Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1184/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3,3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Teresa Randak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] znak [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. (dalej także w skrócie: "ZUS", "organ" i "Zakład") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585; dalej w skrócie: "ustawy o s.u.s.") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] odmawiającą P.K. (dalej także w skrócie: "płatnik", "skarżący") umorzenia należności z tytułu składek w łącznej wysokości 179.157,57 zł za okres 05/2000-05/2009.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2012 r. P.K. zwrócił się do ZUS o umorzenie należności składkowych z tytułu: ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy i FGŚP. W tych ramach zwrócił się o umorzenie należności głównych wraz z odsetkami oraz opłatą dodatkową, podnosząc, że w chwili obecnej nie posiada środków na uregulowanie należności, a prowadzona przez niego działalności została zlikwidowana. Do wniosku płatnik dołączył następujące dokumenty: PIT 36 za 2011 r. wraz z PIT/B; decyzję o uznaniu P.K. za osobę bezrobotną i przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych oraz decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

W toku postępowania administracyjnego, przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, zgromadzono nadto: oświadczenia płatnika: o zakresie prowadzonej działalności, o nie korzystaniu z pomocy publicznej, o stanie rodzinnym, majątkowym oraz sytuacji materialnej; PIT 36 i PT/B żony płatnika – P.K.; faktury za energię, gaz, czynsz, rachunki za artykuły spożywcze.

W oparciu o wskazane wyżej dokumenty źródłowe, organ pierwszej instancji ustalił, co następuje. Działalność gospodarcza nie jest prowadzona przez płatnika od 14 listopada 2011 r. Jego gospodarstwo domowe składa się z czterech osób. Łączny dochód tego gospodarstwa wynosi 2.693,00 zł netto, w tym: zasiłek dla bezrobotnych – 670,00 zł i dochody małżonki płatnika – 2.023,00 zł. Z kolei stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem ww. gospodarstwa stanowią kwotę 3.375,00 zł. P.K. posiada nieruchomość gruntową, na której dokonany jest wpis hipoteki przymusowej. Organ pierwszej instancji podkreślił nadto, że decyzją z dnia [...] umorzono postępowanie w części dotyczącej składek za osoby ubezpieczone.

W wyniku tak poczynionych ustaleń, decyzją z dnia [...] nr [...] znak [...], organ pierwszej instancji odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek w łącznej wysokości 179.157,57 zł. W motywach rozstrzygnięcia przyjęto, że w niniejszym przypadku nie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. Ponadto zwrócono uwagę, że odmowa umorzenia odsetek za zwłokę uzasadniona jest m.in.:

- zachowaniem zasady równego traktowania wszystkich płatników;

- ochroną interesu ubezpieczonych, w tym zapewnieniu przekazania do właściwych funduszy części składek wraz z odsetkami za zwłokę, traktowanymi jako rekompensata dla ubezpieczonego w przypadku, gdy należna skalda została opłacona po terminie;

- obowiązkiem uregulowania przez płatnika nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, co wynika z postanowień art. 23 ust. 1 ustawy o s.u.s.;

- wymogiem rozliczenia przez Zakład wpłat dokonanych przez płatnika po terminie płatności.

Pismem z dnia 26 czerwca 2012 r. P.K. zwrócił się do ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tych ramach podkreślił w szczególności, że w dalszym ciągu pozostaje bez pracy, intensywnie poszukując przy tym zatrudnienia. Wskazał, że decyzja organu jest dla niego krzywdząca. Podniósł bowiem, że uregulowanie należności przy obecnych dochodach nie będzie możliwe, a od sierpnia 2012 r. traci prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Płatnik podniósł, iż z uwagi na to, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma innego źródła utrzymania, zachodzi w jego przypadku przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o s.u.s. Jego zdaniem jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatków egzekucyjnych.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] zwrócono przede wszystkim uwagę, że płatnik nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie złożonego wniosku. Płatnik nie przedłożył nadto żadnych dodatkowych dokumentów mogących mieć wpływ na rozpatrzenie sprawy.

W dalszej kolejności organ przytoczył treść art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. Na tym gruncie ZUS stwierdził, że prawidłowo organ pierwszej instancji skonstatował, że w niniejszym przypadku nie zostały spełnione przesłanki wskazane w tym przepisie. Organ podkreślił, po ponownym przeanalizowaniu sprawy, że dochody w gospodarstwie domowym płatnika wynoszą 2.693,00 zł, z kolei wydatki – 3.375,00 zł. Wynika z tego, że wydatki znacznie przekraczają uzyskiwane dochody. Organ podkreślił przy tym, że płatnik w toku postępowania nie wskazał innych środków finansowania rzeczonych wydatków. Zauważono nadto, że z zeznania PIT-36 P.K. wynika, że w 2011 r. uzyskała przychód w kwocie 1.024.811,41 zł, ponosząc przy tym koszty w wysokości 1.000.531,32 zł. Organ przyjął nadto, że fakt nie korzystania przez rodzinę płatnika z pomocy społecznej może świadczyć o tym, że sytuacja omawianego gospodarstwa domowego nie jest zła. Końcowo zwrócono uwagę, że obecnie płatnik nie jest zgłoszony do ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia, co jednak nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia.

W skardze na powyższą decyzję z dnia [...], skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, P.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie: art. 28 ustawy o s.u.s.; § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365; dalej w skrócie: “rozporządzenie z 31 lipca 2003 r."); art. 7 i art. 8 K.p.a.

W motywach uzasadnienia skargi, P.K. podniósł, że na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów, w szczególności dotyczących dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, bezsprzecznie można wywnioskować, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić należności wobec ZUS, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W dalszej kolejności, podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zauważył, że w jego przypadku zaszła przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o s.u.s. Nawiązując dalej do zarzutów odnoszących się do naruszenia art. 7 i art. 8 K.p.a., ograniczył się wyłącznie do przybliżenia treści tych przepisów.

W skardze zawarty został dodatkowo wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ów rozstrzygnięto postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 grudnia 2012 r. W tych ramach umorzono postępowanie z wniosku skarżącego wskazując, że jest on zwolniony od kosztów sądowych z mocy prawa na podstawie art. 239 pkt 1 li. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: “P.p.s.a.").

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo podkreślono, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowanie uznanie administracyjne rozumiane w sposób klasyczny, gdyż organ jest tu ograniczony w ocenie możliwości umorzenia zaległych składek przez bezwzględnie obowiązujące przepisy innych ustaw, które muszą być stosowane pomimo tego, że nie ma do nich bezpośredniego odesłania w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Wyjaśniono tutaj, że chodzi o prawo unijne, nie wskazując jednak przy tym na konkretne akty prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).

Skarga okazała się nieuzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżona decyzja nie narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora O/ZUS – u w C. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Organy obu instancji przyjęły, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone zarówno w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej – dalej określanym zamiennie "rozporządzeniem". Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 28 u.s.u.s., § 3 rozporządzenia a ponadto przepisów prawa procesowego tj. art. 7 i 8 kpa.

Tego rodzaju stan rzeczy sprawia, że najpierw należy rozważyć zarzuty dotyczące przepisów postępowania. Taki sposób postępowania przyjęty jest jednomyślnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym uznaje się m.in., że dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez organ przepis prawa materialnego (tak np. wyroki z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120 i z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 397/07, LEX nr 468936).

Należy w szczególności zwrócić uwagę na ujawnione przez organ rozbieżności w dochodach i wydatkach skarżącego. Pomimo licznej korespondencji, P.K. nie wskazał źródła dochodów pokrywających różnicę pomiędzy wydatkami (3.375,00 ) a dochodami (2.693,00 zł). Nie zareagował na pisma organu z dnia 2 lipca 2012 r. oraz z dnia 17 lipca 2012 r. Tym samym zarzuty, co do naruszenia art. 7 i 8 kpa są niezrozumiałe. Organy oceniły stan faktyczny w oparciu o posiadane dowody, w tym dane uzyskane z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, deklaracje podatkowe, decyzję Powiatowego Urzędu Pracy i decyzję Prezydenta Miasta R. Strona nie kwestionowała tych ustaleń, nie składała żadnych wniosków dowodowych, nie przedłożyła też żadnych dowodów. Ponoszenie przez skarżącego wydatków miesięcznych w kwocie przewyższającej osiągane dochody uzasadnionym czyni wniosek, że nie zostały wykazane wszystkie pozyskiwane przez gospodarstwo domowe kwoty, gdyż oczywistą jest rzeczą, nie można wydawać więcej niż się posiada.

Na marginesie, wypada podnieść, że dokumentacja źródłowa zgromadzona w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy, także wskazuje na ogólnie pojmowaną dobrą kondycję finansową P.K. Na gruncie tej dokumentacji można przyjąć, że podnoszona przez skarżącego separacja faktyczna w jego związku małżeńskim (akta administracyjne, k. 58) nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistości. Mało tego skarżący zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego wykazywał wydatki, które nie mają pokrycia w dochodach, co czyni jego Oświadczenie z dnia 4 kwietnia 2012 r. (karta nr 57 akt administracyjnych) mało wiarygodnym.

Zarzuty naruszenia zasad określonych w art. 7 i 8 kpa należy formułować w danej sprawie w oparciu o określone okoliczności, których skarżący – w niniejszej sprawie – nie wykazał.

Skład orzekający w niniejszej sprawie, podziela także pogląd organu, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające umorzenie składek z tytułu ubezpieczenia społecznego.

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne określa art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazana ustawa w treści powołanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Przypadki całkowitej nieściągalności w sposób wyczerpujący i zamknięty określa art. 28 ust. 3 w/w ustawy, zgodnie z którym, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.),

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm,),

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w w/w przepisie jest wyczerpujące, a to oznacza, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Należy podzielić pogląd organu, że skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że w odniesieniu do skarżącego nie mają zastosowania przesłani określone w pkt. 1, 2, 4 i 4a. Z kolei przesłanki określone w pkt 3, 5 i 6 nie zostały spełnione a to z tej przyczyny, że istnieje prawna możliwość przeniesienia odpowiedzialności za nieopłacone składki na osobę trzecią, a wobec braku prowadzenie wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W opisanej sytuacji, zasadnie organ przyjął, że nie jest możliwe umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne skarżącego z tytułu ich całkowitej nieściągalności, gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w tym przepisie. Twierdzenie skarżącego, że spełniona została przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 w/w ustawy nie zasługuje na uwzględnienie z dwóch powodów: po pierwsze możliwe jest przeniesienie na osobę trzecią odpowiedzialności za należności ZUS – u, a po drugie skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej.

Umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym/niezbędnym do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek.

Na podstawie ust. 3a w/w przepisu, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ust. 3a sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie strony skarżącej organ naruszył § 3 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia, gdyż uregulowanie zaległych składek uderzy w podstawy egzystencji rodziny.

Oceniając ten zarzut należy przede wszystkim odwołać się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, głównie w zakresie sytuacji majątkowo – rodzinnej skarżącego. Jak już wskazano, skarżący wraz z żoną i dwójką dzieci tworzy czteroosobowe gospodarstwo domowe. Z załączonej decyzji z dnia [...] Prezydenta Miasta R. wynika, że skarżący wyrejestrował działalność gospodarczą prowadzoną od dnia 16 czerwca 1993 r. w przedmiocie m.in. robót budowlanych, tynkowania, wykonywania instalacji elektrycznych, wodno – kanalizacyjnych, stolarki budowlanej, sprzedaży detalicznej mebli, dywanów itp. Łączne dochody (wykazane w Załączniku do oświadczeniu z dnia 4 kwietnia 2012 r.) wynoszą 2.693,00 zł. Jak wskazał skarżący z kolei miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 3.375,00 zł. Skarżący – w chwili wydawania decyzji – był osobą bezrobotną z prawem do zasiłku w kwocie 670,00 zł. miesięcznie. Jak już wskazano wcześniej, skarżący nie odniósł się do rozbieżności dotyczących ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów, co ma wpływ na zasadność przyjętej przez organy oceny.

Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc określeniem, które z natury rzeczy nie jest precyzyjne. Jednakże – zdaniem Sądu – tłumaczyć należy je zgodnie z literalnym brzmieniem, a skoro tak, to niezbędne potrzeby życiowe to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie/szkodliwie wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak zaspokojenia tychże potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb. Nie każda bowiem potrzeba to potrzeba niezbędna. W tej kwestii wypowiadał się wielokrotnie NSA, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przykładowo, w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10 NSA przyjął, że "1. Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a.

2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny".

Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym".

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Są też, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu organ sprostał tym wymaganiom i nie naruszył – wbrew twierdzeniu skarżącego – przepisów postępowania zarówno w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., jak i w oparciu o art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 rozporządzenia.

W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu, że w sprawie nie zachodzi zasadnicza przesłanka umorzenia uzasadniająca umorzenie. Stosownie do przywołanych powyżej przepisów, w przypadku braku całkowitej nieściągalności, organ rentowy rozpatrzył możliwość umorzenia zaległości w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i związany z nim § 3 cyt. rozporządzenia. Podał, że sytuacja majątkowa skarżącego nie jest na tyle trudna, iż wyklucza możliwość chociażby częściowej spłaty zadłużenia. Analiza przedłożonych do sprawy dokumentów uzasadnia twierdzenie, że skarżący skoncentrował działania w dążeniu do umorzenia należnych składek nie wykazując zainteresowania żadną z innych form ulgi. W związku z tym organ skorzystał, z możliwości jaką daje art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. uznania administracyjnego i odmówił umorzenia zaległości. Sąd uznaje, że decyzja ta nie narusza prawa. Biorąc bowiem pod uwagę dochody gospodarstwa domowego, atrakcyjny zawód (przynajmniej wykonywana działalność gospodarcza) – pracownik budowlany, wiek skarżącego (ur. 1968 r.) umorzenie należności oznaczałoby faktyczną, definitywną rezygnację z należnych ZUS – owi składek w sytuacji, gdy okoliczności sprawy dają prawo do wnioskowania, że istnieje możliwość podjęcia przez skarżącego zarobkowania i przynajmniej częściowego ich uregulowania.

Wymaga przy tym zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Podsumowując, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przeanalizował sytuację majątkową i finansową strony skarżącej i wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.