Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1713/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36(4) ust. 1, art. 36(5) ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 183 § 1-2, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - ekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Maria Jagielska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 431/12 w sprawie ze skargi A. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. M. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 431/12 w wyniku ponownego rozpoznania sprawy oddalił skargę A. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej: Komisja Egzaminacyjna) z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] ustalającą negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniach [...] grudnia 2009 r. A. M. przystąpiła do egzaminu radcowskiego.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego działając na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), dalej: "u.r.p." stwierdziła, że A. M. uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

W odwołaniu A. M. wniosła o uchylenie powyższej uchwały w części negatywnej oceny zadania z prawa administracyjnego, ponowne sprawdzenie pracy i ustalenie pozytywnej oceny. Argumentowała, że jedynym prawidłowym rozwiązaniem zadania było sporządzenie opinii prawnej stwierdzającej brak podstaw do wniesienia skargi do WSA na decyzję Wojewody Sz. z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia. Zdaniem A. M. wskazanie braku podstaw do wniesienia skargi było prawidłowe i zgodne z interesem klienta. Zatem, jeżeli wniosek opinii prawnej był prawidłowy i pod względem formalnym nie budziła ona zastrzeżeń, to zasługuje na ocenę pozytywną. Ponadto stan prawny należało wziąć pod uwagę na datę składania egzaminu tj. na datę sporządzania opinii.

Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2010 r. Komisja Egzaminacyjna działając na podstawie art. 368 ust. 9 i 12 u.r.p. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: "k.p.a." po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Komisja Egzaminacyjna wskazała, że zadanie z piątej części egzaminu radcowskiego w 2009 r. brzmiało: "proszę jako radca prawny sporządzić skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, albo – w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia – sporządzić opinię prawną". Opis zadania nie wskazywał daty udzielenia pomocy prawnej i dlatego, zdaniem Komisji, można było przyjąć, że udzielenie pomocy prawnej następuje w okresie 30 dni od doręczenia decyzji, ale także można było przyjąć, że udzielenie pomocy prawnej następuje w dniu pisania egzaminu.

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej zdająca powinna sporządzić skargę, nie opinię prawną. Podstawa do wniesienia skargi tkwi w samej decyzji, a nie w okolicznościach lub czynnikach istniejących poza decyzją, w szczególności w upływie terminu do wniesienia skargi. Skoro tak, to stwierdzenie o braku podstaw do sporządzenia skargi i jej wniesienia oznacza, że decyzja poddana ocenie nie narusza prawa lub interesu prawnego albo zdająca takich naruszeń nie zauważa. W pierwszym przypadku należało sporządzić skargę, zaś w drugim opinię o braku podstaw do jej sporządzenia. W tak sformułowanym zadaniu nie mieściła się ocena, czy upłynął termin do wniesienia skargi. Ta kwestia pozostawała poza zakresem zadania. W opracowanej opinii prawnej zdająca nie zawarła wywodu prawnego dotyczącego zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania decyzji ostatecznej odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skupiła się nie na ocenie, czy istnieją podstawy do wniesienia skargi, a na ocenie, czy wniesienie takiej skargi jest możliwe w świetle innych okoliczności. Pominęła ocenę prawną decyzji ostatecznej. Nie wykonała więc zadanego polecenia. W opinii prawnej brakuje wywodu prawnego dotyczącego zasadniczych kwestii prawnych związanych ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości. Gdyby taki wywód zdająca zawarła w opinii, to ten element mógłby pozwolić na pozytywną ocenę jej pracy, mimo niewłaściwego wyboru sposobu rozwiązania problemu. Nie zaistniały bowiem żadne przeszkody ku temu, aby sporządzając skargę zaopatrzyła ją w datę wskazującą na to, że nie upłynął jeszcze termin do jej wniesienia. Wobec tego egzaminatorzy prawidłowo stwierdzili, że zaproponowany przez zdającą sposób rozwiązania problemu jest niekorzystny dla klienta.

Z wymienionych powodów oraz mając na uwadze cel egzaminu radcowskiego wyrażony w art. 364 ust. 1 u.r.p. Komisja Egzaminacyjna przyjęła, że A. M. nie wykazała się przygotowaniem prawniczym w zakresie części piątej egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. A. M. wniosła o uchylenie obu zaskarżonych uchwał w części dotyczącej oceny pracy z zakresu prawa administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania. Argumentowała, że działając jako radca prawny powinna zbadać przede wszystkim dopuszczalność wniesienia skargi, a następnie badać pozostałe kwestie, w tym czy decyzja narusza prawo lub interes prawny klienta. Jej zdaniem nie można było rozwiązać zadania egzaminacyjnego z pominięciem dat i okoliczności faktycznych sprawy. Zdający nie mógł dowolnie wybrać daty w jakiej udzielał pomocy prawnej, gdyż data ta została wyraźnie wskazana w doręczeniu decyzji. Dlatego prawidłowym rozwiązaniem zadania było sporządzenie opinii prawnej o niecelowości wniesienia skargi bowiem termin do wniesienia skargi upłynął i brak było podstaw do jego przywrócenia. Gdyby skarga została wniesiona w opisanej sytuacji, to i tak sąd by ją odrzucił. Zatem sporządzona opinia prawna była prawidłowa.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna wniosła o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1410/10 WSA w W. uchylił uchwałę z dnia [...] kwietnia 2010 r., stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu i zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania.

Wyrok powyższy został poddany kontroli kasacyjnej zainicjowanej skargą kasacyjną Komisji Egzaminacyjnej i uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1205/11, a sprawa przekazana temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Z uzasadnienia wyroku NSA wynika, że Sąd I instancji naruszył art. 134 § 1, art. 133 § 1 i art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", gdyż oparł rozstrzygnięcie nie na zbadaniu legalności zaskarżonej uchwały odnoszącej się do A. M., lecz odniósł się do rozstrzygnięcia podjętego w innym postępowaniu w stosunku do innej osoby, więc orzekł z przekroczeniem granic badanej sprawy. NSA stwierdził, że Sąd I instancji operował na podstawie własnych ustaleń, przeprowadzonych w oparciu o dowody nieznajdujące odzwierciedlenia w aktach sprawy administracyjnej A. M. i równocześnie, których "przeprowadzenie" przebiegło z pominięciem art. 106 § 3 p.p.s.a. NSA zobowiązał Sąd I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy do uwzględnienia treści art. 134 § 1, art. 133 § 1 i art. 106 § 3 p.p.s.a.

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił skargę.

Wykonując wskazania zwarte w wyroku NSA z dnia 12 stycznia 2012 r. Sąd stwierdził, że dokumenty dołączone przez A. M. do skargi tj. uchwała Komisji o pozytywnym wyniku egzaminu innej zdającej – J. D., która na tym samym egzaminie radcowskim wykonując zadanie z prawa administracyjnego także sporządziła opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi do sądu administracyjnego z powodu upływu terminu do jej wniesienia, nie stanowią części akt administracyjnych tej sprawy i z tego powodu nie mogły stanowić kryterium oceny legalności zaskarżonych uchwał. Ocena tych dokumentów wykraczała poza granice niniejszej sprawy.

Zadanie egzaminacyjne z prawa administracyjnego nakładało na zdających obowiązek sporządzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w oparciu o przedstawiony stan faktyczny, a w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia, należało sporządzić opinię prawną.

Sąd podkreślił, że w treści zadania nie było wskazania o konieczności badania zachowania terminu do wniesienia skargi. Zdająca powinna się zatem skoncentrować na prawnych aspektach legalności decyzji i w tym kierunku przedstawić propozycję rozwiązania. Przyjęcie przez zdającą, że w dacie składania egzaminu upłynął termin do wniesienia skargi, czyniłoby rozważania prawne na temat decyzji zbędnymi i sprowadzałoby problem wyłącznie do wydania opinii prawnej, a takiego warunku zadanie nie zawierało. Od zdających wymagano bowiem sporządzenia skargi do sądu administracyjnego lub opinii prawnej, lecz wyłącznie wówczas, gdy brak było podstaw do wystąpienia do sądu ze skargą. Zgodnie z treścią art. 364 ust. 1 u.r.p. zadaniem skarżącej było wykazanie się przygotowaniem do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa materialnego i procesowego. Skarżąca powinna więc sporządzić właściwą skargę z uzasadnieniem, wykazującym naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego i procesowego. Komisja Egzaminacyjna zasadnie przyjęła, że zdająca powinna skupić się na stanie faktycznym i prawnym odnoszącym się do samej decyzji i z niej wywodzić podstawy do wniesienia skargi, nie zaś na okolicznościach niezwiązanych z legalnością decyzji, gdyż ta kwestia pozostawała poza zakresem zadania.

Zdaniem Sądu w zadaniu egzaminacyjnym nie chodziło o sam "sposób" jego rozwiązania, lecz o możliwość takiego rozwiązania, którym zdająca wykazałaby się umiejętnością zastosowania właściwych przepisów prawa w zakresie rozstrzygnięcia organu administracji. Rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą w istocie sprowadzało się do stwierdzenia, że istnieją podstawy do zaskarżenia decyzji, lecz bez wskazania, w czym upatrywała naruszenie prawa w obu decyzjach. Skupiając się jedynie na terminie do wniesienia skargi, skarżąca nie przedstawiła wywodów dotyczących zgodności z prawem samej decyzji administracyjnej.

Zadanie nie przewidywało zaskarżenia decyzji do organu w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tej możliwości zdający nie powinni rozważać.

Końcowo WSA uznał, że w braku określenia daty, kiedy klient zwrócił się do pełnomocnika o udzielenie pomocy prawnej, zdająca mogła przyjąć datę udzielanej pomocy prawnej, w której to nie upłynął termin do wniesienia skargi, ponieważ istotą zadania było wykazanie się przez zdającą umiejętnością stosowania prawa w stosunku do rozstrzygnięcia będącego przedmiotem egzaminu.

II

Skargę kasacyjną złożyła A. M.

Wyrok zaskarżyła w całości. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wnosząca skargę kasacyjną działając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, jak również niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji niezgodnie ze stanem faktycznym znajdującym odzwierciedlenie w materiałach sprawy, że jedynym prawidłowym i dopuszczalnym rozwiązaniem zadania egzaminacyjnego było sporządzenie skargi do WSA;

2. prawa materialnego tj. art. 365 ust. 2 i art. 364 ust. 1 u.r.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] kwietnia 2010 r. jest zgodna z prawem, podczas gdy narusza ona powyższe przepisy.

Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ ten Sąd błędnie przyjął, że sporządzenie opinii prawnej nie mogło stanowić prawidłowego rozwiązania problemu prawnego zwartego w zadaniu z prawa administracyjnego. Zdaniem skarżącej kasacyjnie we wszechstronnej ocenie stanu faktycznego zadania mieściła się ocena dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w tym rozważenie, czy upłynął termin do jej wniesienia, a także pouczenie mocodawcy, że w sytuacji, gdy termin upłynął i nie ma podstaw do jego przywrócenia, pomimo to skarga może być wniesiona na wyraźne żądanie klienta zgodnie z art. 28 ust. 8 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Ponadto Sąd I instancji dowolnie uznał, że zdająca mogła przyjąć datę udzielania pomocy prawnej, jako datę w której nie upłynął termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Polecenie części piątej egzaminu radcowskiego nie przewidywało uzupełniania stanu faktycznego, czy też dokonywania dodatkowych założeń, a więc uznanie Sądu w tym zakresie jest dowolne. Co więcej zdająca mogła się wykazać znajomością przepisów prawa i umiejętnością ich stosowania nie tylko formułując określone zarzuty przeciwko decyzji w skardze, lecz także sporządzając opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia prawna powinna udzielić mocodawcy odpowiedzi przede wszystkim na pytanie o zasadność wnoszenia skargi i taka właśnie opinia została sporządzona przez skarżącą.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Egzaminacyjna wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie występuje.

W sprawie niniejszej postawiony został zarzut naruszenia przepisów postępowania. Jako naruszone wskazano art. 133 § 1 p.p.s.a. i 141 § 4 p.p.s.a. Zarzucono ich niezastosowanie i niewłaściwe zastosowanie, polegające na akceptacji nieprawidłowego ustalenia, na czym polegało właściwe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego. Oceniając tak sformułowany zarzut kasacyjny uznać należy, że w istocie wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wadliwość ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia w świetle treści materiału znajdującego się w aktach sprawy i wynikającą z uzasadnienia wyroku akceptację tych ustaleń przez Sąd I instancji. Wnosząca skargę kasacyjną kwestionuje ustalenia, co do treści piątego zadania egzaminacyjnego i związaną z tym ocenę wykonania przez nią tego zadania.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał omawiany zarzut za nieusprawiedliwiony, bowiem ustalenia organu w przedmiocie treści zadania egzaminacyjnego są trafne a ich akceptacja przez Sąd nie narusza prawa.

Zgodnie z materiałami znajdującymi się w aktach sprawy Zadanie z zakresu prawa administracyjnego (w ramach piątej części egzaminu radcowskiego) polegało na podjęciu działania jako radca prawny i "sporządzeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, albo – w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia – sporządzeniu opinii prawnej" w oparciu o przedstawiony stan faktyczny. "Stan faktyczny" zawierał opis dotychczasowego przebiegu sprawy, akty prawne, które wydał organ, przepisy prawne, na które się powołał, a także informację o dacie doręczenia decyzji II instancji, która przypadała ponad dwa miesiące przed datą egzaminu. Stan faktyczny nie zawierał precyzyjnej wskazówki, co do daty działania sporządzającego skargę/opinię prawną. W świetle treści przytoczonego wyżej zadania w razie stwierdzenia istnienia podstaw do sporządzenia skargi, należało skargę sporządzić. Natomiast opinia prawna powinna być sporządzona wyłącznie wtedy, kiedy brak było podstaw do wniesienia skargi.

Prawidłowe rozumienie polecenia zawartego w zadaniu warunkuje jego prawidłowe wykonanie oraz właściwą ocenę wykonania zadania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczność, czy datą działania zdającego egzamin "radcy prawnego" jest data egzaminu, czy też inna data przyjęta przez zdającego, nie ma znaczenia decydującego dla właściwego sposobu wykonania zadania ani dla oceny pracy. Zarówno przy jednym, jak i drugim założeniu można było bowiem wykonać zadanie czyniąc zadość zarówno poleceniu, jak i wymogom z art. 364 ust. 1 u.r.p.

Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby zdającej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania /.../ materialnego i procesowego prawa administracyjnego oraz postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze treść powołanego przepisu uznać należy, że polecenie egzaminacyjne musi być rozumiane w nawiązaniu do tej treści, bowiem każde zadanie egzaminacyjne służy realizacji celu określonego w art. 364 ust. 1 u.r.p. tj. sprawdzeniu umiejętności zdającego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie powinno być wątpliwości, że właściwe rozwiązanie piątego zadania egzaminacyjnego wymagało przeanalizowania istnienia podstaw do wniesienia skargi, to jest dokonania merytorycznej oceny decyzji i dopiero w następstwie tej oceny wybór sposobu działania (wniesienie skargi lub opinia o braku podstaw do wniesienia skargi). Z polecenia nie wynikał obowiązek oceny warunków formalnych wniesienia skargi.

Nie jest więc trafne rozumienie zadania tak wąsko, jak to zaprezentowała skarżąca i uznanie, że wystarczy wskazać na jedną tylko okoliczność formalną polegającą na upływie terminu do wniesienia skargi do sądu, bez merytorycznej oceny sprawy i bez badania podstaw wniesienia skargi, co stanowiło przedmiot zadania. Rzeczą zdającej było bowiem wykazanie się wszechstronną wiedzą z dziedziny materialnego i procesowego prawa administracyjnego oraz postępowania przed sądem administracyjnym. Zatem nawet w razie, gdy zdająca uznała, że upłynął termin do wniesienia skargi, powinna precyzyjnie przedstawić wszystkie aspekty sprawy w tym także ocenę materialnoprawną decyzji opisanych w zadaniu i rozważyć czy są podstawy do wniesienia skargi. Trafnie więc Sąd I instancji uznał, że zadaniem skarżącej było sporządzenie skargi albo wykazanie w opinii braku jakichkolwiek podstaw do jej wniesienia. Tymczasem zdająca, nawet przy założeniu, że trafnie przyjęła, iż upłynął termin do wniesienia skargi, wykazała się tylko znajomością przepisów dotyczących terminu do wniesienia skargi do sądu i nie wypowiedziała się w ogóle na temat podstaw materialnych do zaskarżenia decyzji, co było jej obowiązkiem. Zasadnie więc organy oceniające i Sąd przyjęły, że skarżąca całkowicie uchyliła się od wykonania zadania i wykazania innych obszarów swej wiedzy z prawa administracyjnego, którą powinna zaprezentować na egzaminie radcowskim przedstawiając podstawy do wniesienia skargi. Na marginesie tylko można zauważyć, że udzielenie klientowi porady prawnej ograniczającej się do stwierdzenia, iż termin do wniesienia skargi już minął, byłoby dla niego zupełnie niesatysfakcjonujące.

Należy podkreślić, że zarzut kasacyjny dotyczący wadliwego ustalenia, iż jedynym prawidłowym wykonaniem zadania było sporządzenie skargi, jest nieuzasadniony. Organy oceniające i Sąd I instancji takiego rygorystycznego stanowiska nie zajęły. Natomiast trafnie uznały, że prawidłowym wykonaniem zadania było sporządzenie skargi, gdyż istniały podstawy matarialnoprawne do jej sporządzenia. Trafnie też przyjęły, że w przypadku uznania przez zdającą, iż wniesienie skargi jest spóźnione z powodu upływu terminu, jej obowiązkiem było rozważenie i przedstawienie podstaw merytorycznych do wniesienia skargi, czyli ocena prawidłowości decyzji.

Nietrafny jest więc zarzut dotyczący wadliwego ustalenia treści polecenia. Wykonanie polecenia polegało na rozważeniu istnienia (lub nieistnienia) wszystkich podstaw do wniesienia skargi i jego wykonanie wymagało oceny decyzji.

Mając na uwadze powyższe można przystąpić do oceny drugiego zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia prawa materialnego przez błędną ocenę działania Komisji Egzaminacyjnej i nieuwzględnienie skargi.

Zarzut kasacyjny zarzucający niezgodność z prawem akceptacji ocen dokonanych przez egzaminatorów na podstawie art. 365 ust. 2 u.r.p. i nietrafne oddalenie skargi, musi być uznany za nieusprawiedliwiony.

Obaj egzaminatorzy uznali, że zdająca nie dostrzegła i nie przedstawiła problemu materialnoprawnego występującego w sprawie i z tego względu uznali opinię za nieużyteczną i niedostateczną. Ocena ta została utrzymana w mocy przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia i zaaprobowana przez Sąd I instancji. Jak wykazano wyżej, stanowisko to, w świetle polecenia zawartego w zadaniu oraz w świetle treści art. 364 ust. 1 u.r.p. jest trafne. Skoro niedostateczna ocena wystawiona z zadania piątego jest uzasadniona, to uchwała Komisji stwierdzająca negatywny wynik egzaminu radcowskiego nie narusza prawa.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznając wszystkie zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł stosownie do treści art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).