Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2721/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 104.107
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.13, 13k, 13l
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art.50,51
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi U.z siedzibą w K., Litwa na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz U. z siedzibą w K., Litwa kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2019 r. zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (ciągnik samochodowy) wraz z naczepą przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] pod numerem ewidencyjnym [...] o godzinie [...] na odcinku drogi krajowej [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) – węzeł [...].

Odcinek drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu wystąpienia naruszenia został wskazany w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Na podstawie okazanego do kontroli dowodu rejestracyjnego pojazdu ustalono, że właścicielem kontrolowanego pojazdu o nr. rej. [...] w dniu odnotowania naruszenia była strona skarżąca tj. U., a kontrolowany pojazd podlegał obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na zawiadomienie, strona wniosła sprzeciw, w którym poinformował, że w dniu [...] czerwca 2020 r. pracownicy Inspektoratu Transportu Drogowego Rzeczypospolitej Polskiej zatrzymali ciągnik samochodowy firmy U., o numerach rejestracyjnych [...] z naczepą o numerach rejestracyjnych [...] i po zweryfikowaniu legalności zapłaty za korzystanie z dróg Rzeczypospolitej Polskiej nałożyli kaucję w wysokości [...] zł (protokół nr [...]). U. zarejestrowała ciągnik samochodowy o numerach rejestracyjnych [...] w systemie [...] [...] listopada 2015 r., umowa nr [...], numery rejestracyjne ciągnika samochodowego [...]. W momencie rejestracji uiszczono wszystkie opłaty, a także wpłacono depozyt pieniężny za korzystanie z urządzeń [...] do obliczania i opłacania podatku drogowego Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu [...] marca 2020 r. U. wpłacił wystarczającą zaliczkę, aby automatycznie obciążyć podatki w systemie [...]. Strona podkreśliła, że U. nie odpowiada za powiązanie urządzenia [...] z istniejącym systemem płatności drogowych, ani nie jest odpowiedzialna za jego bezwarunkowe działanie. Urządzenie [...] zostało zainstalowane i używane zgodnie z wymogami zasad systemu [...], płatności były ponadto stale uzupełniane.

Strona załączyła dokumenty, z których wynikało, że odczyty zostały przeprowadzone w okresie od 3 grudnia 2019 r. do 2 czerwca 2020 r., a saldo na rachunku było wystarczające do zapłaty za otrzymywane usługi. Załączył ponadto wyciągi z lokalizacji ciężarówki, gdzie można zobaczyć trasy podróży ciężarówki

o numerach [...] w okresie od 3 grudnia 2019 r. do 2 czerwca 2020 r. Plany podróży i wyciągi [...] pokazują, że urządzenie i system odczytu nie zostały powiązane (nie dla wszystkich odcinków dróg płatnych zostały naliczone opłaty), więc nieprawidłowo powiązany system może spowodować nienaliczenie opłaty drogowej, w wyniku czego załączone dokumenty i wpisana notatka potwierdzają, że system [...] nie był w pełni ustawiony w dniu przedmiotowego przejazdu. Ponieważ instalacja nie sygnalizowała żadnego błędu, kierowca firmy zaufał posiadanemu urządzeniu i nie miał powodu, aby kontaktować się z obsługą systemu [...] w celu jego wymiany. Ponadto w systemie [...] operator kilku urządzeń systemowych zaleca wymianę urządzeń co 5 lat, załączone dokumenty świadczą

o tym, że okres wymiany jeszcze nie upłynął.

Podkreśliła, że za zepsute urządzenia [...] kaucja nie jest zwracana. Jednak po sporządzeniu protokołu przez Inspekcję Transportu Drogowego Rzeczypospolitej Polskiej urządzenie poboru opłat drogowych [...] zostało zastąpione nowym, a kaucja w wysokości 120,00 zł została zwrócona po przybyciu do najbliższego punktu serwisowego [...]. W ocenie skarżącego, powyższe stanowiło kolejny dowód na to, że używany przez skarżącego [...] nie był uszkodzony i nadawał się do użycia, w przeciwnym razie kaucja w wysokości 120,00 zł za uszkodzone urządzenie nie jest zwracana. Jest to kolejny dowód na to, że elektroniczny system odczytu [...] na tym odcinku nie był połączony

z urządzeniem [...]. Nie zgadzając się z ustaleniami stwierdzonymi podczas kontroli, strona wniosła o zwrot kaucji pobranej na poczet kary administracyjnej.

W związku z brakiem możliwości zakończenia niniejszego postępowania

w terminie określonym w art. 35 kpa, Główny inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., zawiadomił stronę o przedłużeniu postępowania

w przedmiotowej sprawie do dnia [...] września 2020 r., jednocześnie pouczając

o prawie do wniesienia ponaglenia. Jako powód przedłużenia wskazano konieczność uzupełnienia materiałów dowodowych. Celem wszechstronnego rozpatrzenia okoliczności przedmiotowej sprawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego, wezwał Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, Operatora [...] do złożenia wyjaśnień związanych z wyżej wskazanym przejazdem, mających na celu ustalenie powodów zarejestrowania incydentu oraz prawidłowości działania bramownic i systemu w dniu jego zarejestrowania.

Operator [...] - Szef Krajowej Administracji Skarbowej, udzielił odpowiedzi wskazując, że w dniu przejazdu nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu [...] oraz działaniu ww. urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej, wskazano, że w dniu [...] listopada 2015 r. o godzinie [...] zostało wydane urządzenie [...] nr [...] do konta pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], użytkownik pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym do dnia naruszenia nie składał reklamacji w związku

z niesprawnym działaniem urządzenia [...] oraz w związku z działaniem [...],

w dniu [...] czerwca 2020 r. o godzinie [...] użytkownik wymienił urządzenie pokładowe [...] o nr [...] na urządzenie pokładowe [...]

o nr [...]. Przy wymianie urządzenie pokładowe [...] o nr [...] zostało sklasyfikowane jako funkcjonalne. Ponadto załączono szczegółowy wykaz należnych i pobranych opłat zarejestrowanych na koncie Użytkownika.

W związku z wyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego, pismem z dnia [...] września 2020 r., zawiadomił stronę

o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, jednocześnie pouczając o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądań. Nadto, w związku z brakiem możliwości zakończenia niniejszego postepowania w terminie określonym w art. 35 kpa, Główny Inspektor Transportu Drogowego ww. pismem zawiadomił również stronę o przedłużeniu postępowania w przedmiotowej sprawie do dnia [...] października 2020 r., jednocześnie pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Jako powód przedłużenia wskazano konieczność analizy zebranych materiałów dowodowych ze względu na ich złożoność. [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD" lub "organ") na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 890 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.), nałożył na U. z siedzibą w K., [...] Republika Litewska (dalej "skarżący") karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] grudnia 2019r.

W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że operator systemu [...] w dniu przejazdu nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu urządzenia infrastruktury przydrożnej. Podkreślił, że przeciętny okres użytkowania urządzenia [...] to około 5 lat, w zależności od faktycznego zużycia baterii. O niskim poziomie energii w baterii lub wadliwym działaniu [...] użytkownik zostanie poinformowany za pomocą czterokrotnego sygnału świetlnego i dźwiękowego.

W takim przypadku użytkownik powinien wymienić [...] w najbliższym Punkcie Dystrybucji lub Punkcie Obsługi Klienta. Użytkownik w wyjaśnieniach wykazał, że pojazd porusza się codziennie po płatnych odcinkach dróg krajowych co skutkować mogło wyczerpaniem się baterii w urządzeniu pokładowym [...].

Organ wskazał, że w załączonej instrukcji obsługi widnieje zapis,

że urządzenie [...] podczas przejazdu pojazdu przez Punkt Poboru Opłat, wysyła sygnał dźwiękowy, brak sygnału oznacza, że opłata nie została pobrana i należało udać się do Punktu Obsługi Klienta. Nie jest więc możliwe, aby urządzenie pokładowe [...] sygnalizowało pobór opłaty, a opłata nie została zarejestrowana. W okresie od 27 marca 2019 r. do 2 czerwca 2020 r. odnotowano 72 incydenty BRAK KOMUNIKACJI Z [...], zarejestrowanych przez urządzenia kontrolne [...], oprócz tego urządzenie pokładowe [...] nie komunikowało się z Punktami Poboru Opłat, więc nie jest możliwe, żeby kierujący nie zauważył, że urządzenie nie sygnalizuje się z urządzeniami infrastruktury przydrożnej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez nie dokonanie ustaleń przez organ, naruszenia przez stronę prawnych obowiązków związanych z uiszczeniem opłat,

a także naruszenie art. 13l ustawy o drogach publicznych, poprzez nie sprawdzenie, w trakcie kontroli, stanu technicznego urządzenia poboru elektronicznej opłaty,

a także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13k ust.1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, poprzez wadliwą jego wykładnię polegająca na uznaniu, że brak pobrania opłaty drogowej przez techniczny system jej poboru, jest równoznaczny

z naruszeniem obowiązku jej uiszczenia, w warunkach gdy strona zapewniła pokrycie opłaty na rachunku rozliczeniowym.

W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie umorzenie postępowania, w razie uznania, iż organ nie jest w stanie przeprowadzić dalszych dowodów w sprawie, oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że organ wydając decyzję ograniczył się do wnioskowania ze skutku: skoro opłata nie została automatycznie pobrana to urządzenie [...] musiało być wadliwe. Organ nie wskazał dlaczego akurat na tym konkretnym odcinku opłaty automatycznie nie pobrano, a na pozostałych punktach kontrolnych (bramownicach) opłata była poprawnie pobierana, co przemawia za sprawnością urządzenia pokładowego, a ponadto organ nie poparł swoich twierdzeń żadnym dowodem. Twierdzenie organu, iż bateria była wyczerpana stoi w sprzeczności z ustaleniem poczynionym przez sam organ, wedle którego urządzenie pokładowe [...] zostało wymienione przez stronę, po kontroli GITD w dniu [...].6.2020 i przez autoryzowanego dostawcę "zostało sklasyfikowane jako funkcjonalne". Co oznacza że było sprawne i bateria nie była wyczerpana.

Dalej skarżący wskazał, że twierdzenie organu, że urządzenie było intensywnie użytkowane i z tej przyczyny bateria uległa wyczerpaniu jest nieprawidłowe. Zalecany bowiem przez producenta i operatora systemu okres użytkowania urządzenia uwzględnia charakter eksploatacji urządzenia w związku

z prowadzoną działalnością przewozową, która polega właśnie na intensywnym przemieszczeniu się po drogach publicznych i im to urządzenie jest dedykowane. Eksploatując zatem urządzenie, w zgodzie z oficjalnymi zaleceniami, nie naruszył przewoźnik żadnych ciążących na nim obowiązków, a ustalenia organu nie są poparte żadnymi dowodami, czym naruszono przepisy wskazane w petitum.

Ponadto skarżący zauważył, że organ niezasadnie twierdzi, że nie jest możliwe, aby kierowca nie odnotował braku pobrania opłaty, ponieważ urządzenie

w razie pobrania opłaty wysyła sygnał dźwiękowy i brak sygnału oznacza brak poboru opłaty. Strona oświadczyła, że urządzenie działało poprawnie i nie przeprowadzono dowodu przeciwnego, podczas gdy było to możliwe w trakcie kontroli drogowej a strona przeciwna jest wysoko specjalizowanym organem kontrolnym. W czasie kontroli urządzenia, [...] był w dyspozycji Inspektora, który mógł dokonać, w zgodzie z art. 13I ustawy o drogach publicznych "kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego

w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 i 3a", a następnie ująć ustalenia w protokole. Czynności takiej jednak zaniechano.

Zdaniem skarżącego organ popada w sprzeczność, gdy raz twierdzi, że urządzenie jest wadliwe z powodu wyczerpania baterii i przez to nie dochodzi do pobrania/uiszczenia opłaty, aby następnie odwołać się do niezawodnej jego pracy, związanej z emitowaniem sygnałów związanych z poborem opłaty.

Z uzasadnienia decyzji i okoliczności sprawy wynika zatem, że karę nałożono nie tyle za nieuiszczenie opłaty przez skarżącego, lecz za niepobranie jej przez system poboru opłaty, który znajduje się w zarządzie Szefa [...]. Pobór opłaty odbywa się bowiem za pomocą urządzeń i oprogramowania, za działanie których skarżący nie ponosi odpowiedzialności.

Skarżący podkreślił, że posługiwał się urządzeniem [...], a nie system zewnętrznym czy telefonem mobilnym z zainstalowanym oprogramowaniem, które to urządzenia wymagają włączenia, utrzymania poziomu naładowania baterii, konserwacji etc. Urządzenie [...] ma sztywno, skonfigurowany przez dostawcę system, stałą niewymienialną baterię i ciągle jest w stanie aktywności. W przypadku tego urządzenia nie ma zatem miejsca na działania sprawcze dokonane przez użytkownika.

Powyższe w ocenie skarżącego oznacza, że wszystkie nałożone na użytkownika obowiązki wypełniono, a konto rozliczeniowe było uzupełniane środkami pieniężnymi i opłaty co do zasady automatycznie pobierane. W konsekwencji, skoro nie można postawić stronie zarzutu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, nie można mówić o istnieniu po jego stronie odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym

w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym

i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U z 2019 r., poz. 2325; dalej "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa procesowego. Ponadto Sąd stwierdził, że na skutek nieodwracalnych na obecnym etapie luk w materiale dowodowym postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a., co obligowało Sąd do umorzenia postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcia organ nie dochował reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Konsekwencją było nałożenie na skarżącego kary

w wysokości 1 500 złotych na podstawie art. 13k ust. 1 u.d.p. pomimo niewykazania spełnienia wszystkich ustawowych elementów składających się na typ deliktu administracyjnego wymienionego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się

z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 u.d.p.). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy u.d.p., obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu,

o której mowa w art. 13ha ust. 3 u.d.p. (odpowiednia kategoria pojazdu).

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 złotych - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1); 1500 złotych - w pozostałych przypadkach (pkt 2).

W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa

w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.

W tym miejscu wskazać należy na istotną zmianę przepisów, w zakresie mającym znaczenie w rozpatrywanej sprawie, wprowadzoną na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 12). Mianowicie, z dniem [...] listopada 2018 r. nastąpiła zmiana podmiotu realizującego zadania publiczne związane z poborem opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych i opłaty za przejazd płatnymi odcinkami autostrad oraz wprowadzaniem, eksploatowaniem i rozwijaniem elektronicznego systemu poboru opłat. Zgodnie z art. 13hb ust. 1 u.d.p. opłatę elektroniczną pobiera Główny Inspektor Transportu Drogowego, a nie – jak dotychczas - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Oznacza to, że jest on obecnie jedynym organem administracji publicznej, komasującym w swoich kompetencjach sprawy związane z poborem opłat elektronicznych i nakładaniem kar pieniężnych za nieprzestrzeganie obowiązujących przepisów prawa w powyższym zakresie. Tym bardziej należało zatem poddać wnikliwej ocenie stanowisko tego wyspecjalizowanego organu, który w części postępowań prowadzonych w sprawach nieuiszczenia opłat elektronicznych w podobnym stanie faktycznym, postępowania umorzył jako bezprzedmiotowe (przykładowo patrz: sprawa zakończona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2020 r.

o sygn. akt VI SA/Wa 990/20 oraz z dnia 27 listopada 2020 r. o sygn. akt VI SA/Wa 750/20.

W sprawie niniejszej bezsporne jest, że dopuszczalna masa całkowita skontrolowanego pojazdu ciężarowego będącego własnością skarżącego, przekraczała 3,5 tony, zaś nałożona kara pieniężna bezsprzecznie dotyczyła przejazdu odcinkiem drogi, na którym pobiera się opłatę elektroniczną. Mimo, że Skarżący posiadał środki na koncie "przedpłaconym", zgodnie z umową zawartą

z operatorem, ustalono, iż system w odniesieniu do "incydentu" naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, wygenerował zapis ewidencyjny o treści "Brak komunikacji z [...], ważna umowa z [...] nie została zidentyfikowana".

GITD stanął w związku z tym na stanowisku, że przyczyną nieuiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej przez skarżącego była niesprawność urządzenia pokładowego [...], wynikająca z rozładowania się baterii w tym urządzeniu, za która to niesprawności odpowiedzialny jest właściciel pojazdu.

Tymczasem, na co zresztą trafnie zwrócił uwagę organ w decyzjach umarzających postępowanie w innych sprawach, które toczyły się w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, brak skomunikowania się z urządzeniem kontrolnym (bramownicą) mogło wynikać z przyczyn technicznych, zwłaszcza w sytuacji posiadania na koncie użytkownika wystarczających środków na pobranie opłaty, co nie było kwestionowane przez organ. Przyjęcie zatem w niniejszej sprawie za dowiedzione, że taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż urządzenie ([...] użytkownika) było niesprawne, zdaniem Sądu, jest nieuprawnione, gdyż brak jest podstaw (dowodów) do przyjęcia takiego jednoznacznego stwierdzenia, mając zwłaszcza na uwadze sprzeczność w stanowisku organu w ocenie tych samych faktów, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący.

Twierdzenie organu, iż bateria była wyczerpana stoi w sprzeczności

z ustaleniem poczynionym przez sam organ, iż urządzenie pokładowe [...] o nr [...] zostało wymienione przez skarżącego, po dokonanej przez GITD kontroli w dniu [...] czerwca 2020r. i przez autoryzowanego dostawcę zostało sklasyfikowane jako funkcjonalne, co w praktyce oznacza, że było sprawne i bateria nie była wyczerpana (vide: strona druga skarżonej decyzji). Organ do tej okoliczności w istocie się nie odniósł i nie wyjaśnił ponadto dlaczego na konkretnym odcinku drogi płatnej opłaty automatycznie nie pobrano, w sytuacji gdy na pozostałych punktach kontrolnych (bramownicach) tej samej drogi opłata była już poprawnie pobierana, co niewątpliwie przemawia za sprawnością urządzenia pokładowego, zwłaszcza że organ nie poparł swojego stanowiska żadnym konkretnym dowodem, poza uzyskaną od innego organu (Operatora [...]) informacją odnośnie prawidłowości działania systemu poboru opłat w dniu zarejestrowanego incydentu i braku uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Nie ma także jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie w protokole kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 i 3a ustawy o drogach publicznych. Tymczasem skarżący mógł poruszać się po drogach obciążonych obowiązkiem opłaty elektronicznej, nawet pomimo sygnałów wyczerpywania się baterii (o ile sygnały takie występowały, czemu skarżący zaprzecza), gdyż pozwalały na to cechy konstrukcyjne urządzenia.

W związku z powyższym uznać należało, że w przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono jaka konkretnie była przyczyna braku poboru opłat z konta skarżącego podczas zarejestrowanych przypadków przekraczania bramownic bez odnotowanej łączności z systemem, co z kolei spowodowało brak wymaganych płatności.

Ustalenie stanu faktycznego przez organ w tym zakresie niewątpliwie wykraczało zatem poza ustawowo przyznaną swobodną ocenę dowodów

i pozostawało w sprzeczności z nakazem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, naruszało bowiem obowiązek działania organu ex officio. Przede wszystkim jednak stało w sprzeczności z art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do organów administracji) oraz

z art. 7a kpa (zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony).

Należy podzielić stanowisko, iż fakt podpisania umowy w trybie przedpłaconym (a taką umowę podpisał skarżący), stanowiącą podstawę korzystania z użytkowania urządzenia pokładowego [...], nakłada na użytkownika obowiązek posiadania środków na koncie przedpłaconym (nie mniejszych, aniżeli wynikające

z planowanego przejazdu) oraz zainstalowania w pojeździe oraz prawidłowe eksploatowanie urządzenia. Brak pobrania opłaty elektronicznej za przejazd oznacza więc, że właściciel (posiadacz) pojazdu, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie uiścił opłaty elektronicznej. Jednak w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie można domniemywać, że skarżący nie dopełnił któregokolwiek z ciążących na nim w tym zakresie obowiązków. Na koncie [...] użytkownika, w chwili przejazdu, znajdowały się bowiem wystarczające środki. Urządzenie [...] jednak nie łączyło się

z bramownicami kontrolnymi, wskutek czego nie doszło do poboru opłaty, chociaż po jego wymianie zostało sklasyfikowane jako "funkcjonalne".

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy sprawy nie można zatem wykluczyć, że w tym przypadku nieskomunikowanie urządzeń systemu [...] wynikało z przyczyn technicznych, a nie były one konsekwencją zaniedbań strony skarżącej, w konsekwencji czego należy poddać w wątpliwość zastosowanie wobec skarżącego środka represyjnego, w postaci administracyjnej kary pieniężnej.

Zdaniem Sądu, wątpliwości co do charakteru przyczyn technicznych powodujących brak połączenia pomiędzy bramownicami, a urządzeniem [...] Skarżącego stanowią okoliczność, która według reguł procesowych winna być tłumaczona na korzyść skarżącego (art. 7a k.p.a.).

W konsekwencji powyższego, Sąd rozpatrując niniejszą sprawę, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Brak jest bowiem konstytutywnego elementu stosunku administracyjnoprawnego – przedmiotu postępowania, jakim jest wykazanie nieuiszczenia opłaty elektronicznej przez skarżącego, a brak ten ma charakter na obecnym etapie nieodwracalny.

W tych okolicznościach sprawy Sąd orzekł o uchyleniu skarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a, jednocześnie uznając, że

w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej i dlatego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).