Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2747/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P., K. P. oraz L. P. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 15 września 2021 r. nr DO3.7611.335.2019.OC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: "Minister" lub "organ") decyzją z 15 września 2021 r., nr DO3.7611.335.2019.OC, po rozpoznaniu wniosku B.P., K.P., L.P. i W.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z 17 marca 2021 r. nr D03.7611.335.2019.RR, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 14 maja1960 r. nr MT-1728/60 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 16 stycznia 1960 r. nr GT-III-II-6/Ł/172/59 odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

Decyzja Ministra wydana została w stanie faktycznym i prawnym.

Przedmiotowa nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) dalej: "dekret". Obecnie znajduje się w obrębie [...] i stanowi grunt oznaczony jako części działek ewidencyjnych nr: [...]. Jak wynika z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z 22 października 1948 r. Nr [...], tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był wpisem jawnym na imię W.B., a ponadto do Wydziału Hipotecznego w dniu 13 października 1948 r. wpłynął wniosek o przepisanie prawa własności nieruchomości niniejszej z W.B. na F. z P. na mocy tytułu Wykonawczego Sądu Grodzkiego w [...], Oddział I Cywilny N.Sp. [...]. Nieruchomość została objęta w posiadanie przez Gminę [...] w dniu 16 sierpnia 1948 r. na podstawie ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia 16 sierpnia 1948 r. (por. opinia geodezyjna geodety uprawnionego A.G. z 5 października 2015 r.).

Wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy przedmiotowej nieruchomości został złożony przez F.B. w dniu 16 grudnia 1948 r. do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w [...], a zatem z zachowaniem terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu. Do wniosku załączono świadectwo hipoteczne oraz dowód opłaty manipulacyjnej.

Orzeczeniem z 16 stycznia 1960 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości [...]. Uznało, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z ww. nieruchomości. Jako przyczyny odmowy przyznania prawa własności czasowej podało przeznaczenie przedmiotowego gruntu pod budowę osiedla mieszkaniowego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania F.B., Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, decyzją z 14 maja 1960 r., utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie Prezydium.

W dniu 10 lutego 2014 r. B.P., K.P., L.P. i W.P. wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w oparciu o przepis art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej: "k.p.a.", z uwagi na rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu.

Decyzją z 17 marca 2021 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 14 maja 1960 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium z 16 stycznia 1960 r. W uzasadnieniu uznał, że nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniające stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Podał, że przedmiotowa nieruchomość objęta była ogólnym planem zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. (nr reg. [...]), wydanym na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202) i znajdowała w strefie IVa - zabudowa zwarta o wysokości 4 kondygnacji i 50% powierzchni zabudowania oraz w strefie IIIa - zabudowa zwarta trzykondygnacyjna, 50% powierzchni zabudowania. Jednocześnie stwierdził, że ww. nieruchomość objęta została decyzją o lokalizacji szczegółowej z 28 marca 1959 r. nr 41/Wil/DBOR wydaną dla DBOR [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego obejmującą teren ul. [...], a na przedmiotowej nieruchomości została zrealizowana inwestycja polegająca na budowie osiedla mieszkaniowego. Organ podkreślił, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70) powiększyła katalog przesłanek uzasadniających odmowę przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego, a odmowa mogła bowiem nastąpić, oprócz podstawy dekretowej także wtedy, jeżeli grunt był niezbędny na cele użyteczności publicznej, na cele obrony państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a także do planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego oraz zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W konsekwencji ocenił, że organy dekretowe zasadnie uznały, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z nieruchomości położonej przy ul. [...] w zakresie, w jakim decyzja lokalizacyjna przeznaczyła grunt pod budowę osiedla.

W dniu 30 kwietnia 2021 r. B.P., K.P., L.P. i W.P. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra z 17 marca 2021 r. Podnieśli, że decyzja ta została oparta na błędnym przekonaniu, że nieruchomość położona przy ul. [...] została w całości objęta decyzją o lokalizacji szczegółowej z 28 marca 1959 r., a w konsekwencji wydana została z naruszeniem art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust 2 dekretu.

W następstwie rozpatrzenia powyższego wniosku Minister decyzją z 15 września 2021 r. utrzymał w mocy własną decyzję z 17 marca 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że bezspornym jest, że materialnoprawną podstawę kwestionowanych decyzji dekretowych stanowił art. 7 dekretu. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że oceniając, w kontekście przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych określonych w art. 156 § 1 k.p.a., należy uwzględnić nie tylko przepisy dekretu, ale również innych aktów prawnych, które obowiązywały w czasie stosowania jego przepisów i miały wpływ na ich treść. Wskazał, że w dacie wydania kwestionowanych decyzji dekretowych poza dekretem organ orzekający związany był również przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst pierwotny Dz.U. nr 17, poz. 70), która powiększyła katalog przesłanek uzasadniających odmowę przyznania prawa własności czasowej. Podkreślił, że zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy pozwala uznać, że teren nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] został objęty decyzją o lokalizacji szczegółowej z 28 marca 1959 r. wydaną dla DBOR [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego obejmującą teren ul. [...]. Przyznając rację organowi I instancji stwierdził, że za istnieniem ww. decyzji lokalizacyjnej przemawiają w szczególności znajdująca się w aktach własnościowych nieruchomości notatka z 15 stycznia 1960 r., a także nadesłane przy piśmie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z 6 lipca 2020 r. decyzje w przedmiocie ustanowienia na rzecz ww. spółdzielni użytkowania wieczystego nieruchomości, w których to dokumentach ww. decyzja została powołana. Ponadto wskazał na fakt realizacji inwestycji w postaci budynków stanowiących części osiedla mieszkaniowego na przedmiotowej nieruchomości. Powołując się na treści odwołania od orzeczenia Prezydium wskazał, że wnosząca je F.B., właścicielka przeddekretowowa nieruchomości, wiedziała o planach realizacji dużej inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą techniczną, zlokalizowanej na terenie obejmującym m.in. nieruchomość przy ul. [...]. Wskazał również, że okoliczność planowania drogi publicznej na części przedmiotowej nieruchomości, nie stała w sprzeczności z objęciem całej nieruchomości zaświadczeniem lokalizacyjnym z 28 marca 1959 r., budowa drogi stanowiła również realizację planowanej inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Odnosząc się do złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister wskazał, że zaświadczenie lokalizacyjne jest tożsame z określeniem decyzja o lokalizacji szczegółowej. Zatem w ocenie organu fakt wydania decyzji o lokalizacji szczegółowej z 28 marca 1959 r. świadczy o przeznaczeniu gruntu nieruchomości przy ul. [...] pod zabudowę osiedlową, mieszkaniową. W tej sytuacji organy dekretowe zasadnie uznały, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z przedmiotowej nieruchomości. Stała się ona częścią dużego założenia urbanistycznego, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego przez państwowego inwestora. Osiedle to było zaplanowane na działce utworzonej z fragmentów różnych nieruchomości mających różnych właścicieli. Planowana była budowa wielokondygnacyjnych budynków mieszkaniowych oraz otaczającej je infrastruktury. Wskazał również, że budowa dwupiętrowego budynku na części nieruchomości przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], który w ocenie wnioskodawców miał charakter budynku usługowego, była elementem założenia inwestycyjnego jakim była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą.

Podkreślił, że istniejąca decyzja lokalizacyjna przesądzała o konieczności przejęcia gruntu na rzecz Państwa, gdyż znajdował się on na obszarze inwestycji publicznych, które mogły być realizowane na gruntach państwowych lub przeznaczonych do wywłaszczenia. Jednocześnie wydanie decyzji lokalizacyjnej na przedmiotową nieruchomość przesądzało o planach inwestycyjnych, które powodowałyby wywłaszczenie nieruchomości, gdyby nie uregulowania nacjonalizacyjne dekretu. Dla takich sytuacji został wprowadzony art. 51 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Potwierdza to zdaniem Ministra, że organy dekretowe oceniając możliwość pogodzenia korzystania z nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przez dotychczasowych właścicieli brały również pod uwagę inne uwarunkowania - zaświadczenie lokalizacyjne, do którego odsyła w art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawa z dnia 12 marca 1958 r.

Na decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K.P., L.P. i W. P. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust 1. dekretu poprzez błędne przyjęcie, że dawny właściciel nie mógł pogodzić korzystania z przedmiotowej nieruchomości z jej przeznaczeniem w planie zabudowy, a także decyzji o lokalizacji szczegółowej, podczas gdy plan zabudowy przewidywał zabudowę nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe o wysokości 3 do 4 kondygnacji, a zatem funkcję, którą mógł realizować dotychczasowy właściciel, z kolei decyzja o lokalizacji szczegółowej nie stanowiła konkretyzacji planu, ponieważ była z jego założeniami ewidentnie sprzeczna, a nawet gdyby przyjąć, że była prawidłowa to nieruchomość na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej została w części zagospodarowana budynkiem o funkcji usługowej, którą dawny właściciel także mógł realizować. Tym samym przynajmniej co do części nieruchomości odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:

• błędne przyjęcie, że decyzja o lokalizacji szczegółowej z 28 marca 1959 r. stanowiła konkretyzację ogólnego panu zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., podczas gdy zgodnie z planem maksymalna dopuszczalna wysokość zabudowy wynosiła 3 i 4 kondygnacje, z kolei zgodnie z decyzją lokalizacyjną wybudowane zostały budynki o wysokości 9 kondygnacji. Decyzja o lokalizacji szczegółowej nie stanowi zatem konkretyzacji planu zabudowy, naruszała jego postanowienia była z nim sprzeczna;

• błędne przyjęcie, że decyzja o lokalizacji szczegółowej z 28 marca 1959 r. obejmowała obszar całej dawnej nieruchomości hipotecznej położonej przy ul. [...], która została w całości przeznaczona na podstawie decyzji pod budownictwo mieszkaniowe, podczas gdy organ nie odnalazł decyzji, a sposób zagospodarowania nieruchomości pozwala jednoznacznie stwierdzić, że nieruchomość w części została zabudowana budynkiem usługowym, a w części została zajęta pod komunikację;

• brak jakichkolwiek ustaleń czy lokalizacja szczegółowa dokonana na podstawie decyzji z 28 marca 1959 r. dotyczyła całej przedwojennej nieruchomości przy ul. [...], czy też jedynie jej części, co uniemożliwia weryfikację, czy odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego co do całej przedwojennej nieruchomości była prawidłowa;

• brak jakichkolwiek ustaleń, w zakresie podstawy przejęcia części nieruchomości o powierzchni 650 m2, która została przejęta przez Wydział Komunikacji pod budowę ulicy [...], a podstawa tego przejęcia nie jest znana. W szczególności brak jest informacji, czy podstawą przejęcia była decyzja o lokalizacji ww. ulicy, czy też decyzja ta nie obejmowała nieruchomości przy ul. [...], a przejęcie jej posiadania przez Wydział Komunikacji, nastąpiło bez podstawy prawnej;

• wadliwym przyjęciu, że podstawę wydania orzeczenia Prezydium oraz utrzymującej go w mocy decyzji Ministerstwa, stanowił nie tylko art. 7 dekretu, lecz także art. 51 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, pomimo niewskazania powyższego przepisu w sentencji orzeczeń;

b) § 13 w zw. z 14 i § 18 Zrządzenia Przewodniczącego Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. Przepisy o lokalizacji inwestycji (Dz.U. z 1957 r., Nr 67 poz. 4081) - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że decyzja o lokalizacji szczegółowej stanowi dowód lokalizacji, podczas, gdy powyższe przepisy jednoznacznie stanowiły, że dowodem lokalizacji szczegółowej jest zaświadczenie, a nadto zaświadczenie wymagało dla swojej ważności zatwierdzenia przez właściwy organ, co nie zostało przez Ministra ustalone, a zatem brak było podstaw do przyjęcia, że decyzja o lokalizacji szczegółowej z 28 marca 1959 r., stanowi dowód prawidłowej lokalizacji.

c) art. 156 § 1 k.p.a. poprzez:

• odmowę uchylenia stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium, która jest dotknięta wadą z art. 156 § 1 k.p.a.

• przekroczenie granic, w jakich organ nadzoru władny jest sprawować kontrolę, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, poprzez ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a nie ocenę ograniczoną do stwierdzenia wystąpienia wad decyzji z art. 156 § 1 k.p.a.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w motywach skargi wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, jak również o zasądzenie od organu zwrotu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra z 15 września 2021 r. utrzymująca w mocy własną decyzję 17 marca 2021 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 14 maja1960 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 16 stycznia 1960 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym - stwierdzenia nieważności - dlatego podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, że fundamentalną zasadą procedury administracyjnej jest zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo - tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Przepis art. 156 § 1 k.p.a. enumeratywnie wymienia przesłanki, których zaistnienie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji . W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych, wykształcił się pogląd, w myśl którego o rażącym naruszeniu prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy wykładni prawa, wadliwość uzasadnienia, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w pełni akceptuje ustalenia i oceny dokonane przez organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także podziela przedstawioną w nim argumentację. Nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego pełnego przytaczania w tym miejscu uzasadnienia.

Podkreślenia wymaga, że dekret określa w art. 7 ust. 2 reguły przyznawania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] stanowiąc, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (następnie planu zagospodarowania przestrzennego).

Z regulacji tej wynika, że odmowa przyznania żądanego prawa własności czasowej była uzasadniona jedynie wtedy, gdy korzystanie z gruntu pozostawało w sprzeczności z funkcją przypisaną nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że obowiązujący w dacie orzekania przez organy dekretowe plan zagospodarowania przestrzennego winien stanowić punkt odniesienia dla organów rozpatrujących tzw. wnioski dekretowe. Dlatego też, przed wydaniem orzeczenia rozstrzygającego w sprawie z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, organ zobowiązany był dokonać ustaleń co do przeznaczenia nieruchomości według planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania decyzji w tym przedmiocie.

Ponadto, wbrew zarzutom skargi, zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu można było odmówić przyznania prawa własności czasowej nieruchomości [...] również ze względu na cele, które zgodnie z art. 3 tej ustawy uzasadniałyby wywłaszczenie nieruchomości, m.in. w przypadku gdy dana nieruchomość była niezbędna na cele użyteczności publicznej. Powyższe wiązało się bowiem z faktem, że prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego na terenie [...] w trybie powołanej ustawy nie było możliwe, ponieważ wszelkie grunty przeszły na własność gminy [...] z dniem wejścia w życie dekretu, a później stały się własnością Skarbu Państwa. Nie mogły zatem podlegać wywłaszczeniu.

Podkreślić należy, że rozpoznając wniosek nadzorczy Minister trafnie dostrzegł - posiłkując się opinią geodezyjną geodety uprawnionego A.G. z 5 października 2015 r., że w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia z 16 stycznia 1960 r. jak i decyzji Ministerstwa z 14 maja 1960 r. teren spornej nieruchomości objęty był ogólnym planem zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. (nr reg. [...]) i znajdował się w strefie IVa - zabudowa zwarta o wysokości 4 kondygnacji i 50% powierzchni zabudowania oraz w strefie IIIa - zabudowa zwarta trzykondygnacyjna, 50% powierzchni zabudowania.

Jednocześnie organ zasadnie zauważył, że odmowa dekretowa znajdowała także uzasadnienie w przepisach ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. z tej przyczyny, że przedmiotowa nieruchomość, w zgodzie z przeznaczeniem w planie, objęta była lokalizacją szczegółową z 28 marca 1959 r. nr 41/Wil/DBOR wydaną dla DBOR [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego obejmującą teren ul. [...]. Idąc za organem wskazać należy, że planowanie drogi publicznej na części nieruchomości przy ul. [...], nie stało w sprzeczności z objęciem całej przedmiotowej nieruchomości ww. zaświadczeniem lokalizacyjnym z 28 marca 1959 r., budowa drogi stanowiła również realizację planowanej inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą, a nawet traktowana jako osobna inwestycja nie mogła być realizowana przez osobę fizyczną i pozostawać w jej własności czasowej. "Przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy" (zob. wyrok WSA w Warszawie z 12 marca 2012 r., I SA/Wa 1762/11, LEX nr 1137315, i powołane tam orzecznictwo i argumenty, które sąd w niniejszej sprawie podziela).

Przepis art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (art. 54 ust. 1 wg tekstu jednolitego) przewidywał, że poprzedniemu właścicielowi gruntu [...], który na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] przeszedł na własność Państwa, może być odmówione prawo użytkowania wieczystego tego gruntu stosownie do przepisów dekretu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2, także ze względu na cele określone w art. 3 ustawy z 1958 r., który z kolei przewidywał m.in. że na obszarze miasta może być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w świetle uchwały 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r. I OPS 5/08 rozstrzygnięcie o roszczeniach dekretowych następowało na podstawie dekretu [...] ale także z uwzględnieniem innych aktów prawnych, które miały wpływ na treść stosowanych przepisów dekretu, w tym przypadku przepisu ww. ustawy wywłaszczeniowej.

Nie ma także, zdaniem Sądu, znaczenia okoliczność, że kwestionowana decyzja dekretowa nie zawierała wskazanej podstawy prawnej w swojej treści, gdyż był to akt powszechnie obowiązujący, a organy administracji miały obowiązek jego stosowania.

Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wprost wynika, że powodem odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego w kontrolowanej obecnie sprawie było przeznaczenie terenu spornej nieruchomości pod zabudowę osiedlową, mieszkaniową, a w następstwie powyższego objęcie jej opisaną wyżej decyzją lokalizacyjną (tu zaświadczenia lokalizacyjnego) dotyczącą budowy osiedla mieszkaniowego. To zaś jednoznacznie dowodzi, że wydając kontrolowane decyzje odmawiające uwzględnienia wniosku dotychczasowego właściciela, organy dekretowe uwzględniły zarówno zapisy planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego jak i dokumenty w postaci decyzji o lokalizacji szczegółowej osiedla mieszkaniowego.

Sąd w pełni aprobuje okoliczność, że organy dekretowe oceniając możliwość pogodzenia korzystania z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli brały pod uwagę również inne uwarunkowania - decyzję lokalizacyjną (zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację dotycząc istnienia decyzji lokalizacyjnej – Sąd w pełni podziela i przyjmuje jako własną). Zasadnie zatem uznały, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z nieruchomości położonej przy ul. [...], ponieważ przeznaczenie nieruchomości skonkretyzowane decyzją lokalizacyjną, wydaną dla państwowego inwestora, wykluczało korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowych, prywatnych właścicieli.

Przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w opisanym wyżej planie miejscowym pod zabudowę osiedlową, mieszkaniową, co do zasady także uzasadniło odmowne rozpoznanie wniosku byłych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej. Brak było bowiem możliwości korzystania przez dotychczasowego właściciela z nieruchomości w zgodzie z powyższym planem. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w skardze, że inwestor prywatny w ówczesnych warunkach prawnych mógł realizować budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne. Jakkolwiek jest oczywistym, że przepisów nacjonalizacyjnych nie można interpretować w sposób rozszerzający, ale nie można ich także oceniać według aktualnie obowiązujących regulacji prawnych. O ile bowiem obecnie prywatny inwestor może bez wątpienia realizować budownictwo osiedlowe, mieszkaniowe, o tyle ówczesne – obowiązujące w 1960 r. - przepisy na to nie pozwalały. Z art.15 ust.1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46 ze zm.) wynika wprost, że inwestor prywatny mógł dokonać inwestycji budowlanych wyłącznie dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych i najbliższej rodziny. Natomiast już samej nazwy "budownictwo osiedlowe" wynika, że chodzi o budownictwo mieszkaniowe dla wielu rodzin, czyli budownictwo mieszkaniowe mające zaspokoić potrzeby mieszkaniowe większej grupy społeczeństwa, nie zaś indywidualne potrzeby byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości.

Analiza powyższego prowadzi zatem do wniosku, że w sprawie niniejszej Minister prawidłowo ustalił, że nie było podstaw do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzednich właścicieli nieruchomości, co oznacza, że kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia nie są dotknięte wadą nieważności.

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się także naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania. Organ przeprowadził postępowanie z poszanowaniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. Wnikliwie i rzetelnie zgromadził materiał dowodowy, a rozstrzygnięcie oparł na jego prawidłowej ocenie pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 k.p.a.

Sąd również z urzędu nie stwierdził naruszenia prawa, które nakazywałoby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).