Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 94/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 nr 1, art 66, 68
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran Sędziowie: Sędzia WSA Alina Balicka Sędzia SO del. Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi E. O. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. znak [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), po rozpatrzeniu zażalenia E. O. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r, znak: [...], którym nałożono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i ustalono jego zakres dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną w miejscowości [...] na działce nr ewid. [...], gm. [...], uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej punktu 3 i w tym zakresie orzekł merytorycznie określając zakres raportu, utrzymując tym samym zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałym zakresie.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Pismem z dnia [...] maja 2020 r., działając zgodnie z postanowieniem Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...], E. O. zwróciła się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z wnioskiem o stwierdzenie obowiązku, lub jego braku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną w miejscowości [...] na działce nr ewid. [...], gm. [...], oraz przedłożyła kserokopię wniosku o wydanie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, kartę informacyjną przedsięwzięcia, kopię mapy ewidencyjnej w skali 1:5000 oraz zaświadczenie o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., w odpowiedzi na wezwanie RDOŚ w [...], Skarżąca uzupełniła KIP, przekazała kopię postanowienia Wójta Gminy [...] nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów RDOŚ w [...] oraz poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie.

RDOŚ w [...], postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...], stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz przedłożenia raportu o oddziaływaniu ww. przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, ustalając jednocześnie jego zakres, poprzez wskazanie, że powinien być ograniczony do określenia oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] oraz na siedliska przyrodnicze, gatunki roślin i zwierząt stanowiące przedmiot ochrony projektowanego specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 [...], i uszczegóławiając elementy, które raport winien zawierać. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono, że działka, na której planuje się realizację zamierzonej inwestycji, nr ewid. [...], zlokalizowana jest w granicach obszaru Natura 2000 Puszcza [...], projektowanego obszaru Natura 2000 [...] i w granicach parku krajobrazowego Puszczy [...]. Organ scharakteryzował ww. obszary, podając ich przedmioty ochrony, przede wszystkim gatunki ptaków (orlika krzykliwego, lerki), wymagania siedliskowe oraz zagrożenia utrzymania i rozwoju populacji ww. gatunków. Organ I instancji wskazał, że teren przeznaczony pod planowaną realizację przedsięwzięcia stanowi optymalne siedlisko dla orlika krzykliwego, w postaci takiej w jakiej jest obecnie użytkowany - ekstensywnie rolniczo. Stwierdzono, że w zestawieniu charakteru przedmiotowej inwestycji (jej usytuowania, generowanych przez nią oddziaływań i zasięgu, biologii i wymagań co do siedliska przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza [...]), szczególnie narażony na oddziaływania ze strony przedmiotowego przedsięwzięcia będzie orlik krzykliwy. Organ ocenił, że wprowadzony do krajobrazu nowy element w postaci obiektów kubaturowych, w oderwaniu od zabudowy, w terenie o niskiej antropopresji, zmieni charakter miejsca, co może determinować wykorzystanie tego terenu przez orlika poprzez zmniejszenie powierzchni żerowiska, co może skutkować porzuceniem miejsc gniazdowych, a nawet obniżeniem sukcesu lęgowego. Uznano, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia w powiązaniu z innymi planowanymi oraz zrealizowanymi przedsięwzięciami może doprowadzić do pogorszenia stanu zachowania orlika krzykliwego będącego przedmiotem ochrony w obszarach Natura 2000 Puszcza [...]. Organ uznał, że nie można wykluczyć ryzyka, że planowane przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i dlatego konieczne jest przeprowadzenie rzetelnej oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 Puszcza [...] oraz obszar Natura 2000 [...].

Na ww. postanowienie zażalenie złożyła E. O. wskazując, że planowana inwestycja znajduje się poza obszarem żerowania orlika krzykliwego. Ponadto Skarżąca zwróciła uwagę, że w zarządzeniu RDOŚ w [...] z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Puszcza [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r. poz. [...]), zgodnie z załącznikiem nr 6 do ww. zarządzenia, obszary żerowiskowe orlika krzykliwego położone są ok. 1,1 km na północny-zachód od działki nr ewid. [...]. Strona zwróciła uwagę, że działki przeznaczonej pod inwestycję nie obejmują działania ochronne B2 i B3 dla orlika krzykliwego, a w związku z tym nie ma podstaw stwierdzenie RDOŚ w [...], że obszar inwestycji stanowi część potencjalnego żerowiska tego gatunku. Skarżąca wskazała również, że postanowieniem organu RDOŚ z [...] października 2011 r. organ postanowił nie nakładać obowiązku przeprowadzania oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego w zabudowie jednorodzinnej na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. [...] (działka położona w bezpośrednim sąsiedztwie z działką nr ewid. [...], na której planowana jest inwestycja, przy czym jednocześnie działka nr ewid. [...] położona jest w bliższej odległości od strefy gniazdowania orlika krzykliwego niż działka nr ewid. [...]). Również powołano, że RDOŚ nie widział podstaw do przeprowadzenia oceny wpływu inwestycji na obszar Natura 2000 także w zakresie pozostałych działek zlokalizowanych w sąsiedztwie działki ewid. [...] i zostały dla nich wydane decyzje o warunkach zabudowy, a dla części z nich również decyzje o pozwoleniu na budowę. Zarzucono również, że RDOŚ w [...] nie wziął pod uwagę aktualnego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839) i jego zapisów § 3 ust. 1 pkt 55 lit b, bowiem wnioskowana działka ma powierzchnię mniejszą niż 0,5 ha (0,4366 ha), więc z rozporządzenia wyraźnie wynika, że przedmiotowa inwestycja nie kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których jest obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Strona podniosła również, że powoływanie się przez RDOŚ w [...] na zasadę przezorności jest bezprzedmiotowe i stanowi nadużycie z jego strony. W ocenie Strony organ w żaden sposób nie wykazał, jakoby zachodziło jakiekolwiek podejrzenie negatywnego oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000.

Po rozpatrzeniu zażalenia organ wydał powołane na wstępie postanowienie. W uzasadnieniu powołano jako podstawę prawną art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy ooś realizacja planowanego przedsięwzięcia wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, gdy mamy do czynienia z przedsięwzięciem niemieszczącym się w katalogu określonym w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Organ powołał, że przedmiotowe przedsięwzięcie, polegające na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną w miejscowości [...] na działce nr ewid. [...], gm. [...], nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy ooś. Wskazano jednak, że przedsięwzięcie inne niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, może wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony. Organ wskazał, że w takim przypadku ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 dokonywana będzie w ramach procedury określonej w dziale V rozdział 5 ustawy ooś (art. 96-103). Organ zauważył, że postanowienia wydawane na podstawie art. 97 ustawy ooś, wymagają uzasadnienia, które oprócz wymagań art. 107 § 3 k.p.a., czyli uwzględnienia uzasadnienia prawnego i faktycznego, powinno odnosić się także do okoliczności wskazanych w art. 97 ust. 1 ustawy ooś, czyli rodzaju i charakterystyki przedsięwzięcia, usytuowania przedsięwzięcia z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska oraz rodzaju i skali możliwego oddziaływania w odniesieniu do ww. uwarunkowań przyrodniczych danego obszaru Natura 2000. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z zasadą przezorności wynikającą z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90 poz. 864/2), przesłanką do przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 nie jest pewność co do wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru, a jedynie prawdopodobieństwo wystąpienia takiego oddziaływania.

Powołano, że w rozumieniu ustawy ooś znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 definiuje się jako oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności działania, które pogarszają stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000, wpływają znacząco negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar lub pogarszają integralność obszaru oraz jego powiązania z innymi obszarami (art. 3 pkt 17 ustawy ooś).

Organ ustalił, że przedmiotowa inwestycja, planowana jest do realizacji na działce nr ewid. [...], obręb [...], gm. [...], w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza [...], dla którego obowiązuje Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Puszcza [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r., poz. [...]), oraz w granicach specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 [...], dla którego obowiązuje Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] ([...]) (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r., poz. [...]).

W dalszej kolejności organ powołał, że Obszar Natura 2000 Puszcza [...] obejmuje Puszczę [...], czyli dość silnie pofragmentowany kompleks leśny o wielu obszarach, które zachowały naturalny charakter. Istotnym walorem puszczy są liczne źródliska oraz czyste strumienie i rzeczki. Główną rzeką puszczy jest [...] (dopływ [...]), a niewielkie fragmenty puszczy odwadniane są przez systemy wodne [...] oraz [...] (dopływu [...]). Obszar ten posiada zróżnicowaną rzeźbę terenu, której cechą jest, że deniwelacje względne dochodzą tu do 80 m. Doliny rzek, w większości osuszone, zajęte są przez torfowiska niskie i przejściowe. Na lokalnych wododziałach, w bezodpływowych zagłębieniach terenu, zaobserwować można torfowiska przejściowe i rzadziej torfowiska wysokie. W puszczy dominują drzewostany iglaste, natomiast tereny odlesione zajęte są przez pola uprawne i użytki zielone oraz dość liczne osiedla ludzkie. Od strony południowo- wschodniej znajduje się [...] będąca rozległą kotliną, z grubą warstwą torfów, odwadniana przez rzeczki wpadające do górnego biegu Supraśli, która przecina kotlinę w jej północnej części. Większość terenu kotliny jest osuszona, jednakże w wielu miejscach zachowały się różnej wielkości zabagnienia. Około 20% terenu niecki zajmują lasy (głównie brzeziny bagienne), a pozostała roślinność to głównie zakrzewienia wierzbowe.

Organ wskazał, że zgodnie ze Standardowym Formularzem Danych (SDF) w granicach obszaru Natura 2000 Puszcza [...] występuje co najmniej 38 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej. W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1% populacji krajowej następujących gatunków ptaków: błotniak łąkowy, błotniak zbożowy, bocian czarny, trzmielojad, orlik krzykliwy, gadożer, cietrzew, dubelt, dzięcioł białogrzbiety, dzięcioł trójpalczasty, puchacz, sowa błotna, włochatka i kraska; w stosunkowo wysokim zagęszczeniu występuje zimorodek.

GDOŚ ustalił, że przedmiotowe przedsięwzięcie polegać będzie na budowie dwóch budynków jednorodzinnych, bez podpiwniczenia, z poddaszem użytkowym wraz z infrastrukturą techniczną - przydomową oczyszczalnią ścieków oraz wierconą studnią głębinową. Dodatkowo zostanie wykonany zjazd wewnętrzny na działkę z drogi. Działka nr ewid. [...] nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Według ewidencji gruntów teren inwestycji stanowi grunty rolne (R). Teren przeznaczony pod zainwestowanie stanowią grunty niezabudowane, nieużytkowane, porośnięte roślinnością trawiastą. Bezpośrednie sąsiedztwo stanowią grunty rolne sklasyfikowane jako łąki i lasy. Wraz z przylegającymi działkami ewidencyjnymi teren otwarty ma powierzchnię ok. 11 ha. Najbliższe zabudowania znajdują się na zachód od granic przedmiotowej działki w odległości ok. 100 m, natomiast zwarta zabudowa wsi [...] w odległości ok. 300 m.

Organ ocenił, że obszar inwestycji i jego sąsiedztwo, ze względu na znajdującą się tam mozaikę zróżnicowanego krajobrazu rolniczego, terenów otwartych, lasu, jest atrakcyjnym obszarem dla wielu gatunków ptaków, w tym będących przedmiotami ochrony w obszarze Natura 2000, jak orlik krzykliwy, lerka czy jarzębatka. Organ zauważył, że orlik krzykliwy (Aquila pomarina) jest w Polsce bardzo nielicznym ptakiem lęgowym (Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z. (red) 2009. Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią. GIOŚ, Warszawa), gatunkiem terytorialnym, wykazującym silne przywiązanie do miejsca lęgowego, swoje gniazda zakłada na drzewach, zwykle na obrzeżu lasu, w pobliżu mokradeł, wilgotnych łąk, pastwisk oraz upraw z niską roślinnością - terenów otwartych będących jego łowiskami. Podstawowym zagrożeniem dla populacji tego gatunku w Polsce jest, między innymi, utrata siedlisk (tj. żerowisk, czatowni, miejsc odpoczynku, gniazdowania itd.), która następuje w wyniku zmiany dotychczasowego wykorzystania gruntów rolnych (Gromadzki. M. (red) 2004. Ptaki. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 7, s. 240). Wskazano, że zgodnie z ww. opracowaniem, jednym z głównych zagrożeń tego gatunku są działania związane z prowadzeniem gospodarki leśnej w pobliżu zajętych gniazd w okresie lęgowym, bezpośrednio mogące przyczynić się do zwiększania strat w lęgach. Orlik krzykliwy to gatunek, który wykorzystuje do gnieżdżenia czy żerowania działki niezainwestowane. Wymagają one dużych terytoriów, na których mogą zbierać pokarm, wobec czego zmiana sposobu lub intensywności jego użytkowania pociągać za sobą może ryzyko, że ptaki te będą musiały przenieść się w inne rejony lub przestaną gniazdować. Prowadzone przez Komitet Ochrony Orłów badania dowodzą, że penetracja ludzka może mieć dla orlika krzykliwego pierwszoplanowe znaczenie. Straty powodowane płoszeniem ptaków w okresie inkubacji stanowią średnio aż 20-30% przypadków, dla których określono przyczynę porzucenia lęgu. Organ powołał, że prowadzone przez Komitet Ochrony Orłów badania wykazują, że areał łowiecki orlika krzykliwego nie jest rozległy. Samice najintensywniej eksplorują powierzchnię do 1 km od gniazda, samce do 3 km. Badania telemetryczne prowadzone w [...] dowodzą, że utrata areału łowieckiego, zarówno w buforze jedno- jak i trzykilometrowym, przekłada się na obniżenie zdolności reprodukcyjnych populacji. Eliminowanie nawet na pozór niewielkich powierzchni może wywołać niekorzystne wewnątrzgatunkowe interakcje, wynikające z poszukiwania przez orliki alternatywnych, z reguły suboptymalnych żerowisk. Inwestycje budowlane projektowane w otwartym krajobrazie rolniczym, w oddaleniu od zwartej zabudowy powodują całkowite wyeliminowanie z areału łowieckiego terenu w promieniu ok. 300 m od zabudowań, co przekłada się na teren ok. 25-30 ha. Za powyższym przemawia również wspomniany wcześniej bardzo ograniczony zasób terenów potencjalnie atrakcyjnych dla gniazdowania i żerowania wymienionego gatunku. Organ wskazał, że na terenie obszaru Natura 2000 Puszcza [...] jednym z podstawowych zagrożeń dla omawianego gatunku jest zabudowa rozproszona (na terenach otwartych, w szczególności w pobliżu dolin rzecznych). Do terenów otwartych zalicza się, między innymi, polany śródleśne, a także pastwiska i łąki, których zabudowa grozi niszczeniem bardzo już ograniczonych zasobów żerowisk i obniżeniem się liczebności populacji gatunku. Orlik krzykliwy to gatunek, który nie wykorzystuje do gnieżdżenia czy żerowania terenów zabudowanych. Ptaki te wymagają dużych przestrzeni, na których mogą zbierać pokarm, wobec czego zabudowa nawet stosunkowo niewielkiego obszaru, zmiana sposobu lub intensywności jego użytkowania, może pociągać za sobą ryzyko, że ptaki te będą musiały przenieść się w inne rejony lub przestaną gniazdować. W związku z powyższym organ stwierdził, że jednym z ważniejszych celów ochrony tego gatunku jest zachowanie, a miejscami przywrócenie, ekstensywnie użytkowanych terenów rolniczych, szczególnie położonych przy brzegach lasów, poprzez wypas lub koszenie. Organ zwrócił również uwagę, że w Planie zadań ochronnych ustanowionym dla omawianego obszaru Natura 2000, Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2014 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r., poz. [...]) wśród zagrożeń dla orlika krzykliwego wskazano również zabudowę rozproszoną (załącznik nr 3 do ww. zarządzenia). Ustalono w nim działania ochronne dla danego gatunku (załącznik nr 5 do ww. zarządzenia), wśród których wymienione jest, między innymi, zachowanie siedlisk żerowiskowych orlika krzykliwego położnych na trwałych użytkach zielonych. Mają one służyć utrzymaniu co najmniej 50 jego par w obszarze Natura 2000 (załącznik nr 4 do ww. zarządzenia).

Organ ustalił, że w promieniu ok. 1,8 km od obszaru inwestycji znajduje się strefa gniazdowa orlika krzykliwego. Wskazano, że biorąc pod uwagę biologię tego gatunku i uwarunkowania środowiskowe (rejon inwestycji stanowią tereny otwarte oraz zadrzewienia w sąsiedztwie kompleksu leśnego), realizacja przedsięwzięcia może pogorszyć stan dogodnego obszaru żerowiskowego lub nawet prowadzić do jego całkowitej likwidacji, co może prowadzić do znaczącego oddziaływania na obszar Natura 2000. Organ podkreślił, że obszar inwestycji wraz z pozostałymi terenami przeznaczonymi do zagospodarowania stanowią obszar potencjalnego występowania gryzoni i ptaków krajobrazu otwartego, które stanowią bazę pokarmową dla orlika krzykliwego, a zabudowanie ww. obszaru może zatem znacznie ograniczyć obszar żerowiskowy ww. gatunku.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zauważył, że obszar planowanej inwestycji nie jest terenem lokalizacji działań ochronnych (załącznik nr 6 do ww. zarządzenia), ale ocenił, że powyższe nie przesądza, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie może znacząco negatywnie oddziaływać na orlika krzykliwego. Organ zwrócił uwagę, że celem istnienia obszaru Natura 2000 jest utrzymanie lub odtworzenie właściwego systemu ochrony chronionych w nim gatunków i siedlisk przyrodniczych a właściwy stan ochrony gatunku oznacza między innymi, że zasięg (rozmieszczenie) gatunku oraz jego populacja nie zmniejsza się oraz, że istnieją odpowiednio duże siedliska dla utrzymania populacji tego gatunku. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie, wskutek realizacji przedsięwzięcia z dala od zwartej zabudowy, w obszarze bytowania orlików, istnieje prawdopodobieństwo, że powyższe parametry zostałyby naruszone, co przemawia za zasadnością utrzymania w mocy spornego postanowienia.

Organ odwoławczy podkreślił również, że analizowany teren może być również potencjalnym siedliskiem żerowiskowym innych gatunków ptaków będących przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000, takich jak lerka czy jarzębatka. W tym aspekcie organ wskazał, że lerka jest najmniejszym, spośród trzech występujących w Polsce lęgowych gatunków należących do rodziny skowronków. Jest to gatunek o dziennym trybie życia, choć w sezonie lęgowym (okres lęgowy rozciągnięty jest od marca do lipca) samce często śpiewają nocą. Jest to gatunek terytorialny, w odpowiednich siedliskach występują skupienia kilku par lęgowych obok siebie, a w takich sytuacjach śpiewające samce stymulują się do wspólnego śpiewania w locie, jednakże na ogół terytoria poszczególnych par są rozproszone. Gniazdo budowane jest najczęściej w osłoniętym trawą dołku w ziemi. Gniazda lokalizowane są na śródleśnej polanie czy zrębie, o powierzchni przekraczającej zwykle 3 ha lub w zbożu, kilka lub kilkanaście metrów od ściany lasu. W sezonie lęgowym lerka odżywia się przede wszystkim niewielkimi owadami (gąsienice motyli, chrząszcze) i innymi bezkręgowcami, a w mniejszej ilości zielonymi pędami młodych roślin. W okresie jesienno-zimowym zjada nasiona różnych gatunków roślin, m.in. rdestu ptasiego, wyki, komosy. Podkreślono, że siedliskiem występowania lerki są najczęściej obrzeża suchych borów i sosnowych zagajników o powierzchni przekraczającej na ogół 3 ha, śródleśne polany i poręby, suche murawy, nadmorskie i śródlądowe wydmy porośnięte skąpą roślinnością, rzadko zadrzewione wrzosowiska. Wskazano, że gatunkowi zagraża w Polsce przede wszystkim: utrata siedlisk gniazdowych w wyniku zalesiania piaszczystych obszarów sąsiadujących z lasami, utrata siedlisk gniazdowych w wyniku zajmowania piaszczystych obszarów sąsiadujących z lasami pod budownictwo rekreacyjne, niski sukces lęgowy w wyniku drapieżnictwa ze strony drapieżników czworonożnych (przede wszystkim lisa).

W odniesieniu do jarzębatki organ wskazał, że jest to terytorialny ptak wielkości wróbla, największa z występujących w Polsce pokrzewek. Prowadzi dzienny tryb życia. W optymalnych siedliskach tworzy niekiedy luźne skupienia z wysokim zagęszczeniem par lęgowych. Na lęgowiska pierwsze ptaki przylatują dopiero w pierwszej dekadzie maja. Gniazda są zwykle dobrze ukryte w niskim gęstym krzewie, np. w jeżynach, dzikiej róży, bzie czarnym, często przerośniętym pokrzywami i trawami lub oplecionym chmielem, ale czasem bywa umieszczone w łanie gęstych pokrzyw. Gatunek ten żywi się najczęściej nagimi larwami owadów (motyle, drobne chrząszcze i prostoskrzydłe) oraz pająkami. Wyjątkowo chwyta drobne kręgowce, jak np. małe jaszczurki. W miesiącach letnich, szczególnie w sierpniu i wrześniu, jej pokarm stanowią w znacznej mierze dojrzewające owoce bzu czarnego i koralowego, porzeczek, szakłaków i innych krzewów jagodowych. Powołano, że jarzębatka zasiedla przede wszystkim krajobraz rolniczy i doliny rzeczne ze zróżnicowanymi strukturalnie wielowarstwowymi zadrzewieniami. Gniazduje w liściastych zaroślach, często kolczastych, wzdłuż polnych dróg, nad drobnymi ciekami, zbiornikami wodnymi, na torfowiskach, w kępach śródpolnych zadrzewień, żywopłotach, kępach drzew i krzewów na łąkach wszystkich typów, na ugorach i terenach ruderalnych, nasłonecznionych zboczach I nasypach. W dolinach rzek gnieździ się w nadrzecznych łozowiskach. W lasach gniazduje głównie na ich obrzeżach, często tam, gdzie występują płaty jeżyn oraz w iglastych młodnikach. Nielicznie gnieździ się na peryferiach miast i w parkach. Wskazano, że gatunkowi zagraża w Polsce: utrata siedlisk gniazdowych wskutek urbanizacji i budowy dróg, niszczenia zarośli zadrzewień w dolinach rzecznych, zmian krajobrazu rolniczego zachodzących wraz z intensyfikacją praktyk rolniczych, wyrażających się w zamianie użytków zielonych na grunty orne, likwidowaniu zadrzewień śródpolnych, zadrzewień i zarośli nad strumieniami, rowami i drogami, oczek wodnych, tzw. nieużytków, miedz, wprowadzaniu monokultur i zwiększeniu stosowania chemicznych środków ochrony roślin i uprawy roli.

Organ stwierdził, że wszystkie wyżej wymienione gatunki ptaków, z uwagi na fakt, że analizowany teren jest ich potencjalnym siedliskiem (oraz w dokumentacji PZO zlokalizowano ich stanowiska w bezpośrednim sąsiedztwie od terenów inwestycji), mogą być w różnym stopniu narażone na negatywne oddziaływanie planowanej inwestycji, a w odniesieniu do orlika krzykliwego, oddziaływanie to może być znacząco negatywne.

W związku z powyższym organ uznał, że w przypadku przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, z uwagi na jego lokalizację, nawet niewielka skala inwestycji będzie miała pośredni znaczący zasięg oddziaływania, który może stanowić potencjalne zagrożenie dla właściwego stanu ochrony obszaru Natura 2000 z punktu widzenia celów jego ochrony, poprzez powodowanie nadmiernego kurczenia się funkcjonalnych zasobów żerowiskowych.

W dalszej kolejności GDOŚ wskazał, że Obszar Natura 2000 [...] obejmuje rozległy kompleks leśny Puszczy [...]. Kompleksy leśne porozcinane są przez użytkowane rolniczo doliny niewielkich rzek i polany. Dla tego obszaru charakterystyczna jest zróżnicowana rzeźba terenu i mozaika siedlisk oraz liczne źródliska w postaci źródeł, młak i wysięków. Obszar ten został wyznaczony dla ochrony siedlisk przyrodniczych: leśnych (o kodach siedlisk - 9170, 91 DO, 91E0, 91F0), łąkowych (o kodach siedlisk - 6410, 6430, 6510) oraz torfowisk (o kodach siedlisk - 7110, 7120, 7140, 7150, 7230) oraz dla gatunków zwierząt, m.in.: żubra, wilka, rysia, bobra, owadów związanych głównie z podmokłymi łąkami oraz ryb. Organ ustalił, że w rejonie inwestycji nie występują siedliska przyrodnicze i siedliska zwierząt stanowiących przedmiot ochrony w obszarze Natura 2000 [...] a zatem realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 [...].

Organ odwoławczy uznał również, że zaskarżone postanowienie jest niespójne, gdyż organ I instancji z jednej strony nałożył obowiązek uwzględnienia w raporcie szczegółowego opisu przyrodniczego terenu oraz analizę i ocenę wpływu na siedliska przyrodnicze, gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony został powołany specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 [...], natomiast w uzasadnieniu wprost wskazał, że na przedmiotowym terenie nie odnotowano przedmiotów ochrony omawianego obszaru Natura 2000.

Organ podkreślił, że przesłanką na rzecz dokonania oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 są racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania, które należy uprawdopodobnić a lokalizacja przedmiotowej inwestycji oraz uwarunkowania przestrzenne i przyrodnicze omawianego terenu nie pozwalają z całą pewnością wykluczyć znacznej roli tego obszaru dla gatunków ptaków, stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza [...]. Organ uznał, że mając na uwadze środowisko występowania ww. gatunków ptaków, należy stwierdzić, że przedmiotowa działka stanowi ich potencjalne siedlisko oraz obszar lęgowy. W związku z powyższym istotne jest potwierdzenie bytowania chronionych gatunków w pobliżu planowanej inwestycji w celu dokładnego określenia miejsca ich występowania, rozmieszczenia oraz sposobu i okresu wykorzystywania przez ww. gatunki terenu przeznaczonego pod planowane przedsięwzięcie. Organ wskazał, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na przedmioty ochrony w obszarze specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] pozwoli na oszacowanie negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na powyższe gatunki ptaków. Powołano, że inwentaryzację terenową ukierunkowaną na rozpoznanie gatunków ptaków i ich siedlisk należy prowadzić w okresie lęgowym, w terminach najwyższej aktywności awifauny będącej przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza [...], z uwzględnieniem odpowiedniej pory doby i optymalnych warunków pogodowych.

Organ powołał również, że w sprawie będzie miała zastosowanie tzw. "zasada przezorności" mówiąca, że jeśli nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Wskazano, że zasada ta, zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799, z późn. zm.), nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nie został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko. Wykazanie owego braku negatywnego oddziaływania jest przy tym obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska", a nie "na korzyść inwestycji" (por. 'Ocena planów i przedsięwzięć oddziałujących na obszary Natura 2000'. Wytyczne metodyczne dotyczące przepisów artykułu 6(3) i 6(4) Dyrektywy Siedliskowej 92/43/EWG. Komisja Europejska 2002. Tłumaczenie polskie. WWF 2005 oraz 'Communication from the Commission on the precautionary principle' European Commission COM(2000) 1 final. Brussels 02.02.2000).

GDOŚ podkreślił, że w przypadku istnienia wątpliwości, co do rzeczywistego oddziaływania danego przedsięwzięcia na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000, dopiero sporządzenie raportu o oddziaływaniu na obszar Natura 2000 pozwala organom ochrony przyrody na ustalenie czy przedsięwzięcie to będzie znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar. Stwierdzono, że warunkiem niezbędnym dla uzgodnienia realizacji danego zamierzenia inwestycyjnego jest więc wykazanie, że jego realizacja nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000. Organ zauważył również, że samo nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie może być utożsamiane z wyłączeniem możliwości realizacji przedsięwzięcia. Wskazano, że procedura ta ma na celu jednoznaczne rozstrzygnięcie o możliwości wystąpienia oddziaływań na obszar Natura 2000 lub o ich braku a nałożenie obowiązku przeprowadzenia postępowania ocenowego na obszar Natura 2000 nie przesądza, że ewentualnie występujące oddziaływania będą miały charakter znacząco negatywny, a tym samym, że realizacja inwestycji nie będzie możliwa.

Organ odwoławczy ocenił również, że organ I instancji ustalił zbyt szeroki zakres raportu oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia w części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła E. O., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia RDOŚ i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy zasady prawdy obiektywnej - art.7 k.p.a. w zw. z art. 77 , art. 80 k.p.a. oraz naruszenie art. 35 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu stanowiska strona zarzuciła, że organy wydające zaskarżone postanowienie, nie udowodniły w żaden sposób, że przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, czym naruszyły art. 7 k.p.a., art.77 k.p.a. i art.80 k.p.a. Wskazano, że organy nie zebrały, nie wyjaśniły wnikliwie i wszechstronnie stanu faktycznego sprawy i nie uwzględniły aktualnego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( Dz.U. z 2019 r. poz.1839 ) i jego zapisów § 3 ust. 1 pkt 55 lit.b, że dla działek o powierzchni poniżej 0,5 ha - wnioskowana działka ma 0,4366 ha i nie kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i dla którego jest obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Strona zarzuciła, że błędnie przyjęto, że teren przyległy do terenu przeznaczonego pod inwestycję jest otwarty, niezabudowany, a zabudowa rozproszona. W tym zakresie skarżąca powołała, że w bliskim sąsiedztwie (po linii tzw. "płotu") wnioskowanej działki znajdują się zabudowania a Główny Dyrektor Ochrony Środowiska w żaden sposób nie wykazał, że niezbędne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na wymieniony obszar, podpierając się tylko "zasadą przezorności "i artykułem 191 ust.2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art.6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz nie wziął pod uwagę ust.3 art 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którym to m.in. przy opracowywaniu polityki w dziedzinie środowiska naturalnego Unia uwzględnia dostępne dane naukowo-techniczne, warunki środowiska naturalnego w różnych regionach Unii.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej jako p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena prawidłowości postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2020 r. który uchylił w części dotyczącej punktu 3 postanowienie organu I instancji z dnia [...] czerwca 2020 r., wydane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i ustalenia jego zakresu i orzekł w tym zakresie merytorycznie. W pozostałym zakresie postanowienie organu I instancji nie zostało uchylone.

Rozstrzygnięcie zostało wydane dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną w miejscowości [...] na działce nr ew. [...] gm. [...].

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy art. 97 w zw. z art. 66 i 68 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283 ze zm.) dalej ooś.

Zgodnie z art. 97 ust. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania:

1)rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:

a)skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji,

b)powiązań z innymi przedsięwzięciami realizowanymi, zrealizowanymi lub planowanymi, znajdującymi się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,

c)wykorzystywania zasobów naturalnych,

d)emisji i występowania innych uciążliwości,

e)ryzyka wystąpienia poważnej awarii, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii;

2)usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych i walorów przyrodniczych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające cel ochrony obszaru Natura 2000 oraz tereny występowania gatunków lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych będących przedmiotem ochrony w obszarze Natura 2000;

3)rodzaj i skalę możliwego oddziaływania przedsięwzięcia, rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań wymienionych w pkt 1 i 2, wynikające z:

a)zasięgu oddziaływania,

b)wielkości i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej,

c)prawdopodobieństwa oddziaływania,

d)czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania

- w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w szczególności w odniesieniu do integralności i spójności tych obszarów, oraz biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami.

2. Postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, regionalny dyrektor ochrony środowiska nakłada obowiązek przedłożenia, w dwóch egzemplarzach wraz z ich zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i określa zakres tego raportu. W tym przypadku stosuje się odpowiednio przepisy art. 68.

4. Zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 powinien być ograniczony do określenia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

4a. Do zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 stosuje się odpowiednio przepisy art. 66 ust. 1, z wyjątkiem pkt 3, 10-11, 12 i 15.

4b. Określając, analizując i oceniając oddziaływanie na obszar Natura 2000, w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, bierze się pod uwagę oddziaływania skumulowane z innymi realizowanymi, zrealizowanymi i planowanymi przedsięwzięciami.

4c. Jeżeli z analiz przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wynika, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, powinien on zawierać dane pozwalające na ustalenie braku rozwiązań alternatywnych oraz informacje pozwalające na ustalenie, czy wymogi nadrzędnego interesu publicznego przemawiają za realizacją przedsięwzięcia.

5. W przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Zarówno organ I jak i II instancji stwierdziły konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia uznając, że może ono znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, planowane przedsięwzięcie nie jest niewątpliwie przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy ooś bowiem nie mieści się w katalogu określonym w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Natomiast zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy ooś, przedsięwzięcie inne niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, może wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony. Jak prawidłowo ustalił organ, planowane przedsięwzięcie nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 i nie wynika z tej ochrony, a istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 czy też nie.

Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy ooś znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 definiuje się jako oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności działania, które pogarszają stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000, wpływają znacząco negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar lub pogarszają integralność obszaru oraz jego powiązania z innymi obszarami.

Jak prawidłowo ustalił organ przedmiotowe przedsięwzięcie polegać będzie na budowie dwóch budynków jednorodzinnych bez podpiwniczenia z poddaszem użytkowym wraz z infrastrukturą techniczną - przydomową oczyszczalnią ścieków oraz wierconą studnią głębinową i dodatkowo zostanie wykonany zjazd na działkę z drogi.

Przedmiotowa inwestycja, planowana jest do realizacji na działce nr ewid. [...], obręb [...], gm. [...], w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza [...], dla którego obowiązuje Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Puszcza [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r., poz. [...]), oraz w granicach specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 [...], dla którego obowiązuje Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] ([...]) (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r., poz. [...]).

Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób szczegółowy przedstawił ustalenia stanu faktycznego sprawy i Sąd ustalenia te w całości podziela, przyjmując je za własne, co czyni zbytecznym ich ponowne przytaczanie. Organ zgodnie z wymogami art. 97 ustawy ooś ustalił rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, jego usytuowanie, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, odnawiania się zasobów naturalnych i walorów przyrodniczych, uwzględniając cel ochrony obszaru Natura 2000 oraz tereny występowania gatunków lub ich siedlisk przyrodniczych, w szczególności będących przedmiotem ochrony w obszarze Natura 2000. Organ również przeanalizował rodzaj i skalę możliwego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia znajduje się dokładny opis obszaru Natura 2000 Puszcza [...] oraz szczegółowy opis terenu działki przeznaczonej na inwestycję. W toku postępowania zgromadzono materiał dowodowy, załączono protokół oględzin z [...].02.2019 r. i dokumentację zdjęciową. Na tej podstawie organ ustalił, że teren przeznaczony pod zainwestowanie stanowią grunty niezabudowane, nieużytkowane, porośnięte roślinnością trawiastą. Bezpośrednie sąsiedztwo stanowią grunty rolne sklasyfikowane jako łąki i lasy. Wraz z przylegającymi działkami ewidencyjnymi teren otwarty ma powierzchnię ok. 11 ha. Najbliższe zabudowania znajdują się na zachód od granic przedmiotowej działki w odległości ok. 100 m, natomiast zwarta zabudowa wsi [...] w odległości ok. 300 m. Jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia obszar inwestycji i jego sąsiedztwo, ze względu na znajdującą się tam mozaikę zróżnicowanego krajobrazu rolniczego, terenów otwartych, lasu, jest atrakcyjnym obszarem dla wielu gatunków ptaków, w tym będących przedmiotami ochrony w obszarze Natura 2000, jak orlik krzykliwy, lerka czy jarzębatka. W uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia organ w sposób szczegółowy przeanalizował cele ochrony, dla których został utworzony obszar Natura 2000 Puszcza [...], przedstawiając dane nt. orlika krzykliwego, lerki i jarzębatki. Wskazać należy, że w odniesieniu do przedmiotu ochrony jakim jest orlik krzykliwy organ dokładnie powołał zagrożenia dotyczącego tego gatunku i co jest ich przyczyną, jak również wskazał na konieczność zachowania dużych, niezabudowanych przestrzeni do żerowania. W szczególności organ powołał, że jednym z ważniejszych celów ochrony tego gatunku jest zachowanie, a miejscami przywrócenie, ekstensywnie użytkowanych terenów rolniczych. Dodatkowo wskazać należy, że w Planie zadań ochronnych ustanowionym dla omawianego obszaru Natura 2000, zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2014 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r., poz. [...]) wśród zagrożeń dla orlika krzykliwego wskazano również zabudowę rozproszoną (załącznik nr 3 do ww. zarządzenia). Ustalono w nim działania ochronne dla danego gatunku (załącznik nr 5 do ww. zarządzenia), wśród których wymienione jest, między innymi, zachowanie siedlisk żerowiskowych orlika krzykliwego położnych na trwałych użytkach zielonych. Mając na uwadze stan faktyczny przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd podziela ocenę organu, że wobec faktu, że w promieniu ok. 1,8 km od obszaru inwestycji znajduje się strefa gniazdowa orlika krzykliwego, to przy uwzględnieniu biologii tego gatunku i uwarunkowań środowiskowych (rejon inwestycji stanowią tereny otwarte oraz zadrzewienia w sąsiedztwie kompleksu leśnego), stwierdzić należy, że realizacja przedsięwzięcia może pogorszyć stan dogodnego obszaru żerowiskowego lub nawet prowadzić do jego całkowitej likwidacji, co może prowadzić do znaczącego oddziaływania na obszar Natura 2000. Jak słusznie podkreślił również organ odwoławczy, obszar inwestycji wraz z pozostałymi terenami przeznaczonymi do zagospodarowania stanowią obszar potencjalnego występowania gryzoni i ptaków krajobrazu otwartego, które stanowią bazę pokarmową dla orlika krzykliwego a zabudowanie ww. obszaru może zatem znacznie ograniczyć obszar żerowiskowy ww. gatunku.

Również w ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że fakt, że obszar planowanej inwestycji nie jest terenem lokalizacji działań ochronnych (załącznik nr 6 do ww. zarządzenia), nie przesądza, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie może znacząco negatywnie oddziaływać na orlika krzykliwego. Prawidłowe jest stanowisko organu, że celem istnienia obszaru Natura 2000 jest utrzymanie lub odtworzenie właściwego systemu ochrony chronionych w nim gatunków i siedlisk przyrodniczych a właściwy stan ochrony gatunku oznacza między innymi, że zasięg (rozmieszczenie) gatunku oraz jego populacja nie zmniejsza się oraz, że istnieją odpowiednio duże siedliska dla utrzymania populacji tego gatunku. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie, wskutek realizacji przedsięwzięcia z dala od zwartej zabudowy, w obszarze bytowania orlików, istnieje prawdopodobieństwo, że powyższe parametry zostałyby naruszone.

W aktach sprawy znajduje się również plan ochrony orlika krzykliwego dla obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza [...] przygotowany w ramach projektu LIFE + "Ochrona orlika krzykliwego na wybranych obszarach Natura 2000" - zadania A1 (Zespół autorski FPP Cosulting Dorota Kotowska, Sylwia Lewsza, Michał Maniakowski, Sławomir Niedżwiecki, Karol Szymankiewicz, Marta Wronka-Tumulewicz), z którego wynika, że przedmiotowa działka położona jest na terenie żerowisk potencjalnych dla tego gatunku.

Analiza argumentów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do oceny, że prawidłowe jest stanowisko organu, że z uwagi na lokalizację przedsięwzięcia nawet niewielka skala inwestycji będzie miała pośredni znaczący zasięg oddziaływania, który może stanowić potencjalne zagrożenie dla właściwego stanu ochrony obszaru Natura 2000 z punktu widzenia celów jego ochrony, poprzez powodowanie nadmiernego kurczenia się funkcjonalnych zasobów żerowiskowych i racjonalna jest ocena organu, że lokalizacja przedmiotowej inwestycji oraz uwarunkowania przestrzenne i przyrodnicze omawianego terenu nie pozwalają z całą pewnością wykluczyć znacznej roli tego obszaru dla gatunków ptaków, stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza [...].

Niewątpliwe uzasadniona jest ocena organu, że przedmiotowa działka stanowi potencjalne siedlisko oraz obszar lęgowy ptaków będących przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000. Tak więc istotne jest potwierdzenie bytowania chronionych gatunków w pobliżu planowanej inwestycji w celu dokładnego określenia miejsca ich występowania, rozmieszczenia oraz sposobu i okresu wykorzystywania przez ww. gatunki terenu przeznaczonego pod planowane przedsięwzięcie, a w tym celu niezbędne jest sporządzenie raportu (w tym inwentaryzacji terenowej). Raport pozwoli również na przeprowadzenie oceny oddziaływania i pozwoli na oszacowanie negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na powyższe gatunki ptaków.

Również prawidłowe jest stanowisko organu, który wskazał, że zasada przezorności (art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799, z późn. zm.)), nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nie został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko a wykazanie owego braku negatywnego oddziaływania jest przy tym obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Również racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska", a nie "na korzyść inwestycji".

W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi organy wnikliwie zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Ocena organu nie była oceną dowolną, a wynikała z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Podkreślić należy, że dopiero sporządzenie raportu o oddziaływaniu na obszar Natura 2000 pozwoli organom ochrony przyrody na ustalenie czy przedsięwzięcie to będzie znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar, czy też nie. Jak słusznie zauważył organ w złożonej odpowiedzi na skargę to "raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 jest opracowaniem, które przedstawia: zakres i skalę planowanej inwestycji, rozwiązania chroniące środowisko, prognozę oraz opis przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na obszary Natura 2000. Raport jest koniecznym elementem oceny oddziaływań, na podstawie którego: podejmowane są właściwe decyzje administracyjne oraz ustalane warunki korzystania z inwestycji. Wśród informacji o obszarze muszą znaleźć się dane o liczebności, rozmieszczeniu, trendach, stanie ochrony wszystkich siedlisk i gatunków będących przedmiotem ochrony w rozpatrywanym obszarze Natura 2000. Bez rozpoznania i określenia ich wymagań środowiskowych niemożliwa jest identyfikacja oddziaływań. Ocena oddziaływania na obszar Natura 2000 powinna opierać się na najlepszych dostępnych w danym momencie danych czy technikach. Informacje o obszarze, chronionych w nim gatunkach i ich siedliskach, zebrane na potrzeby oceny wstępnej, są prawie zawsze niewystarczające dla potrzeb oceny właściwej. Praktycznie nie da się przeprowadzić prawidłowej i obiektywnej oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 bez badań i inwentaryzacji terenowych. Wynika to po prostu ze stanu wiedzy - obszarów, które doczekały się w naszym kraju szczegółowej inwentaryzacji siedlisk i gatunków, dla których dysponujemy pełnymi danymi dotyczącymi liczebności poszczególnych populacji, powierzchnią siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków oraz mapami ich rozmieszczenia, jest bardzo mało. Badania czy inwentaryzacje przyrodnicze, to dane które są albo niepełne, albo nieaktualne. Aby je uaktualnić i zweryfikować, należy udać się w teren."

Zauważyć również należy, że samo nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie przesądza, że nie będzie możliwości realizacji planowanego przedsięwzięcia.

W tym miejscu należy odnieść się również do zarzutów dotyczących dokonanych przez RDOŚ uzgodnień pozytywnych dla innych powstających w pobliżu działki [...] inwestycji mieszkaniowych. Jak wynika ze złożonego zażalenia, uzgodnienia te zostały wydane w 2011 r. a więc 9 lat przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oczywistym jest, że w międzyczasie mogły zmienić się okoliczności faktyczne dotyczące zagospodarowania przestrzennego w rejonie planowanej inwestycji. Nie mniej jednak dokonanie uzgodnień pozytywnych przed lata nie uzasadnia stanowiska Skarżącej, jakoby na dzień dzisiejszy nie istniało również ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natury 2000. Z uwagi właśnie na zintensyfikowanie zabudowy i zabudowywanie dotychczas otwartych terenów, zachodzi konieczność dokonania rzetelnej analizy stanu faktycznego w miejscu planowanej inwestycji. W sporządzonym raporcie zostanie zgodnie z pkt. 3 a, b, e zaskarżonego postanowienia m.in. zawarta charakterystyka terenu, na którym ma powstać budynek wraz z terenami sąsiednimi, ocena wpływu planowanego przedsięwzięcia na integralność obszaru Natura 2000, skumulowane oddziaływania na analizowany obszar Natura 2000 przy uwzględnieniu istniejącej zabudowy wsi [...].

W odniesieniu do złożonej przy skardze ekspertyzy przyrodniczo-teledetekcyjnej działki ewid. [...] to stwierdzić należy, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska i Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska są wyspecjalizowanymi organami z zakresu ochrony środowiska, dysponującymi wiedzą specjalną w tym zakresie. W toku postępowania administracyjnego nie zostały złożone przez inwestora żadne dowody, które podważałyby ustalenia i ocenę dokonaną przez organy. Dodatkowo załączona do skargi ekspertyza nie może zastąpić raportu przygotowanego zgodnie z przepisami ustawy ooś. Zgodnie zaś z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może przeprowadzić tylko dowody uzupełniające z dokumentów, natomiast nie można uznać aby złożona ekspertyza sporządzona przez ornitologa radarowego i analityka radarowego i ornitologa była takim dowodem uzupełniającym z dokumentów.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 35 § 3 k.p.a., to stwierdzić należy, że kwestie dotyczące przestrzegania terminów rozpoznawania odwołania przez organ mogą być przedmiotem badania w przypadku wniesienia odrębnej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania, nie mają natomiast żadnego wpływu na legalność badanego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.