Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1684/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Elżbieta Stebnicka Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Ke 475/05 w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje pełnomocnikowi z urzędu adw. D. P. od Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł oraz kwotę 26,40 stanowiącą 22 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 lutego 2006r., sygn. akt II SA/Ke 475/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], znak SKO [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku, Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy:

Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2004r. B. B. zwróciła się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem Marcinem.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], powołując się między innymi na przepisy art. 17 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznał B. B. świadczenie na okres od 1 grudnia 2004 do 31 grudnia 2004r.

W odwołaniu od tej decyzji B. B. wnosiła o jej zmianę i wyrównanie jej świadczenia za okres od stycznia 2004r., wskazując, iż z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła po otrzymaniu orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, będącego wykonaniem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...]. Odwołująca opisała chorobę swego niepełnosprawnego syna, wskazała, iż od 1 marca 2001r. do 31 grudnia 2003r. pobierała na dziecko zasiłek stały z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Od początku 2004r. sytuacja jej rodziny stała się dramatyczna, gdyż wielodzietna rodzina składająca się z sześciorga dzieci i niepracującego, bez prawa do zasiłku, męża utrzymuje się jedynie z zasiłku rodzinnego w kwocie 551 zł miesięcznie oraz zasiłku celowego przyznanego na okres od października do grudnia 2004r. w kwocie 296,55 zł.

Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania B. B., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że organ pierwszej instancji przyznając świadczenie od 1 grudnia 2004r. wykonał dyspozycję art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż prawo do świadczeń ustala się począwszy miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ wskazał, że nie budzi wątpliwości fakt, iż B. B. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po raz pierwszy od wejścia w życie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, złożyła w dniu 15 grudnia 2004r., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że pomimo krzywdzącej ją sytuacji, organy, nie miały możliwości wydania decyzji wyrównującej stronie świadczenie od początku 2004r., byłoby to bowiem wbrew przepisowi art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podniosło, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z kontynuacją świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem świadczenie takie po raz pierwszy zostało wprowadzone w życie z dniem 1 maja 2004r. (poprzednia ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej utraciła moc w dniu 1 maja 2004r.)

Skargę na tę decyzję wniosła B. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając, iż jest ona dla niej krzywdząca albowiem sytuacja materialna jej rodziny jest bardzo trudna i nie jej winą jest to, że tak długo trwało postępowanie odwoławcze od decyzji z 16 stycznia 2004 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności, którą nie zaliczono M. B. do osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 15 lutego 2006r., sygn. akt II SA/Ke 475/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], znak SKO [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...]r., kiedy to obowiązywał art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz.2255) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz.593). Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy nie przewidywały możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zgodnie z obowiązującym prawem uznało, iż brak jest podstawy prawnej do przyznania B. B. świadczenia pielęgnacyjnego za wcześniejszy okres. Bez wpływu na taką ocenę pozostaje okoliczność, iż powodem tego, że skarżąca nie wystąpiła wcześniej z takim wnioskiem było toczące się postępowanie sądowe, w wyniku którego zostało zmienione orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i ustalono, że M. B. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 lutego 2006r., skargę kasacyjną złożyła B. B., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia niniejszej skargi kasacyjnej oraz o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie w każdym z w/w przypadków na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, a nadto o zasądzenie na rzecz jej pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i w żadnej części nie uiszczonej przez skarżącą.

Postanowieniem z dnia 7 lipca 2006r., sygn. akt II SA/Ke 475/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przywrócił B. B. termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), polegające na niezasadnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, podczas gdy powinna być zbadana w sposób bardziej wnikliwy, a materiał w sprawie oceniony bardziej rzeczowo i rozsądnie. Dopiero po takiej analizie materiału dowodowego, Sąd, zdaniem skarżącej, nie wydałby krzywdzącego ją orzeczenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że brzmienie art. 113 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zezwala Sądowi na zamknięcie rozprawy dopiero wówczas, gdy sprawa zostanie dostatecznie wyjaśniona, co nie nastąpiło w niniejszej sprawie.

Skarżąca raz jeszcze wskazała, że postępowanie sądowe dotyczące ostatecznego stwierdzenia niepełnosprawności jej syna M. B. było długotrwałe i przez nią nie zawinione oraz podniosła, że próbowała złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w styczniu 2004r., jednakże nie został on przyjęty do rozpoznania.

Zatem w ocenie skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przyłożył należytej wagi do ustaleń organów administracyjnych obu instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływane dalej jako: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a bierze z urzędu pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki określa art. 183 § 2.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na naruszeniu przez Sąd przepisów postępowania tj. art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 113 § 1 p.p.s.a. należy uznać za nietrafny.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez B. B. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 lutego 2006 r. należy wskazać, że istotą sądowej kontroli jest ocena zgodności lub niezgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z normą prawną. W tym celu sąd administracyjny dokonuje wykładni przepisów prawnych, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Następnie dokonuje oceny prawidłowości zastosowania odpowiednio rozumianego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy i w ten sposób weryfikuje jego prawidłowość.

Przepis art. 113 § 1 powołanej ustawy, który upoważnia przewodniczącego do zamknięcia rozprawy, po uznaniu przez Sąd, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, ma charakter procesowy mieszczący się w zakresie art. 174 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Reguluje on jedną z kompetencji przewodniczącego, która wynika z jego funkcji. Natomiast dla skuteczności skargi kasacyjnej opartej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania art. 174 pkt 2 p.p.s.a., konieczne jest ustalenie, że to uchybienie dotyczyło przepisów postępowania i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak już wyżej wspomniano podstawy skargi kasacyjnej sprowadzają się do jednego zarzutu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w zaskarżonym wyroku dokonał niewłaściwego zastosowania wyżej powołanego przepisu art. 113 § 1 p.p.s.a. przyjmując, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, podczas gdy, powinna być zbadana w sposób bardziej wnikliwy, a materiał w sprawie oceniony rzetelnie. Dopiero po takiej analizie materiału dowodowego, Sąd, zdaniem skarżącej, nie wydałby krzywdzącego ją orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 113 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest zasadny, bowiem stosownie do art. 23 ust. 4 pkt 4 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych dołączyć należy:

a) dokument stwierdzający wiek dziecka,

b) orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności,

c) prawomocny wyrok sądu rodzinnego stwierdzający przysposobienie lub zaświadczenie sądu rodzinnego lub ośrodka adopcyjno – opiekuńczego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka,

d) prawomocny wyrok sądu rodzinnego orzekający rozwód lub separację,

e) orzeczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,

f) zaświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły lub szkoły wyższej,

g) zaświadczenie z urzędu pracy o braku propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej dla osoby ubiegającej się o dodatek, o którym mowa w art. 11,

h) zaświadczenie pracodawcy o terminie urlopu wychowawczego i okresie, na jaki został udzielony oraz o okresach zatrudnienia.

Podkreślić należy, że w myśl art. 24 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do tych świadczeń ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o których mowa powyżej, do końca okresu zasiłkowego, przy czym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie przewidywały możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy.

W rozpoznawanej sprawie, zakładając, że B. B. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dnia 15 grudnia 2004 r. wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] – to w myśl cytowanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne mogło zostać jej przyznane począwszy od miesiąca grudnia 2004 r. Zatem Sąd I instancji właściwie zakwalifikował wyrok Sądu Rejonowego w [...] jako dokument w rozumieniu art. 24 ust. 2 cyt. ustawy i poprawnie przyjął, iż nie ma podstaw do rozpatrzenia sprawy na podstawie wcześniejszych przepisów i przyznania świadczenia za okres przed grudniem 2004 r. - czego domagała się skarżąca.

Zasadnym jest w związku z tym przyjęcie, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 24 ust. 2 w związku z art. 17 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy o pomocy społecznej jest prawidłowa.

W związku z powyższym uznać należy, że zarzut skargi kasacyjnej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydając wyrok nie ocenił i nie rozpatrzył wnikliwie zebranego materiału dowodowego, jest gołosłowny, bowiem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do jej rozpoznania.

Z tego względu, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).