Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 16/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
article: par. 46 ust. 1, par. 10 ust. 1, 46 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art.14,  art. 10 ust. 1, art. 5 ust. 3 pkt  1 lit. c
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lutego 2011r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia działki w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania J. Z. od decyzji Starosty S. z dnia [...] znak: [...], orzekającej o odmowie ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków gminy Bliżyn obręb Bliżyn nieruchomości oznaczonej numerem działki 28/853, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że na wniosek J. Z., Z. Z.-B. i Z. Z. Starosta S. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków działki nr [...]. Zebrany w sprawie materiał dowodowy został poszerzony o opinię techniczno - prawną z dnia [...] W opinii tej uprawniony geodeta przeanalizował dane geodezyjne znajdujące się w zasobie geodezyjno-kartograficznym od czasu założenia ewidencji gruntów tj. od roku 1968 do chwili obecnej z uwzględnieniem zmian wprowadzanych sukcesywnie w ewidencji gruntów przez cały ten okres. Zbadał również stan prawny ujawniony w księgach wieczystych: KW nr [...], KW nr [...] i KW nr [...] prowadzonych przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych. W wyniku przeprowadzonej analizy ustalił, że działka nr [...] o powierzchni 3282 m2, której dotyczy wniosek nie istnieje i nigdy w ewidencji gruntów nie istniała. Uwzględniając jednak całość zbadanych dokumentów geodeta ustalił, że wnioskodawcom prawdopodobnie chodzi o zwrot gruntu o powierzchni 3282 m2, opisanego w uwadze z rozliczenia parceli 28 na mapie nr 224.13-122/73, znajdującego się pod wodą zalewu. Z zapisu znajdującego się w księdze wieczystej KW nr [...] wynika, że księga ta urządzona jest między innymi dla powierzchni "3282 m pod zalewem wykazanej szkicowo na mapie przechowywanej pod numerem 1 w zbiorze dokumentów KW [...]" obecnie KW [...] jako rozliczenie powierzchni pierwotnej parceli nr 28 (z planu z roku 1956), wykazanej na mapie nr 224.13-122/73. Powierzchnia ta nie zawiera się w działce nr [...] objętej aktem własności ziemi nr PBG.UW.451/1/1/12/75 z dnia 6 stycznia 1975r., wydanym na rzecz Z. Z., J. L. Z. i Z. Z.-B.. Zajęcie przedmiotowego gruntu o powierzchni 3282 m2 pod zalew nastąpiło najpóźniej w latach sześćdziesiątych, o czym świadczą dane z ewidencji gruntów z roku 1968 oraz mapa z 1969r. zaewidencjonowana pod numerem 224.13-122/73, zawierająca rozliczenie powierzchni poszczególnych hipotekowanych działek (lub ich części) uwidocznionych na planie sporządzonym przez inż. C. J. w roku, 1956 znajdującym się w zbiorze dokumentów Kw. [...]PBN p.n. "Bliżyn część osady rolnej Stalownia Huta Ludwików".

Dalej organ II instancji wskazał, że zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ustawy z dnia 30 maja 1962r. - Prawo Wodne (Dz. U. Nr 34, poz. 158 z 1962r.) wody stanowiły własność Państwa (art. 1 pkt 1) oraz w granicach określonych liniami brzegów grunty, pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi, z wyjątkiem rowów, stanowiły własność Państwa (art. 2). Stosownie do art. 8 wody powierzchniowe dzieliły się na: wody płynące, znajdujące się w rzekach, w jeziorach lub zbiornikach, z których cieki wypływają lub do których uchodzą, potokach górskich, kanałach i innych ciekach o przepływach stałych lub okresowych oraz w źródłach, z których cieki biorą początek. Z kolei zgodnie z art. 18 pkt. 1 ww. ustawy jeżeli woda płynąca stanowiąca własność Państwa, zajęła trwale w sposób naturalny grunt nie stanowiący własności Państwa, grunt taki z mocy prawa stawał się własnością Państwa. Art. 18 ust. 2 ustawy dawał możliwość przyznania przez organ administracji wodnej odszkodowania właścicielowi gruntu zajętego przez wody, jeżeli złożył w ciągu trzech lat właściwy wniosek w tej sprawie.

Organ odwoławczy wskazał, że zalew, pod którym znajduje się przedmiotowy grunt, jest zbiornikiem przepływowym zbudowanym na rzece K., a więc w myśl przywołanej ustawy należy do wód powierzchniowych, a grunty znajdujące się pod nim stały się własnością Skarbu Państwa w chwili ich zajęcia przez tę wodę. Wody rzeki Kamiennej i zalewu podczas tworzenia ewidencji gruntów w 1968r. oznaczono numerem działki [...]. W 1997r. sporządzona została mapa oznaczona numerem 2017-69/97, na której dokonano podziału działki nr [...] na 3 części, z których środkowa o numerze v/2 i powierzchni 10,7745 ha, to część znajdująca się pod zalewem. Dla działki nr 909/2 urządzona jest księga wieczysta KW nr [...], w której w dziale II jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa. Natomiast zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działka ta znajduje się w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, Inspektorat w O.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze J. Z., wskazując, że jest to skarga na decyzję Starosty S. oraz decyzję ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego o odmowie wypłacenia odszkodowania za zajęcie nieruchomości w ilości 3284 m. kw. pod budowany obecnie zalew B. w B., domagał się uchylenia obu tych decyzji.

W uzasadnieniu wskazał, że zalanie będącego własnością jego ojca gruntu o powierzchni 3282 m2, nastąpiło pod koniec lat 50-tych. Dla nieruchomości tej jest założona księga wieczysta nr 2571, w której jako właściciel wpisany był I. Z., Obecnie, po przeprowadzeniu postępowania spadkowego, właścicielami nieruchomości są spadkobiercy I. Z.: Z. Z.-B., J. Z. i Z. Z.. Zarzucił, że mimo jego pism organ do tej pory nie poinformował go na jakiej podstawie zmieniono właściciela działki bez ostatecznej decyzji administracyjnej, że zmiany w ewidencji gruntów można dokonać jedynie zgodnie z § 10 i 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a ponadto, że zgodnie z wynikającą z art. 5 ustawy o księgach wieczystych rękojmią wiary publicznej, treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według księgi nabył własność. Zaskarżona decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tych przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...], o wskazanych w skardze numerach, jest odmowa ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków działki oznaczonej numerem [...], nie zaś odmowa przyznania odszkodowania za zajęcie tej działki pod wody zalewu, jak to wskazuje w skardze J. Z.. O ile z wniosku wszczynającego postępowanie przed organami administracji publicznej można by mieć wątpliwości co do tego, co było przedmiotem żądania (w piśmie z dnia 28 lipca 2008r. zawarty jest wniosek o wydanie działki), o tyle treść złożonego przez J. Z. pisma z dnia 24 listopada 2009r. w sposób jednoznaczny wskazuje na to, że przedmiotem żądania było dokonanie zmiany w ewidencji gruntów poprzez ujawnienie w niej działki o pow. 3282 m2, oznaczonej numerem [...] (w tym samym piśmie jego autor wskazuje też na numer[...]) i wpisanie jako jej właścicieli wszystkich wnioskodawców. Tak więc prawidłowo organy rozpoznały sprawę jako z wniosku o ujawnienie w ewidencji gruntów nowej działki.

Wnioskodawcy wskazywali, że są właścicielami tej nieruchomości na podstawie aktu własności ziemi z dnia 6 stycznia 1975r. W oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające organy ustaliły, że działka o wskazywanej powierzchni i numerze nigdy od dnia założenia ewidencji gruntów, co miało miejsce w 1968r., nie istniała i w związku z tym nie była ujawniona. Brak jej również na mapach znajdujących się w zasobach powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Z opinii techniczno-prawnej wydanej przez uprawnionego geodetę wynika w sposób jednoznaczny, że grunt o powierzchni 3282 m², który odpowiada powierzchni działki, której ujawnienia domaga się skarżący, nie był objęty aktem własności ziemi z 1975r., natomiast należał kiedyś do ojca skarżącego, I. Z. na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 9 listopada 1956r., którą to umową doszło do zniesienia współwłasności większej nieruchomości. Grunt ten objęty jest księgą wieczystą nr KW [...], w której opisany jest jako grunt zajęty pod zalewem o pow. 3282 m². Ten sam grunt z chwilą założenia ewidencji gruntów został ujawniony jako część działki nr [...], którym to numerem zostały oznaczone tereny pod rzeką Kamienną oraz utworzonym na tej rzece zalewem. Od 1997r., kiedy to nastąpił podział działki[...], grunt ten stanowił część działki nr [...]o łącznej powierzchni 10.7745 ha, zajętej pod zalewem. Dla działki [...] jest założona księga wieczysta Kw Nr [...], w której jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa. Tak więc aktualnie ten sam grunt objęty jest dwoma księgami wieczystymi: w jednej KW Nr [...] opisany jest poprzez podanie jego powierzchni i wskazanie, że znajduje się on pod zalewem (w tej księdze jako właściciel ujawniony był I. Z., a obecnie jego spadkobiercy), natomiast w drugiej księdze wieczystej stanowi część działki nr[...], której właścicielem jest Skarb Państwa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.10.193.1287 j.t.) – dalej w skrócie określanej ustawą oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38/2001 poz. 454 ze zm.), dalej rozporządzenia.

Stosownie do treści art. 20 ust. 1 ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące - jeśli chodzi o grunty - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Nadto w ewidencji gruntów wykazuje się właściciela, miejsce jego zamieszkania lub siedziby, informacje o wpisaniu do rejestru zabytków i wartość nieruchomości. Stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy osoby zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z § 46 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek właścicieli. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (§ 47 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Dokumenty te zostały określone w § 46 ust. 2 tego rozporządzenia. Są to:..

1) prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne,

2) opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych,

3) dokumenty architektoniczno-budowlane gromadzone i przechowywane przez organy administracji publicznej,

4) ewidencje publiczne prowadzone na podstawie innych przepisów.

W toku postępowania administracyjnego skarżący nie złożył, poza aktami notarialnymi z lat 50-tych oraz aktem własności ziemi ( który, jak wynika z prawidłowych ustaleń organu, nie obejmował gruntu, którego dotyczy wniosek), żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że obecnie jest właścicielem bądź współwłaścicielem działki o wskazanej powierzchni 3282 m² i numerze 28/853 czy też 853/28. Jedynym tytułem, jakim się legitymuje jest akt notarialny z 1956r. i założona na jego podstawie księga wieczysta KW Nr [...]. Zauważyć jednak należy, iż od uzyskania tytułu własności przez poprzednika prawnego skarżącego, I. Z., do chwili obecnej upłynęło ponad 50 lat. W międzyczasie, co jest okolicznością niesporną, doszło do zalania gruntu o pow. 3282 m² wodami rzeki Kamiennej, na której utworzono zalew. W dacie zakładania ewidencji grunt ten był pod wodą zalewu i taki stan trwał, jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie przez sądem, do 2005r. kiedy to pękła tama. Zgodnie z art. 2 obowiązującej w dacie zakładania ewidencji gruntów ustawy z dnia 30 maja 1962r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 34 poz. 158 ze zm.) w granicach określonych liniami brzegów grunty, pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi, z wyjątkiem rowów, stanowią własność Państwa, przy czym z art. 8 tej samej ustawy wynika, że pod pojęciem wody płynące należy rozumieć także wody płynące, znajdujące się w rzekach, jeziorach lub zbiornikach, z których cieki wypływają lub do których uchodzą. Również późniejsze ustawy regulujące problematykę związaną z prawem wodnym zawierały podobną regulację ( art. 4 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Dz. U. Nr 38 poz. 230 ze zm. oraz aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 18 lipca 2001r – tekst jedn. Dz. U. Nr 239 z 2005r. poz. 2019 ze zm. – jej art. 14 w zw. z art. 10 ust. 1a w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 1c). Okoliczność, że na skutek pęknięcia tamy teren znajdujący się dotychczas pod zalewem przejściowo nie jest zalany wodą, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o ujawnienie w ewidencji gruntów działki o pow. 3282 m², jako odrębnego przedmiotu własności. Również wpisanie w 2010r. spadkobierców po I. Z. w księdze wieczystej KW Nr [...] nie może stanowić podstawy do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów. Jak już bowiem wspomniano wyżej, ten sam grunt objęty jest księgą wieczystą KW Nr[...], w której jako właściciel figuruje Skarb Państwa. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy wynikającej z art. 5 ustawy o księgach wieczystych rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych to zauważyć należy, iż przepis ten w ogóle nie mógł mieć zastosowania, skoro do ujawnienia skarżącego i pozostałych spadkobierców w księdze wieczystej doszło nie na skutek czynności prawnej z osobą uprawnioną według treści księgi ale na podstawie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po I. Z. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, iż ewidencja gruntów pełni funkcje informacyjno-techniczne, rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Organy prowadzące ewidencję gruntów nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o prawa do gruntów, ani tym bardziej do nadawania tych praw. Zmiany w ewidencji gruntów i budynków nie mogą prowadzić do przekształceń własnościowych. Rozstrzyganie sporów o własność generalnie należy do kompetencji sądów powszechnych, ich rozstrzyganie przez organ prowadzący ewidencję gruntów jest niedopuszczalne. Zawarte w zaskarżonej decyzji rozważania miały jedynie na celu wyjaśnienie wnioskodawcom, na jakiej podstawie Skarb Państwa został wpisany jako właściciel działki nr [...] w dziale II księgi wieczystej nr [...] i ujawniony w ewidencji gruntów jako właściciel. Jeżeli skarżący uważa, że to jemu aktualnie przysługuje tytuł własności do gruntu o pow. 3282 m² musi to wykazać stosownym dokumentem, którym to dokumentem nie może być, o czym była mowa wyżej, akt notarialny z 1956r. i założona w oparciu o ten akt księga wieczysta, skoro ten sam grunt objęty jest druga księgą wieczystą, w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa.

Mając to wszystko na uwadze, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).