Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 216/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 78h ust. 1, 9 i 11 oraz 12, art. 75f ust. 2, art. 78 ust. 6 i 7
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi M.K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2017 r. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w S. oraz uchwałę z dnia [...] października 2017 r. Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2017 r. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. K. (dalej: zdająca, egzaminowana, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 28 - 31 marca 2017 r. (dalej: Komisja II stopnia, Komisja Odwoławcza) z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...]. Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymana została w mocy uchwała nr [...]Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego z dnia[...]października 2017 r. (dalej: Komisja Egzaminacyjna, Komisja I stopnia) w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego.

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy

z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2016 r., poz. 1999 z późn. zm., dalej: p.o.a.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.).

Do wydania powyższej uchwały doszło w oparciu o następujące ustalenia:

W dniach od 28 do 31 marca 2017 r. [...]przystąpiła do egzaminu adwokackiego przed Komisją I stopnia z siedzibą w [...].

Uchwałą nr [...]z dnia [...] kwietnia 2017 r. Komisja ta stwierdziła, że egzaminowana uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Z uchwały tej wynikało, że zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dobrą, z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dobrą. Kierując się treścią art. 78f ust. 1 p.o.a., że pozytywny wynik z egzaminu, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną, Komisja I stopnia przyjęła, że egzaminowana uzyskała wynik negatywny z egzaminu.

Uchwałą nr [...]z dnia [...]października 2017 r. Komisja Odwoławcza, po rozpatrzeniu odwołania zdającej, uchyliła kwestionowane rozstrzygnięcie i sprawę przekazała do ponownego rozpatrzenia Komisji Egzaminacyjnej z siedzibą w [...]. Komisja II stopnia jako słuszne przyjęła zarzuty zdającej, że egzaminatorka- SSA [...]popełniła błędy w uzasadnieniu oceny cząstkowej, w szczególności poprzez dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z przywołaniem zarzutów i wniosków, które w tej pracy nie występowały. Ocena cząstkowa przynajmniej w części nie odnosiła się do pracy egzaminacyjnej zdającej. Wskazane wady nie pozwoliły na przeprowadzenie kontroli innych zarzutów podnoszonych przez skarżącą.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komisja Egzaminacyjna wspomnianą uchwałą z [...] października 2017 r. stwierdziła, że zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu. Ponownie z zadania z zakresu prawa cywilnego otrzymała ocenę negatywną, a oceny z pozostałych części egzaminu nie uległy zmianie.

Od powyższej uchwały [...]wniosła odwołanie, w którym zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj.:

- art. 24 § 1 pkt 5 oraz § 3 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ponownego uzasadnienia oceny cząstkowej przez egzaminatorkę SSA [...] w sposób naruszający tryb i sposób przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w sytuacji, gdy czynność oceniania przez egzaminatora, co do zasady dotyczyć może wyłącznie pracy zakodowanej, a zatem w sposób eliminujący poznanie danych osobowych zdającej, podczas gdy ponowne ocenianie pracy w niniejszej sprawie nastąpiło przez tego samego egzaminatora , który znał te dane osobowe w chwili dokonywania ponownych czynności ocennych, znał treść poprzednio kierowanego odwołania, a którego to treść formułowała bezpośrednie zarzuty do pracy tego egzaminatora i z tych przyczyn poprzednia uchwała Komisji I stopnia z dnia [...] kwietnia 2017 r. została uchylona;

- § 11 ust. 4 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego poprzez dokonanie oceny niezakodowanej pracy zdającej;

- art. 10 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie egzaminowanej możliwości złożenia wniosku o wyłączenie egzaminatora SSA [...], która dokonała już oceny pracy egzaminacyjnej uprzednio i zarzuty, co do tej oceny stanowiły podstawę uchylenia uprzedniej uchwały;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 78e ust. 2 p.o.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie ocen cząstkowych zadania z zakresu prawa cywilnego, wystawionych wbrew dyspozycji powołanego przepisu i w konsekwencji niesłuszne podjęcie uchwały o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego, w sytuacji gdy praca zdającej z zakresu prawa cywilnego spełnia warunki do dokonania pozytywnej oceny, w szczególności czyni zadość wymogom formalnym, wskazuje prawidłowo zarzuty, a nadto posiada swoje uzasadnienie jurydyczne, co pozwala przyjąć, że zaproponowane rozwiązanie zadania nie było nieuzasadnione.

Zdająca wnosiła o zmianę ocen cząstkowych z zakresu prawa cywilnego na oceny pozytywne i w rezultacie uchylenie zaskarżonej uchwały i wydanie uchwały stwierdzającej uzyskanie przez skarżącą pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego wskutek ustalenia, iż prawidłową oceną z tej części egzaminu jest ocena nie niższa niż dostateczna.

Komisja Odwoławcza, rozpatrując odwołanie, wspomnianą uchwałą

z [...] listopada 2017 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej.

Najpierw Komisja ta określiła zakres swego orzekania. Odwołała się do treści

art. 78h ust. 12 p.o.a., według którego do postępowania przed tą Komisją stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i art. 78h ust. 9 p.o.a., zgodnie z którym do zadań Komisji należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu. Procedura odwoławcza została także uregulowana w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu

(Dz. U. z 2016 r., poz.101, dalej: rozporządzenie z 24 września 2009 r.), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 78h ust. 14 p.o.a.

Analizując uregulowania rozporządzenia z 24 września 2009 r., szczególnie jego § 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 4, Komisja Odwoławcza stwierdziła, że strona zakreśla w odwołaniu jego zakres. Komisja II stopnia kontroluje tylko tę część, która została zakwestionowana, mając na uwadze zarzuty odwołania. Nie oznacza to jednak, że Komisja Odwoławcza nie może brać pod uwagę dostrzeżonych przez nią mankamentów pracy, wcześniej nie podnoszonych przez egzaminatorów. Tego rodzaju błędy mogą skutkować utrzymaniem oceny negatywnej. Nie powoduje to naruszenia art. 139 k.p.a. wyrażającego zakaz reformationis in peius.

Komisja II stopnia przedstawiła kryteria oceniania zadań z poszczególnych części egzaminu. Przytoczyła treść art. 78d ust. 1 p.o.a. określającego cele egzaminu adwokackiego, art. 78e ust. 2 p.o.a. regulującego tryb sprawdzania prac i kryteria ich oceny.

Odnosząc powyższe do zarzutów odwołania zdającej, jej pracy z prawa cywilnego, jak i ocen wystawionych przez egzaminatorów z części prawa cywilnego, organ odwoławczy podzielił stanowiska egzaminatorów, którzy wystawili oceny negatywne z pracy skarżącej z prawa cywilnego. Stwierdził, że zarzuty odwołania nie powodują, że ten środek zaskarżenia zasługuje na uwzględnienie.

Zdająca prawidłowo sporządziła apelację. Komisja II stopnia jednakże zauważyła, że przy ocenie spełniania wymogów przez apelację należy kierować się nie tylko przesłankami określonymi w art. 368 § 1 i 2 k.p.c., ale i wymaganiami przewidzianymi w ustawie – Prawo o adwokaturze, w szczególności jej art. 78e ust. 2. Samo spełnienie wymogów formalnych przez apelację nie jest wystarczające dla uzyskania oceny pozytywnej.

Egzaminowana zaskarżyła wyrok w całości, choć prawidłowo powinna była podważać wyrok w części, zważywszy, że powód oczekiwał czy i w jakim zakresie wnieść apelację, a także nie chciał ponosić zbędnych kosztów postępowania. Zaskarżenie wyroku w całości i podanie kwoty 8.100 zł jako przedmiotu zaskarżenia nie było zasadne, nie uwzględniało założeń zadania egzaminacyjnego. Zasadnym było żądanie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego w okresie naprawy pojazdu od dnia 4 kwietnia 2016 r. do dnia odbioru pojazdu – 22 kwietnia 2016 r. Pojazd zastępczy został odstawiony w dniu 26 kwietnia 2016 r. Według zadania do dnia 4 kwietnia 2016r. (dnia odstawienia uszkodzonego samochodu do naprawy) powód bowiem posiadał drugi pojazd (Skoda Fabia), którym mógł się poruszać, a ponadto mógł poruszać się uszkodzonym samochodem (użytkowania nie wykluczały uszkodzenia drzwi i otarcia lakieru). Zdająca w apelacji nie określiła okresu, za jaki celowe i uzasadnione było dochodzenie zwrotu kosztów najmu pojazdu. W ocenie Komisji Odwoławczej, skoro egzaminowana zaskarżyła wyrok w całości, to oznaczało, że wadliwie żądała zwrotu kosztów najmu pojazdu za cały okres. Nie dostrzegła też, że powód bezzasadnie zawarł umowę najmu pojazdu o znacząco wyższym standardzie (Skoda Superb) niż uszkodzony pojazd (Skoda Octavia), w ten sposób zamiast płacić dzienne koszty wynajmu pojazdu 180 zł (i w takiej wysokości uzasadnione) płacił kwotę 300 zł. Ponadto od opisanej kwoty należały się powodowi odsetki od dnia 29 maja 2016r. Podstawą ich żądania był art. 817 § 2 k.c. i art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polski Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w połączeniu z wezwaniem powoda wzywającym do zapłaty należności w ciągu 30 dni od dnia wezwania w związku z art. 481 § 1 k.c. Natomiast skarżąca przyjęła, że powodowi należą się odsetki od dnia 30 marca 2016 r, nie uzasadniając tego stanowiska.

Zatem prawidłowe było zaskarżenie wyroku w jego punkcie pierwszym w części oddalającej powództwo co do kwoty 3.420 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29 maja 2016 r. oraz w punkcie drugim w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Przyjęcie odmiennego zakresu zaskarżenia wyroku było niezgodne z interesem powoda i jednocześnie znacznie obniżało ocenę.

Należało także podnieść zarzut sprzeczności ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdyż poniesienie przez powoda kosztów najmu pojazdu zastępczego przed dniem 14 kwietnia 2016 r., wynikało z treści drugiej umowy najmu jako umowy stanowiącej, że jest kontynuacją wcześniejszej umowy oraz wystawionej faktury potwierdzającej zapłatę. Jednakże w tym zakresie skarżąca nie postawiła zarzutu, co było poważnym mankamentem apelacji.

Komisja Odwoławcza podniosła, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są o tyle ważne, że tylko przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, możliwa jest właściwa subsumpcja prawa materialnego. Przy tym sąd związany jest zarzutami procesowymi, w przeciwieństwie do zarzutów prawa materialnego.

Zdająca prawidłowo podważyła w apelacji rozstrzygnięcie sądu co do wysokości zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego na rzecz strony pozwanej, jak i wadliwość ustalenia sądu co do potrzeby korzystania powoda z samochodu zastępczego.

Błędny był także zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez wadliwą ocenę zeznań świadka Bernarda Molika, które nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Co do zarzutów naruszenia prawa materialnego, Komisja Odwoławcza stwierdziła, że w świetle art. 361 § 1 i 2 k.c. utrata możliwości korzystania z pojazdu mechanicznego i poniesione w jej rezultacie celowe i uzasadnione ekonomicznie wydatki na najem pojazdu zastępczego oznaczają szkodę majątkową. Zdająca dostrzegła uchybienia sądu i postawiła zarzut naruszenia art. 361 k.c., z tym że, jak wytknął jeden egzaminator, nie wskazała na § 1 i 2 tego artykułu oraz nie przedstawiła argumentacji, że pozwana jest zobowiązana do naprawienia szkody na podstawie art. 363 § 1 k.c. poprzez zapłacenie powodowi odpowiedniej sumy pieniężnej.

Komisja podzieliła opinię zdającej, że choć "Opis istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z prawa cywilnego" nie ma charakteru wiążącego i jest pomocniczy, to decydujące dla rozwiązania problemów postawionych w zadaniu egzaminacyjnym są założenia zadania egzaminacyjnego. Prawidłowe rozwiązanie zaś polegało na zaskarżeniu wyroku w punkcie pierwszym w części oddalającej powództwo co do kwoty 3.420 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29 maja 2016 r. oraz w punkcie drugim rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

Komisja II stopnia podkreśliła, że zadaniem zdających na egzaminie adwokackim jest zarówno zabezpieczenie słusznego interesu reprezentowanej strony, jak i wykazanie się znajomością przepisów prawa, umiejętnością ich stosowania w praktyce i ich interpretacji, a także umiejętnością oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego pod kątem poprawności rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego.

Dlatego, przy ocenie apelacji nie kieruje się organ czy apelacja zostałaby przyjęta i rozpoznana przez sąd apelacyjny, a nawet czy odniosłaby skutek, ale ma wykazać, że egzaminowany posiada umiejętności zawodowe niezbędne do świadczenia pomocy prawnej w ramach wykonywania zawodu adwokata. Dlatego zarzuty powinny być zredagowane precyzyjnie, ze wskazaniem przepisów naruszonych przez sąd.

Komisja Odwoławcza nie dopatrzyła się naruszenia art.24 § 1 pkt 5 oraz § 3 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. wskutek ponownej oceny i uzasadnienia oceny cząstkowej przez SSA [...]. Odwołała się do wyroku NSA z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1993/14. Nie doszło do naruszenia trybu i sposobu przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, a dane osobowe zdającej znałby już każdy egzaminator Komisji Egzaminacyjnej w przypadku ponownej oceny pracy skarżącej.

Komisja Odwoławcza nie dopatrzyła się naruszenia art. 10 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. poprzez wyłączenie możliwości złożenia przez zdającą wniosku o wyłączenie egzaminatora, tylko z tego powodu, ze ten sam egzaminator już raz oceniał sporną pracę zdającej.

Oceny cząstkowe ustalone z zadania z prawa cywilnego, zdaniem Komisji Odwoławczej spełniały kryteria ustawowe, w tym określone w art. 78e ust. 2 p.o.a. w powiązaniu z art. 78d ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 p.o.a.

Komisja Odwoławcza podkreśliła, że każda praca jest oceniana indywidualnie i dlatego niezasadny jest argument, że niektóre komisje oceniały pozytywnie prace, w których wartość zaskarżenia była wyższa niż kwota 3.420 zł.

Zdaniem organu odwoławczego praca zdającej była słaba, uchybienia popełnione przez zdającą w pracy przemawiały za nieznajomością i nieumiejętnością stosowania prawa w stopniu pozwalającym na postawienie oceny dostatecznej.

[...] nie podzieliła stanowiska Komisji Odwoławczej i wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniosła w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 78e ust. 2 p.o.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w którym zaproponowane przez skarżąca rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego w istocie spełniało wszystkie kryteria poprawności określone w art. 78e ust. 2 p.o.a., a w konsekwencji załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu skarżącej, w szczególności poprzez:

a) nieprawidłowe ustalenie oceny cząstkowej zadania z zakresu prawa cywilnego, wystawionej wbrew dyspozycji powołanego przepisu i w konsekwencji niesłuszne utrzymanie w mocy zaskarżonej uchwały o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego, w sytuacji gdy praca skarżącej z zakresu prawa cywilnego spełnia warunki do dokonania pozytywnej oceny, w szczególności: czyni zadość wymaganiom formalnym, wskazuje prawidłowo zarzuty, prawidłowo zakres zaskarżenia, nadto posiada swoje uzasadnienie jurydyczne w prawidłowy sposób rozstrzygając problem i uwzgledniający interes reprezentowanej strony, co pozwalało przyjąć, że zaproponowane rozwiązanie zadania nie było nieuzasadnione,

b) dokonanie nieobiektywnej oceny zastosowanych przez skarżącą w rozwiązaniu zadania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez nią sposobu rozstrzygnięcia problemu jako uwzględniających interes strony, którą skarżąca reprezentuje, w szczególności w zakresie wyważenia poprawnie postawionych zarzutów względem stwierdzonych uchybień w pracy skarżącej,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów skarżącej i niewłaściwe uzasadnienie uchwały przejawiające się w nieodniesieniu się do całokształtu merytorycznych zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej, co stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej, pomimo naruszenia przez nią art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78d ust. 1 p.o.a. i nierozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wszystkich kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej na egzaminie adwokackim, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przy ocenie pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa cywilnego przez Komisję Egzaminacyjną pełnej skali ocen, uchybienia stwierdzone w apelacji skarżącej nie dawały podstaw do wystawienia jej oceny niedostatecznej, zwłaszcza pominięty został przy ustaleniu oceny fakt istnienia szeregu elementów pozytywnych pracy skarżącej, świadczących o jej należytym przygotowaniu do wykonywania zawodu adwokata,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. wyrażające się w naruszeniu zasady dwuinstancyjności, polegającej na utrzymaniu w mocy oceny negatywnej skarżącej przez Komisję Odwoławczą, opierając się ponownie jedynie na wytycznych do części egzaminu adwokackiego z zakresu prawa cywilnego, tym samym nie odnosząc się w żaden sposób do prawidłowości przedstawionego sposobu rozwiązania, który również jest prawidłowy w świetle obowiązującego orzecznictwa i przepisów prawa, a także nie odnosząc się w żaden sposób do zarzutów przedstawionych przez skarżącą, a w konsekwencji utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej z drugiej części egzaminu adwokackiego, bez wszechstronnej analizy jej treści i zarzucenie skarżącej nieprawidłowego rozstrzygnięcia zagadnień merytorycznych będących przedmiotem zadania, mimo że w pracy egzaminacyjnej podniesione zostały wszystkie wymagane kwestie,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej, pomimo naruszenia przez nią art. 24 §1 pkt 5 oraz § 3 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a poprzez dokonanie ponownego uzasadnienia oceny cząstkowej przez egzaminatora w sposób naruszający tryb i sposób przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w sytuacji, gdy czynność oceniana przez egzaminatora co do zasady dotyczyć może wyłącznie pracy zakodowanej, a zatem w sposób eliminujący poznanie danych osobowych zdającej, podczas gdy ponowne ocenianie pracy nastąpiło przez tego samego egzaminatora , który znał dane osobowe w chwili dokonywania ponownej oceny pracy, znał treść poprzednio kierowanego odwołania, a którego to treść formułowała bezpośrednie zarzuty do pracy tego egzaminatora i z tych przyczyn poprzednia uchwała Komisji I stopnia została uchylona,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej, pomimo naruszenia przez nią § 11 ust.4 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu adwokackiego poprzez dokonanie oceny niezakodowanej pracy skarżącej,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej, pomimo naruszenia przez nią art. 10 k.p.a.w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienia skarżącej możliwości złożenia wniosku o wyłączenie jednego z egzaminatorów, który dokonał już oceny pracy egzaminacyjnej uprzednio i zarzuty, co do tej oceny stanowiły podstawę uchylenia uprzedniej uchwały

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie kosztów postępowania od organu.

W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza podtrzymała dotychczasowe zarzuty i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga [...] zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty należało uznać za słuszne.

Podstawowe znaczenie ma zasada wyrażona w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017r., poz. 1369, z późn. zm.); dalej "p.p.s.a.", że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ponadto, w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Punktem wyjścia jest zakres uprawnień Komisji Odwoławczej. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko tejże Komisji, zaprezentowane zarówno w zaskarżonej uchwale z [...] listopada 2017 r., jak i jej wcześniejszej uchwale z [...] października 2017 r.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 78h ust. 1 p.o.a. zdającemu przysługuje odwołanie od wyniku egzaminu. W myśl art. 78f ust. 1 p.o.a., pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego, przewidzianej w art. 78d ust. 1, 2, 5 – 8a p.o.a., otrzymał ocenę pozytywną. Oznacza to, że przedmiotem zaskarżenia do komisji II stopnia, oprócz wyniku z egzaminu, powinny być ostateczne oceny z poszczególnych części egzaminu. Zatem to zdający egzamin adwokacki - przez wskazanie, której części egzaminu dotyczy wnoszone przez niego odwołanie – ustala zakres zaskarżenia uchwały o negatywnym wyniku egzaminu i tym samym zakreśla granice rozpoznania sprawy w sposób wiążący tę komisję.

Nie oznacza to jednak związania komisji II stopnia zarzutami zdającego egzamin, podnoszonymi w trakcie rozpoznawania odwołania i podejmowania uchwały w przedmiocie wyniku egzaminu adwokackiego. Żaden z przepisów ustawy – Prawo o adwokaturze nie wprowadza takich ograniczeń. Zarzuty stawiane w odwołaniu w istocie stanowią tylko przedstawienie zastrzeżeń odwołującego co do prawidłowości ocen cząstkowych, wystawionych przez członków komisji sprawdzających prace.

Stosownie do art. 78h ust. 9 p.o.a. do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. W postępowaniu administracyjnym, co do zasady przyjmuje się, że celem odwołania jest doprowadzenie do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Do postępowania przed komisją odwoławczą, z mocy art. 78h ust. 12 p.o.a., przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jednak odpowiednio. Odpowiednie stosowanie przepisu może polegać nie tylko na odmowie jego zastosowania, lecz także na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost lub z modyfikacją. Ocena odpowiedniego zastosowania przepisu musi uwzględniać specyfikę sytuacji, do której przepisy te mają być odpowiednio zastosowane.

Zatem postępowanie przed komisją II stopnia jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Jak już wspomniano, przewidziane ustawą odwołanie przysługuje od wyniku egzaminu. Jednakże celem tego postępowania nie jest skontrolowanie całego przebiegu egzaminu i ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych. Komisja II stopnia kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez zdającego.

W ramach tej kontroli nie rozpatruje się jedynie zasadności zarzutów odwołania. Trzeba bowiem mieć na uwadze cel, jakiemu - w świetle regulacji art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 78d ust. 1 p.o.a. - służy ustanowienie egzaminów. Chodzi bowiem o zapewnienie wysokiego stopnia profesjonalizmu osób dopuszczanych do wykonywania zawodu adwokata. Po zdaniu egzaminu adwokackiego osoba taka, po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów przy braku sprzeciwu ze strony Ministra Sprawiedliwości (art. 65, 68 ust. 1 i art. 69 ust. 1 p.o.a.) składa ślubowanie i może już samodzielnie wykonywać zawód adwokata.

Kierując się przedstawionymi założeniami, komisja II stopnia, rozpoznając odwołanie w zakresie kwestionowanej części egzaminu, ma obowiązek obiektywnego sprawdzenia przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego.

W konsekwencji komisja egzaminacyjna II stopnia, rozpoznając odwołanie od uchwały o wyniku egzaminu, dotyczące kwestionowanej w odwołaniu części tego egzaminu, nie jest związana wyłącznie podniesionymi przez zdającego zarzutami. Tym samym dostrzeżenie dodatkowego błędu w pracy - z części egzaminu objętej odwołaniem - nie może być uznane za przekroczenie granic zaskarżenia odwołania i wyjście przy rozpoznaniu sprawy poza jej granice. Błąd ten może decydować o utrzymaniu oceny negatywnej, co Komisja Odwoławcza musi uzasadnić. Reguła podobna obowiązuje również w przypadku dostrzeżenia pozytywnych elementów w pracy, pominiętych w odwołaniu.

Zatem komisja II stopnia ma obowiązek wzięcia pod uwagę dostrzeżonych w postępowaniu odwoławczym wad ocenianej pracy. Utrzymanie w mocy negatywnej uchwały przez Komisję Odwoławczą na skutek stwierdzenia nie wytkniętych uprzednio przez Komisję Egzaminacyjną istotnych uchybień nie narusza zakazu reformationis in peius z tym że jednocześnie winna wyjaśnić, jaki mają wpływ na ostateczny wynik z danej części egzaminu. Obowiązkiem Komisji Odwoławczej jest rozpoznanie sprawy w jej całokształcie.

Wymaga zauważenia, że czym innym od przekroczenia granic sprawy przy rozpoznawaniu odwołania jest naruszenie zasady zakazu reformationis in peius, to jest zakazu pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy sformułowanej w art. 139 k.p.a. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza bowiem zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego.

Stanowiska o braku związania komisji odwoławczej wyłącznie zarzutami odwołania nie podważa też regulacja § 5 rozporządzenia z 24 września 2009 r. Unormowanie zawarte w § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 tego aktu - zgodnie z którym sporządzana jest opinia dotycząca zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania - nie może zakreślać granic rozpoznawania odwołania od wyniku egzaminu adwokackiego. Przede wszystkim rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 78h ust. 14 p.o.a. i zgodnie z zawartą w jego pkt 4 delegacją określa m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. Ustanowiony w powołanym § 5 rozporządzenia tryb i sposób działania komisji co do zasady nie może zatem wprowadzać - i faktycznie nie wprowadza – nie mającej oparcia w ustawie podstawy prawnej do określenia granic sprawy rozpoznawanej wskutek odwołania od uchwały o wyniku egzaminu adwokackiego. Ponadto ten sam akt wykonawczy stanowi jednoznacznie w § 5 ust. 4, że komisja odwoławcza w pierwszej kolejności głosuje nad ostateczną oceną pracy zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu adwokackiego, której dotyczy odwołanie, a następnie nad zaskarżoną uchwałą o wyniku egzaminu adwokackiego. Zatem komisja odwoławcza głosuje najpierw nad ostateczną oceną z tej części egzaminu adwokackiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, a nie nad zasadnością zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Następnie zaś komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej I stopnia o wyniku egzaminu adwokackiego (por. wyroki NSA z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1679/14, z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3247/15 i powołane w nim orzecznictwo, opubl orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność, że wspomniane orzeczenia dotyczą egzaminu notarialnego nie ma znaczenia, albowiem egzaminy zawodowe: adwokacki, radcowski i notarialny zostały ukształtowane i uregulowane według tych samych zasad.

W ocenie Sądu, Komisja Odwoławcza, prawidłowo zakreślając granice swego działania, błędnie skorzystała ze swoich uprawnień, wydając w dniu [...] października 2017 r. uchwałę naruszającą przepisy postępowania i uruchamiającą dalsze postępowanie, niezgodne z obowiązującymi uregulowaniami, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy zauważyć, że w myśl art. 78 ust. 1 p.o.a. egzamin adwokacki przeprowadzają komisje egzaminacyjne w składzie 8 członków. Uregulowania

art. 75a ust. 1a p.o.a. (Minister Sprawiedliwości, nie później niż 21 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu wstępnego, może powołać na obszarze właściwości okręgowej rady adwokackiej więcej niż jedną komisję kwalifikacyjną do przeprowadzenia egzaminu, jeżeli przemawiają za tym względy organizacyjne, a w szczególności duża liczba kandydatów przystępujących do egzaminu. Przepisu art. 75e ust. 5 nie stosuje się.) oraz art. 75e ust. 5 (Kadencja komisji kwalifikacyjnej trwa 2 lata.) stosuje się odpowiednio. W skład komisji egzaminacyjnych wchodzą 4 osoby wskazane przez Ministra Sprawiedliwości i 4 osoby wskazane przez Naczelną Radę Adwokacką spośród adwokatów (art. 78 ust. 3 p.o.a.). Minister Sprawiedliwości powołuje, w drodze zarządzenia, komisje egzaminacyjne na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich oraz wyznacza, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej, przewodniczącego komisji egzaminacyjnej i jego zastępcę

(art. 78 ust. 4 p.o.a.). Minister Sprawiedliwości oraz Naczelna Rada Adwokacka wskazują, z jakich dziedzin prawa poszczególni egzaminatorzy będą sprawdzać prace, co jest publikowane (art. 78e ust. 2 p.o.a. i zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w Szczecinie, opubl. Dz. Urz. Ministra Sprawiedliwości z 2015r., poz. 255).

Istotnym jest, że członków komisji egzaminacyjnych powołuje się spośród specjalistów z dziedzin prawa objętych egzaminem, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przebiegu egzaminu (art. 78 ust. 2 p.o.a.). Taki wysoki poziom wymagań wobec członków komisji egzaminacyjnej skutkuje ich niezależnością w procesie oceny prac egzaminacyjnych i decydującym wpływem na ustalenie ostatecznej oceny z pracy, którą sprawdzali. W myśl bowiem art. 78e ust. 2 p.o.a. oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego (art. 78e ust.3 p.o.a.). Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów (art. 78e ust. 4 p.o.a.). Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 78f ust. 1 p.o.a.). Komisja egzaminacyjna podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu adwokackiego większością głosów w obecności wszystkich członków komisji egzaminacyjnej (art. 78f ust. 2 zd. pierwsze p.o.a.).

Ponadto wprowadzono uregulowania, mające dodatkowo zagwarantować zdającym bezstronność oceny egzaminatorów, nakazujące kodowanie prac podczas każdego dnia egzaminu indywidualnym kodem (wylosowywanym przez uczestnika podczas każdego dnia egzaminu), co reguluje § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. Sankcją za brak prawidłowo zamieszczonego oznaczenia kodowego w pracy, mimo zawierania przez nią rozwiązania, jest niepodleganie takiej pracy ocenie komisji egzaminacyjnej, skutkujące uzyskaniem negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego, z mocy § 11 ust. 3 rozporządzenia z 17 grudnia 2017 r. Ponadto zadania wraz z pracami zawierającymi rozwiązanie zadań są rozkodowywane po sprawdzeniu wszystkich prac zawierających rozwiązanie zadań z wszystkich części egzaminu adwokackiego, a następnie dołączane do akt osobowych zdających

(§ 11 ust. 4 cyt. rozporządzenia).

Powyższe uregulowania oznaczają, że dopiero po sprawdzeniu wszystkich prac przez egzaminatorów i przekazaniu tychże prac z ocenami następuje rozkodowanie prac w komisji egzaminacyjnej na użytek podjęcia uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego. Czyli egzaminatorzy podczas oceniania prac indywidualizują je na podstawie kodów. Taka jest zasada wynikająca z powołanych uregulowań. Zatem, zdaniem Sądu egzaminator powinien oceniać pracę zakodowaną. Ocena zaś powinna być wyczerpująca i rzetelna, mając na uwadze kryteria doboru egzaminatorów, określone w art. 78 ust. 2 p.o.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3362/17, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z opisanym usytuowaniem egzaminatorów w komisji egzaminacyjnej i samej komisji podczas egzaminu adwokackiego koreluje zakres uprawnień komisji odwoławczej, wyżej przedstawiony. Komisja odwoławcza ma możliwość naprawienia błędów komisji egzaminacyjnej , nie naruszając zasad działania komisji I stopnia. Nie dochodzi w takiej sytuacji do naruszenia zasady z art. 138 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. (rozstrzygania na nowo sprawy) w powiązaniu z art. 15 k.p.a. (zasady dwuinstancyjności) w powiązaniu z art. 78h ust. 12 p.o.a. Komisja odwoławcza bowiem może utrzymać ocenę negatywną, powołując się na błędy pracy, nie wyszczególnione przez egzaminatorów w uzasadnieniach ocen cząstkowych. Ponadto na mocy

art. 78e ust. 5 p.o.a. w przypadku gdy przynajmniej dwie oceny cząstkowe z prac pisemnych zdającego dotyczących zadań z różnych części egzaminu adwokackiego są negatywne, a średnia arytmetyczna, o której mowa w ust. 4, wskazuje na pozytywną ostateczną ocenę tych prac, komisja egzaminacyjna: odstępuje od wystawienia ostatecznych ocen z tych prac (pkt 1) oraz przekazuje komisji egzaminacyjnej II stopnia, prace pisemne zdającego oraz ich oceny cząstkowe, wraz z uzasadnieniami, w celu ustalenia ostatecznych ocen tych prac (pkt 2). W przypadku tym, komisja odwoławcza stosuje odpowiednio przepisy art. 78f ust. 1 i 2 oraz art. 78h ust. 11 (Od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego.). W tej sytuacji ustawodawca odstępuje również od zasady pełnej dwuinstancyjności (komisja odwoławcza wydaje uchwałę bez odwołania).

Dlatego nie można było zaaprobować stanowiska Komisji II stopnia w uchwale z [...] października 2017 r. Komisja ta dysponowała oceną cząstkową i jej uzasadnieniem sporządzonymi przez egzaminatorkę powołaną przez Ministra Sprawiedliwości. Egzaminatorka SSA [...] oddała pracę skarżącej i na piśmie ocenę cząstkową wraz z uzasadnieniem, dotyczące tej pracy. Komisja egzaminacyjna nie zakwestionowała stanowiska egzaminatorki podczas podejmowania uchwały. Ocenę cząstkową wraz z jej uzasadnieniem egzaminatorka sporządziła w dniu [...] kwietnia 2017 r., uchwałę Komisja Egzaminacyjna podjęła w dniu [...] kwietnia 2017 r. Był więc czas na poprawienie stanowiska przez egzaminatorkę. Komisja Odwoławcza zauważyła zaś "ocena egzaminator SSA [...] przynajmniej w części nie odnosi się do pracy egzaminacyjnej skarżącej" (s.12 uchwały). Zatem dokonała oceny czynności egzaminatorki. Jednakże wysnuła nieprawidłowe wnioski i w konsekwencji uchyliła zaskarżoną uchwałę w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Komisji Egzaminacyjnej, zamiast dokonać merytorycznej oceny uchwały Komisji Egzaminacyjnej i ocen rozwiązania z prawa cywilnego, skoro przynajmniej w części (Komisja nie określiła zakresu tzw. części) stanowisko egzaminatorki dotyczyło pracy skarżącej.

Można by rozważać prawidłowość opinii Komisji II stopnia zaprezentowanej w uchwale z [...] października 2017 r., gdyby w ślad za tym podjęto działania w stosunku do egzaminatorki, określone w art. 75f ust. 2 p.o.a. w zw. z art. 78 ust. 6 p.o.a. Wówczas pracę odkodowaną oceniałby inny egzaminator, nowopowołany. Zauważyć bowiem należy, że przepisy Prawa o adwokaturze zawierają własne uregulowania dotyczące wyłączenia członków komisji egzaminacyjnej (art. 78 ust. 6 i 7 p.o.a.).

Komisja Odwoławcza nie przesłała uchwały z [...] października 2017 r. skarżącej (bezsporne). Zdająca otrzymała tę uchwałę dopiero wraz z nową uchwałą Komisji Egzaminacyjnej z [...] października 2017 r. (bezsporne). Została w ten sposób naruszona zasada z art. 78h ust. 11 p.o.a., a w konsekwencji zasada z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – prawa do sądu. Przepis art. 78h ust. 11 p.o.a. nie zawiera ograniczeń w zakresie dopuszczalności skargi od uchwały komisji egzaminacyjnej. Skoro uchwała komisji egzaminacyjnej ma walor decyzji w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

(art. 78h ust. 11 i 12 p.o.a.), to mimo wydawałoby się korzystnego rozstrzygnięcia dla skarżącej (według Komisji Odwoławczej, a nie skarżącej, która w odwołaniu z [...] maja 2017 r. żądała uchylenia przez Komisję II stopnia zaskarżonej uchwały i orzeczenia co do istoty), skarżąca mogła zaskarżyć całą uchwałę, jak i samo uzasadnienie, gdyby zaakceptowała rozstrzygnięcie (por. wyroki NSA z 17 lutego 201 r., sygn. akt II OSK 383/09, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl; B. Adamiak, Skarga na decyzje administracyjne, [w:] Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, LEX 2012). Sąd nie podzielił stanowiska Komisji Odwoławczej, że naruszenie przepisów postępowania wskutek niedoręczenia skarżącej uchwały tej Komisji z [...] października 2017 r. nie stanowiło istotnego naruszenia przepisów postępowania (pismo organu z 14 maja 2018r., k.- 83-84 akt sądowych).

W świetle przedstawionego powyżej przez Sąd stanowiska, dokonanie na nowo oceny pracy zdającej, szczególnie przez tego samego egzaminatora, wydanie kolejnej uchwały przez Komisję Egzaminacyjną w dniu [...] października 2017 r. i zaaprobowanie powyższych czynności (błędnych według obowiązujących regulacji) przez Komisję Odwoławczą w uchwale z [...] listopada 2017 r. stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania, szczególnie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 p.o.a. Dlatego należało wyeliminować zaskarżoną uchwałę z [...] listopada 2017 r. i utrzymaną nią w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z [...] października 2017 r. oraz uchwałę Komisji Odwoławczej z [...] października 2017 r. Opisane uchwały zostały wydane z naruszeniem przedstawionych przepisów ustawy – Prawo o adwokaturze, regulujących przebieg egzaminu adwokackiego, w tym zakres kompetencji egzaminatorów, komisji egzaminacyjnej oraz komisji odwoławczej oraz rozpatrywania odwołań. W tej sytuacji Komisja Odwoławcza będzie zobowiązana rozpatrzeć na nowo odwołanie zdającej od wyników egzaminu adwokackiego w części obejmującej prawo cywilnego, zawartych w uchwale Komisji Egzaminacyjnej z [...] kwietnia 2017 r.

Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 78h ust. 1 p.o.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 15 k.p.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).