Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 701/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działań czynników występujących w środowisku pracy, uznawanych za rakotwórcze dla ludzi – choroby wymienionej w poz. 17 wykazu zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że skarżący został skierowany do W. Centrum Medycyny Pracy w P. z podejrzeniem raka nerki jako choroby związanej z charakterem wykonywanej pracy. J. K. był zatrudniony w Zakładzie Naprawczym Silników [...] w latach 1978–2007 r. w charakterze ślusarza-spawacza. Skarżący wykonywał prace spawalnicze metodą elektryczną oraz gazową, co wiązało się z narażeniem na pyły i dymy spawalnicze. Orzeczeniem W. Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...] sierpnia 2007 r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Również wydane w trybie odwoławczym przez Naczelnego Konsultanta Dyrektora ds. Patologii Zawodowej w Instytucie Medycyny Pracy [...] orzeczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2008 r. wskazało na brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Przeprowadzone w zakładzie pracy pomiary środowiskowe na stanowisku spawacza wykazały przekroczenie dopuszczalnych norm jedynie dla związków niklu, natomiast stężenie pozostałych badanych związków chemicznych nie przekraczało normatywów higienicznych. Tym samym organ uznał, iż w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją W. Wojewódzkiego Państwowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], gdzie wyjaśniono, że w wyniki badań lekarskich wykonywanych w jednostkach upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz rozpoznane zmiany chorobowe nie wykazały u skarżącego klinicznych cech choroby zawodowej. Stwierdzone u skarżącego rozpoznanie nie spełnia wymogów określonych przez zawarty w rozporządzeniu wykaz chorób zawodowych. Zdaniem jednostek orzeczniczych – W. Centrum Medycyny Pracy w P. oraz Instytutu Medycyny Pracy [...] – w rozpoznawanej sprawie nie można ustalić związku przyczynowo-skutkowego między stwierdzonym rakiem nerki a warunkami pracy. Podkreślono, że przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych wskazują, iż nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową, jeżeli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Natomiast z analizy dokumentacji przebiegu zatrudnienia wynika, że skarżący nie był eksponowany na działanie czynników rakotwórczych, z wyjątkiem związków niklu, które nie są czynnikami rakotwórczymi dla układu moczowego.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. K. podtrzymując, że badania przeprowadzane w zakładzie pracy były fałszowane. Skarżący wskazał, że w okresie zatrudnienia był również narażony na działanie azbestu i czynników rakotwórczych obecnych w substancjach ropopochodnych, a zmiana warunków pracy nie pozwala na właściwą ocenę narażenia zawodowego. Podniósł, że na etapie postępowania odwoławczego żądał przesłuchania świadków na okoliczność sposobu przeprowadzania badań kontrolnych, podał w skardze nazwiska i dane adresowe trzech osób i wniósł o ich przesłuchanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II SA/Po 129/09, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. P 23/07, stwierdzające niekonstytucyjność rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Ponownie rozpoznając sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działań czynników występujących w środowisku pracy, uznawanych za rakotwórcze dla ludzi – choroby wymienionej w poz. 17 wykazu zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 969). W ocenie organu wyniki przeprowadzonych badań lekarskich wykonane w jednostkach upoważnionych do rozpoznania chorób zawodowych oraz rozpoznane zmiany chorobowe nie wykazały klinicznych cech choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, opisanych w poz. 17 wykazu chorób zawodowych. Jak wskazał organ, wykazana w orzeczeniu lekarskim W. Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...] sierpnia 2007 r. jednostka chorobowa "stan po leczeniu operacyjnym raka nerki; niedosłuch obustronny odbiorczy niewielkiego stopnia, skrzywienie przegrody nosowej; przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej nosa, gardła i krtani" oraz podana w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy z dnia 20 sierpnia 2008 r. jednostka chorobowa "rak nerki (histologicznie rak jasnokomórkowy)" nie została wymieniona w zamkniętym katalogu chorób zawodowych wymienionych w pkt 17 (nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi) rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, co przesądza, iż nie może być ona traktowana jako podstawa do stwierdzenia choroby zawodowej. Dodatkowo podniesiono, że zgodnie z wymienionymi powyżej orzeczeniami lekarskimi nie można ustalić związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy stwierdzonym u skarżącego nowotworem a warunkami pracy, zaś w świetle zgromadzonej dokumentacji w samym miejscu pracy skarżący nie był narażony na działanie czynników rakotwórczych. Tym samym nie zaszła żadna z ustawowych przesłanek uznania u skarżącego wystąpienia choroby zawodowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. podtrzymał, iż błędnie ustalono, że w środowisku pracy nie był narażony na działanie czynników rakotwórczych. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych w odwołaniu świadków na okoliczność wykazania, że przede wszystkim wykonywał pracę spawacza, jak również wykonywania przez lata pracy w warunkach narażenia na działanie substancji rakotwórczych, w tym azbestu. Dodatkowo skarżący podniósł zarzut lakoniczności opinii lekarskich stanowiących podstawę wydania decyzji oraz nierzetelności przeprowadzonych badań lekarskich, co skutkowało nie wykryciem u niego guzków na płucach. Podniósł, iż zdaniem prowadzących go lekarzy guzki na płucach musiały ujawnić się wcześniej, czego lekarze orzecznicy nie wykryli. Skarżący podniósł, że jego sprawa została zapoczątkowana w 2007 r. i dotyczy okresu, w którym jednostka chorobowa, którą u niego wykryto, była ujęta w wykazie chorób zawodowych. Tym samym nie powinien on ponosić ujemnych konsekwencji opieszałości działań organów administracji.

W. Wojewódzki Państwowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...](2)/10 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. wskazując, że schorzenie rozpoznane u skarżącego – rak jasnokomórkowy nerki – nie zostało ujęte w obecnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Organ podkreślił, iż warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, który to warunek nie został w sprawie spełniony. Stąd też w opinii organu za bezprzedmiotowe uznano rozważanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym u skarżącego schorzeniem a warunkami pracy, czy też sposobem jej wykonywania.

J. K. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji z dnia 06 września 2010 r. Podkreślił, że w środowisku pracy był narażony na występowanie substancji mogących spowodować powstanie nowotworu, wniósł o uwzględnienie, iż w ramach toczącego się postępowania wykryto u niego raka płuc. Do skargi załączył kserokopie dokumentacji medycznej.

W odpowiedzi na skargę W. Wojewódzki Państwowy Inspektor Sanitarny w P. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie wskazując dodatkowo, iż fakt wykrycia u skarżącego raka płuc nie może być uwzględniony, gdyż postępowanie było prowadzone w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej – nowotworu nerki typu C.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2011 r. skarżący ponownie zakwestionował ustalenia wywiadu epidemiologicznego i wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – W. S., specjalisty ds. BHP w zakładzie Naprawczym Silników [...] w K. Wlkp. na okoliczność charakterystyki stanowiska pracy, rodzaju wykonywanej pracy oraz opisu procesów technologicznych w Zakładzie. Podniósł, iż w jego przypadku nowotwór płuc mógł wywołać nowotwór nerki oraz, że nie ma pewności co do czasu wystąpienia tych nowotworów. Do pisma załączył wystawione przez Urząd Dozoru Technicznego na jego nazwisko świadectwo zdanego egzaminu spawacza nr [...] oraz dokumentację medyczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Po 67/11 oddalił skargę J. K. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący w latach 1979–2007 był zatrudniony w Zakładzie Naprawczym Silników [...] S.A. z siedzibą w K. Wlkp. Zgłoszenie choroby zawodowej miało miejsce w związku ze zdiagnozowanym u niego nowotworem nerki, co znalazło potwierdzenie w treści orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych z zakresu medycyny pracy, uzyskanych w ramach przeprowadzonego postępowania (orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera z dnia 20 sierpnia 2008 r. oraz W. Centrum Medycyny Pracy z dnia 29 sierpnia 2007 r.). Zgodnie z przepisem art. 235ą ustawy Kodeks pracy, dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 99, poz. 825), a obowiązującym od dnia 03 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Użyte w treści powyższego artykułu wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem wydanego na podstawie art. 237 Kodeksu pracy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wymieniającego w załączniku wykaz chorób zawodowych. Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., o ile, w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy, można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź to w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, lub też w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.

Sąd podał, że organy inspekcji sanitarnej powołały w decyzjach przepis § 11 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r., zgodnie z którym do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, stosuje się jego przepisy, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Zgodnie z tym przepisem ponownie rozpatrując sprawę organy inspekcji sanitarnej uwzględniły treść orzeczeń jednostek orzeczniczych z zakresu medycyny pracy, w których jak wyżej wskazano, potwierdzono diagnozę wskazywaną przez skarżącego w związku z przeprowadzoną wcześniej operacją. Sąd zaznaczył, że jednostki chorobowe wymienione w rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r. oraz jednostki chorobowe określone w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. nie są identyczne. Medyczne jednostki orzecznicze z zakresu medycyny pracy rozpoznały u skarżącego nowotwór złośliwy nerki (histopatologicznie rak jasnokomórkowy). Schorzenie to nie zostało umieszczone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w oparciu o którego przepisy przedmiotową sprawę rozpatrzono. W punkcie 17 przedmiotowego wykazu chorób zawodowych normodawca wymienił wprawdzie nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, jednakże zaliczył do nich jedynie: rak płuca, rak oskrzela, międzybłoniak opłucnej albo otrzewnej, nowotwór układu krwiotwórczego, nowotwór skóry, nowotwór pęcherza moczowego, nowotwór wątroby, rak krtani, nowotwór nosa i zatok przynosowych oraz nowotwory wywołane działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%. Sąd stwierdził, że wobec nieumieszczenia nowotworu nerki w wykazie chorób zawodowych, co jest bezwzględną przesłanką do uznania konkretnej choroby za chorobę zawodową, rozpatrujące sprawę organy inspekcji sanitarnej prawidłowo orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego J. K. choroby zawodowej. Sąd podkreślił, że o tym, jakie schorzenie wywołane pracą w warunkach zagrażających zdrowiu pracowników uznaje się za chorobę zawodową, decyduje ustawodawca, uwzględniając aktualny stan wiedzy medycznej. Organy rozpatrujące sprawy o ustalenie, czy w danym przypadku choroba ma zawodową etiologię, są ściśle związane ustanowionym wykazem chorób zawodowych. W sytuacji, gdy zdiagnozowana choroba nie jest objęta takim wykazem, organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do wypowiadania się co do związku tych stwierdzonych chorób z warunkami pracy.

Zdaniem Sądu, skoro o negatywnym dla skarżącego wyniku sprawy przesądziło nieumieszczenie nowotworu nerki w omawianym wykazie, zbędne stało się rozważanie związku przyczynowego choroby ze środowiskiem pracy skarżącego, czy też sposobem jej wykonywania. Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące wadliwości postępowania przeprowadzonego w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej nie mają znaczenia dla wyniku sprawy, podstawowe znaczenie ma bowiem stwierdzenie, iż zgłoszenie choroby zawodowej miało miejsce w związku z przeprowadzoną u skarżącego operacją i zdiagnozowanym wówczas schorzeniem – nowotworem nerki prawej typu C, potwierdzonym przez jednostki orzecznicze z zakresu medycyny pracy. Natomiast w związku z dokumentowaną w skardze nową diagnozą, skarżący może złożyć kolejny wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej.

W kwestii naruszenia zakazu pogorszenia sytuacji strony w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy inspekcji sanitarnej w oparciu o przepisy obowiązujące od dnia 3 lipca 2009 r., które definiują chorobę zawodową z uwzględnieniem wykazu chorób zawodowych, w którym nie zamieszczono jednostki chorobowej zdiagnozowanej u skarżącego Sąd wskazał, iż powołane przepisy obowiązywały w dacie orzekania w sprawie przez organy inspekcji sanitarnej, po uprzednim uchyleniu przez sąd administracyjny decyzji wydanych w oparciu o przepisy uznane za niekonstytucyjne. Przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie, która to okoliczność została uwzględniona na etapie kontroli wcześniejszych decyzji wydanych w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o stwierdzenie choroby zawodowej. W takiej sytuacji obowiązkiem organów administracji było oparcie wydanych w sprawie decyzji o przepisy prawa obowiązujące w dacie orzekania.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 maja 2011 r. wniósł J. K., zaskarżając powyższy wyrok w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 09 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2026/11, uchylił zaskarżony wyrok i decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] oraz decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] września 2010 r., nr [...].

W swoim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że organy w ponownie prowadzonym postępowaniu pominęły rozważenie wszelkich skutków, jakie dla niniejszego postępowania wynikały z faktu, że w postępowaniu tym miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r. i którego przepisy zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia należało zastosować w sprawie. I tak, postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej prowadzone było w związku z podejrzeniem wystąpienia u J. K. choroby zawodowej – raka nerki. Pierwotne decyzje, które uchylone zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 października 2009 r. wydane były w postępowaniu, w którym miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W "wykazie chorób zawodowych" stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia pod poz. 17 "Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznawanych za rakotwórcze u ludzi" wymieniono: 1) rak płuca, rak oskrzela, 2) międzybłoniak opłucnej albo otrzewnej, 3) nowotwór układu krwiotwórczego, 4) nowotwór skóry, 5) nowotwór pęcherza moczowego, 6) naczyniako-mięsak wątroby i 7) inne nowotwory. Natomiast w "wykazie chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym", stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, pod poz. 17 "Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi" wymienione zostały: 1) rak płuca, rak oskrzela, 2) miedzybłoniak opłucnej albo otrzewnej, 3) nowotwór układu krwiotwórczego, 4) nowotwór skóry, 5) nowotwór pęcherza moczowego, 6) nowotwór wątroby, 7) rak krtani, 8) nowotwór nosa i zatok przynosowych, oraz 9) nowotwory wywołane działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%. Mając na uwadze, że stwierdzona u skarżącego jednostka chorobowa (rak jasnokomórkowy nerki) nie została wskazana wprost w katalogu chorób zawodowych wymienionych w pkt 17 załącznika do aktualnego rozporządzenia organy inspekcji sanitarnej opierając się na postępowaniu dowodowym jakie przeprowadzone zostało przed wydaniem decyzji uchylonych wyrokiem z dnia 13 października 2009 r. orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej. Takie działanie organów nie mogło być uznane za prawidłowe. Zgodnie bowiem z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, z zastrzeżeniem ust. 2 (przepis ten nie dotyczy rozpoznawanej sprawy), do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Powyższa regulacja nie uzasadnia jednakże automatycznego poprzestania w każdej rozpoznawanej sprawie wyłącznie na czynnościach dokonanych we wcześniejszym postępowaniu. Konieczność przeprowadzenia dodatkowego, uzupełniającego postępowania wyjaśniającego jest w rozpoznawanej sprawie oczywista i dlatego za w pełni uzasadnione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wskazanych tam przepisów postępowania zarówno przez organy jak i przez Sąd pierwszej instancji. Uznanie przez ten Sąd za prawidłowe i wystarczające do oceny pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych, na których oparły się organy było niewątpliwie przedwczesne i stanowiło uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym – substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji. Przeprowadzona w sprawie ocena narażenia zawodowego w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, która dotyczyła wyłącznie narażenia na działanie w środowisku pracy pyłów oraz substancji chemicznych nie mogła być uznana za wystarczającą. Słusznie skarżący zarzucił, iż mimo że podnosił okoliczność, która mogła mieć istotne znaczenie w sprawie, bowiem wskazywał na działanie promieniowania jonizującego w czasie prac spawalniczych, kwestia ta nie została w sprawie wyjaśniona. Tymczasem, jak podkreślono w skardze kasacyjnej, przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym uwzględnia się także, zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 Kodeksu pracy. W myśl § 2 ust. 1 wydanego w tym względzie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. Nr 280, poz. 2771 ze zm.) ustala się wykaz substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia i w wykazie tym uwzględnione także zostało narażenie na promieniowanie jonizujące. Wobec twierdzeń skarżącego, że w środowisku pracy był narażony na szkodliwe działanie promieniowania jonizującego, a nadto kwestionowania dokonanej oceny narażenia zawodowego i zarzutu, że nie został w niej uwzględniony stan istniejący w okresie zatrudnienia skarżącego podnoszone przez J. K. okoliczności winny być przez organy rozważone, także w odniesieniu do zgłaszanych wniosków dowodowych.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że z § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. wynika także obowiązek rozważenia przy ocenie narażenia zawodowego pierwotnej lokalizacji nowotworu i okresu latencji, zaś skarżący już w odwołaniu od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] września 2010 r. wskazywał na lakoniczność opinii lekarskich i nierzetelność przeprowadzonych badań, podczas których nie wykryto u niego istniejących już wówczas guzków na płucach – raka płuc. Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej organy z uchybieniem poz. 17 pkt 9 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w którym jako nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi wymienione zostały nowotwory wywołane działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%, uznały, bez wyjaśnienia wskazanej kwestii, że stwierdzony u skarżącego rak nerki, jako nie wymieniony bezpośrednio w wykazie nie mógł być uznany za chorobę zawodową, o której mowa pod poz. 17 wykazu i w konsekwencji nie dokonały koniecznych czynności w ramach postępowania dowodowego, by wyjaśnić, czy istnieją w sprawie przesłanki do rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, wymienionego w poz. 17 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazano, że realizując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia [...] maja 2012 r. zwrócono się do [...] S.A. z zapytaniami dotyczącymi narażenia J. K. na promieniowanie jonizujące oraz z zapytaniami prowadzenia rejestru prac w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.

Pracodawca P. J. Kamieńskiego, w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. stwierdził, że w zakładzie pracy systematycznie przeprowadzane były badania i pomiary czynników chemicznych oraz że prowadzone są rejestry czynników szkodliwych dla zdrowia i nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych norm.

Pełnomocnik Pana J. K. zwrócił się w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. do organu z wnioskiem o przesłuchanie w charakterze świadka M. W., P. K. oraz E. L. na okoliczność ustalenia warunków pracy, panujących w [...] S.A. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu radiologii i onkologii na okoliczność ustalenia wpływu promieniowania jonizującego na możliwości powstania nowotworu złośliwego nerki.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. dniach [...] lipca 2012 r. oraz [...] października 2012 r. przesłuchał wskazanych przez pełnomocnika J. K. świadków na okoliczność narażenia zawodowego oraz warunków pracy panujących w [...] S.A., a także przesłał zapytania pisemne do kolejnych świadków. Ponadto organ, na wniosek [...] [...] Sp. j. przesłuchał długoletniego pracownika tejże spółki, który współpracował z J. K. – R. C.. W ocenie organu, zeznania otrzymane od w/w świadków nie wniosły jednak istotnych informacji dotyczących narażenia zawodowego J. K.. Dnia [...] listopada 2013 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. wpłynęła skarga J. K. na przewlekłość prowadzonego postępowania, na skutek której Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P., pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. zalecił organowi niezwłoczne przystąpienie do załatwienia sprawy.

Pełnomocnik J. K. w toku zapoznawania się dnia 11 lipca 2014 r. z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazał, że organ nie przeprowadził dowodów zgłoszonych przez J. K., tj. opinii biegłego z zakresu radiologii i onkologii, a także pomiarów promieniowania jonizującego w zakładzie pracy Pana J. K. podczas spawania oraz zarzucił, że wadliwie nie przesłuchano dotychczas samego J. K.. Dnia [...] października 2014 r. organ przesłuchał J. K. z uwagi na stan zdrowia w jego miejscu zamieszkania, a w piśmie z dnia [...] października 2014 r. zwrócił się do pracowni pomiarów promieniowania "[...]" w P. o przeprowadzenie pomiarów promieniowania jonizującego w trakcie spawania elektrycznego oraz gazowego. Właściciel pracowni – J. M. w trakcie rozmowy telefonicznej stwierdził, że pomimo sporego stażu w tej dziedzinie nie spotkał się z tego typu zleceniem i że nie podejmie się wykonania tychże pomiarów, twierdząc, że przy procesie spawania przeprowadza się wyłącznie pomiary natężenia promieniowania ultrafioletowego, które może powodować zaćmę spawaczy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. dnia [...] listopada 2014 r. zwrócił się do Inspektor Sanitarny o wykonanie pomiarów promieniowania jonizującego (z nadzoru) na stanowisku spawania elektrycznego oraz gazowego w [...] [...] Sp. j. w K. W.. Poczyniono wstępne ustalenia z kierownikiem Oddziału Higieny Radiacyjnej, a termin wykonania powyższych pomiarów miał zostać uzgodniony z prezesem spółki – J. G..

W dniu [...] czerwca 2015 r. pracownicy Oddziału Higieny Radiacyjnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w P. wykonali pomiary rozkładu mocy dawki promieniowania jonizującego na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego w spółce [...]. Celem pomiarów wykonanych w obecności prezesa spółki, J. K. oraz jego pełnomocnika było sprawdzenie, czy w pomieszczeniu, w którym wykonywane jest spawanie, natężenie promieniowanie jonizującego było wyższe niż promieniowanie tła w powietrzu. Pomiary wykonano przed, podczas procesu spawania oraz po jego zakończeniu. Wykonane pomiary mocy dawki promieniowania jonizującego na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego nie przekroczyły progu czułości przyrządu dozymetrycznego, tj. wartości 0,1 uSv/h.

Pełnomocnik J. K. w piśmie do organu z dnia [...] sierpnia 2015 r. stwierdził, że w/w pomiary nie mogą być uznane za wiarygodne, albowiem w żaden sposób nie oddają warunków pracy panujących w zakładzie w okresie, w którym był zatrudniony J. K.. Ponadto wnioskodawca wskazał, że przeprowadzanie pomiarów przez pracowników Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i że organ II instancji w sposób bezpośredni ingeruje w zbieranie materiału dowodowego, który to materiał może być przedmiotem ponownej oceny przez ten sam organ i ponowił wniosek o przeprowadzenie dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu fizyki i chemii na okoliczność ustalenia, czy podczas spawania elektrycznego lub spawania chemicznego powstaje promieniowanie jonizujące.

W dniu [...] czerwca 2016 r. do organu wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym wniósł o zwrócenie się do Instytutu Spawalnictwa w G., bądź innego instytutu, celem wydania opinii na okoliczność ustalenia, czy podczas procesu spawania elektrycznego lub spawania chemicznego powstaje promieniowanie jonizujące oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii specjalisty z dziedziny radiologii i onkologii na okoliczność ustalenia wpływu promieniowania jonizującego, w szczególności ultrafioletowego powstałego w czasie procesów spawania elektrycznego i gazowego na ciało człowieka w okresie zatrudnienia J. K., w szczególności możliwości powstania nowotworu złośliwego w postaci raka nerki. W piśmie tym wnioskodawca stwierdził, że opinią taką nie są pomiary dokonane przez Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w P. i nie mogą być uznane za wiarygodne z uwagi na fakt, że wykonane zostały na dzień [...] czerwca 2015 r. i nie mogą być miarodajne dla warunków pracy panujących w czasie zatrudnienia wnioskodawcy.

Następnie organ Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. stwierdził, że w sprawie J. K. orzekały jednostki medyczne uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych, tj. W. Centrum Medycyny Pracy w P. oraz Instytut Medycyny Pracy [...]. Zdaniem organu orzeczenia wydane w sprawie przez w/w jednostki były wyczerpujące, spójne, kompletne i jednomyślnie uznały, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Przeprowadzając postępowanie wyjaśniające organ I instancji dokonał oceny narażenia zawodowego w sposób wyczerpujący i zgodny ze stanem faktycznym. Nie wykazała ona w środowisku pracy J. K. czynników uznanych za rakotwórcze dla ludzi, poza związkami niklu, które nie są kancerogenne dla układu moczowego. Twierdzenia wnioskodawcy, że w środowisku pracy narażony był na szkodliwe działanie promieniowania jonizującego uznać należy za bezpodstawne, czego dowodem są pomiary rozkładu mocy dawki promieniowania jonizującego, przeprowadzone na stanowisku pracy spawacza elektrycznego i gazowego w spółce [...] w dniu [...] czerwca 2015 r. przez Oddział Higieny Radiacyjnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w P., które nie przekroczyły progu czułości dozymetrycznego. Nadto organ uznał, że wnioski o zwrócenie się do Instytutu Spawalnictwa w G. celem wydania opinii, a także przeprowadzenie dowodu z opinii lekarza z zakresu radiologii i onkologii należało uznać za nieuzasadnione, gdyż specjaliści z zakresu medycyny pracy orzekający w sprawie mają ogromne doświadczenie w orzekaniu w podobnych sprawach oraz dużą wiedzę w obszarze radiologii i onkologii.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K. podnosząc zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako "K.p.a.") poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wszechstronnego jego rozważenia, a także poprzez dokonanie swobodnej oceny materiału dowodowego wskutek jego niekompletności; naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie zawarcie w decyzji uzasadnienia faktycznego, w szczególności dowodów, na których oparł się organ.

Zdaniem odwołującego, aby móc ocenić, czy schorzenie wnioskodawcy jest chorobą zawodową, konieczne było ustalenie, czy w latach swojej pracy na rzecz [...], na sprzęcie wówczas używanym, był on narażony na promieniowanie jonizujące, a w dalszej kolejności przeprowadzić badanie lekarskie orzecznika, który powinien uwzględnić fakt narażenia wnioskodawcy na promieniowanie jonizujące i to przez wiele lat pracy. Jak podkreślono, skarżący istotnie wykonywał codziennie przez 3 – 4 godziny czynności spawalnicze i był narażony i dymy i pyły spawalnicze. Nie dokonano jednak oceny wpływu promieniowania jonizującego na stwierdzone schorzenie i nie przeprowadzono w powyższym zakresie żadnego postępowania dowodowego. Odwołujący zakwestionował również badania dokonane przez pracowników Inspektor Sanitarny w P., wskazując, że organ ten nie mógł ich dokonać, gdyż narusza to zasadę dwuinstancyjności oraz podnosząc, że nie spełniają one wymogów opinii z biegłego, gdyż brak jest protokołów z przeprowadzonych pomiarów, oraz nie opisano elektron, które zostały wówczas zastosowane. Jest to o tyle istotne, że sprzęt i materiały jakimi posługiwał się odwołujący są róże od tych, które były stosowane podczas dokonywania pomiarów.

Pismem z dnia [...] marca 2017 r. uzupełniono odwołanie podczas wskazanie rodzajów elektrod, którymi posługiwał się odwołujący, a które nie zostały zbadane podczas dokonywanych pomiarów promieniowania jonizującego.

W. Wojewódzki Inspektor Sanitarny P. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając dodatkowo, że pracodawca odwołującego, tj.: [...] [...] Sp. j. systematycznie przeprowadza badania i pomiary czynników chemicznych przy czym nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych norm. Ponadto spółka prowadzi rejestry czynników szkodliwych dla zdrowia, informuje pracowników o ryzyku zawodowym występującym na poszczególnych stanowiskach. Organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania świadków wskazanych przez odwołującego na okoliczność ustalenia warunków pracy w [...] oraz przesłuchał także J. K.. Powyższe zeznania nie wniosły istotnych informacji dotyczących narażenia zawodowego odwołującego. Organ I instancji w trakcie prowadzonego dodatkowego postępowania wyjaśniającego wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy [...] o dodatkową opinię w sprawie. W odpowiedzi lekarska jednostka orzecznicza II stopnia stwierdziła, iż podczas spawania elektrycznego nie powstaje promieniowania jonizujące. Instytut Medycyny Pracy [...] wyjaśnił, iż łuki spawalnicze oraz promieniowanie palników gazowych stanowią źródło zagrożeń związanych z promieniowaniem optycznym. Lekarska jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, iż promieniowanie optyczne nie jest czynnikiem rakotwórczym dla ludzi, zatem nie ma podstaw do rozpatrywania związku pomiędzy nowotworem bez względu na jego lokalizację a promieniowaniem emitowanym podczas spawania w łuku elektrycznym. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wystąpił do tutejszego organu o przeprowadzenie pomiarów promieniowania jonizującego na stanowisku spawania elektrycznego oraz gazowego w [...] [...] Sp. j. W dniu [...] czerwca 2015 r. pracownicy Oddziału Higieny Radiacyjnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w P. wykonali pomiar rozkładu mocy dawki promieniowania jonizującego na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego. Pomiary wykonano w obecności: prezesa spółki J. G., J. K. oraz jego pełnomocnika. Celem wykonania pomiarów było sprawdzenie czy w pomieszczeniu, w którym wykonywane było spawanie, natężenie promieniowania jonizującego było wyższe niż promieniowanie tła w powietrzu. Warunki pomiarowe odzwierciedlały charakter pracy, rodzaj i sposób spawania oraz materiał wykorzystywany w procesie spawania. Pomiary wykonano przy zastosowaniu materiałów i urządzeń wykorzystywanych w zakładzie na dzień [...] czerwca 2015 r., tj.: spawarkę ZP 30w i spawarkę SPB 315. Pomiary wykonano: przed rozpoczęciem procesu spawania (tzw. tło w powietrzu), podczas procesu spawania (na wysokości oczu i ciała osoby spawającej po prawej i lewej stronie ciała spawacza) oraz po zakończeniu spawania. Wykonane pomiary mocy dawki promieniowania jonizującego na stanowisku pracy spawacza elektrycznego i gazowego nie przekroczyły progu czułości przyrządu dozymetrycznego, tj.: wartości 0,1 uSWh. Mając na uwadze powyższe organ I instancji uznając uzupełniony materiał dowodowy za kompletny wydał decyzję znak: [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. o braku podstaw do stwierdzenia u J. K..

Jak wyjaśnił organ odwoławczy ocena opinii lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. Uzupełniona ocena narażenia zawodowego nie wykazała w środowisku pracy J. K. czynników uznanych za rakotwórcze dla ludzi poza związkami niklu, które nie są czynnikiem kancerogennym dla układu moczowego. Twierdzenia odwołującego, że w środowisku pracy był narażony na działanie promieniowania jonizującego należy uznać za bezpodstawne, czego dowodem są pomiary rozkładu mocy dawki promieniowania jonizującego przeprowadzone na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego, które nie przekroczyły progu czułości dozymetrycznego. Jednocześnie wskazać należy na opinię wydaną przez lekarska jednostka orzecznicza II stopnia, która stwierdziła, iż podczas spawania elektrycznego nie powstaje promieniowanie jonizujące. Wobec powyższego kwestia narażenia zawodowego na czynnik szkodliwy w przedmiotowym postępowaniu jest bezsporna i nie wymaga uzupełnienia.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że dotąd w niniejszej sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr BP [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w [...]i nr [...] dnia [...] sierpnia 2008 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wraz z opinią uzupełniającą z dnia [...] lipca 2012 r. W opiniach W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi sformułowano jednoznaczne wnioski o braku podstaw do rozpoznania u J. K. choroby zawodowej. Opinie wydane w niniejszej sprawie przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy [...] są rzeczowe, spójne i logiczne. Tutejszy organ nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności, ponieważ orzeczenia wydane zostały po przeprowadzeniu wszechstronnych i miarodajnych badań. W sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, wykazano brak przesłanek do przyjęcia u J. K. choroby zawodowej.

Decyzja organu I instancji wydana została na podstawie materiału dowodnego obejmującego opinie lekarskie wydane przez jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w zakresie chorób zawodowych, wyników pomiarów rozkładu mocy dawki promieniowania jonizującego na stanowisku pracy spawacza elektrycznego i gazowego oraz protokołów z przesłuchania świadków. W ocenie tutejszego organu uzupełniony materiał dowodowy był kompletny do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Stwierdzić należy, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. oceniając czy w procesie spawania występuje promieniowanie jonizujące z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającej 10% oparł się o wyniki, które jednoznacznie wykazały, iż dawki promieniowania jonizującego na stanowisku pracy spawacza elektrycznego i gazowego nie przekroczyły progu czułości dozymetrycznego. Zdaniem tutejszego organu zarzut podnoszony przez odwołującego dotyczący przeprowadzenia pomiarów przez pracowników Oddziału Higieny Radiacyjnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w P. stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania z uwagi na bezpośrednią ingerencję organu II instancji w proces kompletowania materiału dowodowego należy uznać za bezpodstawny. Powyższa okoliczność nie pozbawiła odwołującego prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jego sprawy przez organ I i II instancji. W opinii tutejszego organu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wskazał na okoliczności sprawy wskazując jednocześnie na wnioski z nich wypływające.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. K. podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu oraz podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia pkt 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 01 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutogennym w środowisku pracy poprzez błędne uznanie, że rak nerki stwierdzony u wnioskodawcy nie został wywołany promieniowaniem jonizującym, czyli czynnikiem kancerogennym.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz jego uzupełnieniu, w szczególności w zakresie niemożności uznania przeprowadzonych pomiarów za dowód z opinii biegłego oraz zwrócono uwagę, że łuki spawalnicze są szczególnie szkodliwym źródeł promieniowania optycznego, składającego się głównie z podczerwieni i światła. Dla ustalenia, czy u skarżącego możliwe jest stwierdzenie choroby zawodowej, konieczne było ustalenie, czy w latach pracy był on narażony na promieniowanie jonizujące, co wprost wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, a czego zaniechano jednakże w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 05 stycznia 2018 r. uczestnik postępowania – [...] Sp. j. wniósł o oddalenie skargi.

Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 17 stycznia 2018 r. skarżący wskazał, że pracował w bardzo trudnych warunkach, a sprzęt którym się posługiwał by sprzed wielu lat i nie był kontrolowany w czasie pracy. Skarżący oświadczył, że nie wie, czy stare spawarki miały wyższe promieniowanie jonizujące, ale tak zakłada.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, wymienionego w poz. 17 wykazu chorób zawodowych.

Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy, że w niniejszej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 09 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2026/11, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 maja 2013 r., II SA/Po 123/13 oraz poprzedzające je decyzję organów inspekcji sanitarnej w przedmiocie odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Jest to o tyle istotne, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W swoim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmowa stwierdzenia choroby zawodowej była przedwczesna, gdyż organy z uchybieniem poz. 17 pkt 9 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w którym jako nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi wymienione zostały nowotwory wywołane działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%, uznały, bez wyjaśnienia wskazanej kwestii, że stwierdzony u skarżącego rak nerki, jako nie wymieniony bezpośrednio w wykazie nie mógł być uznany za chorobę zawodową, o której mowa pod poz. 17 wykazu i w konsekwencji nie dokonały koniecznych czynności w ramach postępowania dowodowego, by wyjaśnić, czy istnieją w sprawie przesłanki do rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy. Innymi słowy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w prowadzonym ponownie postępowaniu należało wyjaśnić, czy skarżący był narażony na promieniowanie jonizujące oraz czy okoliczność powyższa miała wpływ na stwierdzoną u skarżącego chorobę.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zwróciły się m.in. do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o dodatkową opinię w sprawie. W odpowiedzi lekarska jednostka orzecznicza II stopnia (pismo z dnia 25 lipca 2017 r. podpisane przez Naczelnego Konsultanta Dyrektora ds. Patologii Zawodowej – k. 171 akt administracyjnych) stwierdziła, iż podczas spawania elektrycznego nie powstaje promieniowania jonizujące. W piśmie powyższym wyjaśniono, iż łuki spawalnicze oraz promieniowanie palników gazowych stanowią źródło zagrożeń związanych z promieniowaniem optycznym. Lekarska jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, iż promieniowanie optyczne nie jest czynnikiem rakotwórczym dla ludzi, zatem nie ma podstaw do rozpatrywania związku pomiędzy nowotworem bez względu na jego lokalizację a promieniowaniem emitowanym podczas spawania w łuku elektrycznym.

Dodatkowo, w dniu [...] czerwca 2015 r. pracownicy Oddziału Higieny Radiacyjnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w P. wykonali pomiar rozkładu mocy dawki promieniowania jonizującego na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego. Pomiary wykonano w obecności: prezesa spółki J. G., J. K. oraz jego pełnomocnika. Celem wykonania pomiarów było sprawdzenie czy w pomieszczeniu, w którym wykonywane było spawanie, natężenie promieniowania jonizującego było wyższe niż promieniowanie tła w powietrzu. Warunki pomiarowe odzwierciedlały charakter pracy, rodzaj i sposób spawania oraz materiał wykorzystywany w procesie spawania. Pomiary wykonano przy zastosowaniu materiałów i urządzeń wykorzystywanych w zakładzie na dzień [...] czerwca 2015 r., tj.: spawarkę ZP 30w i spawarkę SPB 315. Pomiary wykonano: przed rozpoczęciem procesu spawania (tzw. tło w powietrzu), podczas procesu spawania (na wysokości oczu i ciała osoby spawającej po prawej i lewej stronie ciała spawacza) oraz po zakończeniu spawania. Wykonane pomiary mocy dawki promieniowania jonizującego na stanowisku pracy spawacza elektrycznego i gazowego nie przekroczyły progu czułości przyrządu dozymetrycznego, tj.: wartości 0,1 uSWh. Mając na uwadze powyższe organ I instancji uznając uzupełniony materiał dowodowy za kompletny wydał decyzję znak: [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. o braku podstaw do stwierdzenia u J. K..

W ocenie Sądu dowody powyższe jednoznacznie wskazują, że w ramach wykonywanej pracy skarżący nie był narażony na promieniowanie jonizujące.

W niniejszej sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] dnia [...] sierpnia 2008 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wraz z opinią uzupełniającą z dnia [...] lipca 2012 r. W opiniach W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytutu Medycyny Pracy [...] sformułowano jednoznaczne wnioski o braku podstaw do rozpoznania u J. K. choroby zawodowej. Opinie wydane w niniejszej sprawie przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy [...] są rzeczowe, spójne i logiczne. Zarówno organy, jak i Sąd nie znalazły podstaw do kwestionowania ich wiarygodności, ponieważ orzeczenia wydane zostały po przeprowadzeniu wszechstronnych i miarodajnych badań. W sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, wykazano brak przesłanek do przyjęcia u J. K. choroby zawodowej. Tym samym nie zostały spełnione warunki stwierdzenia choroby zawodowej, a wniesiona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.