Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 185/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 4 ust. 4a, art. 8a ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1203
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tekst jednolity
article: art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity
article: art. 109
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych 1. Dyrektora Izby Celnej w K. 2. Syndyka Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 516/13 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G..


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 25 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 516/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., po rozpoznaniu skargi Syndyka Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W., uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] czerwca 2011 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...] września 2005 r. udzielił "S." Spółce z o.o. w W. zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego na okres 6 lat od dnia jej wydania, tj. [...] września 2011 r. (pkt 9 zezwolenia).

Pismem z [...] maja 2011 r. Spółka wystąpiła do Dyrektora Izby Celnej w K. z wnioskiem o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, zgodnie z ustawą z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4 poz. 27; dalej u.g.z.w.).

Decyzją z [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych zawartego w decyzji z [...] września 2005 r.

Organ stwierdził, iż na podstawie art. 144 u.g.h z dniem 1 stycznia 2010 r. utraciły moc przepisy ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, a do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej O.p.). Wskazano, iż Spółka wnioskując o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w istocie wniosła o zmianę zezwolenia/decyzji ostatecznej w zakresie terminu jej obowiązywania, co jest możliwe jedynie w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 253a O.p. Spółka wyraziła zgodę na zmianę decyzji, ale ustawa o grach i zakładach wzajemnych zawierała szczególną regulację dotyczącą przedłużania zezwoleń, która wyklucza możliwość zastosowania trybu nadzwyczajnego. Nadto art. 129 ust. 1 u.g.h., która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2010 r., stanowi, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych urządzanych w salonach gier na podstawie udzielonych zezwoleń prowadzona jest do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń na podstawie przepisów dotychczasowych. W myśl art. 138 ust. 1 powołanej ustawy zezwolenia te nie mogą być przedłużane. Powyższe powoduje, że w aktualnym stanie prawnym brak jest możliwości przedłużenia zezwolenia na czas dłuższy niż określony w decyzji z [...] września 2005 r.

Po złożeniu odwołania na powyższą decyzję pełnomocnik Spółki powiadomił organ o ogłoszeniu upadłości Spółki z możliwością zawarcia układu postanowieniem z 16 maja 2012 r. Sądu Rejonowego dla miasta W. P. P., sygn. akt IX GUp 24/11 i wyznaczeniu syndyka masy upadłości.

Dyrektor Izby Celnej K. decyzją z [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Organ odwoławczy uznał, że decyzja z [...] września 2005 r. nie zawiera możliwości cesji wynikających z niej uprawnień na syndyka, a zarówno w ustawie o grach i zakładach wzajemnych (art. 28), jak i w ustawie o grach hazardowych (art. 28) wprowadzono zakaz powierzania wykonywania czynności związanych z prowadzeniem lub urządzaniem gier hazardowych innym podmiotom niż podmiotowi, któremu udzielono zezwolenia. Powyższe powoduje, że syndyk masy upadłości nie jest uprawniony do prowadzenia działalności określonej w zezwoleniu z [...] września 2005 r., a prowadzenie jej przez syndyka wypełniałoby dyspozycje art. 59 pkt 2 w związku z art. 138 ust. 2 u.g.h.

Odnośnie pozostałych zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że ustawa o grach hazardowych jest aktem obowiązującym, bowiem ani Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o jej niezgodności z Konstytucją. Nie zawiera też przepisów technicznych wymagających notyfikacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

W ocenie WSA, organ celny nie rozważał kwestii umocowania prokurenta do jednoosobowego wystąpienia z wnioskiem o wydłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności na automatach o niskich wygranych i nie wzywał prokurenta o wykazanie rodzaju posiadanej prokury (samoistna czy szczególna). W aktach sprawy nie ujawniono żadnego dokumentu dotyczącego tej kwestii, podobnie jak organ nie wyjaśnił prawidłowości umocowania adw. K. B. do reprezentowania Spółki w toku postępowania przed Dyrektorem Izby Celnej w Ka.. Przedłożone pełnomocnictwo z [...] grudnia 2009 r. zostało podpisane przez Prezesa Zarządu "S." Spółki z o.o. K. L.. Kolejne pełnomocnictwo zostało podpisane już przez syndyka masy upadłości P. W., który wykazał swoje umocowanie postanowieniem z 16 maja 2012 r. Sądu Rejonowego dla W. P. P. w W. IX Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych, sygn. akt IX GUp 24/11. Z postanowienia tego wynika, że już postanowieniem z [...] września 2011 r. ogłoszono upadłość Spółki "S." z możliwością zawarcia układu, które zostało zmienione na likwidacje majątku upadłego.

Sąd uznał, mając na uwadze zasady reprezentowania spółki z o.o. wynikające z ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.; dalej k.s.h.), że skoro organ nie zweryfikował umocowania do działania prokurenta Spółki, wydanie decyzji z [...] czerwca 2011 r. było przedwczesne, a ponieważ uchybienia tego nie dostrzegł w toku postępowania odwoławczego, to również decyzja z [...] grudnia 2012 r. jest przedwczesna i wymagała wyeliminowania z obrotu prawnego.

Ponadto, WSA uznał, że inne wymagania musi spełniać wniosek złożony w trybie ustawy o grach hazardowych o przedłużenie zezwolenia czy też w trybie ustawy o grach i zakładach wzajemnych, a inne w trybie art. 253a O.p. Jest to jednak kwestia następcza, wymagająca uprzedniego ustalenia czy pochodzi od osoby uprawnionej. W tym zakresie wskazano na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 2/09.

Mając na względzie powyższe, za przedwczesny uznano zarzut braku notyfikacji art. 138 ust. 1 u.g.h. Rozważania te będą niezbędne w sytuacji, kiedy organ ustali, że wniosek pochodzi od strony i nie jest dotknięty brakiem formalnym, a tym samym przystąpi do jego rozpatrzenia. Wtedy też będzie musiał rozstrzygnąć, czy przepis art. 138 ust. 1 u.g.h. ma charakter przepisu potencjalnie technicznego wymagającego notyfikacji Komisji, jak podnosi strona i do czego jest zobowiązany wykładnią przepisów wspólnotowych TS UE przedstawioną w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r., C-213/11, C-214/11, C-217/11, wydanym w połączonej sprawie Fortuna Sp. z o.o. i inni. Winien również uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lipca 2013 r. w sprawie P 4/11, w którym Trybunał stwierdził zgodność z art. 2 Konstytucji wskazanych przepisów ustawy o grach hazardowych, w tym art. 138 ust. 1.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku złożyli organ i skarżąca.

W skardze kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie:

I. Przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez uwzględnienie skargi z uwagi na błędne uznanie przez WSA w G., że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną doszło do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 133 O.p., z art. 165a O.p. oraz art. 169 § 1 O.p., skutkiem czego było zdaniem Sądu nierozważenie przez organ kwestii umocowania osoby składającej w imieniu "S." Sp. z o.o. wniosek o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności na automatach o niskich wygranych i niewezwanie prokurenta do wykazania posiadanej prokury i tym samym uznanie, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 187 § 3 O.p. poprzez błędne nieprzyjęcie przez Sąd, czego skutkiem było uchylenie decyzji, że fakt pełnienia przez osobę składającą wniosek w imieniu Spółki funkcji prokurenta jest znany organowi z urzędu,

3) art. 106 § 3 oraz art. 113 § 1, w zw. z art. 7 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego w postaci odpisu pełnego dla "S." Sp. z o.o. z Krajowego Rejestru Sądowego, który to dowód w ocenie WSA ma znaczenie w sprawie, a którego przeprowadzenie nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania, a w konsekwencji zamknięcie rozprawy, w sytuacji gdy sprawa nie była dostatecznie wyjaśniona.

II. Przepisów prawa materialnego, tj.: art. 8 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1203; dalej ustawa o KRS), w związku z art. 4 ust. 4a i 17 ustawy o KRS poprzez niezastosowanie i tym samym błędne przyjęcie, że organ nie rozważył kwestii umocowania zarówno prokurenta, jak i mocodawcy pełnomocnika S. Sp. z o.o., podczas gdy dane zawarte w KRS są jawne i powszechnie dostępne, w tym również za pośrednictwem sieci teleinformacyjnych.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Syndyk Masy Upadłości "S." Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 169 § 1 O.p. oraz z art. 135 ust. 1 u.g.h. poprzez błędne uznanie, że złożony przez spółkę S. wniosek o przedłużenie zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa i w konsekwencji nieprawidłowe wskazanie organowi, iż dopiero przedłożenie dokumentów określonych w przepisach dotyczących wniosku o udzielenie zezwolenia umożliwi rozpatrzenie wniosku i zbadanie technicznego charakteru przepisów u.g.h.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Obydwie skargi kasacyjne zasługują na uwzględnienie. Zarzuty obydwu skarg kasacyjnych sprowadzają się do tego, iż wniosek strony skarżącej o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności na automatach o niskich wygranych spełniał wymogi formalne. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K., Sąd I instancji wadliwie zarzucił organowi, iż ten nie rozważył kwestii prawidłowości umocowania osoby składającej w imieniu skarżącej Spółki wniosek o przedłużenie zezwolenia i nie wezwał prokurenta do wykazania posiadanej prokury. Tymczasem fakt pełnienia funkcji przez osobę składającą wniosek w imieniu Spółki był organowi znany z urzędu, a w sytuacji gdy Sąd I instancji miał w tym zakresie wątpliwości, to nic nie stało na przeszkodzie do przeprowadzenia stosownego dowodu z urzędu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym są jawne i powszechnie dostępne, w tym również za pośrednictwem sieci teleinformacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny te zarzuty skarg kasacyjnych podziela. Sąd I instancji zarzucił bowiem organowi, iż ten nie rozważał kwestii umocowania prokurenta do jednoosobowego wystąpienia z wnioskiem o wydłużenie zezwolenia i nie wezwał prokurenta o wykazanie rodzaju prokury (samoistna czy szczególna); podczas gdy w świetle art. 205 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.) spółkę może reprezentować prokurent, jeżeli został ustanowiony, a w przypadku milczenia spółki na ten temat spółka jest reprezentowana łącznie przez dwóch członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta, przy czym nie ogranicza to praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze (art. 109 k.c.).

Jak trafnie podnosi w skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w K., wątpliwości Sądu w tym zakresie nie uzasadniały jednak uchylenia zaskarżonej decyzji z tego tylko powodu, gdyż Sąd mógł z urzędu przeprowadzić dowód uzupełniający z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym obejmujące m.in. dokumenty określone w art. 8a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (uchwały o powołaniu i odwołaniu członków organów spółek) są jawne (art. 8 ust. 1 ustawy o KRS) i bezpłatnie udostępnione w ogólnodostępnych sieciach teleinformatycznych (art. 4 ust. 4a ustawy o KRS).

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a.