Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 657/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1,  art. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 94 poz 431
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku rolnym.
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Henryka Łysikowska Sędziowie : Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant: Sylwia Wiązowska - Grehl po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w O. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w 2000 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję , II. stwierdza, że wymieniona w pkt I decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A Sp. z o.o. w O. K. kwotę 5.615,00 (słownie: pięć tysięcy sześćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] Nr SKO [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 3 i 4 art. 4 ust. 1 art. 5 ust. 1 i 3 art. 6 ust 8 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 84 ze zm.) po wniesieniu odwołania Zakładów A Sp. z o.o. z/s O. K. utrzymało w mocy decyzje Burmistrza S. Ś. z dnia [...] Nr [...] w sprawie podatku od nieruchomości za 2000 r.

Burmistrz S. Ś. powyższą decyzją, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, określił A Sp. z o. o. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2000 r. w kwocie [...], kwestionując rzetelność złożonej przez podatnika deklaracji w zakresie powierzchni gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Według gminnego organu podatkowego przeprowadzone postępowanie podatkowe wykazało, że podatnik posiada znacznie większą powierzchnię gruntów związanych z działalnością gospodarczą niż wykazał w deklaracji. Organ l instancji uznał, że wszystkie grunty będące w posiadaniu podatnika, który jest przedsiębiorcą, sklasyfikowane jako grunty rolne lub leśne, objęte koncesją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] Nr [...] oraz Nr [...] na wydobywanie marmurów związane są z jego działalnością gospodarczą. W związku z tym przyjął, że nieruchomości te powinny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości według stawki jak od gruntów związanych z działalnością gospodarczą.

Od tej decyzji Spółka złożyła odwołanie, w którym podniosła, że Burmistrz S. Ś. bezzasadnie uznał, że posiadane przez nią grunty rolne i leśne podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, ponieważ przedmiotem statutowej działalności Spółki jest zarówno wydobywanie i przeróbka kamienia jak i działalność rolnicza i leśna. Podniosła także, że organ l instancji nie wykonał zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2003 r. sygn. akt l SA/Wr 596/01. Dalej strona wniosła o uznanie, że sporządzone przez geologa górniczego B. L. i uprawnionego mierniczego górniczego Z. T. zestawienie powierzchni gruntów zajętych na działalność górniczą i wolnych od tej działalności jest właściwą podstawą do sporządzenia deklaracji podatkowych, a w konsekwencji także do wyliczenia podatku od nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podało, że spór pomiędzy Spółką a organem l instancji sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaka powierzchnia gruntów będących w posiadaniu strony podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek jak za grunty związane z działalnością gospodarczą. Spór toczy się przede wszystkim o to, czy grunty należy opodatkować podatkiem od nieruchomości według stawek przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak twierdzi organ podatkowy, czy też opodatkowaniu tym podatkiem podlega jedynie część gruntów, zgodnie z wykazem sporządzonym przez biegłych, jak utrzymuje strona.

Kolegium Odwoławcze przyjęło, że Spółka jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w gminie S. Ś.:

- w obrębie R. oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...],

-w obrębie S. Ś. wieś oznaczonych geodezyjnie jako działka nr [...]. Grunty w/w działek w ewidencji gruntów sklasyfikowane są jako gruntu podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, użytki rolne oraz grunty leśne.

Po przeanalizowaniu stanu faktycznego sprawy oraz odpowiadającego mu stanu prawnego a także aktualnego orzecznictwa sądowego, Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko dotyczące podstawy opodatkowania, a w konsekwencji także wymiaru podatku od nieruchomości zaprezentowane przez gminny organ podatkowy w zaskarżonej decyzji.

Wskazało, że:

- grunty, będące w użytkowaniu wieczystym podatnika, są sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako: użytki rolne, grunty leśne oraz grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości,

- strona jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą,

- Spółka posiada dwie koncesje Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] Nr [...] (dla złoża B) i Nr [...] (dla złoża C),

- w/w koncesje obowiązują do 31 grudnia 2016 r.

Dalej Kolegium podało, że organ l instancji w toku prowadzonego postępowania ustalił, w tym także na podstawie dokonanych oględzin nieruchomości, że strona nie prowadzi na spornych gruntach ani działalności leśnej, ani też działalności rolniczej, a strona wezwana do przedstawienia dowodów, które mogłyby wskazywać, że prowadzi ona działalność rolniczą i leśną ich nie przedstawiła. Zakłady A Sp. z o.o. prowadzi działalność górniczą na podstawie koncesji Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] Nr [...] (dla złoża B) i Nr [...] (dla złoża C). Na zasadność opodatkowania spornych gruntów podatkiem od nieruchomości Kolegium powołało wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2004 r. (sygn. akt FSK 806/2004) oraz wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1992 r. (sygn. akt SA/Kr 1020/92) odnoszące się do podobnych spraw, w których Sąd stwierdził, że grunty objęte koncesją podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Ponadto Kolegium wskazuje, że sporne nieruchomości położone są w strefie zakładów górniczych oraz obszarów górniczych, co wynika z Planu Ruchu Zakładu Górniczego. Dla spornych gruntów, na których znajdują się złoża i wyrobiska górnicze, ustanowiono także m.in. strefy rozrzutu odłamków skalnych. Okoliczności te, zdaniem organu odwoławczego, dodatkowo świadczą o związaniu tych gruntów z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą.

Kolegium Odwoławcze wskazuje także na uchwałę 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2002r. (sygn. akt FPK 5/02 ONSA 2003/2/53), w której podano, że grunt leśny podlega opodatkowaniu podatkiem leśnym, jeżeli jest związany wyłącznie z prowadzeniem gospodarki leśnej, co w niniejszej sprawie nie występuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podniosła, że organy podatkowe nie zastosowały się do wskazówek Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu (sygn. akt l SA/Wr/569/01). Grunty, które posiada i które związane są z działalnością gospodarczą podała do opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zgodnie z pomiarami wykonanymi mgr inz. B. L. – geologa górniczego i mgr inż. Z. T. - mierniczego górniczego. Nie podlegają temu podatkowi natomiast grunty rolne i leśne, bo zgodnie z obowiązkiem podatkowym podlegają one podatkowi rolnemu i leśnemu. Skarżąca Spółka nie podzieliła twierdzenia organu odwoławczego, że wszystkie grunty będące w jej posiadaniu, poza gruntami o powierzchni 2 ha wydzierżawionymi i użytkowanymi rolniczo, są objęte podatkiem od nieruchomości i są one związane z działalnością gospodarczą. Strona podniosła, że przeprowadzone postępowanie dowodowe było pozorne i nie miało prawie żadnego znaczenia dla sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Skargę należy uznać za zasadną.

Oceniając zaskarżoną decyzją należy stwierdzić, że narusza ona przepisy prawa procesowego dając podstawę jej uchylenie.

Meritum sprawy sprowadza się do ustalenia jakim podatkiem winny być opodatkowane posiadane przez Spółkę grunty, które jak wynika z ewidencji gruntów stanowiły również użytki rolne i grunty leśne.

Zgodnie z utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, w razie wątpliwości co do zakresu opodatkowania gruntu podatkiem rolnym i podatkiem od nieruchomości kwestią zasadniczą i wstępną jest ustalenie czy nie podlega on opodatkowaniu podatkiem rolnym. Wyłączenie go spod obowiązywania ustawy z dnia 15.11.1984 r. o podatku rolnym ( t.j. z 1993 r. Dz. U. Nr 94 poz. 431 ze zm.) uprawnia do zastosowania opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Aby opodatkować dany grunt podatkiem od nieruchomości należy wcześniej stwierdzić, że nie podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym i leśnym. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w orzeczeniach (wyroki NSA: sygn. SA/Lu 85/92, SA/Ka 1038/92 i III SA 1599/92 -niepubl.).

Warunkiem zasadniczym w niniejszej sprawie jest właściwa klasyfikacja gruntów jako rolnych czy tez leśnych ujęta w ewidencji. Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15.11.1984 o podatku rolnym stanowi, iż opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają określone w ustawie grunty gospodarstw rolnych. Natomiast art. 2 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy stanowi, iż nie podlegają opodatkowaniu grunty zajęte na prowadzenie innej działalności gospodarczej niż działalność rolnicza. Tak więc ustawa wyłączała spod opodatkowania grunty zajęte na działalność gospodarczą inną niż rolnicza.

Art. 3 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 9.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) stanowiły, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym oraz grunty objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna oraz nie sklasyfikowane grunty - jako użytki rolne położone na terenie miast, a także grunty wyłączone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi na cele inne niż rolnicze lub leśne, z wyjątkiem gruntów, na których przez okres do 2 lat od dnia wydania ostatecznej decyzji administracyjnej wyłączającej te grunty na cele nierolnicze prowadzona jest działalność rolnicza. W ust. 2 i ust. 3 art. 3 zdefiniowano pojęcie działalności rolnej i leśnej.

W art. 5 ust. 3 cyt. ustawy wskazano, iż za grunty związane z działalnością gospodarczą uważa się grunty zabudowane i nie zabudowane, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, a w szczególności:

1) grunty pod budynkami produkcyjnymi, magazynowymi, administracyjnymi, socjalnymi i hotelowymi,

2) grunty pod budowlami i urządzeniami,

3) grunty zajęte na drogi wewnętrzne i place manewrowe, place składowe, zieleńce oraz tereny, na których są lub mają być realizowane zadania inwestycyjne,

4) grunty wyłączone na cele nierolnicze lub nieleśne:

a) na skutek prowadzonej działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna albo na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej,

b) do czasu przywrócenia tym gruntom charakteru rolniczego lub leśnego.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, iż opodatkowane podatkiem rolnym będą grunty, które nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolna ani z nią niezwiązane. Pojęcie gruntów zajętych na działalność gospodarcza odnosi się do sytuacji, w których na gruntach tych jest lub będzie prowadzona działalność gospodarcza i w tym zakresie podatnik podjął działania zamierzające do urzeczywistnienie działalności w tym zakresie. Przy czym w odniesieniu do przedsiębiorców, w przypadku każdego innego gruntu niż rolny, istnieje domniemanie, iż związek z działalnością realizowany jest przez sam fakt posiadania gruntu. W przypadku gruntów rolnych, domniemanie to jest w sposób istotny ograniczone, co wynika z treści art. 3 ust. 1 pkt 4, a przede wszystkim z art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Wobec tego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegać będą te grunty rolne, które z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą zostały wyłączone, poprzez czynności faktyczne, z produkcji rolnej.

W niniejszej sprawie organ I jak i II instancji nie wykazał, że grunty użytkowane przez Spółkę ujęte w ewidencji gruntów jako użytki rolne oraz grunty leśne są wykorzystywane w jej działalności w zakresie wydobywania i przeróbki kamienia. Mimo prawidłowej klasyfikacji, uznały one bowiem, iż wystarczającym dla wyłączenia spod opodatkowania podatkiem rolnym jest jedynie posiadanie gruntu przez przedsiębiorcę dysponującego koncesją na wydobywanie kruszcu, co stoi w sprzeczności z przywołanymi powyżej przepisami. Koncesja nie obejmuje całości posiadanych przez Spółkę gruntów. Jak wynika z akt spółka dysponowała obszarem o pow. [...] ha, zaś koncesja obejmowała obszar [...] ha.

A zatem zasadne będzie opodatkowanie podatkiem od nieruchomości terenów objętych koncesją w obrębie, których spółka, co wynika z akt sprawy, prowadziła wydobycie. Przy czym jak słusznie wskazały organy podatkowe czasowe zaprzestanie działalności (wstrzymanie wydobycia) na danym obszarze nie świadczy o braku związku z prowadzoną działalnością i nie wyłącza opodatkowania takiego gruntu podatkiem od nieruchomości wg stawek najwyższych, a taka sytuacja miała miejsce w obrębie R.

Wątpliwości jednakże budzi zasadność opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów poza obszarem objętym koncesjami. Jak wynika z akt, zagadnienie związku tych gruntów z działalnością gospodarczą było już przedmiotem badania przez organy podatkowe, jednakże w ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy jak i jego ocena budzą wątpliwości. Słusznie twierdzi organ podatkowy, iż grunty te mogą być związane z działalnością, przyjmując, iż związek ten nie musi być bezpośredni. W ich obrębie znajduje się bowiem teren górniczy, a więc, zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy z dnia 4.02.1994 r. Prawo Geologiczne i Górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) przestrzeń objęta przewidywanymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego. Jednakże jak wynika z powołanych na wstępie przepisów grunt rolny może być opodatkowany podatkiem od nieruchomości jedynie wówczas, gdy zostanie wyłączony na cele nierolnicze lub nieleśne na skutek prowadzonej działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna. Interpretując a contrario przepis art. 3 ust. 1 pkt 4 oraz art. 5 ust. 5 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli grunt rolny stanowiący własność przedsiębiorcy jest użytkowany rolniczo (prowadzona jest na nim działalność rolnicza w rozumieniu art. 3 ust. 2 w/w. ustawy), nie może podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji nie jest jasne czy na spornych gruntach prowadzona była w 2000 r. działalność rolna. Organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcia na przesłance posiadania gruntu przez przedsiębiorcę, pomimo tego odniósł się także do ustaleń poczynionych w poprzednio prowadzonych postępowaniach, w których badano czy na spornych gruntach Spółka wykonywała działalność rolną, wskazując, iż zebrane dowody okoliczności takich nie potwierdzają. Przy czym powołał się organ podatkowy na przeprowadzoną w 2003 r. wizję lokalną oraz nieprzedstawienie żądanych przez organ dowodów.

W ocenie Sądu wskazane okoliczności, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaś formułowanych przez skarżącą pism i wniosków, nie są wystarczające dla uznania zasadności przyjętych przez organ podatkowy twierdzeń. Jak wynika z akt sprawy, spółka od samego początku podnosiła, iż na posiadanych gruntach prowadzona była działalność rolnicza, tych okoliczności jednakże w żaden sposób nie wyjaśniono. Postępowanie organów podatkowych ograniczyło się do wezwania spółki o przedłożenie umów i innych konkretnie wskazanych w tym piśmie dokumentów (wezwanie z dnia [...]). W odpowiedzi na co spółka nie przedłożyła żądanych dowodów.

Ustalając stan faktyczny w sprawie organ podatkowy związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w ustawie Ordynacja podatkowa (art. 122 Ordynacji podatkowej), z której wynika obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z określoną sprawą oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (...)".

Ustalenie stanu faktycznego zgodnie z tą zasadą jest koniecznym warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy podatkowe winny, w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić czy na spornych gruntach była prowadzona działalność rolnicza, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Odnosząc się natomiast do powoływanych przez organy podatkowe orzeczeń sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1992 r. sygn. akt SA/Kr 1020/92, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17.07.2003 r. sygn. akt I SA/Wr 755/01 i NSA z dnia 15.12.2004 r., sygn. akt FSK 806/04), stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu nie mogą mieć odniesienia do niniejszej sprawy, a to z uwagi na odmienność stanu faktycznego.

Przytoczone stanowisko potwierdza pogląd przyjęty w wyroku tut. Sądu z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 19/06 oraz sygn. akt I SA/Wr 20/06.

Stwierdzone nieprawidłowości polegające na naruszeniu przepisów prawa procesowego i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) obligowały Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.