Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 69/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 124 ust.1 a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skarg Z. K. oraz I. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 listopada 2012 r. nr 2, znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości skargi oddala


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. nr [...] Spółka "[...] sp. z o.o. z siedzibą K. złożyła do organu I. instancji wniosek o wydanie zezwolenia na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, bowiem zdaniem inwestora istnieją podstawy do niezwłocznego zajęcia nieruchomości objętych wnioskiem, gdyż przemawia za tym interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy, w tym również jego interes gospodarczy.

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2012 r. nr [...] Starosta K. orzekł, na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o odmowie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,28 ha, nr [...] o pow. 0,15 ha, nr [...] o pow. 0,15 ha, nr [...] o pow. 0,13 ha obr. , jedn. ewid. K. stanowiącej współwłasność I.K. oraz Z.K. w związku z decyzją Starosty K. z 6 sierpnia 2012 r. nr [...] .

Orzekając w ww. sposób organ I. instancji wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem inwestora, termin realizacji przedmiotowej inwestycji ma zostać zrealizowany do 31 maja 2013 r., przy czym roboty budowlane winny zakończyć się przed okresem zimowym 2012 r. Jednym z warunków rozliczenia przez spółkę dofinansowania ze środków unijnych jest terminowe zrealizowanie całości projektu, a w razie przekroczenia końcowego terminu realizacji projektu spółka może zostać zobowiązana do zwrotu części lub całości kwoty dofinansowania. Ponadto projekt jest ściśle związany z dziedziną ochrony środowiska i zakłada uregulowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie całej aglomeracji K. oraz dorzecza rzeki [...] , która jest ujęciem wody pitnej mieszkańców K. Niezrealizowanie inwestycji spowoduje brak możliwości uzyskania zamierzonego efektu ekologicznego.

Organ podał, że w wyniku rozpatrzenia wniosku zawartego w piśmie spółki [...] " sp. z o.o. z siedzibą K. z 22 grudnia 2011 r. nr [...] , decyzją z 6 sierpnia 2012 r. nr [...] , Starosta K. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nr [...] o pow. 0,28 ha, nr [...] o pow. 0,49 ha, nr [...] o pow. 0,15 ha i nr [...] o pow. 0,13 ha obr., jedn. ewid. K. , stanowiącej współwłasność I.K. i Z.K. poprzez udzielenie wnioskodawcy zezwolenia na założenie i przeprowadzenie szczegółowo opisanych w sentencji tej decyzji urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn."Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji K. - dorzecze [...] ", zobowiązując jednocześnie inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót.

Wydając rozstrzygnięcie w sprawie zainicjowanej wnioskiem spółki [...] " sp. z o.o. z siedzibą K. - z dnia 18 czerwca 2012 r. nr [...] - organ I. instancji powołał się na przepisy art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 108 § 1 K.p.a. wskazując, że koniecznymi warunkami wydania przez starostę decyzji zezwalającej na natychmiastowe zajęcie nieruchomości oraz nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest wystąpienie w sprawie okoliczności wskazanych w powołanych przepisach, które zawierają zamknięty katalog przesłanek uprawniających do wydania takiego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu I. instancji, konstrukcja art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami świadczy o zamiarze ustawodawcy, który przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że organ niejako związany jest wnioskiem o wydanie takiej decyzji na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny, ale tylko u sytuacji, gdy wystąpią okoliczności określone w art. 108 K.p.a. lub gdy jest to uzasadnione ważnym interesem gospodarczym. Ponadto, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego powstałe na gruncie kodeksowej regulacji tego zagadnienia (art. 108 § 1 K.p.a.) organ I. instancji wskazał, iż przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzające, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej, a jedną z nich jest "niezbędność" niezwłocznego uprowadzenia w życie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, która ma miejsce wtedy, gdy u danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonywania prawa lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 K.p.a. Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zdaniem Starosty K. , w przedmiotowej sprawie nie zachodzi potrzeba odejścia od kodeksowej zasady, zgodnie z którą decyzja administracyjna nie podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania poprzez orzeczenie zgodnie z żądaniem zawartym w rozpatrywanym przez organ I. instancji wniosku - z tej tylko przyczyny, iż samą inwestycję uznano za ważną z uwagi na interes społeczny oraz ważny interes inwestora - w sytuacji, gdy w sprawie nie występuje realne zagrożenie dla wartości ściśle określonych w art. 108 § 1 K.p.a. oraz w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano ponadto, że jest rzeczą inwestora takie skonstruowanie harmonogramu realizacji inwestycji, które pozwoli, pomimo napotykanych trudności, wykonać zamierzone prace w przewidzianym terminie. Pomimo bowiem liniowego charakteru przedmiotowej inwestycji, czasowe wstrzymanie posadowienia urządzeń na nieruchomościach stanowiących przedmiot omawianego postępowania - nawet w przypadku wniesienia środka zaskarżenia - nie blokuje całej inwestycji. a więc nie zachodzi w przedmiotowej sprawie niezbędność niezwłocznego działania i nie występuje sytuacja, która ma znamiona stanu nagłej konieczności.

Odwołanie od wyżej wymienionej decyzji Starosty K. z 7 sierpnia 2012 r. nr [...] wnieśli w ustawowym terminie: [...] " sp. z o.o. w K. oraz I.K. i Z.K.

W odwołaniu Spółki [...] " sp. z o.o. w K. podtrzymano argumentację zawartą we wniosku o wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisów art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 12 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., poprzez: naruszenie zasady praworządności i wydanie decyzji rażąco naruszającej prawo wbrew interesowi społecznemu oraz wyjątkowo ważnemu interesowi strony; dokonanie przez organ I. instancji częściowo błędnych ustaleń stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. w zakresie przyjęcia przez organ I. instancji braku istnienia w niniejszej sprawie "niezbędności niezwłocznego działania oraz sytuacji, która miałaby znamiona nagiej konieczności", uzasadniającej wydanie decyzji na podstawie przepisu art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy jednoczesnym prawidłowym przyjęciu przez organ I. instancji, iż inwestycja mająca na celu urządzenie kanalizacji sanitarnej (...) leży w interesie społecznym, jak również stanowi ważny interes Spółki; brak wszechstronnego i wnikliwego zbadania niniejszej sprawy oraz ustalenia stanu faktycznego, m.in. poprzez zaniechanie zbadania przez organ I instancji, czy w niniejszej sprawie istnieje również uzasadniony ważny interes gospodarczy dający podstawę do zastosowania normy przepisu art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami; przekroczenie zasady swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego oraz biedne przyjęcie wbrew zasadom logiki, że w niniejszym przypadku nie było koniecznym wydanie decyzji w sprawie czasowego zajęcia nieruchomości na podstawie przepisu art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem brak takiejże decyzji nawet przy jednoczesnym zaskarżeniu przez właściciela nieruchomości decyzji Starosty K. z dnia 6 sierpnia 2012 r. znak [...] (...) (na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) - zdaniem organu I. instancji - nie blokuje wykonania inwestycji współfinansowanej ze środków unijnych (tj. Funduszu Spójności);

2) naruszenie przepisu art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza w zakresie przyjętego przez organ I instancji braku zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek do wydania decyzji na podstawie przepisu art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 108 § 1 K.p.a.;

3) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 108 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie (...) w sytuacji, gdy (...) w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie konieczne przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 108 § 1 K.p.a., a tym samym organ I. instancji był zobligowany do wydania przedmiotowego zezwolenia w drodze decyzji o nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wobec powyższego odwołująca się Spółka "[...] sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie wyżej opisanych nieruchomości.

Natomiast w swoim odwołaniu I.K. i Z.K. podnieśli, że podtrzymują swoje stanowisko zawarte w piśmie z 17 sierpnia 2012 r. (stanowiącym odwołanie od decyzji Starosty K. z 6 sierpnia 2012 r. nr [...] ), zgodnie z którym decyzja Starosty Krakowskiego z dnia 6 sierpnia 2012 r. jest niezgodna z prawem budowlanym.

Decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. znak: [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty K. z dnia 7 sierpnia 2012 r. i orzekł o udzieleniu zezwolenia spółce [...] " sp. z o.o. z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęczenie ruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] o pow. 0,28 ha, nr [...] o pow. 0,49 ha, nr [...] o pow. 0,15 ha, nr [...] o pow. 0,13 ha obr. W. , jedn. ewid. K. , stanowiącej współwłasność I.K. oraz Z.K. w związku z decyzją Starosty K. z 6 sierpnia 2012 r. nr [...] , utrzymaną w mocy decyzją Nr 1 Wojewody [...] z 16 listopada 2012 r. znak: [...] . Organ orzekł o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu wskazano, powołując się na przepis art. 124 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, że konstrukcja powołanych przepisów powoduje, że mamy do czynienia z dwiema decyzjami - pierwotną (wywłaszczeniową lub zezwalającą na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejną (pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Jest to sytuacja analogiczna do konstrukcji określonej w art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem zasadnym jest powołanie się w tej sytuacji na wydany na gruncie obu wymienionych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1253/10 (LEX nr 1068975), w którym Sąd ten wskazał, iż: "decyzja oparta o przepis art. 122 ust. 1 lub ust. 3 u.g.n. nie ma samodzielnego bytu prawnego i zalety od istnienia wcześniejszej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości albo decyzji wydanej na podstawie art. 124 lub 124a u.g.n.".

W świetle powyższego wskazano na przesłanki, których łączne spełnienie uzasadnia wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wymienione w przepisie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 108 K.p.a.

W kontekście powyższego podano, że zaskarżona decyzja została wydana na wniosek inwestora Spółki "[...] " sp. z o.o. w K. (pismo z 18 czerwca 2012 r. nr [...]

Po drugie, zaskarżona decyzja organu I. instancji została poprzedzona wydaną w przedmiotowej sprawie - na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami -decyzją z 6 sierpnia 2012 r. nr [...] , którą Starosta K. orzekł m.in. o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości (tj. działek: nr [...] nr [...] ,nr [...] i nr [...] , położonych w obrębie W. , jedn. ewid. K. ), poprzezudzielenie zezwolenia Wodociągom i Kanalizacji K. sp. z o.o. na założenie i przeprowadzenie urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji K. - dorzecze R. ". Powyższa decyzja Starosty K. z 6 sierpnia 2012 r. nr [...] - w wyniku rozpatrzenia przez organ II instancji odwołania Państwa I.K. i Z.K. - została utrzymana w mocy decyzją Nr 1 Wojewody [...] z 16 listopada 2012 r. znak: [...] Podniesiono również, że przedmiotowa inwestycja jest inwestycją celu publicznego, włączoną do projektu pn.: "Zapewnię prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji K. - dorzecze R. " i -jak wynika z akt sprawy -uzyskała ona dofinansowanie z Funduszu Spójności Unii Europejskiej. Organ odwoławczy podzielił pogląd prawny zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 987/08 (publ. - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), zgodnie z którym: "budowa sieci kanalizacyjnej leży w interesie społecznym, który trafnie jest przedkładany ponad interes właścicieli przedmiotowej nieruchomości". Organ stwierdził, że pomimo, że pogląd ten został wydany w sprawie powstałej na gruncie przepisu art. 122 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który odsyłał do odpowiedniego stosowania przepisu art. 122 ust. 1 tej regulacji, który został usunięty, to zachowuje on nadal aktualność z uwagi na dodanie przepisu art. 124 ust. 1a o zbieżnej treści i identycznej funkcji.

Wskazano, na różnice ,która dzieli oba wspomniane tryby - określone w art. 122 ust. 1 i art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pierwszy z powołanych przepisów zawiera regulację, zgodnie z którą: "W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, udziela podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwloką w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności". Z kolei art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawiera wskazanego ograniczenia, co daje wyraźne podstawy do stwierdzenia, że ustawodawca przewidział w takim wypadku łagodniejsze przesłanki wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości -w związku z wydaniem decyzji opartej o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - które może być wydane bez konieczności analizowania zaistniałego w rozpatrywanej sprawie stanu faktycznego pod kątem wystąpienia stanu realnego zagrożenia dla wartości wskazanych w art. 108 § 1 K.p.a.

Dodatkowo wskazano, że przepis art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 108 § 1 K.p.a., bowiem wprowadza samodzielną, nieznaną kodeksowej regulacji przesłankę "ważnego interesu gospodarczego" (jako wyjątek przewidziany ustawą). Wspomniana powyżej regulacja art. 124 ust. 1a nie narusza w tym zakresie przewidzianej w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady dopuszczalności wywłaszczenia (którego przejawem jest również ograniczenie prawa własności w trybie art. 124 ust. 1 o gospodarce nieruchomościami) jedynie na cele publiczne, za słusznym odszkodowaniem. Podkreślono, że ustawa nie wskazuje, czy przewidziana w omawianym przepisie przesłanka "ważnego interesu gospodarczego" dotyczyć ma stricte sfery interesów inwestora. Wskazówką wydaje się być okoliczność, że decyzja wydana w oparciu o przepis art. 124 ust. 1a w związku z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczyć ma realizacji inwestycji celu publicznego, a więc z zaangażowaniem — w mniejszym lub większym stopniu -środków publicznych.

Zauważono także, że art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami został dodany na mocy art. 1 pkt 7a ustawy z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw i jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej w omawianym przepisie: "rozszerzono katalog przesłanek uprawniających do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości o przypadki uzasadnione interesem gospodarczym, ponieważ sytuacja ta nie jest objęta art. 108 kpa, a jest niezmiernie ważna z punktu widzenia np. inwestycji finansowanych ze środków unijnych".

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności wskazano, że w rozpatrywanym przez organ I. instancji wniosku z 18 czerwca 2012 r. nr [...] inwestor powołał się m.in. na konieczność terminowej realizacji inwestycji z uwagi na jej współfinansowanie w 85 % ze środków pochodzących z Funduszu Spójności Unii Europejskiej, co - wobec wcześniejszych uwag oraz mając na względzie wskazane wcześniej spełnienie pozostałych przesłanek (wniosek inwestora w tym zakresie, uprzednie wydanie decyzji opartej o regulację art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) - zrodziło po stronie organu I instancji obowiązek (jak słusznie zauważył organ I. instancji) wydania w przedmiotowej sprawie decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji zaniechał jednak dokonania ustaleń na okoliczność faktycznego zaangażowania tzw. środków unijnych w omawiane przedsięwzięcie (co potwierdził inwestor załączając do rozpatrywanego odwołania uwierzytelnione kopie dokumentów dotyczących współfinansowania przedmiotowej inwestycji ze środków Funduszu Spójności Unii Europejskiej - karty akt organu II. instancji nr 31-63), a co stanowi naruszenie przez ten organ przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji również art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tym kontekście organ odwoławczy nie podzielił podniesionego w odwołaniu Spółki [...] " zarzutu dokonania "częściowo błędnych ustaleń stanu faktycznego niniejszej sprawy w zakresie przyjęcia przez organ I instancji braku istnienia w niniejszej sprawie "niezbędności niezwłocznego działania oraz sytuacji, która miałaby znamiona stanu nagłej konieczności". Wskazano, że organ I. instancji wyraźnie stwierdził, że omawiana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego i rzeczywiście leży ona w interesie społecznym, jak również w gospodarczym interesie inwestora, lecz w ocenie organu I. instancji nie można w tym przypadku mówić o zaistnieniu stanu "niezbędności niezwłocznego działania oraz sytuacji, która miałaby znamiona stanu nagłej konieczności" - jako podkreślanego w orzecznictwie sądów administracyjnych koniecznego warunku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w oparciu o przepis art. 108 § 1 K.p.a. Wynika to z błędnej oceny prawnej dokonanej przez Starostę K. w zaskarżonej decyzji, polegającej na konieczności uprzedniego zaistnienia postulowanej przy stosowaniu art. 108 § 1 K.p.a. "stanu nagłej konieczności" - jako warunku sine qua non nadania podejmowanemu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności - bez uwzględnienia przez ten organ regulacji przewidzianej w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, która liberalizuje w tym zakresie rozwiązanie kodeksowe, co na płaszczyźnie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy czyni natomiast zasadnym zarzut odwołującej się, polegający na "braku wszechstronnego i wnikliwego zbadania niniejszej sprawy oraz ustalenia stanu faktycznego poprzez zaniechanie zbadania przez organ I instancji, czy w niniejszej sprawie istniej również uzasadniony ważny interes gospodarczy dający podstawą do zastosowania normy przepisu art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami".

Za zasługujący na uwzględnienie uznano również zarzut przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Pomijając fakt, że organ I. instancji dokonał oceny w tym zakresie w oparciu o przesłankę stosowania art. 108 § 1 K.p.a., co - jak wykazano wyżej - było w tym przypadku błędne, w kontekście konstrukcji przesłanek zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wydawanego na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami (a w szczególności określonej w tym przepisie, samodzielnej przesłanki, jaką jest ważny interes gospodarczy), stwierdzono, że jakkolwiek omawiana inwestycja ma bez wątpienia charakter liniowy, obejmujący swym zakresem szereg nieruchomości położonych w aglomeracji K. , to przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest nieruchomość ściśle określona zarówno we wniosku inwestora, jak i w sentencji zaskarżonej decyzji i tym samym jej granice wyznaczają zakres omawianego postępowania administracyjnego. Omawiane uchybienie organu I instancji, jak również stwierdzenie przez ten organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że: "To do inwestora należy jednak takie skonstruowanie harmonogramu realizacji inwestycji, które pozwoli, pomimo napotykanych trudności wykonać zamierzone prace w przewidzianym terminie", uznano za naruszenie wyrażonej w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady przekonywania, której oczywistą konsekwencją jest naruszenie w tym zakresie zasady rzetelnego i logicznego uzasadniania decyzji administracyjnych (art. 107 § 1), jak również zawartej w art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej.

W konsekwencji za uzasadniony uznano także zarzut naruszenia art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie, co mając na względzie konstrukcję tego przepisu było obowiązkiem organu I. instancji - w kontekście spełnienia przesłanek wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości.

Stwierdzono ponadto, że pomimo stwierdzenia przez organ odwoławczy naruszenia przez organ I. instancji wskazanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda [...] nie podzielił stanowiska zawartego w odwołaniu Spółki "[...] jakoby wskazane naruszenie nosiło cechy rażącego naruszenia prawa procesowego. Należy bowiem mieć na względzie, że sprawy z zakresu udzielania zezwoleń na niezwłoczne zajęcie nieruchomości są sprawami o znacznym stopniu skomplikowania, wymagającymi dokonania wnikliwej oceny prawnej zaistniałego w tych sprawach stanu faktycznego w kontekście przesłanek określonych w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a które to przesłanki (a zwłaszcza przesłanka "ważnego interesu gospodarczego") wymagają często szerszej niż tylko literalna wykładni. Naruszenie przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie wskazanych wyżej przepisów postępowania było spowodowane dokonaną przez ten organ błędną wykładnią niejednoznacznie sformułowanego przepisu art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego stosowanie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego procesu wykładni, a więc nie można uznać, jakoby naruszenie to nosiło cechy oczywistości.

Organ odwoławczy nie mógł również uwzględnić na obecnym etapie postępowania zarzutu naruszenia przez organ I. instancji art. 35 § 1 i 3 K.p.a., bowiem środkiem zwalczania przez strony bezczynności organu I. instancji (polegającej na niezałatwieniu sprawy w terminie bądź na przewlekłym prowadzeniu postępowania) jest przewidziana w art. 37 K.p.a. możliwość wniesienia w tym zakresie zażalenia do organu wyższego stopnia - w toku postępowania przed organem, któremu zarzuca się taką bezczynność.

Odnosząc się z kolei do zarzutu podniesionego w odwołaniu I.K. i Z.K. wyjaśniono, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości - w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami - prowadzone jest w oparciu o przepisy tej ustawy oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast właściwe w tej kategorii spraw organy administracji publicznej nie są uprawnione do kontroli wniosku inwestora w tym zakresie pod kątem jego zgodności z przepisami ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

W świetle powyższych okoliczności, mając w szczególności na względzie fakt, że zakończenie przedmiotowej inwestycji uzależnione jest przede wszystkim od pochodzącego ze środków unijnych wsparcia finansowego, a także biorąc pod uwagę dotychczasowy przebieg omawianego postępowania administracyjnego stwierdzono, że niezwłoczne wykonanie decyzji Starosty K. z 6 sierpnia 2012 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości należy uznać za uzasadnione ważnym interesem gospodarczym, bowiem pozyskane na ten cel środki z Funduszu Spójności Unii Europejskiej należą do środków publicznych - w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Jednocześnie, wskazane naruszenie przez organ I. instancji przepisów K.p.a. w związku z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie powoduje konieczności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, w oparciu o przepis art. 138 § 2 K.p.a., bowiem nie stwierdzono w przedmiotowej sprawie konieczności dodatkowego wyjaśnienia jakichkolwiek okoliczności.

W dniu 17 grudnia 2012 r. Z.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 listopada 2012 r. [...] . Z analogiczną skargą w tym samym dniu wystąpiła I.K. . W obydwu skargach zarzucono naruszenie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Starosty K. oraz o zasądzenie od Wojewody [...] kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stanowisko Wojewody [...] jest błędne, gdyż art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, stawia jako warunki wydania decyzji między innymi istnienie ważnego interesu gospodarczego oraz realizację celu publicznego. Wojewoda [...] w wydanej decyzji stwierdził jedynie ogólnikowo istnienie ważnego interesu gospodarczego polegającego na realizacji inwestycji kanalizacji, wspieranego ze środków unijnych.

W ocenie skarżących uzasadnienie Wojewody [...] nie jest wystarczające albowiem nie zawiera opisu przesłanek, które stanowią o istnieniu ważnego interesu gospodarczego. Bliżej nie określono co stanowi o ważności tego interesu gospodarczego, ani też z czego wypływa okoliczność przyjęcia, iż jest to w ogóle interes gospodarczy. Pojęcie interes gospodarczy odnosi się przede wszystkim do organizacji: przemysłu, handlu, rolnictwa, produkcji. Zdaniem skarżących zagadnienie budowy kanalizacji jest innego rodzaju zagadnieniem, albowiem kanalizacja może być wykonana również w inny sposób np. poprzez wykonanie indywidualnych oczyszczalni biologicznych.

Zwrócono uwagę, że wykonanie kanalizacji w sposób proponowany przez inwestora kwestionują nie tylko skarżący, lecz większa liczba osób, mających być beneficjentami realizowanego zadania. Sama możliwość wsparcia przedsięwzięcia ze środków unijnych nie jest warunkiem wystarczającym dla podjęcia tak kontrowersyjnej decyzji.

Podniesiono, że wydana decyzja nie określa istotnych dla oceny ważności interesu gospodarczego zakresu robót tj. zakresu projektowanej kanalizacji, możliwości realizacji inwestycji jako całości z wyłączeniem spornych odcinków. Dla oceny ważności interesu gospodarczego istotnym jest sprecyzowanie wielkości środków finansowych koniecznych na realizacje celu, źródło ich pochodzenia, wielkość udziału współfinansowania ze źródeł Unii Europejskiej i warunków tegoż współfinansowania. Również istotnym zagadnieniem jest ocena możliwości pozyskania środków z innych źródeł bądź tych samych w przyszłości. Innymi słowy czy możliwość pozyskania środków ma charakter nieodwracalny uniemożliwiający realizacje przedsięwzięcia w przyszłości.

Wojewoda [...] wydając zaskarżoną decyzje nie ustalił, ani też nie uzasadnił tych istotnych dla wydania decyzji okoliczności, co oceniono zarazem jako brak przesłanek określonych art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujących wydanie decyzji, a w konsekwencji jako naruszenie wyżej wskazanego przepisu.

Podniesiono również należy jako istotne dla oceny stawianych zarzutów, wnioski wypływające z orzecznictwa sądów administracyjnych, a zwłaszcza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 87/08, który wskazuje, że podstawą udzielenia zezwolenia o którym, mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być fakt istnienia decyzji o pozwoleniu na budowę, prowadzenia zaawansowanych robót, ani też możliwość utraty przez inwestora jakichkolwiek źródeł finansowania inwestycji, a jedynie przesłanki o których mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

W związku z tym, że sprawa ze skargi I.K. (o sygn. akt II SA/Kr 71/13) i sprawa ze skargi Z.K. (o sygn. akt II SA/Kr 69/13) dotyczyły tej samej decyzji, Sąd postanowił i połączeniu tych dwóch spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia do sprawy o sygn. akt II SA/Kr 69/13. Skarżący są bowiem współwłaścicielami tych samych nieruchomości i zaskarżyli odrębnie tą samą decyzję. Ponieważ obie skargi mogłyby być objęte jedną skargą, połączenie spraw nastąpiło na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a.

Skargi nie są uzasadnione, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności przytoczyć należy brzmienie przepisów w oparciu o które wydana została zaskarżona decyzja tj. art. 124 ust. 1a w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm. ) - dalej określanej jako "u.g.n" oraz art. 108 K.p.a.

Zgodnie z art. 124 ust. 1a. u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji.

Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie zaś z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Natomiast przypadki określone w art. 108 K.p.a. to ochrona zdrowia lub życia ludzkiego; zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

Wywłaszczanie nieruchomości polegać może także na ograniczaniu prawa własności nieruchomości na stałe lub czasowo. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują kilka możliwych przyczyn takiego ograniczenia, a jednym z nich jest właśnie art. przepis art. 124 u.g.n., który reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową przewodów i urządzeń. Artykuł 124 u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego, które – tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych – musi być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest więc formułowanie jakichkolwiek innych przesłanek umożliwiających albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1165/07, opub. w LEX nr 483193). Art. 124 ust. 1 u.g.n. obejmuje zakładanie i przeprowadzanie urządzeń służących do dystrybucji płynów a nie tylko urządzeń służących do przesyłowych. Decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. służy więc temu, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw uzyskać czasowy tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej.

Po wydaniu decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzji zezwalającej na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac, może zostać wydana kolejna decyzja, na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Ta właśnie decyzja jest przedmiotem zaskarżenia skargami w niniejszej sprawie.

Dla wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości spełnione muszą zostać, po myśli art. 124 ust. 1a u.g.n., następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot który będzie realizował cel publiczny; uprzednio musi zostać wydana decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 K.p.a. musi istnieć koniczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego; zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami; inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

W niniejszej sprawie z wnioskiem w dniu 18 czerwca 2012 r. o wydanie decyzji wystąpiła Spółka [...] ", która realizuje inwestycję "Kanalizacja sanitarna miejscowości w W. , będąca częścią większego projektu pod nazwą: "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji K. - dorzecze R". Niewątpliwe budowa kanalizacji sanitarnej jest realizacją celu publicznego, a to zgodnie z art. 6 pkt 3 u.g.n., który definiując cele publiczne stanowi, że jest nim między innymi budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania.

W przedmiotowej sprawie wydana została również w dniu 6 sierpnia 2012 r. przez Starostę K. decyzja nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność Z.K. i I.K. (działki nr .....położone w W. , która została następnie utrzymana w mocy decyzją nr 1 Wojewody [...] z dnia 16 listopada 2012 r. znak [...] .

Wypełnienie wyżej wymienionych przesłanek nie było zresztą przedmiotem sporu, który skoncentrował się raczej na wypełnieniu ostatniej z przesłanek koniecznych do wydania zaskarżonej decyzji tj. czy w sprawie istnieje interes społeczny, ważny interes strony względnie ważny interes gospodarczy.

Spółka "[...] " wykazała fakt, że projekt: "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji [...] - dorzecze R. " jest współfinansowany z Funduszu Spójności Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska, a co za tym idzie, że otrzyma dofinansowanie 85% wartości tej inwestycji w kwocie 131 562 047,00 zł. Świadczy o tym załączona do odwołania (k. 27 - 58 akt administracyjnych) umowa z dnia 7 grudnia 2009 r. o dofinansowanie projektu nr [...] zawarta pomiędzy spółką "[...] " a instytucja wdrażającą – Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W. , wraz z aneksami oraz harmonogramem realizacji projektu, z którego wynika, ze budowa kanalizacji w miejscowościach: [...] , [...] , [...] , winna zakończyć się do dnia 31 maja 2013 r. Jak wynika również z akt sprawy, w okresie od stycznia do grudnia 2011 r. wykonawca prowadził negocjacje z właścicielami nieruchomości po których kanalizacja ma zostać poprowadzona i nie uzyskał zgody na wejście w teren. Brak zakończenia inwestycji uniemożliwi uzyskanie wspomnianego dofinansowania, zaś brak realizacji inwestycji na działce Skarżącej w ogóle uniemożliwi funkcjonowanie kanalizacji jako inwestycji liniowej.

Zdaniem Sądu pokrycie ze środków Unii Europejskiej 85% kosztów realizacji inwestycji, leży w interesie społecznym oraz stanowi również ważny interes strony i ważny interes gospodarczy i to nie tylko spółki "[...] ale również pośrednio jednostki samorządu terytorialnego tj. Gminy K. , jak i samych członków wspólnoty samorządowej. Zakończenie inwestycji w terminie umożliwi sfinansowanie znacznej części kosztów ze środków unijnych, co odciąży budżet spółki z konieczności pokrycia całości kosztów inwestycyjnych. Spółki ta, w której głównym udziałowcem jest Gmina K. , wykonuje zadania publiczne dotyczące zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych. Pośrednio zatem również i Gmina K. jest zainteresowana tym, aby inwestycja ta została zrealizowana w jak największej części ze środków niepochodzących z jej budżetu. Natomiast dla wszystkich członków wspólnoty samorządowej gminy K. oczywista korzyść (interes społeczny) polega zarówno na wymiernym efekcie ekologicznym związanym z ochroną środowiska przed zanieczyszczeniami zarówno gleby jaki i wody pochodzącymi ze zbiorników wybieralnych, jak również na znacznym podniesieniu komfortu codziennego życia. W pośredni ale nie najmniej ważny sposób inwestycja wpłynie również na jakość wody rzeki R. , będącej ujęciem wody pitnej dla mieszkańców między innymi K.

W związku z wyrażanymi przez Skarżącą w piśmie z dnia 11 marca 2013 r. obawami dotyczącymi obciążenia jej nieruchomości bez odszkodowania, należy nadmienić, że zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 u.g.n. przysługuje odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zgodnie zaś z art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n. odszkodowanie ustala starosta, wydając w takim przypadku odrębną decyzję w tym zakresie.

Z wszystkich wyżej wymienionych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.