Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3030/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.79 §1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.175, art.184
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art.145 §1 pkt 1 lit. c, art.200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz P. W. od Prezesa Agencji Rynku Rolnego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2011 r. P.W. złożył wniosek o udzielenie mu pomocy finansowej wraz z oświadczeniem o zrealizowaniu zielonych zbiorów ogórków na dzień [...] czerwca 2011 r. w związku z wystąpieniem bakterii EHEC.

W dniu [...] lipca 2011 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzona została kontrola, w ramach której stwierdzono, że na wskazanej działce o powierzchni [...] ha przeprowadzono zabiegi rolnicze w związku z czym, nie było na niej żadnej uprawy a był czarny ugór. W dniu [...] września 2011 r. z polecenia Dyrektora Oddziału przeprowadzona została w gospodarstwie wnioskodawcy kontrola uzupełniająca, w ramach której na uprzednio kontrolowanej działce dokonano trzech odkrywek, nie stwierdzając żadnych śladów uprawy ogórka.

W związku z wynikami kontroli Dyrektor Oddziału Terenowego ARR decyzją z [...] września 2011 r. odmówił wnioskodawcy udzielenia pomocy.

Od decyzji tej wnioskodawca wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego oraz art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych. P. W. podniósł, że spełnił wszystkie warunki do udzielenia mu pomocy przeprowadzając działanie zielonych zbiorów i zarzucił, że na rozstrzygnięcie nie powinien mieć wpływu wynik kontroli uzupełniającej, która została przeprowadzona w dłuższy czas po wykonaniu przez niego zabiegu wprowadzenia do gleby niedojrzałych produktów - z naruszeniem zasad postępowania w tego typu sprawach. Wnioskodawca wskazał, że ze względu na treść art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego organ nie miał prawa do wykonania dodatkowej kontroli. Zarzucił również, że organ rozstrzygnął w sprawie nie stosując prawidłowo treści art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego nr 543/2011, pomijając treść art. 112 ust.3 rozporządzenia nr 1580/2007, co powoduje, że nie uwzględniono treści art. 111 ust. 1,2, 3, i 6 tego rozporządzenia, które dotyczą kontroli finansowej w postaci ewidencji księgowej i faktur. Każda kontrola obejmuje próbki produktów stanowiące przynajmniej 5% ilości działania związanego z zielonymi zbiorami. Wskazał, że kontrola przeprowadzona w jego gospodarstwie nie obejmowała powyższych działań, które doprowadziłyby niewątpliwie do wykazania , że w jego gospodarstwie istniała uprawa ogórków. Istnienie tej uprawy potwierdził świadek obecny podczas pierwszej kontroli. Prezes ARR decyzją z [...] listopada 2011 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Wnioskodawca podkreślił, że ogórek w 95 % składa się z wody, zatem znalezienie jego szczątków w polu w dniu [...] września 2011 r. było mało prawdopodobne.

Prezes wskazał, że przeprowadzenie kontroli uzupełniającej było bezzasadne i stanowiło naruszenie treści art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o ARR, tym niemniej wynik kontroli z [...] lipca 2011 r. był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Prezes podkreślił, że udowodnienie obecności śladów ogórków po przeprowadzonych uprzednio, w ściśle określonym czasie, zabiegach polowych kwalifikujących uprawy do wsparcia w sytuacji problemów z jej ustaleniem, było obowiązkiem kontrolowanego. Prezes wyjaśnił, że wnioskodawca składając wniosek o udzielenie wsparcia złożył oświadczenie, że znane są mu warunki jego udzielania. Warunki te oraz art. 6 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 wprost wskazują, że działania dotyczące niezbierania i zielonych zbiorów podlegają 100% kontroli, co powoduje, że wnioskodawca powinien dochować należytej staranności ażeby wykazać prawdziwość swojego wniosku w zestawieniu ze stanem faktycznym. Wnioskodawca podpisał raport z kontroli z [...] lipca 2011 r., w którym potwierdził brak śladów ogórków na polu bez zastrzeżeń, należy przyjąć zatem prawidłowość ustaleń raportu. Ponadto Prezes stwierdził, że przepis art. 111 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1580/2007, dotyczący kontroli finansowej odnosi się jedynie do kontroli organizacji producentów, a nie do producentów spoza organizacji zatem nie dotyczy wnioskodawcy.

Od decyzji tej skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił: naruszenie prawa materialnego w postaci art. 4 ust.1 pkt 2 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U. 2011.130.750), art. 6 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 z 17 czerwca 2011 r. ustanawiające tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw przez uznanie, że nie odnosi się on do producentów spoza organizacji, art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U.2007.231.1702 z późn. zm.).

Skarżący wskazał, że spełnił warunki do uzyskania wsparcia przewidzianego w odniesieniu do producentów nie należących do organizacji producentów realizujących zielone zbiory, ponieważ przeprowadził zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy [...] ha do gleby, złożył wniosek i złożył stosowne oświadczenie w tym zakresie. Stwierdzenie zawarte w raporcie, że obecności fizycznej ogórków na powierzchni gleby nie stwierdzono, nie jest uprawnione. Wprowadzenie bowiem ogórków do gleby wyklucza ich obecność na jej powierzchni. W ocenie skarżącego przepisy nie wskazują w jaki sposób ma nastąpić wprowadzenie niedojrzałych zbiorów do gleby. W toku kontroli wskazał na działkę, na której wcześniej prowadził uprawę, której powierzchnia była zgodna ze wskazaną we wniosku a istnienie uprawy potwierdził obecny wówczas świadek. Sposób przeprowadzenia kontroli nie zależał od niego a treść art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego wyklucza możliwość przeprowadzania jakichkolwiek dodatkowych dowodów, nie przewiduje również realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Zdaniem skarżącego wyjaśnił do raportu z kontroli okoliczności związane z uprawą ogórka i podjętym przez siebie działaniem oraz zabiegami rolnymi przeprowadzonymi na działce do daty kontroli. Skarżący ponownie wskazał, że kontrola jaką przeprowadzał organ powinna dotyczyć zgodnie z treścią art. 112 ust. 3 w zw. z art. 111 ust. 1,2,3 i 6 rozporządzenia Komisji (WE) 1580/2007 także dokumentów księgowych. Na dowód, że posiadał uprawę ogórka dołączył do skargi kopię zakupu nasion ogórka z [...] grudnia 2010 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARR wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując przy tym, że kopia faktury dowodzi jedynie zakupu nasion a nie posiadania uprawy i przeprowadzenia zielonych zbiorów.

Pismem z [...] czerwca 2012 r. P. W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i na dowód swoich twierdzeń co do tego, czym są owoce ogórka, jaki jest ich skład, jaka trwałość oraz co do prawidłowości przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych w dniu [...] i [...] czerwca 2011 r. na swojej plantacji, złożył opinię z [...] czerwca 2012 r. sporządzoną przez dr inż. P. C. z Uniwersytetu Przyrodniczego we W. Katedra Ogrodnictwa. Opinię tę stanowiącą dokument prywatny Sąd przyjął w poczet materiału dowodowego sprawy na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lipca 2012 r., V SA/Wa 51/12 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach wskazał, że w niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest, czy skarżący spełnił warunki niezbędne do udzielenia wsparcia, o które zwrócił się w związku z kryzysem, jaki w sektorze owoców i warzyw spowodował szczep bakterii EHEC.

Wsparcie to przewidziane zostało w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r. ustanawiającym tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw (Dz.U.UE L 2011.169.71), zwanego dalej: rozporządzeniem nr 585/2011.

Nałożone powyższym rozporządzeniem zadania i obowiązki związane z udzielaniem wsparcia realizuje, na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U.2011, nr 130, poz. 750), Agencja Rynku Rolnego. Powyższe rozporządzenie określa również zasady i warunki udzielania wsparcia, które obejmuje działania wymienione w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011 r., tj. “zielone zbiory" oraz “niezbieranie".

Jednocześnie w myśl § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. Agencja przeprowadza kontrole, o których mowa w art. 6 rozporządzenia nr 585/2011.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 585/2011 działania dotyczące zielonych zbiorów podlegają kontrolom i warunkom określonym w art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, a kontrole te obejmują 100 % obszarów produkcji.

Z treści podobnie brzmiących art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 wynika, że po przeprowadzeniu operacji zbierania zielonych owoców i warzyw (art. 110 - zielonych zbiorów) państwa członkowskie sprawdzają, czy zostały one całkowicie zebrane z danego obszaru (art. 110 - w pełni przeprowadzone na danym obszarze), a zebrany produkt został poddany denaturacji. Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie można postawić organowi zarzutu naruszenia treści art. 6 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia nr 585/11, ponieważ organ zastosował wspomniany artykuł w zakresie, w jakim odnosi się on do stanu faktycznego w sprawie, czyli mając na uwadze okoliczność, że skarżący jest podmiotem nie należącym do organizacji producentów. Odnosząc się do treści wspomnianego przepisu należy odczytywać go w całości i zauważyć, m.in. że treść tego artykułu czyli art. 6 ust. 2 odnosi się do niezbierania i zielonych zbiorów ale w akapicie drugim wskazuje się na niezbieranie i zielone zbiory określone w art. 5 ust. 5 rozporządzenia, który wprost odnosi się do producentów spoza organizacji, a więc rozporządzenie to rozgranicza wspomniane działania w zależności od rodzaju podmiotu. Mimo więc, że art. 6 ust. 2 wskazuje ogólnie na zastosowanie w odniesieniu do niezbierania i zielonych zbiorów treści art. 112 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 to nie można jednak, zdaniem Sądu, uznać twierdzeń skarżącego co do możliwości zastosowania w odniesieniu do przeprowadzonej kontroli treści art. 111 ust.,1,2,3 i 6 rozporządzenia nr 1580/2007 w związku z odesłaniem zawartym w treści art. 112 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia. W treści art.112 ust.3 zaznaczono, że stosuje się treść wspomnianego artykułu z uwzględnieniem niezbędnych zmian, czyli jak należy rozumieć odpowiednio, zaś sam art. 111 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 tego rozporządzenia odnosi się wprost do organizacji producentów i określa szczegółowo jak ma zostać przeprowadzona kontrola i co ona obejmuje. Z treści wspomnianego przepisu i wyczerpującego określenia zasad kontroli wynika, że ze względu na specyfikę podmiotów jedynie część zaleceń co do kontroli jest możliwa w odniesieniu do podmiotów nie należących do organizacji a więc te, które wymienione są pod lit.d.

W przedmiotowej sprawie - zdaniem Sądu - skarżący złożył wniosek o udzielenie wsparcia w związku z przeprowadzonym działaniem zielonych zbiorów deklarując, że zbiory te dotyczyły uprawy ogórków z powierzchni [...] ha. Wobec powyższego Agencja Rynku Rolnego przeprowadziła stosowną kontrolę. W ocenie Sądu, wynik tej kontroli nie uzasadnia jednoznacznie stwierdzenia organu II instancji, że wnioskodawca nie przeprowadził działania zielonych zbiorów, a tym samym nie zostały spełnione warunki niezbędne do udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Z treści znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy raportu z kontroli wynika bowiem, że podczas kontroli roślin, nie stwierdzono na wskazanej działce ogórków lecz czarny ugór oraz, że zgodnie z ustnym oświadczeniem kontrolowanego rośliny zostały w dniu [...] czerwca 2011 r. przy pomocy brony talerzowej wymieszane z glebą, natomiast [...].06 dokonano orki na wcześniej talerzowanej działce. Istnienie uprawy ogórków na powierzchni uprawy, do której odnosi się wniosek i wykonanie w/w zabiegów potwierdził świadek, którego tożsamość potwierdzono przy pomocy okazanego dokumentu . Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011 r., wsparcie jest udzielane jeżeli w przypadku realizacji działania dotyczącego zielonych zbiorów przeprowadzono zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu do gleby niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętej tym działaniem albo przeznaczono na kompost niedojrzałe produkty pochodzące z uprawy objętej tym działaniem. Powyższy przepis jasno wskazuje rodzaje działań (i ich istotę) podlegających wsparciu przy czym wybór metody denaturacji należy do rolnika. W treści obowiązujących przepisów nie zawarto żadnych bliższych szczegółów, z których ma wynikać, że nie wolno wprowadzić niedojrzałych produktów do gleby działki, na której je uprawiano albo, że nie wolno dokonać zabiegów agrotechnicznych na wspomnianej działce, które w istocie prowadzą do worania całych roślin. Ponieważ z treści art. 7 ust.1 ustawy z 11 marca 2004 r. o ARR, jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Procedowanie w sprawach dotyczących wsparcia w związku z wystąpieniem bakterii EHEC jest uproszczone a zasady związane ze zbieraniem materiału dowodowego ograniczone. Nie znaczy to jednak, że jeśli organ nie ma obowiązku działać z urzędu (z wyłączeniem dokonania kontroli) postępowanie w takiej sprawie jest ograniczone wyłącznie do raportu z kontroli. Wprawdzie bowiem nie ma zastosowania zasada art. 10 k.p.a ale nie wyklucza to całkowitego prawa strony do zajęcia stanowiska w sprawie. Takim stanowiskiem może być wyjaśnienie złożone kontrolującemu do treści raportu a odnoszące się do przedmiotu kontroli lub możliwość złożenia takiego wyjaśnienia na piśmie w przypadku nieobecności w trakcie kontroli. To bowiem, że stronie nie trzeba udzielać wyjaśnień, czy informacji w sprawie, czy zapewnić możliwości zapoznania się z zebranym materiałem, czy możliwości wysłuchania przed wydaniem decyzji, nie oznacza, że organ zwolniony jest od prawidłowej oceny materiału, który znajduje się w aktach. Treść art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. wyłączyła wprawdzie obowiązek stosowania treści art. 75 § 1 k.p.a.( dopuszczenia wszelkich dowodów w sprawie), ale nie wyłączyła treści art. 6 k.p.a., 8 k.p.a., 80 k.p.a. Treść art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność jest udowodniona. Oznacza to, że wnioskowanie organu nie może być dowolne a podjęte rozstrzygnięcie musi zawierać logiczne odniesienie się do żądania. Znaczy to również, że jeśli strona z własnej inicjatywy choćby w odwołaniu wyjaśnia okoliczność odnoszącą się wprost do zgłoszonego żądania powinno to zostać ocenione przez organ.

Przyjmując w zaskarżonej decyzji, że treść raportu jednoznacznie wskazuje, że wnioskodawca nie wykazał wykonania działania w postaci zielonych zbiorów, organ nie odniósł się do treści całego zapisu raportu. Nie wiadomo dlaczego kwestionując możliwość przyznania pomocy z tytułu zielonych zbiorów organ nie wskazał dlaczego i na jakiej podstawie odmówił wiarygodności twierdzenia wnioskodawcy popartego oświadczeniem świadka obecnego w toku przeprowadzonej kontroli. Prezes ARR nie odniósł się zupełnie do stanowiska skarżącego dotyczącego spełnienia obowiązku, którego dotyczył wniosek i do okoliczności, że nie może on odpowiadać za sposób weryfikacji jego twierdzeń.

Należy zauważyć, że skoro w toku kontroli stwierdzono istnienie czarnego ugoru to możliwe było jednak zweryfikowanie tego twierdzenia poprzez dokonanie odkrywek. W decyzji Prezesa nie zawarto argumentów, które wskazywałyby na to, że [...] lipca 2011 r. nie było możliwe stwierdzenie obecności szczątków ogórków w glebie. Oczywiste jest, że skoro brak było podstaw do przyjęcia wyników kontroli uzupełniającej (z tym Sąd się zgadza) to jednak skoro organ I instancji wziął je pod uwagę przy orzekaniu, organ II instancji powinien odnieść się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu. Arbitralne wskazanie, że raport z kontroli jest jednoznaczny stoi w sprzeczności z jego treścią, na co Sąd wskazał powyżej. Ponadto skoro dopuszczalne jest wprowadzenie zielonych zbiorów do gleby należało przyjąć, że w takiej sytuacji sposób przeprowadzenia kontroli musiał być zależny od stanu uprawy na gruncie - jej istnienia lub nie istnienia. Zaznaczyć przy tym należy, że kontrolujący zapisał jednak dane, które były możliwe do oceny, a do których Prezes ARR nie odniósł się. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy i brak stanowiska organu co do twierdzeń skarżącego odnoszących się do tego, jaki może być skutek wprowadzenia ogórków do gleby, Sąd uznał za celowe dla zrozumienia tego problemu przyjęcie do materiału dowodowego sprawy na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nadesłanego przez skarżącego dokumentu prywatnego w postaci opinii z [...] czerwca 2012 r.

Mając powyższe okoliczności sprawy na uwadze Sąd uznał, że doszło do naruszenia treści art. 80 k.p.a., a to miało wpływ na zastosowanie treści art. 4 ust. 1 pkt 2 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw w związku z czym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji wyroku.

Realizując powyższe uwagi, Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji (akt administracyjny z dnia [...] października 2012 r.).

W motywach wskazano – dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego – że skarżący nie mógł dokonać tzw. “zielonego zbioru" w dniu [...] czerwca 2011 r., albowiem ogórki nie weszły w fazę owocowania. Ogórki uprawia się najczęściej z siewu, który przypada ok. połowy maja. Analizując proces rozwoju tych roślin (w zakresie stosowania różnych odmian) Organ II instancji doszedł do wniosku, iż faza kwitnienia przypada ok. 4 lipca 2011 r., a zbiory kilka dni później. W efekcie skarżący nie mógł w dacie [...] czerwca 2011 r. dokonać “zielonych zbiorów".

Wskazano również, że producent warzyw po przeprowadzeniu w powyższym dniu “zielonych zbiorów" mógł nadal kontynuować swoją produkcję i uzyskiwać z niej dochód, a nie rezygnować dobrowolnie z zysku w sezonie. Niezaprzeczalny jest fakt, że w przypadku dokonania “zielonego zbioru" – zgodnie z obowiązującymi przepisami – nie ma obowiązku całkowitego zniszczenia upraw.

In fine zwrócono uwagę, że załączona do akt faktura (z dnia [...] grudnia 2010 r.) zakupu ogórków nie może oznaczać, że producent warzyw faktycznie posiadał taką uprawę. Natomiast gdyby w dniu [...] czerwca 2011 r. uprawa ogórków istniała , to nie było możliwości – o czym była wyżej mowa – uzyskania ogórków.

Organ podzielił też stanowisko skarżącego, które “jest tożsame z wnioskami ujętymi w opinii Uniwersytetu Przyrodniczego we W.". Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nigdy nie kwestionowała możliwości rozkładu szczątek uprawy ogórków, a kwestionowała istnienie uprawy.

W skardze – żądającej uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzucono naruszenie:

a) art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a cyt. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie (...) poprzez uznanie, iż skarżący:

- nie prowadził uprawy ogórka o pow. [...] ha;

- mógł nadal – pomimo dokonania “zielonych zbiorów" – uprawiać tę samą uprawę;

b) art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, iż:

- uprawa ogórków nie była w fazie owocowania;

- skarżący dokonywał uprawy ogórka metodą siania do ziemi.

c) art. 7 ust. 1 cyt. ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii Instytutu Ogrodnictwa w S. w zakresie kalendarza agrotechnicznego uprawy ogórka.

W motywach wskazano – po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postepowania – argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi.

W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne – podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny, bowiem dokonuje – w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych – kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem – co do zasady – zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Nr 270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi, bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca, bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.

IV. Na wstępie – po przedstawieniu ogólnych zasad rządzących postępowaniem sądowoadministracyjnym – wskazać należy, że ocenę stosowania przepisów prawa materialnego można dokonać dopiero wówczas, kiedy został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Innymi słowy – wadliwość stosowania norm prawa procesowego powoduje, że są to niekiedy na tyle istotne uchybienia, które uniemożliwiają akceptację – z racji niepewności i prawidłowości ustaleń – poczynionych w sprawie konstatacji i nie pozwalają na subsumpcję stanu faktycznego pod określony zespół prawa materialnego.

Tak jest w niniejszej sprawie – o czym obszernie niżej. Jak trafnie wskazał w swoim wcześniejszym wyroku WSA w Warszawie (co wyżej zaakcentowano stosownym podkreśleniem) nie wszystkie przepisy kpa zostały wyeliminowane z praktyki orzeczniczej. Na szczęście pozostał między innymi art. 80 kpa i ponad dwie setki innych.

Aby jednak dokonać oceny prawidłowości rozumowania organów administracji publicznej, to akta administracyjne winny być kompletne i zawierać te dokumenty urzędowe, o których mowa w decyzji drugoinstancyjnej (vide pkt V uzasadnienia), a także prawidłowo sporządzony wniosek (vide pkt VI uzasadnienia), zwłaszcza w zakresie załączników. W tym ostatnim aspekcie wskazać należy, że guod ab initio vitiosa est, convalidare non potest; musi to uczynić Organ II instancji w ponownym postępowaniu.

V. W powyższym kontekście zwrócić uwagę należy, iż przedstawione sądowi akta administracyjne nie są kompletne. Brakuje w nich przede wszystkim dokumentów, o których mowa w zaskarżonej decyzji, a mianowicie:

a) wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. V SA/Wa 51/12;

b) opinii Uniwersytetu Przyrodniczego we W. ;

c) faktury zakupu nasion ogórka nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.

Brak tych dokumentów uniemożliwia weryfikację poczynionych w sprawie rozstrzygnięć. Aby tego dokonać na rozprawie z dnia 17 kwietnia 2013 r. dopuszczono dowód z akt V SA/Wa 51/12, co nie zwalnia Organu od obowiązku załączenia – w dalszym postępowaniu – wskazanych wyżej dokumentów.

VI. Równie niekompletny jest wniosek o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC (noszący datę [...] czerwca 2011 r.). W szczególności bezwartościowe są oświadczenia dwóch świadków, albowiem załącznik nr 3 nie zawiera skreślenia jednej opcji "w związku z kryzysem spowodowanym wystąpieniem bakterii EHEC zrealizowałem dotyczące nie zbierania/ zielonych zbiorów 2 (2 – to niepotrzebne skreślić)". Ten wadliwy dokument w żaden sposób nie stwarza podstaw do jakichkolwiek ustaleń.

W ramach ponownego postępowania brak ten należy sanować poprzez złożenie załącznika nr 3 zgodnie z załączoną in fine tego dokumentu instrukcją jego wypełnienia. Wzorcem może być analogiczny dokument (k.1 akt administracyjnych) dotyczący innego wniosku (wcześniejszego), co do którego wydano decyzję o umorzeniu postępowania. W dokumencie tym wykreślono zbędną treść.

VII. Podkreślić również należy, że Organ II instancji występując pismem z dnia [...] października 2012 r. do prof. dr hab. St. K. o wydanie "opinii na temat terminów kwitnienia, zawiązywania zawiązków oraz możliwości zbiorów ogórka gruntowego" naruszył treść art. 79 § 1 kpa. Z przepisu tego wynika, że strona powinna być zawiadomiona o tej czynności procesowej aby – zgodnie z § 2 tego przepisu – mogła czynnie uczestniczyć w toczącym się postępowaniu.

VIII. W ocenie Sądu – przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Organ II instancji – należy przede wszystkim zwrócić uwagę na potrzebę zastosowania tego przepisu i wydanie opinii uzupełniającej. Należy przede wszystkim biegłemu udostępnić fakturę, w której oznaczono symbol zakupionych nasion celem ustalenia, czy mogą one posłużyć do wsadzania ich w okolicznościach opisanych na str. 6 skargi, tj. do małych pojemników (w szklarni), a następnie – po urośnięciu – do wkopania do gruntu w niskim tunelu, a także czy tego rodzaju produkcja ogórków umożliwiała tzw. "zielony zbiór" w dacie podanej przez skarżącego.

IX. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy również ocenić treść postanowienia Prokuratury Rejonowej dla W. z dnia [...] maja 2012 r., zwłaszcza w kontekście zarzutów skarżącego podniesionych w skardze (k.35-36 akt sądowych).

X. Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji uznając, iż naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide pkt III niniejszego uzasadnienia).