Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2193/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.8 ust.4
journal: Dz.U. 1969 nr 22 poz 159
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 7 lipca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
article: art.5 ust.1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art.38 ust.2
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.
article: §6,8,9
journal: Dz.U. 1969 nr 3 poz 19
law: ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant st. asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Wrocław od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2356/10 w sprawie ze skargi Gminy Wrocław na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy Wrocław kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2356/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Wrocław na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Wrocławia od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2010 r., o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę miejską Wrocław prawa własności nieruchomości położonej we Wrocławiu przy ul. [...] 94, oznaczonej w dniu 27 maja 1990 r. w ewidencji gruntów w obrębie G. jako działka nr 4 AM-10 – utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że objęte decyzją Wojewody mienie pozostawało w dniu 27 maja 1990 r. w prawidłowo ustanowionym zarządzie Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego z Wrocławia, w związku z czym nie należało wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i nie mogło w konsekwencji tego stać się mieniem komunalnym w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Wskazano ponadto, że z treści wypisu z rejestru gruntów spornego mienia na dzień 27 maja 1990 r. wynika że sporna działka nr 4 AM-10 wówczas istniała i stanowiła własność Skarbu Państwa (k. 17). Odnośnie zaś należenia, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy przedmiotowego mienia w dniu 27 maja 1990 r., to mieniem należącym wówczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wtedy pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych w tym m.in. przedsiębiorstw państwowych. Ustanawianie takim podmiotom prawa zarządu, a wcześniej użytkowania, państwowych nieruchomości gruntowych, następowało przed 27 maja 1990 r. nie tylko w trybie decyzyjnym określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami (Dz.U z 1989 r. Nr 14, poz. 74), ale również między innymi na podstawie art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

Sporne mienie nie wymagało zmiany sposobu jego użytkowania. Dla uzyskania tytułu prawnego do tego rodzaju mienia nie było więc potrzebne decyzyjne jego ustanawianie ani działanie jednostki nadrzędnej. Natomiast inny przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. (Dz.U. z 1949 r. Nr 47, poz. 354), przy przekazywaniu nieruchomości państwowych w użytkowanie wymagał formy protokołu zdawczo-odbiorczego, co w niniejszej sprawie także nastąpiło (k. 8). Pozytywnie zaopiniowało przedmiotowe przekazanie również Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego z Wrocławia w piśmie z dnia 9 lutego 1983 r. jak też powiadomiony został o tym przekazaniu Urząd Dzielnicowy Wrocław Fabryczna (k-3). W rezultacie powyższego sporne mienie zostało przekazane w użytkowanie Przedsiębiorstwu Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego z Wrocławia zgodnie z wymogami art. 10 ust. 4 ustawy ż dnia 14 lipca 1961 r., które następnie przeszło z mocy prawa w jego zarząd, zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła więc, że skoro przedmiotowe mienie stanowiące działkę nr 4 AM-10 nie należało, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego ani do Rady Narodowej, lecz do Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego z Wrocławia, to nie mogło podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina Wrocław. Skarżąca podniosła, że nie zostało wystarczająco wykazane, aby Przedsiębiorstwu Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego we Wrocławiu przysługiwał w dniu 27 maja 1990 r. prawidłowo ustanowiony tytuł prawny w postaci prawa zarządu do nieruchomości położonej we Wrocławiu przy ul. [...] 94, zaś protokół zdawczo-odbiorczy, z treści którego organy orzekające w sprawie wywodzą istnienie tego prawa – zdaniem skarżącej – dokumentuje jedynie przekazanie – przejęcie mienia, w związku z dokonaną zamianą terenów, nie może więc zastąpić dokumentu, na podstawie którego powstał skutecznie zarząd, zgodnie z obowiązującymi w tej kwestii przepisami prawa.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku podzielił stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazał, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy, z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Mieniem należącym wtedy do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas w zarządzie innych niż państwo, państwowych osób prawnych.

W okresie przed dniem 27 maja 1990 r. grunty Skarbu Państwa, państwowe jednostki organizacyjne, w tym przedsiębiorstwa państwowe, mogły otrzymywać w zarząd w trybie określonym w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz.159), a wcześniej na podstawie dekretu z dnia 26 września 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 27, poz. 197 ze zm.), oraz w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47, poz. 354). Sąd Wojewódzki zaznaczył, że art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach stanowił, że przekazanie terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania nie wymaga decyzji przewidzianej w ust. 1. Przekazywanie takich terenów normują odrębne przepisy; o przekazaniu terenu na podstawie tych przepisów jednostka przekazująca teren jest obowiązana zawiadomić organ do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium właściwej rady narodowej (art. 2 ust. 1). Dalej Sąd wskazał, że jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19).

Stosownie zaś do art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, tereny stanowiące własność Państwa, będące do dnia wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek.

Sąd podał, że jak wynika z akty sprawy, przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego we Wrocławiu na mocy protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 4 maja 1984 r. przekazania terenu położonego we Wrocławiu przy ul. [...] 94 pomiędzy jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania. W świetle obowiązującej w dniu sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, przekazanie terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania nie wymagało wydania decyzji administracyjnej (art. 8 ust. 4).

W ocenie Sądu I instancji ustanawianie takim podmiotom prawa zarządu, wcześniej użytkowania państwowych nieruchomości gruntowych, następowało przed 27 maja 1990 r. nie tylko w trybie decyzyjnym określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami, ale również, wyjątkowo, bez decyzji, na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, chociaż art. 8 ust. 1 tej ustawy decyzje przewidywał.

Jak wynika również z akt sprawy, sporne mienie nie wymagało zmiany sposobu jego użytkowania, tak więc dla uzyskania tytułu prawnego do tego rodzaju mienia nie było potrzebne decyzyjne jego ustanawianie ani działanie jednostki nadrzędnej. Natomiast § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (które utraciło moc z dniem 1 sierpnia 1985 r.), przy przekazywaniu nieruchomości państwowych w użytkowanie wymagał formy protokołu zdawczo-odbiorczego, co w niniejszej sprawie także nastąpiło. Jak słusznie stwierdził organ, pozytywnie zaopiniowało przedmiotowe przekazanie również Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego z Wrocławia w piśmie z dnia 9 lutego 1983 r., jak też powiadomiony został o tym przekazaniu Urząd Dzielnicowy Wrocław Fabryczna.

Sąd I instancji uznał wobec powyższego, iż sporne mienie zostało przekazane w użytkowanie Przedsiębiorstwu Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego z Wrocławia zgodnie z wymogami art. 8 ust. 4 ustawy ż dnia 14 lipca 1961 r., które to użytkowanie następnie przeszło z mocy prawa w jego zarząd, stosownie do art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W ocenie Sądu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo zatem stwierdziła, że skoro przedmiotowe mienie stanowiące działkę nr 4 AM-10 nie należało w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego ani do rady narodowej lecz do Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego z Wrocławia, to nie mogło podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

W skardze kasacyjnej Gmina Wrocław na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 132, poz. 191) w związku z art.8 ust.4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn. Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz.159 ), § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47, poz. 354 ze zm.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (tekst jedn. Dz.U z 1969 r. Nr 3, poz. 19). Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał, że z treści art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. rzeczywiście wynika, że przy przekazywaniu terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowani do powstania tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania nie była wymagana decyzja o ustanowieniu tego prawa. Intencją tego przepisu było niewątpliwie, aby użytkowanie ustanowione na rzecz jednostki przekazującej mienie "szło niejako za tym mieniem" i nie było potrzeby, aby organ administracji państwowej ustanawiał ten tytuł ponownie na rzecz jednostki przejmującej. Jednostka przejmująca otrzymując mienie na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego stawała się użytkownikiem mienia, tak jak podmiot mienie to przekazujący. Dochodziło więc de facto do przekazania, w ślad za mieniem , prawa jego użytkowania rozumianego jako tytuł prawny do nieruchomości.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem jednostka przekazująca, tj. Centrala Zbytu Wyrobów Metalowych "Metalzbyt" Bytom Oddział Terenowy we Wrocławiu nie miała ustanowionego tytułu do nieruchomości. Dlatego też nie doszło do skutecznego ustanowienia tego prawa na rzecz Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego we Wrocławiu na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 4 maja 1984 r., którym jedynie doszło do faktycznego przekazania nieruchomości między jednostkami państwowymi.

Autor skargi kasacyjnej nie podzielił również twierdzenia Sądu, że powstanie tytułu do nieruchomości w niniejszej sprawie potwierdzają także przepisy wykonawcze do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach. Z paragrafu 8 tego rozporządzenia wynika bowiem, że o przekazaniu terenu państwowego pomiędzy jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania decyduje na wniosek jednostki przejmującej jednostka nadrzędna nad jednostką przekazującą. W aktach sprawy brak jest decyzji /stanowiska, zgody/ jednostki nadrzędnej nad jednostką przekazującą na przekazanie nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 4.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej nie zostały więc spełnione przesłanki o, których mowa w paragrafie 8 rozporządzenia, ze względu na brak decyzji właściwego organu.

Autor skargi kasacyjnej zakwestionował także możliwość zastosowania w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Wskazał, że z treści paragrafu 9 ust. 1 tego rozporządzenia wynika wprawdzie, że przekazywanie w przypadku, gdy polega na oddaniu nieruchomości w zarząd i użytkowanie bez zobowiązania wykonawcy do dokonania inwestycji zastępczych dokonuje się w formie protokołu zdawczo-odbiorczego to nie oznacza, że przepis ten ze względu na powołanie w nim protokołu zdawczo-odbiorczego może znaleźć automatyczne zastosowanie w sytuacji działki nr 4.

Jak podano w skardze kasacyjnej, przekazanie nieruchomości w formie protokołu zdawczo-odbiorczego dokonywane było przez władzę naczelną, a protokół był podstawą oddania nieruchomości w zarząd i użytkowanie.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma mowy o protokole zdawczo-odbiorczym uregulowanym w przepisach rozporządzenia z dnia 2 sierpnia 1949 r. Protokół zdawczo-odbiorczy został sporządzony między dwiema jednostkami państwowymi w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. i wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych i jak wywiedziono powyżej nie spełnia warunków wynikających z tych przepisów niezbędnych do uznania, że na jego podstawie Przedsiębiorstwo Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego we Wrocławiu stało się użytkownikiem działki nr 4.

W związku z tym w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość należała do organu administracji państwowej stopnia podstawowego i jako taka podlegała komunalizacji z tym dniem z mocy prawa na rzecz Gminy Wrocław.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy dotyczącej naruszenia prawa materialnego.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę Wrocław własności oznaczonej nieruchomości – stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm., zwanej dalej "ustawą z 10 maja 1990 r."). Według wymienionego przepisu mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy, z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny akceptując stanowisko organów obu instancji wskazał, że mienie objęte decyzjami pozostawało w dniu 27 maja 1990 r. w prawidłowo ustanowionym zarządzie Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego z Wrocławia, w związku z czym nie należało wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a w konsekwencji nie mogło podlegać komunalizacji z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W ocenie Sądu Wojewódzkiego przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie wymienionego Przedsiębiorstwa na mocy protokołu zdawczo-odbiorczego z 4 maja 1984 r., dokumentującego przekazanie terenu pomiędzy jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w omawianym przypadku należało uznać, że do przekazania w użytkowanie Przedsiębiorstwa mienia państwowego nie było wymagane wydanie decyzji w związku z regulacją art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm., zwanej dalej "ustawą z 14 lipca 1961 r.") oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 3, poz. 19).

Trafnie w skardze kasacyjnej zakwestionowano przedstawione powyżej wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego podnosząc w pierwszej kolejności błędną wykładnię art. 8 ust. 4 ustawy z 14 lipca 1961 r., zgodnie z którym przekazanie terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania nie wymaga decyzji przewidzianej w ust. 1 tego przepisu. Jednocześnie wskazane zostało, że przekazywanie takich terenów normują odrębne przepisy. Mimo że Sąd Wojewódzki dostrzegł istnienie przepisów odrębnych zawartych w rozporządzeniu z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach, to jednak ich nie uwzględnił przy rozstrzyganiu sprawy.

Tymczasem przepisy tego rozporządzenia były istotne dla oceny prawnego znaczenia protokołu zdawczo-odbiorczego, uznanego w niniejszej sprawie za dokument potwierdzający oddanie spornej nieruchomości w użytkowanie Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego.

Mianowicie w myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 maja 1962 r., o przekazaniu terenu państwowego pomiędzy jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu jego użytkowania decydowała na wniosek jednostki przejmującej jednostka nadrzędna nad jednostką przekazująca po zasięgnięciu opinii organu do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium powiatowej (miejskiej) rady narodowej. Z kolei stosownie do § 9 cyt. rozporządzenia z 31 maja 1962 r., decyzja o przekazaniu terenu (§ 8 ust. 1) powinna zawierać dane wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1, 2, 5 i 6.

Przytoczona treść przepisów § 8 ust. 1 i § 9 rozporządzenia z 31 maja 1962 r. jednoznacznie wskazuje, że przekazanie terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania wymagało wydania decyzji.

Odrębność tej regulacji polegała na tym, że w przypadku przekazywania terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania nie była wymagana decyzja przewidziana w art. 8 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1961 r., tj. wydawana przez właściwy organ prezydium powiatowej (miejskiej) rady narodowej, gdyż stosowna decyzja wydawana była przez jednostkę nadrzędną nad jednostką przekazującą. Zgodnie z art. 8 ust. 4 zd. drugie ustawy z 14 lipca 1961 r. jednostka przekazująca teren miała obowiązek zawiadomić organ do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium właściwej rady narodowej o przekazaniu terenu na podstawie przepisów odrębnych.

Wobec powyższego za błędną należało uznać przyjętą przez Sąd Wojewódzki wykładnię art. 8 ust. 4 ustawy z 14 lipca 1961 r. – prowadzącą do wniosku, że przepis ten ustanowił wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu państwowego. Jak wykazane zostały powyżej odrębność trybu przekazywania terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania sprowadzała się do tego, że uprawnionym do wydania decyzji w tym przedmiocie nie był organ prezydium właściwej rady narodowej lecz określona jednostka państwowa. Dodać przy tym należy, że w § 8 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia z 31 maja 1962 r. przewidziano wymóg zasięgnięcia przez nadrzędną jednostkę państwową przed wydaniem decyzji opinii właściwego organu rady narodowej, a następnie zawiadomienie organu do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej o przekazaniu terenu.

Zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że dla skuteczności przekazania terenu państwowego w trybie przewidzianym w art. 8 ust. 4 ustawy z 14 lipca 1961 r. ma również znaczenie status jednostki przekazującej teren oraz przysługujący jej tytuł prawny do konkretnego terenu.

Ze względów wyżej przedstawionych za wadliwą należało uznać analizę stanu prawnego, przyjętego przez organy obu instancji, a następnie Sąd Wojewódzki za podstawę podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Jednocześnie zaznaczyć należy, że ogólnikowość i niespójność poczynionego przez Sąd Wojewódzki wywodu prawnego uniemożliwiła jego pogłębioną weryfikację.

W szczególności trudno było odtworzyć z uzasadnienia wyroku, jakimi względami kierował się Sąd Wojewódzki stwierdzając, że w rozważanym przypadku nie było potrzebne decyzyjne ustanowienie tytułu prawnego do przedmiotowego mienia ani działanie jednostki nadrzędnej. Nie wynika z wywodu Sądu z jakich powodów odwołał się do przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, według którego przy przekazywaniu nieruchomości państwowych w użytkowanie wymagana była forma protokołu zdawczo-odbiorczego, co – według Sądu – w niniejszej sprawie nastąpiło. Wskazać należy, że wymienione rozporządzenie z 2 sierpnia 1949 r. stanowi akt wykonawczy do dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Z ustaleń faktycznych i prawnych zawartych w uzasadnieniu wyroku nie wynika, aby przekazanie nieruchomości na rzecz Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego protokołem zdawczo-odbiorczym z 4 maja 1984 r. odbyło się w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. Niezrozumiałe jest zatem powiązanie przez Sąd Wojewódzki regulacji zawartej w cyt. rozporządzeniu z 2 sierpnia 1949 r. z unormowaniem art. 8 ust. 4 ustawy z 14 lipca 1961 r.

W rezultacie nieuprawnione, a na pewno przedwczesne było wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego co do skutków prawnych przekazania przedmiotowej nieruchomości gruntowej, udokumentowanego protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 4 maja 1984 r.

Podważenie przez skargę kasacyjną stanowiska Sądu Wojewódzkiego w zakresie materialnoprawnej podstawy wyroku niewątpliwie rzutuje również na ocenę przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego.

Brak w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących przepisów postępowania sprawił, że Naczelny Sąd Administracyjny był związany stanem faktycznym ustalonym w zaskarżonym wyroku. Jednak przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Sąd Wojewódzki obowiązany będzie na nowo zweryfikować zebrany w sprawie materiał dowodowy w kierunku wynikającym z właściwie określonego stanu prawnego. Rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie również rozważenie przeprowadzenia ewentualnych dowodów uzupełniających w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania podjęto zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.