Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1087/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 49 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia daty przejścia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w stan spoczynku oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1087/21

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi W. M. (dalej też jako "Skarżący") złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nr [...] wydane [...] marca 2021r. odmawiające stwierdzenia daty przejścia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego P. W. M. w stan spoczynku z dniem [...] września 2018r. Postanowienie to wskazywało za podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 39 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r. poz. 154) – dalej zwana "ustawą o SN" oraz art. 49 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) – dalej zwana "P.u.s.a.".

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu, uznanie przez sąd obowiązku organu do wydania aktu stwierdzającego datę przejścia w stan spoczynku z dniem [...] września 2018 r. oraz zobowiązanie Prezydenta RP do wydania powyższego aktu w terminie 7 dni oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że odmowa zastosowania art. 111 § 2 ustawy o SN i odmowa stwierdzenia daty przejścia w stan spoczynku z dniem [...] września 2018 r. narusza powyższy przepis prawa materialnego. Wskazał także na wadliwość w postaci braku uzasadnienia postanowienia, ale okoliczności tej nie podniósł w argumentach stanowiących podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu.

Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie narusza art. 111 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, którego treść jest oczywista i nie wymaga jakiejkolwiek innej interpretacji niż językowa. Zwrócił uwagę na przyjętą w praktyce, i niekwestionowaną, zasadę zastosowania powyższej regulacji do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odmienne podejście dyskryminowałoby sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Także zamiarem ustawodawcy było, by sędziowie Sądu Najwyższego i Sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego przechodzili (korzystali z prawa) w stan spoczynku na takich samych warunkach.

Postanowienie Prezydenta RP uregulowane w art. 39 ustawy o Sądzie Najwyższym ma wyłącznie charakter deklaratoryjny i nie ma nic wspólnego z jego prerogatywami, pozwalającymi na swobodę działania. Podnosił, że postanowieniu z [...] marca 2021 r. brakuje uzasadnienia. Jego zdaniem, wykonując wyrok WSA w Warszawie z 6 listopada 2019 r., sygn. VI SAB/Wa 54/19 Prezydent RP zobowiązany był do wydania aktu i z mocy art. 153 P.p.s.a. powinien zastosować się do zaleceń Sądu I instancji, tym bardziej, że akt o treści negatywnej jest niemożliwy do obrony zarówno z powodów formalnych, jak i merytorycznych. Art. 39 ustawy o SN przewiduje wydanie aktu stwierdzającego określone zdarzenie, a nie uprawnia do odmowy stwierdzenia daty. Wobec złożenia oświadczenia w terminie, przejście w stan spoczynku nastąpiło z mocy prawa z dniem [...] września 2018 r. Zdaniem Skarżącego, przepis art. 111 § 2 ustawy o SN, w brzmieniu nadanym ustawą z 8 grudnia 2017 r. nie przewiduje żadnych dodatkowych warunków, takich jak np. osiągnięcie przez daną osobę określonego wieku, lat służby, zgody lub opinii Prezesa Sądu, zgody lub opinii Kolegium Sądu. Wystarczy tylko wola sędziego i złożenie przez niego stosownego oświadczenia Prezydentowi RP. Oświadczenie z [...] kwietnia 2018 r. zawierało wymagane art. 111 § 2 ustawy o SN elementy, stąd doszło do ziszczenia się zawartych w tym przepisie przesłanek, co jest równoznaczne z wywołaniem określonego tamże skutku ex lege. Skarżący powoływał się na uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa z 12 lipca 2018 r. Fakt, że art. 111 § 1 i 2 ustawy o SN obejmuje różne podstawy przechodzenia w stan spoczynku nie wyklucza - wbrew twierdzeniu organu - trybu z art. 111 § 2 ustawy o SN w stosunku do sędziów NSA. Uznał za kuriozalne stwierdzenie prezentowane w piśmie z [...] stycznia 2019r. Szefa Kancelarii Prezydenta, że przejście w stan spoczynku w tym trybie następowało z dniem określonym w postanowieniu Prezydenta, a skoro Skarżący go nie otrzymał, to nie może pozostać w stanie spoczynku po wejściu w życie noweli do ustawy o SN.

W obszernej odpowiedzi na skargę Prezydent RP wnosił: o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, a w razie przyjęcia skargi do rozpoznania – o jej oddalenie. Podnosił, że Prezydent RP nie jest organem administracyjnym, jak również czynności podejmowane przez Prezydenta RP w związku ze sprawami dotyczącymi wymiaru sprawiedliwości nie mogą być uznane za czynności podejmowane w postępowaniu administracyjnym. Podjęcie przez Prezydenta RP rozstrzygnięcia dotyczącego przejścia sędziego w stan spoczynku nie jest wykonywaniem administracji publicznej, co oznacza brak możliwości kwalifikowania takiego rozstrzygnięcia Prezydenta RP jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Okoliczności sprawy, której dotyczy przedmiotowa skarga, pozwalają więc stwierdzić, że nie istnieje w przedmiotowej sprawie zakres działalności, który podlegałby zgodnie z art. 3 p.p.s.a. kontroli sądów administracyjnych sprawowanej nad działalnością administracji publicznej. Wynika to zarówno z faktu, iż nie można uznać rozstrzygnięcia Prezydenta RP dotyczącego przejścia sędziego w stan spoczynku za akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, jak i z generalnej zasady, że Prezydent RP nie jest organem administracyjnym i jego funkcjonowanie wykracza poza obszar norm prawa administracyjnego materialnego i procesowego, co wynika również z konstytucyjnej pozycji Prezydenta RP. W odniesieniu do Prezydenta RP można zatem mówić o wykonywaniu czynności urzędowych, które obejmują szeroki katalog działań Prezydenta RP, wykonywanych osobiście, na podstawie przepisów konstytucyjnych, które mają swą specyfikę i których nie można zakwalifikować jako funkcjonowania organu administracji w oparciu o typowe dla administracji formy działania. Wskazał posiłkowo na stanowisko doktryny dotyczące nominacji sędziowskich, zgodnie z którym nominacja sędziów nie wywiera skutków w sferze prawa administracyjnego materialnego. Również orzecznictwo przyjmuje, że powoływanie sędziów przez Prezydenta RP nie jest uprawnieniem z zakresu administracji publicznej, lecz stosowaniem norm konstytucyjnych przewidujących kompetencję kreacyjną niebędącą stosunkiem administracyjnoprawnym. Ponadto, kontrola działań Prezydenta RP przez sądownictwo administracyjne jest uznawana jako niedopuszczalna również z powodu faktu, iż uprawnienia Prezydenta RP mają charakter prerogatyw, co oznacza, że stanowią one "uprawnienia osobiste, podejmowane przez Prezydenta samodzielnie".

Kancelaria Prezydenta RP nie podzieliła stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zajętego w wydanym w przedmiotowej sprawie wyroku z 6 listopada 2019 r., sygn. akt VI SAB/Wa 54/19 i przyjęcia, że w sprawach dotyczących statusu sędziów Prezydent RP pełni funkcję organu administracji publicznej, a podejmowane w tym zakresie przez Prezydenta RP działania mieszczą się w zakresie wykonywania administracji publicznej. Nie zgodził się z argumentacją WSA wskazującą, iż stanowisko powyższe wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przywołane w powyższym wyroku trzy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z kwietnia 2019 r. (postanowienia z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GZ 51/19, II GZ 60/19 i z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GZ 62/19) uznał za orzeczenia precedensowe stojące w całkowitej opozycji do ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego roli Prezydenta RP jako organu władzy działającego w zakresie prawa ustrojowego, a nie organu administracji publicznej działającego w zakresie wykonywania administracji publicznej. Nie zgodził się z formułowaną w orzecznictwie tezą o roli Prezydenta RP jako organu administracji publicznej "w znaczeniu funkcjonalnym", wyprowadzaną z faktu wprowadzenia ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym nowych regulacji, na mocy których obecnie Prezydent RP stwierdza datę przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku albo przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku. Nie zgodził się z rozszerzającą wykładnią mającą na celu przypisanie Prezydentowi RP roli organu administracji publicznej, która nie wynika bezpośrednio z obowiązujących regulacji, a tym bardziej, która jest niezgodna z całościową oceną obowiązujących regulacji określających rolę i kompetencje Prezydenta RP. Stanowisko powyższe uzasadnia również orzecznictwo dotyczące braku uznania administracyjnego charakteru spraw dotyczących przejścia sędziego w stan spoczynku. Nie zgodził się z taką rozszerzającą wykładnią mającą na celu przypisanie Prezydentowi RP roli, która nie wynika bezpośrednio z obowiązujących regulacji, a tym bardziej, która jest niezgodna z całościową oceną obowiązujących regulacji określających rolę i kompetencje Prezydenta RP. Stanowisko powyższe jest tym bardziej uzasadnione mając również na względzie orzecznictwo dotyczące braku uznania administracyjnego charakteru spraw dotyczących przejścia sędziego w stan spoczynku. Przywołał ustalenia nauki prawa administracyjnego dotyczące statusu ustrojowego Prezydenta RP. Stwierdził, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy Prezydentem RP, a centralnymi organami administracji publicznej. Nie zgodził się z wyrażoną w okolicznościach przedmiotowej sprawy oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż działanie Prezydenta RP w oparciu o przepis art. 39 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym jest dokonywane w drodze aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a więc jako inny akt z zakresu administracji publicznej. Prezydent RP nie jest organem administracyjnym, jak również czynności związane z kształtowaniem obsady personalnej organów wymiaru sprawiedliwości nie mogą być uznane za czynności podejmowane w postępowaniu administracyjnym, tak więc nie są z pewnością wykonywaniem administracji publicznej. Ponadto, w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż w zakresie regulacji określonej w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. mieszczą się czynności materialno-techniczne z zakresu administracji publicznej. Zgodził się ze stanowiskiem sądów wskazującym, iż w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. mieszczą się oświadczenia wiedzy organu administracji publicznej, co oznacza, że brak jest możliwości kwalifikowania działania Prezydenta RP objętego zakresem przedmiotowej sprawy, jako aktów lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Nie istnieje w sprawie jakikolwiek akt, który odpowiadałby cechom innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Wynika to z generalnej zasady, że Prezydent RP nie jest organem administracyjnym i jego funkcjonowanie wykracza poza obszar norm prawa administracyjnego materialnego i procesowego. W sytuacji, gdyby Sąd przyjął możliwość rozpoznania skargi, brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do działania Prezydenta RP zgodnie z wnioskiem złożonym przez Skarżącego.

Prezydent RP podniósł, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że Skarżący przeszedł w stan spoczynku na podstawie regulacji art. 39 oraz art. 111 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Oznacza to, że bezprzedmiotowe są złożone na tej podstawie przez Skarżącego oświadczenie o przejściu w stan spoczynku, jak i tym bardziej oświadczenie o woli pozostania w stanie spoczynku. Wskazał, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym pozwalało sędziom Naczelnego Sądu Administracyjnego na przejście w stan spoczynku na zasadach określonych w art. 111 § 2 tej ustawy, bowiem przepis ten wprowadzał możliwość przejścia w stan spoczynku wyłącznie przez sędziów Sądu Najwyższego. Nie znajdował zastosowania w odniesieniu do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Formuła odpowiedniego stosowania przepisów wyłącza możliwość automatycznego i bezrefleksyjnego stosowania wprost wszystkich przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z dyspozycją art. 49 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – luki w regulacji dotyczącej bezpośrednio sądów administracyjnych należy uzupełnić stosując odpowiednio przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym. W pozostałym zakresie przepisy tej ustawy nie znajdą zastosowania w odniesieniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioskowanie wg ww. schematu nie prowadzi do wniosku, że zastosowanie art. 131 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym jest konieczne do uzupełnienia luki pozostawionej w ustawie - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zupełnie inaczej rzecz miała się z art. 111 § 1 - 1b ustawy o Sądzie Najwyższym. Odpowiednie zastosowanie tych przepisów przejściowych do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego było konieczne ze względu na przepis wyrażony ówcześnie w art. 37 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym. Nie było natomiast podstawy do współstosowania w tym zakresie normy z art. 111 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Reguła wyrażona w § 2 została ujęta w ramy art. 111 ze względu za zakres przedmiotowy, ponieważ także dotyczyła przechodzenia sędziów w stan spoczynku. Ratio legis tego przepisu jest jednak zupełnie inna. Norma ta została wprowadzona do ustawy po to, aby w stan spoczynku mogli przejść sędziowie Sądu Najwyższego, którzy nie akceptowali reorganizacji Sądu Najwyższego mającej podstawę w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym.

Zgodnie z przyjętą wykładnią art. 39 ustawy o Sądzie Najwyższym, przejście w stan spoczynku na podstawie art. 111 § 2 tej ustawy następowało z dniem określonym w postanowieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o stwierdzeniu przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku. W sytuacji, gdy sędziowie NSA takich postanowień nie otrzymali, należy uznać, że nie przeszli w stan spoczynku na podstawie art. 111 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Jeżeli zatem nie zaistniała inna podstawa przejścia przez nich w stan spoczynku, np. osiągnięcie wieku wymaganego prawem, pozostają w stanie czynnym.

Argumentacji tej nie podważa art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. poz. 2507), ponieważ przepis został tak skonstruowany, aby swoim zakresem objąć wszystkich sędziów Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, którzy przeszli w stan spoczynku, na różnych podstawach prawnych. Nie oznacza to, że wszystkie podstawy prawne wskazane w przepisie mogły dotyczyć jednocześnie sędziów Sądu Najwyższego i sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem Kancelarii Prezydenta RP, zgodnie z przyjętą wykładnią art. 39 ustawy o Sądzie Najwyższym, przejście w stan spoczynku na podstawie art. 111 § 2 tej ustawy następowało z dniem określonym w postanowieniu Prezydenta RP o stwierdzeniu przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku. W sytuacji, gdy sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego takich postanowień nie otrzymali, należy uznać, że sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przeszli w stan spoczynku na podstawie art. 111 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Jeżeli zatem nie zaistniała inna podstawa przejścia przez nich w stan spoczynku, np. osiągnięcie wieku wymaganego prawem, pozostają w stanie czynnym. Dlatego stwierdziła, że art. 111 ww. ustawy wprowadzał całkowicie samodzielne i wyjątkowe rozwiązanie przyznające możliwość przejścia sędziego w stan spoczynku bez żadnych dodatkowych przesłanek i okoliczności, oprócz zmiany organizacji Sądu Najwyższego, z zachowaniem 100 % uposażenia. Jej zdaniem, potwierdza to stworzenie szczególnej regulacji dotyczącej nadzwyczajnych okoliczności związanych z pełnieniem funkcji sędziego Sądu Najwyższego. Natomiast w przypadku sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zaistniały żadne szczególne okoliczności dotyczące zmian w zakresie reorganizacji struktury Naczelnego Sądu Administracyjnego czy pełnienia funkcji sędziego, dlatego nie można więc niejako "przy okazji" rozszerzać zakresu rozumienia regulacji art. 111 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym na sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie miała bowiem tu miejsca żadna reorganizacja i żadna z regulacji wprowadzanych w związku z przyjęciem ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym nie dotyczyła zmian w zakresie działania Naczelnego Sądu Administracyjnego i również w zakresie przepisów zmieniających nowa ustawa o Sądzie Najwyższym nie dotyczyła sytuacji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a więc i statusu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wprowadzona w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym regulacja art. 111 § 2 koresponduje z normą konstytucyjną art. 180 ust. 5, przewidując możliwość przejścia sędziego w stan spoczynku w związku ze znaczącymi zmianami ustrojowymi dotyczącymi organizacji Sądu Najwyższego. Tymczasem zmian takich nie wprowadzono odnośnie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przejście sędziego w stan spoczynku jest kwestią ustrojową, stanowiąc wykonanie kompetencji pochodnych do prerogatywy dotyczącej powołania sędziego. Nie można, odnośnie tak fundamentalnej kwestii ustrojowej przyjmować odpowiedniego, a przy tym rozszerzającego stosowania innych rozwiązań, dedykowanych dla innych sytuacji. Ponadto wskazał na zdanie odrębne zgłoszone do wydanego w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 listopada 2019 r., sygn. akt VI SAB/Wa 54/19. Odpowiednie zastosowanie art. 111 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w stosunku do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego polegało na odmowie jego zastosowania z uwagi na ratio legis tego przepisu , który regulował sytuacje nadzwyczajne związane z reorganizacją Sądu Najwyższego, m.in. związaną z likwidacją dotychczasowych Izb i powołaniem nowych Izb w Sądzie Najwyższym. W Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie miała miejsca żadna reorganizacja i żadna z regulacji wprowadzonych w związku z przyjęciem ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym nie dotyczyła zmian w zakresie działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. A zatem złożenie przez sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczenia o przejściu w stan spoczynku w trybie przepisu art. 111 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym nie wywołało skutków prawnych.

Dodatkowo Kancelaria prezydenta RP powołała się na stanowisko wyrażone w uchwale Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2018 r. wskazujące, iż art. 111 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym nie ma odpowiedniego zastosowania do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wskazała także, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 295/20 Sąd jednoznacznie wskazał, że "WSA zobowiązał Prezydenta RP wyłącznie do wydania aktu, o którym mowa w art. 39 ustawy o Sądzie Najwyższym, nie przesądzając, czy ma to być akt pozytywny czy negatywny dla Skarżącego.". Oznacza to, że w uzasadnieniu ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2020 r., sygn. akt II GSK 295/20, nie została dokonana jednoznaczna ocena stanu prawnego sprawy, przesądzająca o sposobie rozstrzygnięcia sprawy przez organ.

Za istotną przeszkodę uwzględnienia wniosku uznała także wykonywanie przez Skarżącego czynności orzeczniczych, stąd przeniesienie w stan spoczynku mógł nastąpić ze skutkiem uwzględniającym wykonywanie czynności orzeczniczych. Sędzia w stanie spoczynku nie sprawuje urzędu sędziego i nie może wykonywać jakichkolwiek czynności związanych z orzekaniem, nie może bowiem sprawować wymiaru sprawiedliwości, co jest atrybutem jedynie osoby pełniącej urząd sędziego. W odpowiedzi na wystąpienie Kancelarii Prezydenta RP, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w piśmie z [...] lutego 2021 r., potwierdzając fakt wykonywania przez Skarżącego obowiązków orzeczniczych po dniu [...] września 2018 r., zajmując stanowisko odnośnie do kwestii określenia terminu przejścia przez Skarżacego w stan spoczynku stwierdził, że za datę tę uznać należy dzień wydania przez Krajową Radę Sądownictwa uchwały nr 604/2020 z 24 lipca 2020 r. w przedmiocie przeniesienia tego sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w stan spoczynku w trybie art. 38 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym.

Mając na względzie oceny prawne dokonane w powołanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i okoliczności związane z podjęciem uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr 604/2020 z 24 lipca 2020 r. oraz wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia daty przeniesienia sędziego W. M. w stan spoczynku, Prezydent RP podjął [...] marca 2021 r. dwa postanowienia: [...] w sprawie stwierdzenia daty przeniesienia w stan spoczynku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dniem [...] lipca 2020 r.- stanowiące rozstrzygnięcie w sprawie określenia statusu Skarżącego oraz Nr [...] odmawiające stwierdzenia daty przejścia w stan spoczynku tego Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył:

Skarga nie podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021.137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a." - sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. Jednakże wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji wymaga stwierdzenia przez Sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), jak i wtedy, gdy wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Przy czym, należy również uwzględnić, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy dodać, że rozstrzygane zagadnienie nie jest oczywiste, ma charakter precedensowy.

1.

Mimo dalej idących zarzutów zarówno zawartych w skardze, jak i odpowiedzi na skargę, na wstępie należy odnieść się do argumentacji skarżącego, która inaczej jak w skardze złożonej w "bliźniaczej" sprawie VI SA/Wa 1287/21, nie podnosi braku uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jako zarzutu.

Niemniej jednak, rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, nie będąc związany zarzutami skargi Sad uznaje, że wadliwość zaskarżonego aktu - w postaci braku uzasadnienia - nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. W świetle bowiem pierwszego zdania uzasadnienia skargi, Skarżący wskazuje, że "stan faktyczny i prawny sprawy jest bezsporny". Istota sporu sprowadza się zatem do odmiennej oceny stanu faktycznego i zastosowanej podstawy prawnej.

Powyższa okoliczność wymaga zatem przedstawienia bezspornego stanu faktycznego, przed zajęciem stanowiska odnośnie dalszych zarzutów.

Skarżący pismem z [...] kwietnia 2018 r., powołując się na art. 111 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym w zw. z art. 49 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.; dalej zwanej "pusa"), złożył Prezesowi Naczelnego Sądu Administracyjnego, kierowane do Prezydenta RP, oświadczenie o przejściu w stan spoczynku z dniem [...] września 2018 r.

Kancelaria Prezydenta RP w wielu pismach skierowanych do Skarżącego bezpośrednio lub za pośrednictwem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego: z [...] czerwca 2018 r., [...] września 2018 r., [...] kwietnia 2019 r. i [...] czerwca 2019 r. odmówiła zastosowania art. 111 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący złożył [...] lipca 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta RP na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a.") z uwagi na niewydanie aktu, do którego wydania organ ten był zobowiązany na mocy art. 39 ustawy o Sądzie Najwyższym.

WSA wyrokiem z 6 listopada 2019 r. sygn. akt VI SAB/Wa 54/19 w części uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta RP orzekając, że organ ten dopuścił się bezczynności w sprawie stwierdzenia daty przejścia sędziego w stan spoczynku. Stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał Prezydenta RP do wydania aktu, o którym mowa w art. 39 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 825) w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt oraz w pozostałej części skargę oddalił.

Po rozpoznaniu skarg kasacyjnych złożonych przez Skarżącego oraz Prezydenta RP Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 września 2020 r., sygn. akt II GSK 295/20 obie skargi kasacyjne oddalił uznając, że zaskarżony wyrok - mimo częściowo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu. Uznał bowiem, że ma rację Prezydent RP twierdząc, że niedopuszczalne było zawarcie merytorycznych wskazówek co do konkretnego rozstrzygnięcia sprawy. Ocenił także, że działanie Prezydenta RP w sprawie wniosku Skarżącego nie wynikało z lekceważenia jego praw, lecz było wynikiem odmiennej interpretacji przepisów prawa zarówno w warstwie procesowej, jak i materialnoprawnej. Ocenił, że sytuacja w sprawie nie była oczywista, ma charakter precedensowy i jej ocena wymagała dokonania rozbudowanej wykładni przede wszystkim w warstwie ustrojowej i procesowej. Ocenił za istotne w tym momencie, że wykładnia przyjęta przez organ była również wynikiem przeprowadzenia obszernej analizy i także została uzasadniona istotnymi argumentami. Nie może więc być mowy o tym, że chodziło o sytuację jasną, wynikającą z jasnych, oczywistych i niewymagających głębszej wykładni przepisów lub lekceważące potraktowanie strony przez organ, tym bardziej, że organ kilkukrotnie informował Skarżącego o swoim stanowisku.

Następnie Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił się z wnioskiem o wydanie przez Prezydenta RP postanowienia w trybie art. 39 ustawy o SN stwierdzającego datę przeniesienia W. M. w stan spoczynku. Do wniosku załączył uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa nr [...]z dnia [...]lipca 2020 r. w przedmiocie przeniesienia Skarżącego w stan spoczynku z dniem 24 lipca 2020 r. W jej uzasadnieniu KRS odwołała się do opinii lekarza orzecznika ZUS, który stwierdził, że Skarżący jest trwale niezdolny do pracy na stanowisku sędziego. W tej sytuacji Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że wniosek o przeniesienie Skarżącego w stan spoczynku jest uzasadniony, ale z powodów choroby lub utraty sił i uznania Skarżącego za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 38 § 1 ustawy o SN w związku z art. 49 P.u.s.a. Art. 38 § 1 ustawy o SN stanowi, że sędziego Sądu Najwyższego przenosi się w stan spoczynku na jego wniosek albo na wniosek Kolegium Sądu Najwyższego, jeżeli z powodu choroby lub utraty sił został uznany przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego.

Prezydent RP biorąc pod uwagę zarówno oceny prawne dokonane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i okoliczności związane z podjęciem uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr [...]z [...] lipca 2020 r. wydał dwa postanowienia dotyczące sprawy skarżącego w dniu [...] marca 2021 r.:

1) postanowienie nr [...] stwierdzające, że przeniesienie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego P. W. M. w stan spoczynku nastąpiło z dniem [...] lipca 2020 r.

2) oraz będące przedmiotem niniejszej sprawy postanowienie nr [...] odmawiające stwierdzenia daty przejścia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego P. W. M. w stan spoczynku z dniem [...] września 2018r. – k.316 akt administracyjnych, tom II.

Powyższe oznacza, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie z [...] marca 2021 r., wydane na podstawie art. 39 w związku z art. 111 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r. poz. 154) oraz art. 49 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w istocie - a contrario - odmawiało Skarżącemu stwierdzenia daty przejścia w stan spoczynku z dniem oznaczonym we wniosku - [...] września 2018 r. Natomiast postanowienie nr [...] stwierdzało nie przejście, ale przeniesienie Skarżącego w stan spoczynku z datą ustaloną uprzednio w uchwale Krajowej Rady Sądownictwa z dniem [...] lipca 2020 r. na innej podstawie prawnej, a mianowicie na podstawie art. 38 § 1 ustawy o SN.

2.

Najdalej idącym zarzutem zawartym w odpowiedzi na skargę jest zarzut braku właściwości sądu administracyjnego i żądanie odrzucenia skargi.

Argumentacja, że Prezydent RP nie jest organem administracyjnym, dlatego czynności podejmowane przez Prezydenta RP w związku ze sprawami dotyczącymi wymiaru sprawiedliwości nie mogą być uznane za czynności podejmowane w postępowaniu administracyjnym, a podjęcie przez Prezydenta RP rozstrzygnięcia dotyczącego przejścia sędziego w stan spoczynku nie jest wykonywaniem administracji publicznej i oznacza brak możliwości kwalifikowania takiego rozstrzygnięcia Prezydenta RP jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. – była przedmiotem rozstrzygnięcia w powoływanym przez kancelarią Prezydenta RP wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2020 r., wydanego w innej sprawie Skarżącego o sygn. II GSK 295/20, dotyczącym skargi na bezczynność Prezydenta RP (publ. LEX nr 3088562 ).

Twierdzenie zatem, że nie istnieje w przedmiotowej sprawie zakres działalności, który podlegałby zgodnie z art. 3 P.p.s.a. kontroli sądów administracyjnych sprawowanej nad działalnością administracji publicznej stoi w jaskrawej sprzeczności ze stanowiskiem NSA zawartym w cytowanym, prawomocnym wyroku. Sąd w niniejszym składzie przyjmuje zatem jako własną zawartą w tym wyroku ocenę w zakresie dotyczącym identycznego zarzutu. NSA przyjął dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej wobec aktu Prezydenta RP wydanego na podstawie art. 39 ustawy o Sądzie Najwyższym, jako rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej.

Postanowienie Prezydenta RP w kwestii stwierdzenia daty przejścia lub przeniesienia w stan spoczynku sędziego NSA, jako akt pozostający w obrocie prawnym, podlega kontroli sądu administracyjnego, skoro ujawnia interes prawny Skarżącego w zapewnieniu mu skutecznego środka odwoławczego. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a uprawniony do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny, a sprawa dotyczy kontroli działalności administracji publicznej. W świetle art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawach. Z kolei, na gruncie tego przepisu - pojęcie organu powinno być rozumiane tak, jak zostało to unormowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji RP. Przy czym, niezdefiniowane ustawowo pojęcie "administracji publicznej", wymagało ustalenia w drodze wykładni.

Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 30 września 2020 r. II GSK 295/20 uznał, że nie można przyjąć, że stwierdzanie przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku stanowi osobistą, autonomiczną kompetencję Prezydenta RP należącą do jego konstytucyjnych prerogatyw. Co więcej uznał, że to wykładnia prokonstytucyjna art. 39 w zw. z art. 111 § 2 ustawy z 2017 r. o Sądzie Najwyższym musi prowadzić do uznania dopuszczalności zaskarżenia aktu Prezydenta RP stwierdzającego przejście sędziego Sądu Najwyższego (Naczelnego Sądu Administracyjnego) w stan spoczynku.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie wykładnię poczynioną także przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 1875/12, która przyjmuje, w oparciu o koncepcje klasyczne doktryny prawa administracyjnego, że działalność administracji publicznej to bezpośrednia, praktyczna realizacja zadań państwa przez powołane do tego organy państwa, zgodnie z przepisami prawa materialnego, które normują treść zadań państwa a w następstwie konsekwencje prawne dla stosunków prawnych, bądź przez ich kształtowanie z mocy prawa bądź jako podstawy władczej indywidualizacji przewidzianej w przepisach prawa materialnego.

Z kolei, zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z 29 listopada 2007 r. SK 43/06 organem administracji, którego działalność jest kontrolowana przez sądy administracyjne, jest każdy podmiot niezależnie od tego, czy formalnie należy do struktury administracji publicznej, byle w jego kompetencji znajdowało się wydawanie aktów lub podejmowanie działań władczych kształtujących sytuację prawną podmiotu (OTK 130/10/A/2007, Dz.U. 2007 nr 227 poz. 1680 http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20072271680). Na tej podstawie należy przyjąć, że działania organu administracji publicznej to działania organów władzy wykonawczej i działania wszelkich innych podmiotów polegające na władczym kształtowaniu praw i obowiązków (zob. M. Safian, L. Bosek [red], Konstytucja. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1097).

Mając na uwadze aktualne orzecznictwo NSA, a w szczególności poprzedzający niniejszą sprawę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2020r. II GSK 295/20 w przedmiocie bezczynności Prezydenta RP dotyczącej daty przejścia sędziego NSA w stan spoczynku, Sąd przyjmuje jako własną zawartą w tym wyroku ocenę odnosząca się do przyjęcia dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej wobec aktów Prezydenta RP wydanych w oparciu o przepis art. 39 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Należy dodać, że pogląd ten nie był odosobniony. W kwestii tej analogiczne stanowisko prezentowane było we wcześniejszych postanowieniach NSA (z 18 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II GZ 51/19 oraz II GZ 60/19 i z 25 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II GZ 62/19, treść wszystkich orzeczeń dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Jak wynika z cytowanej normy, zakres stosowania art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a ujęty jest szeroko. Dotyczy bowiem innych aktów i czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a wyłączenia są enumeratywnie wymienione.

W konsekwencji zatem, skoro sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, to jeżeli postanowienie Prezydenta RP (tylko w takiej formie może działać Prezydent RP w oparciu o art. 142 ust. 2 Konstytucji RP), wydane na podstawie art. 39 ustawy o Sądzie Najwyższym, jest rozstrzygnięciem sprawy indywidualnej, potwierdzającym datę przejścia w stan spoczynku i tym samym w istotny sposób wpływającym na status sędziego, to stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podlegający kognicji sądów administracyjnych.

3.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że wykonując wyrok zobowiązujący do wydania aktu, Prezydent RP winien - na zasadzie art. 153 P.p.s.a. - zastosować się do zaleceń Sądu I instancji, należy uznać, że jest on nieuprawniony.

Zdaniem Sadu, zobowiązanie do wydania aktu w sprawie dotyczącej bezczynności organu, wbrew twierdzeniu Skarżącego dotyczy jedynie zobowiązania do merytorycznego załatwienia sprawy jako takiej – przy związaniu art. 153 P.p.s.a., ale bez wskazania przez Sąd zobowiązujący, czy z uwzględnieniem wniosku strony, czy nie. Orzekanie w przedmiocie bezczynności odbywa się bowiem na zasadach określonych w art. 149 P.p.s.a. Szczegółowe uzasadnienie w tym zakresie zawiera uzasadnienie wyroku NSA z 30 września 2020r. w sprawie II GSK 295/20 i nie ma potrzeby ponownego przytaczania argumentów nie akceptujących części uzasadnienia Sądu I instancji w zakresie merytorycznego załatwienia sprawy. Zatem, co oczywiste, to nie pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarty w uzasadnieniu wyroku z 6 listopada 2019r. VI SAB 54/19 jest wiążący, ale pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu wyroku z 30 września 2020r. II GSK 295/20 w zakresie w jakim uzasadnienie to zostało zaakceptowane.

4.

Zdaniem skarżącego, akt o treści negatywnej jest niemożliwy do obrony zarówno z powodów formalnych, jak i merytorycznych. Powód formalny jest taki, że art. 39 ustawy o SN przewiduje wydanie aktu stwierdzającego określone zdarzenie, a nie uprawnia do odmowy stwierdzenia daty. Merytorycznie, ponieważ treść art. 111 § 2 ustawy o SN jest oczywista, toteż nie wymaga jakiejkolwiek innej interpretacji niż językowa. Oświadczenie o treści w nim ujętej zostało złożone w terminie i spełniało wymagane przesłanki, stąd uważa, że z mocy prawa przeszedł w stan spoczynku. W myśl art. 49 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (P.u.s.a.), w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz do sędziów, urzędników i pracowników tego sądu stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące Sądu Najwyższego.

Skoro przepisy P.u.s.a. odrębnych regulacji w przedmiocie stanu spoczynku sędziów NSA nie przewidują, odpowiednie zastosowanie znajdą tu wszelkie przepisy regulujące stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego, z przepisem art. 111 § 2 ustawy z 2017 r. o Sądzie Najwyższym włącznie (prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 6 listopada 2019 r. Vi SAB/Wa 54/19). Należy dodać, że zastosowanie art. 39 ustawy o SN w związku z art. 49 P.u.s.a. na zasadzie analogii odnosi się do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno w dacie wniosku takiego sędziego o przejście w stan spoczynku, który wpłynął po 2017.11.28, jak i w dacie wydania zaskarżonego postanowienia z 5 marca 2021r.(Dz.U.2021.137 t.j. z dnia 2021.01.21).

Podstawą prawną działania Prezydenta RP jest art. 39 ustawy o SN oraz art. 49 § 1 Pusa.

Art. 39 stanowi, że datę przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku albo przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku stwierdza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca zatem w drodze ustawy, przyznał Prezydentowi RP kompetencję do "stwierdzenia" daty przejścia w stan spoczynku.

Powyższe potwierdza art. 144 Konstytucji, który stanowi, że:

1. Prezydent Rzeczypospolitej, korzystając ze swoich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, wydaje akty urzędowe.

2. Akty urzędowe Prezydenta Rzeczypospolitej wymagają dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem.

Ust. 3 stanowi z kolei, że przepis ust. 2 nie dotyczy m.in. wymienionego w pkt 17) powoływania sędziów, pkt 20) powoływania Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, pkt 21) powoływania Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego, pkt 22) powoływania Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, pkt 23) powoływania prezesów Sądu Najwyższego oraz wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego i in.

Na tle uregulowań art. 39 w zw. z art. 111 § 2 ustawy z 2017 r. o Sądzie Najwyższym wyłoniły się zagadnienia sporne, poddane ocenie legalności na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy.:

Pierwszym zagadnieniem zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 września 2020 r. II GSK 295/20 wydanym w sprawie Skarżącego i uznał, że nie można przyjąć, że stwierdzanie przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku stanowi osobistą, autonomiczną kompetencję Prezydenta RP należącą do jego konstytucyjnych prerogatyw. I stwierdził, że wykładnia prokonstytucyjna art. 39 w zw. z art. 111 § 2 ustawy z 2017 r. o Sądzie Najwyższym musi prowadzić do uznania dopuszczalności zaskarżenia aktu Prezydenta RP stwierdzającego przejście sędziego Sądu Najwyższego (Naczelnego Sądu Administracyjnego) w stan spoczynku.

Przesądzenie tej kwestii pozwala na poddanie ocenie zarzutu, czy na mocy art. 39 możliwy jest akt Prezydenta o treści negatywnej (odmawiającej).

Zdaniem Sądu, nie jest obojętna dla rozstrzygnięcia tej kwestii okoliczność, że kwestia dopuszczalności zaskarżenia aktu Prezydenta RP stwierdzającego przejście sędziego Sądu Najwyższego (Naczelnego Sądu Administracyjnego) w stan spoczynku została w istocie przesądzona na gruncie niniejszej sprawy dotyczącej Skarżącego. Nie można zatem pominąć, że działanie Prezydenta polegające na informowania go kilkoma pismami Kancelarii Prezydenta RP o niemożności pozytywnego załatwienia jego wniosku wynikało z dotychczasowej praktyki i orzecznictwa, a zatem takie działanie i brak wydania aktu nie wynikało z lekceważenia praw Skarżącego, lecz było wynikiem odmiennej interpretacji przepisów prawa zarówno w warstwie procesowej, jak i materialnoprawnej.

Tymczasem bezsporne jest, że Skarżący orzekał po dacie [...] września 2018r. z jaką wnosił o przejście w stan spoczynku, przebywał także na zwolnieniu lekarskim.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił się z wnioskiem o wydanie przez Prezydenta RP w trybie art. 39 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym postanowienia stwierdzającego datę przeniesienia Skarżącego w stan spoczynku, załączając do wniosku uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa nr [...]z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie przeniesienia go w stan spoczynku z tą datą. Podstawą była opinia lekarza orzecznika ZUS, że Skarżący jest trwale niezdolny do pracy na stanowisku sędziego. W tej sytuacji Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 38 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w związku z art. 49 P.u.s.a. i uznała, iż uzasadniony jest wniosek o przeniesienie skarżącego w stan spoczynku.

Prezydent RP biorąc pod uwagę powyższe wydał w dniu [...] marca 2021 r. dwa postanowienia dotyczące sprawy Skarżącego, w tym przedmiotowe, bowiem [...] marca 2020r. w sprawie nr [...] Prezydent RP stwierdził, że przeniesienie w stan spoczynku nastąpiło z dniem [...] lipca 2020 r.

Oznacza to, że rozstrzygając wniosek Skarżącego o przejście w stan spoczynku z datą [...] września 2018r. Prezydent odmówił stwierdzenia wnioskowanej daty na mocy art. 39 ustawy o SN zastosowanej a contrario. Przy czym zastosowanie art. 39 ustawy o SN w związku z art. 49 P.u.s.a. na zasadzie analogii odnosi się do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno w dacie wniosku sędziego o przejście w stan spoczynku, który wpłynął po 2017.11.28, jak i w dacie wydania zaskarżonego postanowienia z [...] marca 2021r.(Dz.U.2021.137 t.j. z dnia 2021.01.21).

Powyższa okoliczność stanowi, że nie jest trafny zarzut braku podstawy prawnej jego wydania. Zauważyć także należy, sięgając do treści art. 111 § 1-3 ustawy o SN z 2017r., według brzmienia w dacie złożenia wniosku, co następuje:

Art. 111

§ 1. Sędziowie Sądu Najwyższego, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy ukończyli 65. rok życia albo ukończą 65. rok życia w okresie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, z dniem następującym po upływie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przechodzą w stan spoczynku, chyba że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy złożą oświadczenie i zaświadczenie, o których mowa w art. 37 § 1, a Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego Sądu Najwyższego. Przepisy art. 37 § 2-4 stosuje się odpowiednio.

§ 2. W terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy sędzia Sądu Najwyższego może przejść w stan spoczynku, składając za pośrednictwem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego oświadczenie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3. Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy sędziowie orzekający w Izbie Wojskowej przechodzą w stan spoczynku.

Z powyższej regulacji wynikają odmienne zasady, dotyczące przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku, a mianowicie § 1 i § 3 stanowią o przejściu w stan spoczynku z mocy prawa po spełnieniu warunków tam przewidzianych. I tak, w przypadku § 3 wystarczyło być. sędzią orzekającym w Izbie Wojskowej. Natomiast § 2 stanowi, że w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy sędzia Sądu Najwyższego może przejść w stan spoczynku, składając za pośrednictwem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego oświadczenie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.

W sytuacji zatem, gdy, w myśl art. 39 ustawy o SN, datę przejścia sędziego Sądu Najwyższego/Naczelnego Sądu Administracyjnego w stan spoczynku albo przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku, stwierdza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, a norma art. 111§ 2 stanowi o "możliwości przejścia", to ta możliwość realizuje się w akcie Prezydenta, który stwierdza datę przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku.

W niniejszej sprawie Prezydent RP stwierdził o przeniesieniu Skarżącego w stan spoczynku na mocy art. 38 § 1, a nie skorzystał z "możliwości" jego przejścia zgodnie z wnioskiem na mocy art. 111 § 2 ustawy o SN z 2017r., stąd stosując a contrario art. 39 ustawy o SN - odmówił jego uwzględnienia.

Na poparcie tego poglądu należy odnotować pogląd wskazujący, że art. 39 ustawy o SN aktualizuje się w każdym przypadku przejścia lub przeniesienia sędziego w stan spoczynku, co oznaczałoby, że zawsze wtedy konieczny jest akt Prezydenta RP, w którym stwierdzi on datę rozpoczęcia stanu spoczynku. W praktyce jednak akt Prezydenta RP konieczny jest tylko wtedy, gdy ustawa nie stwierdza expressis verbis terminu przejścia w stan spoczynku. Słusznie należy zwrócić uwagę na odmienne brzmienie art. 111 ustawy o SN, który różnicuje sytuację sędziów z dniem wejścia w życie ww. ustawy w § 2 i w § 3. Rozwiązanie ustawowe jest jednoznaczne: § 2 przewiduje możliwość przejścia w stan spoczynku ("może przejść w stan spoczynku") po złożeniu oświadczenia przez sędziego, zaś § 3 z mocy prawa przenosi sędziów orzekających w Izbie Wojskowej (i bez oświadczenia Prezydentowi RP), skoro stanowi, że "przechodzą w stan spoczynku".

"Prezydent RP nie wydawał w tym zakresie żadnego aktu urzędowego. Podobnie w przypadku sędziów Sądu Najwyższego przechodzących w stan spoczynku na podstawie art. 111 § 1 i art. 37 § 1 ustawy o SN, Prezydent RP również nie wydał postanowień. Sędziowie Izby Wojskowej przeszli w stan spoczynku z dniem wejścia ustawy w życie (art. 111 § 3 ustawy o SN). Powyższe oznacza, że akt urzędowy Prezydenta RP jest wydawany w przypadku, kiedy ustawa nie precyzuje terminu przejścia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku." (K. Szczucki [w:] Ustawa o Sądzie Najwyższym. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art. 39. K. Szczucki [w:] Ustawa o Sądzie Najwyższym. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art. 39. https://sip.lex.pl/#/commentary/587773078/637166/szczucki-krzysztof-ustawa-o-sadzie-najwyzszym-komentarz-wyd-ii?cm=URELATIONS).

Odrębną kwestią sporną może zatem być, co ma miejsce w sprawie niniejszej, sama data przejścia/przeniesienia sędziego NSA w stan spoczynku oraz podstawa prawna. Cytowany autor wskazuje także, że pośród wymienionych przypadków, kiedy wydanie postanowienia przez Prezydenta RP wydaje się konieczne m.in. w przypadku przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego przez Krajową Radę Sądownictwa w stan spoczynku na jego wniosek albo na wniosek Kolegium Sądu Najwyższego, jeżeli sędzia jest trwale niezdolny do pełnienia obowiązków z powodu choroby lub utraty sił, datą przeniesienia w stan spoczynku stwierdzoną przez Prezydenta RP powinna być data uprawomocnienia się uchwały Krajowej Rady Sądownictwa o przeniesieniu sędziego w stan spoczynku.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekając na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 i 120 P.p.s.a.