Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 950/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245  par. 3,  art. 246  par. 2  pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. w upadłości układowej z/s w N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca Spółka, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wniosła

o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że prowadzi działalność w branży gier losowych i zakładów wzajemnych. Wyjaśniła, że sytuacja prawna po wejściu w życie

z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych zmieniła całkowicie warunki prowadzenia tej działalności. Poinformowała, że może kontynuować działalność tylko

w oparciu o zezwolenia uzyskane przed 1 stycznia 2010 r. Wskazała, że obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na uzyskanie nowych zezwoleń na działalność

w zakresie automatów o niskich wygranych. Zauważyła, że jeśli nie nastąpi zmiana przepisów, działalność spółki zakończy się najpóźniej w 2015 r.

Spółka stwierdziła, że ww. zmiana przepisów doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej, z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności

i krótkiego trybu wprowadzenia nowelizacji w życie. Natomiast brak w ustawie zapisu

o działalności na automatach o niskich wygranych spowodował, że posiadane przez spółkę automaty, które nabyła w znacznej ilości, stały się bezwartościowe. W rezultacie, przychody spółki znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010, a drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Spółka eksploatuje obecnie 200 automatów, tj. 7% automatów funkcjonujących do 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji, brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza znacznie wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe to głównie automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w Polsce, ani za granicą.

Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy, tj. 2012 r., 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł.

Z dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że za 2013 r. strona zeznała przychody w wysokości 93.956.187,69 zł i stratę – 112.487,38 zł. W 2012 r. przychód netto wyniósł 148.552.333,43 zł. W miesiącach marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2014 r. wartość dostawy towarów i usług spółki wyniosła odpowiednio 3.982.066 zł, 3.569.530 zł, 3.025.122 zł i 2.378.726 zł.

Na wydrukach rachunków bankowych za ww. miesiące odnotowane są opłaty za prowadzenie rachunku oraz wpłaty z tytułu zwrotu kosztów postępowania.

Strona przedłożyła również dokumenty finansowe za 2012 r. informując, iż za rok 2013 r. sprawozdanie jest w trakcie sporządzania ze względu na trwającą wycenę majątku firmy przez biegłych rzeczoznawców.

Do skargi kasacyjnej załączono postanowienie Sądu Rejonowego dla K. z dnia 11 lutego 2014 r. o ogłoszeniu upadłości układowej.

Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r., referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W sprzeciwie od ww. postanowienia, strona zwróciła uwagę, że wielomilionowe obroty są tylko wielkością księgową, a nie realnymi wpływami spółki. Wysokie obroty są natomiast wynikiem przyjętej polityki rachunkowości, wymuszonej administracją podatkową. Ponadto ich wartość powinna być skorygowana o podatek od gier w wysokości około 600.000 zł miesięcznie. Strona podniosła, że referendarz sądowy, rozpatrując wniosek spółki, nie wziął pod uwagę faktu, że obecnie znajduje się ona w upadłości układowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zaznaczyć trzeba, iż powyższą regulację należy odczytywać w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., który ustanawia ogólną zasadę, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być zatem interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Powinno się więc sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.

Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że ich nie posiada, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponadto ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy.

W świetle powyższych regulacji i poczynionych do nich uwag, w ocenie Sądu nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku spółki.

Jakkolwiek postanowienie referendarza sądowego utraciło moc na skutek wniesienia sprzeciwu, to jego uzasadnienie pozostaje aktualne, zaś Sąd podziela stanowisko w nim wyrażone.

Powtórzyć zatem wypada, iż z dokumentów finansowych wynika, że spółka miała możliwość pozyskania środków na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie. Zaznaczyć przy tym trzeba, że istotne znaczenie mają dane za 2013 r. – postępowanie niniejszej sprawie toczy się bowiem od wniesienia skargi datowanej na 21 czerwca 2013 r. Ponadto strona wnosiła już o przyznanie prawa pomocy na etapie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, tutejszy Sąd odmówił zwolnienia od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na postanowienia w tym przedmiocie.

Zwrócić zatem należy uwagę na odnotowane w 2013 r. wysokie przychody – ponad 93.000.000 zł. Dla oceny zdolności płatniczych do ponoszenia kosztów sądowych nie ma znaczenia fakt, że spółka odnotowuje jednocześnie straty. W przypadku przedsiębiorców miarodajną dla tej oceny nie jest kategoria dochodu czy straty, lecz wartość przychodu. Ta kategoria podatników bowiem ma do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza więc jeszcze utraty płynności finansowej (zob. postanowienia NSA: z 5 września 2013 r., sygn. akt II OZ 707/13; z 25 września 2012 r., sygn. akt I GZ 228/12; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bez wpływu na ocenę zasadności przedmiotowego wniosku pozostaje fakt orzeczonej wobec spółki upadłości układowej. Świadczą o tym dane wynikające z deklaracji VAT-7, które potwierdzają prowadzenie działalności na dużą skalę, to jest obroty na poziomie ponad 3.000.000 zł. Ponadto, jak zauważył NSA w postanowieniu z 21 sierpnia 2014 r. (II FZ 1267/14, orzeczenia.nsa.gov.pl), postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia

w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów. Oznacza to, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu nie powoduje automatycznego zakończenia bytu prawnego spółki.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.