Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 720/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 3, art. 28 ust. 1-4,
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Małgorzata Malinowska-Grakowicz, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] r., odmawiającą umorzenia na wniosek A. K. (zwanego dalej skarżącym) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ powołując się na przepis art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., zwana dalej "u.s.u.s".) wskazał, że okoliczności uzasadniające stwierdzenie przesłanki całkowitej nieściągalności zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia sytuacji innych niż wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy. Analizując dalej w kontekście tego przepisu okoliczności faktyczne stwierdzone według zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ ustalił, że niewątpliwie nie zachodzi przesłanka z pkt 1, a wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, czy też likwidacyjne, wobec czego należy uznać, że nie zachodzi również przesłanka wymieniona w punkcie 2 i 4. Zastosowania nie może mieć także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt. 3, ponieważ wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, jednakże skarżący uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z [...], która pobiera świadczenie [...] w wysokości [...] zl netto miesięcznie. Dodatkowo, wnioskodawca jest współwłaścicielem mieszkania we W., o powierzchni [...] m2. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia wskazanego przepisu.

Organ wyjaśnił również, że z dokonanego rozliczenia wynika, że zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia, brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że zachodzi przesłanka określona w punkcie 4a. Zastosowania nie może mieć więc także przesłanka określona w pkt 5. Brak jest także, zdaniem organu, podstaw do przyjęcia, że zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, określona w art. 28 ust. 3 pkt 6. Uwzględniając bowiem wysokość zadłużenia i biorąc pod uwagę możliwość dochodzenia należności w drodze postępowania egzekucyjnego kwota możliwa do wyegzekwowania niewątpliwie przekracza kwotę wydatków egzekucyjnych. Organ wskazał, że co prawda Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] r. stwierdził brak majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję, jednakże w chwili podejmowania decyzji, wnioskodawca pozostawał w stosunku zatrudnienia i istniała możliwość prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Przesłanka całkowitej nieściągalności musi mieć bowiem charakter trwały i istnieć na dzień orzekania.

W ocenie Prezesa Zakładu nie ma zastosowania również przesłanka określona w punkcie 7, tj. że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, czyli zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kosztów faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Biorąc pod uwagę, że strona uzyskuje stałe dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oraz fakt posiadania nieruchomości należy stwierdzić, że nie jest uprawnione twierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Po konstatacji, iż nie zachodzi w sprawie żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności dalsze rozważania organ przeprowadził na tle regulacji zawartej w art. 28 ust 3a ustawy, w związku z § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) - również nie znajdując podstaw do umorzenia zaległości. Organ argumentował, że skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu wynosi [...] brutto (tj. około [...] zł netto), prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...], która pobiera [...] w wysokości [...] zł netto. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi około [...] zł .Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wskazane w oświadczeniach stanowią kwotę [...] zł. Oznacza to, iż w gospodarstwie domowym pozostaje kwota w wysokości około [...] zł miesięcznie, którą można przeznaczyć na spłatę zadłużenia, choćby w comiesięcznych ratach w ramach układu ratalnego. Spłata zaległości w taki sposób, zdaniem organu, nie pozbawi strony i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zaznaczono, że istnieje możliwość dochodzenia należności poprzez zajęcie wynagrodzenia za pracę, przy czym kwota wolna od zajęć jest zgodnie z art. 86 Kodeksu Pracy kwotą minimalnego wynagrodzenia za pracę. Określając tę kwotę jako kwotę wolną od zajęcia ustawodawca kierował się ochroną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb dłużnika. Organ powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. V SA/Wa 346 07, zgodnie z którym, ochrona wynagrodzenia za pracę związana jest z wysokością minimalnego wynagrodzenia. A zatem ustawodawca w istocie przewiduje swoisty próg, który ma zapewnić minimum egzystencji. Należy więc przyjąć, iż ewentualne przeznaczenie "nadwyżki" wynagrodzenia na spłatę zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie może stać w kolizji z przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Dodatkowo w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że z przedłożonych w sprawie dokumentów nie wynika, iż w stosunku do wnioskodawcy ma zastosowanie przesłanka dotycząca poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Organ podniósł również, w sprawie nie zostały przedstawione żadne dokumenty, które poświadczałyby, że stan zdrowia zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny powoduje, że nie ma on możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący pomimo podnoszonych chorób wykonuje pracę i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie, a zatem stan zdrowia nie uniemożliwia uzyskiwania dochodu, z którego możliwe jest uregulowanie należności poprzez zajęcie wynagrodzenia lub rozłożenie należności na raty.

Organ zauważył, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie Zakład powinien mieć na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Dopóki istnieją niewykorzystane możliwości wyegzekwowania należności, ich umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Również z uwagi na charakter należności z tytułu składek, będących należnościami publicznoprawnymi, Zakład zobligowany jest do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi. Umorzenie zaległości skutkuje bezpowrotną utratą dochodów budżetu Państwa i przesądza o ostatecznej rezygnacji z należności budżetowych. Podejmując decyzję w sprawie umorzenia należy mieć na uwadze równość i powszechność opłacania składek oraz interes Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Umorzenie składek oznacza zawsze uszczuplenie zasobów Funduszu Ubezpieczeń, z którego Zakład wypłaca świadczenia długoterminowe.

Dokonując oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego i biorąc pod uwagę powołane orzecznictwo Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w sprawie nie zachodzą okoliczności do uwzględnienia art. 28 ust.3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a umorzenie należności z tytułu składek, stanowiących należności publiczno -prawne, byłoby w rozpoznawanym przypadku przedwczesne.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę wnosząc o uchylenie uchylenie rozstrzygnięcia, bowiem uważa ją za krzywdzącą i w związku z tym nie wyraża na nią zgody.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Kontynuując wywód z uzasadnienia decyzji wskazał też, że w sprawie bezspornie występuje brak całkowitej nieściągalności składek, stanowiący jedną z przyczyn uzasadniających umorzenie zaległości. Skarżący jest aktywny zawodowo i uzyskuje stałe dochody. Akcentowanie przez niego trudności z egzekwowaniem należności od kontrahentów w latach prowadzenia działalności gospodarczej nie może stanowić podstawy do umorzenia należności, dlatego, że prowadzenie działalności wiąże się z ryzykiem a dochody nie zawsze są prostym rezultatem nakładu pracy.

Zdaniem organu, dla przyjęcia, że występująca całkowita nieściągalność należności uzasadnia umorzenie tych składek konieczna jest ocena perspektywy trwania braku możliwości ściągnięcia tego długu, co najmniej w korelacji z okresem przedawnienia roszczeń (10 lat). Dopiero w takim kontekście można oceniać, czy wystąpiła całkowita nieściągalność należności czy nie.

Organ podniósł nadto, że udzielanie ulg w spłacie zobowiązań jest oparte na konstrukcji tzw."uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może, ale nie musi umorzyć zaległości.

W piśmie procesowym z dnia [...] r., skarżący wskazał, że jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu, bowiem w dniu [...] r. stracił pracę i od dnia [...] r. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna. Pozostaje na utrzymaniu [...], której [...] wystarcza zaledwie na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Nie posiada żadnego majątku stałego, który mógłby zbyć i choć w części zaspokoić roszczenia Zakładu. Jest osobą schorowaną, co utrudnia mu znalezienie pracy. W jego ocenie, aktualnie doszło do ziszczenia się przesłanki całkowitej nieściągalności, zatem zaległości z tytułu nieopłaconych składek powinny zostać umorzone.

Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący wyjaśnił również, że mieszkanie, którego pozostawał współwłaścicielem zostało przepisane na [...], którzy obecnie uiszczają z tego tytułu [...] czynszu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W zakresie kognicji sądów administracyjnych nie leży zatem zastępowanie organów administracji publicznej w merytorycznym załatwianiu spraw administracyjnych, lecz jedynie wskazana wyżej kontrola w granicach ściśle określonych przepisami. Tym samym sądy administracyjne nie prowadzą postępowania mającego na celu ustalanie stanu faktycznego sprawy, nie prowadzą więc postępowania wyjaśniającego, gdyż kontrola legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję.

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Normatywna konstrukcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. o brzmieniu "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust 2 – 4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest określana jako akt administracyjny swobodny (zob. J. Boć (red.) Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2005, s. 331). W takiej sytuacji normatywnej sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności takich decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego, czy na podstawie pojęć prawnych niedookreślonych jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2009 roku sygn. akt III SA/Wr 684/08, niepubl.).

Organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym podstawową przesłanką, umożliwiającą w ogóle rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" definiuje sam prawodawca w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi mianowicie wtedy, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek tam określonych, daje możliwość umorzenia należności.

Organ dokonał właściwej oceny stany faktycznego w sprawie w kontekście omawianych przesłanek, dokonując szczegółowej analizy w odniesieniu do każdej z nich, trafnie przyjmując, że żadna z nich nie zachodzi w omawianej sprawie. Zresztą temu w istocie skarżący nie zaprzeczył w trakcie postępowania przed organami administracyjnymi.

W art. 28 ust 3a) u.s.u.s. przewidziano wyjątek od generalnej zasady, wedle której całkowita nieściągalność przesądza o możliwości umorzenia należności w składkach, dla ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, stanowiąc, że należności tego rodzaju mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tu ustawodawca wprowadza jednak nieostre pojęcie, uzależniając ewentualne umorzenie od zaistnienia "uzasadnionego przypadku". Znaczenie tego pojęcia wywieść można z § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Według brzmienia tego przepisu - zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ - pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); dłużnik poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub koniecznym jest sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

W skardze ograniczono się w zasadzie jedynie do prostego zaprzeczenia słuszności podjętej decyzji, nie przedstawiając jakichkolwiek argumentów na poparcie swojego stanowiska. Dopiero w piśmie procesowym, datowanym na dzień [...] r. i na rozprawie w dniu [...] r., skarżący podniósł, że jego sytuacja zmieniła się na tyle, że nie jest w stanie spłacić zobowiązań wobec ZUS albowiem nie osiąga już żadnych dochodów, gdyż stosunek pracy uległ rozwiązaniu z dniem [...] r. Utracił zdolność do pracy, jak twierdzi, z racji pogorszenia zdrowia. Nie posiada również żadnego majątku, który mógłby zbyć.

Analizując zasadność tych zarzutów należy wszakże zauważyć, że Sąd rozpoznając sprawę sądowoadministracyjną, bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jego podjęcia. Tymczasem okoliczności faktyczne, które skarżący przytoczył na poparcie skargi są nowe, zaistniały dopiero po wydaniu przez Zakład ostatecznej decyzji w sprawie, która jest przedmiotem niniejszego rozpoznania Sądu. Nie mogą więc być wzięte przez Sąd pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji – co wymaga jednak inicjatywy strony skarżącej – można ewentualnie, wskutek zmiany okoliczności faktycznych, wystąpić do ZUS z nowym wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie, który będzie podlegał ocenie organu.

W przedstawionym kontekście, uwzględniając stan faktyczny z daty podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a jej wydanie poprzedzone zostało niewadliwym postępowaniem.

Jak wynika bowiem z akt postępowania administracyjnego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem decyzji przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji życiowej i materialnej oraz zdrowotnej skarżącego, w tym co do źródeł jego dochodów oraz ponoszonych wydatków, kosztów utrzymania i znalazło to stosowne odzwierciedlenie tak w zebranym materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przed wydaniem obu decyzji zaznajomił stronę z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, umożliwiając jednocześnie złożenie dodatkowych wyjaśnień bądź żądań. Skarżący uczestniczył w czynnościach procesowych, przedkładał dowody w sprawie. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest kompletny. Nie doszło do uchybienia norm postępowania, tj. art. 7, 77 i art. 107 § 3 K.p.a.

Organy orzekające rozważyły wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które są logiczne i mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Organy w szczególności nie nie podważały wysokości uzyskiwanego dochodu, czy kwoty ponoszonych wydatków. Organ wskazał, dlaczego zebrany materiał dowodowy nie przemawia za umorzeniem należności. Wyjaśnił, że stan zdrowia skarżącego (taki jaki był udokumentowany w dniu podjęcia decyzji) nie stanowił przeszkody w wykonywaniu zatrudnienia przez skarżącego. A zatem organy wysnuły prawidłowy wniosek, że skarżący na tę chwilę nie był pozbawiony zdolności zarobkowania. Organ ustalił, że skarżący osiągał stałe wynagrodzenie ze stosunku pracy i po porównaniu dochodów i deklarowanych wydatków wyliczył pozostającą kwotę około [...] zł miesięcznie, która mogłaby być przeznaczana na spłatę zadłużenia. Badając stan majątkowy organ ustalił, że skarżący jest współwłaścicielem mieszkania. Zasadnie zatem przyjęto, że - przy uwzględnieniu długiego jeszcze okresu do przedawnienia należności – są podstawy do ich wyegzekwowania, a nie można uznać spełnienia przesłanek z cytowanych wyżej norm prawnych ani dopatrzyć się w sytuacji skarżącego innego rodzaju takich okoliczności o wyjątkowym charakterze, które by umorzenie uzasadniały. Sam fakt zaś uciążliwości w spłacie zaległych należności – jako oczywisty sam w sobie - nie jest wystarczający do uznania zasadności umorzenia.

Na tle brzmienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym mowa o "uzasadnionych przypadkach" oraz zważywszy, że § 3 ust.1 pkt 1 odwołuje się do takiego wyrażenia jak "zbyt ciężkie skutki" ocena organu, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i winno dotyczyć wyjątkowych zdarzeń, a taki przypadek nie zachodzi w sytuacji skarżącego, z uwagi na możliwość pokrycia zobowiązań wobec ZUS z osiąganego wynagrodzenia lub przez ewentualną sprzedaż nieruchomości skarżącego - nie jest wadliwa, mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni i nie oznacza bynajmniej zawężenia zakresu normatywnego przywołanych przepisów tudzież wprowadzenia do nich dodatkowej przesłanki. Godzi się bowiem tu podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zaś umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, czy to wprost z majątku dłużnika, czy też poprzez ewentualne wykorzystanie instytucji przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Wa 2426/06, LEX nr 328891).

Skoro zatem na gruncie cytowanych norm prawa materialnego organy mają możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy (umorzenia bądź odmowy umorzenia), to nie przekracza w żadnym razie granic uznania administracyjnego przyjęcie przez organ, że niecelowym byłoby umorzenie należności, w sytuacji, gdy skarżący jest zatrudniony i posiada nieruchomość. Nie można takiej ocenie przypisać znamion dowolności.

W kontekście przytoczonych powyżej zasad, w szczególności faktu badania prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, na dzień jego wydania, okoliczności podnoszone przez skarżącego w toku postępowania przed Sądem, pozostają zatem obojętne dla kontroli rozstrzygnięcia z dnia [...] r. Jak już wskazano wyżej, mogą one jedynie stanowić podstawę kolejnego wniosku zobowiązanego, o umorzenie nadal istniejących zaległości, wobec zmiany okoliczności sprawy.

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.