Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1416/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2006 r. sprawy ze skargi W. R. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego W. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 roku Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. na podstawie art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 339 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002r., nr 123, poz. 1059 ze zm.) odmówiła wpisania W. R. na listę aplikantów radcowskich OIRP w G.

Po rozpoznaniu odwołania W. R. Prezydium Krajowej Izby Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] maja 2006 roku nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazało art. 138 § 1 kpa i art. 145 kpa oraz art. 33 ust. 1-3, art. 31 ust. 2 i 3 w zw. z art. 33 ust. 5 ustawy z dnia ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002r., nr 123, poz. 1059 ze zm.).

Rozstrzygnięcia obu organów zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. przeprowadziła konkurs zgodnie z przepisami ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. W wyniku tego postępowania W. R. uzyskał po korekcie 184 punkty, a więc poza limitem ustalonym na 190 punktów. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych była zobowiązana, zgodnie z brzmieniem art. 33 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych, jedynie do ustalenia, czy W. R. legitymuje się pozytywną oceną z egzaminu konkursowego tj. czy uzyskał przynajmniej 190 punktów. W kwestii ilości uzyskanych punktów Rada OIRP działała w oparciu o wynik ustalony, zgodnie z obowiązującą procedurą cytowanej ustawy, przez inny podmiot – komisję konkursową. Uchwały tej komisji w sprawach przesłanki pozytywności oceny z egzaminu są dla Rady OIRP wiążące i nie podlegają ze strony OIRP weryfikacji lub sanacji. Rada OIRP nie była władana rozpoznać zasadności prawidłowości naliczonej punktacji w odniesieniu do wyniku egzaminu. Wiązało się to z oceną merytorycznej treści pytań i odpowiedzi. Nie należy również do kompetencji Rady ocena sposobu działania komisji konkursowej w sprawach zmiany wyników w drodze sprostowania. Na dzień podejmowania uchwały Rada dysponowała dokumentacją w formie uchwały komisji i komunikatu zespołu do przygotowania pytań na aplikację radcowską, z której wynika, że W. R. uzyskał 184 punkty. Wobec braku pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego Rada podjęła uchwałę o odmowie wpisu zainteresowanego na listę aplikantów radcowskich. Zdaniem Prezydium Krajowej Izby Radców Prawnych skarżący nie podniósł zarzutów, co do prawidłowości postępowania kwalifikacyjnego mogących mieć wpływ na ocenę kandydata, skutkującą wpisaniem na listę aplikantów radcowskich.

Skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] maja 2006 roku utrzymującą w mocy Uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. z dnia [...] stycznia 2006 roku złożył W. R. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) ewentualnie uchylenie zaskarżonej uchwały w całości.

Zaskarżonej uchwale zarzucił:

1. naruszenie przepisu art. 33 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wpisu skarżącemu na listę aplikantów radcowskich pomimo spełnienia przez niego wszystkich przesłanek uprawniających do wpisu, w szczególności uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego i nieuwzględnienia, iż komisja egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej wydała uchwały ustalające wynik skarżącego na 189 punktów z naruszeniem przepisu art. 9 i 107 § 1 kpa, art. 113 § 1 i 3 kpa, art. 124 § 1 i § 2 kpa, art. 125 § 3 kpa, art. 126 kpa, art. 133 kpa, art. 144 kpa, art. 127 § 1 kpa oraz art. 78 Konstytucji RP, art. 133 kpa, art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżącemu nie przysługuje odwołanie od uchwały komisji konkursowej, co narusza art. 78 Konstytucji RP i nierozpatrzenie wniesionych zarzutów, co do poszczególnych pytań i odpowiedzi, a także sprostowanie uchwały w sposób zmieniający jej podstawę faktyczną i w konsekwencji mogącą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w wyniku postępowania konkursowego skarżący otrzymał 184 punkty zamiast 189,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w odwołaniu skarżący nie podniósł zarzutów, co do prawidłowości postępowania kwalifikacyjnego mogących mieć wpływ na ocenę kandydata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu faktycznego i prawnego z daty podjęcia tych aktów lub czynności, nie zaś według kryteriów słusznościowych czy celowościowych.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując skargę z punktu widzenia powyższych zasad sąd uznał skargę za zasadną.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 r., nr 1123, poz. 1059 ze zm., w brzmieniu z daty decyzji ostatecznej) aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Stosownie zaś do art. 339 ust. 2 i 3 ustawy pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy. Wedle zaś art. 3310 ustawy, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego przez kandydata uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu dwóch lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego, o czym stanowi art. 33 ust. 3 ustawy.

W związku ze złożoną skargą przedmiotem oceny sądu była owa przesłanka "uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego", a w szczególności możliwość zakwestionowania wyników konkursu.

W ustawie z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (D.U. z dnia 26 sierpnia 2005 roku, nr 163, poz. 1361) ustawodawca nie przewidział trybu odwoławczego od wyników konkursu na aplikacje w roku 2005. W szczególności ustawa nie przyznawała Ministrowi Sprawiedliwości uprawnień do rozpoznawania odwołań od wyników egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005 roku. Taką możliwość przewiduje dopiero art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych od dnia 1 stycznia 2006 roku, z mocy art. 10 pkt 2 ppk b ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku.

Brak uregulowań dotyczących trybu odwoławczego od wyników konkursu nie może pozbawić prawa składania odwołań uczestników niezadowolonych z jego wyników. Sytuacja kandydatów na aplikantów byłaby gorsza od tej z lat poprzednich jak i w 2006 roku oraz latach następnych. Brak możliwości zaskarżenia uchwał komisji egzaminacyjnych (konkursowych) do spraw aplikacji radcowskich podjętych w 2005 roku stanowiłby naruszenie przepisu art. 78 Konstytucji RP, dającego każdej ze stron prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w I instancji.

Zdaniem sądu, w zaistniałej sytuacji uczestnik konkursu niezadowolony z jego wyniku i kwestionujący ustalony uchwałą komisji egzaminacyjnej wynik egzaminu ma prawo złożyć wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich i podnieść w nim swoje zastrzeżenia, co do osiągniętego wyniku konkursu. Zaś Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych dokonuje oceny spełnienia przez kandydata przesłanki wpisu na listę aplikantów radcowskich, określonej w art. 33 ust. 3 w związku z art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych. Od jej uchwały przysługiwać będzie odwołanie do Prezydium Rady Krajowej Radców Prawnych i w dalszej kolejności do sądu administracyjnego. Tylko taki tryb postępowania czyni zadość art. 78 konstytucji RP.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych wykonując zadania z zakresu administracji publicznej zobowiązana jest, zgodnie z art. 77 kpa, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym wypadku rozważyć wyniki komisji konkursowej w aspekcie podniesionych zarzutów. Ma przecież obowiązek wyjaśnić sprawę, dążyć do wykrycia prawdy obiektywnej. Prawda obiektywna, do której wykrycia zmierza się w postępowaniu administracyjnym, ma służyć prawidłowemu załatwieniu sprawy, a więc musi się donosić do wszystkich faktów i okoliczności o znaczeniu prawnym, prowadzić do wnikania w kwestie związane ze sprawą.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy są równi wobec prawa i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Mieści się w nim z pewnością w nim prawo do zobiektywizowanej oceny poprawności udzielonej odpowiedzi w konkursie konkretnej osoby, w konkretnym stanie faktycznym. Takiej oceny, z braku możliwości zaskarżenia uchwały komisji konkursowej, winna dokonać Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w ramach prawa i obowiązku czynienia ustaleń faktycznych. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych nie wypełniła obowiązku wynikającego z art. 7kpa i 77 kpa.

W przedmiotowej sprawie skarżący, wbrew twierdzeniom organu, już w odwołaniu podniósł zarzuty odnośnie postępowania kwalifikacyjnego, w tym zarzuty odnośnie przygotowanych przez zespół pytań i odpowiedzi. Zakwestionował poprawność odpowiedzi przygotowanej przez Zespół. Zarzucił także komisji konkursowej nieprawidłowości w jej pracy odnośnie oceny pracy skarżącego. Zarówno Okręgowa Izba Radców Prawnych jak i Prezydium Krajowej Izby Rady Prawnych w żaden sposób nie ustosunkowały się do podniesionych zarzutów, wskazując na brak ustawowych kompetencji. Wobec powyższych rozważań zarzuty skarżącego należało uznać za zasadne.

W zaistniałej sytuacji prawem i obowiązkiem Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych była kontrola poprawności przygotowanej przez Zespół odpowiedzi na pytanie, co do odpowiedzi na które, skarżący wniósł zastrzeżenie. Komisja Konkursowa bowiem, będąc upoważniona z mocy ustawy do sprawdzenia testu, a więc ustalenie poprawności udzielonej odpowiedzi, ograniczyła się do ustalenia wyniku konkursu w oparciu o klucz przygotowany przez Zespół. Uprawnionym jest więc stanowisko sądu, że to Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych była podmiotem uprawnionym do oceny odpowiedzi, co do którego skarżący wniósł zastrzeżenia.

Podsumowując, skarżący uczestnicząc w konkursie, podobnie jak i inni jego uczestnicy, miał prawo do udzielania odpowiedzi na te same, co wszyscy uczestnicy konkursu, pytania oraz prawo do zobiektywizowanej oceny odpowiedzi na poszczególne pytania. Wymogu zobiektywizowanej odpowiedzi nie spełnił ani Zespół, ani Komisja Konkursowa. Winna je więc spełnić Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w ramach obowiązku czynienia ustaleń faktycznych, wynikających z art. 7 kpa i 77 kpa.

W świetle powyższych rozważań sąd ocenił skargę za zasadną, naruszającą przepisy postępowania w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący sprawy.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.