Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 342/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej Sędzia NSA Przemysław Dumana Asesor WSA Teresa Randak/sprawozdawca/ Protokolant Halina Modliszewska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w C. decyzją z [...] Nr [...]orzekł o odpowiedzialności podatkowej A. O. za zaległości podatkowe jej męża S. O.w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w wysokości [...]zł.

Postępowanie egzekucyjne skierowane przeciwko S. O., okazało się bezskuteczne, wobec czego organ podatkowy z urzędu wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności żony podatnika za jego zobowiązania podatkowe.

W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w C., powołując się na treść przepisu art. 40 i 41 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Nr. 108 z 1993 r., poz. 486, z późn. zm.) w zw. z art. 332 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) wskazał, że małżonek ponosi solidarną z podatnikiem odpowiedzialność za jego zobowiązania podatkowe w czasie trwania małżeństwa. Organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, bowiem wbrew twierdzeniom strony, małżonkowie prowadzili wspólne przedsięwzięcia, o czym świadczy fakt wspólnego zakupu w 1995 r. mieszkania typu własnościowego w [...]Spółdzielni Mieszkaniowej.

Od decyzji tej odwołanie złożyła A. O., zarzucając naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów art. 40 i 41 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Nr 108 z 1993 r., poz. 486, z późn. zm.) w zw. z art. 332 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 z póź. zm.) oraz przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 118, 120, 121 i 122 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że nie prowadziła z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, bowiem od 1998 r. została między nimi zniesiona wspólność majątkowa, że nic nie wiedziała o interesach męża, a ponadto, że upłynął, wynikający z art. 118 Ordynacji podatkowej 5 letni termin od końca roku, w którym powstała zaległość podatkowa, a więc w odniesieniu do niej, jako osoby trzeciej nastąpiło przedawnienie orzekania. Podatniczka podniosła ponadto, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, bowiem jedynym jej źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu pracy jako nauczyciela w szkole podstawowej.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazał w uzasadnieniu, że małżonek podatnika zgodnie z art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, odpowiada za wszystkie zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa, a zakres tej odpowiedzialności nie ma żadnych ograniczeń. Bez wpływu dla odpowiedzialności podatkowej małżonka - w ocenie organu odwoławczego - jest częściowy podział majątku wspólnego małżonków. Odpowiedzialność współmałżonka jest odpowiedzialnością solidarną i dotyczy jedynie zobowiązań powstałych w czasie trwania małżeństwa, a ich zaspokojenie może nastąpić tylko z majątku wspólnego podatnika i jego małżonka. Organ podatkowy wskazał, że podział majątku dorobkowego dokonany aktem notarialnym w dniu [...] obejmował tylko majątek ruchomy, natomiast nie uległ podziałowi majątek nieruchomy. W ocenie organu odwoławczego stan ten potwierdza słuszność orzeczenia odpowiedzialności podatkowej żony zadłużonego podatnika, tym bardziej, że A. i S. O. są nadal małżeństwem, a z ustaleń organu egzekucyjnego wynika, że posiadają wspólny majątek podlegający egzekucji. W tym stanie rzeczy organ podatkowy orzekł, że spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, regulujący zasady odpowiedzialności podatkowej małżonka podatnika. Organ orzekł ponadto, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym także art. 118 Ordynacji podatkowej, bowiem - jak wywiódł organ - art. 322 Ordynacji podatkowej odsyłający do stosowania przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W skardze na w/w decyzję A. O. podniosła, że narusza ona przepisy art. 30, 40 i 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w zw. z art. 332 Ordynacji podatkowej, a ponadto przepisy art. 120, 121 oraz 122 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła te same argumenty co w odwołaniu od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C., podkreślając, że organ drugiej instancji bezpodstawnie przyjął, że w sprawie nie występują negatywne przesłanki do orzekania o jej odpowiedzialności za długi męża oraz na fakt przedawnienia orzekania, bowiem minęło - zgodnie z art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych - 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Dodatkowo skarżąca wskazała, że Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek Urzędu Skarbowego o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko niej jako żonie dłużnika, co było powodem umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z tytułu zaległości podatkowych męża za lata 1995-1997.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania, bowiem w myśl art. 70 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, który w niniejszej sprawie ma zastosowanie, bieg terminu uległ przerwaniu na skutek czynności egzekucyjnej, co dowodzi znajdujący się w aktach sprawy odpis księgi wieczystej nieruchomości położonej w S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje.

Skarga - wbrew twierdzeniom w niej zawartym – nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem.

W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla decyzję w części lub całości. Uchylenie decyzji następuje w przypadku gdy, nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie zaszła, albowiem decyzja organu odwoławczego nie zawiera uchybień, które mogły by uzasadniać jej uchylenie.

Najdalej idącym zarzutem skargi jest zarzut przedawnienia orzekania, co skarżąca uzasadniła zastosowaniem w niniejszej sprawie art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w zw. z art. 332 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z treścią art. 332 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z

tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejście w życie ustawy Ordynacja podatkowa stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Przepis ten w sposób jednoznaczny formułuje tezę, że przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych mają zastosowanie tylko w odniesieniu do odpowiedzialności osób trzecich, a więc sytuacji uregulowanych w art. 40 do 47 wskazanej ustawy, a nie jak wskazała skarżąca, także do przepisów regulujących ogólne zasady podatkowe, w tym zasadę przedawnienia orzekania w sprawie. Stanowisko to, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie którego sformułowano tezę, że " art. 332 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, nakazując stosowanie do odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe powstałe przed dniem 1 stycznia 1998 r. przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych odnosi się wyłącznie do materialno - prawnych przepisów określających zasady tej odpowiedzialności ( art. 40 – 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych )" (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1999 r. III SA 7064/98 i wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2000 r. III SA 110/99 ). W kwestii przedawnienia orzekania zastosowanie więc ma art. 70 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W rozpatrywanej sprawie termin płatności podatku upłynął w dniu [...] zatem termin przedawnienia upłynąłby w dniu [...] W sprawie doszło jednak do przerwania biegu terminu przedawnienia, na skutek dokonanej w dniu [...]czynności egzekucyjnej wobec podatnika tj. wystawienia przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. tytułu wykonawczego nr[...]. Zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego w S., znajdującym się w aktach sprawy, zobowiązanie wynikające z decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za 1996 r. zostało zabezpieczone hipoteką przymusową na udziale podatnika na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, położonym w S., przy ul.[...]. Stosownie do treści art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Twierdzenie skarżącej, że w sprawie doszło do przedawnienia nie jest więc zasadne, albowiem czynność egzekucyjna z dnia [...] skutecznie przerwała bieg terminu, zarówno w odniesieniu do podatnika, jak i skarżącej ponoszącej odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe męża.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe treści art. 40 i 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, należy zauważyć, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżąca podnosząc naruszenie art. 40 ust. 2 w/w ustawy wskazała, że organ nie odstępując od orzeczenia jej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe męża, nie uwzględnił jej sytuacji materialnej, a także faktu, iż pozostaje z mężem w rozdzielności majątkowej i że nie była zorientowana w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W ocenie Sądu organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie, dla wyjaśnienia, czy w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki wynikające z treści art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Organ ustalił, jaka część majątku została przez podatników podzielona w wyniku zniesienia wspólności ustawowej, aktem notarialnym z dnia [...], jaka natomiast pozostała ich wspólną własnością. Faktem bezspornym i nie kwestionowanym jest wspólne posiadanie przez skarżącą i jej męża na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej mieszkania własnościowego położonego w S., przy ul.[...]. Małżonkowie posiadają zatem wspólny majątek, z którego organ podatkowy może dochodzić uregulowania należnego zobowiązania podatkowego. Należy zauważyć ponadto, że zniesienie ustawowej

wspólności majątkowej, nastąpiło w okresie późniejszym, niż powstałe zobowiązanie podatkowe, bowiem zobowiązanie dotyczyło 1995 r., a umowa o zniesieniu wspólności ustawowej została przez małżonków zawarta w dniu [...] Bez znaczenia, zdaniem Sądu, jest częściowy podział majątku wspólnego, bowiem nadal istnieje wspólny majątek małżonków, który nie zastał

objęty podziałem. Należy ponadto zauważyć, że w dniu wydania decyzji skarżąca pozostawała w związku małżeńskim z podatnikiem, zatem nie zachodziła, negatywna przesłanka odstąpienia od orzekania o jej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe męża. Na odpowiedzialność majątkową małżonka podatnika składają się w świetle art.41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych trzy przesłanki, tj.:

- solidarna odpowiedzialność małżonka,

- odpowiedzialność dotyczy zobowiązań, które powstały w czasie trwania małżeństwa,

- zaspokojenie zaległości podatkowych może nastąpić tylko z majątku wspólnego podatnika i jego małżonka.

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się, by organy podatkowe orzekające o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe męża w oparciu o art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych naruszyły obowiązujące prawo. A. i S. O. pozostawali bowiem w dniu powstania zobowiązania podatkowego małżeństwem, a ustrój wspólności majątkowej między nimi zniesiony został dopiero w dniu [...]. Jak wynika z treści art. 41, zdanie drugie, ustawy o zobowiązaniach, zaległości podatkowe podlegają zaspokojeniu tylko z majątku wspólnego małżonków. W rozpoznawanej sprawie, organy podatkowe obu instancji wyjaśniły, że nieruchomość położona w S. została nabyta przez małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej, skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z podatnikiem, a zaległość podatkowa dotyczy zobowiązania roku 1996, a więc okresu, kiedy małżonkowie objęci byli ustawową wspólnością majątkową. Zarzut naruszenia przez organy podatkowe treści art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w świetle poczynionych ustaleń należy zatem uznać za bezzasadny.

Nie znajduje też - w ocenie Sądu - zarzut naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 120, 121 i 122 Ordynacji podatkowej. Skarżąca podniosła, że organy podatkowe wadliwie ustaliły stan faktyczny, nie wskazując, które z poczynionych ustaleń nie odpowiadają prawdzie. Skarżąca wykazuje pewną niekonsekwencję, bowiem w uzasadnieniu skargi podnosi, że " wszystkie dokumenty jak i okoliczności faktyczne były doskonale znane Urzędowi Skarbowemu od lat i nie zaszły w tym względzie żadne zmiany, które uzasadniałyby obciążenie mnie odpowiedzialnością za zaległe zobowiązania podatkowe męża".

Przepis art. 120 Ordynacji podatkowej stanowi, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, formułuje więc podstawową zasadę praworządności działania organów, która jest jednocześnie zasadą konstytucyjną, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Określenie, że organy podatkowe mają obowiązek działania na podstawie prawa, w istocie oznacza, że każde działanie organów powinno być oparte na konkretnym przepisie prawa. W niniejszej sprawie zarzut naruszenia tego przepisu jest bezpodstawny, bowiem w sprawie orzekły organy, które ustawowo są upoważnione do orzekania o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe, orzeczenie nastąpiło w formie decyzji, a więc w formie zgodnej z przepisami prawa, a organy podatkowe, informowały stronę o toczącym się postępowaniu także w formach, które przepisy prawa zastrzegają dla danej czynności np. postanowienie z dnia [...] nr [...] w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego, postanowienie z dnia [...] nr [...] o nie załatwieniu sprawy w terminie, zawiadomienie z dnia [...] o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka . Organy podatkowe w przypadku każdej dokonywanej czynności informowały o niej skarżącą, wskazując w kierowanej korespondencji podstawy prawne działania organu.

Nie została , zdaniem Sądu, naruszona przez organy podatkowe zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, wyrażona w art. 121 Ordynacji podatkowej. Organy obu instancji w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniły podstawy prawne odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe męża, postępowanie było

prowadzone z udziałem strony, strona została zapoznana z całym zgromadzonym materiałem i został jej wyznaczony siedmiodniowy termin do ustosunkowania się do zgromadzonego materiału. Fakt, że organy orzekły w oparciu o zgromadzony materiał o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe męża nie może stanowić, w ocenie Sądu, zarzutu, że naruszyły zasadę zaufania, w sytuacji gdy skarżąca nie wskazuje na czym to naruszenie polegało.

Nie znajduje też potwierdzenia zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 122 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w toku postępowania podjęte zostaną wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca formułując ten zarzut wskazała, że organy nie rozpatrzyły całokształtu okoliczności sprawy, jak również bezpodstawnie pominęły zarzut przedawnienia. W ocenie skarżącej wpłynęło to na nie rozpoznanie istoty sprawy. Należy zauważyć, że skarżąca nie wskazuje jakie okoliczności nie zostały przez organy podatkowe uwzględnione, czy pominięte. Skarżąca nie wskazuje też dowodów, którym mocy dowodowej odmówił by organ. W tym stanie rzeczy dokonując oceny zgromadzonego przez organ materiału dowodowego Sąd uznał, że materiał jest zupełny, a jego ocena dokonana zgodnie z zasadą określoną w art. 191 Ordynacji podatkowej. Organ właściwie określił na jego podstawie stan faktyczny oraz zastosował właściwe przepisy o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe męża z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r.

W rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów, zatem poczynione uwagi w pełni uzasadniają sformułowaną wyżej ocenę, iż

zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tym stanie rzeczy orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.).