Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2950/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 8, art. 11, art. 107 § 3, art. 10 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28ust. 1-4, art 83 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska ( spr. ), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura ), Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi C L na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez C L jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenie rentowe, ubezpieczenie wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] września 2002 r. C L złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wniosku zobowiązany zakwestionował wysokość należnych składek. Wskazał, iż od dnia [...] maja 2000 r. jest prowadzona wobec niego egzekucja administracyjna. Podkreślił, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w S postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. wstrzymał czynności egzekucyjne w związku z wystąpieniem zbiegu egzekucji. Zaznaczył, iż ZUS pomimo otrzymania w/w postanowienia nadal potrąca z jego renty kwotę [...] zł. Podniósł, iż tego samego dnia organ egzekucyjny zawiadomił ZUS o zajęciu renty w wysokości [...] zł, tym samym wydając dwie sprzeczne decyzje. Podkreślił, iż egzekucja sądowa z jego renty jest niemożliwa, gdyż należność główna wynosi [...] zł , zaś koszty egzekucyjne przekraczają kwoty uzyskane w postępowaniu egzekucyjnym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenie rentowe, ubezpieczenie wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od[...]. do[...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wobec dłużnika nie nastąpiła trwała nieściągalność wierzytelności.

Pismem z dnia [...] marca 2004 r. dłużnik złożył odwołanie od powyższej decyzji Zakładu z dnia [...] listopada 2002 r. do Sądu Okręgowego w S wnosząc o jej zmianę i umorzenie w całości należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu pisma wskazał, iż spełnia przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm. - dalej jako u.s.u.s. ) Ponadto poszerzył swój wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek za miesiąc październik i listopad [...] r. Skarżący zaznaczył, iż ZUS winien umorzyć jego należności, gdyż jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających koszty egzekucji. Podkreślił, iż od wypadku z [...] r. otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w minimalnej wysokości. Wskazał, iż po potrąceniu z renty kwoty egzekwowanej od [...] stycznia 2003 r. otrzymuje wraz z zasiłkiem rodzinnym na małoletniego syna kwotę w wysokości [...] zł. Zaznaczył, iż koszty egzekucyjne związane z zajęciem należnych wobec ZUS świadczeń stanowią kwotę około [...] zł, natomiast z jego renty jest potrącana kwota [...] zł. Podkreślił, iż z prowadzonej egzekucji w okresie 5 lat nie uzyska się wyliczonej kwoty kosztów egzekucji, wskazując, iż część jego zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek wygaśnie w 2005 r.

Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu z dnia [...] marca 2004 r.

Wyrokiem z dnia [...] lipca 2004 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu z dnia [...] listopada 2002. r.

W wyniku złożonej apelacji, postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. sygn. akt[...], Sąd Apelacyjny w P uchylił wyrok Sądu Okręgowego i umorzył postępowanie wszczęte na skutek odwołania wnioskodawcy z uwagi na zmianę od 1 lipca 2004 r. przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych regulujących tryb wnoszenia środka odwoławczego od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek oraz ze względu brak przepisów przejściowych regulujących konsekwencje procesowe zawisłości sporu w tych sprawach.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Skarżący złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzja ZUS-u z [...] listopada 2002 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3,5 i 6 oraz ust 3a i 3b u.s.u.s. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na łączną kwotę [...] zł wraz z odsetkami. Skarżący wskazał, iż ustalenia organu co do jego zaległości z tytułu nieopłaconych składek za okres od [...]. do[...]. wynoszą [...] zł. Zdaniem wnioskodawcy został popełniony błąd w rozliczeniu trzech dokonanych przez niego wpłat dokonanych w dniu [...] grudnia 2000 r. za [...] miesiące. Zaznaczył, iż spełnia przesłanki zawarte w § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, gdyż otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wraz z dodatkiem z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wskazał, iż organ wypłacając często jego żonie zasiłek chorobowy posiada wiedzę o jej chorobach. Zaznaczył, iż jego żona prowadzi działalność osobiście i samodzielnie. Ponadto wskazał, iż organ nie wziął pod uwagę faktu, iż z dniem [...] listopada 2002 r. zaprzestał prowadzenia działalności. Podkreślił iż ustalenia organu będące podstawą zaskarżonej decyzji są błędne. Płatnik zaznaczył, iż od [...] 2000 r. nieprzerwanie jest prowadzona egzekucja z jego renty, co wskazuje, iż poza rentą nie posiada majątku, z którego mogłaby by być prowadzona egzekucja. Podniósł, iż z uwagi na wysokość jego zadłużenia wraz z należnymi odsetkami wobec ZUS oraz dużą liczbę innych wierzycieli spełniona jest przesłanka zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Zobowiązany wskazał, iż organ rentowy nie przeprowadził u niego kontroli zgodnie z zasadami określonymi w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania kontroli płatników składek (Dz.U.98.164.1165). Zaznaczył, iż organ niezasadnie przyjął, iż istnieje przeszkoda do rozpoznania odwołania za faktyczny okres zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek tj. od [...] 2000 r. do[...] 2002 r. Podkreślił, iż organ błędnie ustalił składniki jego ruchomości bez ustalenia ich wartości i funkcji. Zobowiązany zaznaczył, iż organ błędnie zinterpretował dane z ewidencji środków trwałych dotyczące wartości maszyny[...], która w chwili jej zakupu w dniu [...] posiadała wartość [...] zł. Wskazał, iż z końcem [...]r. dokonał ostatniego odpisu amortyzacyjnego maszyny w wysokości [...] zł. Zdaniem dłużnika obecnie w/w maszyna nie przedstawia żadnej wartości. W ocenie wnioskodawcy Sąd I instancji błędnie uznał, iż wysokość składek zaległych składek oraz okres zalegania nie są sporne. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na powyższą okoliczność.

Decyzją z dnia[...] grudnia 2006 r. nr [...] Prezes działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zadłużenie zainteresowanego z tytułu nieopłaconych składek obejmuje[...] 2000 r. oraz okres od [...]r. do [...] i wynosi[...] . Prezes ZUS zaznaczył, iż wskazane zadłużenie zostało wygenerowane z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyliczonego zgodnie z zasadami wynikającymi z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze ( Dz. U. Nr 165, poz. 1197 z 31 grudnia 1998 r. ) Organ nie stwierdził całkowitej nieściągalności. Podkreślił, iż wnioskodawca jako zobowiązany pozostaje bezspornie dłużnikiem niezależnie od kwestionowanej w niniejszym postępowaniu wysokości nieopłaconych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zaznaczył, iż wnioskodawca pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. z którego prowadzona jest skuteczna egzekucja. Podkreślił, iż dłużnik zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże otrzymywane świadczenie nie stanowi o braku majątku, z którego nie można by prowadzić skutecznej egzekucji. Prezes ZUS podniósł, iż małżonka zobowiązanego prowadzi działalność gospodarczą, zaś on sam wraz z rodziną ma zapewnioną sytuację mieszkaniową .W ocenie organu zobowiązany nie wykazał, że opłacenie należności pozbawiłoby jego i jego rodzinę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zaznaczył, iż wnioskodawca pomimo wezwania organu rentowego nie przedłożył dokumentów poświadczających jego wydatki. Organ podkreślił, iż zajęcie świadczenia rentowego zostało dokonane ponad kwotę wolną od potrąceń stanowiącą zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych oraz uznał, iż za umorzeniem należności z tytułu składek nie przemawia ważny interes zobowiązanego.

Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. C L złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o jej uchylenie jako naruszającej prawo. Zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. nieważność, przewidzianą w art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a. wskazując, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisu art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z uwagi na treść art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wyłączającego w odniesieniu do decyzji w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jedynie możliwość ich zaskarżania do sądu powszechnego, bez wskazania środka zaskarżenia właściwego dla decyzji;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

* art. 28 ust. 2 i 3 pkt. 3, 5 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono całkowitej nieściągalności

* art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie przez przyjęcie, że zobowiązany nie wykazał, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

* niezastosowanie art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 pkt. 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie pomimo stwierdzenia, że zobowiązany pobiera rentę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym

3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 8 i 11 k.p.a. przez nie ustosunkowanie się do twierdzeń zobowiązanego uważanych przez niego za istotne dla sposobu załatwienia sprawy tj. do zarzutu przeprowadzenia u zobowiązanego kontroli niezgodnie z zasadami określonymi w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania kontroli płatników składek (Dz.U. z 1998 r.Nr 164, poz.1165) i twierdzenia, że kwota i okres zaległości są sporne oraz, że skarżący w związku z tym zarzutem wniósł o wyznaczenie biegłego z zakresu rachunkowości dla dokonania oceny zgodności dokonanego przez organ rentowy rozliczenia wpłaty dokonanej w dniu [...] grudnia 2000 r. za [...] 2000 r.

- naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. przez nie rozważenie w sposób wyczerpujący przesłanek, których zaistnienie może prowadzić do umorzenia należności objętych treścią art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

- wydanie decyzji nie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż brak jest przesłanek do umorzenia należności z tytułu nie opłaconych składek. Zaznaczył, iż w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma fakt zmiany stanu prawnego regulującego możność zaskarżenia przez ubezpieczonego negatywnej dla niego decyzji Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nie opłacania składek. Zdaniem skarżącego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu wpływu jego wniosku do ZUS tj. w dniu [...] sierpnia 2006 r. winien mieć wiedzę o sentencji wyroku WSA w Warszawie z dnia [...] października 2005 r., [...], którym WSA stwierdził nieważność decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczył, iż z uzasadnienia przywołanego wyroku wynika, że w każdej sprawie, w której Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmie decyzję jako organ na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ma miejsce nieważność, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 1 kpa, bowiem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydając decyzję narusza przepis o właściwości tj. art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący podkreślił, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pominął art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który przewiduje, iż w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy kpa. W ocenie Skarżącego, z uwagi na treść art. 15 kpa w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek odwołanie rozpoznaje właściwy Minister.

Płatnik podkreślił, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie rozważył wnikliwie katalogu przyczyn umorzenia wymienionych w art. 28 ust. 2 i 3 pkt. 3, 5 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, co doprowadziło do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono całkowitej nieściągalności. Zaznaczył, iż nie przeprowadzono dowodów z akt postępowania sądowego odnośnie jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, pomimo złożenia przez niego takiego wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie dłużnika doprowadziło to do błędnego przyjęcia, iż posiada majątek w postaci renty rodzinnej, gdy faktycznie otrzymuje rentę chorobową i dodatek pielęgnacyjny w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Zaznaczył, iż nie jest to majątek, z którego można prowadzić skutecznie egzekucję, gdyż jak wynika z dowodów z akt sprawy sadowej, egzekucja administracyjna, a następnie sądowa jest prowadzona od [...] r. z renty i nie jest skuteczna, a jedynie dopuszczalna prawnie,

Skarżący zaznaczył, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył także przepis art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie poprzez przyjęcie, że zobowiązany nie wykazał, że opłacenie należności pozbawiłoby jego samego oraz jego rodzinę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazał, iż od [...] r. otrzymuje nieprzerwanie rentę chorobową, która od dnia [...] 2002 r. jest jego jedynym dochodem. Jego stan zdrowia uległ na tyle pogorszeniu, że poza rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy otrzymuje on dodatek pielęgnacyjny. Małżonka skarżącego osobiście prowadzi własną działalność gospodarczą i często korzysta z zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS z powodu jej problemów zdrowotnych. Syn skarżącego jest uczniem [...] i korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu renty skarżącego. Skarżący podniósł, iż jego sytuacja zdrowotna oraz jego małżonki, a także sytuacja finansowa jego rodziny jest na tyle drastyczna, iż stanowi przesłankę umorzenia zaległych składek. Zaznaczył, iż jest w wieku [...] lat, cierpi na poważną przewlekłą chorobę. Utrzymuje wraz z żoną, która sprawuje nad nim bezpośrednią opiekę uczącego się syna.

Dłużnik zarzucił niezastosowanie art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt. 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie pomimo stwierdzenia, że pobiera rentę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Zaznaczył, iż z akt sprawy oraz z rodzaju pobieranych świadczeń wynika, że choruje przewlekle. Jego trwałą chorobę wymagającej [...] potwierdzają dowody z dokumentacji medycznej i opinia biegłych sądowych.

Zobowiązany wskazał, iż Prezes ZUS nie ustosunkował się wbrew art. 8 i 11 k.p.a. do zarzutu przeprowadzenia u niego kontroli niezgodnie z zasadami określonymi w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania kontroli płatników składek (Dz.U.98.164.1165) oraz twierdzenia, że kwota i okres zaległości są sporne. Płatnik zaznaczył, iż organ nie odniósł się również do jego wniosku o wyznaczenie biegłego z zakresu rachunkowości dla dokonania oceny zgodności dokonanego przez organ rentowy rozliczenia wpłaty dokonanej w dniu [...] grudnia 2000 r. za [...] 2000r.

Skarżący podkreślił, iż organ naruszył art. 107 § 3 kpa przez nie rozważenie w sposób wyczerpujący przesłanek, których zaistnienie może prowadzić do umorzenia należności objętych treścią art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczył, iż niektóre ustalenia co do dat czy rodzaju świadczenia skarżącego są błędne. Podniósł, iż Prezes ZUS nie poczynił bieżących ustaleń faktycznych bowiem nie wezwał Skarżącego do poczynienia wyjaśnień czy też przedłożenia aktualnych dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] września 2008 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania przez Ministra Polityki Społecznej odwołania z dnia [...] września 2008 r. ( stanowiącego załącznik do pisma z dnia [...] września 2008 r.) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2002 r. - wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o zawieszenie postępowania skarżący odniósł się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę wskazując, iż zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego osoby, którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą odwołać się do Ministra Polityki Społecznej, co w odwołaniu z [...] września 2008 r. uczynił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga, iż w sprawie niniejszej przedmiot postępowania prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i podlegający kontroli Sądu stanowi wniosek C L z dnia [...] września 2002 r. o umorzenie należności z tytułu składek.

Wobec powyższego zawarty w piśmie z [...] września 2002 r. zarzut dotyczący niezgodności kwot wskazywanych w kierowanych do Strony upomnieniach do zapłaty z kwotami wynikającymi z deklaracji winien stanowić przedmiot odrębnego postępowania zakończonego decyzją ustalającą wysokości należności obciążających Stronę, w którym zasadne mogłoby być odniesienie się do zarzutów dotyczących nieprawidłowości kontroli przeprowadzonej u Skarżącego i przeprowadzenie sygnalizowanych przez niego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dowodów. Wadą kontrolowanego postępowania administracyjnego, jednakże nie mającą istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, jest brak uzyskania przez organ jednoznacznego stanowiska Strony, czy wnosi o wydanie decyzji ustalającej i ewentualne wszczęcie w tym zakresie odrębnego postępowania.

W rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne kluczowe znaczenie ma odniesienie się do zawartego w skardze zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji oraz wniosku o zawieszenie postępowania sformułowanego w piśmie procesowym z dnia [...] września 2008 r., Sąd podnosi, iż w zmieniającym się po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. stanie prawnym w zakresie drogi zaskarżania decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako organ I instancji, postępowanie organu było prawidłowe.

Wobec uchylenia w dniu [...] lipca 2006 r. przez Sąd Apelacyjny w P - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku z dnia [...] lipca 2004 r. Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S oddalającego odwołanie od decyzji z [...] listopada 2002 r. i umorzenia postępowania z uwagi na brak dopuszczalności drogi sądowej, odwołanie Strony z dnia [...] marca 2004 r. od decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powinno być potraktowane, i tak zostało zinterpretowane przez organ, jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji pismo Strony z dnia [...] sierpnia 2006 r. zatytułowane "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" stanowiło uzupełnienie pierwszego wniosku nazwanego "Odwołaniem". Do rozpoznania "odwołania" Strony od decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych działający jako organ I instancji zastosowanie miały przepisy obowiązujące w dacie wyroku Sądu Apelacyjnego w P. , tj. [...] lipca 2006 r.

Powyższe wynika z ugruntowanego orzecznictwa Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok NSA sygn. OSK 994/04; wyrok WSA sygn. VSA/Wa 660/07) i znajduje oparcie w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 10 maja 2004 r., sygn. 39/03. Przyjęto, iż w sytuacji braku przepisów przejściowych, co miało miejsce przy wejściu w życie w dniu 24 sierpnia 2005 r. ustawy z 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 150, poz. 1248 ), zastosowanie mają przepisy obowiązujące w dacie podejmowania czynności. Brak wyraźnego uregulowania przez ustawodawcę kwestii intertemporalnej otwiera bowiem drogę do stosowania zasady tempus regit actum (czas wyznacza podstawę działania), co oznacza, że kwestia intertemporalna jest rozstrzygnięta poprzez bezpośrednie stosowanie nowej ustawy, od momentu wejścia jej w życie, do stosunków nowo powstających i tych, które trwają w momencie wejścia ustawy w życie, ale zostały nawiązane wcześniej.

Stanowisko Skarżącego, który dopatruje się zasadności zastosowania do rozpoznania jego odwołania od decyzji ZUS-u z dnia [...] listopada 2002 r. przepisów wskazujących, iż organem właściwym jest Minister Pracy i Polityki Społecznej jest niewłaściwe. Przywoływane przez Skarżącego orzeczenia sądów administracyjnych stanowiące, iż organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jest Minister Polityki Społecznej, jako minister kierujący działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Społecznej - Dz. U. Nr 265, poz. 2643) odnosiły się do decyzji wydawanych przed 24 sierpnia 2005 r. a więc pod rządami starych przepisów.

Wobec powyższego, z mocy art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w jej brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r., organem właściwym do rozpoznania wniosku Strony o ponowne rozpoznanie sprawy był, działający w imieniu Zakładu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie niezasadne są także zarzuty skargi dotyczące naruszenia w toku postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 8, 11 i 107 § 3 kpa.

W toku postępowania prowadzącego do wydania zaskarżonej decyzji organ, realizując zasady wyrażone w art. 8 i 11 kpa dwukrotnie (pismami z [...] i [...] września 2006 r.) zwracał się do Strony o udostępnienie dokumentów i informacji pozwalających na ustalenie aktualnego, rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie a w konsekwencji rzetelne rozpoznanie wniosku. Równocześnie organ wyjaśniał, iż upływ czasu od wydania decyzji w I instancji, związany ze zmianami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uzasadnia konieczność uaktualnienia danych dotyczących sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej Strony mających stanowić podstawę rozstrzygnięcia. W obu tych pismach organ dołożył należytych starań aby zapewnić Stronie udział w toczącym się postępowaniu wzywając ją w trybie art. 10 § 1 kpa do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W odpowiedzi Skarżący odmówił przedłożenia wszelkich żądanych przez organ dowodów stanowisko swoje uzasadniając argumentami nie przekładającymi się na prawa i obowiązki Strony wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego a nadto kwestionując zakreślenie mu terminu na wypowiedzenie się w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podnosi, iż w orzecznictwie (przykładowo wyrok WSA z 8 listopada 2006 r., sygn. III S.A./Wa 1933/06) ugruntowany jest pogląd, że wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji powinien oczekiwać na jej stanowisko w tym względzie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa, zależy tylko i wyłącznie od jej woli.

W konsekwencji organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję nie dysponował, z woli Strony (co podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), materiałem dowodowym pozwalającym stwierdzić, iż w stosunku do Skarżącego jednoznacznie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 1 - 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r. czy też w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Wobec braku aktualnych informacji o dochodach żony Skarżącego, będącej mgr prawa i prowadzącej działalność pod nazwą "M w S, bez aktualnych danych dotyczących niezbędnych wydatków na mieszkanie i utrzymanie rodziny, naukę syna, leczenie Skarżącego i jego żony organ prawidłowo przyjął, iż Skarżący nie wykazał występowania po jego stronie przesłanek mogących stanowić podstawę umorzenia zaległych należności składkowych.

Omówienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność, które zostały przez organ ustalone, wskazanie braków materiału dowodowego oraz rozważenie uznaniowego charakteru decyzji o umorzeniu należności na tle ustawowych przesłanek do umorzenia i interesu strony, w ocenie Sądu, spełniają dyspozycję art. 107 § 3 kpa.

W toku rozprawy Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku Strony o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Okręgowego w S, sygn. [...] wobec uznania, w oparciu o art. 106 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, iż nie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Pozostałe dokumenty wymienione w skardze przy wniosku o przeprowadzenie z nich dowodu znajdują się w aktach administracyjnych stanowiąc materiał zebrany w toku postępowania administracyjnego i znany organowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, iż z wnioskiem o umorzenie niezapłaconych składek Strona możne występować do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wielokrotnie, stosownie do zmieniającej się jej sytuacji finansowej, rodzinnej, zdrowotnej, bowiem rozstrzygniecie wniosku w toku instancji nie ma powagi rzeczy osadzonej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.