Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 432/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 51
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi U. K. i S. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 29 stycznia 2002 r. Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. P. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [..] przy ul. L. w G.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził w dniu 13 września 2007 r. kontrolę ww. robót budowlanych. W związku z ustaleniem, że przedmiotowe roboty budowlane realizowane są z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 29 stycznia 2002 r., organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie.

Postanowieniem z 5 października 2007 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej zwanej "ustawą - Prawo budowlane", organ wstrzymał wykonywanie przez J. P. robót budowlanych związanych z nadbudową przedmiotowego budynku ze względu na fakt, że były one wykonywane w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz nałożył na inwestora obowiązek wykonania skutecznych zabezpieczeń terenu placu budowy.

Następnie - decyzją z 24 października 2007 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, organ pierwszej instancji nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia w wyznaczonym terminie projektu budowlanego zamiennego przedmiotowej nadbudowy, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.

Decyzją z 8 maja 2008 r. wydaną w trybie art. 36a ustawy - Prawo budowlane, uchylona została pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę. W dniu 31 stycznia 2008 r. inwestor złożył wymagane cztery egzemplarze projektu budowlanego zamiennego.

Decyzją z 4 lutego 2009 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, organ pierwszej instancji zatwierdził projekt budowlany zamienny nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G. autorstwa inż. R. P. ze stycznia 2008 roku, udzielił inwestorowi J. P. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy nadbudowie tego budynku oraz nałożył na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nadbudowanej części ww. budynku. W trybie odwoławczym - decyzją z dnia 16 września 2011 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - wyrokiem z 7 kwietnia 2010 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 695/09, uchylił ww. decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 4 lutego 2009 r., jako podjęte z naruszeniem przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, że inwestor wykonywał prace budowlane związane z nadbudową przedmiotowego budynku mieszkalnego na podstawie pozwolenia na budowę, jednak z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Prowadzenie postępowania odnośnie inwestycji budowanej w takiej sytuacji odbywa się na podstawie art. 50 - 51 ustawy - Prawo budowlane. Sąd stwierdził również, że w przypadku przewidzianym w art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy tj. wykonywania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania podobnego do postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego, skoro odpowiednio do zakresu dokonanych przez inwestora zmian stosuje się przepisy dotyczące projektu budowlanego. Przepis art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy wskazuje, iż pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Natomiast przepisy art. 34 i 35 określają wymogi prawidłowego projektu budowlanego. Z przepisów tych wynika więc również zakres postępowania wyjaśniającego niezbędnego do zalegalizowanie wykonanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę robót budowlanych.

Sąd wyjaśnił także, że w przypadku wykonania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego, postępowanie organu nadzoru budowlanego ma na celu sprawdzenie czy możliwa jest ich legalizacja w drodze zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, co z kolei może nastąpić po przedstawieniu projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Projekt budowlany zamienny musi być zatem zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego bądź ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a także techniczno-budowlanymi. Inwestor musi posiadać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Sąd uznał, że sprawa nie została w sposób należyty wyjaśniona. Skarżąca U.K. kwestionowała w toku całego postępowania administracyjnego uznanie przez organy nadzoru budowlanego zgodności przedmiotowych robót budowlanych z przepisami, podnosząc, że nadbudowa nie mogła być zrealizowana z uwagi na stan budynku i wskazując na konieczność dokonania oceny stanu technicznego i sporządzenia ekspertyzy. Nadto składała do akt różne dokumenty związane z tymi zarzutami. Orzekające w sprawie organy ograniczyły się do stwierdzenia, że podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczą postępowania w sprawie pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego, zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z 29 stycznia 2002r. Tymczasem zarzuty te dotyczyły zezwolenia na dalsze wykonywanie robót związanych z nadbudową budynku i legalizacji wykonanych już robót. Te zaś są przedmiotem oceny przez organy nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane. W szczególności, stosownie do § 206 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) rozbudowa, nadbudowa, przebudowa oraz zmiana przeznaczenia budynku powinny być poprzedzone ekspertyzą techniczną stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zarzuty te i uwagi winny zostać rozpoznane w niniejszym postępowaniu, czego nie uczyniły orzekające organy. Ponadto organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą we wniesionym odwołaniu. To samo dotyczy rozstrzygnięcia organu I instancji, który nie wyjaśnił sprawy w powyższym zakresie.

Sąd wyjaśnił nadto, że powyższe uchybienia powodują, że nie jest w stanie dokonać oceny prawidłowości zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowie robót budowlanych.

Sąd uznał natomiast za niezasadny zarzut skargi dotyczący nieposiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jak wskazał bowiem Sąd, J. P. uzyskał zezwolenie na dokonanie rozbudowy budynku przy ul. L. w G. zawarte w postanowieniu Sądu Rejonowego z 24 kwietnia 1998 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VII Ns 1176/97. W postanowieniu tym określono zakres rozbudowy przedmiotowego budynku poprzez wymienienie konkretnych robót. Inwestor posiada zatem prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Sąd uznał również, że nie może odnieść skutku w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane zarzut dotyczący wygaśnięcia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, jako że kwestia ta mogłaby być przedmiotem odrębnego postępowania, a poza tym w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego z uwagi na istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z 29 września 2011 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, zatwierdził projekt budowlany zamienny nadbudowy przedmiotowego budynku autorstwa mgr inż. arch. A. M. i inż. R. P., udzielił J. P. pozwolenia na wznowienie ww. robót budowlanych i nałożył na niego obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nadbudowanej części budynku.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że postanowieniem z 19 lipca 2010 r. nałożył na J. P. obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego zamiennego przedmiotowej inwestycji pod względem kompletności projektu budowlanego w zakresie: a) ekspertyzy technicznej zmiany konstrukcji i elementów budynku przy ul. L. w G. i, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego - zgodnie z § 206 ust 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, b) określonym w § 11 ust. 2 pkt 3 oraz w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. nr 120, poz. 1133 ze zm.).

Organ pierwszej instancji stwierdził, że dokumentacja został poprawiona i uzupełniona w zakresie określonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2010 r. oraz w wyniku uwag U. i S. K., złożonych po zapoznaniu się z projektem zamiennym. Zastosowanie ma zatem w sprawie art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane.

Organ wyjaśnił nadto, że uwagi, iż projekt zamienny nie odzwierciedla rzeczywistego zakresu rzeczowego inwestycji dotychczas zrealizowanej, zostały uwzględnione przez projektantów projektu zamiennego po wezwaniu organu pierwszej instancji z 15 marca 2011 r. Zgodnie z ww. wyrokiem, złożona przez J. P. dokumentacja została uzupełniona między innymi o ekspertyzę techniczną stanu konstrukcji i elementów przedmiotowego budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego oraz poprawiona w zakresie określonym w rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.

Wskazał również, że postępowania prowadzone w sądach cywilnych w sprawie naruszenia prawa własności nie wstrzymują postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. W obrocie prawnym funkcjonuje bowiem postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 24 kwietnia 1998 r., sygn. akt VII Ns 1176/97, zezwalające J. P. na dokonanie rozbudowy przedmiotowego budynku. Postanowienie powyższe wydane zostało w oparciu między innymi o projekt budowlany z czerwca 1995 r., w którym zaprojektowano zamurowanie jednego z okien na parterze budynku. Takie rozwiązanie budowlane (zamurowanie okna) znalazło się również w zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta z dnia 29 stycznia 2002 r. projekcie budowlanym.

Organ wyjaśnił także, że S.K. nabył prawa do nieruchomości przy ul. L. w G. już po ogłoszeniu ww. wyroku, a stosownie do art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony wstępują jej następcy prawni, z czego wynika, że powyższe rozstrzygnięcie Sądu dotyczy obecnie S. K., jako następcy prawnego Z. P., od którego nabył udziały w nieruchomości przy ul. L. w G. Organ zaznaczył przy tym, że zakres wyrażonej przez sąd cywilny zgody pokrywa się z zakresem rzeczowym złożonego przez inwestora projektu zamiennego, który ponadto nie odbiega w sposób znaczący od projektu podstawowego, zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia 20 stycznia 2002 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji U. K. i S. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, odmowę udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy rozbudowie przedmiotowego budynku mieszkalnego, nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, w szczególności poprzez rozbiórkę dobudowanych schodów zewnętrznych i przywrócenie zamurowanego w budynku okna do stanu pierwotnego oraz zakaz przeprowadzania jakichkolwiek prac do czasu zniesienia współwłasności.

W uzasadnieniu odwołania stwierdzili, że organ pierwszej instancji zlekceważył ich zarzuty dotyczące wad budynku i treść wskazywanych opinii rzeczoznawców mgr inż. arch. S. N. oraz inż. B.L. Wskazali, że nie uzyskali obowiązkowej dokumentacji w zakresie uprawnień kierownika budowy, który realizował inwestycję, a ta dokumentacja winna znajdować się w aktach sprawy.

Zdaniem odwołujących się, przedstawiony przez inwestora projekt zamienny zawiera niebezpieczne rozwiązania, między innymi plan wpuszczenia rynien w podłoże. Niesie za sobą groźbę rozmycia gruntu, zawilgocenia fundamentów, co prowadzi do naruszenia konstrukcji całego budynku, spowodowania katastrofy budowlanej i sprowadzenia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia mieszkańców. Podnieśli też, że w postanowieniu Sądu Rejonowego z dna 24 kwietnia 1998 r. określono zakres rozbudowy przedmiotowego budynku poprzez wymienienie konkretnych robót. Zamurowanie jednego z okien na parterze nie należy do jednej z konkretnie wymienionych robót i jego zatwierdzenie stanowi poważne naruszenie prawa. Ponadto organ nie wziął pod uwagę nieprawidłowości, polegających na zacienieniu od strony ogrodu budynku, co było zgłaszane organowi niejednokrotnie. Organ pierwszej instancji nie odniósł się także do wszystkich zarzutów zawartych w piśmie strony z dnia 21 lipca 2011 r., dotyczących między innymi wniosku o zobowiązanie kierownika budowy do przedstawienia uprawnień budowlanych. W piśmie tym organ pierwszej instancji został również poinformowany o zamieszkiwaniu w budynku 4 rodzin. Zarzucili nadto, że w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji zabrakło dokładnego wyjaśnienia faktów, jakie organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co bezpośrednio narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Decyzją z 14 czerwca 2012 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że inwestor realizuje inwestycję z odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Odstępstwa te polegają m.in. na wykonaniu wykuszu od strony ul. L. jako pulpitowego - zamiast dwuspadowego, niewykonaniu wykuszu zaprojektowanego od strony ogrodu oraz częściowym wykonaniu nowej więźby dachowej, w poziomie istniejącej, bez zaprojektowanego podwyższenia murłaty o ok. 1 m, powodując tym samym zmniejszenie przewidywanej w projekcie kubatury obiektu budowlanego.

Organ wyjaśnił również, że w dniu 18 kwietnia 2011 r. inwestor przedłożył projekt budowany zamienny nadbudowy przedmiotowego budynku ze stycznia 2008 roku autorstwa inż. R. P., uzupełniony, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 7 kwietnia 2010 r. oraz zgodnie z postanowieniem z 19 lipca 2010 r.. W skład przedłożonego projektu zamiennego wchodzi opracowanie z września 2010 r. - "Orzeczenie Techniczne o możliwości nadbudowy budynku mieszkalnego, G., ul. L.". Autor opracowana dokonał analizy nośności elementów konstrukcyjnych budynku, m.in. sprawdzenia nośności ścian piwnicy po nadbudowie (pkt 3.3 opracowania) oraz sprawdzenia fundamentów pod ścianą zewnętrzną (pkt 3.4 opracowania), zaś we wnioskach końcowych określił jednoznacznie, że "Z przedstawionego opisu oraz obliczeń sprawdzających nośność głównych elementów konstrukcyjnych jest wystarczająca do przyjęcia dodatkowych obciążeń wynikających z nadbudowy budynku. W głównej części budynku, która podlega nadbudowie nie stwierdzono uszkodzeń, rys czy pęknięć. Budynek jest w dobrym stanie technicznym. Projektowana nadbudowa może być wykonana."

Organ wskazał także, że w skład przedłożonego projektu zamiennego wchodzi "Dokumentacja o warunkach gruntowo-wodnych podłoża na działce nr [..] przy ul. L. w G." autorstwa mgr Z. K. W rozdziale 5. tego opracowania, zatytułowanym "Warunki końcowe", zawarta jest informacja, że "w badanym podłożu poniżej nasypów zalegają grunty nośne. Na badanym terenie występują korzystne warunki gruntowo-wodne dla projektu modernizacji budynku. Bezpośrednie podłoże istniejących fundamentów stanowią grunty nośne; piaski gliniaste w stanie twardoplastycznym o IL = 0,15 oraz średnio zagęszczone piaski drobne o ID = 0,50".

Odnosząc się do argumentów odwołania, organ II instancji stwierdził, że przedłożone przez inwestora dwie niezależne ekspertyzy określają, że brak jest przeciwwskazań technicznych dla inwestycji polegającej na nadbudowie przedmiotowego budynku. Odnosząc się do podnoszonej przez odwołujących się kwestii zakresu uprawnień kierownika budowy przedmiotowej inwestycji, organ odwoławczy wyjaśnił, że dla procedury dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego kwestia uprawnień budowlanych kierownika budowy nie ma znaczenia. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy - Prawo budowlane nie przewidują możliwości rozpatrywania przez organy nadzoru budowlanego wniosków strony w zakresie uprawnień kierownika budowy. W powyższej kwestii kompetentna jest właściwa izba samorządu zawodowego. Odnośnie zarzutu, że przedłożony projekt zamienny przewiduje wpuszczenie rynien w podłoże i niesie za sobą groźbę naruszenia konstrukcji całego budynku, organ odwoławczy wyjaśnił, że powyższe wątpliwości rozstrzygają przedłożone ekspertyzy. Argumentacja strony dotycząca ewentualnych nieprawidłowości konstrukcyjnych obiektu, nie poparta stosowną dokumentacją, nie może dać podstaw do skutecznego zakwestionowania stanowiska przedstawionego przez osoby posiadające uprawnienia budowane. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuprawnionego zamurowania jednego z okien, organ stwierdził, że takie rozwiązanie znalazło się również w pierwotnej dokumentacji projektowej (Rys A5 - Przekrój A-A, Rys A7 - Elewacja boczna). Organ wyjaśnił także, że wprawdzie w postanowieniu Sądu Rejonowego z 24 kwietnia 1998 r., dotyczącym udzielenia zgody na dokonanie rozbudowy, brak jest wzmianki o udzieleniu pozwolenia na zamurowanie tego otworu okiennego, jednak dokonane rozwiązanie spowodowane było względami technicznymi wynikającymi z dobudowania schodów zewnętrznych, wykonanych w zakresie zgody sądu na dobudowę, wyrażoną ww. postanowieniem. Organ zaznaczył przy tym, że w rozpatrywanym przypadku nie doszło do zamurowania całego otworu okiennego, a jedynie jego części ponad spocznikiem dobudowanych schodów, w przeszklonej części stanowiącej wykusz od bryły głównej budynku.

Organ odwoławczy stwierdził również, że w rozpatrywanym przypadku brak jest podstaw do domniemania, że doszło do zacienienia pokoju mieszkalnego. W pokoju mieszkalnym, o którym pisze strona odwołująca się, bezpośrednio przy spornym otworze okiennym, znajdują się trzy inne otwory okienne: dwa o wymiarach 1,20 m x 1,45 m oraz jeden o wymiarach 0,90 m x 1,45 m, ponadto jest jeszcze jeden dodatkowy otwór okienny w ścianie prostopadłej pokoju o wymiarach 1,80 m x 1,45 m. Zatem argument dotyczący zacienienia, spowodowanego częściowym zamurowaniem otworu okiennego nad płytą spocznikową, nie znajduje potwierdzenia w stanie sprawy.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że w toku postępowania odwoławczego ustalił, że dla terenu działki nr [..] przy ul. L. w G. w chwili obecnej nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wystąpił do organu I instancji o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, polegającego na przeprowadzeniu dodatkowych oględzin przedmiotowej inwestycji, przy udziale stron postępowania, w celu jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości ustalenia, czy przedmiotowe roboty budowlane zostały zakończone. Z dokonanych w powyższym zakresie ustaleń wynika, że do zakończenia inwestycji pozostało wykonanie schodów z piętra na poddasze wewnątrz budynku, projektowanych nad istniejącym wiatrołapem, oraz roboty wykończeniowe, tj. wykonanie balustrady, okładziny schodów zewnętrznych, podłogi na poddaszu, uzupełnienie tynków, malowanie itp.

Biorąc pod uwagę całość zebranego w sprawie materiału dowodowego (m.in. fakt, że inwestor posiada udzielone postanowieniem sądu prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) organ odwoławczy stwierdził, że podjęte w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, tj. zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G., jest zasadne.

W skardze na powyższą decyzję U. K. i S.K., wskazując na naruszenie art. 50 i art. 51 ustawy - Prawo budowlane oraz art. 7, art. 10, art. 12, art. 24, art. 77 § 1, art. 78, art. 79, art. 80, art. 84 § 1, art. 86 i art. 107 § 3 k.p.a., wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi stwierdzili, że nie uzyskali od organów nadzoru budowlanego ekspertyzy mgr inż. S. N., w której stwierdzono zły stan budynku, mimo że niejednokrotnie zwracali się do organów o tę ekspertyzę. Organy nie przedstawiły im też dokumentacji, w zakresie uprawnień kierownika budowy, który realizował sporną inwestycję, w tym nadzorował zamurowanie okna na parterze, a także podwyższenie konstrukcji dachu, która zacienia budynek, znajdujący się na tej samej posesji.

Zdaniem skarżących, organy nie wzięły pod uwagę, że realizowana nadbudowa zacienia (od strony ogrodu) budynek wybudowany przez skarżącą za zgodą wszystkich współwłaścicieli, który jest niższy od dokonywanej rozbudowy. Tymczasem inwestor - występując o warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji - wskazywał, że nie planuje zmian budynku od strony ogrodu.

Skarżący zarzucili także, że w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki o dokonaniu zgłoszenia o terminie rozpoczęcia robót budowlanych, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane. Ponadto w jednym z dzienników budowy dokonywane były skreślenia dat, a dziennika tego inwestor nie przedstawił w trakcie oględzin w 2007 r. Inwestor nie wpuścił też skarżącej U.K. na oględziny przeprowadzone w 2007 r. W ocenie skarżących, z uwagi na brak wpisu dokonywanych prac budowlanych, dziennik budowy nie ma mocy dowodowej, gdyż prace odbywały się w innych datach. W dzienniku budowy nie odnotowano chronologicznie z datą pewną wykonania wszystkich prac, zatajając istotne fakty (zamurowanie okna, zalanie schodów, podłączeń orynnowania), jak również terminu rozpoczęcia inwestycji i przejęcia placu budowy przez kierownika.

Skarżący stwierdzili również, że bezsporny jest fakt, że inwestor realizował całą inwestycję z odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, a wskazywanie przez organ drugiej instancji, że zamurowanie okna spowodowane było względami technicznymi jest nadużyciem prawa. Zamurowanie jednego z okien na parterze nie należy do jednej z konkretnie wymienionych robót w postanowieniu sądu cywilnego i jego zatwierdzenie stanowi poważne naruszenie prawa. Skarżący zaznaczyli przy tym, że organ nadzoru budowlanego winien w ramach postępowania z art. 51 ustawy - Prawo budowlane dokonać oceny, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a zatem czy na taki stan rzeczy ma zgodę współwłaścicieli, a - jak wynika z akt sprawy - takiej zgody nie ma od skarżących. Ponadto na wybudowanie schodów niezgodnych z ustaleniami i zamurowanie okna nie wyrażała zgody również inna współwłaścicielka – J. P.

Skarżący zarzucili nadto, że nie umożliwiono im zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji administracyjnej w organie drugiej instancji, gdzie - po zapoznaniu się z materiałem dowodowym - strona zażądała przeprowadzenia dowodu - ekspertyzy na okoliczność znajdujących się w aktach opinii geodety oraz opracowania inż. R. P. Zdaniem skarżących, w sprawie powinien zostać przeprowadzony dowód z opinii biegłego na okoliczność dostarczonych przez inwestora opracowań, gdyż - jak stanowi art. 78 § 1 k.p.a., wskazane dokumenty i opisane elementy opracowań są sporne. Żaden organ nie odniósł się przy tym do ekspertyzy biegłego sądowego, a swoje ustalenia organy opierają wyłącznie na dostarczonych przez inwestora opracowaniach.

Odnosząc się do dołączonego do przedłożonego projektu zamiennego orzeczenia technicznego inż. R. P., który dokonał analizy nośności elementów konstrukcyjnych budynku, dopuszczając możliwość nadbudowy budynku i stwierdzając brak w nim uszkodzeń, rys i pęknięć, skarżący stwierdzili, że dokonane w tym orzeczeniu sprawdzenie nośności ścian konstrukcyjnych zewnętrznych wykonane zostało w sposób uproszczony i trudny do sprawdzenia. Do obliczeń przyjęto ławę o szerokości 70 cm oraz prawdopodobieństwo, że szerokość fundamentów jest równa grubości ścian piwnic. Nie sprawdzono natomiast rzeczywistej szerokości fundamentów, w oparciu o które dokonano obliczeń statycznych. Obliczenia te budzą wątpliwości, które nie zostały wyjaśnione. Skarżący zaznaczyli przy tym, że już w 1997 r. rzeczoznawca sądowy stwierdzał rysy i pęknięcia w budynku. W ekspertyzie rzeczoznawcy sądowego stwierdzono, że na wewnętrznych powierzchniach ścian piwnic widoczne są wykwity i złuszczenia, co wskazuje na niedostateczną izolację przeciwwilgociową, oraz wskazywano, że w budynku występują zarysowania ścian zewnętrznych. Ekspertyza wykonana przez rzeczoznawcę budowlanego inż. B. L. wskazuje na znaczne pęknięcia ścian w poziomie parteru. Również wskazana w zaskarżonej decyzji dokumentacja o warunkach gruntowo-wodnych budzi wątpliwości. Brak jest bowiem w niej wskazania gdzie dokonano wierceń. Wszystkie opracowania były robione na żądanie inwestora i dla jego potrzeb, a zatem nie mogą stanowić dowodu. Dowodem winna być ekspertyza budowlana sporządzona przez niezależnego rzeczoznawcę. Organ wskazuje na dwie niezależne ekspertyzy, a w ocenie strony w aktach sprawy znajduje się tylko jedna ekspertyza rzeczoznawcy sądowego, inne dokumenty (opracowania inż. R. P. oraz geologa mgr Z. K.) są tylko opracowaniami dla potrzeb inwestora. Ponadto prawidłowo wykonana ekspertyza techniczna winna zawierać opis przedmiotu opracowania i celu jakiemu ma służyć, opis badanych elementów i rozwiązań konstrukcyjnych domu, ich wymiary i materiały z jakich są wykonane, opis sposobu posadowienia fundamentów, konstrukcji ścian, stropu, opis dokonanych odkrywek i badań, dokumentację rysunkową i fotograficzną badanych elementów, obliczenia dopuszczalnych obciążeń elementów konstrukcyjnych, a w szczególności: fundamentów, stropów, ścian, nadproży, belek, wnioski z oględzin i badań obejmujące: ocenę stanu budynku i jego przydatności do dalszego użytkowania lub planowanej przebudowy, ocenę stanu instalacji, opis uszkodzeń powstałych w badanych elementach (rysy, pęknięcia, zawilgocenia i zagrzybienia), ocenę przyczyn powstawania uszkodzeń. Natomiast wykonane w sprawie opracowanie opisuje tylko i wyłącznie geologię terenu, a konstruktor opiera swoje obliczenia (z powodu braku dokonanych odkrywek) tylko na podstawie starej dokumentacji, która w wielu przypadkach odbiega od rzeczywistego stanu budynku.

Strona skarżąca podkreśliła, że istniejące wady fundamentów są istotne, gdyż w procesie kanalizowania budynku został naruszony i przerwany fundament budynku poprzez rozbicie i wprowadzenie rur kanalizacyjnych (od strony ogrodu), ponieważ poprzez gliniasty teren niemożliwe było zrobienie podkopu pod fundament.

Ponadto nie zbadano czy zrealizowanie nadbudowy nad istniejącą klatką wejściową i pomieszczeniem parteru jest możliwe z uwagi na brak fundamentów w tej części budynku.

Skarżący zarzucili również, że w związku ze zmianą konstrukcji budynku nie uwzględniono zapotrzebowania paliwa gazowego, które winno być poprzedzone dokonaniem nowych przyłączy. Liczniki obecnie zainstalowane znajdują się pod wybudowanymi schodami z pełnego odlewu betonowego, co jest niezgodne z przepisami, które stanowią, że liczniki nie mogą być zasłonięte.

Stwierdzili także, że organ nieprawidłowo ustalił prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż inwestor posiada tylko udziały w nieruchomości, zniesienie współwłasności nie nastąpiło. Natomiast rozbudowa obiektu budowlanego na nieruchomości stanowiącej współwłasność jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody wszystkich uprawnionych do dysponowania nieruchomością w tej sprawie. Zatwierdzanie projektu zamiennego winno być poprzedzone zgodą wszystkich współwłaścicieli, a takiej zgody inwestor nie posiada. Sąd Rejonowy - postanowieniem z 24 kwietnia 1998 r., zezwolił na rozbudowę przedmiotowego budynku, wskazując zakres dopuszczalnych robót budowlanych, jednak na rozprawie sądowej rozpatrywany był inny projekt (inż. G. R.) niż obecnie zatwierdzony. Ponadto w toku tego postępowania sądowego odnośnie przedmiotowych planów wypowiedziało się 3 inżynierów, w tym rzeczoznawca sądowy. Przeprowadzono ekspertyzy, które potwierdziły ustalenia, że budynek ma wady. Dokonano szkicu odkrywki fundamentowej dla celów tego postępowania. Skarżący zaznaczyli przy tym, że inwestor wiedział, że fundamenty budynku zostały naruszone w momencie doprowadzania kanalizacji do budynku. Wiedział również, że przedmiotowy budynek już raz był podnoszony i przyjęcie dodatkowego obciążenia skutkuje pęknięciami na ścianach.

Skarżący zarzucili ponadto, że organ odwoławczy - przed wydaniem decyzji - nie zawezwał strony do zapoznania się z materiałem dowodowym, naruszając art. 10 § 1 k.p.a.

Wyrokiem z 19 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 447/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 14 czerwca 2012 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych.

Przystępując do rozważań, podkreślając związanie wynikające z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odwołał się do wyroku z 7 kwietnia 2010 r., w którym uznano za zasadne prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w trybie art. 50 i art. 51 ustawy - Prawo budowlane, ze względu na wykonywanie przedmiotowych robót budowlanych z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Sąd przesądził również, że w przypadku przewidzianym w art. 50 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy tj. wykonywania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania podobnego do postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego, skoro odpowiednio do zakresu dokonanych przez inwestora zmian stosuje się przepisy dotyczące projektu budowlanego. Przepis art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy wskazuje, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Natomiast przepisy art. 34 i 35 określają wymogi prawidłowego projektu budowlanego. Z przepisów tych wynika więc również zakres postępowania wyjaśniającego niezbędnego do zalegalizowanie wykonanych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę robót budowlanych.

Sąd stwierdził nadto, że w ramach postępowania legalizacyjnego - polegającego na zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, inwestor musi się wykazać prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i uznał, że inwestor J. P. posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które wynika z zezwolenia na dokonanie rozbudowy przedmiotowego budynku, zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego z 24 kwietnia 1998r.

Sąd uznał również, że niniejsza sprawa nie została w sposób należyty wyjaśniona przez organy. W szczególności koniecznym w przedmiotowym postępowaniu było przeprowadzenie ekspertyzy technicznej stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego, o której mowa w § 206 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.).

Mając na względzie przedstawioną powyżej ocenę prawną, zawartą w wyroku z 7 kwietnia 2010 roku, Sąd rozstrzygając wyrokiem z 19 grudnia 20102 r. uznał, że organ odwoławczy - wydając zaskarżoną decyzję, nie zastosował się w pełni do tej oceny i nie wykonał w sposób prawidłowy wskazań Sądu co do dalszego prowadzenia postępowania, a ponadto dopuścił się także innych uchybień przepisom postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zważył, że zgodnie z ww. wytycznymi organy były zobowiązane rozpatrzyć przedmiotową sprawę w oparciu o art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane. Oznacza to, że miały obowiązek przeanalizowania przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego pod kątem zasadności zezwolenia na wznowienie robót budowlanych wykonywanych z istotnymi odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę, przy czym winny były w szczególności zbadać okoliczności wyszczególnione w uzasadnieniu ww. wyroku.

Organy nie były natomiast zobowiązane w tym postępowaniu do badania podnoszonych w skardze kwestii dotyczących prowadzenia przez inwestora dziennika budowy, uprawnień kierownika budowy, a także braku umieszczenia na budowie tablicy informacyjnej. Okoliczności te bowiem są nieistotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zatem wszelkie zarzuty skarżących, podnoszone w skardze w tym zakresie, a dotyczące nieprawidłowego prowadzenia dziennika budowy, braku wymaganych uprawnień kierownika budowy oraz nieumieszczenia przez inwestora na budowie tablicy informacyjnej, nie mogły wpłynąć na ocenę prawidłowości wydanych w sprawie decyzji. Nie dotyczą one bowiem przedmiotu sprawy. Wszelkie ewentualne uchybienia w tym zakresie winny być oceniane w ramach postępowań w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, której podlegają kierownicy budowy, jako osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie. Kwestii tych nie bada natomiast organ nadzoru w postępowaniu naprawczym określonym w art. 50 i art. 51 ustawy - Prawo budowlane.

Bezzasadne były także zarzuty skargi dotyczące wygaśnięcia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji, z uwagi na brak zgłoszenia terminu rozpoczęcia robót budowlanych. Podkreślić przede wszystkim należy, że decyzja z 29 stycznia 2002 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę, wydana dla przedmiotowej inwestycji, uchylona została decyzją z 8 maja 2008 r., a zatem obecnie bezprzedmiotowe są wszelkie rozważania dotyczące wygaśnięcia tego pozwolenia na budowę, a zarzuty w tym zakresie nie mogą być uwzględnione, o czym przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 7 kwietnia 2010 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, że przedłożony przez inwestora projekt budowlany zamienny powinien zostać zaakceptowany przez "zarząd współwłaścicieli", a nie tylko przez organ, a nadto dotyczących braku zgody współwłaścicieli na obecnie oceniany zakres robót, należało wskazać, że w zakresie prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane również wiążącej oceny prawnej dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 7 kwietnia 2010 r. - uznając, że prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika z postanowienia Sądu Rejonowego z 24 kwietnia 1998 r. Podkreślił Sąd, że z jednej strony - na realizację robót budowlanych w ramach przedmiotowej inwestycji nie jest wymagana zgoda wszystkich współwłaścicieli budynku, z drugiej zaś strony, stwierdzenie to dotyczy wyłącznie robót budowlanych wymienionych w ww. postanowieniu Sądu Rejonowego z 24 kwietnia 1998 r. Bezzasadnie zatem zarzucali w skardze skarżący, że zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego winno być potwierdzone zgodą wszystkich współwłaścicieli, której to zgody inwestor nie posiada. Okoliczność ta nie stanowi o braku po stronie inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nieistotne było też, że inwestorowi nie przysługuje ponad połowa udziałów we współwłasności nieruchomości oraz że nie doszło do przyznania inwestorowi części nieruchomości do wyłącznego użytku, czy też do wyodrębnienia własności lokali. Skutku nie mogły odnieść również zarzuty dotyczące tego, że w postępowaniu cywilnym oceniano inny projekt budowlany, niż będący przedmiotem niniejszej sprawy. Postanowieniem z 24 kwietnia 1998 r. Sąd Rejonowy nie zatwierdził bowiem określonego projektu budowlanego, lecz wyraził zgodę na konkretny zakres robót budowlanych.

Podkreślił Sąd, że - jak wynika z treści ww. postanowienia - Sąd Rejonowy zezwolił inwestorowi J. P. na dokonanie rozbudowy przedmiotowego budynku przez zmianę konstrukcji dachu przez jego podniesienie i zmianę kąta jego nachylenia, dobudowanie schodów zewnętrznych, wymianę stropu nad pierwszym piętrem budynku, nadbudowę przedsionka wejściowego, rozbudowanie części pierwszego piętra domu, adaptacje pomieszczeń strychowych na pomieszczenia mieszkalne, w tym nadbudowę ściany poddasza. Treść przedmiotowego postanowienia wyznacza zatem zakres robót budowlanych przy rozbudowie przedmiotowego budynku, które inwestor jest uprawiony wykonać bez zgody pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Niewątpliwie dopuszczalne są prace dodatkowe, czy wykończeniowe, jeżeli są one niezbędne do realizacji nadbudowy w zasadniczym zakresie określonym w postanowieniu Sądu Rejonowego. Przykładowo może to dotyczyć wykonania balustrady schodów zewnętrznych, lub pokrycia ich płytami, mimo że tego rodzaju prace nie zostały w postanowieniu wyraźnie wymienione. W każdym jednak przypadku tego rodzaju prac towarzyszących, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, organ był obowiązany w sposób dokładny i przekonywujący wyjaśnić, z jakich przyczyn uznaje dopuszczalność wykonania określonych robót budowlanych w ramach rozbudowy budynku. Oceny w tym zakresie winien przy tym dokonywać z uwzględnieniem treści postanowienia Sądu Rejonowego z 24 kwietnia 1998 r., z którego inwestor wywodzi swoje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących zamurowania okna na parterze, Sąd zważył, że w ww. postanowieniu z 24 kwietnia 1998 r. nie zezwolono inwestorowi wprost na częściowe zamurowanie okna na parterze budynku (które zostało wykonane w ramach ocenianych robót). Natomiast wyjaśnienia organu odwoławczego w tym zakresie - zdaniem Sądu, są niewystarczające. Po pierwsze - brak jest obecnie podstaw, aby uzasadniać dopuszczalność takiego rozwiązania treścią pierwotnego projektu budowlanego. Decyzja z 29 stycznia 2002 r., zatwierdzająca ten projekt, została uchylona, zatem obecnie organ w swoich ustaleniach faktycznych nie jest uprawniony do powoływania się na rozwiązania pierwotnego projektu budowlanego, lecz jest obowiązany do oceny prawidłowości rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym zamiennym. Ponadto, wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego uprawnienie inwestora do dobudowania schodów zewnętrznych nie uzasadnia samo w sobie dopuszczalności częściowego zamurowania okna na parterze budynku. Podnoszone przez organ odwoławczy "istnienie względów technicznych" takiego rozwiązania, nie zostało natomiast w żaden sposób uzasadnione, czy też odniesione do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Projekt budowlany zamienny również nie zawiera w tym zakresie żadnych bliższych wyjaśnień, zatem akceptacja takiego rozwiązania przez organ odwoławczy, w ocenie Sądu, była co najmniej przedwczesna. Aby dopuścić powyższe rozwiązanie inwestycyjne, organ odwoławczy winien przeprowadzić w tym zakresie postępowanie dowodowe, które powinno dać jednoznaczną odpowiedź, że częściowe zamurowania okna na parterze budynku jest warunkiem koniecznym dla prawidłowego wykonania zakresu robót budowlanych objętych postanowieniem Sądu Rejonowego, a w szczególności prac polegających na dobudowaniu schodów zewnętrznych. Jeżeli tego rodzaju zależność w ramach wyżej wymienionych prac nie zostanie stwierdzona, wówczas brak będzie podstaw do zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego w tym zakresie. Wobec tego rodzaju ustaleń faktycznych, stwierdzić bowiem będzie należało, że w tym zakresie inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, skoro ww. rozwiązanie nie zostało wprost zawarte w postanowieniu Sądu Rejonowego.

Podkreślił Sąd, że wszelkie zarzuty i twierdzenia skargi, dotyczące treści postanowienia Sądu Rejonowego z 24 kwietnia 1998 r. nie mogły być przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w niniejszej sprawie. Postanowienie to jest prawomocne. Brak jest podstaw prawnych do kwestionowania zawartego w tym postanowieniu rozstrzygnięcia, w szczególności podważania prawidłowości ustaleń faktycznych sądu powszechnego, poczynionych na podstawie pierwotnego projektu budowlanego, to jest projektu autorstwa inż. G. R., czy też podważania rozstrzygnięcia zawartego w postępowaniu przez przywoływanie opinii biegłych sądowych sporządzonych w postępowaniu przed tym sądem. Wiążąca jest dla organów rozpatrujących przedmiotową sprawę ostateczna treść zawarta w postanowieniu Sądu Rejonowego, która określa zakres dopuszczalnych robót budowlanych.

Wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte w uzasadnieniu wyroku z 7 kwietnia 2010 r. dotyczące konieczności wykonania ekspertyz, o których mowa w § 206 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zostały - w ocenie Sądu, w zasadzie wykonane, albowiem inwestor - na wezwanie organu, przedłożył zarówno orzeczenie techniczne o możliwości nadbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego (autorstwa inż. R. P.), jak również dokumentację o warunkach gruntowo-wodnych podłoża na działce nr [..] przy ul. L. w G.(autorstwa mgr Z. K.). Wykonanie powyższych zaleceń Sądu nie zwalniało jednak organu odwoławczego z dokonania oceny przedłożonych dokumentów. Przedłożone ekspertyzy, jak każdy inny dowód przeprowadzony w toku postępowania wyjaśniającego, podlegać powinny ocenie organu. Takiej oceny organ odwoławczy nie przeprowadził, stwierdził bowiem jedynie, że przedłożone ekspertyzy określają, że brak jest przeciwwskazań technicznych dla przedmiotowej inwestycji. Tymczasem szczegółowa ocena przedłożonych ekspertyz była niezbędna ze względu na podnoszone w toku postępowania twierdzenia strony skarżącej, w szczególności dotyczące złego stanu fundamentów nadbudowywanego budynku, jak również na istniejące rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym.

Podkreślił Sąd, że w orzeczeniu autorstwa inż. R. P. zawarto wniosek, iż istniejąca ława bez problemu przeniesie występujące obciążenia po nadbudowie budynku, przy czym autor orzeczenia odwołał się do szerokości ławy fundamentowej, przyjętej w orzeczeniu mgr inż. S. N. z czerwca 2001 roku. Jednakże w orzeczeniu autorstwa mgr inż. S. N. nie został wskazany sposób ustalenia szerokości ław fundamentowych. Nie sposób zatem - w świetle materiału dowodowego, którym dysponował organ odwoławczy - stwierdzić jednoznacznie, jaka jest rzeczywista szerokość ław fundamentowych. W toku postępowania przed Sądem Rejonowym, zakończonego wyżej opisywanym postanowieniem z 24 kwietnia 1998 r., została ponadto sporządzona opinia biegłego sądowego mgr inż. R. G., na okoliczność, czy projekt rozbudowy przedmiotowego budynku odpowiada rzeczywistym możliwościom konstrukcyjnym tego budynku. Wynika z niej, że w projekcie, w zakresie nośności istniejących fundamentów, przyjęto założenie co do szerokości ław fundamentowych, lecz nie dokonano jednoznacznej oceny ich nośności. Ewentualne dostosowanie konstrukcji budynku do nośności gruntu jest możliwe technicznie, lecz nie później niż w początkowej fazie budowy. W ww. opinii biegły odwołał się również do ekspertyzy wykonanej przez inż. B. L., oceniając, że jej ustalenia nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach i praktyce. Podkreślił sąd, że z zawartej w aktach administracyjnych informacji technicznej inż. B. L., dotyczącej możliwości nadbudowy przedmiotowego budynku, stwierdzono, że zaprojektowana nadbudowa nie uwzględniała warunków gruntowych posadowienia fundamentów. W ocenie rzeczoznawcy, założone w pierwotnym projekcie budowlanym wielkości fundamentów okazały się inne, co wykluczało możliwość dodatkowego ich obciążenia. Przy czym wyjaśnił, że swoje stwierdzenia oparł na odkrywce - wykopie kontrolnym. Opinii sporządzonej przez mgr inż. R. G. rzeczoznawca inż. B. L. zarzucił brak analizy nośności fundamentów. Wskazał, że istnieje zagrożenie dla konstrukcji całego budynku w przypadku wykonania nadbudowy.

Wszystkie ww. opinie i ekspertyzy sporządzone przez rzeczoznawców budowlanych, bez względu na to czy zostały sporządzone w ramach przedmiotowego postępowania, czy też w ramach postępowania przed sądem powszechnym, stanowią materiał dowodowy podlegający ocenie organu nadzoru budowlanego orzekającego w przedmiotowej sprawie. Wszystkie one dotyczą bowiem możliwości technicznych realizacji przedmiotowej inwestycji. Dopuszczalność realizacji inwestycji w przewidzianych przez inwestora rozwiązaniach, które - co zostało bezspornie ustalone - stanowią istotne odstąpienie od pierwotnego projektu budowlanego, stanowi przedmiot aktualnie prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Ze sporządzonych opinii nie można w sposób jednoznaczny wywnioskować, jaka jest rzeczywista szerokość ław fundamentowych, co - w ocenie osób je sporządzających, ma istotne znaczenie dla oceny nośności fundamentów. Istniejące zatem rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym wymagają dokładnego wyjaśnienia, co pozwoli na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Wyjaśnień w tym zakresie nie zawarto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy, po dokonaniu oceny wszystkich, sporządzonych dla przedmiotowej inwestycji ekspertyz, winien dokonać oceny każdej z nich i uzasadnić, dlaczego podziela wnioski tej lub innej opinii, a dlaczego wniosków innych opinii nie podziela. W razie zaś wątpliwości, co do prawidłowości wniosków sporządzonych ekspertyz, organ winien przeprowadzić dodatkowy dowód z opinii biegłego lub biegłych, która istniejące wątpliwości usunie. Może to się okazać niezbędne, szczególnie wobec występujących pomiędzy sporządzonymi opiniami zasadniczych rozbieżności w przedmiocie możliwości technicznych realizacji przedmiotowej inwestycji. Z wskazywanego już przez Sąd w wyroku z 7 kwietnia 2010 r. § 206 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wynika bowiem, że rozbudowa, nadbudowa czy też przebudowa budynku może zostać wykonana jedynie wtedy gdy będzie to dopuszczał stan konstrukcji i elementów budynku, a także stan podłoża gruntowego.

Sąd uznał również, że organ odwoławczy nie wyjaśnił (w jakimkolwiek zakresie) podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii zacieniania przez budynek objęty inwestycją, drugiego budynku posadowionego na tej samej działce gruntu, a wybudowanego przez skarżącą. Strona skarżąca podnosiła, że wybudowany przez nią budynek w obecnym stanie jest niższy od dokonywanej przez inwestora rozbudowy. Tymczasem organ odwoławczy przyjął, że brak jest podstaw do domniemania, że doszło do zacienienia pokoju mieszkalnego, spowodowanego częściowym zamurowaniem otworu okiennego na parterze budynku. Zarzut skarżącej nie dotyczył jednak zacienienia pokoju mieszkalnego w budynku objętym rozbudową, lecz zacienienia drugiego budynku, wybudowanego na tej samej działce przez skarżącą. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach techniczno-budowlany, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Wymogi w zakresie naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi zostały określone w §§ 13, 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wyjaśnień dotyczących kwestii, czy realizowana rozbudowa spełnia ww. wymogi, zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących instalacji gazowej, Sąd zważył, że w sprawie organy nie ustaliły aby projekt budowlany zamienny dla przedmiotowej inwestycji obejmował prace związane z tą instalacją. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 34 ust. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, projekt budowlany winien zawierać - stosownie do potrzeb, oświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej o zapewnieniu dostaw gazu. Zatem to czy takie oświadczenie powinno znaleźć się w kontrolowanym projekcie powinien zweryfikować organ odwoławczy, czego nie uczynił. Ponadto z § 166 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wynika, że urządzenia pomiarowe zużycia gazu powinny być zainstalowane w sposób zapewniający łatwy dostęp do ich kontroli lub wymiany. Podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności, które mogą wskazywać na wykonanie przez inwestora robót budowlanych w sposób powodujący utrudnienia w dostępie do gazomierzy, nie zostały w żaden sposób zbadane przez organ odwoławczy. Postępowanie naprawcze prowadzone w związku z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź innych przepisach, winno prowadzić do ustalenia, czy wykonane roboty budowlane zostały zrealizowane także w zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Nie jest zatem dopuszczalna legalizacja robót budowlanych, objętych projektem budowlanym zamiennym, jeżeli w określonym zakresie skutkują one naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, a do takich przepisów należą wymagania dotyczące usytuowania gazomierzy.

Powyższej opisane uchybienia organu odwoławczego stanowią naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze ww. przepisy organ odwoławczy winien był podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w szczególności ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy przedłożony projekt budowlany zamienny spełnia wszystkie wymogi określone w art. 34 i art. 35 ustawy - Prawo budowlane, a tym samym, czy może być podstawą do zezwolenia na wznowienie robót budowlanych, czego - jak wykazano powyżej, prawidłowo nie uczynił. Organ winien był także - jeżeli było to konieczne - z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu powyższych okoliczności.

Konsekwencją powyższych uchybień w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego, było naruszenie przez organ odwoławczy także art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem obowiązkiem organu było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2010 r.

Mając na uwadze cyt. powyżej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sygn. akt II SA/Gd 47/12 z 19 grudnia 2012r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpatrzył odwołanie U.K., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 września 2011r. W wyniku powtórnego rozpatrzenia odwołania U. K., organ wojewódzki decyzją z 8 lipca 2013r. uchylił decyzje organu I instancji z 29 września 2011r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że niezbędnym jest wyjaśnienie przez organ I instancji następujących kwestii:

zacieniania przez budynek objęty inwestycją, należącego do U.K. budynku znajdującego się na podwórku niniejszej nieruchomości,

usytuowania gazomierzy i dostępu do nich,

stwierdzenia, jaka jest rzeczywista szerokość ław fundamentowych, z uwagi na fakt, iż w ocenie osób sporządzających opinie i ekspertyzy w przedmiotowej sprawie, powyższe ma istotne znaczenie dla oceny nośności fundamentów,

dokonanie przez organ I instancji analizy przedłożonego projektu zamiennego w aspekcie czy częściowe zamurowanie okna na parterze budynku jest warunkiem koniecznym dla prawidłowego wykonania prac polegających na dobudowaniu schodów zewnętrznych.

W ponownym rozpatrzeniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 20 września 2014r. nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia projektu zamiennego w poruszanym powyżej zakresie. Inwestor przedłożył uzupełniony projekt zamienny wraz z "Orzeczeniem Technicznym"

Kolejną wydaną w sprawie decyzją z 15 maja 2015r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego po raz kolejny zatwierdził projekt zamienny nadbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G.

Od decyzji złożyła odwołanie U. K. i S. K. W treści odwołania strony postępowania podniosły szereg argumentów dotyczących spękań i powstawania rys w stropie nad piwnicą, co ich zdaniem jest wynikiem słabego fundamentu. W szczególności U. K. podniosła fakt istnienia słabego fundamentu od strony ogrodu (wykonanego bez zbrojenia, i narażonego na szkodliwe czynniki atmosferyczne z powodu zalania, naruszenia podczas wykonywania naprawy rury kanalizacyjnej i dokonanej przed 1995r. częściowej nadbudowy ścianki kolankowej od strony ogrodu.

Rozpatrując odwołanie w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał powtórnej analizy materiału dowodowego, szczególnie w aspekcie wpływu nadbudowy na stan techniczny niższych kondygnacji, w tym zwłaszcza fundamentów.

W celu jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości wyjaśnienia powyższych kwestii, w toku postępowania odwoławczego organ wojewódzki przeprowadził, na podstawie art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. dowód ze świadków, który polegał na przesłuchaniu, z udziałem stron postępowania, autorów przedłożonych w sprawie ekspertyz. W dniu 9 grudnia 2015r. stawili się: inż. R. P. autor "Orzeczenia Technicznego" wchodzącego w skład projektu zamiennego, oraz mgr inż. arch. S. N. autor "Orzeczenia technicznego o możliwości rozbudowy", wchodzącego w skład projektu nadbudowy domu jednorodzinnego wolnostojącego przy ul. L. w G. z 2001r. Ponadto w dowodzie ze świadków brały udział strony postępowania oraz ich pełnomocnicy, tj. U.K. i J. i K. P.

W wyniku przeprowadzonych czynności wyjaśniających organ wojewódzki stwierdził, że zebrany w sprawie przez organ I instancji materiał dowodowy jest niepełny, co ma wpływ na wynik sprawy. Dlatego decyzją z 9 lutego 2016r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji z 15 maja 2015r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy, w związku ze wskazaniami zawartymi w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z 1 kwietnia 2016r. wezwał Inwestora nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G., J. P., do uzupełnienia projektu zamiennego przedmiotowej inwestycji o:

uzupełnienie przedłożonej ekspertyzy (orzeczenia technicznego wchodzącego w skład projektu zamiennego przedmiotowej inwestycji) o wymiarowanie fundamentów i ścian konstrukcyjnych przyjęte z natury oraz (w przypadku różnic w stosunku do przyjętych rozwiązań) ewentualnych korekt obliczeń nośności elementów konstrukcyjnych

uzgodnienie projektu zamiennego z zarządcą drogi, czyli w tym przypadku z Zarządem Dróg i Zieleni w związku z usytuowaniem zewnętrznej klatki schodowej w sąsiedztwie pasa drogowego.

Ponadto, w związku z zaleceniami Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczącymi konieczności przeprowadzenia oględzin przy udziale przedstawiciela organu nadzoru budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego tym samym pismem z 1 kwietnia 2016r. wyznaczył termin dokonania oględzin, wzywając Inwestora – J. P. - do przygotowania na czas kontroli niezbędnych odkrywek w celu dokonania pomiarów.

W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 28 kwietnia 2016r. dokonano pomiarów w obecności przedstawicieli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Podczas spisywania protokołu z oględzin i pomiarów w dniu 28 kwietnia 2016r., żadna z uczestniczących stron (w tym U. K. kwestionująca wcześniejsze ustalenia w tym zakresie) nie wniosła uwag do zakresu przeprowadzonych czynności i wyników pomiarów.

W dniu 28 czerwca 2016r. inwestor przedłożył poprawiony projekt zamienny nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G., uzupełniony o uzgodnienie z 13 czerwca 2016r. Zarządu Dróg i Zieleni dotyczące usytuowania schodów zewnętrznych, w którym zarządca drogi wyraża zgodę na zmniejszenie odległości schodów od krawędzi jezdni ulicy L. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wypełnione zostały zalecenia zawarte w decyzji z dnia 9 lutego 2016r. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące kwestii wpływu nadbudowy na stan techniczny konstrukcji budynku przy ul. L. w G. oraz uzgodnienia nienormatywnej odległości schodów zewnętrznych od krawędzi jezdni ulicy L. i decyzją z 9 września 2016r. zatwierdził projekt budowlany zamienny nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G. na działce nr [..] (obecny nr działki [..] obręb [..]), udzielił inwestorowi J. P. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nadbudowanej części budynku.

Od tej decyzji U. K. złożyła odwołanie, w którym podkreśliła, że nie wyraża zgody na zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego oraz ponownie podnosi kwestie dotyczące:

- niewystarczającej jej zdaniem ilości odkrywek wykonanych pod fundamentem, (w tym po raz pierwszy podnosi konieczność wykonania odkrywki pod werandą) o rys w stropie nad piwnicą,

- zacieniania należącego do niej budynku znajdującego się w głębi działki, spowodowanego realizowaną nadbudową,

- zamurowania okna na podeście dobudowanej zewnętrznej klatki schodowej,

- braku oględzin w zakresie użytkowania zrealizowanej nadbudowy,

- braku odpowiednich uzgodnień dobudowy zewnętrznej klatki schodowej z upoważnionymi do tego organami.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił po raz kolejny, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest że inwestor J. P. zrealizował nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G., z odstępstwami. W związku z powyższym prowadzone było w przedmiotowej sprawie postępowanie w trybie art. 50, 51 Prawa budowlanego, wyniku którego organ nadzoru budowlanego I instancji wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany zamienny, z czym nie zgadza się strona odwołująca - współwłaścicielka budynku U. K.

W toku całego prowadzonego od 2007r. postępowania U. K. podnosi, iż istniejący budynek nie jest w stanie przenieść zrealizowanej nadbudowy. W toku prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania odwoławczego U. K. podnosiła kwestię: złego stanu ścian budynku oraz złego stanu technicznego fundamentów budynku spowodowanej czynnikami wewnętrznymi tj. wykonaniem z kiepskich materiałów i bez zbrojenia oraz czynnikami zewnętrznymi - tj. kilkukrotnym zalewaniem. Ponadto U. K. w szczególności wskazywała na możliwość wystąpienia złego stanu fundamentu od strony ogrodowej spowodowanej przekuciem rury kanalizacyjne w związku z wykonywaniem instalacji kanalizacyjnej. Odwołująca zwracała uwagę na konieczność wykonania odkrywki pod drzwiami wejściowymi od strony ogrodowej, tj. jej zdaniem w tzw. "newralgicznym" miejscu, czyli miejscu przekucia rury. Z uwagi na podnoszone kwestie uchylając uprzednio podjęte w przedmiotowej sprawie w trybie odwoławczym rozstrzygnięcie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zasadniczym problemem do rozwiązania w przedmiotowej sprawie jest kwestia wpływu nadbudowy na stan techniczny konstrukcji niniejszego budynku - zarówno ścian nośnych jak i fundamentów. Organ wojewódzki stwierdził, że aby móc prawidłowo dokonać tej oceny w niebudzącym wątpliwości zakresie, zasadnym jest dokonanie ustaleń z natury rzeczywistych wielkości elementów konstrukcyjnych (w tym zwłaszcza wielkości tj. wysokości i szerokości fundamentów, oraz określenie materiału z jakiego są wykonane). Ponadto niezbędnym jest także określenie nośności ścian konstrukcyjnych, ewentualnie uwzględnienie ewentualnych innych czynników mających wpływ na nośność konstrukcji.

Organ odwoławczy podkreślił, że w szczególności wyjaśnienia wymaga kwestia ewentualnego uszkodzenia fundamentów od strony ogrodu (we wskazywanym przez U. K. miejscu - pod drzwiami wejściowymi od strony ogrodu).

W ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał inwestora do uzupełnienia przedłożonej ekspertyzy (Orzeczenia technicznego wchodzącego w skład projektu zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G.) o wymiarowanie fundamentów i ścian konstrukcyjnych przyjęte z natury oraz (w przypadku różnic w stosunku do przyjętych rozwiązań) dokonanie ewentualnych korekt obliczeń nośności elementów konstrukcyjnych. W związku z powyższym organ I instancji wezwał inwestora do przygotowania odkrywek -niezbędnych w celu dokonania pomiarów - w miejscach o których mowa w protokole z przesłuchania świadków z dnia 9 grudnia 2015r. (przeprowadzonego w toku postępowania odwoławczego w siedzibie organu II instancji)

Mając na uwadze rozbieżność interesów stron postępowania, o terminie przeprowadzenia oględzin wszystkie strony zostały poinformowane zawiadomieniem z 1 kwietnia 2016r..

Ponadto organ I instancji podkreślił, że inwestor winien uzyskać uzgodnienie przedłożonego projektu zamiennego z zarządcą drogi, czyli w tym przypadku z Zarządem Dróg i Zieleni w związku z usytuowaniem planowanej inwestycji tj. zewnętrznej klatki schodowej w sąsiedztwie pasa drogowego.

W dniu 28 kwietnia 2016r. odbyły się oględziny w sprawie pomiarów kontrolnych w budynku przy ul. L. w G. przy udziale: przedstawicieli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stron postępowania w osobach: K. P. - pełnomocnik inwestora J. P., U. K., J. P. oraz autor ekspertyzy R. P.

W trakcie oględzin inż. R. P. autor "Orzeczenia Technicznego" wchodzącego w skład projektu zamiennego wykonał pomiary kontrolne. Odkrywki do pomiarów kontrolnych wykonano w miejscach określonych w protokole z 9 grudnia 2015r. sporządzonym podczas przesłuchania świadków w siedzibie organu II instancji (w tym w szczególności w podnoszonym przez U. K. w miejscu pod drzwiami wejściowymi od strony ogrodu, tj. w miejscu podłączenia rury kanalizacji sanitarnej, o czym była mowa w cyt. powyżej protokole z przesłuchania świadków z 9 grudnia 2015r.). Podczas wykonywania w/wym. pomiarów kontrolnych ustalono, co następuje:

- pomiary kontrolne wykonane w miejscu oznaczonym jako punkt Nr 1 - ława pod ścianą zewnętrzną od strony podwórza (odkrywka wykonana w miejscu wskazanym przez stronę w postępowania w miejscu rzekomego naruszenia fundamentu w trakcie instalacji kanalizacji), zmierzono:

grubość ściany w poziomie piwnic - równą 44cm z tynkiem

ławy fundamentowe wys. 60 cm (do poziomu posadzki piwnic, zmierzono odsadzkę - której wielkość wynosi 7cm z zewnętrznej strony ściany piwnicznej. Stwierdzono fundamenty betonowe, których sposób wykonania świadczy że wylewano fundament w wykopach bez szalunku).

- pomiary kontrolne wykonane w miejscu oznaczonym jako punkt Nr 2, stwierdzono, że odsadzka ław fundamentowych od ściany ma szer. 10 cm,

pomiary kontrolne wykonane w miejscu oznaczonym jako punkt Nr 3 zmierzono: grubość ściany konstrukcyjnej wewnętrznej i stwierdzono że wynosi ona 41 cm z tynkiem,

pomiary kontrolne wykonane w miejscu oznaczonym jako punkt Nr 4 zmierzono grubość ściany zewnętrznej w miejscu osadzenia okna i stwierdzono że wynosi ona 43 cm z tynkiem.

Stwierdził organ wojewódzki, że miejsca w których dokonano odkrywek (a co za tym idzie i pomiarów) są właściwe i pozwalają na weryfikację, jak również uwzględniają wskazania strony odwołującej się, wniesione podczas przesłuchania świadków w dniu 9 grudnia 2015r. (tzn. odkrywki te zostały wykonane m.in. w miejscu wejścia kanalizacji sanitarnej do budynku, oraz pod ścianą środkową piwnicy -miejsca te zostały zaznaczone na załączniku Nr 1 do protokołu z w/wym. przesłuchania świadków z 9 grudnia 2015r.).

Autor orzeczenia technicznego sprawdził wymiary poszczególnych elementów, w obecności przedstawicieli organu nadzoru budowlanego oraz stron postępowania. Inż. R. P. oświadczył, że wykonane pomiary są wystarczające aby dokonać weryfikacji obliczeń w projekcie budowlanym. Strony postępowania brały czyny udział w oględzinach.

Następnie na podstawie wykonanych w trakcie oględzin pomiarów autor inż. R. P., uzupełnił "Orzeczenie Techniczne o stanie technicznym i możliwości nadbudowy budynku mieszkalnego przy ul. L. w G." z czerwca 2016r. wchodzące w skład przedłożonego projektu zamiennego.

W w/wym. "Orzeczeniu Technicznym" z czerwca 2016r. autor opracowania potwierdził swoje stanowisko co do wymiarów ław fundamentowych w stosunku do wykonanego przez siebie opracowania "Orzeczenie techniczne" z 2014r. i stwierdził, m.in. że wymiary ław fundamentowych zgodne są z wymiarami uprzednio przez niego zmierzonymi i przyjętymi do obliczeń w uzupełnieniu orzeczenia z listopada 2014r. - gdzie rzeczywista szerokość ław zewnętrznych została określona na 52cm., o czym świadczy przytoczony poniżej fragment cyt. orzeczenia z 2016r., odnośnie ław pod ścianą zewnętrzną od strony ulicy L., w którym stwierdzono, że:

- szerokość ławy oceniona w dniu 8 listopada 2014r. wynosiła 43+2x7 = około 57cm,

-szerokość ławy oceniana na dzień wykonania orzeczenia wynosi 44+2x7= 58cm

Autor stwierdził, że szerokość obu ław pod ścianami zewnętrznymi, czyli od strony ul. L. i od strony podwórza są zbliżone.

Ponadto autor opracowania inż. R. P., odniósł się w "Orzeczeniu Technicznym" do kwestii nośności ścian, w szczególności do kwestii nośności ściany środkowej i stwierdził, że ściana środkowa nie jest dodatkowo obciążona konstrukcją nadbudowy budynku, gdyż dodatkowy strop opiera się na ścianach zewnętrznych. Natomiast w kwestii nośności ścian zewnętrznych piwnicy, autor opracowania wykonał szereg obliczeń uwzględniających ich obciążenie, m.in. muru piwnicy i parteru wraz z tynkiem, posadzką, płytą, obciążeniem użytkowym, stropem poddasza (łącznie z obliczeniami parcia gruntu na ścianę) i następnie wykorzystując te obliczenia, w przedłożonym Projekcie zamiennym (pkt 3.3 pt. Sprawdzenie nośności ścian piwnicy po nadbudowie) stwierdził, że nośność ścian jest wystarczająca.

W przywołanym "Orzeczeniu technicznym" z czerwca 2016r. (w pkt 4.0 pt. Wnioski końcowe) autor opracowania R. P., posiadający uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej, stwierdził jednoznacznie, że:

istniejąca ława bezpiecznie przeniesie dodatkowe obciążenie wynikające z nadbudowy,

nośność graniczna ławy fundamentowej po nadbudowie budynku jest wystarczająca i nie przekracza wartości dopuszczalnych,

osiadanie budynku w stanie przed nadbudową zostało zakończone i nie ma wpływu na stan po nadbudowie,

dodatkowe osiadanie fundamentów (spowodowane nadbudową) wzrosło o 0,415-0,324 = 0,09 lem (0,09 lem jest wartością nieistotną dla statyki budynku) i również już zostało zakończone,

istniejące ściany bezpiecznie przenoszą obciążenie po przebudowie budynku,

rysy w stropie nad piwnicą są stare, powstały dawno i raczej niedługo po zakończeniu budowy budynku, i na pewno nie powstały w wyniku nadbudowy budynku.

W trybie odwoławczym organ wojewódzki dokonał weryfikacji przedłożonego "Orzeczenia Technicznego" i stwierdził, że w oparciu o dokonane odkrywki (wykonane w miejscach, w trakcie wyboru których została uwzględniona wola strony odwołującej się – U. K., tj. pod drzwiami na podwórze od strony ogrodu, oraz w miejscu ustalonym w trakcie przeprowadzonego przez organ II instancji przesłuchania ze świadków), autor opracowania wykonał obliczenia nośności fundamentów i ścian budynku. Wykonane w dniu 28 kwietnia 2016r. dodatkowe pomiary wykazały, między innymi, że wymiary ław fundamentowych zgodne są z wymiarami zmierzonymi wcześniej przez R. P. i przyjętymi do obliczeń. Wykonane obliczenia potwierdziły, że przyjęte poprzednio do obliczeń konstrukcyjnych przez autora opracowania wymiary podstawowych elementów nośnych budynku - potwierdziły możliwość jego nadbudowy, w taki sposób jak to przewiduje zatwierdzony przez organ I instancji projekt zamiennym.

Z analizy zatwierdzonego projektu budowlanego zamiennego, zrealizowany na podstawie przywołanego powyżej "Orzeczenia technicznego" z czerwca 2016r. uzupełnionego w trakcie odkrywki pomiarów z 28 kwietnia 2016r., wynika, że autor projektu zamiennego odnosi się do wymiarów ław fundamentowych i kwestii nośności ścian piwnicy po przebudowie (obliczenia w powyższym zakresie znajdują się w pkt 3.3 pt. Sprawdzenie nośności ściany piwnicy po nadbudowie oraz w pkt 3.4 Sprawdzenie fundamentów pod ścianą zewnętrzną) ponadto zamieszczono szkice rozkładu sił obciążających.

Tym samym, w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, kwestia wątpliwości, dotyczących nośności fundamentów i ścian budynku, w szczególności również kwestia ewentualnego uszkodzenia fundamentów od strony ogrodu została wyjaśniona w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, i stwierdzono że istniejąca ława bezpiecznie przeniesie dodatkowe obciążenie wynikające z nadbudowy, oraz że nośność graniczna ławy fundamentowej po nadbudowie budynku jest wystarczająca i nie przekracza wartości dopuszczalnych. Ściany budynku piwnicy są wystarczające, aby przenieść obciążenia związane z nadbudową, zaś ściana środkowa piwnicy obciążeń nie przenosi.

Odnosząc się do kwestii otworu okiennego nad spocznikiem schodów zewnętrznych, organ odwoławczy podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie możliwości jego pozostawienia w istniejącym miejscu. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji dokonał analizy przedłożonego projektu zamiennego w aspekcie czy częściowe zamurowanie okna na parterze budynku jest warunkiem koniecznym dla prawidłowego wykonania prac polegających na dobudowaniu schodów zewnętrznych. W wyniku tej analizy organ I instancji stwierdził, że w znajdującym się w obrocie prawnym wyroku Sądu Rejonowego z dnia 24 kwietnia 1998r. (sygn. akt VII Ns 1176/97) zezwalającym J. P. na dokonanie rozbudowy budynku przy ul. L. w G. nie ujęto w zakresie robót zamurowania okna w związku z dobudowaniem schodów zewnętrznych. Natomiast analiza przedłożonego projektu budowlanego zamiennego (część opisowa zawarta w pkt 5 Rozdziału Nr 1 pt. Opis wykonanego spocznika) wskazuje, że nie ma koniczności zamurowania tego otworu. Dlatego autor opracowania wskazał, że należy rozebrać wykonane częściowo zamurowanie okna i wykonać balustradę zabezpieczającą z pleksi (do wysokości min. 110cm), taką jak przesłona biegu schodowego zgodnie z załącznikiem rysunkowym (Nr rys. 6A) do projekt zamiennego. Zatem zgodnie z projektem zamiennym, otwór okienny powyżej spocznika schodów pozostanie w dotychczas istniejącym miejscu, zostanie przesłonięty przejrzystą przesłoną z pleksi, w celu jego zabezpieczenia. Zdaniem organu odwoławczego analiza materiału dowodowego oraz orzeczeń technicznych wchodzących w skład projektu zamiennego pozwala uznać za trafne tego typu rozwiązanie.

Odnosząc się do kwestii usytuowania gazomierzy i dostępu do nich, stwierdzono, że jak wynika załączonej do projektu budowlanego zamiennego oceny dokonanej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, spocznik schodów zewnętrznych nie utrudnił dostępu do gazomierzy w celu ich kontroli lub wymiany. Nie narusza również treści § 166 ust 2 obowiązującego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie który stanowi: "Lokalizacja gazomierzy powinna zapewniać łatwy dostęp do ich kontroli lub wymiany. " Dokonana w trybie odwoławczym ocena powyższego stanowiska, pozwala na stwierdzenie że brak jest podstaw do jego zakwestionowania.

Odnosząc się do kwestii zacieniania przez zrealizowaną nadbudowę należącego do U. K. budynku znajdującego się na podwórku niniejszej nieruchomości, stwierdzono, że w skład projektu budowlanego zamiennego nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G. wchodzi analiza zacieniania budynku posadowionego na tej samej działce, na granicy z działką nr [..] (obecny numer działki [..] obręb [..],) dokonując w trybie odwoławczym weryfikacji tej analizy, organ nie znalazł podstaw do kwestionowania zajętego przez autora analizy stanowiska. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że inwestycja związana z nadbudową budynku przy ul. L. w G. nie powoduje nienormatywnego zacieniania budynku zlokalizowanego na tej samej działce, na granicy z działką nr [..].

Odnosząc się do kwestii usytuowania zewnętrznych schodów podkreślono, że w uprzednim rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, organ wojewódzki stwierdził, że inwestor winien uzyskać uzgodnienie przedłożonego projektu zamiennego z zarządcą drogi, czyli w tym przypadku z Zarządem Dróg i Zieleni w związku z usytuowaniem planowanej inwestycji tj. zewnętrznej klatki schodowej w sąsiedztwie pasa drogowego. Jak wynika z akt sprawy, pismem z 13 czerwca 2016r. Zarząd Dróg i Zieleni Gminy Miasta wyraził inwestorom – J. i K. P. zgodę na zmniejszenie minimalnej odległości obiektu budowlanego, tj. przebudowywanych schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego od krawędzi jezdni drogi publicznej kategorii gminnej ul. L.(określonej w art. 43 ust. 1 Lp 3 tabeli ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. 2015,460 j.t. ze zm.) i uzgodnił lokalizację przebudowywanych schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego. Zatem w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego inwestor uzyskał stosowne uzgodnienie w powyższym zakresie.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę odwołującą się kwestii rys i spękań, stwierdzono, że w swoim "Orzeczeniu Technicznym" z czerwca 2016r. inż. R. P. autor powtórnie dokonał analizy istniejących rys w stropie nad piwnicą (poprzedniej analizy dokonał w orzeczeniu z 2014r.) i stwierdził że rysy powstały przed rozpoczętą nadbudową, niedługo po wykonaniu budynku w wyniku błędów wykonawczych z okresu budowy i z aktualnie wykonaną nadbudową nie mają nic wspólnego. Rysy występujące wzdłuż dolnych stopek belek stalowych stropu Kleina nie mają wpływu na statykę budynku. Mając na względzie powyższe, w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podnoszona przez stronę odwołująca się kwestia powstawania rys została wyjaśniona w stopniu wystarczającym.

Zgodnie z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. I pkt 3 i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji pozwolenie na użytkowanie.

Zgodnie z art. 35 pkt 1 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:

zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;

zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;

kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt lb, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 6;

wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał analizy złożonego projektu budowlanego zamiennego w omawianym zakresie, i stwierdził min. że, cyt.: "złożony przez J. P., uzupełniony, i poprawiony projekt budowlany zamienny nadbudowy budynku mieszkalnego, jednorodzinnego przy ul. L. w G. z 2011r. autorstwa mgr inż. arch. A. M. i inż. R. P. zawiera wszystkie elementy, których niewystarczające wyjaśnienie lub brak kwestionowany był na wcześniejszych etapach postępowania i wymieniany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 447/12 z dnia 19 grudnia 2012r. w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 lipca 2013r. oraz w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 lutego 2016r.

W trybie odwoławczym, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał oceny przedłożonego projektu zamiennego, zarówno w zakresie opisanych powyżej wątpliwości jaki w zakresie określonym w cyt. powyżej art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, sprawdził czy projekt budowlany zamienny zawiera określone w cyt. przepisie elementy i zbadał:

zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu przestrzennym - w tym zakresie organ odwoławczy ustalił, że w chwili obecnej dla terenu przedmiotowej działki brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie organu wojewódzkiego projekt zamienny nie narusza decyzji z 22 maja 2001r. Prezydenta Miasta o warunkach zabudowy.

zgodność przedłożonego projektu zamiennego z warunkami technicznymi i obowiązującymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi i nie stwierdził nieprawidłowości w powyższym zakresie. Przedłożony projekt budowlany zamienny nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G. zawiera orzeczenie techniczne z września 2010r. uzupełnione w listopadzie 2014r., zaś zgodność przyjętych w uzupełnieniu orzeczenia z listopada 2014r. wymiarów, potwierdzona została podczas oględzin i pomiarów w dniu 28 kwietnia 2016r., przeprowadzonych z udziałem przedstawicieli organu nadzoru budowlanego i zawarta w "Orzeczeniu Technicznym" z czerwca 2016r. Orzeczenie techniczne sporządzone zostało przez osobę legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami - inż. R. P. i jak wynika z wniosków zawartych w orzeczeniu, sporządzonych na podstawie rzeczywistych wymiarów fundamentów, istniejące fundamenty i ściany bezpiecznie przeniosą dodatkowe obciążenie z projektowanej nadbudowy. Fakt przybliżenia zewnętrznych schodów do krawędzi jezdni drogi publicznej kategorii gminnej ul. L., został zaakceptowany przez zarządcę drogi (pismem z 13 czerwca 2016r. Zarząd Dróg i Zieleni Gminy Miasta wyraził inwestorom – J. i K. P. zgodę na powyższe). Zatem usytuowanie schodów nie stanowi naruszenia warunków technicznych.

kompletność projektu budowlanego zamiennego i posiadanie wymaganych opinii i uzgodnień - i stwierdził, że projekt zamienny posiada wymagane uzgodnienia. Autor projektu zamiennego złożył oświadczenie, w którym na podstawie art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego oświadczył, że przedłożona dokumentacja została sporządzona zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.

wykonanie projektu budowlanego zamiennego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane do opracowania projektu. Projekt budowlany zamienny nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G. sporządzony został przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, legitymujące się przynależnością do odpowiedniej Izby Samorządu Zawodowego -autor opracowania R. P. - posiada uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno- inżynieryjnej, upoważniającej do sporządzania projektów budowlanych konstrukcyjnych wszelkich obiektów budowlanych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że brak jest podstaw aby odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego. Dlatego w ocenie organu wojewódzkiego decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 września 2016r., zatwierdzająca projekt budowlany zamienny nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. w G. na działce nr [..] (obecny nr działki [..] obręb [..]) jest uzasadniona.

Jednocześnie podkreślił organ odwoławczy, że w treści cyt. decyzji organ I instancji zobowiązał Inwestora do:

zawiadomienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, co najmniej na siedem dni przed rozpoczęciem robót, o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych,

dołączenia do powyżej wymienionego zawiadomienia pisemnego oświadczenie kierownika budowy, stwierdzającego przyjęcie obowiązku kierowania budową oraz kopii zaświadczenia o przynależności do odpowiedniej izby samorządu zawodowego wraz z kopią dokumentu potwierdzającego posiadanie odpowiednich uprawnień budowlanych,

zarejestrowania dziennika budowy w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego.

Odnosząc się do pozostałych argumentów odwołania U. K., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził:

Jak wynika z treści odwołania U. K. nie wyraża zgody na realizację przedmiotowej inwestycji polegającej na nadbudowie budynku przy ul. L. w G., ponadto podnosi argumenty dotyczące:

- niewystarczającej jej zdaniem ilości odkrywek wykonanych pod fundamentem, (w tym po raz pierwszy podnosi konieczność wykonania odkrywki pod werandą),

- rys w stropie nad piwnicą,

- zacieniania należącego do strony odwołującej się budynku znajdującego się w głębi działki, spowodowanego realizowaną nadbudową,

- zamurowania okna na podeście dobudowanej zewnętrznej klatki schodowej,

- braku oględzin w zakresie użytkowania zrealizowanej nadbudowy,

- braku odpowiednich uzgodnień dobudowy zewnętrznej klatki schodowej z upoważnionymi do tego organami.

Stwierdził organ odwoławczy, że w związku z brakiem zgody U. K. na realizacją przedmiotowej inwestycji, co jest wielokrotnie poruszane w postępowaniu, Sąd Rejonowy wyrokiem z 24 kwietnia 1998r. (sygn. akt VII Ns 1176/97) zezwolił J. P. na dokonanie rozbudowy budynku przy ul. L. w G. w zakresie: zmiany konstrukcji dachu przez jego podniesienie i zmianę kąta jego nachylenia, dobudowanie schodów zewnętrznych, wymianę stropu nad pierwszym piętrem budynku, nadbudowanie przedsionka wejściowego, rozbudowanie części pierwszego piętra domu, adaptację pomieszczeń strychowych na pomieszczenia mieszkalne, w tym nadbudowa ścian poddasza.

Inwestor uzyskał pozwolenie na budowę i realizował inwestycję wprawdzie z istotnymi odstępstwami, niemniej jednak zastosowany tryb postępowania w myśl art. 50 i 51 Prawa budowlanego stworzył inwestorowi możliwość legalizacji inwestycji.

Inwestor – J. P. w toku prowadzonego postępowania wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. przedłożył kompletny, uzupełniony o stosowne uzgodnienia projekt budowlany zamienny. Organ I instancji dokonał oceny przedłożonego projektu i stwierdził, że jest on kompletny i zgodny z przepisami. W trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał powtórnej oceny przedłożonego projektu, i podzielił stanowisko organu I instancji w powyższym zakresie. Zatem na obecnym etapie postępowania organ wojewódzki nie znalazł podstaw, aby odmówić zatwierdzenia przedłożonego projektu budowlanego zamiennego.

Odnosząc się do argumentu strony odwołującej się dotyczącego niewystarczającej ilości odkrywek wykonanych pod fundamentem, zwrócił organ odwoławczy uwagę, że argument dotyczący konieczności wykonania odkrywki w fundamencie pod werandą U. K. podniosła po raz pierwszy w toku niniejszego postępowania odwoławczego (tj. w odwołaniu z 28 września 2016r.). Na podkreślenie zasługuje fakt, iż w toku uprzednio prowadzonych w sprawie postępowań wyjaśniających (np. dowód z przesłuchania świadków w dniu 9 grudnia 2015r, oględziny w dniu 28 kwietnia 2016r.) strona tego argumentu nie podnosiła. W toku postępowania wyjaśniającego zostały rozpatrzone żądania strony dotyczące miejsca wykonania odkrywki (pod drzwiami od strony podwórza, pod ścianą środkową piwnicy), gdyż w sprawie został przeprowadzony dowód ze świadków przy udziale stron postępowania, w trakcie którego strony mogły zgłaszać uwagi i wnioski, z czego U. K. skorzystała. Zarzuty U. K., co do niewystarczającej nośności wskazywanych elementów nie potwierdziły się - z przytoczonych we wcześniejszej części niniejszej decyzji wniosków z opracowań m.in. "Orzeczenia Technicznego" wchodzącego w skład projektu zamiennego, jednoznacznie wynika że istniejąca ława i ściany bezpiecznie przeniosą dodatkowe obciążenie wynikające z nadbudowy, zaś nośność graniczna ławy fundamentowej i ścian budynku po nadbudowie budynku jest wystarczająca i nie przekracza wartości dopuszczalnych. Dlatego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znalazł żadnych racjonalnych podstaw, do ewentualnego wykonywania odkrywki w kolejnym, wskazanym przez stronę odwołującą się miejscu.

Odnosząc się do argumentu dotyczącego rys w stropie nad piwnicą, wyjaśnił organ odwoławczy, że powyższe kwestie były wprawdzie wyjaśniane w uprzednio prowadzonych postępowaniach, niemniej jednak należy stwierdzić iż ostatecznie przedłożone uzupełnienie do orzeczenia technicznego z 2014r., tj. "Orzeczenia Techniczne" z czerwca 2016r. jednoznacznie stwierdza, że osiadanie budynku w stanie przed nadbudową zostało zakończone i nie ma wpływu na stan po nadbudowie, zaś dodatkowe osiadanie fundamentów - spowodowane zrealizowaną nadbudową, wzrosło (według załączonych obliczeń 0,09lem). Wartość 0,09lem jest wartością nieistotną dla statyki budynku, zaś niezależnie od powyższego i tak również już zostało zakończone. W tej sytuacji, organ odwoławczy nie podzielił argumentu odwołania w powyższym zakresie.

Odnosząc się do argumentu dotyczącego zacieniania, spowodowanego realizowaną nadbudową stwierdzić należy, że projekt zamienny zawiera analizę zacienienia wykonaną przez osobę legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami. Z przedłożonej analizy wynika że projektowana inwestycja związana z nadbudową budynku przy ul. L. w G. nie powoduje nienormatywnego zacieniania należącego do U. K. budynku zlokalizowanego na tej samej działce. Przedłożona analiza, wbrew argumentom zawartym w odwołaniu, odnosi się do zacieniania budynku należącego do U. K. budynku znajdującego się w głębi działki.

Odnosząc się do argumentu dotyczącego zamurowania okna na podeście dobudowanej zewnętrznej klatki schodowej, stwierdzono, że do powyższej kwestii organ odwoławczy odniósł się w rozważaniach powyżej, niemniej jednak jak już wyżej stwierdzono, projekt zamienny przewiduje odstąpienie od konieczności jego zamurowania. Ponadto projekt przewiduje jego przesłonięcie przejrzystą osłoną z pleksi do wys. 110cm. W ocenie organu odwoławczego powyższe rozwiązanie należy uznać za trafne, w świetle okoliczności sprawy.

Odnosząc się do argumentu dotyczącego braku oględzin w zakresie użytkowania zrealizowanej nadbudowy, wyjaśnić należy że kwestia to nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Jakkolwiek kwestia ta nie ma znaczenia dla sprawy, niemniej jednak wobec podnoszonego zarzutu, winna zostać objęta odrębnym postępowanie administracyjnym.

Odnosząc się do argumentu dotyczącego braku odpowiednich uzgodnień dobudowy zewnętrznej klatki schodowej z upoważnionymi do tego organami, stwierdził organ odwoławczy, że jak wnika z akt sprawy, pismem z 13 czerwca 2016r. Zarząd Dróg i Zieleni Gminy Miasta wyraził inwestorom – J. i K. P. zgodę na zmniejszenie minimalnej odległości obiektu budowlanego, tj. przebudowywanych schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego od krawędzi jezdni drogi publicznej kategorii gminnej ul. L. (określonej w art. 43 ust. 1 Lp 3 tabeli ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. 2015,460 j.t. ze zm.) i uzgodnił lokalizację przebudowywanych schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego.

W trakcie wizyty w Inspektoracie, strona postępowania U. K.podniosła, że zawarte we wcześniejszym piśmie Zarządu Dróg i Zieleni z 21 kwietnia 2016r. informacje, mogą mieć istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, organ pismem z 12 stycznia 2017r. zwrócił się do Zarządu Dróg i Zieleni Gminy Miasta o przesłanie kopii cyt. pisma. Kolejnym pismem z 31 stycznia 2017r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wobec argumentów U. K., że złożyła "środek zaskarżenia" od pisma ZDiZ z 13 czerwca 2016r., zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o informacje w powyższym zakresie.

Z przesłanych kopii pism wynika, że Zarząd Dróg i Zieleni pismem z 21 kwietnia 2016r. udzielił U. K. wyjaśnień w kwestii swoich kompetencji. Natomiast postanowieniem sygn. akt [..] z 9 lutego 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania U. K. od pisma Dyrektora ZDiZ z 13 czerwca 2016r.

Podkreślić w tym miejscu należy, że mając na uwadze całokształt sprawy, tut. organ nie znalazł przesłanek, aby zobowiązać stronę do przedłożenia jakichkolwiek dodatkowych uzgodnień od innych organów. Stwierdzić zatem należy, że argument dotyczący braku odpowiednich uzgodnień w sprawie dobudowy zewnętrznej klatki schodowej z upoważnionymi do tego organami jest niezasadny.

Mając powyższe wyjaśnienia na uwadze stwierdzić należy, że w toku postępowania odwoławczego zostały rozpatrzone wszystkie złożone argumenty.

Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że strona odwołująca się brała czynny udział w postępowaniu. W ramach prowadzonego postępowania organ dokonywał weryfikacji złożonych uwag i wniosków, uwzględniane były słuszne wnioski strony - w wyniku których organ dokonywał dodatkowego uzupełnienia materiału dowodowego (np. odkrywki we wskazanych przez stronę miejscach, badanie stosownych uzgodnień z zarządcą drogi, itp.). Natomiast część argumentów, które nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym została uznana za bezpodstawne.

Przed wydaniem niniejszego rozstrzygnięcia strony postępowania zawiadomieniem z 15 marca 2017r. zostały zawiadamiane o możliwości zapoznania się z zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym, z czego strona postępowania U. K. skorzystała w dniu 24 marca 2017r.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli U. i S. K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej przepisy art.50 ust. 1 pkt 4, art.84 ust. 1 pkt 1 i art.84a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane oraz przepis § 271 ust.8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75 z 2002r., poz.690), uznanie naruszenia prawa za dające podstawę doprowadzenia budynku do stanu przed rozpoczęciem prac budowlanych przez inwestora J. P., wstrzymania wydania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W treści obszernej skargi skarżący podnieśli kwestie:

1. wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę z 2002 r. – co pominięto w postępowaniu,

2. roboty budowlane prowadzone były w ramach samowoli budowlanej i właściwym jest nakazanie rozbiórki z zakazem zabudowy;

3. brak uprawnień kierownika budowy oraz brak zgody współwłaścicieli na prowadzenie robót budowlanych, wadliwego prowadzenia dziennika budowy oraz brak tablicy informacyjnej na budowie;

4. naruszenia art. 28 § 1 w zw. z art. 3 pkt. 12 Prawa budowlanego przez błędną jego wykładnię, polegająca na zrównaniu w skutku pozwolenia na budowę oraz spełnienia szeregu warunków formalnych w tym dotyczących przedstawienia przez inwestora projektu budowlanego;

5. naruszenie art. 51 Prawo budowlane przez błędne zastosowanie leżące u podstaw ustalenia, że samowolę budowlaną można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, pomimo że w sposób faktyczny istnieje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia uzasadniając, iż ustalenia wykonania obliczeń inż. R. P. są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa;

6. użytkowania przez inwestora pomieszczeń dobudowanych, pomimo nie otrzymania stosownego pozwolenia na użytkowanie;

7. zakwestionowali dokonanie pomiarów ścian fundamentowych, a następnie dokonanych obliczeń wytrzymałości;

8. brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W ocenie strony skarżącej w sprawie nie istnieje możliwość doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i jedynym właściwym rozstrzygnięciem jest nakazanie rozbiórki wykonanej nadbudowy. W końcowej części skargi podniesione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi wskazując, że podniesione zarzuty są niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać należy, iż sprawa niniejsza była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Prawomocnymi wyrokami z 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 695/09 i z 19 grudnia 2012r. sygn. II SA/Gd 447/12 i z Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił wydane w sprawie decyzję zobowiązując orzekające organy do dokonania szeregu szczegółowych ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia istotnych dla sprawy okoliczności.

W wydanych wyrokach Sąd przesądził m.in.:

- podstawą prawną prowadzenia postępowania w sprawie robót budowlanych wykonywanych z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego są przepisy art. 50-51 ustawy z dnia n7 lipca 1994 r. Prawo budowlane,

- prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane i zakres prac związanych z nadbudową budynku wynika z postanowienia Sądu Rejonowego z 24 kwietnia 1998 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VII Ns 1176/97, powoduje to, że na prowadzenie robót nie jest wymagana zgoda współwłaścicieli oraz na zatwierdzenie projektu zamiennego nie jest wymagana zgoda współwłaścicieli; przyznał sąd, że inwestor uprawniony jest do wykonania jedynie robót wskazanych w przywołanym postanowieniu;

- sąd uznał, że nie może odnieść skutku zarzut dotyczący wygaśnięcia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, gdyż decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego na podstawie art. 36a Prawa budowlanego z uwagi na istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego;

- uznano za konieczne przeprowadzenie ekspertyzy technicznej stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego, o której mowa w § 206 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – uznał Sąd w wyroku z 19 grudnia 2012 r., ze zalecenie to zostało wykonane a brakuje jedynie szczegółowej oceny ekspertyz dokonanej przez organy zwłaszcza w świetle podnoszonej przez stronę skarżącą okoliczność złego stanu fundamentów nadbudowywanego budynku. Zdaniem Sądu ze sporządzonych opinii nie można w sposób jednoznaczny wywnioskować jaka jest rzeczywista szerokość ław fundamentowych, co ma istotne znaczenie dla oceny nośności fundamentów.

- organy nie były uprawnione do badania podnoszonych w skardze kwestii dotyczących prowadzenia dziennika budowy, uprawnień kierownika budowy, a także braku umieszczenia na budowie tablicy informacyjnej – nie dotyczą one bowiem przedmiotu sprawy,

- odnosząc się do zamurowania okna na parterze nakazano weryfikację czy z postanowienia Sądu Rejonowego wynika, aby zezwolono na zamurowanie okna. Zobowiązano organy nadzoru budowlanego do oceny czy dobudowanie schodów zewnętrznych może zostać wykonane bez zamurowywania okna na parterze.

- za bezpodstawne uznał Sąd kwestionowanie przez skarżących treści postanowienia Sadu Rejonowego z 24 kwietnia 1998 r., podważanie ustaleń faktycznych sądu powszechnego. Wiążąca jest dla organów rozpatrujących przedmiotową sprawę ostateczna treść zawarta w postanowieniu, które określa zakres dopuszczalnych robót budowlanych.

- uznano, że nie została wyjaśniona kwestia zacienienia przez budynek objęty inwestycją, drugiego budynku posadowionego na tej samej działce gruntu;

- oceniając w wyroku z 19 grudnia 2012 r. zarzuty dotyczące instalacji gazowej uznał Sąd, że w sprawie nie zostało ustalone, aby projekt budowlany zamienny dla przedmiotowej inwestycji obejmował prace związane z tą instalacją. Przyjął Sąd, że w aktach winno znaleźć się oświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej o zapewnieniu dostaw gazu i organy zbadać winny czy gazomierze zostały zamontowane w sposób umożliwiający do nich dostęp.

- uznał Sąd za zasadny zarzut braku umożliwienia stronie skarżącej pełnego udziału w postępowaniu.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901).

Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. II SA/Kr 1152/15).

W przywołanym wyroku z 19 grudnia 2012 r. Sąd nakazał wyjaśnienie i ocenę czterech okoliczności:

zacieniania przez budynek objęty inwestycją, należącego do U. K.budynku znajdującego się na podwórku niniejszej nieruchomości,

usytuowania gazomierzy i dostępu do nich,

stwierdzenia, jaka jest rzeczywista szerokość ław fundamentowych, z uwagi na fakt, iż w ocenie osób sporządzających opinie i ekspertyzy w przedmiotowej sprawie, powyższe ma istotne znaczenie dla oceny nośności fundamentów,

dokonanie przez organ I instancji analizy przedłożonego projektu zamiennego w aspekcie czy częściowe zamurowanie okna na parterze budynku jest warunkiem koniecznym dla prawidłowego wykonania prac polegających na dobudowaniu schodów zewnętrznych.

Wskazania Sądu z w tym zakresie zostały przez organ wykonane – a ich wynik opisany w treści zaskarżonej decyzji. Ustalenia te nie budzą wątpliwości Sądu i wynikają z zalegających w aktach dokumentów.

Dalej wskazać należy, że postępowanie naprawcze w niniejszej sprawie toczy się w oparciu o przepisy art. 50 – 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 z późn. zm.), jako że ustalono, że inwestor budował wprawdzie na podstawie pozwolenia na budowę jednak z istotnymi odstępstwami. I kwestie te zostały już przesądzone w uprzednio wydanych wyrokach zatem zarzuty skargi kwestionujące podstawę prawną niniejszego postępowania nie mogą odnieść skutku, gdyż obecnie orzekający skład Sądu związany jest ocena wyrażoną w dwóch poprzednio wydanych wyrokach. Oznacza to w niniejszej sprawie, że pominąć należy zarzuty dotyczące prawa dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane, uprawnień kierownika budowy, kwestie wygaśnięcia pozwolenia na budowę, sposobu prowadzenia dziennika budowy, braku zgody skarżących jako współwłaścicieli na prowadzenie robót budowlanych.

Zarzut dotyczący realizacji schodów zewnętrznych wynika natomiast z niezrozumienia wydanej decyzji, gdyż wykonanie tych schodów nie będzie się wiązało z zamurowaniem okna na parterze a jedynie na przesłonięciu tego okna przezroczystym materiałem. Poprzednio Sąd przychylił się do wątpliwości strony skarżącej czy istotnie wykonanie schodów wymaga zamurowania okna i w obecnie kontrolowanej decyzji z zatwierdzonego projektu budowlanego wynika, że okno nie zostanie zamurowane. Kwestionowanie przez stronę skarżącą wytrzymałości ław fundamentowych po wykonaniu odkrywek i dokonaniu stosownych obliczeń przez osobę posiadającą uprawnienia do projektowania konstrukcji betonowych jawi się jako gołosłowne. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że ławy są na tyle szerokie, że wytrzymają planowaną nadbudowę, wszystkie zgłoszone w toku postepowania wątpliwości strony skarżącej zostały odparte stosownymi dowodami i ekspertyzami. Odnośnie dalszego kwestionowania usytuowania gazomierzy to również nie zasługują te zarzuty na aprobatę, gdyż z projektu zamiennego wynika, że zlokalizowane zostały na spoczniku schodów zewnętrznych i są dostępne bez ograniczeń celem ich wymiany czy kontroli.

W kwestii twierdzenia o nadmiernym zacienieniu budynku skarżącej posadowionego w głębi działki nie znajduje ono potwierdzenia w aktach sprawy, gdyż z dołączonej do projektu analizy zacieniania wynika, że wykonana nadbudowa nie spowoduje naruszenia przepisów odnoszących się do dostępu do światła słonecznego. Kwestia rys na ścianach budynku także została oceniona i wyjaśniona.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, wskazać należy, że nie są one uzasadnione.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne i jasne, przedstawia pogląd organu poparty stanowiskiem judykatury i sporządzonymi na potrzeby niniejszego postępowania ekspertyzami i spełnia warunki o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 7, art. 10, art.77 § 1 art, 78 § 1 k.p.a. Natomiast wyroki tutejszego Sądu i ich znaczenie dla sprawy opisane i przytoczone zostały na wstępie. Zawarte w nich wskazania zostały przez organ zrealizowane.

Okoliczność, że strona skarżąca oczekuje nakazania rozbiórki wykonanej nadbudowy jako konsekwencji braku jej zgody jako współwłaścicieli nieruchomości na prowadzenie robót budowlanych i uniemożliwienie inwestorom planowanej nadbudowy nie skutkuje uznaniem, że właściwym trybem postępowania w tym zakresie jest postępowanie rozbiórkowe. Nie ulega wątpliwości że prawo zabudowy jest jednym z najistotniejszych elementów prawa własności nieruchomości, a nakaz rozbiórki jest instytucją przewidzianą wprawie budowlanym jako rozwiązanie ostateczne i stosowane tylko wówczas, gdy wyczerpane zostały wszelkie możliwości legalizacji. Wskazać należy, że zgodnie z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, własność, inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Oznacza to, że w równym stopniu ochronie podlega zarówno prawo własności nieruchomości skarżących jak i małżonków P., a obowiązkiem organów władzy publicznej jest wyważenie dóbr chronionych.

Wobec powyższego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.