Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2922/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
Teza: Opłata skarbowa pobierana w sprawach indywidualnych z zakresu administracji nie jest niepodatkową należnością budżetową.

Jest ona świadczeniem publicznoprawnym ale jest to świadczenie odpłatne. Jest to "cena" płacona przez podmiot żądający od organu określonej czynności lub "świadczenia" za wykonanie na jego rzecz usługi z zakresu administracji - w rozpoznawanej sprawie za wydanie zezwoleń.

TEZY

Opłata skarbowa pobierana w sprawach indywidualnych z zakresu administracji nie jest niepodatkową należnością budżetową.

Jest ona świadczeniem publicznoprawnym ale jest to świadczenie odpłatne. Jest to "cena" płacona przez podmiot żądający od organu określonej czynności lub "świadczenia" za wykonanie na jego rzecz usługi z zakresu administracji - w rozpoznawanej sprawie za wydanie zezwoleń.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marka H., Andrzeja H., Ryszarda K. - Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "M." s. c.

na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 5 października 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty skarbowej od zezwoleń - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 5.10.1999 r. (...), wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego W.-Ś. z 21.04.1999 r. (...) odmawiającą Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu s.c. Marek H., Andrzej H. i Ryszard K. zwrotu opłaty skarbowej - w sumie 42.900 zł - uiszczonej od uzyskanych w 1999 r. - od Ministra Gospodarki - trzech zezwoleń na prowadzenie handlu hurtowego różnego rodzaju napojami alkoholowymi.

Z uzasadnienia decyzji wynikało, iż podatniczka - Spółka - swoje roszczenie o zwrot opłaty uzasadniała uzyskaniem w 1999 r. statusu zakładu pracy chronionej ; w aktach znajduje się odpis decyzji z 14.01.1999 r. (...) Sekretarza Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Socjalnej - Pełnomocnika do Spraw osób Niepełnosprawnych w tej sprawie.

W ocenie organu odwoławczego nie było podstaw do zwolnienia Spółki od opłaty skarbowej, a zatem do jej zwrotu, ponieważ:

- pierwsze zezwolenie wydane zostało przed uzyskaniem statusu zakładu pracy chronionej,

- opłata skarbowa nie jest niepodatkową należnością budżetową w rozumieniu art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "M." s.c. Marek H., Andrzej H. i Ryszard K. z siedzibą w P. wniosło o uchylenie opisanej decyzji Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego jako "błędnych".

Wnioskodawca t.j. P.W. "M." s.c. wprawdzie w dacie wydania zezwolenia (...) z dnia 32 /?/.12.1998 r. formalnie nie był zakładem pracy chronionej, ale zarówno w czasie składania wniosku o wydanie takiego zezwolenia jak i w dacie otrzymania pierwszego zezwolenia - to jest 23.12.1998 r., złożył już wymagane przepisami dokumenty i wniosek o nadanie statusu zakładu pracy chronionej.

Prowadzenie handlu hurtowego alkoholem nie kolidowało ze statusem zakładu pracy chronionej.

Zatrzymanie przez Skarb Państwa nie zwróconej opłaty skarbowej jest z punktu widzenia przepisów Kodeksu cywilnego bezpodstawnym przysporzeniem korzyści finansowych.

Zupełnie pozbawionym podstaw prawnych jest - zdaniem skarżącej - uzasadnienie decyzji w części dotyczącej zwrotu opłaty od powstałych zezwoleń. Wykaz niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. miał ustalić w drodze zarządzenia Minister Finansów czego nie uczynił. Nie mógł zmieniać tego stanu rzeczy powołany przez Izbę Skarbową zapis art. 2 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Nie budził kontrowersji fakt, że za niepodatkowe należności budżetowe uważa się wszystkie inne poza podatkami należności o charakterze publiczno prawnym, a takim jest opłata skarbowa, których obowiązek rozliczania z budżetem pozostaje w związku z prowadzeniem działalności zgodnej z istniejącym porządkiem prawnym.

W orzecznictwie sądowym oraz w wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów i Pełnomocnika ds. Osób Niepełnosprawnych zgodnie podkreśla się, że niepodatkowe należności budżetowe nie obejmują jedynie należności o charakterze cywilnoprawnym, należności o charakterze sankcyjnym oraz tych, które wiążą się bezpośrednio ze świadczeniem organów Państwa lub gmin na rzecz konkretnego podatnika. Zatem opłata skarbowa od zezwolenia na handel hurtowy napojami alkoholowymi bez wątpienia jest niepodatkową należnością budżetową w rozumieniu art. 31 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga na uwzględnienie zasługuje.

Kodeks cywilny, na który powołali się skarżący reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi /art. 1 Kc/.

Postępowanie administracyjne toczy się natomiast na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego; postępowanie podatkowe reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ Zgodnie z art. 2 par. 1 pkt 3 Ordynacji jej przepisy stosuje się również do opłaty skarbowej.

Art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ stanowi, że opłata uiszczana w postępowaniu w sprawach indywidualnych z zakresu administracji państwowej podlega zwrotowi jeżeli została uiszczona nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej.

Zezwolenia wydawane na wniosek zainteresowanego podlegały opłacie na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "d" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r.

W 1999 r. opłata od zezwolenia na hurtowy obrót napojami alkoholowymi wyniosła /par. 30 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej - Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./:

- na napoje zawierające powyżej 18 procent alkoholu - 0,1 procent od wartości limitu rocznego określonego w zezwoleniu, przy czym wartość obrotu ustalona była według urzędowych cen zbytu spirytusu luksusowego luzem,

- na napoje zawierające do 18 procent alkoholu - 3.000 zł.

Z przedstawionych Sądowi akt wynikało, iż skarżący uiścili opłatę od trzech uzyskanych zezwoleń na hurtowy handel alkoholem we wskazanej wyżej wysokości. Nie było zatem uzasadnienia do dokonania jej zwrotu.

Jeśli chodzi o powołany przez skarżących, jako podstawa żądania zwrotu uiszczonej opłaty, przepis art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm./ to nie miał on zastosowania do opłaty skarbowej uiszczonej na podstawie wskazanego wyżej art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej, w tym od zezwoleń.

Powołany przepis zwalniał zakłady pracy chronionej /prowadzących te zakłady/ od niektórych podatków i niepodatkowych należności budżetowych; nie zawierał natomiast zwolnienia tych podmiotów od jakiegokolwiek rodzaju opłat.

Opłata skarbowa pobierana w sprawach indywidualnych z zakresu administracji nie jest niepodatkową należnością budżetową - na co zasadnie zwróciła uwagę Izba Skarbowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jest ona istotnie - co stwierdzili autorzy skargi - świadczeniem publicznoprawnym ale jest to świadczenie odpłatne - co uwadze autorów skargi umknęło. Jest to "cena" płacona przez podmiot żądający od organu określonej czynności lub "świadczenia" za wykonanie na jego rzecz usługi z zakresu administracji - w rozpoznawanej sprawie za wydanie zezwoleń.

Z tego powodu nie miało znaczenia, że w momencie uzyskania pierwszego zezwolenia Spółka w ogóle nie była zakładem pracy chronionej ani, to, że Minister Finansów nie wykonał dyspozycji art. 31 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej (...).

Uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł jak w wyroku.