Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 313/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Dorota Hurman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2006r. sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. w C. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wskutek uchylenia z powodu wad formalnych (decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...]) decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Nr [...], organ ten w dniu [...] r. na podstawie art. 19 ust. 5 i art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity z 2000 r. Dz. U. Nr 71, poz. 838 ze zmianami) w zw. z art. 10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200 poz. 1953) oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262) oraz upoważnienia Nr [...] z dnia [...]r. Prezydenta W. do wydania decyzji administracyjnych oraz art. 104 k.p.a., wydał decyzję Nr [...], którą obciążył skarżącego – A Sp. z o. o. karą pieniężną w wysokości [...] zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osi pojazdu.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w skład zespołu dwu pojazdów wchodził trzyosiowy samochód marki i typ Mercedes [...] o numerze rejestracyjnym [...]i trzyosiowa przyczepa marki i typu PNTL PK-138 o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdami tymi przewożono stłuczkę szklaną ze S. w województwie śląskim przez W. do G.

Podczas kontroli nacisku osi pojazdów, dokonanej przez trzech pracowników Zarządu Dróg i Komunikacji we W., przy pomocy przenośnej wagi elektronicznej o znaku i numerze fabrycznym [...], mającej ważną legalizację Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w G., stwierdzono, iż trzy osie samochodu wywierały nacisk na drogę o sile:

- pierwsza oś 6,77 ton,

- druga oś, będąca osią napędową i składową osi podwójnej – 11,2 ton,

- trzecia oś, będąca osią wleczoną osi podwójnej – 6,84 ton.

Nacisk osi przyczepy wynosiły:

- pierwszej pojedynczej osi – 7,46 ton,

- dwóch osi składowych, o rozstawie 1,42m. 5,47 ton i 4,99 ton.

Pierwotny pomiar masy wszystkich osi zespołu pojazdów wynosił 42,73 ton. Ze względu na pomiar nacisku przez użytą wagę każdy pierwotny pomiar został zmniejszony o 200 kg, oraz ze względu na teren, na którym dokonywano powyższego pomiaru, każdy pomiar zmniejszono o 2 %. Sumę 40,67 ton nacisków osi pojazdów przyjęto jako rzeczywistą masę całkowitą zespołu pojazdów, mieszcząca się w granicach dopuszczalnych, określonych w § 57 ust. 3 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r.

Następnie zmniejszone pomiary mas osi przekształcono w kiloniutony, mnożąc przez 9,81 – wskaźnik ciążenia ziemskiego. Siły nacisku osi ustalono w wielkościach 1) samochodu: pierwszej osi – 63,16 kN, drugiej - 105,75 kN, trzeciej - 63,83 kN; 2) przyczepy: pierwszej osi – 69,79 kN, drugiej – 50,66 kN, trzeciej – 46,05 kN. Nacisk drugiej osi pojazdu silnikowego o sile 105,75 kN przekraczał dopuszczalny do 100 kN nacisk na drodze krajowej Nr 5 i na leżącej w jej ciągu ul. K. Suma sił nacisku obu osi składowych samochodu wynosiła 169,58 kN, przy dopuszczalnej sumie do 160 kN.

Od powyższej decyzji skarżąca Spółka złożyła odwołanie, w którym wniosła o zmianę decyzji w zakresie wymiaru kary lub uchylenia decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Skarżąca zarzuciła, że decyzja jest niezgodna z § 5 ust. 5 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r., podając, że przepis ten stanowi, iż w przypadku osi podwójnej oś napędowa może wywierać nacisk do 100 kN. Zdaniem odwołującej, kara pieniężna za przekroczenie dopuszczalnego nacisku winna być więc liczona od wartości 100 kN , a nie od wartości 80 kN.

Dodała, że powołanego w decyzji § 5 ust. 5 pkt 4 powyższego rozporządzenia nie można stosować w sytuacji, gdy jedna z osi składowych jest napędową, a druga wleczoną , albowiem w rozwiązaniu konstrukcyjnym pojazdu, w celu zachowania bezpieczeństwa jazdy, na składową oś napędową przypada około 62% nacisku osi podwójnej, a na oś wleczoną około 38 % nacisku osi podwójnej. Ponadto skarżąca wskazała że intencją ustawodawcy była inna, odmienna od organu, interpretacja przepisu. Skarżąca powołała się także na opinię techniczną rzeczoznawcy samochodowego z Biura Rzeczoznawstwa Motoryzacyjnego i Maszynowego w O. z dnia [...] r., którą Spółka przedłożyła organowi I instancji, lecz organ nie uwzględnił zdaniem skarżącej tego dowodu. W powyższej opinii wyraźnie określono proporcje rozkładu osi podwójnej siły nacisków osi napędowej i wleczonej. Spółka uważa, że tabela kar pieniężnych stanowiąca załącznik do ustawy o drogach publicznych nie zawiera przypadku wymienionego w § 5 ust. 5 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. W końcowej części uzasadnienia powyższego odwołania, skarżąca podkreśliła, że skoro ustawodawca nie przewidział kary dla takiego przypadku, niezasadnym jest zastosowanie kary z niewłaściwej pozycji tabeli kar.

W związku z powyższym w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 2a,2b i art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) w zw. z art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 14listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1593), art. 61 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), § 5 ust. 5 pkt 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262) a ponadto na podstawie § 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach, wydało decyzję Nr [...], którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że ani organ pierwszej instancji, ani organ drugiej instancji nie wymierzają kar pieniężnych według uznania lub dowolnej interpretacji przepisów prawa, a postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu może być umorzone w myśl art. 105 § 1 k.p.a. przez organ I instancji albo przez organ II instancji, jedynie w sytuacji gdyby stało się ono bezprzedmiotowe.

W przedmiotowej sprawie zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. przesłanki takie nie zachodzą.

Wskazano, iż powołana przez skarżącą opinia rzeczoznawcy samochodowego wskazuje tylko na dokument tożsamości pojazdu samochodowego marki Mercedes –Benz typ [...], oznaczony jako Farzeugbrief Nr [...], i na fabryczną tabliczkę znamionową samochodu. Te dowody określają najwyższe dopuszczalne naciski składowej osi napędowej do 11500 kg i składowej osi wleczonej do 7100 kg, zatem łącznie dla osi podwójnej do 18600 kg nacisku, jaki te osie mogą przenieść ze względu na wytrzymałość konstrukcji pojazdu, a nie ze wglądu na bezpieczeństwo jazdy, ani ze względu na drogi, którymi pojazd będzie się poruszał. Warunek bezpiecznej jazdy wyznacza przepis § 3 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury, stanowiący, że udział masy na oś napędową pojazdu lub zespołu pojazdów nie może być mniejszy niż 25 %.

Kolegium podniosło, iż wskazane w opinii świadectwo tożsamości samochodu przytacza także jego masę własną 8785 kg, maksymalną ładowność 16215 kg i dopuszczalną masę całkowitą 25000 kg. Jednakże w dowodzie rejestracyjnym tego samochodu dopuszczalną ładowność określono niżej – do 15215, a dopuszczalną masę całkowitą do 24000 kg.

Na drogach krajowych w Polsce, i to nie na wszystkich odcinkach, nacisk żadnej osi pojazdów ciężarowych nie może przekraczać 100 kN, a nacisk osi składowych 80 kN. Wykaz dróg krajowych, na których dopuszczalny jest nacisk osi pojedynczej do 100 kN, i odcinki tych dróg, na których dopuszczalny jest nacisk osi pojedynczej do 100 kN i odcinki tych dróg, na których nie dopuszcza się ruchu pojazdów o nacisku osi powyżej 80 kN, zawiera załącznik do obowiązującego od dnia 28 kwietnia 2003 r. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach (Dz. U. Nr 62, poz. 563). Tymi drogami krajowymi mogą poruszać się samochody o podwójnej osi tylnej, złożonej z osi składowych; napędowej i wleczonej, jeżeli ich zróżnicowane naciski mieszczą się w sumie 160 kN, a nacisk osi napędowej nie przekracza 100 kN. Natomiast na zastrzeżonych odcinkach dróg krajowych i na drogach wojewódzkich nacisk osi pojedynczych nie może przekroczyć 80 kn, a nacisk osi składowych w tym także napędowej nie może przekraczać 72,5 kN (przy rozstawie powyżej 1,30 m).

Aby nie niszczyć dróg mających ograniczone warunki eksploatacji i nie narazić się na kary pieniężne za przekroczenie nacisku osi na danej drodze, przewoźnik powinien dokonać doboru pojazdu i wielkości ładunku do drogi przewozu. Niewłaściwe jest posługiwanie się w tym zakresie dopuszczalną ładownością pojazdu wpisaną w dokumencie tożsamości pojazdu lub dowodzie rejestracyjnym. Dopuszczalną ładowność i dopuszczalną masę całkowitą wpisaną w tych dokumentach określił producent pojazdu ze względu na – jak już organ wspomniał - wytrzymałość konstrukcji pojazdu, a nie na możliwości eksploatacyjne drogi przewozu ładunku.

Ponadto organ odwoławczy podał, że skoro ze względu na założenia konstrukcyjne kontrolowanego pojazdu silnikowego skarżącej Spółki, naciski rozkładają się w stosunkach: 61,8 % na oś napędową i 38,2 % na oś wleczoną, oznacza to, że aby spełnić warunek określony w § 5 ust. 5 pkt 5 powołanego powyżej rozporządzenia, to jest nie może przekroczyć sumy 160 kN, nacisk na osi napędowej nie powinien był przekroczyć 98,88 kN, a na osi wleczonej 61,12 kN, co wymagało tylko obciążenia pojazdu mniejszym ładunkiem, aby masa całkowita samochodu wynosiła nie więcej niż 22,4 ton, w tym 8785 masy własnej i 13635 kg ładunku ( a nie 16215 kg, jak w świadectwie pojazdu ani 15214 kg, jak w dowodzie rejestracyjnym) Organ II instancji podkreślił, że pierwotny pomiar kontrolny masy całkowitej samochodu wynosił 24,81 ton, a zmniejszony o 1100 kg, ze względu na możliwą niedokładność ważenia, wynosił 23,71 ton.

Kara pieniężna, zdaniem organu II instancji, w kwocie [...] zł została zastosowana przez organ I instancji we właściwej wysokości, określonej w tablicy kar pod Lp 5 pkt 5 litera d). Zasadą jest dopuszczalność nacisku osi składowej na drodze krajowej do 80 kN, stosownie do § 5 ust. 5 pkt 4 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r.

Niedochowanie tego wymogu, ani wyjątkowej dla niektórych pojazdów dopuszczalności do 160 kN sumy nacisku obu osi składowych osi podwójnej, w tym na oś napędową do 100 kN, uzasadniało zastosowaną stawkę kary pieniężnej.

W końcowej części uzasadnienia decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że faktyczne naciski osi przyczepy nie przekraczały wielkości dopuszczalnych na drodze krajowej, lecz były niższe, jednakże według dowodu rejestracyjnego tej przyczepy dopuszczalna masa całkowita może wynosić do16000 kg, masa własna stanowi 3800kg, a dopuszczalna ładowność może wynosić 12200 kg. Pomiary na używanej wadze elektronicznej wykazały przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej ładowności zastrzeżonych w dowodzie rejestracyjnym przyczepy.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył pełnomocnik skarżącej Spółki, zarzucając powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 5 ust. 5 pkt 4 i pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262) oraz art. 13 ust. 2a i ust. 2b i art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 ze zm.). W skardze wniesiono o uchylenie w całości decyzji Kolegium, zasądzenie od Kolegium kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, rozpoznania sprawy pod nieobecność skarżącej, zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.

Pełnomocnik skarżącej wniósł ponadto o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Działu Ochrony Dróg w Zarządzie Dróg i Komunikacji we W. z dnia [...] r. "w przypadku zaistnienia ku temu przesłanek, mianowicie braku podstawy prawnej do wydania decyzji".

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki stwierdził, że: "nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, jak też w obowiązujących przepisach prawa stanowisko organu odnośnie wysokości kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdów. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ zastosował przepis, który reguluje odmienny stan faktyczny od stany faktycznego w niniejszej sprawie. Mianowicie organ zastosował przepisy art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Lp 5 pkt 5 lit.d (załącznik do ustawy). Jednakże w lit. d ustawodawca przewidział naliczenie kary pieniężnej od przekroczenia już 80 kN. Dlatego też kara pieniężna nałożona na Spółkę skarżącą jest taka wysoka. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że ustawodawca nie mógł i nie przewidział w tym przepisie sankcji dla pojazdów, na których ruch w innych przepisach zezwolił z naciskiem na jedną oś do 100 kN. Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło zatem, że ustawodawca z jednej strony dopuszcza ruch pojazdów o nacisku na jedną oś do 100 kN, a z drugiej stanowi, że w przypadku kontroli w/w pojazdów kontrolerzy zobligowani są wszcząć postępowanie mające na celu nałożenie kary pieniężnej w ustawowej wysokości [...]zł."

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło do tut. Sądu odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd oddala skargę o ile w wyniku kontroli stwierdzi, że nie narusza ona prawa materialnego ani przepisów postępowania (art. 151 wyżej wymienionej ustawy).

W wyżej wymienionej sprawie uchybienia nie wstępują zatem skargę należało oddalić.

Podstawę materialno-prawną do rozstrzygnięcia skargi stanowi art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.).

Przypomnieć bowiem należy iż przedmiotem skargi jest kara pieniężna (jej wysokość) w związku z ustaleniem przez organy iż skarżąca dokonywała przejazdów po drogach publicznych pojazdem o naciskach osi przekraczających wielkości określone w przepisach. Art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 wyżej wskazanej ustawy o drogach publicznych stanowi:

- ust. 1 korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione, w przypadkach określonych w ust. 2 od wniesienia opłat drogowych

- ust. 2 opłaty mogą być pobierane za:

pkt 3 – przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą z ładunkiem lub bez ładunku o masie i naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach

2a - za przejazd po drogach publicznych pojazdów o których mowa w ust. 2 pkt 3 bez zezwolenia określonego przepisami prawo o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podatnymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4 pobiera się kary pieniężne

2b - wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a określa załącznik do ustawy

Niesporne w sprawie jest, że droga, którą poruszał się pojazd jest drogą krajową. Przejazd pojazdu następował na trasie S. woj. Ś. do G. woj. D. a kontrola miała miejsce na drodze krajowej Nr [...] – tj. ul. K. we W. Niesporne jest także iż suma sił nacisku drugiej osi wynosiła 105,75 KN, a drugiej i trzeciej osi składowych samochodu 169,58 kN. Odległości tych osi będące osią napędową i składową osi podwójnej wynosiły ponad 130 m.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28.03.2003r. (Dz. U. Nr 62 poz. 503) w § 1 stwierdza:

- ustala się sieć dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalności nacisku na pojedynczą oś do 100 kN, a na oś składową osi wielokrotnej od 57,5 kN 95,75 t) do 80 kN (8t)

- w zależności od rozstawu osi składowych, obejmującą drogi krajowe wymienione w załączniku do niniejszego rozporządzenia.

Powołany załącznik – drogę na której dokonano kontroli oznaczono numerem [...] (G.-P.-L.-W.-K.-D.-B.-K. G. – L.-Granica Państwa)

Załącznik do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, o którym mowa w art. 1326 stanowią w § 5 ust. 5 pkt d), że kary pieniężne, o których mowa w art. 13 ust. 2a za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN – dla osi składowej osi wielokrotnej przy rozstawie osi powyżej 130 m ponadto 100 kN do 112 kN wynosi [...]zł.

Podstawę do przyjęcia 100 kN nacisku osi składowej (drugiej osi samochodu) które uzasadniły zastosowanie kary z § 5 pkt 5 pkt d) załącznika stanowił § 5 ust. 5 pkt 4-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262). Mówią one, że nacisk osi składowej pojazdu nie może przekraczać przy odległościach od sąsiedniej bliższej osi składowej był powyżej 1,30 m z zastrzeżeniem pkt 5 – 80,0 kN, powyżej 130 m przy osi podwójnej, ale osi napędowej 100 kN, (10 ton), pod warunkiem, że łączny nacisk nie przekroczy 160,0 kN.

Nie zostały spełnione warunki określone w pkt 5. Nacisk na oś napędową wynosił ponad 100 kN sumy nacisku obu osi składowych osi podwójnej. Zatem, nie może być przyjęty nacisk określony w tym punkcie a ma zastosowanie pkt 4 (nacisk do 80,0 kN).

Konsekwencją powyższego jest określenie kary wskazanej w § 5 pkt 5 a nie jak wskazuje skarżący w § 5 ust. 4 załącznika do art. 13 ustawy o ruchu drogowym.

W tych okolicznościach skargę należy uznać za niezasadna i w oparciu o wskazany na wstępie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalić.