Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 704/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 2 pkt 2;  par. 27 ust. 3;  par. 21
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 23-25
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 71 ust. 5;  art. 86
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 23
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 78
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Ewa Pąsiek po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. działając na mocy art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze. zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 173) i § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262) po rozpatrzeniu odwołania Z. P. (dalej "skarżącego") od decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości– utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W dniu [...] maja 2012 roku do Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w P. wpłynął wniosek kontynuacyjny skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. W sekcji VII Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku skarżący zadeklarował 21 działek ewidencyjnych położonych w woj. D., powiecie z., gminie P. Natomiast w sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych skarżący zadeklarował 19 działek rolnych, zawierających pakiety: Pakiet 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1- Zrównoważony system gospodarowania- 69,04 ha, - Pakiet 8- Ochrona gleb i wód, Wariant 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy - 23,14 ha. Do wniosku skarżący załączył oznaczone załączniki graficzne.

W 2012 r. całe gospodarstwo skarżącego objęte było kontrolą w ramach płatności obszarowej i ONW oraz inspekcją terenową przeprowadzoną w ramach sprawy rolnośrodowiskowej. Wyniki kontroli na miejscu zawarte w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni (nr [...]) oraz w raporcie z czynności kontrolnych (nr [...]) stwierdzają rozbieżność między zadeklarowaną powierzchnią, a stanem faktycznym dla działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Dodatkowo gospodarstwo objęto kontrolą, z której został sporządzony raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności nr [...] i która wykazała nieprawidłowości. Kontrola w gospodarstwie skarżącego została wykonana w zakresie weryfikacji realizacji działań naprawczych, bowiem w 2011 r. w jego gospodarstwie także zostały stwierdzone nieprawidłowości w nieprzestrzeganiu norm i wymogów. W wyniku kontroli ustalono dla działek rolnych H i J stwierdzono powierzchnie większe niż deklarowane (kod DR 13-), dla działek rolnych A, I, S i T stwierdzono powierzchni mniejsze niż deklarowane (kod DR 13+), dla działek A, B, C, D, E, F, J, K, L, Ł, P, R, S, T i U zastosowano kod nieprawidłowości DR50 oznaczający, iż granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej. Nadto stwierdzono brak przeprowadzenia działań naprawczych polegających na przeprowadzeniu koszenia łąk i pastwisk lub wypasie zwierząt w terminie do [...] października 2012 r. na działce ewidencyjnej nr [...].

Podczas wykonywania czynności kontrolnych skarżący był obecny. Kopia raportu z czynności kontrolnych nr [...] została mu przesłana listem poleconym w dniu [...] stycznia 2013 r. Skarżący nie wniósł wówczas żadnych zastrzeżeń.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w P. przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości [...] zł. Płatność rolnośrodowiskowa za realizację wariantu 1. 1 została odmówiona z uwagi na powtórne wystąpienie nieprawidłowości oznaczonej symbolem S5 tj. brak koszenia lub wypasu na trwałych użytkach zielonych lub wykonanie go w niewłaściwym terminie. W decyzji organ I instancji poinformował skarżącego, iż z uwagi na omawiane nieprawidłowości, płatność za ten pakiet nie będzie przysługiwać także w roku 2013 r.

Co do wariantu 8.3.1 z uwagi na naruszenie norm i wymogów (nieprawidłowość S5) oraz nie wykonanie działań naprawczych w terminie określonym w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego .2012 r. nałożona została sankcja w wysokości 9% płatności, a dodatkowo powierzchnia zakwalifikowana do płatności wyniosła mniej niż deklarował rolnik tj. [...] ha z uwagi na ustalenia kontroli na miejscu.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, po rozpoznaniu którego organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, kontrola na miejscu w zakresie uprawnienia skarżącego do uzyskania płatności do gruntów rolnych wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do powierzchni poszczególnych działek rolnych, jednakże głównym przedmiotem sporu jest fakt stwierdzenia podczas lustracji działek, iż skarżący nie dokonał działań naprawczych polegających na wykoszeniu lub wykonywania wypasu na działce rolnej R. Powyższe spowodowało całkowitą odmowę płatności w pakiecie 1 i redukcję pomocy o 9% w stosunku do pakietu 8.

Po ponownej ich analizie Dyrektor OR ARiMR we W. ustalił, iż kontrola wykonana została prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a weryfikacja dokumentacji zdjęciowej oraz szkiców pomiaru działek potwierdza słuszność zapisów dokonanych przez inspektorów terenowych w raporcie z czynności kontrolnych. Przede wszystkim organ podkreślił, iż celem kontroli gospodarstwa jest stwierdzenie stany faktycznego na dzień jej przeprowadzenia. Kontrole przeprowadzane są przez cały rok kalendarzowy, a fakt wykonania czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności w dniu [...] listopada 2012 r. nie stanowi przeszkody dla prawidłowego ustalenia czy w danym roku na trwałych użytkach zielonych wykonane zostały odpowiednie zabiegi agrotechniczne. Ponadto ze względu na fakt, iż skarżący realizuje w swoim gospodarstwie przedsięwzięcia rolnośrodowiskowe i zobligowany jest do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej polegającego na zapisywaniu wszelkich czynności i zabiegów rolniczych wykonywanych na posiadanych działkach rolnych, fakt wykonania danej czynności można i należy weryfikować w oparciu o ww. dokument.

Niezasadną jest – zdaniem organu odwoławczego - argumentacja skarżącego o zbyt późnym przeprowadzeniu kontroli wykoszenia i wypasu łąk w listopadzie 2012, a jednocześnie wskazuje, iż wykonanie jej jeszcze bardziej odległym terminie tj. wiosną 2013 byłoby bardziej miarodajne. Stan (wielkość) runi łąkowej czy też pozostałości po wypasie zwierząt, a w tym przypadku ich brak, pozwala stwierdzić, czy skarżący w danym roku kalendarzowym wykonał koszenie łąk lub prowadził na nich wypas. Na działce rolnej R inspektorzy stwierdzili, że skarżący nie wykonał zabiegu koszenia na całej powierzchni działki (potwierdzeniem zaistniałej sytuacji stanowił brak wpisów odnośnie wykonywanych zabiegów agrotechnicznych na działce rolnej R w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej oraz wykonane fotografie obrazujące działkę). W związku z powyższym dla działki rolnej R zastosowany został kod S5 w raporcie dotyczącym realizacji programu rolnośrodowiskowego, natomiast w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności wypełniono normę N.04.1 (powierzchnia stwierdzonej niezgodności wyniosła 0,19 ha). Dalej organ uznał, że załączone fotografie wykonane dla działki rolnej R tj. fot. 12-16 potwierdzają sytuację zastaną na gruncie. Fotografie dołączone przez skarżącego do odwołania nie mogą stanowić przeciwdowodu wobec zdjęć wykonanych podczas kontroli przez inspektorów ARiMR. Treść protokołu oraz szkice pomiarowe kontrolowanych działek zawierają oznaczenie miejsca i kierunku wykonania zdjęć, na których to zobrazowany jest stan ww. działki. Nie można uwzględnić także zdaniem organu, wyjaśnień skarżącego , iż nie wiedział o konieczności zapisywania w rejestrze wypasu zwierząt. Producent rolny podpisując wniosek oświadcza bowiem, iż zna zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej oraz zobowiązuje się do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, co wynika z przywołanego przez organ § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Tym samym uznać – zdaniem organu należy, iż rolnik przystępujący do programu ma zatem obowiązek znać zasady i warunki przyznania płatności, o jakie się ubiega, wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Poza tym fakt niewykonania zabiegów na działce rolnej R potwierdza dokumentacja fotograficzna obrazująca stan działki, znacznie różniący się od stanu pozostałych łąk znajdujących się w gospodarstwie skarżącego. W tej sytuacji przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków jest bezcelowe, bowiem protokół, który został wykonany w wyniku lustracji działek ma charakter dowodu bezpośredniego, który ma niepodważalnie większą moc dowodową niż oświadczenia świadków.

Organ odrzucił nadto wyjaśnienia skarżącego iż kontrola wykonana w dniu 28 listopada 2012 r. miałaby być przeprowadzona nierzetelnie przez niewykwalifikowane i niedoświadczone osoby wskazując na znaczenie dowodowe protokołów z kontroli na miejscu (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 04.04.2008 r., sygn. akt II GSK 492/07, wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 07.07.2010 r. sygn. akt III SA/Wr 840/09, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, iż na mocy decyzji przyznającej stronie płatność za rok 2011 z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], z uwagi na stwierdzenie podczas kontroli na miejscu omawianej nieprawidłowości, pomniejszono rolnikowi płatność w wariancie 1.1 o 20 % zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Z uwagi na powtórne nie wykonanie wymogów w ramach tego samego wariantu i stwierdzenie nieprawidłowości oznaczonej kodem S5, zgodnie z brzmieniem wyżej cytowanego § 27 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność należało odmówić. Płatność zgodnie z omawianym przepisem nie będzie skarżącemu przysługiwała także w roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu.

Dalej organ wskazał, że co do płatności w zakresie wariantu 8.3.1 wysokość sankcji przy określeniu zasięgu, trwałości i dotkliwości stwierdzonych nieprawidłowości z zakresu DKR tj. dobrej kultury rolnej na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2013 r. została określona na 3%. Ze względu na fakt, iż analogiczna nieprawidłowość została stwierdzona w gospodarstwie skarżącego podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w roku 2011 zwiększono całkowitą redukcję procentowej wartości zmniejszenia płatności dla gospodarstwa do 9% mnożąc wartość 3% przez trzy. Zastosowanie powyższych zmniejszeń nastąpiło w oparciu o art. 70 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316 z 02.12.2009 r. str. 65 ze zm.), który stanowi, iż w przypadku gdy stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, stosuje się obniżkę wobec całkowitej kwoty dopłat bezpośrednich, która została lub zostanie przyznana danemu rolnikowi w wyniku rozpatrzenia wniosku pomocowego, który dany rolnik złożył lub złoży w roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Obniżka ta będzie z zasady stanowić 3 % całkowitej kwoty, (art. 71 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Bez uszczerbku dla przypadków celowej niezgodności zgodnie z art. 72, w przypadku stwierdzenia powtarzającej się niezgodności, odsetek ustalony zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu w odniesieniu do powtarzającej się niezgodności zostaje pomnożony przez trzy względem pierwszego przypadku niezgodności. W tym celu, w przypadku gdy ten odsetek został ustalony zgodnie z art. 70 ust. 6, agencja płatnicza określa odsetek, który zostałby zastosowany względem powtarzającej się niezgodności w odniesieniu do przedmiotowego wymogu lub normy. W przypadku kolejnych powtórzeń, mnożnik trzy jest każdorazowo stosowany do wysokości zmniejszenia ustalonej dla wcześniejszych powtarzających się niezgodności. Maksymalna wysokość zmniejszenia nie przekracza jednak 15 % całkowitej kwoty, o której mowa w art. 70 ust. 8 (art. 71 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009).

Na podstawie powyższego końcowa kwota do wypłaty wyniosła [...] poprzez odjecie 9% płatności od kwoty [...] zł stanowiącej iloczyn powierzchni zakwalifikowanej do płatności [...] ha) i stawki płatności dla wariantu 8.3.1 (400 zł).

Odnosząc się dalej do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego organ wskazał, na brzmienie § 21 ust. 2-4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a następnie wskazał, że Kierownik BP ARiMR w Z. z/s w P. poinformował skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2013 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie wskazując, iż nastąpi to nie później niż [...] maja 2013 r. Zgodnie z informacją przekazaną skarżącemu, decyzja została wydana stronie przed upływem tego terminu tj. [...] kwietnia 2013 r. tak aby dochowany został termin realizacji płatności o jakim mowa w wyżej cytowanym § 21 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Dalej organ wywiódł, że w sprawach o przyznanie płatności do gruntów rolnych terminy o jakich mowa w art. 35 k.p.a. nie mają zastosowania. Terminy wydawania decyzji są uregulowane w przepisach szczegółowych i w przypadku płatności rolnośrodowiskowych ww. § 21 ust. 2-4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi lex specialis do ogólnych zasad/terminów załatwienia spraw wynikających z k.p.a. Ponadto Dyrektor OR ARiMR we W. stwierdza, iż zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 35 k.p.a. nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia czy też prowadzonego postępowania administracyjnego. Obowiązek organu do szybkiego załatwienia sprawy wynikający z art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. należy niewątpliwie do kardynalnych zasad prawidłowego postępowania, której ochronę zapewnia art. 37 k.p.a. Na nie załatwienie bowiem sprawy w terminie, stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, które jest szczególnym środkiem zaskarżenia i powoduje skutki wynikające wprost z treści art. 37 § 2 k.p.a. tzn. wyznaczenie w drodze postanowienia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wyjaśnienie przyczyn zwłoki i osób za nią odpowiedzialnych, oraz podjęcie w miarę potrzeby działań nadzorczych. Możliwe jest także złożenie skargi na przewlekłe lub biurokratyczne załatwienie sprawy w trybie art. 227 k.p.a. Skoro zdaniem strony organ pozostawał w bezczynności, poprzez nie załatwienie sprawy w terminie lub też prowadził sprawę opieszale, miała ona możliwość złożenia ww. zażalenia czy skargi w odrębnym trybie.

Organ uznał nadto, że zarzut naruszenia art. 23 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. jest bezzasadny, bowiem ten akt prawny stracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2010 na mocy art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.Także zarzut naruszenia art. 23, 24 i 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. jest nieuzasadniony, bowiem stwierdzona podczas kontroli w roku 2012 nieprawidłowość nie została uznana za drobną, nie podlegającą sankcją. Jak już wyżej wskazano wysokość sankcji określana jest przy uwzględnieniu zasięgu, trwałości i dotkliwości stwierdzonych nieprawidłowości z zakresu DKR. Według oceny wagi stwierdzonych niezgodności polegających na niewykoszeniu lub niewypasaniu działki rolnej R ustalono je na 3 %, a wobec powtarzalności tego uchybienia pomnożono wartość 3% przez trzy.

Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł skargę do WSA we Wrocławiu wnosząc o jej uchylenie. Decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 35 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z opóźnieniem informując o tym strony;

art. 23 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez pominięcie faktu, że kontrola winna odnosić się tylko do wniosku za dany rok kalendarzowy;

art. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działa: "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2 poprzez pominięcie faktu, że strona wykonała koszenie lub wypas zgodnie z planem rolnośrodowiskowym;

art. 23, 24 i 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. poprzez ich pominięcie, a zgodnie z którym drobne uchybienia zgodne z ochroną środowiska nie mają wpływu sankcje w płatności;

art. 78 k.p.a. poprzez pominięcie ustnego żądania strony o przeprowadzenie dodatkowe, i dowodu tj. powtórnej kontroli;

art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego, a szczególności błędną ocenę wyników kontroli poprzez przyjęcie, że zostały wykonane w dacie umożliwiającej stwierdzenie braku koszenia lub wypasu w danym roku. Zdaniem skarżącego termin wykonania kontroli uniemożliwił weryfikację wypasu, który mógł być wykonany do 31 lipca.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem (legalności) i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, według powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona.

Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały decyzje zgodne z prawem. W szczególności, organy prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcia na ustaleniach dokonanych w czasie kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego. W ocenie składu orzekającego Sądu, wyników tej kontroli nie może skutecznie podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji przeprowadziły postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego. Wniosek ten dotyczył przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że w dniu decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/s w P. przyznał skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011 r. oraz nakazał realizację działań naprawczych mających na celu usunięcie niezgodności stwierdzonych w kontroli na miejsce dotyczących wymogów i norm poprzez koszenie łąk i pastwisk nie później niż do dnia [...] lipca 2012 r. lub prowadzenie wypasu zwierząt w okresie wegetacyjnym traw. W przypadku płatności rolnośrodowiskowych terminy powinny odpowiadać terminom z planów, programów nie później niż do dnia [...] października 2012 r.

Następnie – celem dokonania weryfikacji podjętych przez skarżącego zaleconych działań naprawczych – organ przeprowadził w dniu [...] listopada 2012 r. kolejną kontrolę na miejscu, w trakcie której ustalił, że gospodarstwo rolne skarżącego nie spełnia wymagań w zakresie przestrzegania minimalnych norm. Skarżący nie przeprowadził działań naprawczych, na zadeklarowanej do płatności na rok 2012 działce rolnej R skarżący w terminie nie przeprowadził wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej. Potwierdzeniem zaistniałej sytuacji stanowi brak wpisów odnośnie wykonanych na tej działce zabiegów agrotechnicznych w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej.

W konsekwencji powyższego organ wydał decyzję o przyznanie skarżącemu płatności na 2012 r. w pomniejszonej wysokości. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji (decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...]).

Oceniając materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że przeprowadzone w gospodarstwie skarżącego kontrole, dokonane zostały zgodnie z wszelkimi, stawianymi przez przepisy prawa, wymogami. W czasie kontroli w dniu [...] listopada 2012 r. dokonano weryfikacji podjętych przez skarżącego zaleconych działań naprawczych. Dano skarżącemu zatem możliwość podjęcia środków niezbędnych do wyeliminowania poprzedniej niezgodności. W konsekwencji – ponownej kontroli – stwierdzono, że na działce rolnej R skarżący nie wykonał zabiegu koszenia na całej powierzchni działki (potwierdzeniem zaistniałej sytuacji stanowił brak wpisów odnośnie wykonywanych zabiegów agrotechnicznych na działce rolnej R w rejestrze działalności rolnośrodowiskowych oraz wykonane fotografie obrazujące działkę. Dlatego też dla działki rolnej R w raporcie z kontroli w zakresie wzajemnej zgodności wypełniono normę N.04.1 (powierzchnia stwierdzona niezgodność 0,19 ha). Do działki rolnej R zastosowano kod S 5, co znalazło odzwierciedlenie raporcie dotyczącym realizacji programu rolnośrodowiskowego.

W tym miejscu podkreślić należy, że oświadczenie skarżącego, iż "nie wiedział on o konieczności zapisywania w rejestrze wypasu zwierząt" nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej. Każdy producent rolny podpisując wniosek oświadcza bowiem, że zna zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej oraz zobowiązuje się do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Wymóg prowadzenia rejestru wynika wprost z treści § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest do prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej zawierającego – co wymaga podkreślenia z uwagi na istotę sprawy - wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego.

Ustalenia kontroli zostały utrwalone w materiale fotograficznym (działki rolnej R - fotografie 12-16). Sporządzone zostały również szczegółowe raporty (protokoły), które przekazano skarżącemu. Miał on zatem zapewnioną możliwość swobodnego zapoznania się z wynikami kontroli i złożenia zastrzeżeń. Z protokołów oraz załączonych fotografii i map wyraźnie wynika, że powierzchnie działek faktycznie zagospodarowanych rolniczo i uprawianych nie są zbieżne z powierzchniami deklarowanymi przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności. Sąd – wbrew zarzutom skargi – podzielił w szczególności stanowisko organów odnośnie działki rolnej R, na której to skarżący zaniechał przeprowadzenia działań naprawczych polegających na przeprowadzeniu koszenia pastwisk lub wypasu zwierząt.

Biorąc pod uwagę odzwierciedlony na fotografiach stan tej działki (w szczególności wielkość runi łąkowej oraz brak pozostałości po wypasie zwierząt) uprawniony był wniosek organów o zaniechaniu koszenia i usuwania okrywy roślinnej i zastosowanie normy N.04.1. Dlatego też nie sposób zgodzić się ze skarżącym, jakoby kontrola wykoszenia i wypasu łąk w listopadzie 2012 r., została przeprowadzona "zbyt późno".

Uwzględniając stwierdzone nieprawidłowości związane z nieprzestrzeganiem norm i wymogów wzajemnej zgodności (potwierdzone kontrolami na miejscu przeprowadzonymi w gospodarstwie skarżącego w dwóch kolejnych latach kalendarzowych tj. w 2011 r. i w listopadzie 2012 r.) organ prawidłowo dokonał pomniejszeń płatności i nałożył sankcję. Na mocy decyzji przyznającej skarżącemu płatność za rok 2011 z dnia [...] lutego 2012 r. (nr [...]) z uwagi na stwierdzenie podczas kontroli na miejscu nieprawidłowości, prawidłowo pomniejszono skarżącemu płatność w wariancie 1.1 o 20 % zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Z uwagi zaś na powtórne niewykonanie wymogów w ramach tego samego wariantu i stwierdzenie nieprawidłowości oznaczonej kodem S5, zgodnie z brzmieniem wyżej cytowanego § 27 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego odmówiono zaś przyznania płatności w danym roku i roku następnym.

Analogicznie Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organów co do płatności w zakresie wariantu 8.3.1, gdzie wysokość sankcji przy określeniu zasięgu, trwałości i dotkliwości stwierdzonych nieprawidłowości z zakresu DKR tj. dobrej kultury rolnej na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2013 r. została określona na 3%. Ze względu na fakt, iż analogiczna nieprawidłowość została stwierdzona w gospodarstwie skarżącego podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w roku 2011 zwiększono całkowitą redukcję procentowej wartości zmniejszenia płatności dla gospodarstwa do 9% mnożąc wartość 3% przez trzy. Zmniejszeń tych dokonano stosownie do treści art. 70 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316 z 02.12.2009 r. str. 65 ze zm.). Zgodnie ze wskazanym powyżej przepisem w przypadka gdy stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, stosuje się obniżkę wobec całkowitej kwoty dopłat bezpośrednich, która została lub zostanie przyznana danemu rolnikowi w wyniku rozpatrzenia wniosku pomocowego, który dany rolnik złożył lub złoży w roku kalendarzowy którym dokonano ustalenia. Obniżka ta będzie z zasady stanowić 3 % całkowitej kwoty, (art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Bez uszczerbku dla przypadków celowej niezgod: zgodnie z art. 72, w przypadku stwierdzenia powtarzającej się niezgodności (tak jak to miało miejsce w przypadku skarżącego), odsetek ustalony z ust. 1 niniejszego artykułu w odniesieniu do powtarzającej się niezgodności zostaje pomnożony przez trzy względem pierwszego przypadku niezgodności. W tym celu, w przypadku gdy ten odsetek został ustalony zgodnie z art. 70 ust. 6, agencja płatnicza określa odsetek, który zostałby zastosowany względem powtarzającej się niezgodności w odniesieniu do przedmiotowego wymogu lub norm przypadku kolejnych powtórzeń, mnożnik trzy jest każdorazowo stosowany do wysokości zmniejszenia ustalonej dla wcześniejszych powtarzających się niezgodności, przy czym maksymalna wysokość zmniejszenia nie przekracza jednak 15 % całkowitej kwoty, o której mowa w art. 70 ust. 8 (art. 71 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009).

I w tym zakresie – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie doszło do naruszenia art. 23, 24 i 25 rozporządzenia Rady (We nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. Stwierdzone podczas kontroli na miejscu w listopadzie 2012 r. nie mogą być żadną miarą zostać uznane za "drobne". Wysokość sankcji nałożonych na skarżącego określona została bowiem z uwzględnieniem zasięgu, trwałości i dotkliwości stwierdzonych nieprawidłowości z zakresu DKR. Mając zaś na uwadze wagę stwierdzonych nieprawidłowości w odniesieniu do działki rolnej R – brak jej wykoszenia, czy też brak wypasu na niej zwierząt w okresie wegetacyjnym – ustalono sankcję na 3% i wobec powtarzalności tego uchybienia (2011 r. i 2012 r. w którym to skarżący nie podjął działań naprawczych, choć został do tego zobowiązany w decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie przyznania płatności na rok 2011) pomnożono je przez trzy wg. wskazanych powyżej zasad.

Zarzuty skarżącego w zakresie w jakim podważają moc dowodową protokołów kontroli na miejscu i utrwalonych wynikach tych kontroli za zdjęciach Sąd również uznał za chybione W orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie bowiem już podkreślano – co słusznie zostało zaakcentowane przez organ II instancji - znaczenie protokołu z kontroli. Na przykład w wyroku z 4 kwietnia 2008r. sygn. akt II GSK 492/07 NSA wskazał, że: " O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, a to przez dyrektora oddziału regionalnego (...) bądź przez inne jednostki organizacyjne – jeżeli Prezes Agencji powierzy im przeprowadzenie kontroli, i jeżeli dysponują one odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi(...). W świetle powyższego dowodom z protokołu kontroli – właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne – co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. Wobec powyższego organy zasadnie dały więc wiarę dowodom przedstawionym przez inspektorów przeprowadzających kontrolę. I co najważniejsze złożone przez skarżącego dodatkowe zdjęcia, które potwierdzają w zasadzie jego stanowisko co do dokonywanych zabiegów rolniczych, czy też oświadczenia osób trzecich o których przesłuchanie wnioskował skarżący, nie mogą skutkować podważeniem wiarygodności ustaleń dokonanych w trakcie kontroli na miejscu. Dokumentacja fotograficzna sporządzona przez inspektorów w dniu dokonania kontroli, przedstawia obiektywną wartość dowodową.

Dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy miał zatem podstawy faktyczne do uznania, że raport z kontroli na miejscu oraz jego załączniki w postaci dokumentacji zdjęciowej mają większą wartość dowodową niż zdjęcia przedstawione przez skarżącego, bowiem stanowią one obiektywne odzwierciedlenie sytuacji istniejącej na działkach rolnych w dniach wykonania kontroli, której oceny dokonali profesjonalni inspektorzy. Również z tego powodu niezasadny jest zarzut naruszenia przez organy art. 78 k.p.a. w zakresie nieprzeprowadzenia przez organy "powtórnej kontroli na miejscu". Po pierwsze wskazać należy, iż w związku z decyzją organu I instancji z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w gospodarstwie rolnym skarżącego przeprowadzono niejako "powtórną kontrolę w dniu [...] listopada 2012 r." celem dokonania weryfikacji podjętych przez skarżącego zaleconych działań naprawczych w zakresie wymogów i norm poprzez koszenie łąk i pastwisk nie później niż do dnia [...] lipca 2012 r. lub prowadzenie wypasu zwierząt w okresie wegetacyjnym traw. W przypadku płatności rolnośrodowiskowych terminy powinny odpowiadać terminom z planów, programów nie później niż do dnia [...] października 2012 r. Po wtóre co ważniejsze "powtórna kontrola na miejscu" w żaden sposób nie odzwierciedli stanu faktycznego, który istniał w dniu kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w listopadzie 2012 r.

Niezasadnym jest w ocenie Sądu również zarzut wydania zaskarżonej decyzji z "uchybieniem terminu do jej wydania". Wskazać należy, że § 21 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia [...] marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej (§ 1). Kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzje w sprawie przyznania pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony ten wniosek (§2). O każdym przypadku niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej kierownik biura powiatowego Agencji zawiadamia na piśmie rolnika, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Płatność rolnośrodowiskową wypłaca się w terminie do dnia 30 czerwca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności (§4).

Zgodnie z ww. przepisem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. z/z w P. pismem z dnia [...] lutego 2013 r. poinformował skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie wskazując, iż nastąpi to nie później niż do dnia [...] maja 2013 r. Tymczasem decyzja pierwszoinstancyjna została wydana w dniu [...] kwietnia 2013 r. a zatem w terminie. Wreszcie – co wymaga podkreślenia Sądu - terminy załatwiania spraw mają charakter procesowy, a zatem ich upływ nie powoduje wadliwości decyzji w sprawie przyznania płatności.

Jako niezasadny należy wreszcie uznać zarzut skarżącego odnoszący się do naruszenia przez organy art. 23 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Akt ten utracił bowiem moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2010 r. na mocy art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.