Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 171/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
659
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Stwierdzono, iż przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 149 §1a, art 161 §1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów w przedmiocie wydania decyzji 1. stwierdza, że Minister Finansów dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału przysługującego A. F. w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu.


UZASADNIENIE

Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] pismem z 13 maja 2020 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów w sprawie wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa udziału przysługującego A. F. w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.

Minister Finansów [...] grudnia 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziałów w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], utworzonej z działki nr [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...] (dawniej [...]) na podstawie przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12 poz. 65), w związku z wykonaniem układu zawartego w dniu 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych.

Minister Finansów postanowieniem z [...] września 2018 r., nr [...], wyodrębnił z postępowania wszczętego zawiadomieniem z [...] grudnia 2010 r. część, która dotyczy beneficjenta układu A. F.

Pismem z 3 września 2020 r. Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] wniósł ponaglenie.

Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] wniósł następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązanie organu do wydania w zakreślonym przez Sąd terminie aktu administracyjnego tj. decyzji w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. [...] oraz stwierdzenie że przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazał, że trwające już blisko 10 lat postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły i nie odpowiadający dyspozycjom k.p.a. Skarżący nie otrzymał decyzji kończonej postępowanie i jednocześnie nie otrzymał żadnej informacji na jakim etapie jest postępowanie.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Minister wskazał na podjęte czynności w sprawie oraz podniósł, że wydał [...] czerwca 2020 r. decyzję nr [...], w której stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 1/4 udziału w prawie własności nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], której dotychczasowym współwłaścicielem był A. F. W ocenie organu w sprawie nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Natomiast stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Skoro organ zakończył postępowanie administracyjne, zatem nie prowadzi go już przewlekle, Sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi - zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie decyzji lub postanowienia.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy Minister Finansów decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...], a więc po wniesieniu skargi na bezczynność, stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 1/4 udziału w prawie własności nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...].

Wydanie przez organ ww. orzeczenia wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ i zobowiązania do wydania aktu, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe.

Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany do dokonania oceny.

Sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.

Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 23 października 2013 r., I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że organ wszczął postępowanie w dniu [...] grudnia 2010 r. Po prawie ośmiu latach od daty wszczęcia postępowania organ wyodrębnił z postępowania wszczętego zawiadomieniem z [...] grudnia 2010 r. część, która dotyczyła beneficjenta układu A. F. oraz zawiadomił o tym strony postępowania. Przez ten okres Minister nie informował stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie ani o nowym terminie jej załatwienia. W dniu [...] kwietnia 2019 r. sporządzono tłumaczenie przysięgłe dokumentów z akt postępowania przed Komisją Stanów Zjednoczonych ds. Roszczeń Zagranicznych. Pismem z [...] marca 2020 r., w odpowiedzi na ponaglenie, organ poinformował skarżącego o aktualnym stanie sprawy oraz nowym terminie jej załatwienia. Następnie [...] czerwca 2020 r. wydał decyzję w sprawie.

Analiza powyższych czynności prowadzi o wniosku, że nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałaby obejście jednej z naczelnych zasad k.p.a., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 k.p.a. Przy czym pamiętać należy, że przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a., nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. Dotyczy to również spraw złożonych i skomplikowanych. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Konkludując, powyższe determinuje ocenę, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji.