Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 660/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART.183 § 1 I § 2,ART.184, ART.207 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.41 ust.2 pkt 8
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art.66 § 1, art. 263 § 3
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 841/14 w sprawie ze skargi H.B. na rozkaz personalny Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia 21 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 841/14, oddalił skargę H.B. na rozkaz personalny Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 21 lipca 2014 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.

Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy:

Komendant Miejski Policji w [...], rozkazem personalnym z dnia 9 czerwca 2014 r., zwolnił H.B. ze służby w Policji z dniem 30 czerwca 2014 r. Wskazano, że Sąd Rejonowy w [...] VII Zamiejscowy Wydział Karny [...] w wyroku z dnia 4 marca 2013 r., sygn. akt [...] uznał, że H.B. popełnił przestępstwo z art. 263 § 3 Kk., tj. przekazał osobie nieuprawnionej posiadaną przez siebie broń służbową oraz warunkowo umorzył postępowanie na podstawie art. 66 § 1-2, art. 67 § 1 K.k. Organ podniósł, że fakt ten pozbawia policjanta przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, co jest niezbędne − w świetle art. 25 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2015 r. poz. 355, ze zm., dalej: u.P.) − do pełnienia służby w Policji.

Świętokrzyski Komendant Wojewódzki Policji w [...], po rozpatrzeniu odwołania H.B., rozkazem personalnym z dnia 21 lipca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia 9 czerwca 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi H.B., uznał, że jest ona niezasadna. Podniesiono, że prawomocne warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec H.B. świadczy w sposób bezsporny o oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, o czym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. Ta okoliczność jest przesądzająca dla oceny poprawności zastosowania przepisów prawa materialnego. Materiałem dowodowym, który był z jednej strony niezbędny, a z drugiej wystarczający do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., były odpisy wyroków karnych. Organ nie przeprowadzał żadnych innych dowodów, ponieważ było to dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zbędne. Nie doszło więc do naruszenia zasady prawdy obiektywnej poprzez zaniedbanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto organ dokonał pełnej i rzetelnej oceny przesłanki możliwości pozostawania H.B. w służbie, pomimo popełnionego przez niego czynu zabronionego. Fakt popełnienia przestępstwa uniemożliwia temu funkcjonariuszowi dalsze pełnienie służby, ponieważ szczególny charakter zawodu policjanta i ukształtowane w ramach tego funkcjonowania zasady etyczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra służby. Policjant dopuszczający się świadomie popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie może nadal służyć społeczeństwu, gdyż nie daje gwarancji prawidłowej ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania porządku publicznego. Nie ma przy tym znaczenia, że policjant popełnił ten czyn kilka lat temu, bowiem skutki tego przestępstwa uderzają w szeroko rozumiane dobro służby, w szczególności autorytet Policji. Prawidłowo także nadano rozkazowi z dnia 9 czerwca 2014 r. rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wykazał, że bezpieczeństwo i porządek publiczny, których utrzymywanie należy do podstawowych zadań Policji, powinny być realizowane przez osoby przestrzegające prawa. Niezwłoczne podejmowanie kroków niezbędnych do realizacji tego celu wychodzi naprzeciw ważnemu interesowi społecznemu i nie powoduje obniżenia zaufania społecznego do tej formacji.

Sąd I instancji podniósł, że H.B. został w sposób prawidłowy zawiadomiony o wszczęciu postępowania, jednak nie wniósł on prośby o umożliwienie udziału w sprawie po zakończeniu leczenia szpitalnego, a także nie formułował żadnych wniosków dowodowych, które miałyby być przez organ rozpoznane. Podkreślono, że H.B. nie został pozbawiony prawa do udziału w postępowaniu. Ponadto prawidłowo doręczono mu rozkaz personalny z dnia 9 czerwca 2014 r.

Skargę kasacyjną wniósł H.B., żądając uchylenia wyroku WSA w Kielcach i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania albo uchylenia wyroku i wydania orzeczenia reformatoryjnego w zakresie uchylenia decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie:

• art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., ponieważ Sąd I instancji dokonał ustalenia, że prawomocne warunkowe umorzenie postępowania karnego świadczy w sposób bezsporny o oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Przepis art. 41 ust. 2 pkt. 8 u.P. wymaga natomiast ustalenia czy popełnienie oczywistego przestępstwa uniemożliwia pozostanie w służbie. WSA w Kielcach takich ustaleń nie dokonał. Tym bardziej, że w jednostce, w której H.B. pełnił służbę byli policjanci, którzy byli skazani za przestępstwa, ale nadal pozostawali na służbie.

• art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 73 § 1, art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 81 § 1, art. 95 § 1 K.p.a., ponieważ uznano, że w przedmiotowej sprawie nie zostały one naruszone. Odpisy wyroków karnych nie są materiałem dowodowym, który był z jednej strony niezbędny a z drugiej strony wystarczający do zastosowania normy prawa materialnego. Pominięto dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, tj. pismo H.B. o niemożności udziału w czynnościach i pobycie w szpitalu oraz zaświadczenie od lekarza sądowego o niemożności udziału w postępowaniu administracyjnym z powodu choroby. Tym samym, z przyczyn od niego niezależnych, nie mógł brać on udziału w toczącym się postępowaniu, nie mógł też składać wniosków dowodowych jak i zapoznać się z aktami sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Świętokrzyski Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.

W dniu 16 października 2016 r. H.B. złożył wniosek o dopuszczenie dowodów w postaci m.in. pism Komendanta Miejskiego Policji w [...], z których wynika, że w Komendzie Miejskiej Policji w [...] pracują osoby skazane za przestępstwa umyśle ścigane z oskarżenia publicznego. Tymczasem jego czyn przypomina sytuację, gdy policjanci na pokazie publicznym prezentują i udostępniają broń służbową osobom niebędącym funkcjonariuszami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: P.p.s.a.) NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły.

Zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2015 r. poz. 355, ze zm., dalej: u.P.) nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić jeżeli zostaną spełnione łącznie dwa warunki: funkcjonariusz popełnił czyn o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, a popełnienie czynu jest oczywiste oraz popełnienie tego rodzaju czynu uniemożliwia pozostawanie funkcjonariusza na służbie. W przedmiotowej sprawie − co nie budzi wątpliwości − oba warunki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się bowiem prawomocny wyrok z dnia 4 marca 2013 r., sygn. akt [...], w którym uznano H.B. winnym popełnienia czynu z art. 263 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. nr 89, poz. 555, ze zm., dalej: K.k.). Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej warunkowe umorzenie postępowania karnego nie oznacza, że istnieją wątpliwości co do popełnienia czynu, ponieważ "podstawą zastosowania warunkowego umorzenia postępowania musi być ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności karnej. Warunkowe umorzenie postępowania oznacza przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa (A. Zoll, "Komentarz do Kodeksu karnego", LEX 2012). Warunkowe umorzenie postępowania jest więc środkiem probacyjnym, który jest stosowany wtedy, gdy okoliczności czynu i wina sprawcy nie budzą wątpliwości (art. 66 § 1 K.k.). Odstąpienie od wymierzenia kary następuje nie dlatego, że istnieje wątpliwość co do popełnienia czynu przez oskarżonego, ale dlatego, że sąd uznaje, iż zastosowany środek, ze względu na charakter czynu i postawę sprawcy, będzie wystarczający do osiągnięcia celu postępowania karanego. Podkreślić zatem należy, że fakt popełnienia czynu przez H.B. nie budzi zatem wątpliwości.

Podnieść trzeba, że Sąd I instancji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, dokonał również oceny, czy popełniony przez H.B. czyn pozwala na pozostawanie na dalsze pozostawanie na służbie. WSA w Kielcach zauważył, że postępowanie tego funkcjonariusza wskazuje na jego wysoki stopień nieodpowiedzialności, co nie pozawala na przyjęcie, iż będzie on mógł pełnić dalszą służbę. Wynika to z charakteru popełnionego czynu oraz faktu, że miał on związek z dysponowaniem bronią, co posiada szczególne znaczenie w kontekście zadań postawionych przed Policją jako służbą ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd I instancji nie mógł natomiast ocenić sytuacji H.B. w kontekście innych podobnych przypadków, ponieważ istotą kontroli sądowej jest badanie zgodności z prawem konkretnego rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie może oceniać sytuacji strony na tle innych spraw, które nie były rozpoznawane w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Taka ocena wkraczałaby bowiem w politykę personalną Policji, do której kontroli sądy administracyjne nie posiadają uprawnień.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego są nieuzasadnione. Ten rodzaj uchybienia może być brany pod uwagę przez sąd, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej skoncentrowano się jednak tylko na opisie sytuacji życiowej H.B., która uniemożliwiła mu czynny udział w postępowaniu, nie wykazano jednak w żaden sposób, że miało to wpływ na wynik postępowania. Należy zatem uznać, że ustalenia poczynione przez WSA w Kielcach, wedle których zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a H.B. w żaden sposób nie wykazał, że posiada środki dowodowe, które mogłyby w jakikolwiek sposób wpłynąć na treść rozstrzygnięcia, były prawidłowe.

Podkreślić trzeba, że porównanie − wskazane w piśmie z dnia 16 sierpnia 2016 r. − czynu H.B. do działań funkcjonariuszy, którzy w trakcie publicznych pokazów działań Policji udostępniają swoją broń służbową osobom niebędącymi policjantami, jest całkowicie chybione. Podczas publicznych pokazów sprawności policjanci prezentują swoje umiejętności i sposób działania Policji w ramach obowiązków służbowych, tego rodzaju imprezy są w specjalny sposób zabezpieczone, a ewentualna prezentacja broni służbowej odbywa się pod nadzorem. Sytuacja udostępnienia broni służbowej w ramach prywatnej "zabawy" − co zostało podkreślone wyroku Sądu Okręgowe [...] z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt [...], oddalającym apelację od wyroku z dnia 4 marca 2013 r., sygn. akt [...] − nie jest tożsama z takimi publicznymi pokazami.

Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odstąpiono od zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego − stosownie do postanowień art. 207 § 2 P.p.s.a. − mając na względzie stan majątkowy i sytuację życiową skarżącego.