Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 286/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 286/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 23 stycznia 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , Sędziowie:, Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r., ze skargi L. N., na decyzję Wojewody D., z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku, odmowa uznania za osobę bezrobotną i umorzenie, postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku, , oddala skargę w całości., , , ,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 71, art. 72 i art. 73 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2015 r., poz. 149 ze zm., dalej: ustawa), po rozpatrzeniu odwołania L. N. (dalej: strona, zainteresowana, odwołująca się, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], orzekającej o:

- uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w sprawie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 19 września 2011 r. oraz przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 27 września 2011 r. do dnia 26 września 2012 r.,

- odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 19 września 2011 r.,

- umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w okresie od dnia 27 września 2011 r. do dnia 26 września 2012 r.,

zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją administracyjną Prezydenta Miasta W. z dnia 17 lutego 2016 r., wydaną po wznowieniu postępowania, orzeczono jak wyżej.

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie lub umorzenie należności z tytułu pobranego zasiłku dla bezrobotnych wraz z odsetkami, ewentualnie o umorzenie odsetek ustawowych od tej należności i rozłożenie jej na raty po 100 zł płatne do 10 - tego każdego miesiąca. W wyjaśnieniach podała, iż decyzja Prezydenta Miasta Wrocławia jest dla niej krzywdząca, bowiem nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej, o czym świadczy fakt, że nie wystąpiła o nadanie nr REGON oraz nie składała żadnych deklaracji podatkowych z tytułu osiąganych przychodów z działalności gospodarczej. Zainteresowana dodała, że nie jest prawnikiem, więc nie miała wiedzy, iż należało dokonać zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, nawet w sytuacji jej faktycznego niewykonywania, a w dniu rejestracji nikt z pracowników Urzędu Pracy nie udzielił jej takiej informacji. Ponadto, fakt zarejestrowania działalności gospodarczej był powszechnie dostępny w rejestrze CEIDG, a urząd pracy tego nie sprawdził. Odwołująca się wskazała również na swoją trudną sytuację życiową, zdrowotną i materialną. Wyjaśniła, iż obecnie pobiera zasiłek przedemerytalny, jest osobą chorą, wymagającą opieki medycznej, z czym wiąże się regularny zakup leków. Dodatkowo mąż zainteresowanej, pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym również poważnie choruje, w związku z czym znaczna część ich skromnych środków finansowych przeznaczana jest co miesiąc na leczenie. Do odwołania zainteresowana dołączyła: kserokopię decyzji z dnia 17 listopada 2015 r., dokumentację medyczną swoją i męża oraz wykaz zażywanych leków i wydatki z tym związane.

W toku postępowania odwoławczego, na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że strona zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 19 września 2011 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia 27 września 2011 r. do dnia 26 września 2012 r. Z dniem 5 października 2012 r. zainteresowana utraciła status osoby bezrobotnej z powodu nieusprawiedliwionego niestawienia się w wyznaczonym terminie. W dniu rejestracji zainteresowana złożyła m.in. oświadczenie, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i jednocześnie została pouczona o prawach i obowiązkach bezrobotnego, w tym o obowiązku informowania urzędu o okolicznościach mogących mieć wpływ na posiadany status osoby bezrobotnej.

W dniu 17 listopada 2015 r., podczas kolejnej rejestracji, organ pierwszej instancji pozyskał dokument z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, iż w okresie od dnia 14 października 2003 r. do dnia 15 listopada 2015 r. strona posiadała wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej ze wskazaną datą rozpoczęcia wykonywania działalności od dnia 14 października 2003 r. W dniu 3 lutego 2016 r. zainteresowana złożyła w urzędzie pracy pisemne oświadczenie, że od dnia 14 października 2003 r. do dnia 15 listopada 2015 r. miała zarejestrowaną działalność gospodarczą. Działalności tej jednak nigdy nie prowadziła i nie była świadoma, że posiadanie samego wpisu, bez prowadzenia działalności gospodarczej ma wpływ na cokolwiek.

Biorąc pod uwagę powyższe organ pierwszej instancji wznowił więc postępowanie w sprawie dotyczącej uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 19 września 2011 r. i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 27 września 2011 r. do dnia 26 września 2012 r. oraz utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 5 października 2012 r. z powodu nieusprawiedliwionego niestawienia się w wyznaczonym terminie.

Jak dalej podał Wojewoda D., przedmiotem rozstrzygnięcia zakwestionowanej decyzji jest uchylenie, w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 2011 r. oraz odmowa uznania zainteresowanej z dniem 19 września 2011 r. za osobę bezrobotną.

Decyzja z dnia 17 lutego 2016 r. została wydana po uruchomieniu nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest wznowienie postępowania, a zatem odnieść się należy do kwestii zasadności wznowienia postępowania, t.j. oceny, czy zaistniały przesłanki, których wystąpienie otwiera prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną.

Stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w postanowieniu o wznowieniu postępowania wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia w oparciu o art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W przedmiotowej sprawie przeprowadzone postępowanie wykazało, iż zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., według której w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Wskazać w tym miejscu należy, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych i muszą istnieć w dniu wydania decyzji.

Za nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi wydającemu decyzję z dnia 27 września 2011 r. należy uznać fakt posiadania przez stronę wpisu do ewidencji działalności gospodarczej od dnia 14 października 2003 r. do dnia 15 listopada 2015 r.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, określenie bezrobotny oznacza m.in. osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, albo innej pracy zarobkowej, jeżeli nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej. Warunek dotyczący braku wpisu do ewidencji działalności gospodarczej obowiązuje w tym samym brzmieniu od dnia 1 lutego 2011 r., a zatem obowiązywał zarówno w dniu rejestracji zainteresowanej w urzędzie pracy, tj. w dniu 19 września 2011 r. jak i obecnie. Przepis ten wskazuje, że samo posiadanie wpisu uniemożliwia nabycie statusu osoby bezrobotnej. Bez znaczenia jest fakt nieprowadzenia tej działalności gospodarczej przez zainteresowaną czy brak odprowadzanych składek do ZUS, podatków do Urzędu Skarbowego. Stanowisko takie potwierdzają m.in. przytoczone przez organ pierwszej instancji wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wr 240/12) oraz z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. IV SA/Wr 599/13).

Z załączonych do odwołania dokumentów jednoznacznie wynika, że zainteresowana rejestrując się w Urzędzie Pracy w dniu 19 września 2011 r. posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej i nie zgłosiła zawieszenia wykonywania tej działalności. Zainteresowana nie kwestionuje tego faktu, podaje jedynie, iż nie była świadoma, że posiadanie samego wpisu bez prowadzenia działalności gospodarczej miało wpływ na cokolwiek.

Powołany wyżej przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit f, odwołuje się jedynie do samego faktu posiadania takiego wpisu i nie obliguje organu do weryfikacji jego poprawności. Zgodnie z przepisami regulującymi prowadzenie działalności gospodarczej, to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek aktualizacji danych zawartych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Przepisy w tej kwestii obowiązywały zarówno w 2011 r. jak i obecnie. Natomiast z informacji z CEIDG wynika, że wpis pod nazwą [...] L. N. został dokonany w dniu 14 października 2003 r., a wykreślony w dniu 16 listopada 2015 r. Podejmując decyzję o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zainteresowana jednocześnie przyjęła na siebie pewne obowiązki, w tym obowiązek dopełnienia wszelkich formalności związanych z późniejszym jego wykreśleniem. Niezłożenie przez stronę wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej przed rejestracją w urzędzie pracy (dokumenty źródłowe nie potwierdzają takiego faktu), należy uznać za brak należytej staranności w działaniu zainteresowanej, do którego jako przedsiębiorca była zobowiązana. Dodatkowo podkreślić należy, że zainteresowana w dniu rejestracji była prawidłowo pouczona o obowiązku poinformowania urzędu pracy w terminie 7 dni o wszelkich okolicznościach, mających wpływ na nabycie statusu osoby bezrobotnej. W treści składanych przez zainteresowaną oświadczeń wskazano wyraźnie i jednoznacznie, że chodzi o nieposiadanie wpisu, nie zaś o nieprowadzenie działalności gospodarczej. Treść przepisu precyzuje, w jakim okresie osoba posiadająca wpis do ewidencji działalności gospodarczej może jednocześnie posiadać status osoby bezrobotnej, jednakże w przypadku strony przesłanki powyższe nie zachodzą gdyż zainteresowana nie składała wniosku o zawieszenie działalności. Niezłożenie przez nią wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej przed rejestracją w urzędzie pracy, należy uznać za brak należytej staranności w jej działaniu, do którego była zobowiązana.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że odwołująca się, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 19 września 2011 r., posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, nie złożyła wniosku o zawieszenie wykonywania tej działalności, jak również, na dzień dokonania czynności rejestracyjnych jako osoba bezrobotna, upłynął już okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia jej rozpoczęcia, należało zdaniem organu odwoławczego uznać, że w dniu 19 września 2011 r., nie spełniała definicji osoby bezrobotnej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy.

Na powyższą decyzję strona, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art.art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nieustalenie rzeczywistej treści wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w zakresie dnia podjęcia i faktycznego wykonywania działalności i niepoczynienie żadnych w tej mierze ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania niewłaściwej oceny sytuacji prawnej skarżącej w kontekście treści posiadanego przez nią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oraz jej faktycznego niewykonywania;

b) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez organ wznawiający postępowanie, który mylnie przyjął, iż zaistniała w sprawie przesłanka wskazująca, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy w związku z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.), poprzez niedokonanie właściwej wykładni definicji osoby bezrobotnej, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwej oceny sytuacji prawnej skarżącej oraz faktycznego niewykonywania przez nią działalności gospodarczej;

b) art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy i przyjęcie, że dane zawarte w CEIDG dotyczące faktu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą korzystają z mocy domniemania prawdziwości, podczas gdy skarżąca nie posiadała wiedzy o przeniesieniu do CEIDG jej nieprawidłowych danych w zakresie faktu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, która faktycznie nie była przez nią wykonywana;

c) art. 76 ust. 3 ustawy, poprzez niewłaściwe przyjęcie, że w tym stanie sprawy przepis ten nie powinien mieć zastosowania, podczas gdy roszczenie z tytułu zasiłku uległo przedawnieniu z upływem 3 lat od wypłaty przez powiatowy urząd pracy.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że w sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania przez organ, ponieważ okoliczności wskazane jako nowe, powinny być wyjaśnione w toku postępowania zważywszy, że organ miał dostęp do wszystkich ewidencji ZUS, US, CEiDG, z których nie skorzystał co nie jest równoznaczne z tym, że o nich nie wiedział lub przy dochowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć. Organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów poprzez niedopełnienie wszystkich formalności uprawniających do wznowienia postępowania, zasłaniając się brakiem wiedzy w tym zakresie i wyjściem na jaw nieznanych mu dotąd okoliczności.

Ponadto wskazał, że istotnym w niniejszej sprawie jest fakt, że poza wpisem do rejestru działalności gospodarczej skarżąca nigdy tej działalności nie rozpoczęła i nie będąc prawnikiem nie zdawała sobie sprawy z konsekwencji tej rejestracji. Od momentu dokonania wpisu działalności nie otrzymała od uprawnionego w tym zakresie organu żadnego dokumentu przypominającego o nim. Wymienionej działalności nigdy nie rozpoczęła i nigdy nie prowadziła. Domniemanie prawdziwości wynikające z art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest wzruszalne i nie zwalnia z odpowiedzialności organu, który miał obowiązek ustalić dysponując wiedzą oraz dokumentami sytuację skarżącej w związku z widniejącym stanem w ewidencji działalności gospodarczej. Organ powinien poczynić wszystkie niezbędne kroki zmierzające do tego, by powiadomić skarżącą o fakcie pozostawania w rejestrze ewidencji działalności gospodarczej, jednak nic w tym kierunku nie uczynił, skutkiem czego był brak wiedzy po stronie skarżącej o ważności wpisu oraz skutkach jakie za sobą niesie. Organ zobowiązany był do tego by zażądać od skarżącej zaświadczenia o dokonaniu wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej na etapie ubiegania się o prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma jedynie charakter techniczny, dlatego też skarżąca powinna być przesłuchana w niniejszej sprawie przez organ w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości z tym związanych. Dodatkowo w czasie gdy wpis widniał w ewidencji działalności gospodarczej skarżąca pracowała na etacie i nie mogła fizycznie w tym czasie wykonywać zarejestrowanej działalności gospodarczej.

Powyższe uchybienia organu doprowadziły do niekorzystnej sytuacji skarżącej, przez co zostały złamane naczelne zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.

Jak dalej wywodził pełnomocnik skarżącej, rozpoczęcie działalności gospodarczej zgodnie z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej polega na podjęciu w celu zarobkowym działalności określonej we wpisie do ewidencji gospodarczej, która jest wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tyko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem, ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności.

W wyroku z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2298/11 (Lex nr 1264705) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że celem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy jest wyłączenie z grona osób bezrobotnych osób prowadzących działalność gospodarczą, przy czym za takie osoby należy uważać osoby wpisane do ewidencji działalności gospodarczej. Cel główny normy art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f jest trudny do osiągnięcia, gdy bada się faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej. Z tego powodu przyjęto domniemanie wynikające z wpisu do ewidencji. Konieczne jest jednak ustalenie rzeczywistej treści wpisu w zakresie dnia podjęcia działalności. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny porównuje sytuację prawną osoby bezrobotnej z sytuacją prawną osoby związanej stosunkiem pracy i osoby wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej. Zwraca też uwagę na konieczność dokonywania wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy w sposób systemowy i konieczność ustalenia rzeczywistej treści wpisu w zakresie dnia podjęcia działalności gospodarczej. Wskazuje także na konieczność stosowania wykładni systemowej i celowościowej pojęcia "wpisu do ewidencji działalności gospodarczej", która ma prowadzić do odczytania rzeczywistego znaczenia tego pojęcia, pozbawionego niedopuszczalnego uproszczenia wynikającego z ograniczenia się do słów użytych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy wskazać zdaniem pełnomocnika skarżącej należy, że organy rozpoznające sprawę z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. powyższych okoliczności nie wyjaśniły i nie poczyniły żadnych w tej mierze ustaleń oraz nie dokonały właściwej wykładni definicji osoby bezrobotnej zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy i w konsekwencji nie dokonały właściwej oceny sytuacji prawnej skarżącej w kontekście treści posiadanego przez nią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Powyższe uchybienia dają podstawę do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ I instancji. Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r wynika, że ustalenie rzeczywistej treści wpisu w zakresie dnia podjęcia przez bezrobotnego działalności gospodarczej, z uwzględnieniem dokonanej w nim wykładni prawa wskazuje, iż nie wystarczy samo ustalenie, że osoba bezrobotna posiadała wpis do CEIDG i dokonanie przez organ pozbawionego niedopuszczalnego uproszczenia wynikającego z ograniczenia się do słów użytych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy wykładni definicji osoby bezrobotnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Przy czym sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie, czy narusza zasady współżycia społecznego.

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wydano ją w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy. W punkcie wyjścia oceny zasadności wywiedzionej skargi należało mieć przede wszystkim na uwadze fakt, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu postępowania administracyjnego z urzędu.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją podjęto, było dotknięte wadliwością. W związku z tym, że powyższa instytucja stanowi odstępstwo od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., to wadliwość postępowania administracyjnego, musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wskazane w przepisach prawa procesowego. Podkreślić również należy, że w postępowaniu zwykłym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego sprawy administracyjnej. Natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania, przedmiotem postępowania jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to ma własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Jedną z obligatoryjnych podstaw wznowienia przewiduje przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przy czym stosownie do art. 151 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, lub 145b albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a lub 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna w dniu 19 września 2011 r. z prawem do zasiłku od dnia 27 września 2011 r. do dnia 26 września 2012 r. W związku z ponowną rejestracją skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy w roku 2015 organ I instancji ustalił, że posiadała on wpis do ewidencji działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia działalności od dnia 14 października 2003 r., który wykreślono z rejestru dnia 16 listopada 2015 r. Potwierdziła to również sama skarżąca w toku postępowania, podając że nigdy nie podjęła prowadzenia działalności gospodarczej, a rejestrując się w 2011 r. Urzędzie Pracy jako bezrobotna nie miała świadomości, że samo posiadanie wpisu, bez faktycznego wykonywania działalności gospodarczej, ma wpływ na sytuację prawną bezrobotnego.

Zasadnie zatem organ I instancji uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., uzasadniająca wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednocześnie prawidłowo organy orzekające w sprawie przyjęły, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji objętej wznowieniem, gdyż istotą postępowania wznowionego jest powrót sprawy do postępowania zwykłego, co oznacza, że wydanie decyzji następuje tak, jakby sprawa nie była jeszcze rozstrzygana w danej instancji. Znamiennym jest, że przepis ten obowiązuje w niezmienionej wersji od dnia 1 lutego 2011 r. Zaznaczenia jedynie wymaga fakt, że organ odwoławczy omyłkowo powołał źródło publikacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Zatem stwierdzić należy, że organy obu instancji zasadnie oceniły sytuację skarżącej na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia przez nią wniosku o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zatem na dzień 19 września 2011 r., w którym skarżąca zarejestrowała się jako osoba bezrobotna

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, określenie bezrobotny oznacza m.in. osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, albo innej pracy zarobkowej, jeżeli nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Definicja bezrobotnego przyjęta w ustawie o promocji zatrudnienia po jej nowelizacji obowiązującej od dnia 1 lutego 2011 r. w kontekście wpisu ewidencji do działalności gospodarczej nie budzi wątpliwości i nie pozostawia miejsca na swobodę interpretacyjną. W jej świetle status osoby bezrobotnej został powiązany nie z faktem rzeczywistego wykonywania działalności gospodarczej, bez potrzeby badania, czy działalność taka jest prowadzona. Bezrobotnym bowiem może być osoba, która: nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej. W aktach niniejszej sprawy brak jest dowodu na to, aby skarżąca składała wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej. Zresztą z wywodów skarżącej wynika, że tej okoliczności nie neguje. Z wypisu Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej natomiast odczytujemy, że wpis skarżącej do ewidencji działalności gospodarczej został dokonany z dniem 14 października 2003 r., zaś w dniu 16 listopada 2015 r. dokonano jego wykreślenia z rejestru.

Przywołać w tym miejscu należy przepis art. 33 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm.), w którym ustawodawca sformułował zasadę domniemania prawdziwości danych, wedle której dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Jeżeli do CEIDG wpisano dane niezgodnie z wnioskiem lub bez tego wniosku, osoba wpisana do CEIDG nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej, działającej w dobrej wierze, zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli po powzięciu informacji o tym wpisie zaniedbała wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o jego sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie. Nie budzi zatem wątpliwości, że organy orzekające w sprawie były związane treścią wpisu skarżącej do CEIDG i nie mogły poczynić własnych ustaleń, odmiennych niż dane w nim zawarte. W rezultacie na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych wydruku z CEIDG i oświadczeń skarżącej należało uznać, że w dniu 19 września 2011 r. nie spełniała przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i otrzymanego prawa do zasiłku od dnia 27 września 2011 r. do dnia 26 września 2012 r. ze względu na istniejący wpis do CEIDG. W związku z tym w ujawnionych okolicznościach sprawy organ zobowiązany był do wznowienia postępowania w sprawie, a organom orzekającym nie można zarzucić braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, skoro nie istnieją podstawy do kwestionowania prawdziwości danych zawartych w CEIDG.

W świetle powyższego pozbawiona znaczenia prawnego jest podnoszona przez skarżącą okoliczność nieprowadzenia działalności gospodarczej, jak i ewentualny zarzut, że wpis winien był zostać usunięty z urzędu, czy twierdzenia, że skarżąca podczas rejestracji powinna zostać przez organy orzekające poinformowana o posiadanym wpisie w rejestrze. A także zarzut dotyczący nieposiadania wiedzy w zakresie konieczności zawieszenia działalności pomimo jej niewykonywania. Podkreślenia wymaga, że w momencie rejestracji skarżąca została zapoznana z treścią obowiązujących przepisów dotyczących statusu osób bezrobotnych. Z załączonych do akt sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżąca przy rejestracji w urzędzie pracy złożyła - będąc pouczona o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 kodeksu karnego za składanie fałszywych zeznań - pisemne oświadczenie, w którym podała, że nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej (oświadczenia strony z dnia 19 września 2011 r.). Nadto, w dniu 26 września 2011 r. skarżąca otrzymała do wiadomości i własnoręcznie podpisała "Pouczenie dla bezrobotnego bez prawa do zasiłku", w którym oświadczyła, że została pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym m.in. dotyczących osoby, która dokonała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W treści tych oświadczeń wskazano wyraźnie i jednoznacznie, że chodzi o nieposiadanie wpisu, nie zaś o zaprzestanie (nieprowadzenie) działalności gospodarczej.

A zatem przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia w brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji skarżącej jako bezrobotnej, tj. w dniu 19 września 2011 r. wykluczał możliwość przyznania statusu bezrobotnego osobie posiadającej aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Dokonanie wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej dopiero z dniem 16 listopada 2015 r. sprawia, że w sprawie istniały podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w zakresie przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na okoliczności nie znane wcześniej organowi. W konsekwencji prawidłowo organ I instancji postanowił wznowić postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją z dnia 27 września 2011 r., dokonując właściwej treści rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy zarzuty skargi nie znajdują żadnego uzasadnienia. Nadmienić przy tej okazji jeszcze należy, że powołany w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r. wydany został na tle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy w brzmieniu sprzed dnia 1 lutego 2011 r., a więc w innym stanie prawnym, który po nowelizacji w tym zakresie nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Na marginesie dodać trzeba, że również kwestie podnoszone w skardze dotyczące nienależnie pobranego świadczenia nie mogą odnieść pożądanego skutku, bowiem zgłaszać je należy ewentualnie w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

Konkludując powyższe stwierdzić należy, że ustalony stan faktyczny sprawy, skutecznie nie podważony przez skarżącą, dawał podstawy do wznowienia postępowania, a następnie uchylenia decyzji, na mocy której skarżącą uznano za osobę bezrobotną i przyznano jej prawo do zasiłku. Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.