Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1301/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1, pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1301/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Maja Chodacka (spr), Protokolant: Iwona Sadowska – Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009r., sprawy ze skargi S. L., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 1 lipca 2009r Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności wraz z odsetkami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz, Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 listopada 2009r. nr [...]Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w związku z wnioskiem skarżącego S.L. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007r., nr 11, poz. 74 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") postanowił utrzymać w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 sierpnia 2009r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż na skutek rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie decyzją z dnia 28 sierpnia 2009r. roku nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych:

- umorzył należności z tytułu składek na ubezpieczenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 15.697,39 zł, w tym: składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres 05.2000-12.2007 w kwocie 9.504,18 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 5.718,00 zł, opłatę dodatkową w kwocie 475,21 zł.

Zakład uznał, iż trudna sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego pozwala na umorzenie zaległości w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Nadto organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od należności składkowych za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 41.742,73 zł. Organ uznał, iż w tym zakresie nie została spełniona przesłanka umorzenia, w postaci całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.

Jednocześnie w zakresie należności składkowych za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, tj. składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 11.369,40 zł umorzono postępowanie z uwagi na brak możliwości umorzenia tych należności zgodnie z art. 30 u.s.u.s.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł zarzut przedawnienia odsetek liczonych od nieopłaconych składek. Skarżący wskazał, iż niskie dochody rodziny oraz przewlekła choroba nie pozwalają skarżącemu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia i spłatę całości zadłużenia. Zatem skarżący wniósł o rozłożenie na raty zobowiązania głównego oraz o umorzenie nieprzedawnionych odsetek.

Organ rozpoznając ponownie sprawę wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania i dokonane ustalenia. Jak wynika z akt sprawy skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług stolarskich. Z dniem 1 stycznia 2008r. został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący zatrudniał pracowników.

Decyzją nr [...] z dnia 13 stycznia 2009r. skarżący został zobowiązany do zapłaty zaległych składek figurujących na jego koncie wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 66.977,40 zł. W dniu 17 lutego 2009r. skarżący do Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział VII Ubezpieczeń Społecznych odwołanie od tej decyzji. W dniu 11 marca 2009r. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie zaległości. Postanowieniem z dnia 31 marca 2009r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiesił postępowanie w sprawie umorzenia należności do czasu zakończenia postępowania odwoławczego przed Sądem. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009r. Sąd Okręgowy wydał postanowienie, w którym stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Sąd stwierdził, iż pismo skarżącego nie jest odwołaniem, gdyż nie kwestionuje on w nim zadłużenia ani jego wysokości, lecz wnosi o jego umorzenie. W związku z powyższym Zakład podjął postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności.

W stosunku do zaległości składkowych prowadzone było postępowanie w przedmiocie restrukturyzacji. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2004r. zostało ono umorzone z uwagi nie niespełnienie przez przedsiębiorcę warunków określonych w ustawie restrukturyzacyjnej. Od tej decyzji wniesiono odwołanie, wyrokiem z dnia 23 marca 2005r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił odwołanie.

Aktualnie postępowanie egzekucyjne prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. Od stycznia 2009r. dokonywano skutecznych potrąceń ze świadczenia rentowego zobowiązanego, do którego skierowano zajęcia. Z uwagi na zbieg egzekucji z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w M., środki z zajęcia przekazywane są na rzecz Komornika.

Skarżący dwukrotnie latach 2003 i 2004 podejmował spłatę zaległości w układzie ratalnym, jednak układy ratalne zostały zerwane z uwagi na brak wpłat.

Nadto ustalono, iż skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje, pobiera świadczenie rentowe, które podlega potrąceniom komorniczym. Także żona skarżącego pobiera świadczenie rentowe wolne od potrąceń komorniczych. Syn skarżącego R. L. lat 27, nie pracuje, nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jest ubezpieczony w KRUS. Córka skarżącego I. L. lat 23, jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Dzieci zamieszkują wspólnie, wraz mężem i córką I. L.

Skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 1 ha 53 arów - teren ten jest częściowo zalesiony, a częściowo zabudowany budynkiem mieszkalnym oraz budynkami przeznaczonymi na prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego w M. z dnia 5.03.1997r. w księdze wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność S. L. położonej w S., wpisano hipotekę przymusową na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w kwocie 52.939,73 zł. W dniu 28 września 2009r. Sąd Rejonowy w M. dokonał na rzecz Zakładu wpisu drugiej hipoteki przymusowej na w/w nieruchomości w kwocie 32.145,32 zł.

Organ ocenił decyzję - nakaz płatniczy z dnia 22 stycznia 2009r. ustalający zobowiązanie pieniężne za rok 2009 (podatek rolny - 79 zł, podatek leśny - 1 zł, podatek od nieruchomości - 1.120 zł). Łączna kwota zobowiązania tj. 1.200 zł została rozłożona na 4 raty po 300 zł każda. Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 sierpnia 2008r. rozłożono na raty zaległości podatkową z tytułu podatku VAT w kwocie 4.185,81 zł wraz z odsetkami za zwłokę, a decyzją Wójta Gminy S. z dnia 29 grudnia 2008r. częściowo umorzono zaległości podatkowe w wysokości 10.006,52 zł oraz odroczono termin płatności pozostałej zaległości do dnia 31.10.2009r.

Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, zarówno On jak i żona są osobami schorowanymi, wymagającymi stałego przyjmowania leków, na zakup których wydają miesięcznie około 200 zł. Jednak z każdym miesiącem choroba żony wnioskodawcy się pogłębia i wymaga to płatnych natychmiastowych wizyt u chirurga naczyniowego. Na okoliczność problemów zdrowotnych Państwa L., do akt sprawy dołączono karty informacyjne leczenia szpitalnego skarżącego w latach 2003-2007 (rozpoznanie: zawał mięśnia sercowego, nagłe zatrzymanie krążenia, niewydolność krążenia - zabieg implantacji kardiowertera), karty informacyjne leczenia szpitalnego C.L. (rozpoznanie: niedokrwienie kończyn dolnych, pacjentka przewlekle leczona przez chirurga naczyniowego)

Skarżący jest właścicielem samochodu FSO-125P, a C. L. jest właścicielką samochodu Fiat Uno z 1997r.

Skarżący oświadczył nadto, iż powstałe zadłużenie spowodowane było w znacznym stopniu przez dwa duże pożary w zakładzie produkcyjnym. Skarżący przebył dwa zawały serca, co skutkowało tym, iż nie miał jak zajmować się sprawami urzędowymi, gdyż troszczył się tylko o swoje życie które było zagrożone. Obecnie nie jest w stanie pracować, ale ma nadzieję, że na skutek specjalistycznego leczenia i rehabilitacji odzyska siły do pracy na tyle, żeby mógł podjąć działalność i uregulować zobowiązania. Do wszystkich dolegliwości zobowiązany dołącza jeszcze ciągły stres, niepewność i poczucie winy, które go dręczy.

Organ oceniając powyższe okoliczności stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji, zarówno co do zgodności z prawem, a także ze względu na kryteria celowości i słuszności rozstrzygnięcia.

W zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, w części finansowanej przez płatnika oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenia społeczne pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Takie należności mogą być umarzane jedynie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Taka sytuacja w przypadku skarżącego nie występuje z uwagi na egzekucję należności z tytułu renty, a także ustanowienie hipotek przymusowych na nieruchomościach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Dłużnik nie może wywodzić swoich praw z tego, że jego zdaniem w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się od niego kwot przekraczających koszty egzekucji. Ocena, czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest zasadne, ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyści, należy wyłącznie do wierzyciela.

W zakresie umarzania należności za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, iż rozstrzygnięcie to jest prawidłowe. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 30 u.s.u.s., do składek w części finansowanej przez ubezpieczonych (pracowników) nie będących jednocześnie płatnikami składek nie stosuje się przepisów art. 28 i 29 u.s.u.s. Oznacza to, że regulacje dotyczące możliwości umarzania należności z tytułu składek nie mogą mieć zastosowania do należności w części finansowanej przez ubezpieczonych. Wobec takiego stanu rzeczy, organ nie jest uprawniony do podjęcia jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie. W takiej sytuacji jedynym właściwym rozstrzygnięciem było umorzenie postępowania na podstawie art. 105 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia odsetek organ wskazał na art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek (w tym odsetki) przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. W sprawie począwszy od roku 2000 prowadzone są czynności egzekucyjne, a co za tym idzie należności składkowe nie uległy przedawnieniu. Bowiem zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Organ poinformował także, iż sprawa rozłożenia na raty, o które wnioskuje skarżący zostanie rozpatrzona w odrębnym postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymującej w mocy decyzję o umorzeniu należności z tytułu na ubezpieczenie za pracowników oraz odmowę umorzenia odsetek z tego tytułu. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia odsetek naliczonych do dnia 1.01.2003r. Wniósł o umorzenie odsetek oraz należności głównej, ewentualne o rozłożenie na raty spłaty należności głównej liczonych bez odsetek.

W uzasadnieniu skargi skarżący nie zgodził się z poglądem organu, iż nie nastąpiło przedawnienie odsetek z tytułu nie zapłaconych składek. Skarżący przywołał orzecznictwo sądowe, z którego, zdaniem skarżącego, jednoznacznie wynika, iż do odsetek przedawnionych do dnia 1.01.2003r. stosuje się okres 3 lat przedawnienia.

Zatem skarżący podniósł zarzut przedawnienia odsetek naliczanych od należności głównej z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Funduszu Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W związku z tym należności te nie mogą być ściągnięte przez Zakład.

Natomiast, co do należności zabezpieczonych hipoteką skarżący wniósł o rozłożenie na raty oraz także podniósł zarzut przedawnienia odsetek.

Nadto wskazano, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że jako osoba pobierająca rentę w wysokości 330,74 zł po wszelkich potrąceniach skarżący jest w stanie bez uszczerbku dla siebie i rodziny zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe i przy tym wszystkim spłacać zaistniały dług wraz z odsetkami.

Skarżący kwestionuje takie stanowisko, ponadto wskazuje, że według dokumentacji medycznej jest osobą przewlekle chorą i tym samym choroba pozbawiła skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego spłatę niniejszego długu.

Umorzenie zaległości należy do swobodnej decyzji organu, ale to nie oznacza że nie może się przychylić do wniosku skarżącego. Po analizie stanu majątkowego skarżącego, stanu zdrowia, dochodu z tytułu renty można stwierdzić, iż ściągnięcie niniejszego długu pozbawi skarżącego i jego rodzinę dachu nad głową, a z dochodów skarżącego nie można się utrzymać, ani zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych. Renta nie starcza na lekarstwa, które skarżący musi regularnie przyjmować.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2010r. Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy wskazać, iż przedmiotem wniosku o umorzenie były należności z różnych tytułów. Jak wynika z decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 15.697,39 zł. Organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od należności składkowych za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 41.742,73 zł. Jednocześnie w zakresie należności składkowych za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, tj. składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 11.369,40 zł umorzono postępowanie z uwagi na brak możliwości umorzenia tych należności.

Oceniając przedstawiony wyżej stan sprawy Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości.

Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.).

Odnosząc się do orzeczenia organu w części dotyczącej składek za pracowników w części finansowanej przez pracodawców (płatników) należy zauważyć, iż organ prawidłowo wskazał, iż do takich składek nie stosuje się art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia wykonawczego.

Zgodnie z art. 28 ust 3 lit. a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W powyższym przepisie mowa jest o osobach, które jednocześnie są ubezpieczonymi i płatnikami. Skarżący powyższych warunków niespełnia, gdyż jest tylko płatnikiem składek w stosunku pracowników. Nie jest natomiast ubezpieczonym. Ubezpieczonym zgodnie z art. 4 pkt 1 u.s.u.s. jest osoba fizyczna podlegająca chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1. Nieracjonalne byłaby umożliwienie umarzania zaległości składkowych za pracowników, na warunkach z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., gdyż rozszerzenie możliwości umorzenia należności, pozbawiałoby takie osoby stosownej ochrony w zakresie ubezpieczeń społecznych ze strony państwa. Należy bowiem mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 5 ust 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty dla płatników składek, zobowiązanych do opłacania składek na własne ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie uwzględnia się okresu, za który nie zostały opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w tym okresie.

Umożliwienie umarzania takich składek z innych przyczyn niż wymienione w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. mogłoby doprowadzić do sytuacji, że zatrudniony pracownik bez swojej "winy" pozbawiony zostałby przy ustalaniu prawa do renty lub emerytury oraz jej wysokości, możliwości uwzględnienia tego okresu, za który nie zostały opłacone składki. Racjonalny ustawodawca założył bowiem konieczność opłacenia takich składek przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, nawet poprzez przymus administracyjny (egzekucja administracyjna).

Organ zasadnie stwierdził, iż w niniejszej sprawie, nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego, a sam skarżący nie próbował przy tym w ogóle wykazywać, iż spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności. Bezspornym bowiem jest, iż w stosunku do skarżącego prowadzona jest egzekucja ze świadczenia rentowego, nadto ustanowiono hipotekę przymusową na nieruchomości skarżącego. Te okoliczności wskazują na to, że możliwa i skuteczna jest egzekucja z majątku, a zatem nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności. W konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, żądanie swoje w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, uzasadniał problemami finansowymi spowodowanymi brakiem wystarczających dochodów i stanem zdrowia. Organ orzekający podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Jednak jak wskazano wyżej nie jest prawnie dopuszczalne umożliwienie umarzania składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników w części finansowanej przez płatnika z innych przyczyn niż wymienione w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (całkowita nieściągalność). Jako podstawa prawna ewentualnego umorzenia wnioskowanych przez skarżącego należności mógł być jedynie rozpatrywany, ten przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s., dotyczący sytuacji całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, w związku z art. 28 ust. 3 tej ustawy.

Należy przy tym nadmienić, iż sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego została wzięta pod uwagę i organ umorzył należności z tytułu składek na ubezpieczenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który to przepis w stosunku do tych należności znajduje zastosowanie.

Odnosząc się do orzeczenia Zakładu dotyczącego składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez pracowników należy zauważyć, iż jest ono również prawidłowe. Pracodawca pobrał lub powinien pobrać składki od wynagrodzenia pracownika i winien je przekazać na rachunek właściwego organu rentowego. Zgodnie zaś z art. 30 u.s.u.s. do składek tych nie stosuje się art. 28 i 29, zatem przepisy nie dają możliwości umarzania takich składek, w związku z tym zasadne było umorzenie postępowania w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przedawnienia odsetek należy stwierdzić, iż z akt sprawy wynika, że od roku 2000 organ prowadził czynności egzekucyjne, czy restrukturyzacyjne, należność była też rozłożona na raty oraz ustanowiono hipotekę przymusową na nieruchomości. Tych okoliczności skarżący nie kwestionuje. Na podstawie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Nadto zgodnie z art. 24 ust. 5a u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a (rozłożenie na raty), do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Także bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Zatem obliczając bieg terminu przedawnienia należności (w tym także odsetek od należności) należy uwzględniać przypadki zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które powodują wydłużenie terminu przedawnienia. Nadto należy zauważyć, iż hipoteka przymusowa na nieruchomości została ustanowiona już w roku 1997. Te okoliczności wskazują na to, że organ trafnie przyjął, że nie doszło do przedawnienia należności.

Należy wskazać, iż organ w osobnym postępowaniu rozpatrzy wniosek skarżącego o rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i odsetek za zwłokę.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując skargę i badając sprawę zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.