Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 653/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Asesor WSA Olga Białek /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej J. i W. K. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie w. decyzją z dnia [...] ( nr [...]) działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nakazał inwestorom budowy domu jednorodzinnego na działce nr [...], [...], obręb K. W. - w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem - sporządzenie inwentaryzacji geodezyjnej i inwentaryzacji budowlanej wykonanych robót wraz z ekspertyzą techniczną. W uzasadnieniu organ podał, że inwestor uzyskał od Burmistrza Miasta i Gminy K. W. decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania z dnia [...] ( nr [...]) od której odwołał się skarżący, będący właścicielem sąsiedniej działki nr [...] i organ odwoławczy orzeczeniem z dnia [...] uchylił tę decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po złożeniu stosownego wniosku inwestor uzyskał decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. W. zawierającą pozwolenie na budowę z dnia [...] (Nr [...]). Następnie ten sam organ w dniu [...] decyzją Nr [...], uchylił z urzędu wskazaną wyżej decyzję. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika jednak, że decyzja uchylająca nie została doręczona inwestorowi. W dniu 22 czerwca 1999 r. inwestor rozpoczął budowę, co potwierdzają wpisy w wydanym mu w dniu 7 czerwca 1999 r. dzienniku budowy.

Następnie powiatowy organ nadzoru budowlanego decyzją z dnia [...] (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nakazał rozbiórkę rozpoczętej budowy. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] (nr [...]) uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 6 października 2000 r. (II SA/Wr 1883/99) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę w tej sprawie. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, a następnie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2b ustawy - Prawo budowlanego decyzją z dnia [...] (Nr [...]) nakazał inwestorom uzyskanie opinii o zgodności budowy z planem miejscowym. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] (nr [...]) uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 6 października 2000r. (II SA/Wr 490/2000) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę w tej sprawie.

W toku ponownego rozpatrzenia organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny, opisując w protokole stan zaawansowania budowy, uzyskał opinię o zgodności zabudowy z planem miejscowym i dokonał ustalenia, że inwestycja nie narusza prawa osób trzecich. W wyniku powyższych ustaleń podjął opisaną na wstępie decyzję z dnia 29 listopada 2001 r. Odwołując się od tej decyzji M. B. podkreślał, że w dotychczasowym postępowaniu był dyskryminowany, gdyż nie doręczono mu decyzji o pozwoleniu na budowę, która miała być realizowana na działce posiadanej przez niego od 30 lat w dobrej wierze. W uzupełnieniu dowołania twierdził, że został celowo pominięty w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Obecnie toczy się postępowanie sądowe o zasiedzenie tej działki.

Z akt sprawy wynika również, że Wojewoda D. decyzją z dnia [...] (Nr [...]) stwierdził nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. W. z dnia [...] uchylającą decyzje tego organu o pozwoleniu na budowę. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody (decyzja z dnia [...]). Następnie Wojewoda D. na skutek wniosku złożonego przez M. B. decyzją dnia [...] (nr [...]) stwierdził nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. W. z dnia [...] udzielającej inwestorowi pozowanie na budowę spornego obiektu. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].

Decyzją z dnia [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. uchylił wcześniej opisaną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie w. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego ustalono, iż pismem z dnia 30 sierpnia 2002 r. inwestorzy zawiadomili właściwy organ o zakończeniu budowy i organ ten nie zgłosił zastrzeżeń odnośnie przystąpienia do użytkowania przedmiotowej inwestycji (zaświadczenie z dnia 12 września 2002 r.). Zdaniem organu odwoławczego nie zgłoszenie sprzeciwu na zawiadomienie o zakończeniu budowy, ma istotne znaczenie dla sprawy, jednak nie może prowadzić do zalegalizowania stanu niezgodnego z prawem, w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi. Postępowanie prowadzone przez organy właściwe do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, wykazało bowiem, że budynek został usytuowany niezgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140 z późn. zm.), gdyż elewacja północna budynku - ściana z otworem okiennym 1,50 x 1,50 - zlokalizowana została w odległości 3 m od granicy z działką sąsiednią oznaczoną nr [...]. Organ wskazał, że takie usytuowanie jest również niezgodne z przepisami obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Wskazując na powyższe organ podkreślił, że ponieważ przedmiotowa budowa była realizowana na podstawie pozwolenia na budowę, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego przez stwierdzenie nieważności decyzji, inwestorzy nie mogą być traktowani jako osoby, które prowadziły budowę bez pozwolenia. Jeżeli dodatkowo – jak w rozpoznawanej sprawie – budowa została już zakończona i właściwy organ przyjął zgłoszenie o jej zakończeniu bez sprzeciwu, to – w ocenie organu odwoławczego - postępowanie w sprawie tego obiektu nie może być dalej prowadzone na podstawie przepisów ustawy - Prawo budowlane, regulujących samowolę budowlaną. Nie mogą więc w tej sprawie mieć zastosowania przepisy art. 48 ani przepisy art. 51 przywołanego aktu, na podstawie których wydana została decyzja organu pierwszej instancji z dnia 29 listopada 2001 r. Dalej organ odwoławczy wywodził, że ustalony stan faktyczny sprawy – pomimo, że nie został zakwestionowany przez kompetentny organ na etapie zgłoszenia zakończenia budowy – jest jednak obiektywnie sprzeczny z przepisami określającymi warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dlatego uważa, że postępowanie w niniejszej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe i powinno być dalej prowadzone na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.

W wyniku skargi wniesionej na powyższą decyzję przez M. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r. (sygn. akt II SA/Wr 697/04) uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że stosowanie przepisów art. 48-51 oraz art. 66 ustawy - Prawo budowlane łącznie czy kolejno, nie może mieć miejsca w jednej sprawie administracyjnej z uwagi na odmienne podstawy prawne, krąg podmiotów będących stronami i stany faktyczne wyznaczające granice sprawy. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, że z art. 5 Prawa budowlanego wynika zakaz stosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy z uwagi na naruszenie warunków technicznych regulujących odpowiednie usytuowanie obiektu budowlanego na działce budowlanej. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu powinien być bowiem wynikiem zużycia technicznego lub innych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Nie byłoby również uzasadnione dopatrywanie się nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu w niezgodności z warunkami technicznymi, mogącej być podstawą do zgłoszenia sprzeciwu, po zawiadomieniu o zakończeniu budowy, który jednak nie został zgłoszony. Z przedstawionych przyczyn, w ocenie Sądu, organ odwoławczy dopatrując się w stanie faktycznym dotychczasowej sprawy podstaw do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, nie był uprawniony do orzeczenia o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy uznał sprawę z zakresu art. 48-51 Prawa budowlanego, za bezprzedmiotową. Oceniając zasadniczy wywód prawny zawarty w decyzji odwoławczej za prawidłowy, Sąd nie podzielił jednak dodatkowego wniosku w nim zawartego jakoby po ustaniu przesłanek faktycznych stosowania art. 48-51 Prawa budowlanego, postępowanie nie stało się w sprawie bezprzedmiotowe. Na marginesie Sąd zauważył również, że organ odwoławczy podejmując próbę przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy, w której skarżący z pewnością nie byłby stroną, nie rozważał zagadnienia posiadania przez niego przymiotu strony. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, Sąd zauważył, że skarżący oczekując na decyzję podjętą w sprawie samowoli budowlanej, uzupełnioną zgodnie ze zgłaszanymi przez niego postulatami, pominął zasadniczy problem: czy w świetle nowych ustaleń i trafnych ocen poczynionych w postępowaniu odwoławczym postępowanie wobec samowoli budowlanej w ogóle może być kontynuowane. Omówiony wyżej wyrok stał się prawomocny z dniem 25 maja 2006 r.

W wyniku ponownego (na skutek opisanego wyżej wyroku) rozpoznania odwołania M. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie w. z dnia [...], D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. decyzją z dnia [...] (Nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i umorzył postępowanie przed tym organem.

W uzasadnieniu organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, odwołał się do ocen i wniosków zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2006 r. (II SA/Wr 697/04). Wskazując na obszerne fragmenty uzasadnienia tego wyroku (uprzednio już przywołane) organ ponownie stwierdził, że wobec nie budzących wątpliwości wcześniejszych jego ustaleń, postępowanie powadzone w sprawie budowy budynku mieszkalnego - o zakończeniu której inwestor zawiadomił właściwy organ - stało się bezprzedmiotowe. Stanowisko w powyższej kwestii, zajęte w poprzedniej decyzji odwoławczej (z dnia 25 października 2004 r.) w pełni podzielił – zdaniem organu - Wojewódzki Sąd Administracyjny. Z tego też względu, należało uchylając zaskarżoną decyzję – zgodnie ze wskazaniem Sądu zawartym w ww. wyroku – umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz w późniejszych pismach stanowiących jej konkretyzację i uzupełnienie (pisma z dnia: 15 października 2006 r.; 23 października 2006 r.; 24 października 2006r.; 31 października 2006 r. oraz z dnia 12 marca 2007 r.) M. B. żądał "uchylenia umorzenia postępowania". Podkreślał, że w jego ocenie postępowanie w sprawie samowoli budowlanej może być kontynuowane, ponieważ nowe ustalenia i oceny prawne są "stronnicze, nieścisłe oraz nie ustosunkowały się do jego odwołania i do jego uzupełnienia z dnia 12.08.02 i z dnia 28.08.02 przez dawnego Wojewodę w wydanej decyzji o nieważności pozwolenia na budowę z dn. 7.06.03". M. B. wskazywał też, że już na etapie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę Wojewoda całkowicie pominął zgłaszane przez niego zarzuty dotyczące okoliczności wydania pozwolenia na budowę pomimo nie zakończenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę bez jego udziału. Podkreślał, że pominięto jego zarzuty wskazujące na naruszenia przepisów techniczno budowlanych przez wzniesiony budynek również od strony elewacji wschodniej (przylegającej do jego posesji). Zdaniem skarżącego, odległość wybudowanego obiektu od ściany sąsiedniego domu z oknami jest ,od strony wschodniej, mniejsza niż 4 m, wadliwa jest szerokość okapu a obiekt zasłania okna kuchenne w jego budynku. Skarżący zauważył również, że przyczyny dla których Wojewoda stwierdził nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę nie dotyczą jego posesji i absolutnie go nie interesują. Ponadto - jak stwierdza – od tych kwestii się nie odwoływał. W składanych do Sądu pismach wielokrotnie zwracał też uwagę na przewlekłe i biurokratyczne załatwianie tej sprawy przez organy administracji co doprowadziło do naruszenia jego interesów i dóbr osobistych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały wyłącznie do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Przy ocenie zaskarżonych aktów nie mogą mieć więc zastosowania inne kryteria takie jak celowości czy słuszności. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest również uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 przywołanej wyżej ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych (postanowień) uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził aby wydana ona została z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 wskazanej wyżej ustawy, zwłaszcza zaś aby naruszała przepisy prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy, lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Zaskarżona decyzja podjęta została w wyniku rozpatrzenia odwołania M. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie w. z dnia [...] wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). Istotne przy tym jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r. (II SA/Wr 697/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyeliminował z obrotu prawnego wcześniejszą decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], która podjęta została na skutek rozpoznania wskazanego odwołania. Uchylenie przez Sąd ww. decyzji odwoławczej z roku 2004 r. wywołało skutek wsteczny i spowodowało powrót do tej sytuacji procesowej, jaka miała miejsce przed wydaniem tego aktu. Zaistniał więc stan w którym pozostawało nierozpoznane odwołanie M. B. od decyzji z [...] a to, nakładało na organ drugiej instancji konieczność ponownego jego rozpatrzenia w postępowaniu odwoławczym.

Rozstrzygając sprawę w ponownym postępowaniu – prowadzonym w zakresie wynikającym z uchylonej przez Sąd decyzji – organ administracyjny dysponował takimi samymi możliwościami rozstrzygnięcia jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu ale z ograniczeniem wprowadzonym w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zarówno w doktrynie jak i w judykaturze wskazuje się, że w zakresie oceny prawnej - o której mowa w art. 153 – mieści się krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (rozumienia prawa), jak i wyjaśnienie dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, oraz, jakie zdaniem tego sądu zastosowane lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego (por. T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", LexisNexis Warszawa 2005, s. 473 oraz przywołane tam wyroki NSA). Tak dokonaną oceną prawną związany jest nie tylko organ ale również sąd orzekający w sprawie. Oznacza to, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest zastosować się do niego w pełnym zakresie ( tak NSA w wyroku z dnia 22 marca 1999 r., IV SA 527/97, LEX nr 47275). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w danej sprawie przez sąd, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (już po wydaniu wyroku sądowego) oraz po wzruszeniu wyroku pierwotnego w przewidzianym do tego trybie. Zaznaczyć jednak należy, że ocena prawna wyrażona w wyroku sądu będzie dalej obowiązywała w danej sprawie, jeżeli nie będzie pozostawała w sprzeczności ze zmienionymi przepisami prawa oraz przepisami przejściowymi (J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis Warszawa 2004, s. 223).

Odnosząc powyższe ogólne uwagi do rozpoznawanej obecnie sprawy przede wszystkim wskazać należy, że w wyroku z dnia 28 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności decyzji podjętej w trybie odwoławczym, zakwestionował zastosowane przez organ rozstrzygnięcie tj uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Przekazanie organowi pierwszej instancji sprawy z zakresu samowoli budowlanej celem kontynuowania tego postępowania na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, prowadziło bowiem do naruszenia granic tożsamości sprawy, którymi to granicami organ odwoławczy jest bezwzględnie związany. Ponadto, jeżeli w sprawie zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości, to brak było podstaw do wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Z uzasadnienia wyroku jasno wynika również, że Sąd uznał za prawidłowy "zasadniczy wywód prawny zawarty w zaskarżonej decyzji". Wywód ten sprowadzał się zaś do stwierdzenia, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, jakie zostały ustalone przez organ odwoławczy, nie wyrażenie sprzeciwu przez właściwy organ w przypadku dokonania zawiadomienia o zakończeniu budowy oznacza, że postępowanie w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej nie może być prowadzone i nie znajdują w takiej sytuacji zastosowania przepisy art. 48 ani art. 51 ustawy - Prawo budowlane na podstawie których wydana została decyzja pierwszoinstancyjna. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu, że wobec ustania przesłanek faktycznych dla stosowania art. 48-51 przywołanej wyżej ustawy, postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe. W szczególności zakwestionowany został wyrażony przez organ odwoławczy pogląd – który legł u podstaw przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji – że w ramach sprawy dotyczącej samowoli budowlanej, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji winien stosować przepis art. 66 Prawa budowlanego. Powyższe wskazuje zatem, że w przywołanym wyżej wyroku, Sąd dokonał oceny prawnej z której wynika, że wobec nowych okoliczności faktycznych jakie zostały w rozpoznawanej sprawie ustalone i wykazane w decyzji z dnia 25 października 2004 r. tj. zgłoszenia przez inwestora zakończenia budowy i przyjęcia tego zgłoszenia przez właściwy organ bez sprzeciwu, postępowanie w sprawie samowoli budowlanej – w ramach której wydane zostały zaskarżone decyzje – jest postępowaniem bezprzedmiotowym. Owa bezprzedmiotowość postępowania wiązała się z brakiem sprzeciwu właściwego organu na dokonane zgłoszenie zakończenia budowy, co doprowadziło do ustania przesłanek stosowania art. 48 - 51 Prawa budowlanego, a w konsekwencji do bezprzedmiotowości postępowania.

Wynikającą z przywołanego wyroku oceną prawną organ odwoławczy był związany. W sprawie nie wystąpiły bowiem okoliczności faktyczne lub prawne, które zwalniałyby go od związania tą oceną. Po wydaniu wyroku z dnia 28 marca 2006 r. a przed wydaniem zaskarżonej obecnie decyzji, dokonano kilkukrotnej nowelizacji przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowane, jednak analiza dokonanych zmian wskazuje, że nie dotyczyły one przepisów stanowiących podstawę zawartej w ww. wyroku oceny prawnej a to oznacza, że ocena ta nie pozostaje z nimi w sprzeczności. Sąd nie stwierdził również, aby w stanie faktycznym sprawy nastąpiły tak istotne zmiany, że powodowałby nieaktualność omawianej oceny prawnej. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby uległy zmianie ustalenia dotyczące zakończenia budowy i skutecznego (przy braku sprzeciwu ze strony organu) przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego.

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że organ odwoławczy przestępując do rozpatrzenia odwołania M. B. od decyzji z dnia [...] nie mógł pominąć stanowiska wnikającej z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2006 r. wskazującego na zasadność umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej obiektu wybudowanego na działce oznaczonej nr [...]. Nie budzi zaś wątpliwości, że – jak wynika z akt sprawy – oceniana obecnie decyzja z dnia [...] wydana została w omawianej wyżej sprawie samowoli budowlanej.

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego organ wyższego stopnia w wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego może zastosować w sprawie jedno z rodzajów orzeczeń jakie określone zostały w przepisie art. 138 tego aktu. Zawarty w przywołanym przepisie katalog rozstrzygnięć obejmuje decyzje merytoryczne, merytoryczno-reformacyjne, kasacyjne i decyzje umarzające postępowanie. Jego teść wskazuje, że organ odwoławczy dysponuje ściśle określonymi kompetencjami kontrolnymi i merytorycznymi pozwalającymi na zakończenie postępowania zarówno przez rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, jak też w inny sposób (umorzenie postępowania). Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. właściwy organ może zatem uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Do umorzenia postępowania dochodzi obligatoryjnie, gdy wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości. Może się ona wiązać się z przyczynami o charakterze podmiotowym np. śmierć strony postępowania przy braku jej następców prawnych, wszczęcie postępowania na wniosek podmiotu nie mającego przymiotu strony postępowania, lub przedmiotowym np. gdy brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tyko w drodze postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji. Sytuacja taka może mieć miejsce przykładowo, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, ustaną przesłanki materialnoprawne rozstrzygnięcia.

Z powyższego wynika zatem, że działania organu drugiej instancji podjęte na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji z dnia 25 października 2004 r. determinowane były z jednej strony oceną prawną wynikającą z omówionego wcześniej wyroku Sądu, z drugiej strony zaś, rodzajami rozstrzygnięć jakie może podjąć organ odwoławczy. Skoro zatem w przywołanym wyżej wyroku uznano za trafną ocenę organu, że w sprawie ustały przesłanki stosowania przepisu art. 48 - 51 Prawa budowlanego i nie podzielono poglądu, że pomimo tego postępowanie w sprawie samowoli budowlanej nie stało się bezprzedmiotowe, to oczywistym jest, że tym samym – wobec braku przesłanek stosowania przywołanych przepisów – Sąd wskazał na konieczność umorzenia postępowania w tej sprawie. Takie też stanowisko słusznie przyjął w zaskarżonej decyzji D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. W konsekwencji organ prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylając zaskarżoną decyzję z [...] i umarzając postępowanie w tej sprawie przed organem pierwszej instancji. Wypada też zauważyć, że zaskarżona decyzja nie stoi w sprzeczności z powołaną przez skarżącego decyzją tego organu z dnia 5 września 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania. Jakkolwiek decyzje te podjęte zostały w granicach tej samej sprawy, to jednak w różnych postępowaniach. Przede wszystkim zaś obie decyzje kończyły poszczególne postępowania w sposób formalny bez rozstrzygania o istocie sprawy. Zaskarżona decyzja nie dotyczyła więc sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Dodać należy, że organ odwoławczy stosując przepis art. 138 k.p.a. nie miał możliwości zastosowania innego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów, trzeba zauważyć, że pomimo ich obszerności, w większości stanowią one powtórzenie przywoływanych już uprzednio przed Sądem argumentów. Najdalej idące jest stwierdzenie, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej może być kontynuowane, gdyż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwolenie na budowę właściwe organy nie rozpatrzyły i nie odniosły się do stawionych przez niego zarzutów dotyczących, między innymi, naruszenia przepisów normujących wymaganą odległość usytuowania budynku od granicy z jego posesją, szerokości okapów i zasłaniania jego okien kuchennych. Twierdząc na tym etapie, że postępowanie może być kontynuowane, skarżący w rzeczywistości polemizuje z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 28 marca 2006 r., co nie jest dopuszczalne (por. art. 170 ppsa.). Trzeba też zauważyć, że jeżeli skarżący przedstawione zarzuty odnosi bezpośrednio do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, które zakończone zostało ostateczną decyzją administracyjną (a na takie odniesienie wskazują sformułowania zawarte w skardze i pismach stanowiących jej uzupełnienia) to nie mogą być one rozważane przez Sąd w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej. Na marginesie można tez dodać, że podnoszone przez skarżącego okoliczności (niezależnie od ich zasadności i trafności – nie zostały one bowiem w toku postępowania potwierdzone), wbrew temu co uważa skarżący, nie mogą stanowić podstawy do "kontynuowania postępowania w sprawie samowoli budowlanej". Sprowadzają się one bowiem do twierdzenia, że inwestor naruszył przepisy techniczno – budowlane ale w odniesieniu do innej strony budynku (od strony granicy z nieruchomością skarżącego) niż ustaliły to organy. Mają zatem ten sam ciężar gatunkowy, co zarzuty organów i dlatego podobnie jak one pozostają bez wpływu na zatwierdzoną wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r. ocenę, że w przedmiotowej sprawie wobec niewniesienia przez organ sprzeciwu do zgłoszenia zakończenia budowy, ustały przesłanki stosowania przepisów regulujących samowolę budowlaną, a zatem postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Tych argumentów skarżącego nie można też potraktować jako nowych istotnych okoliczności faktycznych, które mogłyby wpłynąć na ustanie mocy wiążącej wcześniejszego wyroku, gdyż były już znane i zgłaszane przed jego wydaniem. Poza oceną w niniejszym postępowaniu sądowadministracyjnym muszą zaś pozostać zarzuty odnoszące do wadliwości i przewlekłości innych postępowań (warunki zabudowy, pozwolenie na budowę) jak też odnoszące się do sposobu wykonywania funkcji przez osobę wybraną na Burmistrza K. W. i przez osoby wykonujące zadania organów nadzoru budowlanego. Pierwsze z nich wykraczają poza granice sprawy, drugie nie należą do właściwości sądów administracyjnych (por. art. 3 ppsa).

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania poprawności rozstrzygnięcia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. uchylającego decyzję organu I instancji i umarzającego postępowanie przed tym organem a w konsekwencji, zgodnie z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.