Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1539/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. art. 153, 170
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Pani G.B. (skarżąca) wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Pani G. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia [...] lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1568/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]. Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem i stwierdzeniem jego prawomocności od dnia 19 czerwca 2020 r., wpłynął do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] lipca 2020 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano między innymi, że:

Z akt sprawy wynika, że Pani G. B. została zwolniona ze służby w [...] Biurze [...] Komendy Głównej Policji w dniu [...] lutego 2011 r.

i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z pismem z dnia [...] marca 2017 r. z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stanowiącym Informację

o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia [...] sierpnia 1987 r. do dnia [...] lipca 1990 r., czyli 2 lata, 11 miesięcy i 16 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 22 lata, 10 miesięcy i 7 dni, tj. od dnia [...] sierpnia 1987 r. do dnia [...] lutego 2011 r.

Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismami

z dnia: [...] października 2017 r. (znak: [...]) oraz [...] stycznia

2018 r. (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby Pani G. B. nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Z pisma przekazanego przez Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2017 r. (L.dz.: Kk – [...]) wynika, że wnioskodawczyni w toku pełnionej służby rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki, o czym świadczą informacje zawarte m. in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejny wyższy stopień policyjny i stanowiska służbowe. Wnioskodawczyni wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. Ponadto w analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych, jak również nie były prowadzone wobec niej żadne postępowania karne lub karno-skarbowe. Nadto ww. została odznaczona "Srebrnym Krzyżem Zasługi", srebrną odznaką "Zasłużony Policjant", złotą odznaką "Zasłużony Policjant" i złotym medalem "Za długoletnią Służbę". Brak jest również dokumentów potwierdzających wprost udział ww. w zdarzeniach służbowych z narażeniem jej zdrowia i życia, jednak jak zaznaczył Komendant Główny Policji w przesłanym piśmie, charakter wykonywanych przez wnioskodawcę zadań może z dużym prawdopodobieństwem wskazywać na możliwość zaistnienia takich sytuacji.

W dalszej części uzasadnienia organ dokonał analizy treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej pod kątem zawartych w nim przesłanek. Wskazał, że w pierwszym rzędzie art. 8a nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Podsumowując, zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Prawidłowość powyższego wywodu, zdaniem organu, wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego

i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Organ powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19,

w którym NSA wyjątkowo ugruntował użyty w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej powyższy zwrot stwierdzając, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę »szczególnie uzasadnionych przypadków«, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca

1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września

1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia".

Organ przywołał również fragment powyższego wyroku NSA, z którego wynika, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem »służby na rzecz totalitarnego państwa« jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 lutego

2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1568/19, wskazał, że organ rozpatrując sprawę Pani G.B.w kontekście przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie dokonał oceny zarówno "krótkotrwałości" służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, jak też nie ocenił rzetelności wykonywania przez nią zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że organ nie przeprowadził oceny ustalonych okoliczności pod kątem zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy organ wskazał, że długość służby Pani G. B. na rzecz totalitarnego państwa wynosiła 2 lata, 11 miesięcy i 16 dni, co stanowi ponad 12 % ogółu służby. Jednocześnie wskazać także należy, że czasookres służby strony należy rozpatrywać w korelacji ze świadomością realizowanych przez stronę zadań w tym czasie, gdyż są one ściśle powiązane

i współzależne. Dla oceny świadomości udziału prześledzono czynności, jakie ww. wykonywała od początku swojej służby.

Organ wskazał, że skarżąca została funkcjonariuszem [...] na własny wniosek, uwagi na tradycje rodzinne (matka była funkcjonariuszem [...] w [...] w K., ojciec był emerytowanym oficerem [...], brat i bratowa pracowali również

w [...]). Została przyjęta do służby w Departamencie [...] (głównym zadaniem była ochrona gospodarki przed wrogim oddziaływaniem grup antysocjalistycznych), do formacji, której charakterystykę i specyfikę znała z przekazów rodzinnych, gdzie zajmowała najniższe stanowiska, tj. maszynistki i sekretarki. Pani G. B.zobowiązała się do zachowania w ścisłej tajemnicy w związku z podjętymi czynnościami służbowymi w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (patrz: zobowiązanie z dnia [...] sierpnia 1987 r., strona: [...]). Pani G. B.złożyła ślubowanie funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa.

Z przebiegu służby zainteresowanej wynika, że była pozytywnie oceniana a z wykonywanych obowiązków wywiązywała się bardzo dobrze m.in. dwukrotnie awansowała w stopniu służbowym (patrz: strony: [...] akt [...]). Odbywała też szkolenia zawodowe i specjalistyczne (zob. uzasadnienie do wniosku personalnego z dnia [...] października 1989 r., strona: [...] akt [...]). Jak wynika z Informacji o przebiegu służby z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] Instytutu Pamięci Narodowej Pani G. B. służyła w [...] do dnia [...] lipca 1990 r., czyli do końca jej istnienia.

Organ wskazał, że prawie 3-letnia służba Pani G. B. w [...] pozwalała powziąć wiedzę, co do zadań jakie wykonuje oraz charakterystyki

i specyfiki "formacji". Jednakże ww. zdecydowała się na służbę w organie bezpieczeństwa Polski Ludowej, którego celem było utrzymanie reżimu komunistycznego. Wskazać należy, że do realizowania tego celu: "stosowano: «terror, poniżanie, inwigilowanie niewinnych osób, fabrykowanie dowodów; łamali podstawowe prawa i wolności człowieka. (...) W nagrodę, rządząca partia komunistyczna gwarantowała tym funkcjonariuszom praktyczną bezkarność za nadużycia władzy, szybsze niż w innych służbach mundurowych awanse, wysokie uposażenie za służbę, liczne dodatkowe przywileje gospodarcze i socjalne oraz wysokie świadczenia emerytalne».

Reasumując w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Na poparcie swoich twierdzeń organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt I OSK 3208/19,

z którego wynika, że 3-letni okres służby na rzecz państwa totalitarnego w stosunku do 24 lat ogółu służby nie może być uznawany za krótkotrwały. Jednocześnie Sąd stwierdził, że: "dla odstąpienia od zasady stosowania art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wymagane jest spełnienie obu wymienionych w jej art. 8a przesłanek. Brak spełnienia się jednej z nich przesądza automatycznie o braku możliwości zastosowania odstępstwa".

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżąca spełnia przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracja, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwala na domniemanie, iż zainteresowana utożsamiała się z ustrojem totalitarnym,

Stanowczego podkreślenia wymaga, zdaniem organu, że okoliczności rozpoczęcia przez Panią G. B. służby w Służbie Bezpieczeństwa wskazują, że było świadome, a nie stanowiło efektu odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z inicjatywy ww. oraz z chęci podjęcia jej przez samą zainteresowaną, co wynika z wniosku. Podkreślenia wymaga, że skarżąca miała stałe zatrudnienie jako nauczycielka – bibliotekarka. Powyższe znajduje również potwierdzenie w aktach osobowych skarżącej, z których wynika, że jej postawa etyczno–moralna nie budzi zastrzeżeń. Pani G. B. została pracownikiem Wydziału II Departamentu [...] Gospodarki [...], gdzie została zatrudniona na stanowisku referenta.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że Pani G. B., pełniąc służbę na etacie Służby [...], czerpała określone, wymierne korzyści, m. in. została skierowana na kurs podoficerski (zob. opinia służbowa z dnia [...] września 1988 r" strona: [...] akt [...]), wyróżniono ją w 1987 r. nagrodą pieniężną Szefa Służby Bezpieczeństwa MSW (zob. wniosek personalny

z dnia [...] października 1988 r., strona: [...] akt [...]), została mianowana na pierwszy stopień oficerski (zob. postanowienie z dnia [...] maja 1990 r., strona: [...] akt [...]), uzyskała awans w stopniu na młodszego chorążego (zob. wniosek z dnia [...] kwietnia 1989 r., strona:[...] akt [...]).

Powyższe zdaniem organu świadczy, że wiązano z Panią G. B. konkretne plany i inwestowano w nią środki finansowe. Z pewnością nie można tutaj mówić o braku wiedzy ze strony co do charakteru struktur, do których przynależała

i apanaży uzyskiwanych przez byłego funkcjonariusza z tego tytułu. Przedmiotowa postawa związana z pełnym zrozumieniem aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby [...], a także pozostawania w ich ramach przez prawie 3 lata, w ocenie organu, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do opinia Komisji Kwalifikacyjnej ds. Kadr Centralnych

w W., w której oznajmiono, że Pani G.B.: "(...) posiada kwalifikacje moralne do pełnienia służby" organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, gdzie stwierdzono, że: "(...) postępowanie kwalifikacyjne byłych funkcjonariuszy [...] nie było postępowaniem sądowym, a jedynie postępowaniem

o charakterze administracyjnym, którego celem było stworzenie nowej, odpolitycznionej policji bezpieczeństwa państwa prawnego (...)". "Sama praca komisji kwalifikacyjnych które na całą operację miały mniej niż trzy miesiące, była przeprowadzona szybko. Zbadanie jednego wniosku funkcjonariusza [...] o przyjęcie do służby w [...] zajmowało czasem kilkanaście minut". I dalej: "(...) nie można traktować decyzji komisji kwalifikacyjnych o tym, że były funkcjonariusz może być "przydatny" w nowej służbie, jak państwowego świadectwa moralności za okres służby w [...], ani tym bardziej nie można traktować tych opinii jako równoznacznych z orzeczeniem sądowym o niewinności." Ponadto "Trybunał zauważa (...), że inaczej niż milicjanci czy strażacy, wśród których w latach 1980 - 1981 powstał ruch sprzyjający dążeniu do demokratycznych reform, funkcjonariusze organów bezpieczeństwa Polski Ludowej byli zasadnie wówczas postrzegani jako środowisko jednolicie wrogie rządom prawa i demokracji w Polsce. W tym także sensie różnią się oni istotnie od funkcjonariuszy pozostałych tzw. służb mundurowych z okresu sprzed 1990 r., np. Milicji Obywatelskiej (zob. W. J. Mikusiński, Milicjant w opozycji, Karta 2002, nr 35, s. 81-117) czy Państwowej Straży Pożarnej." (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt K/6/09, pkt 11.2, s. 86).

Reasumując organ uznał, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

a) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dokonanie oceny prawnej w sposób sprzeczny z oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 7 lutego

2020 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1568/19, poprzez:

(i) uznanie przez organ, że "w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a, i art. 24a, wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej", podczas gdy Sąd Wojewódzki w Warszawie w wyroku z dnia 7 lutego 2020 r.. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa1568/19 ustalił, że okres 2 lat i 11 miesięcy służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, na tle całkowitego okresu służby wynoszącego 22 lata, 10 miesięcy i 7 dni powinien zostać oceniony jako służba krótkotrwała a także, że "(...) należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Taki też charakter ma okres służby pełnionej przez niecałe 3 lata, jeśli zestawi się go z ogólnym wieloletnim resortowym stażem skarżącej, a zatem dokonał oceny prawnej, zgodnie z która skarżąca spełnia przedmiotowa przesłankę;

(ii) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na pominięciu przez organ - przy ponownym rozpoznaniu sprawy - wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych

w uzasadnieniu wyroku tego sądu z dnia 7 lutego 2020 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1586/19, co do sposobu dokonania oceny czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i dokonanie tej oceny z pominięciem wskazanych przez sąd okoliczności, tj. faktów dotyczących służby skarżącej, jej postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia w kontekście ustawowej przesłanki rzetelności służby a także z pominięciem przy tej ocenie faktu krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca

1990 r. oraz charakteru pełnionej wówczas służby;

b) naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku

z art. 11 k.p.a.

Skarżąca domagała się uchylenia w całości decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. oraz zobowiązania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej wyłączającej stosowanie wobec skarżącej art. 15c, 22a i 24a w/wym. ustawy.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła poszczególne jej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec G. B. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Decyzja ta została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1568/19. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej przepisów ustawy zaopatrzeniowej

w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wskazując na naruszenie art. 8a

ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz uznając, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy .

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zarzucił, że organ w zaskarżonej decyzji nie dokonał w sposób prawidłowy analizy, czy służba G. B. przed 31 lipca 1990 r. mogła być traktowana jako służba krótkotrwała. Zdaniem Sądu okres 2 lat

i 11 miesięcy służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, na tle całkowitego okresu służby wynoszącego 22 lata 10 miesięcy i 7 dni, powinien zostać oceniony jako służba krótkotrwała. Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Taki też charakter ma okres służby pełnionej przez niecałe 3 lata, jeśli się go zestawi z ogólnym wieloletnim resortowym stażem skarżącej.

Jako wskazania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd zalecił organowi dokonanie wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby G.B., jej postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście krótkotrwałej służby na rzecz totalitarnego państwa przed 31 lipca 1990 r., w szczególności biorąc pod uwagę charakter pełnionej w tym okresie służby. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby skarżącej w zestawieniu z krótkotrwałością jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając ponownie sprawę związany był treścią art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych

i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ. CBOSA).

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia

1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1568/19.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 170 w związku z art. 153 p.p.s.a. Nie uwzględnił bowiem oceny prawnej

i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2020 r.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,

art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis organ, pomimo zobowiązania Sądu, nie rozważył w sposób wnikliwy wszelkich okoliczności sprawy, a ponadto wbrew wrażonej ocenie prawnej dotyczącej przesłanki krótkotrwałości dokonanej przez Sąd uznał, że w sprawie przesłanka ta nie zachodzi,

a w konsekwencji naruszył reguły procesowe wymienione w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz prawo materialne art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził jedynie, że przedmiotowy (niemal trzyletni dopisek Sądu) okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okres, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby nie może być oceniony jako krótkotrwały, czym dopuścił się naruszenia art. 170 w zw. z art. 153 p.p.s.a..

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził ponadto, iż wnikliwa analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach osobowych o sygn. IPN [...] bezsprzecznie dowiodła, iż skarżąca utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek.

Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 wyjaśnił, że unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń

z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Na konieczność precyzyjnego

i indywidualnego oceniania czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka w ramach kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa" zwrócił również uwagę Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20.

W analogiczny sposób wypowiedział się NSA w wyrokach: z dnia 5 listopada 2019 r.: sygn. akt: I OSK 636/20, I OSK 532/20; z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt: I OSK 1411/19, I OSK 1569/19; I OSK 1464/19; z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19 (publ. CBOSA). Należy więc przyjąć, że przedstawiona powyżej wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma w orzecznictwie sądów administracyjnych charakter ugruntowany.

W ocenie Sądu, okoliczności, które organ wskazał z powołaniem się na akta osobowe skarżącej o sygn. [...] nie uzasadniają stwierdzenia, że skarżąca była zaangażowana w działalność bezpośrednio ukierunkowaną

na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną wynikającą

z wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2020 r. oraz z niniejszego wyroku.

Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem wymienionych powyżej przepisów prawa, zaś zarzuty i argumenty skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.