnie z którym "Przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych". Przypadek ten nie dotyczy jednak materii analizowanej w niniejszej sprawie.

Norma, zgodnie z którą językiem urzędowym w RP jest język polski, oznacza, że po stronie organów władzy publicznej w RP istnieje nakaz posługiwania się językiem polskim – zarówno w relacjach między tymi organami, jak i w stosunkach z obywatelami (zob. uchwała TK z dnia 14 maja 1997 r., sygn. akt W 7/96). Pewne wyjątki od tego nakazu można uznać za dopuszczalne – poza wyjątkiem, o którym mowa w art. 27 zdanie drugie Konstytucji RP – w odniesieniu do obrotu prywatnoprawnego, pomiędzy jednostkami niepublicznymi, w których żaden z uczestników stosunku prawnego znajduje się w pozycji nadrzędnej (władczej) wobec innych uczestników (por. wyrok TK z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt K 38/04). Odstępstwa od wspomnianego nakazu mogą być podyktowane również ochroną prawa do rzetelnego procesu sądowego czy prawa do dobrej administracji, jeżeli z praw tych korzystają na terytorium Polski osoby nieznające języka urzędowego.

Natomiast co się tyczy organów władzy, to po ich stronie istnieje obowiązek posługiwania się w relacji z obywatelami RP językiem polskim (por. J. Trzciński, Język urzędowy – art. 27 Konstytucji [w:] Konstytucja, ustrój, system finansowy państwa. Księga pamiątkowa ku czci prof. Natalii Gajl (red. T. Dębowska-Romanowska, A. Jankiewicz), Warszawa 1999, s. 49–50). Potwierdzeniem tej tezy jest brzmienie art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm.), który stanowi, że język polski jest językiem urzędowym m.in. konstytucyjnych organów państwa, organów jednostek samorządu terytorialnego, terenowych organów administracji publicznej czy wszelkich innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co do zasady dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim.

Z art. 27 Konstytucji, którego rozwinięciem są przepisy ustawy o języku polskim, wynika, że wszelkie organy czy instytucje, które wykonują zadania publiczne na terytorium RP, oddziałując z pozycji władczej na zakres wolności, praw lub obowiązków obywateli RP powinny posługiwać się w relacjach z obywatelami językiem polskim. Nakaz ten odnosi się nie tylko do organów państwa polskiego, lecz również do innych podmiotów, które na mocy zobowiązań międzynarodowych RP zostały upoważnione do regulowania w sposób władczy statusu obywateli polskich, w tym do organów Unii Europejskiej. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że treść normatywna art. 27 Konstytucji została ograniczona na skutek przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. W szczególności podstaw takich nie daje art. 90 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie przepisów art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.