Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1676/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Matylda Arnold – Rogiewicz (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (....) kwietnia 2016 r. nr (....) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. J. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja nr [...]Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. (dalej: "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

A. J. złożyła w dniu 20 czerwca 2014 r. w Opolskim Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, któremu nadano nr [...]. Wniosek ten Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR poddał weryfikacji pod kątem kompletności oraz terminowości złożenia dokumentów, sporządzenia wniosku na obowiązującym formularzu, jak również spełnienia kryteriów odnoszących się do wieku wnioskodawcy oraz do daty wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego i rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej.

W dniu 23 lipca 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR skierował do Skarżącej wezwanie do uzupełnienia lub poprawienia wniosku oraz złożenia uzupełniających dokumentów.

Dotyczyło ono:

1) dostarczenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do wszystkich posiadanych działek - kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez notariusza lub pracownika Oddziału Regionalnego ARiMR. Wskazano iż zgodnie z deklaracją w części XIV wniosku i tabelą 2 biznesplanu dnia 12 lipca 2013 r. Skarżąca nabyła na podstawie umowy darowizny działki o numerach [...],[...] oraz [...] położone w obrębie [...] ; nie dołączono jednak żadnego dokumentu wymaganego rozporządzeniem (aktu notarialnego) potwierdzającego deklarację, zaś w części XIV wniosku i tabeli 2 biznesplanu Skarżąca zadeklarowała działkę o numerze [...] położoną w obrębie [...]. Wskazano, iż należy wyjaśnić czy posiada tytuł prawny do przedmiotowej działki (wg deklaracji - działka jest planowana do przejęcia na podstawie umowy dzierżawy). Jednocześnie, w roku 2014 zadeklarowała przedmiotową działkę do płatności obszarowych - jako faktyczny użytkownik;

2) ponownego dostarczenia aktualnego zaświadczenia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o niefigurowaniu w ewidencji podatników podatku od osób fizycznych z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej - oryginał. Wskazano, iż w dołączonym do wniosku dokumencie dane adresowe są niezgodne z dowodem osobistym oraz danymi we wniosku o pomoc finansową;

3) dostarczenia prawidłowo wypełnionego oświadczenia dotyczącego spełnienia standardów w zakresie ochrony środowiska, higieny i warunków utrzymania zwierząt w gospodarstwie – oryginał;

4) ponownego dostarczenia poprawnie wypełnionego oświadczenia o sposobie uzupełnienia wykształcenia - oryginał;

5) dokonania korekty wskazanych pól wniosku.

W dniu 25 sierpnia 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował A. J., iż zgodnie z informacją podaną w dniu 13 sierpnia 2014 r. przez Prezesa ARiMR do publicznej wiadomości o kolejności przysługiwania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w zakresie PROW 2007-2013, wniosek zawiera zapotrzebowanie na środki przekraczające wysokość limitu środków. Strona została również poinformowana, że w przypadku osób, które w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy prowadziły działalność rolniczą, pomoc będzie mogła być przyznana, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy upłynie nie więcej niż 18 miesięcy.

W dniu 3 lutego 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował Stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W dniu [...] lutego 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], w której odmówił A. J. przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w toku postępowania organ ustalił, iż Strona rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w dniu [...] lipca 2013 r., kiedy przystąpiła do użytkowania gruntów rolnych, stanowiących przedmiot umowy darowizny z dnia [...] lipca 2013 r., a następnie 1 kwietnia 2014 r. ubezpieczyła się w KRUS w pełnym zakresie jako rolnik. Ustaleń tych dokonano na podstawie zaświadczenia wydanego przez Oddział Regionalny KRUS w [...] z dnia 5 czerwca 2014 r. oraz kopii umowy darowizny. Powyższe potwierdza również fakt pobierania płatności obszarowych przez Stronę począwszy od roku 2014. Ustalenia te organ uznał za bezsporne, gdyż Strona nie kwestionowała ich na żadnym etapie postępowania. Wskazał też, iż pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r. poinformowano Skarżącą, iż w dniu 13 sierpnia 2014 r. została podana przez Prezesa ARiMR do publicznej wiadomości informacja o kolejności przysługiwania pomocy w ramach przedmiotowego działania. Wniosek A. J. znalazł się poza limitem wniosków, dla których przewidziano środki na sfinansowanie. Wyżej wymienionym pismem poinformowano Stronę także o tym, że jeżeli zwolnią się środki na sfinansowanie jej wniosku, wówczas zostanie o tym niezwłocznie powiadomiona w formie pisemnej. Jednocześnie zaznaczono, że w przypadku osób, które w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy prowadziły działalność rolniczą pomoc będzie mogła być przyznana, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy upłynie nie więcej niż 18 miesięcy, co wynika z treści § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 201, ze zm. dalej: "rozporządzenie wykonawcze").

Biorąc pod uwagę datę rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej przez Stronę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż termin 18 miesięcy upłynął 12 stycznia 2015 r., a zatem wnioskodawczyni nie spełnia warunku określonego w § 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.

W dniu 5 marca 2015 r. Skarżąca złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR od przedmiotowej decyzji, wskazując, że w dniu 12 lipca 2013 r. nie rozpoczęła prowadzenia działalności rolniczej – w tym dniu otrzymała darowiznę gruntu, który od razu wydzierżawiła darczyńcom, zaś prowadzenia działalności rolniczej rozpoczęła w dniu 1 kwietnia 2014 r., kiedy to rozwiązała umowę dzierżawy. Do odwołania załączyła umowę dzierżawy z dnia 12 lipca 2013 r. zawartą pomiędzy nią a T. J. i S. M., z której wynika, iż wydzierżawiła grunt rolny, którego zgodnie z aktem notarialnym z dnia 12.07.2013 r. (Repertorium A Nr [...]) stała się właścicielką oraz wypowiedzenie tej umowy dzierżawy z dnia 1 kwietnia 2014 r.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wydaną przez Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż z analizy dokumentów wynika, że Skarżąca była posiadaczem nieruchomości rolnych od dnia 12 lipca 2013 r., o czym świadczy przedstawiony przez Stronę akt notarialny (Repertorium A Nr [...]), z którego wynika, że w tym dniu tym stała się właścicielką gruntów rolnych o powierzchni powyżej 1 ha.

Odnosząc się natomiast do okoliczności podniesionych przez Stronę w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, a tym samym nie zasługują na uwzględnienie. Wskazał, że Strona nie ukrywała faktu, że w dniu 12 lipca 2013 r. rozpoczęła prowadzenie gospodarstwa rolnego – w załączniku do wniosku o przyznanie pomocy złożyła oświadczenie z dnia 17 czerwca 2014 r. o podjęciu w dniu 12 lipca 2013 r. samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wobec tego dopuszczalny 18 miesięczny termin, w którym możliwe było przyznanie pomocy Skarżącej, liczony od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, upłynął ostatecznie w dniu 12 stycznia 2015 r., a w tym terminie wniosek Strony nie mieścił się w limicie środków, ustalonym na podstawie liczby punków, pozwalającym na udzielenie pomocy.

Od decyzji Dyrektora Prezes ARiMR z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W dniu 16 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem o sygn. akt V SA/Wa 2515/15 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Sąd uznał, iż Prezes ARiMR prowadząc postępowanie w 2015 roku w sprawie wydania decyzji przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wydał rozstrzygnięcie z naruszeniem dyspozycji art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej: "k.p.a.") i nie ustosunkował się do zgromadzonych w sprawie dowodów, a z uzasadnienia decyzji nie wynikało dlaczego organ II instancji uznał pewne dowody w sprawie, a inne pominął.

Sąd wskazał, że realizacji wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu decyzji ustosunkowania się do podniesionych w odwołaniu kwestii stanowił o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd podkreślił, że powyższego obowiązku organów nie uchyla treść art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1387, ze zm.). Wskazanie w powyższym przepisie, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, nie uchyla obowiązku organu co do rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z zaleceniami wynikającymi z art. 80 k.p.a.

Nadto Sąd wskazał, iż w zaskarżonej decyzji organ powołał się na oświadczenie Skarżącej z dnia 17 czerwca 2014 r. o podjęciu przez nią w dniu 12 lipca 2013 r. samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, co sprzeczne było z jej oświadczeniami zawartymi w odwołaniu, a przedmiotowego dokumentu brak było w przekazanych do Sądu aktach sprawy.

Przedmiotowy wyrok stał się prawomocny, a Prezes ARiMR nie wnosił o kasację wyroku WSA.

Prezes ARiMR ponownie przeprowadził postępowanie odwoławcze od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Po przeprowadzeniu postępowania Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] oddalił odwołanie, stwierdzając, że Strona rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w dniu 12 lipca 2013 r.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia wykonawczego "pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, zwana dalej "pomocą", jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, zwanym dalej " gospodarstwem ", jeżeli w wymaganym okresie:

- powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha,

- gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie (...)".

Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a) i b) i pkt 2) lit. a) rozporządzenia wykonawczego uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność, rolniczą, jeżeli:

1) była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha, z wyłączeniem przypadku, gdy nabyła tę nieruchomość w drodze spadku, a w terminie 12 miesięcy od tego dnia dokonała zbycia:

a) tej nieruchomości albo

b) udziału we współwłasności tej nieruchomości, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, lub

2) -wystąpiła o przyznanie płatności na podstawie przepisów o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (...).

Zgodnie z przepisem § 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego: "Dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie upłynęło więcej niż 15 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy". Stosownie do § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego: "Za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, uznaje się: dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha".

Jak wynika z § 15 ust. 1e rozporządzenia wykonawczego, w pierwszej kolejności pomoc przysługuje wnioskodawcom, którzy uzyskali największą liczbę punktów. Jednocześnie, stosownie do treści § 15 ust. 1j rozporządzenia wykonawczego, Prezes ARiMR, po otrzymaniu informacji z poszczególnych Oddziałów Regionalnych ARiMR odnośnie m. in. przyznanych punktów, ustala kolejność przysługiwania pomocy, podaje liczbę punktów uzyskanych przez poszczególnych wnioskodawców oraz określa, które z wniosków o przyznanie pomocy mieszczą się w limicie środków określonym w Programie, przez wskazanie który wniosek o przyznanie pomocy jako pierwszy zawiera zapotrzebowanie na środki przekraczające wysokość tego limitu.

Zgodnie z przepisem § 15 ust. 1k rozporządzenia wykonawczego, Prezes ARiMR podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej administrowanej przez ARiMR, informację o ustalonej kolejności przysługiwania pomocy.

Prezes ARiMR ustalił, iż Strona uzyskała w sumie 17,14 punktów, przyznanych na podstawie ustalonych dla całego kraju kryteriów wyboru.

W dniu 13 sierpnia 2014 r. została przez Prezesa ARiMR podana do publicznej wiadomości informacja o kolejności przysługiwania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", według której wniosek Skarżącej nie mieścił się w limicie, ustalonym na podstawie uzyskanej ilości punktów. Ostatni wniosek znajdujący się na liście rankingowej, który zamykał zapotrzebowanie na środki mieszczące się w limicie, uzyskał 17,66 punktów. Zgodnie z uaktualnioną krajową listą rankingową zamieszczoną przez Prezesa Agencji w dniu 19 września 2014 r. określającą kolejność przysługiwania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Skarżącą nadal nie mieścił się w limicie środków określonym w Programie, gdyż ostatni wniosek znajdujący się na wskazanej liście rankingowej, który zamykał zapotrzebowanie na środki mieszczące się w limicie, uzyskał 17,66 punktów. Wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Skarżącą również nie mieścił się w limicie środków określonym w Programie zgodnie z uaktualnianą listą w dniu 6 lutego 2015 r., gdyż ostatni wniosek znajdujący się na wskazanej liście rankingowej który zamykał zapotrzebowanie na środki mieszczące się w limicie uzyskał 17,22 punktów.

Prezes ARiMR biorąc pod uwagę związanie oceną prawną, zawartą w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie ponownie dokonał analizy zebranych w sprawie dowodów zgodnie z zaleceniami art. 80 k.p.a. i ustalił, iż Skarżąca stała się posiadaczem nieruchomości rolnych od dnia 12 lipca 2013 r.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Strona składając w dniu 20 czerwca 2014 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom", w punkcie VIII wniosku (na stronie 4 wniosku) wpisała jako termin rozpoczęcia działalności rolniczej dzień 12 lipca 12013 r. Wraz z wnioskiem Pani A. J. złożyła oświadczenie wnioskodawcy z dnia 17 czerwca 2014 r. o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 12 lipca 2013 r. Zarówno wniosek o przyznanie pomocy, jak i oświadczenie zostały własnoręcznie podpisane przez Stronę. Nadto potwierdzeniem powyższego faktu jest złożony przez Stronę w dniu 4 sierpnia 2014 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR akt notarialny z dnia 12 lipca 2013 r. (Repertorium A Nr [...]) z którego wynika, iż Skarżąca prowadziła działalność rolniczą od dnia 12 lipca 2013 r., kiedy to na mocy umowy darowizny stała się właścicielką gruntów rolnych o powierzchni powyżej 1 ha.

Organ II instancji dokonując analizy przekazanych przez Stronę dokumentów wskazał, iż umowa dzierżawy z dnia 12 lipca 2013 r. i wypowiedzenie tej umowy opatrzone zostały pieczątką Starostwa Powiatowego w [...]u oraz datą 12 lipca 2013 r. - w przypadku umowy dzierżawy i datą 22 czerwca 2014 r. - w przypadku wypowiedzenia umowy. Z adnotacji na dokumentach wynika, iż nie zostały one zarejestrowane w operacie ewidencji gruntów i budynków, a Strona przedmiotowe dokumenty złożyła dopiero wraz z odwołaniem z dnia 5 marca 2015 r, chociaż jak wynika z dat była w ich posiadaniu w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy, tj. w dniu 20 czerwca 2014 r.

Prezes ARiMR nie dał wiary w materiał dowodowy załączony przez Stronę do odwołania, gdyż uznał, iż Strona świadomie nie przedstawiła na etapie złożenia wniosku o przyznanie pomocy wszystkich dokumentów istotnych w sprawie, które mogły mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia organu I instancji, a posiadanie umowy dzierżawy z dnia 12 lipca 2013 r. ujawniła dopiero na etapie odwoławczym.

Zatem Prezes ARiMR uznał, iż Strona nie dochował należytej staranności w zakresie czynności związanych z przyznaniem pomocy, a umową dzierżawy zawartą w dniu 12 lipca 2013 r. posłużyła się, aby zmienić stan faktyczny sprawy, który uprzednio potwierdziła m. in. w oświadczeniu wnioskodawcy z dnia 17 czerwca 2014 r., z którego wynika, iż Strona podjęła samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego w dniu 12 lipca 2013 r.

Nadto Prezes ARiMR wskazał, że Skarżąca, w pkt XV wniosku o przyznanie pomocy oraz w pkt VII wniosku o płatność w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", potwierdziła własnoręcznym podpisem, iż zna zasady przyznawania i wypłaty pomocy. Ponadto Strona podpisała zobowiązanie w ww. wniosku do informowania o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie pomocy, a więc była świadoma, że ewentualne nowe dowody w sprawie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy i jej rozstrzygnięcie. Dowody mające świadczyć o rozpoczęciu prowadzenia działalności rolniczej przez Stronę od daty 1 kwietnia 2014 r. Skarżąca złożyła dopiero w momencie negatywnego rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe Prezes ARiMR nie dał im wiary.

Odnosząc się natomiast do okoliczności podniesionych przez Stronę w odwołaniu, organ II instancji wskazał, iż nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, a tym samym nie zasługują na uwzględnienie. Prezes ARiMR potwierdził fakt, iż Skarżącej został nadany numer ewidencyjny producenta rolnego [...], a w roku 2014 Strona otrzymała jednolitą płatność obszarową. Jednakże zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego: uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność, rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha. Mając na uwadze treść przywołanego przepisu organ II instancji uznał, iż Skarżąca prowadziła działalność rolniczą, gdyż była właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha od dnia 12 lipca 2013 r. Nadto dodatkowo wskazał, iż zgodnie z umową dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...]marca 2014 r. zawartą z T. i A. J., Strona wydzierżawiła grunt rolny o powierzchni 6,4 ha na okres 10 lat.

Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" określone w § 7 ust. 1 oraz § 15 ust. 1e rozporządzenia wykonawczego. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze. zm.) dotyczącym kwalifikowalności wydatków, "Bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, wydatki kwalifikują się do wkładu z EFRROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r.". W związku z powyższym, przepisy nie dopuszczają wypłaty pomocy finansowej po upływie terminu określonego przywołanym powyżej przepisem art. 71 rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005.

W skardze z dnia 20 maja 2016 r. (nadana w dniu 23 maja 2016 r) Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i narusza:

1. art. 10 § 1 k.p.a. polegający na uniemożliwieniu Stronie czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji i możliwości zapoznania się z aktami postępowania z uwagi na brak zawiadomienia Strony przez organ II instancji w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o zebraniu całego materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału, co w konsekwencji powoduje, że ustalenia dokonane przez organ II instancji są niepełne i nie mogą stanowić podstawy faktycznej wydanej decyzji;

2. art. 7, 8,15 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., oraz 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez odmowę wiarygodności przedłożonym przez stronę dowodom tylko z powodu faktu, iż zostały one przez stronę złożone na wraz odwołaniem, podczas gdy postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a strona może brać czynny udział w postępowaniu i składać dowody na każdym etapie, a nadto obowiązkiem organu drugiej instancji jest nie tylko zbadanie legalności decyzji I instancji lecz również ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy na podstawie całego materiału dowodowego (a nie tylko w zakresie zebranym przez organ I instancji), czego organ nie uczynił, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznej daty rozpoczęcia działalności rolniczej i utrzymania w mocy decyzji I instancji w mocy;

3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., oraz 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w tym brak rozpatrzenia i wyjaśnienia przez organ okoliczność pobierania przez Skarżącą nauki do końca marca 2014 r., co ma istotne znaczenie przy ustaleniu dnia rozpoczęcia działalności rolniczej, który zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego stanowi dzień zakończenia nauki na uczelni wyższej w trybie wieczorowym, co w przypadku Skarżącej nastąpiło w dniu 26 marca 2014 r.;

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., oraz 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez odmowę wiarygodności umowie z dnia 12 lipca 2013 r., na podstawie której Skarżąca oddała nieruchomości w dzierżawę z dniem 12 lipca 2013 r. na rzecz darczyńcy zaraz po otrzymaniu darowizny nieruchomości rolnej, zgodnie z którą to umową należy wykluczyć błędnie przyjętą przez organ tezę, iż Skarżąca weszła w posiadanie nieruchomości rolnej z dniem 12 lipca 2013 r., skoro nie została ona nawet jej wydana, co doprowadziło do naruszenia art. 7 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez błędne określenie dnia rozpoczęcia działalności rolniczej i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję I instancji co stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.;

5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., oraz 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez odmowę wiarygodności umowie z dnia 12 lipca 2013 r., podczas gdy została ona opatrzona pieczątką Starostwa Powiatowego w [...], a Skarżąca wbrew twierdzeniom organu nie była zobowiązana do zarejestrowania tej umowy w operacie ewidencji gruntów i budynków;

6. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., oraz 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Skarżąca rozpoczęła działalność rolniczą w dniu 12 lipca 2013 r., podczas gdy już pobieżna prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przedłożona umowa darowizny oraz fakt pobierania przez Stanisławę Mazepa dopłat w związku z posiadaniem przedmiotowego gruntu rolnego, wskazuje, iż Skarżąca rozpoczęła działalność rolniczą w rozumieniu § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego dopiero z dniem 24 kwietnia 2014 r., co powoduje, iż 18 miesięczny okres upłynął w dniu 24 października 2015 r.;

7. art. 6, 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do Państwa, które powinno stać na straży uprawnień obywateli, podczas gdy w niniejszej sprawie organ niezasadnie odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez Skarżącą, w tym umowy z dnia 12 lipca 2013 r. oraz faktu pobierania dopłat za użytkowanie gruntów w 2013 r. przez dzierżawcę - Stanisławę Mazepa, co potwierdza brak wejścia przez Skarżącą w posiadanie nieruchomości rolnej do 22 kwietnia 2014 r. Zatem organ wiedział, że nieruchomość rolna w 2013 r. była w posiadaniu innej osoby niż Skarżąca, a mimo wszystko wydał nieprawidłową decyzję i nie zastosował się do zaleceń wyroku sądu administracyjnego z dnia 16 grudnia 201 5 r.;

8. art. 30 ust. 11 w zw. z art. 50 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (dalej: "Rozporządzenie 1307/2013"), oraz art. 17 ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt n) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (dalej: "Rozporządzenie 1305/2013") poprzez ich niezastosowanie i bezzasadną odmowę pomocy finansowej Skarżącej, podczas gdy zgodnie z tymi rozporządzeniami, Skarżąca została "młodym rolnikiem" od dnia 24 kwietnia 2014 r., kiedy to po raz pierwszy rozpoczęła działalność w gospodarstwie rolnym jako kierującą tym gospodarstwem, co nie pozwalało zakwalifikować Skarżącej jako młodego rolnika przed dniem 24 kwietnia 2014 r.

9. § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego zastosowanie i odniesienie się przez organ do pojęcia posiadania, podczas gdy zgodnie z art. 30 ust. 11 w zw. z art. 50 ust. 2 Rozporządzenia 1307/2013, oraz art. 17 ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt n) Rozporządzenia 1305/2013 i innymi przepisami unijnymi, przyznanie pomocy finansowej następuje w stosunku do młodych rolników którzy po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym, co w konsekwencji powoduje przyjęcie, iż organ oparł się na przepisach rozporządzenia wykonawczego niezgodnych z przepisami Rozporządzenia 1307/2013 oraz Rozporządzenia 1305/2013, gdyż Skarżąca mogła stać się młodym rolnikiem mającym uprawnienia do otrzymania pomocy finansowej dopiero w momencie rozpoczęcia działalności w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem, a nie ja jak błędnie przyjął organ w momencie wejścia w posiadanie nieruchomości rolnej (w tym miejscu Strona zaprzeczyła jakoby składała oświadczenie o rozpoczęciu działalność z dniem 12 lipca 2013 r.);

10. § 7 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w rzeczywistym stanie faktycznym jaki powinien ustalić organ i odmowie przyznania pomocy finansowej, podczas gdy moment rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej prawidłowo ustalony na dzień 24 kwietnia 2014 r. powoduje, iż Skarżąca spełnia przesłanki określone w tym przepisie, a 18 miesięczny okres upływa w dniu 24 października 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm. Dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Jak wynika z przyjętego w orzecznictwie poglądu ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą.

Tak więc związanie organu administracyjnego oceną prawną w rozumieniu ww. przepisu, oznacza, iż jest zobowiązany do podporządkowania się jej w pełnym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Prezes ARiMR, ponownie rozpatrując sprawę w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" dla Skarżącej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, związany był wskazaniami zawartymi w prawomocnym Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2515/15.

Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji wziął pod uwagę powyższe wskazania Sądu i wyjaśnił kwestię daty rozpoczęcia przez Skarżącą działalności rolniczej w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, odnosząc się do podniesionej w odwołaniu argumentacji Skarżącej. Stwierdził, że pierwotnie – w wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" oraz w załączonym do wniosku oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2014 r. o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego - Skarżąca oświadczyła, że przed dniem złożenia wniosku o płatność z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" podjęła samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego w dniu 12 lipca 2013 r. Zarówno wniosek o przyznane pomocy, jak i oświadczenie zostało własnoręcznie podpisane przez Skarżącą. Nadto w dniu 4 sierpnia 2014 r. Skarżąca złożyła do akt postępowania akt notarialny z dnia 12 lipca 2013 r. (Repertorium A Nr [...]) z którego wynika, iż Skarżąca prowadziła działalność rolniczą od dnia 12 lipca 2013 r., kiedy to na mocy umowy darowizny stała się właścicielką gruntów rolnych o powierzchni powyżej 1 ha. Dokumenty te nie były kwestionowane przez Skarżącą na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy przez organ I instancji, a fakt rozpoczęcia prowadzenie działalności rolniczej z dniem 12 lipca 2013 r. został potwierdzony przez Skarżącą m.in. w złożonym oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2014 r. Dopiero po decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", wraz z odwołaniem, Skarżąca złożyła umowę dzierżawy z dnia 12 lipca 2013 r. zawartą pomiędzy nią a T. J. i S. M., z której wynika, iż wydzierżawiła grunt rolny, którego zgodnie z aktem notarialnym z dnia 12 lipca 2013 r. (Repertorium A Nr [...]) stała się właścicielką oraz wypowiedzenie tej umowy dzierżawy z dnia 1 kwietnia 2014 r., twierdząc, że rozpoczęła prowadzenie gospodarstwa rolnego od tego dnia.

Prezes ARiMR nie dał wiary w materiał dowodowy załączony przez Skarżącą do odwołania, gdyż uznał, że Skarżąca świadomie nie przedstawiła na etapie złożenia wniosku o przyznanie pomocy wszystkich dokumentów istotnych w sprawie; które mogły mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia organu 1 instancji, a posiadanie umowy dzierżawy z dnia 12 lipca 2013 r. ujawniła dopiero na etapie odwoławczym.

Podkreślić należy, że w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie Skarżącej z dnia 17 czerwca 2014 r., iż podjęła ona samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego w dniu 12 lipca 2013 r., na którego brak zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2515/15. Pod tym oświadczeniem znajduje się podpis Skarżącej, a ona sama, aczkolwiek w skardze zaprzeczyła, jakoby składała takie oświadczenie, w żaden sposób nie wyjaśniła kwestii związanej ze złożeniem tego oświadczenia, ani też z podaniem we wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" (w punkcie VIII, na stronie 4) daty rozpoczęcia działalności rolniczej – 12 lipca 2013 r.

Nadmienić należy też, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca podaje kolejną datę rozpoczęcia przez siebie działalności rolniczej - dzień 24 kwietnia 2014 r. (a na stronie 3 skargi także dzień 22 kwietnia 2014 r.).

Nadto dodatkowo wskazać należy, iż zgodnie z umową dzierżawy gruntów rolnych z dnia 20 marca 2014 r. zawartą pomiędzy T. i A. J. a Skarżącą, Skarżąca w tym dniu wydzierżawiła grunt rolny o powierzchni 6,4 ha na okres 10 lat.

W ocenie Sądu twierdzenia Skarżącej co do tego, że nie weszła w posiadanie nieruchomości podarowanej jej w dniu 12 lipca 2013 r. świadczą o braku zrozumienia pojęcia "posiadanie". W skardze wskazano: "Organ błędnie przyjął, iż Skarżąca weszła w posiadanie nieruchomości rolnej z dniem 12 lipca 2013 r. W tym dniu Skarżąca zaraz po otrzymaniu darowizny od swojej babci Stanisławy Mazepa, podpisała ze swoją babcią umowę dzierżawy. Skarżąca nawet nie weszła w posiadanie tej nieruchomości, gdyż była ona nieprzerwanie w posiadaniu jej babci. Aby wejść w posiadanie nieruchomości musiałoby dojść do jej wydania, a w niniejszym przypadku do tego niedoszło. Brak jest w aktach jakiekolwiek protokołu przekazania nieruchomości na rzecz Skarżącej. Podmiot posiadający tę nieruchomość nie uległ przecież zmianie." Tymczasem w § 4 aktu notarialnego z dnia 12 lipca 2013 r. (Repertorium A nr [...]) stwierdzono: "Strony oświadczają, że wydanie przedmiotu umowy w posiadanie obdarowanej nastąpiło przed sporządzeniem tego aktu i postanawiają, że korzyści i ciężary przechodzą na obdarowaną z dniem dzisiejszym." Tym samym Skarżąca, nabywając nieruchomość rolną, stała się jej samoistnym posiadaczem, nawet jeżeli - w wyniku zawarcia umowy dzierżawy - inne osoby stały się posiadaczami zależnymi. Nadmienić należy, że gdyby Skarżąca nie czuła się posiadaczką przedmiotowej nieruchomości, to nie mogłaby zawrzeć umowy dzierżawy, oddającej jej krewnym nieruchomość w dzierżawę.

Przede wszystkim jednak istotna jest treść przepisów art. 7 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie upłynęło więcej niż 15 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy (§ 7 ust. 1 ww. rozporządzenia).

Którejkolwiek z dat rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej przez Skarżącą by nie rozważać, niewątpliwie wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" został złożony już po tej dacie. Zaznaczyć trzeba, że § 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego zawiera regulacje, jaki dzień uznaje się dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 7 ust. 1 tego rozporządzenia. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha. Wprawdzie w § 7 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia wykonawczego jest norma odmiennie określająca dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej przypadku osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo po ukończeniu 18 roku życia, a przed zakończeniem nauki na uczelni - wyłącznie w trakcie stacjonarnych studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich - jest to mianowicie dzień zakończenia lub zaprzestania nauki, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia, pod warunkiem że wnioskodawca nie miał przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni - podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego, lecz Skarżąca nie udowodniła faktów koniecznych do zastosowania tego przepisu. Skarżąca nie wykazała mianowicie (a nawet nie twierdziła), że ukończyła stacjonarne studia pierwszego czy drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, że nie miała przerw w nauce i że podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego.

Tymczasem zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Jak wskazał P. Gorajewski w: Modyfikacja modelu ogólnego postępowania administracyjnego, [w:] Kryzys prawa administracyjnego? Tom III: Wypieranie prawa administracyjnego przez prawo cywilne, monografia LEX 2012: "W obu ustawach regulujących zasady przyznawania pomocy w ramach europejskiej Wspólnej Polityki Rolnej nałożono na organy administracyjne obowiązek stania na straży praworządności, co w istocie konsumuje reguły wynikające z art. 6 i art. 7 in principio k.p.a. (art. 21 ust. 2 pkt 1 u.w.r.o.w. oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.b.). Zasadę prawdy materialnej, wynikającą z art. 7 k.p.a. i rozwiniętą następnie w art. 77 § 1 tego kodeksu, zredukowano do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także obowiązek zebrania materiału dowodowego. W konsekwencji wskazaną zasadę ograniczono jedynie do obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 21 ust. 2 pkt 2 u.w.r.o.w. oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.b.), pomijając obowiązek zebrania tegoż materiału, który to obowiązek został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu (art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. oraz art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b.). Trafne jest stanowisko, że tak istotna korekta prowadzi w istocie do odstąpienia od zasady prawdy materialnej. Potwierdzeniem tego jest wprowadzenie zasady regulującej rozłożenie ciężaru dowodzenia w postępowaniu, a ponadto zobowiązanie strony oraz innych osób uczestniczących w postępowaniu do przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. oraz art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b.). Ustawodawca nałożył zatem na strony oraz na inne osoby uczestniczące w postępowaniu powinność przyczyniania się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy."

Jeżeli więc Skarżąca chciała wywodzić skutki prawne z faktu pobierania nauki na uczelni, to winna fakt ten udowodnić w postępowaniu administracyjnym. Tymczasem uchybiła temu obowiązkowi, czego skutkiem jest niemożność zastosowania § 7 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia wykonawczego z uwagi na brak odpowiednich ustaleń faktycznych co do faktu pobierania nauki na uczelni. Dowód w postaci dyplomu ukończenia studiów drugiego stopnia został złożony dopiero na rozprawie przed Sądem, a więc organy administracyjne nie mogły się do niego odnieść ani tym bardziej uwzględnić przy wydawaniu decyzji. Jeżeli - jak twierdzi pełnomocnik skarżącej - został on złożony do akt postępowania sądowoadministracyjnego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wraz ze skargą w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2515/15, to pozostał w aktach sądowych. Rzeczą Skarżącej – o ile chciała wywodzić z faktu nauki skutki prawne – było złożenie przedmiotowego dokumentu do akt administracyjnych, któremu to obowiązkowi Skarżąca nie podołała.

Dodatkowo należy podkreślić, że nabycie gospodarstwa po ukończeniu 18 roku życia, a przed zakończeniem nauki może mieć wpływ na ustalenie za dzień rozpoczęcia działalności rolniczej dnia zakończenia lub zaprzestania nauki tylko w przypadku łącznego spełnienia przewiązanych w § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego warunków – w tym także że wnioskodawca nie miał przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni - podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego. Okoliczności tych Skarżąca nie udowodniła, wobec czego nie może z faktu nauki wywodzić skutków prawnych.

Co więcej, wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z dnia 20 czerwca 2014 r. Skarżąca złożyła dyplom ukończenia w dniu 18 marca 2011 r. studiów pierwszego stopnia w formie stacjonarnej na kierunku Architektura i Urbanistyka. Natomiast - jak wynika z dowodu złożonego na rozprawie - studia drugiego stopnia, które są dwuletnie, ukończyła 26 marca 2014 r., a wiec miała przerwę w nauce.

Wreszcie dodać trzeba, że według złożonego przez Skarżącą dyplomu ukończenia studiów drugiego stopnia studia ukończone w dniu 26 marca 2014 r. były studiami niestacjonarnymi (w skardze użyto określenia: "studiowała na Politechnice Warszawskiej na Wydziale Architektury i Urbanistyki na studiach wieczorowych, które są de facto realizowane w trybie dziennym"). Tymczasem zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia wykonawczego wpływ na ustalenie daty rozpoczęcia działalności rolniczej ma wyłącznie nauka w trakcie stacjonarnych studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, a takim nie były studia, których dyplom złożyła Skarżąca. W dyplomie złożonym na rozprawie wskazane jest wprost, że w dniu 26 marca 2014 r. Skarżąca ukończyła studia niestacjonarne.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842, ze zm.) studia stacjonarne to forma studiów wyższych, w której co najmniej połowa programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów, zaś studia niestacjonarne to forma studiów wyższych, inna niż studia stacjonarne, wskazana przez senat uczelni. Wobec powyższego, a także wobec treści z § 7 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia wykonawczego, które wyraźnie wskazuje jedynie studia stacjonarne, Skarżąca nie spełniła przewidzianego w tym przepisie warunku.

Wskazać także trzeba, iż prawodawca, wskazując § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego, jak ustala się datę rozpoczęcia działalności rolniczej, dążył do określenia przypadków, w których mimo posiadania nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha osoba nie może być uznana za rozpoczynającą prowadzenie tej działalności. W przepisie tym nie ma regulacji wiążącej możliwość przyjęcia, że rozpoczęcie działalności rolniczej nie wystąpiło w związku z wydzierżawieniem nieruchomości rolnej. Dlatego też zasadnie organ II instancji przyjął umowę dzierżawy z dnia 12 lipca 2013 r. jako nie mającą znaczenia w sprawie.

Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 7, 8, 15 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., zarzut naruszenia art. 6, 7 oraz art. 8 k.p.a. i zarzut naruszenia § 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego są nieuzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w całości został wszechstronnie rozstrzygnięty przez organ II instancji, z odniesieniem się do wszystkich złożonych przez Skarżącą dokumentów. Ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie była ani wybiórcza, ani sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego. Organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a dokonana przez niego ocena nie nosi cech dowolności.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia at. 10 § 1 k.p.a. W dniu 3 lutego 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował Stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jedynymi dowodami, jakie zostały przeprowadzone od tego czasu są złożone przez samą Skarżącą umowa dzierżawy z dnia 12 lipca 2013 r. i jej wypowiedzenie. Skarżąca znała więc materiał dowodowy i miała możliwość wypowiedzenia się co do niego. Naruszenie to miało więc wpływu na wynik sprawy. Natomiast złożenie przez Stronę dyplomu ukończenia studiów niestacjonarnych na Politechnice Warszawskiej nie mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawie z wyżej opisanych względów.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 11 w zw. z art. 50 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 17 ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt n) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 poprzez ich niezastosowanie i bezzasadną odmowę pomocy finansowej Skarżącej, a to z uwagi na to, że ww. przepisy posługują się pojęciem "kierujący gospodarstwem rolnym" zwrócić należy uwagę, że także Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), Dz.U.UE.L.2005.277.1 z dnia 21.10.2005 r., stanowiło w art. 22, że wsparcia udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. To powołane wyżej przepisy krajowe – przepisy rozporządzenie wykonawczego – definiowały, jakich osób dotyczy możliwość uzyskania wsparcia oraz jaki dzień jest uważany za dzień rozpoczęcia kierowania gospodarstwem rolnym (w polskim prawodawstwie zwanym dniem rozpoczęcia działalności rolniczej).

Reasumując, dokumenty zebrane w sprawie wskazują, iż Skarżąca rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w dniu 12 lipca 2013 r. Wobec powyższego należy uznać, iż dopuszczalny 18 miesięczny termin, w którym możliwe było przyznanie jej pomocy, liczony od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, upłynął ostatecznie w dniu 12 stycznia 2015 r. W tym terminie wniosek skarżącej nadal nie mieścił się w limicie środków, ustalonym na podstawie liczby punktów, pozwalającym na udzielenie pomocy.

W związku z tym nie doszło do naruszenia postanowień art. 30 ust. 11 w zw. z art. 50 ust. 2 Rozporządzenia 1307/2013 i art. 17 ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt n) Rozporządzenia 1305/2013 oraz § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji