Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1471/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013r., znak: [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. P. w wysokości 0,00 zł i na rzecz [...] S.A. w wysokości [...] zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie W., obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi pod nazwą "[...]" Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] października 2014 roku nr [...], utrzymał w mocy ww decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister podniósł, odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, że zgodnie z art. 12 ust. 4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Powyższe oznacza, że odszkodowanie ustala się na rzecz każdego z podmiotów wywłaszczanych praw rzeczowych, które istniały w dniu orzekania o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Z treści powołanego przepisu wprost wynika, że prawo przeniesienia wierzytelności przysługuje wierzycielowi, którym w niniejszej sprawie jest [...] S.A., nie zaś dłużnikowi J. P. Stąd też, w ocenie Ministra, odwołanie jako niezasadne nie podlegało uwzględnieniu zaś decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Nieruchomość położona w gminie W., w obrębie [...], w województwie [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, została przeznaczona pod budowę drogi pod nazwą "[...]". Ww działki nr [...] w dacie wydawania powyższej decyzji Wojewody [...] stanowiły własność J. P. (księga wieczysta nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w T. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych). Jak wynika z działu IV ww księgi wieczystej na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...], o pow. [...] ha, z podziału której powstały działki nr [...], w dniu [...] maja 2012 r. ustanowiona była hipoteka umowna zwykła w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych) na rzecz [...] S.A., tytułem zabezpieczenia umowy o dostawę produktów leczniczych i materiałów medycznych.

Odszkodowanie z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa własności nieruchomości położonej w gminie W., oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...], obręb [...] zostało ustalone w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] października 2013 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego A. I. W toku postępowania ustalono, że wcześniej sporządzony operat szacunkowy (operat szacunkowy z dnia [...] maja 2013 r. – w aktach sprawy) nie może stanowić podstawy do ustalenia wysokości odszkodowania, ponieważ wykorzystana w nim cena transakcyjna jednej z nieruchomości porównawczych była nieprawidłowa, w związku z czym rzeczoznawca sporządził operat szacunkowy z dnia [...] października 2013 r., w którym skorygował ten błąd.

W świetle powyższego organ I instancji stwierdził, że operat szacunkowy spełnia wymogi określone w przepisach ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, wobec czego należy go uznać za prawidłowy, wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami, a tym samym dopuścić jako dowód w sprawie.

Wierzyciel Skarżącego [...] S. A. (pismo pełnomocnika K. C. z dnia [...] września 2013 r.) poinformowała organ, iż kwota wierzytelności zabezpieczona na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...], o pow. [...] ha, z podziału której powstały działki nr [...], hipoteką umowną zwykłą z dniem [...] września 2013 r. wynosiła [...] zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. P. w wysokości 0,00 zł i na rzecz [...] S.A. w wysokości [...] zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności powyższej nieruchomości, uznając, że cała kwota za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje wierzycielowi byłego właściciela nieruchomości.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra złożył J. P. wnosząc o przyznanie odszkodowania na rzecz [...] sp. z o.o. (cesjonariusza) podnosząc, iż dokonał na rzecz powyższej spółki przelew swoich wierzytelności. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie błędnie uznano [...] S.A. za stronę postępowania i beneficjenta odszkodowania, ponieważ z uwagi na przejście praw do przedmiotowego odszkodowania stroną postępowania administracyjnego stał się cesjonariusz, co zostało przez organ I instancji pominięte, powodując tym samym naruszenie procedury administracyjnej. W ocenie Skarżącego organ błędnie przyjął, iż stroną uprawnioną do otrzymania odszkodowania za przejętą nieruchomość jest wierzyciel hipoteczny, gdyż takie odszkodowanie należy tylko do właściciela nieruchomości i pozostaje w jego wyłącznej dyspozycji.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości. Wobec jej przeznaczenia drogowego słusznie do porównań przyjęto transakcje nieruchomościami o przeznaczeniu drogowym. Ustalona wartość jest uzasadniona cechami rynkowymi charakteryzującymi tę nieruchomość. Autor operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę do ustalenia odszkodowania, wyczerpująco wyjaśnił przyjęty przez niego wybór metody szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzował przyjęty rynek transakcyjny i oparł się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych.

W ocenie Ministra, prawidłowo również organ pierwszej instancji zaliczył ustaloną kwotę odszkodowania na spłatę wierzytelności hipotecznej.

W dziale IV księgi wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T., widniał wpis hipoteki zwykłej w wysokości [...] zł na rzecz [...] S.A. tytułem zabezpieczenia umowy o dostawę produktów leczniczych i materiałów medycznych.

W aktach sprawy znajduje się pismo od [...] S.A., sporządzone przez pełnomocnika K. C. z dnia [...] września 2013r., w którym spółka poinformowała organ, iż kwota wierzytelności zabezpieczona na nieruchomości oznaczonej jako działka [...] z obrębu [...], z podziału której powstały działki nr [...], hipoteką umowną zwykłą z dniem [...] września 2013r. wynosiła [...] zł. Z tego powodu, zdaniem Ministra, nie ma wątpliwości, że cała kwota za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje [...] S.A., jako mieszcząca się w aktualnej kwocie zadłużenia obciążającego Skarżącego.

Organ odwoławczy również podniósł, iż komornik sądowy R. B. poinformował Wojewodę [...], iż na wniosek wierzyciela [...] S.A. wszczęto postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi J. P. o zapłatę należności głównej [...] zł, odsetek zaległych [...] zł, opłaty egzekucyjnej [...] oraz wydatków gotówkowych [...] zł i do powyższych roszczeń zajęto w myśl 895 Kpc. wierzytelności dłużnika należne mu od Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Wojewodę [...], z tytułu odszkodowania należnego dłużnikowi J. P. w wyniku nabycia z mocy prawa (wywłaszczonej) przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Z powyższego pisma wynikało, iż kwota aktualnego zadłużenia wobec wierzyciela hipotecznego przewyższała wartość przedmiotowej nieruchomości, a tym samym ustalonego odszkodowania. W związku z powyższym organ pierwszej instancji zgodnie z przywołanymi na wstępie przepisami zobowiązany był do przyznania całości ustalonego odszkodowania na rzecz wierzyciela hipotecznego.

Minister podniósł, iż że zgodnie z art. 12 ust. 4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Powyższe oznacza, że odszkodowanie ustala się na rzecz każdego z podmiotów wywłaszczanych praw rzeczowych, które istniały w dniu orzekania o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego.

Nadto wskazał, iż zgodnie z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wywiódł, iż z treści powołanego przepisu wprost wynika, że prawo przeniesienia wierzytelności przysługuje wierzycielowi, którym w niniejszej sprawie jest [...] S.A., nie zaś dłużnikowi J. P.

Wobec powyższego Minister Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] października 2014 roku wydał zaskarżoną decyzję utrzymując w mocy decyzję Wojewody [...] przyznającą odszkodowanie za przejętą nieruchomość wierzycielowi hipotecznemu Skarżącego [...]S.A.

Skargę na powyższą decyzję złożył J. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...].

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie prawa o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie art. 28 oraz art. 77 i art. 80 i 81 kpa przez organ administracji publicznej II instancji w tym samym stopniu przez organ administracji, który wydał decyzję w I instancji.

Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny z punktu widzenia kryterium legalności w rozpoznawanej sprawie jest zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 roku utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania wyłącznie wierzycielowi hipotecznemu Skarżącego [...] S.A., z pominięciem jego osoby. Po zbadaniu tych decyzji oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego ich wydanie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji Ministra infrastruktury i Rozwoju a także poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 roku poz. 687 ze zm.).

Operat szacunkowy jest jednym z dowodów w sprawie, i tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie przez organ administracji, stosownie do art. 77 Kpa. W szczególności na podstawie art. 80 Kpa rozpoznając sprawę organ administracji ma prawo i obowiązek ocenić dowodową wartość złożonego operatu szacunkowego, zbadać czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. Złożony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy winien spełniać nie tylko formalne wymogi takiego dokumentu określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami i przepisach rangi wykonawczej, ale musi też opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanych nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2007 roku sygn. akt I SA/ Wa 1484/07, dostępny w CBOSA).

W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości stanowi operat szacunkowy z dnia [...] października 2013r., sporządzony na zlecenie Wojewody [...] przez rzeczoznawcę majątkowego A. I., który nie był przez żadną ze stron, w tym Skarżącego, kwestionowany.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy dokonano oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości, opierając się na prawidłowym ww operacie szacunkowym sporządzonym. Autor operatu wyczerpująco wyjaśnił przyjęty przez niego wybór metody szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzował przyjęty rynek transakcyjny i opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych w oparciu o § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego.

Należy jednak podnieść, iż organ odwoławczy nie ma racji podnosząc brak możliwości zmiany po stronie dłużnika. Temu stanowisku zaprzecza treść art. 519 kodeksu cywilnego, który stanowi, iż osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (przejęcie długu). Przy czym powyższa

okoliczność nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na fakt dokonania wzmiankowanej cesji wierzytelności przysługującej mu w stosunku do Skarbu Państwa z tytułu odszkodowania za przejęcie nieruchomości, na inny podmiot. Również Skarżący nie przedstawił dowodu zbycia przedmiotowej nieruchomości, co skutkowałoby zmianą osoby właściciela. Zatem podnoszone zarówno w odwołaniu jak i skardze okoliczności nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym ustalonym w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa. należy podnieść, iż w trakcie prowadzonego postępowania strony miały zapewniony czynny w nim udział, w tym możliwość zapoznania się z operatem szacunkowym oraz całością zebranych dowodów w sprawie (zawiadomienia Wojewody [...] z dnia [...] września, [...] października i [...] listopada 2013 r- w aktach sprawy). A zatem należy uznać odmienne stanowisko Skarżącego w tym zakresie za niezasadne.

Reasumując, Sąd całkowicie podziela stanowisko organów obu instancji, iż nie było podstawy do przyznania powołanego odszkodowania Skarżącemu z uwagi na wszczęte przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne do powyższych wierzytelności należnych mu od Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Wojewodę [...]. Stąd też zdaniem Sądu decyzje obu organów nie naruszają prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).