Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 540/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 2159/17 w sprawie ze skargi G. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 2159/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komendant Miejski Policji w D. rozkazem personalnym z dnia [...] października 2014 r. zwolnił G. B. ze służby w Policji z dniem 10 listopada 2014 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Wymieniona decyzja stała się przedmiotem skargi G. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 146/15, skargę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1028/16 oddalił skargę kasacyjną G. B. od wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Wnioskiem z dnia 17 lipca 2017 r. G. B. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności rozkazu personalnego z dnia [...] października 2014 r. Wnioskodawca podał, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na: "włączeniu w poczet materiału dowodowego nielegalnie uzyskanego dowodu w postaci oględzin pamięci telefonu komórkowego marki Nokia".

Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego z dnia [...] października 2014 r. oraz utrzymującej go w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego od tego postanowienia, postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie nie może zostać wszczęte, gdyż kwestionowane decyzje – decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny z dnia [...] października 2014 r. w sprawie zwolnienia G. B. ze służby w Policji – zostały poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (wyrok z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 146/15) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1028/16). Organ podał, że strona kwestionuje w istocie możliwość prawną posłużenia się w postępowaniu karnym dowodem w postaci: "oględzin pamięci telefonu komórkowego". Tymczasem w postępowaniu sądowoadministracyjnym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach zakończonym wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/GI 146/15, G. B. kwestionował m.in. ustalenia poczynione na potrzeby postępowania karnego prowadzonego w jego sprawie co do treści wiadomości sms, co znajduje potwierdzenie w treści samego orzeczenia sądowego. Sądy podczas weryfikacji rozstrzygnięć o zwolnieniu ze służby brały pod uwagę istnienie powyższego dowodu i nie zakwestionowały jego prawidłowości. Tym samym sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji dotycząca także przeprowadzonego przez organy administracji postępowania dowodowego wykazała, że decyzje o zwolnieniu strony ze służby w Policji odpowiadają wymogom wynikającym z obowiązujących przepisów prawa.

W uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 6/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym, w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej. Okoliczność dotycząca dopuszczenia jako dowodu treści określonych wiadomości tekstowych SMS została uwzględniona w rozstrzygnięciach sądów weryfikujących decyzje organów Policji w przedmiocie zwolnienia G. B. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Wobec powyższego, uwzględniając treść art. 170 P.p.s.a., jak również uregulowanie zawarte w art. 171 P.p.s.a., Komendant Główny Policji zasadnie stwierdził, że ocena prawna wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oraz Naczelny Sąd Administracyjny jest wiążąca dla organów Policji. Żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, zostało zatem załatwione przez wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania, bowiem w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustalił wystąpienie, ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu, przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.

Skarżący zaskarżył w/w opisane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Sąd stwierdził, że zasadnie organ uznał, iż postępowanie nieważnościowe z powołaniem się na twierdzenie strony o nielegalności dowodu w postaci oględzin pamięci telefonu komórkowego nie może być wszczęte na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Trafnie w tym zakresie organy wskazały na fakt dokonania już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oceny legalności zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 146/15 WSA w Gliwicach oddalił bowiem skargę G. B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] grudnia 2014 r. Na podstawie materiału dowodowego Sąd stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1028/16 oddalającym skargę kasacyjną, wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy uzasadniał przyjęcie, że "G. B. w dniu 20 września 2014 r. prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym będąc w stanie nietrzeźwości. Zasadnie uznano, że zachodzi oczywistość popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa". Sądy dokonały zatem oceny legalności zaskarżonej decyzji i nie znalazły podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, w tym do stwierdzenia jej nieważności.

Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej konieczne jest odwołanie się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. I OPS 6/09. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). W sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym, powinien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.). W aktualnym stanie prawnym, wobec uchylenia z dniem 11 kwietnia 2011 r. przepisu art. 157 § 3 k.p.a., zastosowanie znajduje przepis art. 61a k.p.a. Zdaniem Sądu, ustalenie organu, co do wystąpienia w niniejszej sprawie takiej przeszkody, jest prawidłowe. Oceniając dopuszczalność wniosku z dnia 17 lipca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ zasadnie wskazał na związanie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 7 k.p.a., 7a § 1 k.p.a., 8 § 1 k.p.a., art. 61 § 1 k.p.a., 61a k.p.a., 145 § 1 pkt 5 k.p.a., 156 § 1 pkt 2 k.p.a., 157 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że przepisy te nie odnoszą się do sytuacji, w której znalazł się skarżący.

2. Na postawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie,

b) art. 153 p.p.s.a., 158 p.p.s.a. i 171 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej pomimo, że w istocie rozstrzygnięcie dotyczyło innej materii, odmiennego zakresu zaskarżenia, orzeczenie nie zawierało rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w niniejszym postępowaniu, a sąd orzekający w poprzedniej sprawie nie rozstrzygnął wątpliwości co do treści orzeczenia postanowieniem w trybie przewidzianym w art. 158 p.p.s.a.

Wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bez dostatecznej ku temu podstawy zaaprobował wadliwe ustalenia organów administracji co do zakresu osądzonej prawomocnie sprawy, odmawiając rozważenia istotnego zakresu sprawy dotyczącej innej materii, aniżeli podlegająca wcześniejszemu rozpoznaniu przez sądy, tj. legalności uzyskania dowodu w sprawie, które zdaniem strony skarżącej były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Zaakceptowanie przez Sąd I instancji wadliwych ustaleń co do stanu faktycznego spowodowało w konsekwencji aprobatę dla niewłaściwego zastosowania art. 2 Konstytucji, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 61 § 1, art. 61a, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 2 k.p.a., a w rezultacie również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, nie sposób się zgodzić z Sądem, że pierwotne postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego ze służby poddane ocenie sądów jest tożsamym z niniejszym postępowaniem, w którym skarżący nie kwestionuje zasadności zwolnienia ze służby w Policji, a kwestionuje legalność jednego dowodu uzyskanego w toku postępowania polegającego na włączeniu w poczet materiału dowodowego nielegalnie, zdaniem skarżącego, uzyskanego dowodu w postaci oględzin pamięci telefonu komórkowego marki Nokia. Rozstrzygnięcie w materii braku legalności uzyskania dowodu w istocie rzeczy nie stanowi bowiem naruszenia art. 171 p.p.s.a. Sąd nie wskazał w uzasadnieniu w jakim zakresie w pierwotnym orzeczeniu NSA dokonał zbadania legalności kwestionowanego dowodu stanowiącego przesłankę do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Sąd w tym zakresie posłużył się jedynie stwierdzeniem, że "G. B. w dniu 20 września 2014 r. prowadził pojazd mechanicznym w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości. Zasadnie uznano, że zachodzi oczywistość popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa". Z zacytowanego fragmentu wyroku nie sposób wywieść wniosek, że sąd orzekający ocenił legalność dowodu w postaci włączenia w poczet materiału dowodowego nielegalnie uzyskanego dowodu, które stanowi istotę niniejszego postępowania, a tym samym możliwość powołania się na powagę rzeczy osądzonej w sytuacji, gdy ten wycinek stanu faktycznego nie został zbadany i oceniony przez sąd w pierwotnej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zarzut kasacyjny sformułowany w punkcie 1. i 3. skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.

Na wstępie należy zaznaczyć, że konstrukcja pierwszego z zarzutów zasadniczo nie odpowiada wymaganiom stawianym zarzutom skargi kasacyjnej. Skarżący sformułował go w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., która dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, gdy tymczasem powołane w tym zarzucie przepisy mają charakter procesowy, za wyjątkiem art. 2 Konstytucji, który nie ma co prawda charakteru procesowego, lecz także nie jest przepisem prawa materialnego. Co więcej, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że w zakresie dotyczącym zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego prawidłowa konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a, winna wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., w związku z konkretnymi przepisami prawa materialnego, których naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku, a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Tymczasem opisywany zarzut kasacyjny nie został powiązany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., podczas gdy jest to konieczne, gdyż Sąd I instancji samodzielnie nie stosuje przepisów prawa materialnego, lecz ocenia prawidłowość ich zastosowania w sprawie przez organ administracji publicznej. Również w zakresie dotyczącym zarzutu naruszenia przepisów postępowania prawidłowa konstrukcja zarzutu kasacyjnego, uwzględniając treść wniesionego środka zaskarżenia, winna wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z konkretnymi przepisami postępowania dowodowego, którego naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku. Wbrew temu wymogowi, zarzutu naruszenia przepisów procesowych Kodeksu postępowania administracyjnego skarga kasacyjna nie wiąże z zarzutem naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Brak ten dotyczy także zarzutu numer 3. skargi kasacyjnej. Mimo tych uchybień konstrukcyjnych skargi kasacyjnej obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dokonanie analizy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej celem ustalenia rodzaju naruszenia prawa i naruszonego przepisu, który wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej. W tym zakresie składy orzekające obowiązane są do kierowania się uchwałą pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09. Zgodnie z nią Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu, jeśli wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego.

Sąd I instancji prawidłowo w swoich rozważaniach prawnych wskazał na przesłanki zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy strona występuje o stwierdzenie nieważności decyzji prawomocnej, tj. decyzji poddanej uprzednio kontroli sądowej. Kwestia wpływu wyroku oddalającego skargę na możliwość zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności prawomocnej decyzji była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. I OPS 6/09. Wpływ ten Naczelny Sąd Administracyjny w zacytowanej uchwale powiązał z granicami kontroli decyzji przez sąd administracyjny i konsekwencjami jej przeprowadzenia dla orzekających w granicach tej samej sprawy organów administracji publicznej oraz sądów administracyjnych.

W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, iż istotą wyroku oddalającego skargę na decyzję jest ustalenie, że nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych w art. 145 p.p.s.a. kryteriów zgodności z prawem. Prawomocność jest więc szczególną kwalifikacją decyzji ostatecznej, którą uzyskuje ona w efekcie utrzymania jej w mocy przez sąd administracyjny jako zgodnej z obowiązującym prawem. Wynikający z wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę przymiot prawomocności decyzji determinuje skutki procesowe, w tym – co do zasady – niedopuszczalność jej wzruszenia w administracyjnym trybie stwierdzenia nieważności. Ma to związek z tym, że żadna z przyczyn nieważności nie może powstać po wydaniu decyzji przez organ administracji, a wszystkie mogą (choć nie zawsze muszą) zostać ujawnione w postępowaniu przed sądami administracyjnym (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2009, s. 349, 689–692; R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 821; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 584; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod. red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Warszawa 2011, s. 881; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 306). Dopuszczona uchwałą I OPS 6/09 możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji prawomocnej uzależniona jest natomiast od wykazania, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.) pozostawała okoliczność istotna dla wyniku postępowania, mogąca stanowić przesłankę wzruszenia decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. W cytowanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (obecnie postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (tj. materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji).

Możliwa jest jednak i taka sytuacja, że uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie stwierdzenia nieważności decyzji. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji. Możność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której zgodność z prawem została już – z wynikiem pozytywnym – zweryfikowana przez sąd administracyjny, podlega wobec tego tylko takim ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd administracyjny kontroli, z drugiej zaś – fakt korzystania przez kształtujące je wyroki z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Żądanie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, na którą skarga została uprzednio prawomocnie oddalona przez sąd administracyjny, powinno zatem zostać załatwione w sposób zróżnicowany w zależności od tego, czy sąd administracyjny o danej wadzie prawnej, stanowiącej podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, w prawomocnym wyroku oddalającym skargę bezpośrednio orzekł (uznając, że decyzja administracyjna nie jest dotknięta tą skonkretyzowaną wadą), czy też nie. W przypadku wydania przez sąd administracyjny prawomocnego wyroku oddalającego skargę na decyzję, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, ale jedynie w zakresie tych wad prawnych decyzji, które – jak należy przyjąć – zostały bezpośrednio ocenione w wyroku oddalającym skargę. Dopuszczalne – w ocenie NSA – jest natomiast wszczęcie, prowadzenie i zakończenie decyzją merytoryczną organu administracji publicznej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (na którą skarga została wcześniej prawomocnie oddalona przez sąd administracyjny) w pozostałych przypadkach, tj. z powodu wad, na temat nieistnienia których sąd administracyjny, oddalając skargę, w wyroku bezpośrednio się nie wypowiedział (por. M. Bogusz, glosa do uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, GSP-Prz.Orz., nr 2/2011 r.).

Nawiązując do przytoczonej uchwały oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie wskazał, że organ w ramach wstępnej kontroli wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji powinien dokonać analizy porównawczej co do zakresu sprawy rozpoznanej prawomocnym wyrokiem oraz zakresu wniosku zawierającego żądanie stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Wada prawna decyzji, na którą powołuje się w tej sprawie skarżący, tj. rozstrzygnięcie oparte na ustaleniach faktycznych poczynionych z wykorzystaniem dowodu pozyskanego nielegalnie (w postaci oględzin pamięci telefonu komórkowego), stanowiła przedmiot rozpoznania sądu w prawomocnym wyroku z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 146/15 i dotyczy jej prawomocne rozstrzygnięcie oddalające skargę, korzystające ze stanu powagi rzeczy osądzonej. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraźnie przesądził, że treść wiadomości przekazywanych esemesem między skarżącym i jego ojcem uzasadniają przyjęcie tezy, iż w dniu 22 września 2014 r. skarżący prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, zaś dowód ten w powiązaniu z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie pozwalał przyjąć, że skarżący w sposób oczywisty dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa, tj. znajdując się w stanie nietrzeźwości prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym. Tym samym Sąd ocenił, że dowód, który skarżący uważa za nielegalny, mógł zostać włączony w poczet dowodów prowadzących do rozstrzygnięcia sprawy, a decyzję, która wydana została przez organ na podstawie oceny m.in. tego dowodu, za odpowiadającą wymogom wynikającym z obowiązujących przepisów prawa. Oznacza to, że w tej sprawie na podstawie art. 171 p.p.s.a. Sąd I instancji był związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Sądu z 4 listopada 2015 r. co do legalności wykorzystania dowodu z oględzin telefonu komórkowego dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby oraz to, że rozstrzygnięcie co do legalności tego dowodu pozostaje ustaleniem wiążącym w granicach powagi rzeczy osądzonej wynikającej z tego wyroku. Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 2014 r. nie powołał się zatem na taką wadę tej decyzji, o nieistnieniu której sąd administracyjny, oddalając skargę, w wyroku tym bezpośrednio się nie wypowiedział. Tym samym, zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 6/09 jego żądanie powinno zostać załatwione postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zatem zidentyfikowały okoliczność, która przemawiała za odmową wszczęcia postępowania w sprawie, a Sąd I instancji dokonał poprawnej ich oceny, co uzasadnia przyjęcie, że nie doszło do naruszenia przepisów szczegółowo wskazanych w zarzucie 1. i 3. Zaskarżone do sądu administracyjnego rozstrzygnięcie oraz orzeczenie Sądu I instancji nie naruszają zatem standardów płynących z art. 2 Konstytucji RP, powołanym w zarzucie pierwszym. Zarzut naruszenia przepisów art. 153 p.p.s.a. i art. 158 p.p.s.a. jest nieuzasadniony, gdyż nie sposób ustalić w jaki sposób Sąd I instancji miały naruszyć oba przepisy.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest zasadny. Skarżący nie przedstawił takiej nowej okoliczności faktycznej, która nie byłaby znana organowi administracji publicznej prowadzącemu postępowanie oraz sądom orzekającym w sprawie. W tym zakresie zarówno organ, jak i Sąd I instancji podnieśli słusznie, że okoliczność dotycząca dopuszczenia jako dowodu treści wiadomości tekstowych SMS została uwzględniona w rozstrzygnięciach sądów weryfikujących decyzje organów Policji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wskazać należy, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ma charakter wynikowy, w związku z czym jego zastosowanie przez sąd pierwszej instancji jest rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało takie naruszenie przepisów regulacji procesowej, która uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżanego przejawu działania administracji publicznej. Powołany przepis określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, zobowiązana jest powiązać stawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym według niej sąd pierwszej instancji uchybił. Naruszenie tego rodzaju przepisów ogólnych jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14, z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1595/14 i I OSK 1596/14, z 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1088/14, z 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 71/15, oraz z 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 638/14). W rozpoznawanej sprawie zarzut kasacyjny naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie został powiązany z zarzutem naruszenia przepisów prawa procesowego, co z przyczyn wskazanych powyżej uniemożliwiało jego rozpoznanie.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842).

Wniosek pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla skarżącego rozpoznany zostanie na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.