Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1307/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-29 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z dnia [...] marca 1994 roku znak: [...] w przedmiocie waloryzacji emerytury postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

S. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 54 decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. w sprawie uprawnień do świadczeń oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Wszystkie skargi zostały odrzucone postanowieniami Sądu wydanymi na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2013 r.

Wnioskiem z dnia 12 lipca 2013 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że S. G. jest wdową i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje wojskową rentę rodzinną po zmarłym mężu w wysokości 3.438,99 zł netto miesięcznie. Majątek nieruchomy skarżącej stanowi lokal mieszkalny o powierzchni 25,24 m2. Dysponuje ona również oszczędnościami w wysokości 10.000 zł, z przeznaczeniem na własny pogrzeb.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że po śmierci męża w 2009 r. poniosła koszty związane z jego pochówkiem, a obecnie ponosi również koszty pomocy ciężko choremu synowi, który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Do kosztów tych zaliczyła opłaty za mieszkanie po mężu, w którym syn mieszka, a także wydatki na żywność, lekarstwa i bilet miejski. Wnioskodawczyni nadmieniła, że syn obecnie nie pracuje, w związku z bólami chorych nóg często przebywa w szpitalach i otrzymuje zasiłek chorobowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazała też, że cierpi na schorzenia układu krążenia, co wiąże się koniecznością wydatkowania środków na coraz droższe leki. Wyjaśniła, że jej celem jest odzyskanie "niedopłaty emerytury nauczycielskiej" z przeznaczeniem na skuteczniejsze leczenie syna.

Do wniosku skarżąca dołączyła kopię decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] marca 2013 r. o waloryzacji wojskowej renty rodzinnej, potwierdzającą podaną w formularzu wysokość otrzymywanego świadczenia, a także kopię potwierdzenia rejestracji otwarcia rachunku oszczędnościowego w dniu [...] maja 2013 r., na którym zdeponowano kwotę 10.000 zł. Ponadto do wniosku skarżąca dołączyła kopię umowy z dnia [...] grudnia 2004 r. ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i jego sprzedaży, na podstawie której nabyła ona lokal, w którym zamieszkuje, kopię odpisu skróconego aktu zgonu męża, rachunki za usługi pogrzebowe z września 2009 r., fakturę VAT za nagrobek z kwietnia 2010 r., kpię pisma skarżącej i jej męża do Komendy Dzielnicowej Milicji Obywatelskiej z czerwca 1981 r. w sprawie pobicia syna przez rówieśników, dokumenty mające potwierdzać chorobę syna, a także zestawienie kosztów poniesionych na pomoc synowi w okresie od 1 sierpnia 2009 r. do końca 2012. Pomoc udzieloną synowi w 2012 r. skarżąca oszacowała na 7.585,50 zł.

Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel.

W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Z treść powołanego przepisu wynika, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych.

Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobligowana jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem podkreślić, że z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, iż ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa.

Wykazane przez skarżącą dochody, stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie dają podstaw do stwierdzenia, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

S. G. posiada stałe źródło utrzymania w postaci wojskowej renty rodzinnej w wysokości 3.438,99 zł netto miesięcznie, a ponadto dysponuje oszczędnościami w wysokości 10.000 zł. Stały dochód uzyskiwany przez skarżącą pozwala jej więc nie tylko na pokrycie koszów utrzymania samodzielnie prowadzonego gospodarstwa domowego, ale także na pomoc synowi, a co więcej wnioskodawczyni jest w stanie wygospodarować dodatkowe środki z przeznaczeniem na inne cele (własny pogrzeb). Należy zaznaczyć, że wydatki związane z pochówkiem męża, które niewątpliwe znacznie obciążyły budżet domowy wnioskodawczyni, zostały poniesione w drugiej połowie 2009 r. i na początku 2010 r., tymczasem wedle potwierdzenia banku, rachunek oszczędnościowy, na którym zdeponowała ona 10.000 zł został otwarty w maju bieżącego roku.

Jeżeli więc skarżąca osiąga regularny dochód, który pozawala na pokrycie kosztów jej niezbędnego utrzymania oraz na pomoc choremu synowi, a jednocześnie dysponuje oszczędnościami w kwocie 10.000 zł, to nie kwestionując w żaden sposób potrzeby zabezpieczenia dodatkowych środków na wypadek śmierci, nie można stwierdzić, że dochody, stan majątkowy i rodzinny S. G., nie pozwalają jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

W tym miejscu należy podkreślić, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy konieczne koszty utrzymania, poza szczególnie uzasadnionymi wypadkami, odnieść należy do minimalnych w skali kraju, a udzielenie prawa pomocy ma z reguły miejsce w przypadku osób, których dochody oraz stan majątkowy tych osób są niższe od przeciętnych. W ocenie referendarza sądowego dochody skarżącej nie są niskie, biorąc pod uwagę, że od dnia 1 marca 2013 r. kwota najniższej emerytury, renty rodzinnej i renty dla osób całkowicie niezdolnych do pracy wynosi 831,15 zł brutto (Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 2013 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent – opublikowany w Monitorze Polskim z 2013, poz. 95). Z dokumentów przedstawionych przez skarżącą (kopia decyzji o waloryzacji wojskowej renty rodzinnej) wynika, że świadczenie przysługujące skarżącej od 1 marca 2013 r. wynosi 4.201,09 zł brutto. Jak już wyżej podniesiono z dochodu tego skarżąca jest w stanie pokryć koszty utrzymania własnego, pomóc w utrzymaniu choremu synowi, jak również wygospodarować oszczędności. Skarżąca nie wykazała, że poniesienie kosztów postępowania jest w jej przypadku niemożliwe lub będzie się wiązało z nadmiernym obciążeniem jej domowego budżetu, powodując uszczerbek w utrzymaniu koniecznym.

Ponoszenie kosztów postępowania przed sądem zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, ocena stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych S. G. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja.

W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.