Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2923/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.45, art.58 par.1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie NSA Małgorzata Rysz Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 112/14 w sprawie ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2014 r. oddalił skargę P. W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia 27 [...] 2013 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie płatności obszarowych.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 [...] 2013 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej: "Kpa" Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia 4 [...] 2011 r. nr [...] stwierdzającej, po wznowieniu postępowania, wydanie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia 9 [...] 2004 r. w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich na 2004 r. z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż powyższą decyzję z dnia 4 [...] 2011 r. przesłano na adres do korespondencji "W." spółki cywilnej [...], [...], a mianowicie na adres "R., ul. M.". Ponieważ przesyłka zawierająca decyzję nie została odebrana pod wskazanym adresem, złożono ją na poczcie w M., a w skrzynce pocztowej pozostawiono zawiadomienie o miejscu jej złożenia - awizo - w dniu 10 [...] 2011 r. Następnie ponownie awizowano przesyłkę w dniu 18 [...] 2011 r., a po upływie 14 dni od pierwszego awiza, w dniu 25 [...] 2011 r. odesłano ją do nadawcy z adnotacja o jej niepodjęciu w terminie.

Producent rolny na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów (Dz. U. nr 40 z 2004 r., poz. 76 ze zm.) jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany. Strona nie dopełniła tego obowiązku, stąd korespondencja w sprawie, w tym zaskarżona decyzja nr [...] z dnia 4 [...] 2011 r. została wysłana na adres wskazany przez beneficjenta, co było działaniem poprawnym. Zatem, zdaniem organu, nie było podstaw do kwestionowania skuteczności doręczenia.

Odnosząc się do kwestii istnienia spółki cywilnej "W." organ wyjaśnił również, że zainteresowany nie przedstawił dowodów mogących świadczyć o jej rozwiązaniu.

W związku z powyższym, zdaniem organu, argumentacja wnioskodawcy nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako niezgodnego z prawem wskazał, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania spowodowane zostało konfliktem z byłą żoną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd I instancji wyjaśnił, że w uchwale z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 2/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że status producenta rolnego – rolnika, w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - przysługuje spółce cywilnej.

Z akt administracyjnych wynika, że na podstawie wniosku z dnia 31 [...] 2004 r. do ewidencji producentów została wpisana spółka cywilna "W." [...], [...]. Numer ewidencyjny, za zgodą I. W., został nadany P. W. Jednocześnie, jako adres do korespondencji wskazano adres: R.ul. M., a więc adres, na który organ przesłał decyzję z dnia 4 [...] 2011 r. Sąd I instancji podkreślił, że choć adres, na który wysłano decyzję dotyczącą spółki okazał się także adresem stałego zamieszkania jednego ze wspólników, to jednak decyzję można było doręczyć na ten adres, gdyż został on wskazany jako adres do korespondencji. Sprawa o przyznanie płatności obszarowych, jak również wznowione postępowanie, jest sprawą administracyjną dotyczącą spółki cywilnej, która według danych posiadanych przez organ i w istocie przyznanych przez skarżącego, istniała w dacie wznowienia postępowania. Tym samym obu wspólnikom przysługiwał przymiot strony tego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu I instancji, zostały spełnione wszystkie przesłanki, o jakich mowa w art. 44 § 2 i 3 Kpa. Na kopercie zawierającej decyzję z dnia 4 [...] 2011 r. znajduje się adnotacja doręczyciela, czy i gdzie (to jest w jakim miejscu określonym w art. 44 § 2 Kpa) pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Tym samym, zdaniem Sądu, można uznać, że przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana w dniach 10 i 18 [...] 2011 r. i w konsekwencji prawidłowo doręczona z upływem 14 dnia od dnia pierwszego awiza, a odwołanie wniesione w dniu 25 [...] 2013 r. przez stronę od przywołanej powyżej decyzji nastąpiło z naruszeniem terminu określonego w art. 129 § 2 Kpa.

Sąd I instancji wyjaśnił również, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności na które się powoływał, a mianowicie, że spółka cywilna "W." już nie istnieje, a odwołanie od przywołanej powyżej decyzji wniesione zostało już po jej rozwiązaniu z końcem 2011 r. Sąd podniósł, że dopiero do pisma procesowego z dnia 13 [...] 2014 r. skarżący dołączył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy spółki cywilnej "W." na koniec 2011 r. Nie wykazał jednak, czy pismo to dotarło do adresata. Nie można tym samym, zdaniem Sądu, stawiać skutecznego zarzutu, że organ nie uwzględnił tego faktu. Sąd zwrócił uwagę również i na to, że I.W., drugi wspólnik spółki cywilnej, nie kwestionowała prawidłowości doręczenia decyzji i rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania.

Sąd I instancji podkreślił, iż w postępowaniu o przyznanie płatności istotny jest stan faktyczny i prawny istniejący w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności. W przypadku rozwiązania spółki już po zakończeniu roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności interes prawny mają byli wspólnicy spółki cywilnej. W zaskarżonym postanowieniu jako stronę organ wskazał spółkę cywilną "W." i wymienił jej wspólników. Jednak w uzasadnieniu wyraźnie odniósł się do wniosku P. W. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został zaś potraktowany przez organ tak, jak wniesiony wyłącznie przez byłego wspólnika. Zdaniem Sądu organ powinien był wyraźnie wyartykułować to rozróżnienie, jednak w okolicznościach sprawy błąd ten nie miał wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd przyjął, że skargę wniósł były wspólnik spółki cywilnej, a ponieważ zaskarżone postanowienie było adresowane do byłych wspólników uznał, iż I. W. przysługuje status uczestniczki postępowania sądowego.

Sąd I instancji podzielił zatem stanowisko organu co do niewykazania przez skarżącego, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Nieodebranie przez skarżącego korespondencji nie wykluczało możliwości złożenia odwołania przez drugiego ze wspólników, na adres którego wysłano decyzję. Prawidłowo zdaniem Sądu organ uznał, że wspólnicy spółki cywilnej nie zachowali należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki i w konsekwencji, z powodu co najmniej niedbalstwa doprowadzili do uchybienia terminowi wniesienia odwołania od decyzji. Skarżący nie wykazał, by zgłosił na poczcie zmianę adresu i złożył wniosek o przekierowywanie adresowanej do niego korespondencji na nowy adres. Oczywiście dotyczy to okresu kiedy spółka istniała, a jednocześnie biegł termin do wniesienia odwołania. Fakt późniejszego rozwiązania spółki, zdaniem Sądu, nie miał wpływu na ocenę braku zawinienia w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Tym samym przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa z art. 58 § 1 Kpa nie zostały zachowane.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku P. W., zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono:

naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) dalej: "p.p.s.a." w zw. z art. 45 i art. 58 § 1 i 2 Kpa poprzez przyjęcie, że organ prawidłowo orzekł o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, zaś decyzja z dnia 4 [...] 2011 r. (stwierdzająca wydanie z naruszeniem prawa decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich) została prawidłowo doręczona, pomimo iż skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy, w szczególności, że doręczenie decyzji nie nastąpiło na adres siedziby spółki, zaś o toczącym się postępowaniu ani o samej przesyłce nie został powiadomiony, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że doręczeń w postępowaniu administracyjnym należy dokonywać na ogólnych zasadach określonych w Kpa. Przepisy te zaś przewidują obowiązek pouczania strony o obowiązku określonym w art. 41 Kpa, brak takiego pouczenia skutkuje zatem wadliwością doręczenia przesyłki na dotychczasowy adres. Jednocześnie z art. 41 § 1 Kpa wynika obowiązek informowania organu o zmianie adresu w toku postępowania. Jednakże obowiązek ten nie rozciąga się na okres pomiędzy ukończeniem postępowania w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich a wznowieniem tego postępowania. Spółka "W." s. c. nie miała więc obowiązku informowania organu o zmianie adresu aż do momentu skutecznego powiadomienia jej o wszczęciu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu płatności bezpośrednich. Skarżący podkreślił, iż żaden przepis Kpa nie wskazuje wprost możliwości wyznaczenia przez stronę adresu "do korespondencji", a zatem jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, zgodnie z treścią art. 45 k.p.a. Skarżący zwrócił uwagę, że po pięciu latach dane z ewidencji usuwa się (art. 10 ustawy), wobec czego nie miał on żadnych podstaw aby spodziewać się, że w sprawie zobowiązania za 2004 i 2005 rok będą mu dokonywane jakiekolwiek doręczenia.

Skarżący ponownie podkreślił znaczenie konfliktu z byłą żoną i wspólniczką I. W. dla sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 4 [...] 2011 r. w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok po wznowieniu postępowania stwierdził, że postanowienie to nie jest niezgodne z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zdaniem Sądu I instancji organy administracji publicznej odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wymienionej decyzji zasadnie motywowały tym, że decyzja ta została prawidłowo doręczona stronie w trybie, o którym mowa w art. 44 § 4 Kpa, a strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania d tej decyzji nastąpiło bez jej winy.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, skarga kasacyjna i postawione w niej zarzuty naruszenia art. 45 oraz art. 58 § 1 i § 2 Kpa nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowane przez ten Sąd postanowienie nie jest niezgodne z prawem.

Wobec tego, że postępowanie przed organem administracji publicznej charakteryzuje się ze swej istoty właściwymi sobie wymogami, co determinowane jest celami procedury identyfikowanymi poprzez jej funkcje ochronną, porządkującą i instrumentalną, z których pierwsza wyraża się w tworzeniu odpowiednich gwarancji ochrony interesu jednostkowego i społecznego, druga zaś wyznacza modelowe ramy (schemat) działania, a trzecia, poprzez kształtowanie tychże działań, zmierza do realizacji celu procesu (rozstrzygnięcia sprawy), zapewniając w konsekwencji skuteczność prawa, za uzasadnione uznać należy stwierdzenie, że wymienione wymogi zmierzają do zagwarantowania prawidłowego biegu i toku postępowania, w tym również do zabezpieczenia go przed nadużywaniem praw procesowych przez strony, poprzez ustanowienie między innymi konsekwencji uchybienia terminów w postaci bezskuteczności podejmowanych w postępowaniu czynności.

W świetle powyższego, instytucję przywrócenia terminu - istotną z punktu widzenia realizacji pierwszej spośród wymienionych funkcji, a mianowicie gwarancji ochrony interesu strony, w sytuacji braku jej winy w uchybieniu terminowi - uznać należy za instytucję o charakterze wyjątkowym.

W tej mierze, w punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że z art. 58 § 1 i § 2 Kpa wynika, iż organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Z punktu widzenia istoty spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii, którą stanowi zagadnienie odnoszące się do oceny ziszczenia się pierwszej spośród przywołanych powyżej przesłanek przywrócenia terminu, a mianowicie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania i jego uprawdopodobnienia podnieść należy, że jak podkreśla się w judykaturze oraz piśmiennictwie, dokonywana przez organ administracji ocena braku winy, aby mogła być uznana za prawidłową, musi uwzględniać obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy strony zachodzi więc zasadniczo w sytuacji, gdy nie mogła ona zaistniałej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji przyjmuje się, że pojęcie "braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie" obejmuje swoim zakresem istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia.

Jakkolwiek faktem jest, że do sytuacji objętej hipotezą normy prawnej dekodowanej z omawianego przepisu – to jest sytuacji niezawinionego przez zainteresowanego niedopełnienia czynności procesowej w terminie - której zaistnienie (uprawdopodobnienie zaistnienia) zobowiązuje organ administracji publicznej do przywrócenia terminu, należy między innymi, niedoręczenie stronie decyzji, a także nieprawidłowe doręczenie pisma (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 688/11), to jednak uwzględniając okoliczności stanu faktycznego sprawy, które nie są kwestionowane - sporne w rozpatrywanej sprawie zagadnienie, jak wyraźnie wynika to ze skargi kasacyjnej odnosi się bowiem do oceny prawidłowości stosowania przez Sąd I instancji przepisów art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 45 Kpa, jako wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia - nie ma podstaw, aby twierdzić, że wojewódzki sąd administracyjny I instancji niezasadnie przyjął, że organ administracji w niewadliwy sposób ocenił brak ziszczenia się w sprawie omawianej przesłanki przywrócenia terminu, a mianowicie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 4 [...] 2011 r. w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok po wznowieniu postępowania, nie nastąpiło bez winy strony, albowiem wymieniona decyzja została stronie doręczona prawidłowo, a strona w żadnym stopniu nie uprawdopodobniła, aby miało być inaczej.

Wymieniona decyzja z dnia 4 [...] 2011 r. - jak wynika to z akt sprawy - doręczona została "W." s.c. [...], [...], na adres do korespondencji wskazany przez wspólników tej spółki, jako producenta rolnego - zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności przysługuje spółce cywilnej - we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych, a mianowicie na adres "R., ul. M.". Wskazanie wymienionego adresu do korespondencji stanowiło konsekwencję skorzystania przez wspólników spółki cywilnej z możliwości, jakie w tej mierze dawało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji producentów oraz wzoru zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym. Wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych, w rubryce VI, w polach od 24 do 34 formularza tego wniosku, umożliwiał bowiem wskazanie przez wnioskodawcę ubiegającego się o wpis do ewidencji producentów rolnych adresu do korespondencji. Skorzystanie z tej możliwości - uprawnienia - ocenić należy nie inaczej, jak tylko wyraźne i jednoznaczne zamanifestowanie woli wnioskodawcy odnośnie do kierowania adresowanych do niego pism na ten właśnie adres. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy świadczy to również o trwałości deklaracji wnioskodawcy (strony skarżącej) w tym zakresie, albowiem w okresie od dokonania wpisu do ewidencji producentów rolnych i ujawnienia w danych rejestrowych wnioskodawcy (spółki) również wskazanego adresu do korespondencji, do dnia wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, w którym wydana została wymieniona decyzja z dnia 4 [...] 2011 r., nie doszło do zgłoszenia żadnych zmian danych zawartych we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych mimo, że producent rolny został zobowiązany do zgłoszenia każdej takiej zmiany w terminie 14 dni od jej zaistnienia, co jasno i wyraźnie wynika z art. 14 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W związku z tym, skoro strona skorzystała z uprawnienia do wskazania adresu do korespondencji i na adres ten - co nie jest w sprawie podważane - uwzględniając treść oświadczenia woli wnioskodawcy organ administracji kierował do strony wszelką korespondencję, której doręczanie nie było kwestionowane z punktu widzenia oceny jego skuteczności, to w sytuacji, gdy strona nie zmieniła swojego oświadczenia woli i pierwotnie złożonych w tym zakresie deklaracji oraz wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nie zgłosiła zaistnienia zmiany stanu faktycznego, na którą aktualnie się powołuje (w tym również w postaci zaprzestania działalności), to nie ma podstaw, aby zasadnie można było twierdzić, że Sąd I instancji niezasadnie uznał za prawidłowe stanowisko organu odnośnie do oceny o braku ziszczenia się w rozpatrywanej sprawie omawianej przesłanki przywrócenia terminu do złożenia odwołania od wymienionej powyżej decyzji. Wskazany adres do korespondencji, jako adres pewny - tak bowiem właśnie należałoby go ocenić w świetle przedstawionych argumentów, zwłaszcza zaś wobec braku zgłoszenia w tym zakresie i w trybie przewidzianym prawem zaistnienia istotnych zmian - nie mógł być więc pomijany przez organ administracji w postępowaniu zakończonym przywołaną powyżej decyzją, jeżeli - tak jak w rozpatrywanej sprawie - wiadomym jest, że adres ten strona podawała komunikując się już wcześniej z organem w sprawie mogącej (następnie) stanowić przedmiot postępowania wszczynanego z urzędu, to jest w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Brak jest więc podstaw, aby w okolicznościach rozpatrywanej sprawy brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania wiązać można było z nieprawidłowym doręczeniem stronie wymienionej decyzji. Decyzja ta bowiem, zgodnie z treścią pierwotnie złożonej i nieodwołanej - co należy podkreślić - deklaracji samej zainteresowanej strony, doręczona została na wskazany przez nią adres do korespondencji. Jakkolwiek więc, pisma doręcza się jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej w lokalu ich siedziby, to jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że reguła ta ma zastosowanie o tyle, o ile co innego nie wynika z ustawy, statutu lub innego aktu prawnego, a co w okolicznościach rozpatrywanej sprawy odnieść należy do konsekwencji wynikających z faktu skorzystania przez stronę, na etapie ubiegania się o wpis do ewidencji producentów rolnych, z uprawnienia wynikającego z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji producentów oraz wzoru zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym, a mianowicie z uprawnienia do wskazania adresu do korespondencji.

Uwzględniając powyższe, zarzut naruszenia art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 45 Kpa uznać należało za niezasadny. Zwłaszcza, gdy w rekapitulacji przedstawionych powyżej argumentów podkreślić, że ocena winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, nie może nie uwzględniać obok okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie również i tych, które świadczą o podjęciu lub - co istotne - niepodjęciu przez stronę działań zmierzających do zachowania terminu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/980).

Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, o braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej - wniesienia odwołania - nie można wnioskować na podstawie niewywiązania się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo (por. np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 480/08) i to nawet wówczas, gdy jak podnosi to strona, tego rodzaju sytuacji towarzyszy konflikt. Należy bowiem przyjąć, że tego rodzaju sytuacji, gdy chodzi o jej źródło, towarzyszą przyczyny natury subiektywnej, których negatywne konsekwencje - przy zachowaniu należytej staranności i dbałości o własne interesy - można jednak ograniczyć lub wręcz nawet wyeliminować.

Nie ma również usprawiedliwionych podstaw, aby za zasadne można było uznać stanowisko strony skarżącej, która wadliwości stanowiska Sądu I instancji upatruje również w argumencie z poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1970/12. Wymienione orzeczenie zapadło bowiem na gruncie stanu faktycznego w zasadniczy sposób odbiegającego od okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, co oznacza, że wyrażone w nim stanowisko prawne nie może być z tego właśnie powodu uznane za adekwatne.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.