Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2916/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 ppkt 1 lit e, art. 69 ust. 1, art. 85 ust. 4, art. 81, art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 13 pkt 4, art. 18, art. 8 ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 5a pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej K. S.A. z siedzibą w K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] (zwany dalej "Dyrektorem [...] NFZ") decyzją z dnia [...] maja 2013r. ustalił, że M. S. (zwany dalej "Ubezpieczonym") podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług w okresie od [...] grudnia 2010r. do [...] maja 2011r.

Dyrektor [...] NFZ wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (zwany dalej "ZUS") złożył wniosek o objęcie Ubezpieczonego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług zawartej z K. S.A. (zwana dalej "Skarżącą") w ww. okresach.

W wyniku przeprowadzonej kontroli u Skarżącej (płatnik), ustalono że zawarła ona z Ubezpieczonym od [...] grudnia 2010r. umowę cywilną na świadczenie usług sportowych. Strony rozwiązały ww. umowę na zasadzie porozumienia stron z dniem [...] maja 2011r. Z wydruku komputerowego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (zwany dalej "CEIDG"), wygenerowanego z systemu komputerowego w dniu [...] sierpnia 2012r. wynikało, że Ubezpieczony rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej od dnia [...] września 2008r., pod nazwą "Usługi T. M. S.".

Według ZUS, w oparciu o zgromadzone dowody i materiały w toku postępowania wyjaśniającego, stwierdzono, że Skarżąca nie dokonała zgłoszenia Ubezpieczonego (trenera) do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie ww. umowy cywilnoprawnej "kontrakt - umowa". Zgromadzony materiał zawierał m.in. protokół kontroli przeprowadzonej przez ZUS u płatnika składek – K. S.A., z którego wynikało, iż płatnik składek nie zgłosił do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego osób, z którymi zawarł umowy cywilnoprawne na świadczenie usług trenerskich. Osoby, z którymi zawarto powyższe umowy posiadają wpisy do ewidencji działalności gospodarczej, w których zakresie znajduje się prowadzenie usług sportowych i z tego tytułu zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS. Ponadto osoby współpracujące ze Skarżącą rozliczały się na podstawie wystawionych faktur za wykonane usługi sportowe. ZUS stwierdził, iż powyższe umowy były umowami cywilnoprawnymi na świadczenie usług sportowych, a nie umowami wykonywanymi w ramach prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. ZUS uznał, iż osoby współpracujące ze Skarżącą (jako zawodnicy i trenerzy) podlegają obowiązkowi zgłoszenia do ubezpieczeń z tytułu zawartych z tym płatnikiem umów cywilnoprawnych na świadczenie usług sportowych.

Skarżąca poinformowała, iż umowa zawarta z Ubezpieczonym została zakończona z dniem [...] maja 2011r. Pismem z dnia [...] lutego 2013r. pełnomocnik Skarżącej przedstawił bardzo obszerne wyjaśnienia, w których w głównej mierze zwrócił uwagę na to, iż błędna jest według niego kwalifikacja umów zawieranych pomiędzy płatnikiem a zawodnikami oraz trenerami. Powołała się również na opinię prawną wydaną przez Dyrektora Departamentu Prawnego PZPN, zgodnie z którą uprawianie sportu jest możliwe również w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.

Uzasadniając z kolei dokonane rozstrzygnięcie Dyrektor [...] NFZ odwołał się do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1 i art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., zwanej dalej "ustawą o świadczeniach") i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej "ustawą o systemie ubezpieczeń").

Organ I instancji wskazał, iż umowa zawarta pomiędzy Skarżącą a Ubezpieczonym jako trenerem jest umową o świadczenie usług sportowych, o której mowa w art. 750 Kodeksu cywilnego. Charakter czynności wykonywanych przez Skarżącego w ramach umowy trenera, do których zaliczano m.in. godne reprezentowanie barw klubu we wszystkich rozgrywkach sportowych piłki nożnej (w szczególności mecze ligowe, towarzyskie, pucharowe, pokazowe, sparingowe), prowadzenie i opracowywanie planu szkoleniowego treningów i innych zajęć szkoleniowych, egzekwowanie od zawodników i zespołu sekcji piłki nożnej klubu przestrzegania dyscypliny i regulaminów wewnętrznych klubu, nie pozwalało zakwalifikować tej umowy jako realizowanej w ramach prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem organu, także pozostałe zapisy zakresu czynności trenera, w tym regulujące wzajemne prawa i obowiązki, nie pozwalały na uznanie realizowania powyższej umowy w ramach prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez Ubezpieczonego.

W konsekwencji Dyrektor [...] NFZ uznał przychody osiągnięte przez Ubezpieczonego z tytułu wykonywania ww. umowy, za przychody z uprawiania sportu osiągane w ramach działalności wykonywanej osobiście w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zanegował traktowanie ich jako przychodów z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Dyrektor [...] NFZ stwierdził następnie, że działalność wykonywana osobiście przez piłkarzy i trenerów piłki nożnej nie podlegała obowiązkowi rejestracyjnemu, nie mają oni również statusu przedsiębiorcy. Zatem swoją działalność świadczą na rzecz jednego klubu sportowego (Skarżącej), do którego należy prowadzenie i organizowanie działalności sportowej. Na potwierdzenie tej tezy wskazał, iż zarówno zawodnik, jak i trener, pozostaje przez określony czas w dyspozycji danego klubu, bowiem podporządkowują się w ramach zawartej umowy jego organizacji i prowadzonej działalności sportowej. Podmioty te nie mogły uczestniczyć w obrocie gospodarczym przez oferowanie w okresie obowiązywania umowy i bez zgody władz klubu tożsamych usług sportowych innemu klubowi sportowemu. W ocenie organu I instancji ani piłkarz, ani trener nie mogą z uwagi na specyficzne kwalifikacje czy umiejętności sportowe oddelegować na mecz lub trening innych osób jako swoich zastępców czy zatrudniać pracowników. Wymienione wyżej okoliczności miały odróżniać działalność wykonywaną osobiście zarówno od działalności gospodarczej uregulowanej w ustawie z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności gospodarczej"), jak i działalności gospodarczej oraz pozarolniczej działalności gospodarczej, o których mowa w art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r., poz. 361, zwanej dalej "u.p.d.o.f.).

W konkluzji Dyrektor [...] NFZ stwierdził, że Ubezpieczony podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług zawartej ze Skarżącą w okresie od [...] grudnia 2010r. do [...] maja 2011r. tj. w okresie wskazanym we wniosku ZUS Oddział w [...] .

W odwołaniu Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości i orzeczenie, że Ubezpieczony w związku z zawarciem umowy o świadczenie usług z dnia [...] listopada 2010r. nie podlegał w okresie wskazanym w decyzji, ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, którą zalicza się do osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, mają zastosowanie przepisy dotyczące zlecenia.

Według Skarżącej organ I instancji naruszył:

1) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i lit. e) ustawy o świadczeniach, art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń w zw. z art. 5 pkt 21) ustawy o świadczeniach, art. 13 pkt 2 i pkt 4 tej ustawy o systemie ubezpieczeń w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń w zw. z art. 81, art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 5a pkt 6, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 13 pkt 2 u.p.d.o.f. przez:

- przyjęcie wadliwej wykładni pojęcia "osoba prowadząca pozarolniczą działalność" w kontekście tytułu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu,

- przyjęcie, że Ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego,

- brak uwzględnienia, iż istotnym elementem umowy o świadczenie usług z dnia [...] listopada 2010r. było świadczenie przez Ubezpieczonego usług reklamowo-marketingowych, które nie rodzą obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego,

- brak uwzględnienia, że organ ewidencyjny w odniesieniu do Ubezpieczonego nie wydał decyzji o odmowie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej,

- przyjęcie, że z tytułu zawartej pomiędzy Ubezpieczonym a Skarżącą umowy o świadczenie usług z dnia [...] listopada 2010r. podlegał on ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie wskazanym w decyzji jako osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, która jest osobą wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (dalej jako "k.c.") stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach),

2) art. 7, 8 w zw. z art. 75 § 1, art. 77, art. 78 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach przez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej, naruszający zasadę budowania zaufania do władzy publicznej.

Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodów:

1) z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie przez organ na okoliczność przebiegu postępowania, stanowiska przedstawianego przez Skarżącą, treści porozumienia zawartego pomiędzy Skarżącą a Ubezpieczonym,

2) przesłuchania Skarżącej, Ubezpieczonego na okoliczność zgodnego zamiaru stron umowy o świadczenie usług z dnia [...] listopada 2011r. i celu przedmiotowego kontraktu, sposobu rozumienia postanowień tego kontraktu przez strony kontraktu, wysokości wynagrodzenia, zakresu świadczonych na czynności, okoliczności, zakresu i okresu prowadzonej przez Ubezpieczonego działalności gospodarczej.

Skarżąca stwierdziła, iż Ubezpieczony miał prawo profesjonalnego świadczenia usług trenerskich w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej na jej rzecz. W konsekwencji zawarcie z trenerem umowy o świadczenie usług, nie spowodowało powstania obowiązkowego tytułu do jego ubezpieczenia zdrowotnego.

Zarzuciła wadliwość prowadzonego postępowania, ze względu pominięcie rodzaju i charakteru usług świadczonych przez Ubezpieczonego i zamiaru stron zawierających umowę o świadczenie usług, w tym w szczególności fakt, że w ramach należnego wynagrodzenia trener zobowiązany był do świadczenia usług o charakterze marketingowym oraz wyraził zgodę na wykorzystanie swojego wizerunku. Zdaniem Skarżącej postępowanie miało charakter jednostronny, zmierzający do udowodnienia z góry przyjętej tezy, że jest ona w konsekwencji istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego zobowiązana do zapłaty znacznych kwot z tytułu nieodprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Przejawiało się to brakami w materiale dowodowym, jak i brakiem sięgnięcia do szeregu istniejących i istotnych dowodów w sprawie, w tym odpowiedniego skorzystania z dowodów osobowych.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (zwany dalej "Prezesem NFZ") decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. utrzymał w mocy powyższą decyzję Dyrektora [...] NFZ i stwierdził, że Ubezpieczony podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawartej umowy o świadczenie usług w okresie od [...] grudnia 2010r. do [...] maja 2011r.

Według Prezesa NFZ, przychody z uprawiania sportu są zaliczane do źródła - działalność wykonywana osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f., co wynika z przepisu art. 13 pkt 2 tejże ustawy. Zdaniem organu odwoławczego regulacja ta oznacza, iż brak jest możliwości kwalifikowania przychodów z uprawiania sportu do źródła innego aniżeli działalność wykonywana osobiście, w szczególności do przychodów z działalności gospodarczej.

Organ odwoławczy podkreślił, że na gruncie ubezpieczenia zdrowotnego Ubezpieczony wykonywał umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W konsekwencji, zdaniem Prezesa NFZ, do podstawy wymiaru składki, zgodnie z 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach, należy przychód zaliczany z punktu widzenia przepisów podatkowych do działalności wykonywanej osobiście.

Odwołując się do analizy treści umowy z dnia [...] listopada 2010r. zawartej pomiędzy Skarżącą a Ubezpieczonym stwierdził, iż wiodącym zakresem niniejszej umowy jest świadczenie usług sportowych. Ponadto Ubezpieczony posiada aktywny wpis do CEIDG, z którego wynika, iż prowadzi on działalność gospodarczą.

Końcowo organ odwoławczy przedmiotową umowę cywilną uznał za umowę o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu, która stanowiła odrębny tytuł do ubezpieczenia. W konsekwencji przyjęto okres objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Ubezpieczonego w zakreślonym okresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] NFZ, powołując zarzuty jak w odwołaniu. Dodatkowo zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. tj. art. 104 § 2, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez:

- prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej oraz naruszający zasadę budowania zaufania do władzy publicznej,

- brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego,

- brak uwzględnienia zgłaszanych przez Skarżącą wniosków dowodowych,

- dowolną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, że Ubezpieczony nie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą związku z wykonywaniem kontraktu - umowy z dnia [...] listopada 2010r.,

- brak uwzględnienia (w tym w ramach rozstrzygnięcia zawartego w decyzji), iż istotnym elementem umowy z dnia [...] listopada 2010r. było świadczenie przez Ubezpieczonego usług reklamowo-marketingowych, które nie rodziły obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

Według Skarżącej decyzja Prezesa NFZ została wydana w oparciu o istotny błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że działalność Ubezpieczonego w postaci świadczenia usług sportowych, w tym w szczególności usług trenerskich, możliwa jest tylko na podstawie umowy o świadczenie usług lub umowy zlecenia.

Zdaniem Skarżącej podstawę prawną do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług trenerskich stanowią przepisy prawa związkowego, w szczególności Uchwała Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej nr [...] z dnia [...] czerwca 2000r. Z treści art. 1 ust. 3 ww. uchwały Skarżąca wywiodła możliwość świadczenia przez trenerów usług sportowych również w formie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Według Skarżącej działanie Ubezpieczonego należało rozpatrzyć wyłącznie w świetle przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń, do której odsyła ustawa o świadczeniach. Skarżąca powołała art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń stwierdzając, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m. in. osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, w tym przypadku ustawy z dnia 22 marca 1989r. o rzemiośle (Dz. U. z 2002r. Nr 112, poz. 979 z późn. zm.).

Wskazała na sprzeczność organów które, uznały, że z punktu widzenia ubezpieczeń zdrowotnych osobą prowadzącą działalność gospodarczą nie jest osoba, która figuruje w ewidencji działalności gospodarczej jako przedsiębiorca. Za dopuszczalne uznała prowadzenie przez Ubezpieczonego działalności gospodarczej w analizowanym zakresie. W ramach wpisu do CEIDG w zakresie dotyczącym Ubezpieczonego wpisano m.in. kod PKD 85.51.Z obejmujący "działalność profesjonalnych trenerów".

Skarżąca zarzuciła dokonanie pobieżnej analizy badanej umowy-kontraktu zawartej z Ubezpieczonym. Podniosła zarzut nie przesłuchania Ubezpieczonego, co skutkowało posługiwaniem się niekompletnym materiałem dowodowy. Organy pominęły rodzaj i charakter usług świadczonych przez Ubezpieczonego (możliwy do ustalenia na podstawie pogłębionego przesłuchania Ubezpieczonego, Skarżącej), a także zgodny zamiar stron zawierających kontrakt.

Zdaniem Skarżącej przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie miało charakter jednostronny. Podniosła zarzut braku ustosunkowania się do niektórych jej argumentów i twierdzeń, jak i brak sięgnięcia do szeregu istniejących i istotnych dowodów w sprawie, w tym odpowiedniego skorzystania z dowodów osobowych.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga, zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora [...] NFZ, naruszają prawo.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora [...] NFZ, jako organu I instancji, stanowił przede wszystkim przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

Ustalając obowiązek podlegania przez M. S. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywanej umowy cywilnoprawnej (umowy trenera) zawartej ze Skarżącą zarówno Dyrektor [...] NFZ, jak i Prezes NFZ, uznali, że umowa, jaką zawarł M. S. ze Skarżącą, jest umową o świadczenie usług sportowych, do której mają zastosowanie – na zasadzie art. 750 k.c. – przepisy o zleceniu, nie zaś - jak twierdzi Skarżąca – umowy realizowanej w ramach prowadzonej przez M. S. pozarolniczej działalności gospodarczej.

W rozpatrywanej sprawie podstawowy problem prawny sprowadza się do oceny charakteru umowy zawartej między Skarżącą (płatnikiem) a M. S. (ubezpieczonym): czy jest to, jak twierdzi Skarżąca, umowa wykonywana przez M. S. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, która nie daje podstaw do objęcia zleceniobiorcy obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, czy też jest to, zgodnie z art. 66 ust. 1 lit e ustawy o świadczeniach i poglądami organów Narodowego Funduszu Zdrowia i ZUS, umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, której zawarcie i wykonywanie daje podstawę do objęcia jej wykonawcy obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego u Skarżącej. Podkreślenia wymaga, że organy Narodowego Funduszu Zdrowia, rozstrzygając sprawę dotyczącą objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. S., były zobowiązane do przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia charakteru prawnego umowy łączącej trenera ze Skarżącą.

Innymi słowy, organy NFZ były zobowiązane przede wszystkim zbadać, czy właściwym zamiarem stron i celem zawartej umowy nie było uniknięcie dopełnienia obowiązków ubezpieczonego i płatnika składek, czyli uniknięcia w drodze czynności prywatno - prawnych (zawieranej umowy) obowiązków publiczno - prawnych, wynikających z ustawy o świadczeniach oraz ustawy o systemie ubezpieczeń").

Biorąc powyższe pod uwagę dla przyjęcia, że umowa zawarta pomiędzy M. S. a Skarżącą jest umową o świadczenie usług, a nie umową zawartą w ramach prowadzonej przez M. S. działalności gospodarczej - organ realizując zasadę prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. - winien był ustalić fakty potwierdzające, że M. S. nie prowadził działalności gospodarczej, a czynności przez niego wykonywane wypełniały przesłanki do uznania ich za świadczenie usług, ale nie stanowiące działalności gospodarczej. Tak więc rolą organów było przeanalizowanie czynności wykonywanych w ramach spornej umowy pod kątem przepisów definiujących działalność gospodarczą – a dopiero w razie stwierdzenia, że czynności te nie mogą stanowić działalności gospodarczej, przeanalizowanie tych czynności pod kątem przesłanek koniecznych do uznania ich za świadczenie usług, do których na zasadzie art. 750 k.c. stosuje się przepisy o zleceniu. Takich ustaleń w niniejszej sprawie zabrakło.

Warto wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Nie było więc podstaw do sięgania do przepisów u.p.d.o.f., które wprawdzie zawierają definicję działalności gospodarczej oraz wśród źródeł przychodu wymieniają obok m.in. przychodów z działalności gospodarczej również przychody z działalności osobistej, ale na potrzeby regulacji podatkowych, a nie potrzeby innych regulacji prawnych, w tym np. ubezpieczeń społecznych. Brak jest przepisów prawnych nakazujących takie stosowanie prawa, tym bardziej, że prawo podatkowe cieszy się swego rodzaju autonomią względem innych dziedzin prawa. Nieuzasadnione więc było, zdaniem Sądu, odwoływanie się przez organy Narodowego Funduszu Zdrowia do poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądowym o tematyce podatkowej, podczas gdy niniejszą sprawę należało przeanalizować w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych regulujących zasady prowadzenia działalności gospodarczej, jeśli takie przepisy mogłyby mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Przeprowadzenie takiej analizy wymagało jednak od organów Narodowego Funduszu Zdrowia przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnego z regulacjami zawartymi w art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., czego również w tej sprawie zabrakło.

Organy Narodowego Funduszu Zdrowia swoje rozstrzygnięcia oparły jedynie na analizie treści spornej umowy, bez ustalenia zamiaru i celu stron zawierających tę umowę. Nie ustalono też rodzaju, charakteru i sposobu realizacji usług świadczonych przez M. S. na rzecz Skarżącej. Organy oparły się jedynie na własnych, nie popartych prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, stwierdzeniach pomimo, iż Skarżąca już na etapie postępowania odwoławczego zgłaszała zarzuty w tym zakresie. Stanowisko organów, według którego sporna umowa powinna podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu u Skarżącej, co jest istotą sprawy, nie została w jasny, spójny i logiczny sposób uzasadniona. Nie zrozumiałe jest i zbędne, jak wskazano powyżej, odwoływanie się do regulacji podatkowych. Fakt, że podstawę wymiaru składki stanowi przychód zaliczany, ze względu na przepisy podatkowe, do przychodów z działalności wykonywanej osobiście ma znaczenie tylko w zakresie sposobu wyliczenia składki.

Niewyjaśnienie powyższych kwestii stanowi o naruszeniu przez organy Narodowego Funduszu Zdrowia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., mogących mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy. Naruszenie tych przepisów polegało na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego, pełnego rozstrzygnięcia sprawy i niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego. W związku z tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a także decyzji Dyrektora [...] NFZ, nie spełnia wymogów określonych w art. 107 K.p.a.

Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organy uwzględnią zaprezentowane stanowisko Sądu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.