Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 984/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1,2,3,4,6
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., Starosta G. (zwany dalej: "Starosta", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 3, 4, 6 i art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518, zwana dalej: "u.g.n.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwana dalej: "k.p.a."), orzekł:

1. w pkt 1 o udzieleniu PGE Dystrybucja S.A. Oddział [...] (zwany dalej: "PGE", "inwestor") zezwolenia na wykonanie prac budowlano-montażowych związanych z przebudową sieci elektroenergetycznej średniego napięcia w oparciu o zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Pniewy zatwierdzonego Uchwałą Nr XXIX/208/02 Rady Gminy z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Województwa Mazowieckiego z dnia 20 sierpnia 2002 r. Nr 221, poz. 5600) celem realizacji zadania inwestycyjnego pod nazwą "Przebudowa sieci elektroenergetycznej SN 16kV odgałęzienie O. w miejscowości W., J., R., O. gm. P." na części działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...] W. gm. P. o łącznej długości 827 m i szerokości 2 m będących własnością M. W. (zwany dalej: "skarżący") zgodnie z księgą wieczystą -KW Nr [...], KW Nr [...];

2. w pkt 2 o zobowiązaniu skarżącego do udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii sieci, o której mowa w pkt. 1, obowiązek udostępniania nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej;

3. w pkt 3 o zobowiązaniu inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu prac budowlano- montażowych, o których mowa w pkt. 1 i w przypadku powstania szkód lub zmniejszenia wartości nieruchomości określenia i wypłaty przysługującego odszkodowania.

W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. PGE wystąpiła o ograniczenie korzystania z części nieruchomości poprzez wydanie decyzji udzielającej zezwolenia na wykonanie prac budowlano-montażowych związanych z przebudową sieci elektroenergetycznej średniego napięcia na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...] W. gmina P. stanowiących własność skarżącego. Ograniczenie korzystania z części nieruchomości jest związane z realizacją zadania inwestycyjnego pod nazwą "Przebudowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV odgałęzienie O. w miejscowości W., J., R., O. gm. P.". Przy prowadzeniu prac związanych z budową i modernizacją sieci ograniczenie korzystania z nieruchomości nastąpi w granicach powołanych działek o łącznej długości 827 m i szerokości 2 m zgodnie z przedłożonym do wniosku załącznikiem graficznym. Celem przebudowy jest stworzenie możliwości właściwego programowania struktur sieciowych dla prawidłowego i niezawodnego zasilania odbiorców energii elektrycznej i zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego. Zakres prac prowadzony na części działek nr [...], [...], [...], [...], [...] jest ograniczony do minimum niezbędnego do wykonania inwestycji celu publicznego.

Organ I instancji wskazał, iż skarżący, będący właścicielem ww. nieruchomości nie wyraża zgody na przebudowę sieci elektroenergetycznej i wykonania inwestycji na działkach będących jego własnością. Prowadzone rokowania nie przyniosły rezultatu i nie doprowadziły do wyrażenia zgody na wejście na nieruchomości i realizację prac budowlano-montażowych związanych z przebudową sieci elektroenergetycznej. Brak porozumienia stron ma podłoże finansowe. Proponowana przez PGE rekompensata pieniężna za udostępnienie nieruchomości nie spełnia oczekiwań właściciela.

Podał, iż wszczynając postępowanie w sprawie wyznaczył stronom dwumiesięczny termin do zawarcia ugody. Wobec braku porozumienia stron, na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. udzielił inwestorowi zezwolenia na wykonanie prac budowlano-montażowych związanych z przebudową sieci elektroenergetycznej średniego napięcia na działkach oznaczonych nr [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie [...] W. o łącznej długości 827 m i szerokości 2 m zgodnie ze złożonym załącznikiem graficznym.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący podał, że inwestor nie wykazał większej inicjatywy i przedstawił jedną ofertę jednorazowej wypłaty kwoty [...] zł, która miała być wypłacona na podstawie umowy w sprawie umieszczenia na nieruchomości urządzeń i przewodów elektrycznych, a w dalszej treści umowy jest zapis dotyczący ustanowienia służebności przesyłu. Zdaniem odwołującego, konstrukcja zapisów poszczególnych paragrafów umowy, dawałaby PGE szerokie i daleko idące możliwości ich interpretacji i drastycznie ograniczałaby prawa właściciela gruntów, który zostałby pozbawiony kontroli nad tym co PGE w przyszłości może wybudować jeszcze na jego gruntach. Zapisy umowy bardzo ogólnie określają zajęcie działek zamiast określać potrzebną do tych celów powierzchnie i miejsca dojazdu najmniej uciążliwe dla właściciela gospodarstwa. Skarżący nie zgadza się ze stwierdzeniem inwestora, że ustanowienie służebności przesyłu nie obniża wartości zajętych działek. Istniejące obiekty energetyczne rozmieszczone na tych działkach już obecnie bardzo znacznie tą wartość obniżają, ponieważ umieszczone są na części działek najbardziej przydatnych do zabudowy, a ustanowienie służebności przesyłu skutkuje wpisem na stałe do ksiąg wieczystych, co jest podstawowym czynnikiem obniżenia wartości gospodarstwa przy ewentualnej sprzedaży.

Skarżący nadto podał, iż 4 słupy linii napowietrznej od strony zachodniej stoją w granicach działek jego nr [...] i sąsiada nr [...] i w wyniku prac winny być usadowione w tych samych miejscach, nie mniej zauważył i wyraża obawy, że słupy te zostaną przeniesione na teren jego działki, ponieważ mapy dołączone do proponowanej mu umowy nie są wystarczająco czytelne. Zaznaczył, iż wielokrotnie informował PGE, że nie wyraża zgody na przeniesienie słupów z granicy działek wyłącznie na jego działkę. Także budowa transformatora usadowiona jest na jego i sąsiada działce od strony zachodniej dosłownie w samym rogu jego działki [...] przy drodze wiejskiej nr [...]. Uważa, że dojazd do transformatora winien odbywać się drogą wiejską bez potrzeby przejazdu przez wyżej wymienioną działkę, a fakt ujęcia jej w umowie jest dla niego niekorzystny ze względu na usytuowanie na niej podwórka i budynku mieszkalnego. W tej sytuacji uważa, że jego gospodarstwo jest już obecnie dotkliwie obciążone skutkami przebiegającej linii energetycznej i nie zgadza się na dalsze obciążenia, które drastycznie obniżą wartość jego gospodarstwa.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., Wojewoda [...] (zwany dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu stanu sprawy oraz treści przepisów regulujących sporną materię Wojewoda podał, iż art. 124 u.g.n. określa dwie przesłanki, których spełnienie umożliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

Z akt sprawy wynika jak wskazał organ odwoławczy, iż PGE na terenie miejscowości W. w gminie P. realizuje zadanie inwestycyjne pod nazwą "Przebudowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV odgałęzienie O. w miejscowości W., J., R., O. gm. P.", które stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Zamierzona inwestycja ma oparcie w zapisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Pniewy zatwierdzonego uchwałą Nr XXIX/208/02 Rady Gminy z dnia 28 czerwca 2002 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego Nr 221, poz. 5600 z dnia 20 sierpnia 2002 r. Teren we wsi W., na którym położone są działki numer [...], [...] i [...] oznaczono symbolem MR-MN, natomiast działki numer [...] i [...] leżą na terenie oznaczonym symbolem R-RZ, dla którego zapisy planu przewidują realizację nowych obiektów uzbrojenia terenów: drogi, linie energetyczne, telekomunikacyjne, gazociągi, sieci wod. - kan. wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi. Ponadto w § 9 ust. 1 pkt 12 planu miejscowego zamieszczono zapis, iż zasilanie w energię elektryczną nastąpić powinno z funkcjonującego systemu elektroenergetycznego lub poprzez jego rozbudowę wg warunków technicznych dystrybutora energii.

Za bezsporny Wojewoda uznał fakt, że właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na realizację ww. inwestycji na terenie jego działek.

Odnosząc się natomiast do argumentów odwołania Wojewoda za nieuprawnione uznał stanowisko skarżącego o braku przeprowadzenia należytych rokowań. Wywiódł, że w zgromadzonym materiale dowodowym znajdują się dokumenty świadczące o prowadzonych negocjacjach w sprawie wejścia na teren nieruchomości w celu dokonania czynności objętych wnioskiem, a także potwierdzające w sposób jednoznaczny brak zgody na podjęcie ww. czynności przez wnioskodawcę (pismo inwestora z [...] maja 2013 r., pismo skarżącego z [...] lipca 2013 r.). Niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Z akt sprawy bez wątpienia wynika, iż skarżący wprost odmówił zgody i wyraził swą opinię w sposób jednoznaczny. Prawidłowo zatem organ I instancji przyjął, że warunek przeprowadzenia rokowań, o którym mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., został spełniony.

Zdaniem organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji wystarczająco precyzyjnie określony został także przebieg inwestycji. Wskazano, że ograniczeniu podlegał będzie obszar działek o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej długości 827 m i szerokości 2 m tj. 1654 nr gruntu w miejscu lub w pobliżu istniejących już na nieruchomości urządzeń elektroenergetycznych, mowa jest bowiem w przedmiotowej sprawie o przebudowie istniejącej linii średniego napięcia. Umieszczając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dane dotyczące długości oraz szerokości pasa gruntu podlegającego zajęciu na czas wykonania planowanych prac, Starosta uszczegółowił zakres terytorialny ograniczenia czyniąc zadość wymogowi ścisłego i precyzyjnego określenia obszaru uszczuplenia władztwa skarżącego do przedmiotowej nieruchomości w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia inwestycji.

Z załącznika graficznego do wniosku: "Mapa do celów projektowych części wsi W., J., Gm. P. (...)" wyraźnie wynika, jak przebiega projektowany fragment linii elektroenergetycznej SN 15 kV (częściowo po istniejącej trasie, częściowo w jej pobliżu) na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...].

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że przedłożony przez inwestora na etapie rokowań projekt umowy jest dla niego nie do przyjęcia, ponieważ zawiera niekorzystne i zbyt daleko idące zapisy Wojewoda wyjaśnił, iż w trybie art. 124 u.g.n. nie podlega weryfikacji okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie które są dla niego nie do przyjęcia. Podniesione przez skarżącego kwestie ustanowienia służebności przesyłu oraz dotychczasowych ograniczeń w korzystaniu z przedmiotowych działek, a także ewentualne uregulowanie wynikających z tego tytułu zobowiązań mogą stanowić wyłącznie przedmiot postępowania cywilnego, prowadzonego odrębnie od przedmiotowej sprawy.

Jednocześnie Wojewoda ocenił, iż przepis art. 124 u.g.n. jak również art. 107 k.p.a. nie formułują obowiązku określenia terminu, a sam tylko brak określenia terminu w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w przypadku spełnienia pozostałych warunków nie może być postrzegany jako istotne uchybienie uzasadniające uchylenie takiej decyzji, to jednak zdaniem organu odwoławczego w decyzji wydanej na podstawie art. 124 u.g.n. dochodzi do ograniczenia prawa własności, dlatego orzekając w tym zakresie wskazanym byłoby ustalić ramy czasowe udostępnienia nieruchomości. Decyzja taka nie tylko zabezpiecza inwestorowi możliwość realizacji inwestycji celu publicznego, ale także pozwala zdefiniować samo ograniczenie prawa własności.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów art. 124 ust. 3 u.g.n., które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia przepisów art. 7 w związku z art. 77 §1 k.p.a., ponieważ nie dokonano wnikliwej analizy czy sposób prowadzenia rokowań przez inwestora polegający na przedstawieniu tylko jednej oferty finansowej od początku połączonej z ustanowieniem służebności przesyłu, i nie zaakceptowanie żadnej z ofert, spełnia warunek odbycia negocjacji.

Uzasadniając skarżący podał, że orzekające w sprawie organy uznały, że rokowania z PGE wymagane na podstawie art. 124 ust. 3 u.g.n. przeprowadzone były w sposób wystarczający, aby uznać, że warunek ten został spełniony, jednak nie uwzględniono faktu, że skarżący przedstawił kilka propozycji dojścia do porozumienia, a PGE przedstawił tylko jedną i od początku powiązaną z ustanowieniem służebności przesyłu, na bardzo niekorzystnych warunkach, nie przedstawiając żadnej innej alternatywnej propozycji. Sposób prowadzenia rokowań pozbawia go jako stronę wynegocjowania możliwie dobrych dla siebie warunków. Natomiast PGE, potężne przedsiębiorstwo, które ma duże zaplecze prawne i administracyjne, jest mało zainteresowane ustaleniem realnego odszkodowania dla właściciela gruntów. W takich okolicznościach jedyną możliwością zawarcia kompromisu w rokowaniach byłaby zgoda skarżącego na przyjęcie niekorzystnych dla niego warunków inwestora.

Skarżący za nieuzasadnione uznał stwierdzenie przez organ odwoławczy bezsporności braku jego zgody co do wejścia na jego grunt celem wykonania inwestycji. Wyjaśnił, iż w 2011 r. PGE uzyskało taką zgodę, w dniu [...] maja 2011 r. doszło do porozumienia z PGE, w wyniku czego podpisana została umowa w sprawie pozwolenia wejścia na grunt celem wykonania omawianej inwestycji oraz wszelkich prac związanych z naprawą i konserwacją w przyszłości, uwarunkowana wypłatą stosownego odszkodowania za uciążliwości związane z istniejącą linią energetyczną i planowaną inwestycją, nie mówiąca nic o ustanowieniu służebności przesyłu. Umowę skarżący podpisał w dobrej wierze, jednak PGE umowę tą zignorowało. W późniejszym terminie pismem z dnia [...] maja 2013 r. przedstawiono mu zupełnie inny projekt umowy o zezwolenie wejścia na grunt i ustanowienie służebności przesyłu z bardzo niekorzystnymi warunkami odnośnie wykorzystywania przez PGE gruntów i niekorzystnym zapisem propozycji jednorazowego odszkodowania w kwocie [...] zł. Brak jego zgody na podpisanie tej umowy wynikał z ww. powodów, a podstawową przyczyną braku tej zgody jest zapis o ustanowieniu służebności przesyłu co skutkowałoby obciążeniem ksiąg wieczystych działek stanowiących około 60- 70% powierzchni jego gospodarstwa i drastycznie obniżyłoby wartość nieruchomości. Propozycja odszkodowania nie rekompensowałaby spadku wartości gospodarstwa.

Podał, iż w związku z brakiem zainteresowania przez PGE podpisaniem umowy o zezwolenie wejścia na grunt celem realizacji inwestycji bez ustanowienia służebności przesyłu wystąpił do PGE (pismo z [...] grudnia 2013 r.) z propozycją bezpłatnego udostępnienia gruntów pod wyżej wymienioną inwestycję pod warunkiem przeniesienia słupów, które stoją na jego działkach w granice działek jego i sąsiada. PGE pismem z dnia [...] lutego 2014 r. poinformowało go, że brak zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości uniemożliwia budowę słupów w granicy działek, jednocześnie podtrzymując ofertę [...] zł za udostępnienie terenu pod inwestycję i ustanowienie służebności przesyłu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 124 ust. 1 u.g.n., w myśl którego starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia winno być przy tym poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonanie wnioskowanych prac (art. 124 ust. 3 u.g.n.).

Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że udzielenie przez starostę zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne zostało uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości może nastąpić wyłącznie w celu zrealizowania celu publicznego, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie zaś, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny.

Jednocześnie podkreślić należy, że z istoty omawianej decyzji, która jest rodzajem wywłaszczenia, wynika, że istotne jest precyzyjne i jednoznaczne określenie przez wydający przedmiotową decyzję organ administracji zarówno przebiegu inwestycji przez nieruchomość, jak również zakresu dokonanego przez organ ograniczenia właściciela w jego prawie korzystania z nieruchomości.

W kontrolowanym postępowaniu trafnie uznano, że inwestycja planowana przez PGE jest celem publicznym w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) w związku z art. 6 pkt 2 u.g.n. (budowa przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń). Realizacja tego celu m. in. na należących do skarżącego działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] jest również przewidziana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy Pniewy zatwierdzonego Uchwałą Nr XXIX/208/02 Rady Gminy z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Województwa Mazowieckiego Nr 221, poz. 5600 z dnia 20 sierpnia 2002 r.).

W niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone rokowaniami, które nie doprowadziły do dobrowolnego udostępnienia przez skarżącego działek nr [...], [...], [...], [...], [...] w celu przebudowy istniejącej linii napowietrznej średniego napięcia o łącznej długości 827 m, w związku z realizacją zadania inwestycyjnego pod nazwą "Przebudowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV odgałęzienie O. w miejscowości W., J., R., O. gm. P.".

Przebieg i rezultat rokowań, wbrew stanowisku skarżącego, nie budzi zastrzeżeń. W aktach sprawy zamieszczona jest korespondencja między skarżącym i PGE, tj.: pismo inwestora z dnia [...] maja 2013 r. skierowane do skarżącego zawierające prośbę o wyrażenie zgody na przebudowę istniejącej linii napowietrznej średniego napięcia o łącznej długości 827 m i zawarcie umowy w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, w zamian za jednorazowe wynagrodzenie w kwocie [...] zł;

oraz pismo skarżącego z dnia [...] lipca 2013 r. informujące, że nie wyraża on zgody na udostępnienie działek w celu przebudowy ww. instalacji elektrycznej oraz na ustanowienie służebności przesyłu.

Nie budzi także wątpliwości Sądu fakt, że rokowania skończyły się niepowodzeniem. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wprowadza żadnych szczegółowych wymogów co do formy i treści rokowań. Zatem strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w art. 124 ust. 3 nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną ze stron – stronie drugiej propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, chociażby gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. ww. wyrok NSA z 22 lutego 2012 r. sygn. I OSK 357/11). W niniejszej sprawie rokowania pomiędzy stronami zakończyły się w momencie, gdy skarżący w odpowiedzi (na zawartą w piśmie z [...] maja 2013 r. propozycję PGE) z [...] lipca 2013 r. zdecydowanie odmówił przedstawionej przez inwestora propozycji.

Organ odwoławczy dopuścił się jednak innych uchybień - zarówno naruszenia prawa materialnego - art. 124 u.g.n., jak i przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., na tyle istotnych, że uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji.

Sąd, nie kwestionując precyzyjnie określonego w decyzji przebiegu pasa ograniczenia, sąd stoi na stanowisku, iż Wojewoda nie rozważył podnoszonego przez skarżącego w odwołaniu zarzutu dotyczącego przebiegu planowanej inwestycji – linii elektroenergetycznej, a zwłaszcza przesunięcia 4 słupów dotychczas będących w granicy nieruchomości skarżącego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż wedle konstytucyjnej zasady ochrony własności, wyrażonej w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP przebieg planowanej inwestycji winien być dla nieruchomości skarżącego jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomość sprowadzony do niezbędnego minimum. Istotnym jest, że w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. należy w sposób precyzyjny określić zakres uszczuplenia władztwa nad przedmiotową nieruchomością i wykazać, że uszczuplenie to następuje tylko w zakresie niezbędnym do wykonania inwestycji, jak również w sposób najmniej uciążliwy dla korzystania z niej oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przed wydaniem decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. organ obowiązany jest zatem dokonać analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości, zaś wyniki takiej analizy muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a.

Uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym przewidziano realizację zamierzenia inwestycyjnego, jest jedynie warunkiem niezbędnym do podjęcia negocjacji z właścicielem nieruchomości celem jej udostępnienia, a w przypadku, gdyby do ugody z nim nie doszło, do wydania decyzji w trybie art. 124 u.g.n. Co kluczowe, w samym planie zagospodarowania nie jest możliwe ograniczenie prawa do korzystania z nieruchomości, dopiero na podstawie jego ustaleń organy określają, w stosunku do których nieruchomości muszą zostać wydane decyzje o ograniczeniu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n. W związku z tym konieczne jest określenie w tej decyzji sposobu dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości. Uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga, by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum. Stąd istotne jest zarówno jednoznaczne określenie przebiegu inwestycji przez daną nieruchomość, jak również precyzyjne określenie, na czym polega uszczuplenie władztwa właściciela w zakresie niezbędnym do wykonania inwestycji (wyrok NSA z dnia 7 września 1989 r., Sa/Kr 441, ONSA 1989/2/81; wyrok NSA z dnia 10 listopada 2006 r., I OSK 23/06, niepubl.; wyrok NSA z dnia 7 września 1989 r., SA/Kr 441/98, ONSA 1989/2/81).

Tymczasem w niniejszej sprawie brak jest jakiejkolwiek analizy dotyczącej zakresu koniecznej ingerencji w przysługujące skarżącemu prawo własności działek nr [...], [...], [...], [...], [...]. Organy powołały się jedynie na to, iż inwestycja, na potrzeby której wydano zaskarżoną decyzję, jest inwestycją celu publicznego przewidzianą w obejmującym te działki planie miejscowym. Ze znajdującego się w aktach sprawy załącznika graficznego – mapy do celów projektowych, na którym zaznaczono przebieg dotychczasowej i projektowanej linii elektroenergetycznej, ani z treści planu miejscowego, nie wynika, dlaczego organ ograniczył własność działki skarżącego we wskazanym na tej mapie miejscu i zakresie. W szczególności z zaskarżonej decyzji nie wynika, dlaczego nastąpiła częściowa zmiana przebiegu dotychczasowej linii elektroenergetycznej (w zakresie nieruchomości skarżącego), w tym 4 słupy dotychczas znajdujące się w granicy działek skarżącego i sąsiada, zostały według projektu przeniesione wyłącznie na działki skarżącego. Do powyższych okoliczności podnoszonych w odwołaniu nie odniósł się Wojewoda.

Takie działanie (a w zasadzie zaniechanie) organu stanowi również uchybienie polegające na braku rozważenia interesu skarżącego, którego prawo własności zostało ograniczone, i skupienie się wyłącznie na interesie inwestora i wywodzącym się z niego interesie społecznym, ponieważ niewątpliwie planowana inwestycja będzie służyła szerszemu gronu podmiotów – odbiorców energii elektrycznej. W niniejszej sprawie organy skupiły się na analizie interesu inwestora i umotywowały swoje stanowisko w tym zakresie, nie odnosząc się należycie do słusznego interesu strony skarżącej. Powoływany przepis art. 124 u.g.n. przewiduje szczególny wypadek ograniczenia wykonywania prawa własności polegający na znoszeniu przez właściciela przedsięwzięć podejmowanych na jego nieruchomości. Z tych względów wymagane jest rozważenie słusznego interesu właściciela nieruchomości, gdyż to jego prawo jest ograniczane, a organ administracji ingeruje w to prawo bez jego zgody.

Również zdaniem sądu skoro decyzja musi wskazywać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość skarżącego jak i zakres uszczuplenia władztwa, zatem do decyzji powinna być też dołączona mapa (w formie załącznika graficznego) zawierającego zakres ograniczenia.

Ponadto, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, w sentencji decyzji Starosta nie określił terminu, na który udzielono zezwolenia na czasowe zajęcie działek nr [...], [...], [...], [...], [...]. Zdaniem Sądu obowiązek zastrzeżenia terminu na czasowe ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wynika z użytych przez ustawodawcę w omawianym przepisie form czasownikowych "może ograniczyć", "przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie". Zgodnie z tymi regulacjami, właściciel nieruchomości ma obowiązek udostępnienia nieruchomości tylko na czas konieczny do wykonania celowych robót budowlanych. Stosownie zaś do art. 124 ust. 4 u.g.n., niezwłocznie po dokonaniu tych robót zajęta nieruchomość musi zostać przywrócona do stanu pierwotnego. Zatem termin, na który udzielono zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości jest zasadniczym elementem decyzji, wyznaczającym okres czasu, gdy właściciel pozbawiony jest uprawnień rzeczowych do skutecznego sprzeciwu wobec udzielonego zezwolenia, jeżeli decyzja zawierająca to zezwolenie stanie się ostateczna. Z ostatecznej decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wynika bowiem kluczowy element tej instytucji prawnej, polegający na pozbawienia właściciela nieruchomości skutecznego skorzystania z uprawnień eksmisyjnych określonych w art. 222 k.c. wobec podmiotu, któremu udzielono zezwolenia (por. J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, Warszawa 2011, s. 909).

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy uwzględni uwagi sądu i wyżej przedstawione oceny i wnioski. W szczególności odniesie się do zarzutu odwołania w zakresie zmiany przebiegu linii na nieruchomości skarżącego i posadowienia dotychczasowych 4 słupów w granicy wyłącznie na nieruchomość skarżącego .

W nawiązaniu do skargi wyjaśnić jeszcze należy, że na podstawie art. 124 ust.7 powołanej wyżej ustawy, decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi postawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach w oparciu o art. 200 p.p.s.a.