Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1056/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Wolna –Kubicka NSA Tadeusz M. Geremek Protokolant: ref. staż. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007r. przy udziale sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew I uchyla zaskarżoną decyzję, II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 8415,- ( osiem tysięcy czterysta 15/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ T. M. Geremek /-/ M. Ławniczak /-/ K. Wolna-Kubicka WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2002 roku Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "A" w Polsce złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów z pasa autostrady A-2 w związku z jej budową na terenie Gminy B., załączając stosowną inwentaryzację.

Decyzją z dnia [...] lipca 2002 roku, o Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy B. zezwolił na usunięcie drzew i krzewów. W punkcie drugim, podpunkt 1 decyzji organ ustalił opłatę w kwocie 309.407,50 złotych za usunięcie drzew i krzewów, a w punkcie 3 odroczył termin uiszczenia tejże opłaty na okres dwóch lat.

Organ w tym samym podpunkcie poinformował, że jeżeli przesadzone drzewa zachowają żywotność po upływie dwóch lat od dnia ich przesadzenia lub nie zachowają żywotności na skutek siły wyższej lub klęski suszy, należność z tytułu ustalonej opłaty podlega umorzeniu przez organ gminy. Organ jako podstawę prawną jej wydania wskazał między innymi art.47e, art. 47f ust 1,2,3,4,6 oraz art.47 j ustawy z dnia 16 października 1991 roku-o ochronie przyrody (Dz. U z 2001 roku, Nr 999 poz.1079 ze zmianami).

W dniu [...] sierpnia 2004 roku Burmistrz Miasta i Gminy B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naliczenia opłaty za usunięcie drzew z tytułu ich przesadzenia, w związku z decyzją z dnia [...] lipca 2004 roku.

W dniu [...] października 2004 roku Spółka z o.o. "A" wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy B. o umorzenie kwoty 309 407, 50 zł wskazanej w decyzji z dnia [...] lipca 2004 roku.

W dniu [...] października 2004 roku organ umorzył należność w kwocie 72.407,50 zł z tytułu przesadzenia drzew, które nie zachowały żywotności i jednocześnie odmówił umorzenia pozostałej kwoty tj.236.511,50 zł z tytułu przesadzenia drzew, które zachowały żywotność. Organ powołując w decyzji aktualne na dzień jej wydania przepisy tj. art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz.U Nr 92 poz.880 ze zmianami) odmowę umorzenia uzasadnił faktem, iż nie upłynął jeszcze dwuletni okres odroczenia terminu, który to termin mijał z dniem 23 maja 2005 roku, czyli po upływie dwóch lat od momentu ich przesadzenia. Decyzja ta stała się decyzją ostateczną w dniu [...] listopada 2004 roku.

Spółka "A" w dniu [...] listopada 2004 roku skierowała do Burmistrza Miasta i Gminy B. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 roku wznowiono postępowanie w sprawie umorzenia odroczonej opłaty za usunięcie drzew z tytułu ich przesadzenia. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ uchylił decyzję z dnia [...] października 2004 roku i wydał w dniu [...] stycznia 2005 roku nową, w której umorzył należności w kwocie 160 476, 80 złotych z tytułu przesadzenia drzew, które nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości oraz odmówił umorzenia należności w kwocie 148. 930,70 zł z tytułu przesadzenia drzew, które zachowały żywotność. Odmowę decyzji organ uzasadnił ponownie faktem, iż nie upłynął jeszcze dwuletni okres od momentu ich przesadzenia.

W dniu [...] czerwca 2005 roku "A" złożyła wniosek o umorzenie pozostałej kwoty należności tj.148.930,70 złotych, przy czym odnośnie części drzew uzasadniając go faktem, iż upłynął już termin wskazany w decyzji z dnia [...] lipca 2002 roku.

Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] września 2005 roku Burmistrz Miasta i Gminy B. umorzył spółce "A" należności w kwocie 26.972, 60 złotych z tytułu przesadzenia drzew, które zachowały żywotność oraz odmówił umorzenia należności w kwocie 121.958, 10 zł z tytułu przesadzenia drzew, które nie zachowały żywotności. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż umorzenie opłaty nastąpiło z uwagi na upływ terminu odroczenia uiszczenia opłaty, natomiast odmowa umorzenia uzasadniona była faktem nie zachowania właściwej staranności w utrzymaniu i pielęgnacji drzew.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie zarzucając organowi naruszenia art. 84 ust.5, 86 ust.1pkt 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku - o ochronie przyrody, poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazano, iż spółka dołożyła wszelkich starań by drzewa zostały należycie przesadzone i pielęgnowane, a jedynie niekorzystne warunki atmosferyczne spowodowały ich obumarcie.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku, o sygn. [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie przed tym organem. Organ II instancji uzasadniając podstawy umorzenia wskazał, iż wniosek o umorzenie kwoty 148.830,70 złotych, który złożyła odwołująca się spółka dotyczył tylko części należności, o losach prawnych, której ostatecznie rozstrzygnęła decyzja z dnia [...] stycznia 2005 roku. Wobec powyższego organ uznał, iż decyzję z dnia [...] września 2005 roku należy traktować jako wydaną w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

W dniu [...] grudnia 2005 roku skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik Spółki z o.o. "A". Skarżący podniósł naruszenie art. 47 f ust 7 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja Burmistrza B. z dnia [...] stycznia 2005 roku, wydana przed upływem dwuletniego terminu od przesadzenia drzew nie mogła rozstrzygać o całości sprawy. Zdaniem skarżącego organ przedmiotową decyzją rozstrzygnął tylko o części żądania. Tym samym niezasadnym było umorzenie postępowania przed organem I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w decyzji organu II instancji, jednocześnie uzupełniło je twierdzeniem, iż zarówno decyzja z dnia [...] września 2005 roku, jak i decyzja z dnia [...] stycznia 2005 roku wydane zostały w tym samym stanie faktycznym, jak również nie uległa zmianie ich podstawa prawna, tym samym zdaniem organu nastąpiła tożsamość podmiotowa i przedmiotowa obu decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę sformułował także tezę, iż termin dwuletni wskazany w art. 47 f ust.7 ustawy z dnia 16 października 1991 roku - o ochronie przyrody - nie może mieć zastosowania do spraw administracyjnych wszczętych po dniu 1 maja 2004 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu.

Stosownie do dyspozycji art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności wydanych decyzji z prawem. Kontrola legalności decyzji dotyczy zgodności z prawem zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W tym zakresie uprawnienia orzecznicze sądów administracyjnych mogą polegać na utrzymaniu zaskarżonego aktu w mocy, bądź wyeliminowaniu go z obrotu prawnego, jeżeli jest on sprzeczny z prawem.

Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd pragnie wskazać, iż regulacja zawarta w aktualnie obowiązującej ustawie o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 roku (Dz.U z 2004 roku, Nr 92, poz. 880 ze zmianami), jak również zawarta w regulacji z dnia 16 października 1991 roku (Dz. U z 2001 roku, Nr 99, poz. 1079), a która to ustawa była podstawą wydania kluczowej w tej sprawie decyzji z dnia [...] lipca 2002 roku miały identyczne założenie, a mianowicie jeżeli po upływie 2, a obecnie (po wejściu w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku) 3 lat od przesadzenia, drzewa lub krzewy zachowają żywotność – to należność z tytułu ustalonej opłaty podlega umorzeniu. Instytucja umorzenia przewidziana w tych regulacjach była zamierzonym efektem, z jakim był związany nałożony obowiązek przesadzenia drzew, w istocie chodziło i nadal chodzi o taką sytuacje, że skoro zaistniał pozytywny skutek przyrodniczy w przewidzianym ustawą terminie od czasu przesadzenia drzew i krzewów-to opłaty podlegają umorzeniu. Artykuł 47 f ust 6 ustawy z dnia 16 października 1991 roku, jak również artykuł art.84 ust 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku zakładały możliwość umorzenia należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew w przypadku, gdy drzewa miały być przesadzone. Zgodnie z tymi przepisami organ administracji właściwy do wydania zezwolenia powinien umorzyć opłaty za usunięcie drzew i krzewów, jeżeli te podlegające przesadzeniu lub nowo nasadzone zachowały swoją żywotność. W jednej i drugiej regulacji prawnej pomimo zmiany terminu odroczenia spłaty, początkowy termin winien być liczony od momentu przesadzenia drzew i krzewów.

W decyzji z dnia [...] lipca 2002 roku odroczono termin opłaty za drzewa podlegające przesadzeniu oraz nałożono opłatę bez jej odroczenia za usunięcie drzew niepodlegających przesadzeniu. Zdaniem Sądu, już wyliczony przez organ II instancji bieg terminu odroczenia spłaty należy zakwestionować, gdyż rozpoczyna on się nie od momentu, gdy decyzja o ustaleniu opłaty stała się ostateczna, lecz od momentu przesadzenia drzew, gdyż jak to wyżej wskazano- termin odroczenia spłaty musi wiązać się z terminem uznania, że nastąpił pozytywny skutek przyrodniczy związany z przesadzeniem drzew. Liczenie momentu rozpoczęcia biegu terminu od momentu ostateczności decyzji o ustaleniu opłaty odnosić się może do opłaty ustalonej za drzewa podlegające usunięciu, bez obowiązku ich przesadzenia i tym samym bez dobrodziejstwa odroczenia terminu spłaty. Tak też w istocie uregulowano te kwestie w decyzji z dnia [...] lipca 2002 roku, wskazując osobno w punkcie II podpunkt 2 termin uiszczenia opłaty za drzewa niepodlegające przesadzeniu, a osobno w punkcie II podpunkt 3 opłatę za drzewa podlegające przesadzeniu, wskazując, iż opłata będzie ulegała umorzeniu po upływie dwóch lat od momentu przesadzenia drzew, przy założeniu spełnienia parametrów dotyczących ich żywotności.

Nie sposób zgodzić się więc ze stanowiskiem organu II instancji, iż ustawa z dnia 16 października 1991 roku ma doniosłość tylko w kwestii odroczenia opłaty, a nie znajduje zastosowania do kwestii umorzenia należności. Bowiem w chwili wydawania decyzji z dnia [...] lipca 2002 roku obowiązywała właśnie ta regulacja i organ wskazał jednoznacznie termin dwóch lat od przesadzenia drzew dla umorzenia opłaty. Tym samym, zdaniem Sądu jest to też termin dla odroczenia terminu spłaty. Taką koncepcje przyjęto zresztą także w decyzji organu z dnia [...] stycznia 2005 roku, w której organ odmawiając umorzenia kwoty 148.930, 70 złotych wskazał, iż brak jest przesłanek do jej umorzenia, ponieważ nie upłynął dwuletni termin odroczenia, który mija [...] maja 2005 roku, a więc po dwóch latach od przesadzenia drzew.

Organ odraczając uiszczenie opłaty ma obowiązek powrotu do niej i umorzenia jej po upływie terminu ustawowego, bez oczekiwania na wniosek strony, a w efekcie przeprowadzonego postępowania winien wydać decyzję bądź o umorzeniu odroczonej opłaty w przypadku drzew, które zachowały żywotność bądź o odmowie umorzenia opłaty - w przypadku, gdy drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza. Natomiast w niniejszej sprawie - organ wydał decyzje o odmowie umorzenia opłaty za drzewa, które zachowały żywotność z uwagi na okoliczność, iż nie upłynął dwuletni termin ich przesadzenia. Taka podstawa materialna wydanej decyzji żadnym wypadku nie może być uznana za rozstrzygnięcie co do istoty.

Podkreślić należy, iż decyzja z dnia [...] stycznia 2005 roku odmawiająca umorzenia należności w kwocie 148.930,70 złotych jako podstawę materialną takiego rozstrzygnięcia zakładała wyłącznie brak ustawowego terminu do ewentualnego orzeczenia o umorzeniu, przy czym co istotne rozstrzygnięcie to dotyczyło całości kwoty i jednocześnie 28 drzew, które zachowały żywotność. Już z wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2005 roku o umorzenie pozostałej kwoty wynika, iż powyższe rozstrzygnięcie nie załatwia sprawy co do istoty, gdyż we wniosku wskazano dalszy podział przesadzanych drzew na 10 drzew, które zachowały żywotność i 18 drzew, które nie zachowały żywotności. W wydanej na skutek tego wniosku decyzji z dnia [...] września 2005 roku organ istotnie odniósł się z osobna do tych kwestii, umarzając jedynie część kwoty należności za drzewa, które zachowały żywotność i jednocześnie upłynął już ustawowy termin do ich przesadzenia. Tym samym skoro w decyzji z dnia [...] stycznia 2004 roku odmowie umorzenia podlegała cała kwota należności, bez podziału na rodzaj drzew i to z uwagi na brak upływu dwuletniego terminu odroczenia terminu - to nie sposób przyjąć, jak twierdzi organ II instancji, iż w odniesieniu do tej części decyzji z dnia [...] stycznia 2005 roku nastąpiła powaga rzeczy osądzonej i że rozstrzygnęła ona sprawę co do istoty.

W ocenie Sądu przedmiotowe decyzje z dnia [...] stycznia 2005 roku i [...] września 2005 roku nie opierają się na tym samym stanie faktycznym i nie zaistniała tożsamość przedmiotowa spraw. Bowiem wraz z upływem terminu uzasadniającego umorzenie postępowania nastąpiła zmiana stanu faktycznego i tym samym przesłanki uzasadniające zastosowanie odpowiednich przepisów, jednocześnie wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2005 roku i wydana w jego następstwie decyzja obejmowała inny zakres przedmiotowy niż decyzja z dnia [...] stycznia 2005 roku, uwzględniający przecież kolejny podział na drzewa, które zachowały i nie zachowały żywotności.

Sąd nie podziela także stanowiska i jednocześnie wskazuje na pewną niekonsekwencję organu w odniesieniu do zastosowania przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku w decyzjach z dnia [...] stycznia 2005 roku i [...] września 2005 roku. Otóż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji drugoinstancyjnej wskazało, iż Burmistrz Miasta i Gminy B. niezasadnie powołał w uzasadnieniu przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 roku, a jednocześnie SKO akceptowało te rozstrzygnięcia w części dotyczącej upływu terminu dwuletniego od przesadzenia drzew. Zdaniem Sądu nie jest "błędne" – jak twierdzi organ odwoławczy nawiązanie do ustawy z dnia 16 października 1991 roku, gdyż organ przywołał przepisy tej ustawy wyłącznie w odniesieniu do terminu dwuletniego wskazanego, zgodnie z przepisami tej ustawy w decyzji z dnia [...] lipca 2002 roku. Także w odpowiedzi na skargę SKO jednoznacznie wskazało, iż termin oceny żywotności drzew należy obliczać wyłącznie na podstawie przepisów nowej ustawy i pominął kwestie wskazania terminu w decyzji wydanej w czasie obowiązywania ustawy z dnia 16 października 1991 roku. W świetle takiego stanowiska niezasadnym byłoby orzekanie w kwestii drzew, które zostały przesadzone i zachowały żywotność i to zarówno w decyzji z dnia [...] stycznia 2005 roku, jak i [...] września 2005 roku, bowiem nadal nie upłynąłby 3 letni termin od czasu ich przesadzenia.

Reasumując – za zasadne uznać należy twierdzenie skarżącego, iż decyzja Burmistrza B. z dnia [...] stycznia 2005 roku wydana została przed upływem dwuletniego terminu od przesadzenia drzew i tym samym nie mogła orzec o istocie sprawy. Brak było więc podstaw do uznania, iż postępowanie, które toczyło się w następstwie wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2005 roku stało się bezprzedmiotowe. Skoro w dniu wydania decyzji ostatecznej nie było podstaw do rozstrzygnięcia co do meritum - to zawarte w decyzji z dnia [...] września 2005 roku rozstrzygnięcie nie narusza w żaden sposób trwałości decyzji ostatecznej. Tym samym organ odwoławczy umarzając postępowanie piewrwszoinstancyjne nie orzekł co do istoty i wyeliminował decyzję z obrotu prawnego. Ponieważ nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości - w ponownym rozpoznaniu organ winien sprawę rozstrzygnąć merytorycznie.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c, art.152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.

/-/ T. M. Geremek /-/ M. Ławniczak /-/ K. Wolna-Kubicka

D.W.d