Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2605/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 35 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 18 ust. 1, par. 142
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Masternak- Kubiak, Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA (del.) Kazimierz Bandarzewski (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych A. N., W. N. oraz A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 148/17 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę budynku 1. oddala skargi kasacyjne; 2. zasądza od A. N. i W. N. solidarnie na rzecz B. K. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od A. J. na rzecz B. K. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 148/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę budynku, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzją z [...] stycznia 2017 r. znak: [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania B. K., na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę budynku usługowego z przeznaczeniem na cele mieszkalne i usługi na działkach nr [...], [...] i [...] w obrębie 0007 w K. na osiedlu N.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 Prawa budowlanego zatwierdził projekt budowlany i udzielił E. J. i A. J. pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę ww. budynku usługowego.

Od ww. decyzji odwołanie wniósł B. K., współużytkownik wieczysty działki sąsiedniej nr [....] bezpośrednio graniczącej z działką nr [...] na której zaprojektowano przedmiotową inwestycję podnosząc zastrzeżenia dotyczące prawa dysponowania działkami nr [...] i [...] na cele budowlane. Odwołujący podkreślił, że nie udzielał zgody na dysponowanie tymi nieruchomościami na cele budowlane, a nadto inwestorzy nielegalnie założyli na jego kominie nasady kominowe.

Wojewoda [...] rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym uznał, że przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany przedmiotowej inwestycji jest zgodny z ustaleniami decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] marca 2011 r. Projekt zagospodarowania terenu pozostaje w zgodności z przepisami, w tym techniczno- budowlanymi, stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego projekt budowlany stanowiący załącznik do decyzji jest kompletny, posiada niezbędne opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia, informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz informacje o obszarze oddziaływania obiektu, projekt został sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i legitymujące się zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, stosownie do wymogu określonego w art. 35 ust. 1 pkt 3 i 4 ww. ustawy.

W ocenie organu odwoławczego z uwagi na spełnienie wymagań z art. 35 ust. 1 i art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego brak było podstaw do odmowy wydania pozwolenia na budowę.

Skargę na decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach B. K. wnosząc o ich uchylenie i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu podkreślił, że inwestorzy wystąpili do Sądu Rejonowego w Kielcach domagając się zobowiązania skarżącego do wyrażenia zgody na zamontowanie na zakończeniach kominów w jego budynku wentylacji grawitacyjnej o obrotowych nasadach kominowych wspomagających wentylację. Wyrokiem z dnia 9 maja 2014 r. powództwo zostało oddalone. Zdaniem Sądu Okręgowego działanie zmierzające do zmuszenia właściciela sąsiedniego budynku do rozbudowania komina lub zamontowania dodatkowych elementów wkracza niewątpliwie w sferę jego własności i wykracza poza granicę dozwolonego korzystania z własnej nieruchomości. Skarżący podniósł argument, że treść ugody w przedmiotowej sprawie dotyczyła budowy lub rozbudowy pawilonów, nie zaś ich nadbudowy. Skarżący wskazał na fakt, że inwestorzy pozwolenie z dnia 10 września 1993 r. otrzymali zgodę na budowę dziewięciu pawilonów w zabudowie szeregowej, nie zaś budynku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu, dlatego też skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę orzekania w sprawie stanowiły przepisy Prawa budowlanego. Art. 35 ww. ustawy zawiera katalog obowiązków organu właściwego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z ust. 4 powołanego przepisu do obowiązku organu należy sprawdzenie spełnienia wymagań określonych w art. 32 ust. 4. Ustalenia organu dowiodły, że małżonkowie E. i A. J. złożyli [...] lipca 2016 r. wniosek o pozwolenie na rozbudowę, przebudowę, nadbudowę budynku usługowego na cele mieszkalne i usługi na terenie obejmującym działki nr [...], [...] i [...] na Os. [...] w K.. W takim stanie rzeczy inwestorzy, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, powinni posiadać tytuł prawny do wszystkich trzech nieruchomości przeznaczonych na cele budowlane. Tymczasem inwestorzy na zasadach wspólności ustawowej są współużytkownikami wieczystymi działki nr [...], natomiast działki o nr [...] oraz [...] objęte są prawem współużytkowania wieczystego nie tylko małżonków J., ale także innych osób.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę prawną do oceny czy skarżący posiadają uprawnienia do dysponowania działkami o nr [...] i [...] na cele budowlane stanowi art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.c. w związku z art. 233 K.c. Zgodnie z tymi przepisami do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współużytkowników wieczystych. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że wykładnię prawa w zakresie posiadania przez inwestorów prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane zawarł ten Sąd w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 7 listopada 20123 r. sygn. akt II SA/Ke 593/12. B. K. w piśmie z [...] sierpnia 2016 r. na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji kwestionował tytuł prawny inwestorów do dysponowania działkami nr [...] i [...]. Zdaniem Sądu pierwszej instancji powinno to wzbudzić wątpliwości organu architektoniczno-budowlanego, który winien ze szczególną wnikliwością zbadać, czy są podstawy do kwestionowania tytułu prawnego inwestorów do dysponowania niniejszymi działkami na cele budowlane zgodnie z art. 3 ust. 11 Prawa budowlanego. Organ nie jest pozbawiony możliwości weryfikacji oświadczenia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy błędnie uznały, że protokół z rozprawy przed Sądem Rejonowym w Kielcach z 17 czerwca 2010 r. o sygn. akt [...] potwierdzający ugodę dotyczącą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na ww. działkach oraz zgodę współużytkowników wieczystych na budowę lub rozbudowę pawilonów handlowych, stanowił tytuł prawny do dysponowania przez inwestorów spornymi działkami na cele budowlane. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi być natomiast prawem realnie istniejącym w dacie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Sąd pierwszej instancji wskazał na nieustanny brak zgody skarżącego na dysponowanie przez inwestorów działkami nr [...] i [...] wyrażany zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji jak i w odwołaniu od decyzji tego organu. Świadczy to o braku zgody wszystkich współużytkowników wymienionych działek, w związku z tym ustalenia organu dotyczące wykazania się przez inwestorów uprawnieniem w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego są nieprawidłowe.

Działka skarżącego o nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływań projektowanej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. W takiej sytuacji organ ma obowiązek uwzględnienia indywidualnych cech projektowanego obiektu, sposobu zagospodarowania jego otoczenia przy uwzględnieniu treści, nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania inwestycji. W przedmiotowej sprawie następstwa prawne pozwolenia na budowę mogą mieć znaczenie prawne dla kwestii zapewnienia właściwego ciągu kominom znajdującym się w wyznaczonym przez organ obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji, z uwagi na usytuowanie obu istniejących obiektów.

W rezultacie decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] kwietnia 1993 r. został zatwierdzony plan realizacyjny dla zespołu pawilonów handlowo-usługowych usytuowanych w rejonie budynków mieszkalnych wielorodzinnych na os. [...] w K. i udzielono pozwolenia na budowę E. i A. J. obejmującego pawilon Nr 1 branży - gabinet fryzjersko-kosmetyczny oraz B. K. - obejmującego pawilon Nr 2 branży - gabinet odnowy biologicznej.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sama analiza kominowa, która wskazuje na to, że budowa kominów nie spowoduje zakłóceń pracy ciągów kominowych jest niewystarczająca. Zdaniem Sądu w zakresie w jakim budynek na działce sąsiedniej nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, konieczna jest pogłębiona analiza i wyjaśnienie, czy realizacja planowanej inwestycji nie spowoduje ograniczeń w użytkowaniu obiektu budowlanego wynikających z zachowania wymogów odnoszących się do przewodów kominowych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422, z późn. zm.).

Pozostałe zarzuty podnoszone w skardze Sąd pierwszej instancji uznał za nieistotne z punktu widzenia niniejszej sprawy.

Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji. Ponieważ uchybienia te dotyczą także rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także w oparciu o art. 135 P.p.s.a., decyzji organu pierwszej instancji z [...] listopada 2016 r.

W skardze kasacyjnej A. J. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, ewentualnie uchylenie powyższego wyroku i oddalenie skargi B. K. od decyzji Wojewody [...] w K. z [...] stycznia 2017 r.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego przez błędną wykładnie tego przepisu, czego wynikiem jest zakwestionowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach i nakazanie ponownego badania organowi pierwszej instancji prawa A. J. do dysponowania w procesie budowlanym działkami [...] i [...] mimo że działki te, mające znaczenie dla wydania pozwolenia na budowę, są objęte współużytkowaniem wieczystym małżonków J., ale też wszystkich uczestników postępowania w sprawie o sygn [...] Sądu Rejonowego w Kielcach, gdzie w wyniku wzajemnych ustępstw doszło do zawarcie ugody stanowiącej wzajemne zobowiązania i prawa tych współużytkowników, że nie będą wzajemnie utrudniali ani podejmowali żadnych działań zmierzających do uniemożliwienia lub utrudnienia budowy bądź rozbudowy pawilonów handlowych zlokalizowanych na działce nr [...] (numer działki przed podziałem) które to zobowiązanie spełnia wszystkie wymogi stosunku zobowiązaniowego o jakim mowa we wskazanym przepisie, którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na skutej wadliwej wykładni nie stosuje, kwestionując prawo skarżącego do rozbudowy i nadbudowy jego pawilonu, jako mającego prawo do dysponowania nieruchomością na cel budowlane;

2) obrazę prawa materialnego przez nie zastosowanie art. 65 K.c. w sprawie dla dokonania wykładni ugody stron zawartej w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Kielcach, którą podpisał także wnoszący skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. K. mimo, że w wyniku tej ugody uzyskał on znaczące ustępstwa pozostałych współużytkowników wieczystych oraz pieniądze. Błędnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przyjął, że przedmiotowa ugoda nie pozwala na dysponowanie niektórymi działkami na cele budowlane i dokonał niczym nie uzasadnionego stwierdzenia o ogólnym charakterze poczynionych w tej ugodzie ustaleń, a także ustaleń odniesienia ugody do zdarzeń przyszłych i nieokreślonych, co w sprawie nie ma miejsca, zaś przewidywane budowy i rozbudowy posiadanych przez zainteresowanych pawilonów z natury rzeczy w dacie spisywania omawianej ugody miały charakter przyszły ale i szczegółowo określony w tej ugodzie;

3) obrazę prawa materialnego przez błędne zastosowanie w sprawie de facto prawa materialnego, a mianowicie art. od 82 do 88 K.c. poprzez wyrażenie w uzasadnieniu wyroku poglądu, że co do ugody sądowej zawartej przez współużytkowników wieczystych w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Kielcach każde oświadczenie woli podlega zmianie, który to pogląd prawny nie został poparty jakimkolwiek rozważaniem prawnym, co dodatkowo skutkuje rażącym naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie woli zawarte w analizowanej ugodzie nie może być bez przedstawienia jego wady opisanej w art. od 82 do 88 K.c. odwołane;

4) obrazę prawa materialnego, a w szczególności art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego przez wadliwą wykładnię tej normy, w sytuacji wzajemnego uzgodnienia między współużytkownikami wieczystymi w ugodzie sądowej zwartej przez nich w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Kielcach, że w ramach poczynionych wzajemnie ustępstw w ramach wykonywania swego prawa własności, bądź odpowiednio wieczystego użytkowania, ograniczą się co do wzajemnych pretensji przy rozbudowie i przebudowie swych pawilonów, który to pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 49/17;

5) obrazę prawa materialnego, przez błędną wykładnię normy prawnej § 18 rozporządzenie Rady Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie przez przyjęcie, że realizacja tego przepisu jest dokonywana na etapie postępowania o zezwolenie na budowę, w sytuacji gdy jak to wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2017 r. w sprawie SA/Kr 1595/16 kontrola ta jest dokowana na etapie wydania decyzji o warunkach zabudowy, która jest wiążąca w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę i nie podlega w tym postępowaniu dalszej kontroli, nadto skarżący dysponuje terenami parkingowymi objętym i współużytkowaniem wieczystemu, lub współwłasnością, przy przekształceniu tego postępowania, na których pozostali współwłaściciele, czy współużytkownicy wieczyści wyrazili zgodę na parkowanie, a co do B. K. wiąże go omawiana ugoda zawarta w dniu 17 czerwca 2010 r. w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Kielcach.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnika postępowania A. J., skarżący B. K. wniósł o oddalenie skargi.

W skardze kasacyjnej uczestnicy postępowania A. N. i W. N. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez błędna ich wykładnię polegająca na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że ugoda sądowa zawarta w dniu 17 czerwca 2010 r. przed Sądem Rejonowym w Kielcach w sprawie pod sygn. akt [...] nie stanowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a tym samym na przyjęciu, że nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek uwzględnienia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, podczas gdy jednoznaczne i precyzyjne zapisy tej ugody stanowiły zgodę wszystkich współużytkowników wieczystych;

- art. 35 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie sprawdził zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami techniczno-budowanym i zatwierdził projekt budowlany nie spełniający wymogu zaprojektowania miejsc postojowych i urządzenia ich na terenie należącym do inwestora, na którym dana inwestycja ma być realizowana;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 7 i w związku z art. 77 K.p.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał, że organy pierwszej i drugiej instancji naruszyły wyżej wskazane przepisy K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i niewłaściwą jego ocenę w toku postępowania, podczas gdy organy nie naruszyły wyżej wskazanych przepisów, albowiem w sposób prawidłowy, zgodnie z tymi przepisami zebrały i oceniły wyczerpująco materiał dowodowy i prawidłowo ustaliły, że inwestorzy posiadali i wykazali prawo do dysponowania działkami nr [...] oraz [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza między innymi zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi (pkt 2). W razie stwierdzenia naruszenia w tym zakresie, organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę - art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego.

Kwestia dopuszczalności nadbudowy budynku przez inwestorów była przez skarżącego B. K. podnoszona w toku postępowania administracyjnego, a mimo to nie znalazło to należytego odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji wydawanych przez organy administracyjne.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone decyzje administracyjne wskazując na konieczność uzupełnienia projektu budowlanego w zakresie dotyczącym zachowania warunków technicznych ciągu kominów w budynku zlokalizowanym na działce nr [...]. W analizie kominowej znajdującej się na stronie 72 projektu budowlanego znajduje się jedynie rysunek projektowanej inwestycji oraz posadowienie kominów na działce skarżącego B. K.. Nie ma żadnego wyjaśnienia zachowania ciągów kominów na działce sąsiedniej za wyjątkiem krótkiej adnotacji sprowadzającej się do stwierdzenia zachowania wymogów wynikających z Normy Polskiej PN-89/B-10425. Stosownie do § 142 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) przewody kominowe powinny być wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu. Wymaganie to uznaje się za spełnione, jeżeli wyloty przewodów kominowych zostaną wyprowadzone ponad dach w sposób określony Polską Normą dla kominów murowanych (§ 142 ust. 2 ww. rozporządzenia).

W projekcie budowlanym w żaden sposób nie wykazano - w oparciu o przyjęte w projekcie usytuowanie komina i konkretne zapisy Polskiej Normy - że projekt budowlany obejmujący nadbudowę budynku nie naruszy wymagań zawartych w ww. Normie Polskiej. Norma ta (PN-89/B-10425), stosownie do pkt 23 i 24 załącznika nr 1 do rozporządzenia, jest normą obowiązującą.

Zgodnie z jej treścią przy sytuowaniu kominów należy mieć na względzie projektowane obok przeszkody i przy posadowieniu komina w promieniu 10 metrów od przeszkody, a kalenicę dachu należy traktować jak przeszkodę. Przy usytuowaniu komina w promieniu 10 metrów od przeszkody lub w dachach wgłębionych wylot komina powinien znajdować się: a) co najmniej 0,30 metra powyżej górnej krawędzi przeszkody dla kominów usytuowanych w odległości mniejszej niż 1,5 metra od tej przeszkody; b) co najmniej na poziomie górnej krawędzi przeszkody dla kominów usytuowanych w odległości większej niż 1,5 metra i mniejszej niż 3 metry od tej przeszkody; c) ponad płaszczyznę wyprowadzoną pod kątem 12° w dół od poziomu przeszkody dla kominów położonych w odległości od 3 metrów do 10 metrów od tej przeszkody; d) w przypadku nadbudówek na dachach wyloty kominów powinny znajdować się powyżej nadbudówek przy zachowaniu poprzednio wskazanych warunków. Kominy powinny być wyprowadzone ponad dach zgodnie z PN-89/B-10425 (zapisywaną także jako PN-B 10425:1989) na wysokość zależną od kąta nachylenia i rodzaju pokrycia połaci dachowej lub przeszkody znajdującej się w odległości mniejszej niż 10 metrów.

Naczelny Sąd Administracyjny przypominając treść ww. normy wskazuje zarazem, że skoro z rysunku znajdującego się na karcie nr 72 projektu budowlanego wprost wynika, że w odległości ok. 15 centymetrów od kominów budynku zlokalizowanego na działce nr 844/249 będzie realizowana nadbudowa o wysokości przekraczającej 3 metry (parametry te wynikają z rysunku na stronie 72 projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydent Miasta K. z dnia [...] listopada 2016 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą E. J. i A. J. pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę przedmiotowego budynku usługowego), to obowiązkiem inwestora było wyraźne i jednoznaczne przedstawienie w projekcie budowlanym zachowania wymogów ww. normy wraz z opisem jej przestrzegania. Ponadto należy stwierdzić, że z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją organu pierwszej instancji nie wynika, aby projektant przy ustalaniu wysokości projektowanego budynku rzeczywiście brał pod uwagę odległość usytuowania projektowanej nadbudowy od istniejących kominów na działce sąsiedniej, kąt nachylenia połaci dachowych oraz rodzaj poszycia dachu rozbudowywanego budynku mieszkalnego i czy w tej sprawie pojawi się w przyszłości (po realizacji inwestycji) przeszkoda (zasłona) dla istniejących kominów na działce B. K. Ustaleń w tym zakresie nie poczynił żaden z organów orzekających w tej sprawie.

W tym celu należało także zbadać, czy nasady na kominach budynku na działce nr [...] są częścią wentylacji mechanicznej, hybrydowej czy też grawitacyjnej. Może to mieć znaczenie dla prawidłowego ustalenia spełnienia wymagań wynikających z obowiązujących przepisów.

Nie jest dopuszczalnym takie projektowanie budynku, który po jego wybudowaniu uniemożliwi należyte korzystanie z istniejącego już budynku zlokalizowanego poza terenem inwestycji i będzie wymagał jego przebudowy lub nadbudowy (w tym nadbudowy kominów).

Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji, gdy autor projektu budowanego powołuje się w nim na zgodność przyjętego rozwiązania z konkretną Polską Normą, a strona postępowania ma wątpliwości co do tej zgodności, to organ dokonując oceny prawidłowości przyjętego rozwiązania z przepisami nie może zaniechać oceny spełnienia takiej normy. Samo stwierdzenie, że przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązanie jest zgodne z Polską Normą PN-B-10425:1989 bez porównania przyjętych w projekcie parametrów z konkretnymi jej zapisami nie może być uznane za wystarczające i nosi znamiona dowolności. Takie stanowisko zajęto również w orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z 23 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 445/17, opub. w Lex nr 2705542).

Nie są zasadne zarzuty zawarte w obu skargach kasacyjnych, dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 35 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie poprzez przyjęcie, że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie sprawdził zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami techniczno-budowanym i zatwierdził projekt budowlany nie spełniający wymogu zaprojektowania miejsc postojowych i urządzenia ich na terenie należącym do inwestora, na którym dana inwestycja ma być realizowana, a ponadto realizacja tego przepisu nie powinna być dokonywana na etapie postępowania o zezwolenie na budowę, ponieważ jest dokonywana na etapie wydania decyzji o warunkach zabudowy, która jest wiążąca w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę i nie podlega kontroli w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę.

Ustosunkowując się do tych zarzutów należy stwierdzić, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że zgodnie z § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia zagospodarowując działkę budowlaną należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, stanowiska postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również stanowiska postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne, a liczba tych stanowisk i sposób urządzenia parkingów należy dostosować do wymagań ustalonych bądź to w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie ulega wątpliwości, że projektowana inwestycja wymaga urządzenia miejsc postojowych zgodnie z decyzją z dnia 24 marca 2011 r. ustalająca warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. W decyzji tej wskazano, że mają być zaprojekowane dla tej inwestycji trzy miejsca postojowe. Okoliczność, że udzielone przez organy administracji architektoniczno-budowlanej pozwolenie na budowę nie obejmowało tych miejsc postojowych nie oznaczała, że projektując inwestycję inwestor mógł pominąć owe miejsca. Projekt budowlany powinien zawierać usytuowanie tych miejsc tak, aby organy administracji architektoniczno-budowlanej mogły dokonać należytej kontroli zgodności projektu budowlanego z warunkami zawartymi w decyzji ustalającej warunki zabudowy.

Mając powyższe należy także stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej polegający na naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a. oraz art. 77 K.p.a. poprzez dokonanie przez Sąd niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i uznaniu, że organy pierwszej i drugiej instancji naruszyły wyżej wskazane przepisy K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i niewłaściwą jego ocenę w toku postępowania, podczas gdy organy nie naruszyły wyżej wskazanych przepisów, albowiem w sposób prawidłowy, zgodnie z tymi przepisami zebrały i oceniły wyczerpująco materiał dowodowy.

Przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. nie jest prawidłowy już z przyczyn formalnych. Art. 1 P.p.s.a. nie dzieli się na żadne części wewnętrzne (paragrafy). Art. 1 P.p.s.a. zawiera definicję sprawy administracyjne a sprawa objęta tą sprawą ma właśnie takich charakter i pozostaje w kognicji sądów administracyjnych.

Nie został również naruszony przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W tej sprawie niewątpliwie Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził kontrolę działalności organów administracji architektoniczno-budowlanej i prawidłowo zastosował środek znany ustawie, tj. uchylił wydane decyzje w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Uchylając decyzje zatwierdzające projekt budowlany i udzielające skarżącemu kasacyjnie A. J. pozwolenia na budowę Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał na wady postępowania administracyjnego dotyczące braku wyczerpującego ustalenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, w szczególności obejmujące brak kontroli zgodności projektu z Normą Polską zapewniającą ciągi kominów posadowionych na budynku sąsiednich w związku z projektowaną nadbudową.

Zasadnie Sąd wskazał na naruszenie przez organy art. 7 K.p.a. nakazującego

organom administracji podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zarzut naruszenia art. 77 K.p.a. jest błędnie zredagowany, ponieważ przepis ten składa się z czterech paragrafów zawierających różną treść i poprzez tak ogólne jego sformułowanie strona skarżąca kasacyjnie w istocie przerzuciła na Naczelny Sąd Administracyjny konieczność sprecyzowania, która norma prawna zawarta w tym przepisie została naruszona przez Sąd pierwszej instancji. To zaś jest niedopuszczalne, ponieważ NSA nie może zastępować stronę w redagowaniu zarzutu.

Nie jest zasadny zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji wadliwej wykładni prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w sytuacji wzajemnego uzgodnienia między współużytkownikami wieczystymi w ugodzie sądowej zwartej przez nich w sprawie [...], że w ramach poczynionych wzajemnie ustępstw w ramach wykonywania swego prawa własności, bądź odpowiednio wieczystego użytkowania, ograniczą się co do wzajemnych pretensji przy rozbudowie i przebudowie swych pawilonów.

Ustosunkowując się do tego zarzutu należy stwierdzić, że ww. przepis definiuje pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, zgodnie z którym należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy. Skoro skarżący kasacyjnie posiadają prawo współużytkowania wieczystego do części terenu objętego inwestycją budowlaną, to uznanie ich za strony było prawidłowe. Niezależnie od sposobu realizacji przyszłej inwestycji, jeżeli teren zajętym pod taką inwestycje stanowi przedmiot prawa współużytkowania wieczystego, to współwłaściciele są stronami w postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę.

W istocie ten zarzut jako i pozostałe zarzuty zawarte w obu skargach kasacyjnych dotyczą prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym zakresie niezasadnie strony skarżące kasacyjnie zarzucają naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego w związku z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z powołanymi przepisami do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę inwestor zobowiązany jest dołączyć oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. O tym zaś, jakie prawa pozwalają na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi art. 3 pkt 11 ww. ustawy, zgodnie z którym tymi prawami są: prawa własności, prawo użytkowania wieczystego, prawo zarządu, ograniczone prawa rzeczowe albo stosunki zobowiązaniowe przewidujące uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.

Nie ulega także wątpliwości, że w tej sprawie Sąd pierwszej instancji oceniał zgodność z prawem wydanych decyzji na datę rozstrzygnięcia organu odwoławczego, tj. [...] stycznia 2017 r. Zdarzenia dotyczące zmiany stosunków prawnych i nabycia prawa przez którąkolwiek ze stron, jakie miały miejsce po tej dacie, w tym podnoszone na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pozostawały poza zakresem tej sprawy i nie mogły stanowić podstawy do kontroli zaskarżonego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 148/17 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, to przy ponownie rozpoznawanej sprawie organy administracyjne powinny uwzględnić stan faktyczny i prawny na datę wydawania swoich rozstrzygnięć. Naczelny Sąd Administracyjny nie może obejmować swoją kontrolą sprawy nie zaskarżonej do tego Sądu.

Należy ponadto wskazać, że skoro na skutek poprzednio złożonego wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę przez inwestorów E. i A. J. sprawa ta zakończyła się prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 593/12, opub. w Lex nr 1240870 i w uzasadnieniu tego wyroku został wyrażony pogląd prawny, to zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał wykładni posiadania przez inwestorów prawa do terenu inwestycji i w tej sprawie nie stanowiło naruszenia prawa powołanie się na motywy wyroku z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 593/12. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym powaga rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne do określenia jego zakresu (tak NSA w wyroku z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 815/17, opub. w Lex nr 2641555; NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1813/18, opub. w Lex nr 2620035; NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2289/18, opub. w Lex nr 2620068; NSA w wyroku z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 15/18, opub. w Lex nr 2523707).

Także zawarte w skardze kasacyjnej A. J. zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 65 K.c. oraz art. 82-88 K.c. poprzez ich błędne zastosowanie nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Sąd pierwszej instancji nie stosował i nie rozstrzygał w tej sprawie na podstawie art. 65 K.c. lub 82-88 K.c. To przed sądami cywilnymi można skutecznie dochodzić nawiązania, zmiany lub rozwiązania stosunku prawnego prawa cywilnego lub też stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia prawa.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że także i ostatni zarzut zawarty w skardze kasacyjnej skarżącego A. J., a dotyczący rażącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. nie jest zasadny. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.

Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie te elementy. Ponadto nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok nie narusza prawa i w związku z tym na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargi kasacyjne.

O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez stronę skarżącą - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od obu stron skarżących kasacyjnie na rzecz B. K. kwoty po 380 złotych. Kwoty te obejmują wynagrodzenie pełnomocnika B. K. obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz zwrot opłaty za udzielone pełnomocnictwo.