Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 165/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art.135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. J. i P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia 7 grudnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz skarżących A. J. i P. J. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta L. decyzją z 27 lipca 2015 r. znak [...] odmówił na wniosek A. J. i P. J. z 6 marca 2014 r. nałożenia na właścicieli działek nr ewid. [...] i [...] obr. [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego tych działek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11 grudnia 2015 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania A. i J. J., uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie przeprowadził w znacznej części wymaganego postępowania dowodowego, a także nie dokonał wszechstronnej analizy uzyskanego już w toku postępowania dowodowego i w konsekwencji nie ustalił należycie stanu faktycznego w kwestii jaki był stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, kto jest sprawcą tej zmiany i na czym ona polegała, czy zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty oraz czy pomiędzy zmianą i stwierdzoną lub wysoce prawdopodobną szkodą zachodzi adekwatny związek przyczynowy.

Organ odwoławczy wytknął również brak rzetelnego i kompletnego ustalenia prawidłowego przedmiotu postępowania. Wskazał na brak podpisu pod pismem skarżących z 15 kwietnia 2013 r. Zwrócił uwagę na różne podnoszone przez wnioskodawców przyczyny zmiany stosunków wodnych i konieczność rozważenia wyodrębnienia dwóch różnych spraw. Zarzucił brak w aktach sprawy wypisów z ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów i brak ustalenia właściwego kręgu stron postępowania. Zalecił rozważenie skorzystania przez organ I instancji z opinii biegłego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji dopuścił dowód z opinii biegłego oraz dokonał ponownych oględzin terenu [...] czerwca 2016 r. Biegły w pismach z 9 listopada 2016 r. ustosunkował się również do zastrzeżeń do opinii sformułowanych przez skarżących a także przez P. Z. w pismach z 24 października 2016 r.

Ponowne postępowanie Burmistrz Miasta L. zakończył decyzją z 2 maja 2017 r. znak [...], odmawiając uwzględnienia wniosku A. J. i P. J. o nałożenie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego na właścicieli działek [...] i [...] w zw. z zalewaniem ich działki [...] wodami gruntowymi i opadowymi płynącymi z terenu ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał wnioski z opinii biegłego oraz jego pism wyjaśniających. W szczególności stwierdził fakt zalewania działki skarżących, a jako jego przyczynę wskazał nieprawidłowe położenie korytek na odcinku X1F oraz brak konserwacji tego rowka. Wskazał również, że rów pomiędzy działkami [...] i [...] powinien być udrożniony. Stwierdził, że niefachowe położenie korytek o niewłaściwych wymiarach miało miejsce za zgodą skarżących i na ich terenie. W zakresie wkopania rur spustowych organ powtórzył za biegłym, że jest to w kompetencjach organów nadzoru budowlanego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 8 sierpnia 2017 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania A. i J. J., uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in, że organ I instancji nie wyjaśnił, dlaczego uznał za strony postępowania M. K. oraz M.L., natomiast nie uznał za stronę postępowania B. Z., współwłaścicielki działki nr [...]. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że nadal nie ustalono należycie stanu faktycznego sprawy czyli poprzedniego stanu wody na gruncie. Wskazał na wynikające z opinii biegłego zaniedbania właścicieli odnośnie korytek i rowów przy działkach nr [...] i [...]. Wytknął, że nie ustalono kiedy powstał rowek na odcinku AC. Zwrócił uwagę, że organ I instancji nie odniósł się do kwestii odprowadzenia rur spustowych i podniesienia działki [...] o 1 m, a także uszkodzenia budynku skarżących. Organ odwoławczy podkreślił, że to nie biegły, a organ rozstrzyga sprawę, zatem organ nie może ograniczyć się do powtórzenia treści i konkluzji opinii biegłego. Wskazał, że konieczne jest ustalenie kiedy był wykonany rowek na odcinku AC. Zarzucił brak ustaleń w kwestiach podniesienia terenu działki [...] o 1 m, wkopania rur spustowych oraz uszkodzeń budynku skarżących. Zwrócił uwagę na możliwości gromadzenia dodatkowych dowodów osobowych i z dokumentów. Organ odwoławczy stwierdził także, że właściciele nieruchomości oznaczonych jako działki [...] i [...], co najmniej przyczynki się do powstania szkody na działce wnioskodawców. Nawet bowiem w sytuacji, gdy sami właściciele poprzez swoje zaniedbania, a takich się dopuścili w niniejszej sprawie bowiem również korytka biegnące wzdłuż ich nieruchomości są nieprawidłowo ułożone i również brak jest odpowiedniej konserwacji rowu wzdłuż ich nieruchomości, jednakże jak wynika wprost z opinii biegłego przyczyną zalewania działki nr ewid [...] jest błąd w ułożeniu korytek i brak konserwacji rowu co najmniej na odcinku oznaczonym na szkicu jako CE. tj. wzdłuż nieruchomości stanowiących własność również P. Z. oraz L. i R. J..

W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz Miasta L. przeprowadził oględziny [...] stycznia 2018 r. oraz [...] maja 2018 r. Zgromadził dodatkowe dowody, w tym mapy, przedłożone przez P. Z. 5 stycznia 2018 r i 30 czerwca 2016 r., a także nowego właściciela działki [...] M. N., m.in. co do przebieg korytek.

Postępowanie Burmistrz Miasta L. zakończył decyzją z 23 sierpnia 2018 r. znak [...], którą po rozpatrzeniu sprawy z wniosku z 6 marca 2014 r. A. J. i P. J. dotyczącego spływu wód opadowych w kierunku ulicy [...] w L. z terenu działek nr ewid. [...] i [...] na działkę [...] obr. [...]:

1. nałożył na właścicieli działki nr ewid. [...] - B. i P. Z. obowiązek wykonania prac:

a) systematycznego udrażniania i konserwowania istniejącego rowu otaczającego działkę nr ewid. [...] obr.[...] od strony południowej i od strony zachodniej na odcinku X1C i CD stosownie do oznaczeń na mapie stanowiącej załącznik do decyzji,

b) wykonania studzienki rewizyjnej o średnicy 1,2 m i głębokości 1 m wprowadzającej do niej wód płynących od strony rowu (odcinka X1C) przy zachowaniu poziomu odprowadzenia wody ze studzienki poniżej wlotu - w kierunku ulicy [...].

c) termin wykonania prac ujętych w ppkt. 1.b - do 30 czerwca 2019 r.

2. nałożył na właścicieli działki nr ewid. [...] obr.[...] - L. i R. J. obowiązek wykonania prac:

likwidacji przepustu na odcinku DE.

systematycznego udrażniania i konserwowania istniejącego rowu biegnącego wzdłuż działki nr ewid.[...] obr.[...] od strony na odcinku wschodniej na odcinku począwszy od granicy z działką nr ewid. [...] obr[...]

termin wykonania prac ujętych w ppkt 2.b niniejszej decyzji - do 30 czerwca 2019r.

3. na podstawie art. 29 Prawa wodnego odstąpił od nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na właścicieli nieruchomości położonych w obrębie odcinków EF i AX1 - z art. 29 Prawa wodnego na właścicieli działek zlokalizowanych wzdłuż rowu a odcinkach AX1 i EF.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art.29 ust. 3 Prawa wodnego (t.j. Dz.U z 2017r poz.1566 ze zm.) w związku z art. 545 ust. 4 art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r. poz.1257.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A. i P. J. wnieśli pismo do Burmistrza Miasta L. z prośbą o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zalewania ich nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. [...] obr. [...] położoną w L. przy ul. [...] - wodami opadowymi skierowanymi przez sąsiadów. W piśmie wnioskodawcy wskazali fakt, że wody, które przedostają się z terenów działek usytuowanych powyżej spływając z rozległego zbocza góry L. powodują zalewanie ich działki. Wnioskodawcy wskazali na zmianę stosunków wodnych i naruszenie przepisów art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W kolejnych pismach domagali się nakazania nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego na właścicieli działek [...] i [...] obr[...]

Organ wskazał, że po ponownej analizie całości materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego przeprowadził kolejne oględziny terenu z udziałem stron. Ww. oględziny w zamyśle organu miały odpowiedzieć na zadane stronom pytanie: "Na czym terenie znajduje się rów odprowadzający wody opadowe, wyłożony betonowymi korytkami (zaznaczony na mapie kolorem zielonym), który biegnie wzdłuż granicy dwóch nieruchomości: jednej - stanowiącej działkę nr ewid. [...] obr. [...] położonej w L. przy ul. [...], oraz drugiej - stanowiącej działkę nr ewid [...] obr. [...] położonej w L. przy ul. [...]". Strony jednak nie potrafiły jednoznacznie określić na terenie czyich działek i w jakim zakresie posadowione są korytka biegnące wzdłuż granicy pomiędzy działkami: nr ewid [...] obr.[...] i nr ewid. [...] obr.[...].

Wobec zaistniałej sytuacji organ I instancji, wychodząc naprzeciw mieszkańcom tego rejonu miasta i podejmując się konkretnego działania w kierunku pomocy w rozwiązaniu wieloletniego konfliktu międzysąsiedzkiego, wskazał stronom na możliwość ugodowego rozstrzygnięcia tego sporu wodnego poprzez zawarcie ugody administracyjnej w trybie art. 30 Prawo wodne, proponując zlecenie przez Miasto L. specjalistycznej firmie powtórne ułożenie korytek betonowych na odcinku CF wraz z wykonaniem studzienki w punkcie C - zgodnie z wnioskami zawartymi w opinii biegłego M. J. z [...] września 2016 r.

Strony postępowania (w tym również wnioskodawcy) nie zgodziły się na ugodowe zakończenie sporu.

Organ uznał opinię biegłego za rzetelną i zgodną z wymogami wiedzy specjalistycznej i prowadząc postępowania i dokonując rozstrzygnięć na niej się oparł. Wskazał, że dane właścicieli gruntów wynikają z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz systemu elektronicznego dostępu do ksiąg wieczystych.

Dalej ustalił, że na przedmiotowym obszarze doszło do naruszenia stosunków wodnych głównie z uwagi na powstające budynki mieszkalne, co wiązało się z zakłóceniem nieskrępowanego naturalnego spływu wód opadowych, który był wyraźnie ukształtowany z uwagi na duży spadek terenu. Strony starały się temu przeciwdziałać wykonując urządzenia, których celem było ujęcie wód opadowych i odprowadzenia ich poza nieruchomości zabudowane. W tej mierze strony, w tym wnioskodawcy, dokonywali uzgodnień w zakresie wykonania tychże urządzeń. Mając na względzie fakt, iż taki stan na gruncie został ukształtowany, organ przyjął, za opinią biegłego, iż przedmiotem rozstrzygnięcia winno być właściwe wykonanie urządzeń, które zniwelowałyby oddziaływania spływu wody.

Organ przywołał treść art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r - Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.; później Dz.U. z 2017 r., poz. 1121), dalej "P.w. z 2001 r.", w brzmieniu, które ma zastosowanie do przedmiotowego postępowania.

W przedmiotowym postępowaniu, w ocenie organu, nie istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego - z przyczyn wyżej podanych, a dotyczących zabudowy pierwotnie rolniczo użytkowanej przestrzeni. Przeprowadzone postępowanie, w szczególności oględziny oraz opinia biegłego przesądziły, że wnioskodawcy doznają szkody, których źródłem są dokonane zmiany wody na gruncie. Szkoda ta wiąże się w szczególności z uszkodzeniami w murku ogrodzeniowym wnioskodawców spowodowane przez wodę. Murek jest podmyty, a ściany murka są uszkodzone. W takich okolicznościach, w obliczu stwierdzonego faktu zaistniałych uszkodzeń na murku ogrodzeniowym działki skarżących powstałych w wyniku spływającej wody z terenu działek położonych powyżej ich nieruchomości, organ zgodził się z ustaleniami biegłego i zastosował art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. Jego zdaniem takie prace jak: wykonanie studzienki rewizyjnej w pkt C, usunięcie przepustu betonowego położonego na odcinku DE przy jednoczesnej dbałości o konserwacje i udrażnianie rowu otaczającego działki na odcinku X1C i CE będzie właściwym działaniem w kierunku zapobiegania przed przelewaniem się nadmiernych wód opadowych terenu góry L. - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ponadto usunięcie przepustu na odcinku DE doprowadzi do tego, że podczas większych opadów zlikwiduje niekontrolowany strumień wody uderzający w ogrodzenie skarżących.

W decyzji pominięto odcinek EF albowiem w tym zakresie wnioskodawców organ uznał za sprawców szkody - w związku z faktem, iż brali oni udział w ułożeniu korytek betonowych na tym odcinku. Tym samym ewentualne prace z tym związane ciążą na nich z uwzględnieniem regulacji art. 154 Kodeksu cywilnego.

Od powyższej decyzji A. J. i P. J. wnieśli odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i nałożenia obowiązku na właścicieli działek nr ew. [...] i [...] wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom poprzez orzeczenie:

- obowiązku wykonania prac opisanych w pkt 1 decyzji I instancji, a ponadto nakazania usunięcia rur spustowych przez właściciela nieruchomości dz. [...];

- nałożenia obowiązku na właściciela działki [...] systematycznego udrażniania i konserwowania istniejącego rowu przy pkt. X1 oraz przy granicy z działką w dół;

- nakazanie udrożnienia rowu w pkt. X2 przez właściwego właściciela działki oraz rozłożenia spływu wody na trzy rowy odprowadzające wodę do rowu przy ulicy [...] a także usunięcie istniejących korytek znajdujących się na działce [...] i działce [...] oraz wyrównanie zajmowanego przez nie terenu, ułożenie rury z niezbędnymi elementami służącymi do odprowadzania wody pod ziemią na działce nr ew [...] oraz wyrównanie terenu naruszonego podczas wykonywania prac.

Ewentualnie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., a także art. 29 P.w. z 2001 r., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i orzeczenie niewystarczających środków – "nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, który jest niewystarczający aby zapobiegać szkodom zalewania ich nieruchomości jak również brak kompleksowego uregulowania spływu wód przez co nieruchomość odwołujących jest zalewana";

- naruszenie art. 29 P.w. z 2001 r. poprzez brak uzasadnienia dlaczego organ odstąpił od nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na właścicieli nieruchomości położonych w obrębie odcinków EF i AX1.

- art. 68 K.p.a. poprzez brak sporządzenia rzetelnego protokołu oględzin.

W uzasadnieniu odwołujący rozwinęli ww. zarzuty. W szczególności stwierdzili, iż co do zasady zgadzają się z rozstrzygnięciem, że należy nałożyć obowiązki wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Jednakże w ocenie odwołujących zakres orzeczonych obowiązków nie jest wystarczający i nie jest w stanie zapobiegać szkodom zalewania ich nieruchomości. Wskazywali, że przyczyną zalewania nieruchomości jest zwiększona ilość odprowadzanych wód z nieruchomości działek [...] i [...] a przede wszystkim główną przyczyną jest nierównomierne rozprowadzenie wód opadowych w ten sposób, że spływ wody skupia się w jednym ciągu co powoduje nadmierną ilość płynącej wody skupiającej się przy ich działce, co wynika także z zwiększonego przepływu wód na odcinku X2 i X1 i C, gdyż miejsca X1 X2 są zatkane. Tymczasem organ w swojej decyzji odstąpił od nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na właścicieli działek położonych w obrębie odcinków EF i AX1.

Skarżący wskazali, że po wkopaniu betonowych kręgów oraz rur spustowych na wyżej położonych działkach w 2013 r. "ich nieruchomość zaczęło zalewać". Po zgłoszeniu do organu i oględzinach w terenie zgodzili się polubownie rozwiązać problem, przez odprowadzenie wody z działek [...] i [...] ułożonymi następnie wzdłuż granicy ich działki korytkami. Zastrzegli, że nie zgadzają się, by owymi korytkami spływała cała woda z terenu usytuowanego powyżej działek. Podnieśli, że już w trakcie oględzin [...] maja 2018 r. precyzyjnie wskazywali, czego się domagają.

Zarzucili również, że zapoznali się z treścią protokołu oględzin i okazało się, że nie dość, iż treść odbiega od tego co podawali, to ich podpisy budzą ich wątpliwości. Zatem zlecili wykonanie ekspertyzy grafologicznej, która potwierdziła ich wątpliwości. W związku z zaistniałą sytuacją odwołujący wnieśli zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa fałszerstwa ich podpisów, jak i treści protokołu oględzin. Sprawa ta jest w toku.

Podnieśli, że z działki [...] można wpuścić rury spustowe w drugi spływ wody, od odcinka X1. Zwrócili uwagę na propozycję rozwiązania sporu złożoną przez M. N., to jest wykonania rury pod ziemią po jego terenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 7 grudnia 2018 r. znak [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 29 P.w. z 2001 r. w zw. z art. 545 ust. 4 i art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U z 2017 r., poz. 1566) uchyliło decyzję I instancji w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że:

1) nałożyło na właścicieli działki nr ewid. [...] obr.[...] - B. Z. i P. Z. obowiązek:

a) wyprofilowania wlotu na dz. nr ew. [...] obr.[...], likwidując powstałe zwężenie rowu, oznaczone pkt X1 na mapie załączonej do decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia 23 sierpnia 2018r., znak: [...],

b) wykonania studzienki rewizyjnej o średnicy 1,2 m i głębokości 1 m, do której należy wprowadzić wody płynące od strony rowu (odcinka XiC ) przy zachowaniu poziomu odprowadzenia wody ze studzienki poniżej wlotu - w kierunku ulicy [...],

c) systematycznego udrażniania i konserwowania istniejącego rowu otaczającego działkę nr ewid. [...] obr[...] od strony południowej i od strony zachodniej na odcinku X1C i CD stosownie do oznaczeń na mapie stanowiącej załącznik do decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia 23 sierpnia 2018r., znak: [...]

2) nałożyło na właścicieli działki nr ewid. [...] obr.[...] L. J. i R. J. obowiązek:

a) likwidacji przepustu betonowego na odcinku DE, stosownie do oznaczeń na mapie stanowiącej załącznik do decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia 23 sierpnia 2018r., znak: [...],

b) systematycznego udrażniania i konserwowania istniejącego rowu biegnącego wzdłuż działki nr ewid.[...] obr.[...] od strony wschodniej począwszy od granicy z działką nr ewid. [...] obr. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił materialną podstawę prawną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji w zw. z art. 29 P.w. z 2001 r. oraz nową ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne i treścią art. 545 ust. 4 tej ustawy. Dalej wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż przed rokiem 1998, obecnie zabudowane przedmiotowe działki użytkowane były jako grunt rolniczy. Nachylenie terenu było i jest w kierunku ulicy [...], zaś spływ wody był i jest zgodny z kierunkiem nachylenia. Trudno na dzień dzisiejszy ustalić, czy był rowek przebiegający równolegle do ulicy [...] na odcinku ozn. przez biegłego AC, czy został wykonany później przez mieszkańców. P. Z. stwierdził, że w 1996 r. przy zakupie wokół jego działki rów był. W 1998 r. założył korytka betonowe na rowie powyżej jego działki pom. dz. ew. nr [...] i [...], następnie wykonał rów i założył korytka betonowe pomiędzy dz. ew. nr [...] i [...]. W 2006 r. wraz z Panem J. ułożył korytka betonowe pomiędzy dz. ew. nr [...] i [...] oraz z P. J. pom. dz. ew. nr [...] i [...].

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że na przedmiotowym obszarze doszło do naruszenia stosunków wodnych głównie z uwagi na powstające budynki mieszkalne, co wiązało się z zakłóceniem nieskrępowanego naturalnego spływu wód opadowych, który był wyraźnie ukształtowany z uwagi na duży spadek terenu. Strony starały się temu przeciwdziałać wykonując urządzenia, których celem było ujęcie wód opadowych i odprowadzenia ich poza nieruchomości zabudowane. W tej mierze strony, w tym wnioskodawcy dokonywali uzgodnień w zakresie wykonania tychże urządzeń.

Mając powyższe na uwadze, w tym ustalenia dokonane przez biegłego, organ wskazał, że główną przyczyną zalewania dz. ew. nr [...] jest błąd w ułożeniu korytek betonowych na odcinku oznaczonym przez biegłego na załączonej do opinii mapie pkt CF oraz brak konserwacji rowu. W szczególności z materiału dowodowego wynika, iż korytka ułożone zostały bezpośrednio na gruncie, bez żadnego zabezpieczenia podłoża betonem, zaś przestrzenie przy połączeniach korytek nie zostały uszczelnione. Kolegium zgodziło się z twierdzeniami biegłego, iż przy dużym nachyleniu terenu, który wynosi 11,5%, zabezpieczenie rowu korytkami winno być dokonane poprzez ułożenie korytek na odpowiedniej podsypce z wypełnionymi spoinami. Woda bowiem przedostaje się pod korytka i powoduje erozję pod i w murku ogrodzeniowymi skarżących. Nadto poprzez powstałe wymycia przedostaje się podczas większych opadów deszczu na ich nieruchomość. Okoliczności te potwierdzone zostały podczas oględzin.

Jak wynika z akt sprawy, korytka na działce odwołujących się są w złym stanie technicznym, a nadto są mniejsze niż korytka doprowadzające wodę z działek B. i P. Z. oraz L. i R. J., co jest nieprawidłowe i trudno nie zgodzić się z twierdzeniem, że nie trzeba żadnych obliczeń, aby stwierdzić, że woda spływająca z większych korytek nie mieści się w korytkach mniejszych.

Organ odwoławczy uznał, że zarzut dotyczący okoliczności, iż organ powinien kompleksowo uregulować spływ wody na przedmiotowym terenie, nie zasługuje na uwzględnienie. Kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych na tym obszarze nie jest i nie może być rozpatrywane, ustalane, przesądzane i rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 P.w. z 2001 r. w konkretnej sprawie i z udziałem indywidualnych podmiotów. Przedmiotem sprawy jest bowiem stan wód powstały na spornym gruncie związany z podniesionymi przez wnioskodawców zarzutami, dotyczącymi zmian stosunków wodnych na działkach ew. nr [...] i [...], które powodują szkody na dz. ew. [...].

Z przedmiotem sprawy wiąże się ściśle kwestia ustalenia stron postępowania. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało za strony niniejszego postępowania właścicieli nieruchomości, na których doszło do zmiany stanu wody na gruncie oraz właścicieli nieruchomości, która w wyniku tej zmiany poniosła szkodę.

Jeżeli natomiast stosunki wodnoprawne, które mają miejsce na obszarze objętym przedmiotowym postępowaniem administracyjnym wymagają całościowego i szerszego uregulowania (jak sugerują to odwołujący), to jest to przede wszystkim zadanie Burmistrza Miasta L., z którym w dobrze pojętym własnym interesie powinni współpracować mieszkańcy.

Organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji stworzył stronom możliwość ugodowego załatwienia sprawy, jednakże strony z tej możliwości nie skorzystały.

Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia art. 29 P.w. z 2001 r. poprzez odstąpienie od nałożenia obowiązków na właścicieli działek położonych na odcinkach oznaczonych przez biegłego AX1 i EF, organ odwoławczy wskazał, że właściciele działek położonych na odcinku oznaczonym przez biegłego AX1, nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Nadto, jak wynika z opinii biegłego w celu poprawienia stanu wody na gruncie należałoby zlikwidować blokadę odpływu wody w pkt X2 na działce K. K., zresztą poprzez ewentualne wyegzekwowanie porozumienia zawartego pomiędzy nim, a Burmistrzem Miasta L.. Natomiast główną przyczyną zalewania dz. ew. nr [...] i co za tym idzie szkód powstałych na nieruchomości odwołujących się jest błąd w ułożeniu korytek betonowych na odcinku X1F oraz brak należytej konserwacji rowu.

Natomiast odnośnie właścicieli działki położonej na odcinku oznaczonym przez biegłego EF, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, jako że rów na tym odcinku został wykonany przy ich udziale i na nieruchomości, będącej ich własnością, przyczyniając się do powstania szkody, zatem organ nie ma możliwości nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom samym poszkodowanym na ich gruncie.

Podniesienie natomiast działki przez L. i R. J. nie spowodowało szkód na działce A. i P. J., gdyż jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, woda z działki L. i R. J. nie spływa w kierunku działki A. i P. J., ale spływa w kierunku ul. [...].

Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji, iż w przedmiotowym postępowaniu nie istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego - przede wszystkim z przyczyn dotyczących zabudowy, pierwotnie rolniczo użytkowanej przestrzeni i dlatego należało wskazać konkretne działania naprawcze. Mając bowiem na względzie fakt, iż opisany wyżej stan na gruncie został ukształtowany organ słusznie przyjął, za opinią biegłego, iż przedmiotem rozstrzygnięcia winno być właściwe wykonanie urządzeń, które zniwelowałyby oddziaływania spływu wody.

Równocześnie jednak Kolegium uznało, iż rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji winno być doprecyzowane, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Organ odwoławczy wyjaśnił również brak podstaw do wyznaczania terminu wykonania nałożonego obowiązku.

A. J. i P. J. wnieśli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i orzeczenie niewystarczających środków – nakazania wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, który jest niewystarczający aby zapobiegać szkodom zalewania ich nieruchomości jak również brak kompleksowego uregulowania spływu wód przez co nieruchomość odwołujących jest zalewana, a także poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności,

art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 28 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie przejawiającej się na uznaniu, że nie jest zasadnym uregulowanie obowiązków pozostałych właścicieli sąsiednich działek wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oraz nieuznanie, aby uczestniczyli oni w prowadzonym postępowaniu,

art. 68 K.p.a. poprzez brak sporządzenia rzetelnego protokołu oględzin i oparcie na nim rozstrzygnięcia w sprawie,

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 29 P.w. z 2001 r., poprzez odstąpienie od nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na właścicieli nieruchomości położonych w obrębie odcinków EF i AX1 na właścicieli działek zlokalizowanych wzdłuż rowu a odcinkach AX1 i EF.

W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz nałożenie obowiązku na właścicieli działek [...] i [...] tak jak to opisano w zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo:

- nakazanie usunięcia rur spustowych przez właściciela nieruchomości dz. [...]; nałożenia obowiązku na właściciela działki [...] systematycznego udrażniania i konserwowania istniejącego rowu przy pkt. X1 oraz przy granicy z działką w dół; nakazanie udrożnienia rowu w pkt. X2 przez właściwego właściciela działki oraz rozłożenia spływu wody na trzy rowy odprowadzające wodę do rowu przy ulicy [...], a także usunięcie istniejących korytek znajdujących się na działce [...] i działce [...] oraz wyrównanie zajmowanego przez nie terenu, ułożenie rury z niezbędnymi elementami służącymi do odprowadzania wody pod ziemią na działce nr ew [...] oraz wyrównanie terenu naruszonego podczas wykonywania prac.

Ewentualnie skarżący wnieśli o uchylenie obu decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wnieśli też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów skargi podnieśli, że organ odwoławczy w zasadzie podzielił stanowisko organu I instancji, a jedynie doprecyzował nałożone na właścicieli działek obowiązki.

W uzasadnieniu skargi powtórzyli argumentację z odwołania. Wskazali dodatkowo, że problem zalewania działki zaczął się już wcześniej niż w 2015 r. Okres zalewania w roku 2013 i 2014 potwierdzają przedstawione dowody w postaci zdjęć, na których są tereny obecnie zabudowane budynkami rodzinnymi (domami) Państwa Z. , J. , J. oraz innych rodzin. Zdjęcia te przedstawiają tereny przed zabudowaniem oraz w trakcie zabudowania i widać na nich brak rowu. Przedstawione zostały również zdjęcia z momentu budowy ogrodzenia w 2010 roku między działkami [...], a [...] obecnego właściciela Pana N. na nich również widać brak rowu. Zatem niezasadne jest przyjęcie, że rów istniał a Pan Z. tylko włożył korytka. Problem zalewania działki skarżących rozpoczął się w momencie wykopania rowów i włożenia do nich korytek na odcinku X1-D.

Zarzucili, że protokół z [...] maja 2018 został po prostu przerobiony, a podpisy skarżących zostały podrobione, co potwierdzają dowody od dwóch biegłych grafologów - jeden który wykonał opinię na zlecenie skarżących i drugi, który wykonał opinię na zlecenie Prokuratury Rejonowej w L.. W oryginalnym protokole było zawarte, że Pan N. ma zamiar w bliskiej przyszłości zbudować własne ogrodzenie. W takim przypadku przy podejmowaniu jakiejkolwiek decyzji powinno być to uwzględnione, gdyż w tym przypadku nie ma możliwości dostania się i konserwowania odpływów wodnych między ogrodzeniami. Pan N. zgodził się na przeprowadzenie wody przez jego nieruchomość nr [...] co pozwala na swobodny dostęp z jego nieruchomości w razie konserwacji czy potrzeby udrożnienia rury. Skarżący uważają, że stanowisko właściciela działki sąsiedniej także powinno zostać uwzględnione przy wydaniu decyzji przez organ. W piśmie z 9 lipca 2018 r. Pan N. wskazał także, że nie wyraża zgody na powtórne ułożenie korytek na jego działce (aktualnie korytka ułożone są na działce skarżących i po części po działce Pana N. tj. właściciela działki [...]) jak również wskazał propozycję uregulowania obowiązków. Organ pominął pismo Pana N. , w którym wskazuje on możliwość rozwiązania sprawy poprzez wykonanie rury pod ziemią do odprowadzenia wody po jego terenie. Wnioskodawcy podkreślają, że ułożone na ich nieruchomości korytka należy koniecznie usunąć, gdyż niszczą one ich ogrodzenie.

W trakcie oględzin organ powinien był wpisać żądanie i twierdzenia wnioskodawców tymczasem sporządzony w trakcie oględzin protokół w żaden sposób nie odzwierciedla przebiegu oględzin. Skarżący zapoznali się z treścią protokołu oględzin i okazało się że nie dość że treść odbiega od tego co podawali, ich podpisy budzą ich wątpliwości. Wnioskodawcy zlecili wykonanie ekspertyzy grafologicznej, która potwierdziła ich wątpliwości. Zostało złożone zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, gdzie w toku czynności organ prowadzący postępowania przygotowawcze zlecił wykonanie opinii, z której to wynika, że podpisy na protokole z oględzin nie są podpisami skarżących. Aktualnie skarżący złożyli zażalenie na postanowienie, gdzie umorzono postępowanie z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa. W protokole brakuje także rysunku, który powołany jest jako załącznik do protokołu.

Wnioskodawcy, godząc się na ułożenie korytek wzdłuż ich nieruchomości, chcieli przeciwdziałać zalewaniu ich nieruchomości. W układaniu korytek brali też udział P. Z. i P. J. . Pomiędzy stronami nie ma sporu o granicę tylko o odprowadzanie wód. Kwestia ułożenia korytek również powinna być objęta rozstrzygnięciem organu, gdyż korytka powinny być przesunięte od granicy - murku ogrodzenia odwołujących tak aby nie niszczyć murku odwołujących i zapewnić spływ wód nienaruszający nieruchomości odwołujących.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Na rozprawie 25 kwietnia 2019 r. skarżący podnieśli m.in., że protokół oględzin z [...] maja 2018 r. został sfałszowany, a skarżącym chodziło nie o przepust betonowy, a o rury plastikowe odprowadzające wodę. Wskazali, że woda dochodzi już do suteren ich budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanym wyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji, jednakże nie wszystkie zarzuty skargi były uzasadnione.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 7 grudnia 2018 r. wydana na podstawie art. 29 P.w. z 2001 r. i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Przede wszystkim należy podkreślić, że zakres orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest limitowany przesłankami określonymi w art. 29 P.w. z 2001r. Sąd nie może zatem badać i brać pod uwagę szeroko pojętych stosunków wodnych na obszarze całej zlewni, a ograniczony jest do objętych postępowaniem działek w aspekcie zaistnienia hipotezy normy z art. 29 P.w. z 2001 r. Przepis powyższy nie zobowiązuje organu orzekającego w sprawie do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 29 P.w. z 2001 r. ma wykazać jedynie zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, o którym mowa w tym przepisie.

Obecnie Sąd dokonał kontroli decyzji organu odwoławczego wydanej w sprawie po raz trzeci, w postępowaniu rozpoczętym w 2013 r.

Bezsporne w sprawie jest, że na terenie otaczającym przedmiotowe działki wody spływają z rozległego zbocza góry L. z kierunku południowo-zachodniego na północny wschód. W bliższym otoczeniu przedmiotowych działek oznacza to spływ wody z działek niezabudowanych [...], [...], [...] w kierunku pasa działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], a następnie zgodnie z naturalnym spadkiem terenu, w dół w kierunku m.in. działek [...], [...] i [...], a następnie w stronę ul. [...], w tym na działki [...], [...] i [...].

Z akt sprawy wynika, że przed rokiem 1998 obecnie zabudowane przedmiotowe działki były użytkowane jako grunt rolniczy. Znaczne (ok. 11,5%) nachylenie terenu było i jest w kierunku ulicy [...] (choć nie prostopadle), zaś spływ wody był i jest zgodny z kierunkiem nachylenia. Wszyscy właściciele działek zabudowanych borykają się z wodą spływającą ze zbocza z południowego zachodu. W 1998 r. P. Z. założył korytka betonowe na rowie powyżej jego działki pom. dz. ew. nr [...] i [...], następnie wykonał rów i założył korytka betonowe pomiędzy dz. ew. nr [...] i [...]. W 2006 r. wraz z Panem J. ułożył korytka betonowe pomiędzy dz. ew. nr [...] i [...] oraz z Panem J. pom. dz. ew. nr [...] i [...].

Nie było również sporne, że skarżący upatrywali szkodliwej dla nich zmiany przepływu wody gruntowej i opadowej po pierwsze, w obłożeniu korytkami działki [...], po drugie w skierowaniu wody dalej przez właścicieli działki [...], wkopaniu rur spustowych w kierunku działki skarżących oraz podniesienie terenu tej działki o ok. 1 m.

Bezsporne było zatem również, że na przedmiotowym obszarze doszło do zmiany stosunków wodnych głównie z uwagi na powstające budynki mieszkalne, co wiązało się z zakłóceniem nieskrępowanego naturalnego spływu wód opadowych, który był wyraźnie ukształtowany z uwagi na duży spadek terenu. Strony starały się temu przeciwdziałać wykonując urządzenia, których celem było ujęcie wód opadowych i odprowadzenia ich poza nieruchomości zabudowane. W tej mierze strony, w tym wnioskodawcy, dokonywali uzgodnień w zakresie wykonania tychże urządzeń. Bezsporne było również, że korytka na odcinku CF ułożone zostały bezpośrednio na gruncie, bez żadnego zabezpieczenia podłoża betonem, zaś przestrzenie przy połączeniach korytek nie zostały uszczelnione. Dodatkowo korytka wzdłuż granicy działki skarżących są w złym stanie technicznym, a nadto są mniejsze niż korytka doprowadzające wodę z działek B. i P. Z. oraz L. i R. J..

Organy przy tym nie ustaliły, czy wcześniej istniał rowek przebiegający równolegle do ulicy [...] na odcinku oznaczonym przez biegłego AC, czy został wykonany później przez mieszkańców.

Mając na względzie fakt, iż taki stan na gruncie został ukształtowany, organ przyjął za opinią biegłego, iż przedmiotem rozstrzygnięcia winno być właściwe wykonanie urządzeń, które zniwelowałyby oddziaływania spływu wody.

Sporną i kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestią jest, czy powyżej opisane zmiany można uznać za zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, wypełniające hipotezę normy zawartą w art. 29 P.w. z 2001r.; innymi słowy, czy dokonane zmiany stosunków wodnych są bezprawne i wpływają szkodliwie na grunt skarżących; a jeśli tak, to jakie obowiązki i na kogo należy nałożyć, by taki bezprawny stan usunąć.

Należy przy tym podkreślić, że przedmiotowe postępowanie administracyjne toczy się od 2013 r. Organy obu instancji trzykrotnie orzekały w sprawie. Zatem w postępowaniu zakończonym decyzją poddaną kontroli Sądu organy winne były szczegółowo odnieść się do wszystkich zgromadzonych dokumentów i płynących z nich konkluzji, a także wniosków stron i pozostałych dowodów (wyjaśnienia stron, mapy, fotografie), z poszanowaniem art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 84 K.p.a. W takich okolicznościach sprawy szczególnego znaczenia nabiera też obowiązek zastosowania się przez organy do zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a.

Zdaniem Sądu organy nie wywiązały się należycie z tak zdefiniowanego zadania.

Jak słusznie wskazywał organ odwoławczy już w decyzji z 27 lipca 2015 r. podstawowym obowiązkiem organu orzekające w sprawie na podstawie art. 29 P.w. z 2001 r. jest należyte ustalenie stanu faktycznego w kwestii jaki był stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, kto jest sprawcą tej zmiany i na czym ona polegała, czy zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty oraz czy pomiędzy zmianą i stwierdzoną lub wysoce prawdopodobną szkodą zachodzi adekwatny związek przyczynowy. Po pozytywnym rozstrzygnięciu ww. kwestii należało określić jakie działania należy podjąć, by wyeliminować szkodliwe oddziaływanie.

W niniejszej sprawie, z uwagi na jej skomplikowany charakter związany ze spływem wody na wielu działkach na zboczu góry L. i długotrwałe postępowanie, w którym szereg stron przedstawiało różne stanowiska i wnioski w sprawie, w tym co najmniej kilka podnoszonych działań na różnych działkach mogących zmieniać stan wody na gruncie, konieczne było przeprowadzenie wnikliwej analizy, jakie konkretnie są podnoszone przez wnioskodawców przyczyny zmiany stosunków wodnych; z działaniami których właścicieli działek są one związane; a w konsekwencji ustalenie właściwego kręgu stron postępowania. Niewątpliwie zasadne było w sprawie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Należy tu podkreślić, że mimo faktu, iż opinia biegłego geologa i hydrologa jest istotnym dowodem w sprawie, to nie biegły, a organ rozstrzyga sprawę, zatem organ nie może ograniczyć się do powtórzenia treści i konkluzji opinii biegłego – bez oceny tego dowodu. Tym obowiązkom organy jednak nie sprostały.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy przy tym wskazać w pierwszej kolejności, jak trafnie stwierdził organ odwoławczy, że zarzut dotyczący braku kompleksowego całościowego uregulowania spływu wody na przedmiotowym terenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kompleksowe bowiem uregulowanie stosunków wodnych na tym obszarze nie jest i nie może być ustalane, rozpatrywane i rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 P.w. z 2001 r. w konkretnej sprawie i z udziałem indywidualnych podmiotów. Przedmiotem sprawy jest bowiem stan wód powstały na spornym gruncie, związany z podniesionymi przez wnioskodawców zarzutami dotyczącymi zmian stosunków wodnych na działkach ew. nr [...] i [...], które powodują szkody na dz. ew. [...].

Słusznie też organ odwoławczy stwierdził, że całościowe uregulowanie stosunków wodnoprawnych na terenie osiedla jest przede wszystkim zadaniem Burmistrza Miasta L., z którym w dobrze pojętym własnym interesie powinni współpracować mieszkańcy.

Należy jednak podkreślić, że brak obowiązku i możliwości kompleksowej regulacji stosunków wodnoprawnych osiedla nie oznacza, że organy nie powinny dążyć do ustalenia, na których działkach doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a co za tym idzie do właściwego ustalenia kręgu stron postępowania. Skoro bowiem z opinii biegłego wynika jednoznacznie, że:

- na odcinku BX2 istnieje rowek odprowadzający wodę do pkt X2,

- odpływ wody w pkt X2 jest zatkany, w związku z czym woda płynie do pkt X1,

- odpływ wody w pkt X1 jest ograniczony przez zwężenie rowu korytkiem betonowym, w związku z czym część wody płynie korytkiem do pkt C,

- w pkt C woda skręca w kierunku ul. [...],

a także we wnioskach opinii jako metody naprawcze wskazano zlikwidowanie blokady odpływu wody w pkt X2 oraz wyprofilowanie wlotu w pkt X1 oraz zlikwidowanie powstałego zwężenia rowu, co organ odwoławczy zaakceptował wskazując, że "w celu poprawienia stanu wody na gruncie należałoby zlikwidować blokadę odpływu wody w pkt X2 na działce" K. K., a skarżący podnosili również i ww. okoliczności, to brak jest podstaw do uchylenia się przez organy od zbadania ww. okoliczności.

Innymi słowy organy prowadząc ponownie postępowanie rozważą wpływ zmian stanu wody na gruncie na odcinku BX1 na nieruchomość skarżących, w szczególności w pkt X2, zbadają i ustalą stan poprzedni przed zmianami i stan po zmianach oraz uzupełnią, jeżeli to konieczne, krąg stron postępowania o właścicieli kolejnych działek, na których dokonano zmian.

Organy winny także ustalić, jakie czynności wykonywano przy rowie równoległym do ulicy [...]; czy wcześniej istniał rów na odcinku BC; czy został wykonany później przez mieszkańców; kiedy został wypełniony korytkami lub w inny sposób zmieniany i jaki to miało wpływ na spływ wód odcinkiem CE i na działkę [...].

Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia art. 29 P.w. z 2001 r. poprzez odstąpienie od nałożenia obowiązków na właścicieli działek położonych na odcinkach oznaczonych przez biegłego AX1 i EF, Sąd stwierdził, że zarzut ten jest zasadny co do odcinka BX1 w tym sensie, że organy nie dokonały w tym zakresie stosownych ustaleń. Nie można jako uzasadnienie takiego pominięcia przyjąć, że właściciele tych działek nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, bowiem przecież to organy decydują o kręgu stron, choć w uwzględnieniu zakresu żądania wnioskodawców.

Natomiast Sąd podzielił ustalenia organów w zakresie rowu na odcinku oznaczonym przez biegłego jako AB oraz EF. Nie stwierdzono bowiem przepływu wody na odcinku AB w kierunku wschodnim, natomiast na odcinek EF został wykonany przy udziale skarżących i przynajmniej w części na nieruchomości będącej ich własnością. Organy nie mają możliwości nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom samym poszkodowanym na ich gruncie. Nie mogła też przynieść zamierzonego skutku argumentacja skarżących co do działania pod wpływem błędu, a uchylenie się od skutków oświadczenia woli i odpowiedzialność wzajemną stron za wykonanie ugody może oceniać sąd cywilny, a nie administracyjny.

Skoro skarżący twierdzą, że ułożone między innymi przez nich korytka w części na ich nieruchomości należy usunąć, a z akt sprawy wynika, że ich sąsiad również jest za usunięciem korytek, to skarżący mogą to uczynić we własnym zakresie. Nie jest celowe ani możliwe, by organ obligował ich do takiego działania na podstawie art. 29 P.w. z 2001 r.

Sąd podzielił również stanowisko organów, że w przedmiotowym postępowaniu nie istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego, o ile zmiany dokonane przez zabudowę i drenaż działek zostały wykonane zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 1202), dlatego rzeczywiście należało wskazać konkretne działania naprawcze. Organy słusznie przyjęły, za opinią biegłego, że przedmiotem rozstrzygnięcia winno być właściwe wykonanie urządzeń, które zniwelowałyby oddziaływania spływu wody na działkę skarżących.

Odnośnie podniesienia działki przez L. i R. J. organ winien bardziej szczegółowo wyjaśnić, dlaczego uważa, że nie spowodowało ono szkód na działce A. i P. J., mając na uwadze po pierwsze zasadniczy północno-wschodni spadek zbocza, a ponadto odprowadzenie rurami spustowymi na odcinku DE wody z terenu działki [...].

Organy winny również wyjaśnić kwestię kwestionowanego przez skarżących protokołu oględzin z [...] maja 2018 r. i dokonać oceny tego dowodu.

Należy również wskazać, że nie jest jednoznaczna treść nakazu zawarta w pkt 1 lit. c zaskarżonej decyzji. Organ wskazał w nim, że nakazuje systematyczne udrażnianie i konserwowanie istniejącego rowu otaczającego działkę nr ewid. [...] obr. [...] od strony południowej i od strony zachodniej na odcinku X1C i CD.

Tymczasem odcinek CD przebiega od wschodniej strony działki [...], a następnie przy wschodniej granicy działki [...] z działką [...].

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zarzuty skargi naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. były zasadne, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Dopiero rzetelne ustalenie kierunków odpływu wód opadowych przed i po zmianach, z działek sąsiadujących z działką skarżących i działkami uczestników, z uwzględnieniem chronologii i sprawców dokonanych na przedmiotowym terenie zmian w jego ukształtowaniu i zagospodarowaniu, pozwoli na uchwycenie związków przyczynowo-skutkowych, o których mowa w art. 29 P.w. z 2001 r.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku, w oparciu o art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących 300 zł co stanowi równowartość uiszczonego wpisu od skargi.