Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 63/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka- Ostrowska(spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 23 grudnia 2009 r. nr . w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem M. K. z dnia 1 września 2009 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką na żoną G. K.. Na poparcie twierdzeń wniosku strona przedłożyła dokumenty potwierdzające sytuację dochodową rodziny oraz orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji małżonki strony , określonej do dnia 7 kwietnia 2013 r.

Decyzją z dnia 2 listopada 2009 r. Nr . wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) (zwaną dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (DZ. U. Nr 105, poz. 981 ze zm.) działający z upoważnienia Wójta Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Os. odmówił stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Według organu I instancji wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a niewątpliwie żona nad którą sprawuje opieka wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim.

W odwołaniu od decyzji pierwszo -instancyjnej M. K. podtrzymał wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, podnosząc, że z uwagi na opiekę nad żoną - niezdolną do samodzielnej egzystencji - musiał zrezygnować z zatrudnienia i

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia 23 .12.2009r. Nr . utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej wskazało, że ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) określa między innymi warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Na podstawie art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki na dzieckiem przysługuje osobom, na których - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy świadczenie przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583zł. Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Dalej organ II instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. sygn. akt P 27/07 stwierdzający, że art. 17 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnej osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki na innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem organu odwoławczego obowiązujące obecnie brzmienie tego przepisu jest konsekwencją wdrożenia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W świetle tego przepisu uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, zdolnym do pracy, niezatrudnionym ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Małżonek, co wynika z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie należy do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do swojego małżonka. Na podstawie art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że małżonek (jako osoba niespokrewniona) należy do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy. Nadto z wyraźnego brzmienia art. " ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, że nie można przyznać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim. Organ II instancji podkreślił , że nie kwestionuje faktu sprawowania przez stronę opieki nad małżonką, a także jego trudnej sytuacji rodzinnej i dochodowej, jednakże nie ma on prawa do otrzymania z tego tytułu świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych odróżnić należy instytucję prawną przewidzianą w art. 17 ust. 1 ustawy od faktycznej opieki sprawowanej nad małżonkiem. Jakkolwiek taka opieka jest uzasadniona na gruncie przepisów prawa rodzinnego jak i zasad współżycia społecznego, to ustawodawca nie powiązał z nią uprawnienia do szczególnego świadczenia pieniężnego ze środków- publicznych.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której M. K. wniósł o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego przepisy art. 17 ust.1 oraz ust.5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyłączają z kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, małżonka osoby niepełnosprawnej. Wprawdzie cytowany przepis zawęża krąg uprawnionych do osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, to jednak ograniczenie się w niniejszej sprawie wyłącznie do literalnej wykładni przepisu i przyjęcie, że małżonek nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem pozostając w związku małżeńskim, nie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, przeczy intencji samej ustawy oraz narusza podstawowe zasady i wartości konstytucyjne. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07) wskazując, że mimo iż wyrok ten odnosi się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008r., to wywody w nim zawarte pozostają aktualne dla właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych, w tym do właściwego odczytywania ograniczeń wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit "a" tej ustawy. Wprawdzie powołany wyrok zapadł na tle konkretnego pytania prawnego, lecz dotyczy także zagadnienia prawnego istotnego dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. W tym zakresie skarżący przywołał również wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2009r. sygn. akt II SA/Bk 546/09, w którym stwierdzono ,że obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy jak i z treści art. 23 i art. 27 tego Kodeksu, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć również pomoc w sytuacjach wyjątkowych, takich jak choroba czy niepełnosprawność. Obowiązek wzajemnej pomocy ma szczególne znaczenie w niepomyślnych okolicznościach życiowych, w szczególności takich jak choroba, czy niepełnosprawność uniemożliwiająca normalną egzystencję. Skarżący dodatkowo wskazał , ze kwestia ubiegania się o świadczenie opiekuńcze przez małżonka znalazła odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych , na poparcie czego przywołał wyroki sądów administracyjnych: wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 listopada 2008r. sygn. akt II SA/Łd 814/08. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009r. sygn. akt I SA/Wa 7/09. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2009r. sygn. Akt II SA/Bk 546/09). W szczególności skarżący przytoczył stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2009r. (sygn. akt I SA/Wa 7/09), według którego rzeczywiste znaczenie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, przed orzeczeniem Trybunału odczytywać należało w kontekście treści art. 17 ust. 1, bo tylko wówczas przepis ten stanowił logiczną i prawną całość. Wówczas, bowiem świadczenie rodzinne przysługiwało matce, ojcu albo opiekunowi faktycznemu, którzy rezygnowali z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. W przypadku zaś zawarcia przez to dziecko związku małżeńskiego, umieszczenia go w rodzinie zastępczej, czy też placówce zapewniającej całodobową opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, uprawnienie rodziców albo opiekunów faktycznych z woli ustawodawcy wygasało. Jednakże po wydaniu wyroku przez Trybunał tak rozumiana istota i znaczenie omawianego unormowania musi ulec zmianie. Poszerzony został, bowiem krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w stosunku do których omawiany przepis także będzie miał zastosowanie, w razie zaistnienia przesłanek w nim określonych. Dlatego też w aktualnym stanie prawnym, zmienionym na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r., okoliczność, że skarżący wystąpił o świadczenie z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawna żoną, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku pozostawania w związku małżeńskim.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór w badanej sprawie nie dotyczy faktów, lecz interpretacji zastosowanych w sprawie przepisów, które stanowiły podstawę prawną wydanych w niej decyzji organów obu instancji. Istota sporu między stronami sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie , czy małżonek jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z rezygnacją zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad małżonkiem , legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. W punkcie wyjścia rozważań nad zasadnością skargi wypada przytoczyć brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy o świadczeniach rodzinnych , wedle którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z treści powyższej regulacji wynika wprost, że celem tego świadczenia jest materialne wsparcie osób, które nie zarobkują z konieczności opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, jeśli osoba niepełnosprawna wymaga osobistej i bezpośredniej pielęgnacji polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Z kolei z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika , że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Według organu odwoławczego obowiązujące obecnie brzmienie tego przepisu jest konsekwencją wdrożenia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07, zaś małżonek, co wynika z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie należy do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do swojego małżonka, a co za tym idzie brak jest podstaw do twierdzenia, że małżonek (jako osoba niespokrewniona) należy do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy. Wprawdzie wyłącznie z literalnego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych można odczytać normę prawną, która nie pozwala na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim. Jednakże takie odkodowanie cytowanego przepisu – w szczególności w kontekście powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego- nie zasługuje w ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie na aprobatę . Wskazanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego orzeczono, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 i nr 222, poz. 1630, z 2007 r. nr 64, poz. 427, nr 105, poz. 720, nr 109, poz. 747, nr 192, poz. 1378 i nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. nr 70, poz. 416) w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jakkolwiek wyrok ten odnosi się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji tego przepisu dokonanej wyżej przywołaną ustawą z dnia 17 października 2008 r., jednakże wywody tam zawarte pozostają aktualne w odniesieniu do właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych, w tym do właściwego odczytywania ograniczeń wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy. Wprawdzie przepis ten nie został poddany kontroli Trybunału, jednakże nie ulega wątpliwości, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a powołanej ustawy musi uwzględniać konstytucyjne zasady, w tym wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę równości. Ponadto rozpatrywany przepis musi być interpretowany w taki sposób, by nie doszło do zniweczenia skutku wskazanego wyżej orzeczenia Trybunału. Według stanowiska Trybunału - wyrażonego w uzasadnieniu wspomnianego wyżej wyroku - w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (sprzed nowelizacji) ma miejsce pominięcie legislacyjne, zawężając - w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji - krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z zatrudnienia, aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego osoba taka jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. Wskazując na znaczenie usankcjonowanego prawnie obowiązku alimentacyjnego Trybunał stanął na stanowisku, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta powinna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Wobec tego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji. Nadto nawiązując do swojego wcześniejszego wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na to, że świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji (materialnej i faktycznej), ale także zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych i zinstytucjonalizowanych. Z kolei w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07 (OTK-A 2008/6/109, Dz. U. z 2008 r. nr 138, poz. 875) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b przywołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał zauważył, że świadczenie pielęgnacyjne jest subsydiarną formą pomocy rodzinie, a dobrowolność rezygnacji z pracy zarobkowej wskazuje na to, że instytucja ta jest wyrazem realizacji zasady pomocniczości i odmowa wsparcia osobom bliskim podważa racjonalność ustawodawcy i jest sprzeczna z wymogami wynikającymi z art. 71 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym norma wynikająca z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim wyłącza możliwość uzyskania przedmiotowego świadczenia przez rodzinę zastępczą, na której jednocześnie ciąży obowiązek alimentacyjny, stanowi naruszenie zasady równości i jest niezgodna ze konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny wynikającymi z art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji.

Oceny zawarte w przywołanych wyrokach Trybunału z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07) oraz z dnia 22 lipca 2008 r. (sygn. akt P 41/07) spowodowały, że ustawodawca w przywołanej nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych poszerzył krąg osób, które nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wobec konieczności sprawowania opieki nad innymi osobami niż dzieci, wobec których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli osoby te legitymują się między innymi orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym literalnie do kręgu osób uprawnionych zaliczył także osoby stanowiące rodzinę zastępczą spokrewnioną z dzieckiem, co wynika z brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wymaga również podkreślenia, że w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07) wskazano także, że stwierdzona została niekonstytucyjność jedynie art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż tylko takie ramy kognicji Trybunału zostały zakreślone w rozpoznawanych sprawach, natomiast to do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków tego orzeczenia w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności zwrócono uwagę na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a tej ustawy. Wobec takiego stanowiska Trybunału i jednocześnie w ślad za poglądem zaprezentowanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 603/09,stwierdzic należy , że wprawdzie powołany wyrok dotyczył konkretnego pytania prawnego, lecz bezpośrednio dotyczy także zagadnienia prawnego istotnego dla oceny prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego. Obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jak i z treści art. 23 i art. 27 tego Kodeksu, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz do wzajemnej pomocy. Pod pojęciem wzajemnej pomocy należy rozumieć niewątpliwie także pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność. Również w orzecznictwie sądowo-administracyjnym jako dominująca przedstawia się linia orzecznicza , wedle której małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością noszącą cechy obowiązku alimentacyjnego, co łączy się z prawem ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki: WSA w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 513/09, lex 531572,. WSA w Łodzi z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 814/08 niepubl.; WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 7/09 LEX nr 533315; NSA z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 533/08 LEX nr 518238). Powyższy pogląd jest w pełni aprobowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów dokonana przez organy rozstrzygające sprawę literalna interpretacja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a omawianej ustawy , w kontekście uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. zasługuje na dezaprobatę. W tym przypadku przywołany przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych należy interpretować w taki sposób, że osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki obciążać będzie wówczas przede wszystkim nowego małżonka (przed innymi członkami rodziny osoby wymagającej opieki), który w takiej sytuacji uzyska prawo do ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd i zasadniczy tok rozważań zaprezentowany w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 603/09 . Przede wszystkim w ślad za powołanymi orzeczeniami stwierdzić należy, że rzeczywiste znaczenie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w okresie sprzed wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wymagało odczytania w kontekście treści art. 17 ust. 1 tejże ustawy, bo tylko wówczas przepis ten stanowił logiczną i prawną całość. Wówczas to świadczenie rodzinne przysługiwało matce, ojcu albo opiekunowi faktycznemu, którzy rezygnowali z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, w przypadku zaś zawarcia przez to dziecko związku małżeńskiego, umieszczenia go w rodzinie zastępczej, czy też placówce zapewniającej całodobową opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem uprawnienie rodziców albo opiekunów faktycznych z woli ustawodawcy wygasało. Po wydaniu wyroku przez Trybunał tak rozumiane znaczenie omawianego unormowania musiało ulec zmianie, bowiem poszerzony został krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w stosunku do których omawiany przepis także będzie miał zastosowanie w razie zaistnienia przesłanek w nim określonych. Zatem stwierdzić należy, że w aktualnym stanie prawnym fakt, że skarżący wystąpił o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania tego świadczenia z uwagi na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim ze skarżącym. Operatywna wykładnia sądowa, która została zastosowana w niniejszej sprawie powinna zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd bowiem jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych.( por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 01.2008r. sygn. akt IVSA/Wr 657/07) Takiej też wykładni w rozpoznawanej sprawie dokonano w odniesieniu do przepisów art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając na uwadze konstytucyjne zasady równości wobec prawa oraz ochrony rodziny i zapewnienia rodzinie w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władzy publicznej.

Konkludując powyższe uznać należy ,że skarga zasługuje na uwzględnienie , albowiem przedstawiona przez organy orzekające w sprawie interpretacja powołanych wyżej przepisów prawa materialnego obarczona jest błędem , a zatem organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie powyższego obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz.1270 ze zm. ).