Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1816/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 126/14 odrzucające skargę P. O. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości w zlecaniu usług opiekuńczych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. O. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości w zlecaniu usług opiekuńczych.

Sąd I instancji stwierdził, iż przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest co prawda bezczynność organu, jednakże nie miesząca się w zakresie uregulowanym w pkt. 1-4a art. 3 § 1 p.p.s.a. Skarżący domaga się bowiem zobowiązania organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego regulującego zgodnie z prawem sposób powierzania usług socjalnych w oparciu o obowiązujący stan prawny. Z uzasadnienia skargi wynika, iż wnioskiem z dnia 5 czerwca 2013 r. skarżący wniósł o ustosunkowanie się do problemu realizacji przez "jednostki samorządu terytorialnego Warszawy" praktyk powierzania świadczeń socjalnych podmiotom z grupy spółek osobowych na podstawie ustawy prawo zamówień publicznych co jest, zdaniem skarżącego niezgodne z treścią art. 25 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz ustawą z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a także o bezzwłoczne przeprowadzenie stosownych czynności celem dostosowania procedur realizowanych w OPS do wymagań obowiązujących przepisów prawa oraz o wystąpienie o zwrot bezprawnie wydatkowanych środków. Sąd wskazał, że realizacja przez jednostki samorządu gminnego zadań z zakresu pomocy społecznej wynika wprost z przepisów prawa, w tym w szczególności ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.), ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) czy wskazanej przez skarżącego ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536 ze zm.). Jednocześnie żaden przepis prawa nie nakłada na organ obowiązku wydawania odrębnych aktów prawnych w przedmiocie procedur wyłaniania podmiotów mających świadczyć usługi, w tym w przedmiocie świadczeń socjalnych. Jeżeli zatem nie ma przepisu nakazującego określone zachowanie organu poprzez wydanie określonego aktu lub wykonania czynności, to skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Z tego względu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd postanowił o odrzuceniu skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył P. O., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1) art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., (zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez odrzucenie skargi, pomimo tego, że jej wniesienie było dopuszczalne;

2) art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że w wypadkach zlecania usług socjalnych w trybie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r., Nr 113, poz. 759 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 759 z późn. zm.), nie jest podejmowany przez organ zlecający zadanie publiczne akt z zakresu administracji publicznej, od którego zależą prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa, a przez to bezczynność w tym zakresie nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zaskarżając go w całości oraz wnoszę o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia i dlatego podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż z akt sprawy wynika, że skarżący kwestionuje bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy polegającą na niewydaniu aktu administracyjnego powierzającego wykonywanie usług socjalnych. W ocenie skarżącego zlecanie usług opiekuńczych winno odbywać się w drodze wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

Wskazać bowiem należy, iż kwestię powierzania wykonywania zadań z zakresu pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późn.zm), ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. z 2003r Nr 96 poz. 873 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r., Nr 113, poz. 759 z późn. zm.). Przepisy te szczegółowo regulują kwestię realizacji przez gminę zlecania zadań z zakresu pomocy społecznej podmiotom trzecim.

Stosownie bowiem do treści art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w celu wykonywania swoich zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. A zatem, w celu wykonywania zadań gmina może obok tworzenia jednostek organizacyjnych zlecać ich wykonanie poprzez zawieranie umów z innymi podmiotami, a więc podmiotami odrębnymi organizacyjnie i zdolnymi do zawierania umów we własnym imieniu, w tym z organizacjami pozarządowymi. Ponadto w przepisie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1993 r. o gospodarce komunalnej sprecyzowane zostały uprawnienia określone ustawą o samorządzie gminnym. Przepis ten postanawia, że jednostki samorządu terytorialnego mogą powierzać wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, w drodze umowy na zasadach ogólnych - z uwzględnieniem, odpowiednio przepisów o finansach publicznych, przepisów o zamówieniach publicznych, przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Gmina zlecając wykonanie określonego zadania publicznego poprzez zawieranie umów z innymi podmiotami może na wykonanie zadania udzielić zamówienia publicznego - na podstawie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych lub przyznać dotację - na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych lub przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w związku z przepisami szczególnymi, właściwymi dla przedmiotu zadania.

Ta ostatnia możliwość w odniesieniu do zlecania realizacji usług opiekuńczych wynika natomiast z treści art. 25 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do jego treści organy jednostek samorządu terytorialnego mogą zlecać realizację zadań z zakresu pomocy społecznej organizacjom pozarządowym w trybie otwartego konkursu ofert, o którym mowa w ustawie o działalności pożytku publicznego o wolontariacie. Zatem przepis ten normuje współdziałanie (poprzez zlecanie zadań pomiędzy organami administracji publicznej i podmiotami niepublicznymi w dziedzinie pomocy społecznej. Zawierając umowy z tymi organizacjami przyznawana jest dotacja na sfinansowanie lub dofinansowanie realizacji zleconego zadania. Zlecanie realizacji usług opiekuńczych organizacjom pozarządowym nie jest jednak obligatoryjne, gdyż stanowi alternatywę do stosowania postępowań o udzielenie zamówienia publicznego na wykonywanie tych usług, o czym świadczy użycie w art. 25 ust. 1 ustawy wyrażenia "mogą" w odniesieniu do zlecania realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej przez organy administracji rządowej i samorządowej. Ponadto stosownie do art. 25 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej do zlecania zadań z zakresu pomocy społecznej organizacjom pozarządowym stosuje się przepisy ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Wymienione regulacje prawne pozostawiają zatem gminie kompetencje co do wyboru sposobu realizacji przedmiotowych zadań. Jest to wyraz samodzielności jednostek samorządu terytorialnego zagwarantowanej przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej (art. 165 ust. 2) oraz art. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

W tym miejscu należy także wskazać na stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 2022/11, które Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela, że ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie nie zawiera przepisu, który stanowiłby podstawę materialnoprawną do wydawania w toku procedury konkursowej przez organ administracji publicznej ogłaszający konkurs, czy też powołaną przez niego komisję konkursową, decyzji administracyjnych czy też innych aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Omawiana ustawa nie zawiera także przepisu szczególnego, w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a. przewidującego sądową kontrolę. A zatem w toku konkursu, o którym mowa w art. 11 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie oraz w trakcie procedury zlecania zadania publicznego nie są wydawane, żadne akty administracyjne podlegające kontroli sądów administracyjnych.

W takiej sytuacji stwierdzić należy, iż realizacja zadań z zakresu pomocy społecznej, w tym zlecania usług opiekuńczych wynika wprost z powyższych przepisów i żaden przepis nie nakłada na organ wydania odrębnego aktu lub dokonania czynności z zakresu administracji publicznej.

W konsekwencji stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji uznał, że skoro żaden przepis prawa nie nakłada na organ obowiązku wydawania odrębnych aktów prawnych w przedmiocie procedur wyłaniania podmiotów mających świadczyć usługi, w tym w przedmiocie świadczeń socjalnych, to skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.