Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 209/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędziowie NSA Jan Kacprzak Edward Kierejczyk Protokolant Anna Tomza po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1653/05 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1653/05 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 19 stycznia 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddalił skargę.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:

Urząd Patentowy decyzją z dnia 15 lutego 1995 r. zarejestrował na rzecz "[...]" znak towarowy "CO JEST GRANE" w klasie 41. [...] we wniosku o zarejestrowanie wskazała, iż ubiega się o w/w znak na nauczanie i prowadzenie programów estradowych i telewizyjnych pt. "Co jest grane", a także na usługi wydawnicze i fonograficzne.

Dnia 21 sierpnia 2001 r., na podstawie umowy, "[...]" przeniosła prawa z rejestracji przedmiotowego znaku towarowego na rzecz skarżącej spółki A. S.A. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2002 r. Urząd Patentowy dokonał zmian w rejestrze znaków towarowych, polegający na wykreśleniu dotychczasowego uprawnionego, wpisując w jego miejsce A. S.A. z siedzibą w W. Pismem z dnia 13 października 2003 r. A. S.A. została poinformowana o przedłużeniu prawa ochronnego na powyższy znak do 15 stycznia 2013 r. zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku.

W dniu 20 marca 2003 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek G. M. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą A.W.-R. "Co jest grane" z siedzibą w W. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy R 83655 - "CO JEST GRANE". Podniosła, że ani pierwszy uprawniony z rejestracji znaku - "[...]", ani A. S.A. nie prowadzą działalności wydawniczej pod znakiem "CO JEST GRANE" , wobec czego uzasadnione jest żądanie wygaszenia znaku w zakresie usług wydawniczych.

Jako podstawę interesu prawnego do wystąpienia z w/w wnioskiem G. M. wskazała na fakt wystąpienia przez uprawnionego z rejestracji znaku R 83655 z wnioskiem o unieważnienie jej znaku towarowego słowno graficznego "CO JEST GRANE" o numerze w rejestrze R 103265.

W odpowiedzi na wniosek A. S.A. podniosła, że prowadzi szeroką działalność wydawniczą, a jednym z dodatków do ogólnopolskiego dziennika "Gazeta Wyborcza" jest dodatek o tytule "Gazeta Co Jest Grane", co stanowi fakt używania znaku w spornym zakresie. Podniosła także, że poprzedni uprawniony również używał tego znaku aż do czasu jego zbycia oraz że prawo do znaku A. S.A. nabyła odpłatnie w dniu 21 sierpnia 2001 r. i nie upłynął jeszcze pięcioletni termin określony w art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r., Nr 49, poz. 508 z późn. zm.), po którym można wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia, wobec czego wniosek jest przedwczesny.

Dodatkowo skarżąca zakwestionowała interes prawny G. M. uznając jej wniosek jako akt nieuczciwej walki konkurencyjnej. Zdaniem A. S.A. wnioskodawczyni posiadałaby interes prawny, gdyby wykazała, że podjęła starania zmierzające do uzyskania prawa ochronnego na taki znak towarowy w zakresie usług wydawniczych.

Decyzją z dnia 19 stycznia 2005 r. Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy R 83655 - "CO JEST GRANE" w zakresie usług wydawniczych. Jako podstawę prawną przywołał art. 166 ust. 1 i 2 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 6 ustawy - Prawo własności przemysłowej.

W uzasadnieniu Urząd Patentowy RP przyjął, że wnioskodawczyni miała interes prawny, a także że sporne znaki są identyczne w warstwie słownej i znaczeniowej. Organ za podlegający badaniu przyjął okres od dnia 20 marca 1998 r. do 10 marca 2003 r. (5 lat wstecz od daty złożenia wniosku o wygaszenie )

Urząd Patentowy uznał, że w okresie tym ani "[...]", ani A. S.A. nie używały znaku "CO JEST GRANE" w zakresie usług wydawniczych. Zdaniem organu zgłoszone przez A. S.A. dowody nie świadczą o używaniu znaku w zakresie usług wydawniczych, gdyż usługi muszą być wykonywane na rzecz osób trzecich, zaś wszelkiego rodzaju druki (w tym gazety i czasopisma) mieszczą się jako towary w klasie 16 Klasyfikacji Nicejskiej, natomiast wszelkiego rodzaju taśmy z nagraniami oraz taśmy filmowe są z kolei towarami uwzględnionymi w klasie 9. W klasie 41 zamieszczone jest m.in. publikowanie książek i periodyków, jednak zdaniem Urzędu Patentowego przedstawione przez A. S.A. dowody nie odnoszą się do jakiejkolwiek działalności usługowo - wydawniczej pod znakiem "CO JEST GRANE". Według organu skarżąca musiałaby utworzyć oficynę wydawniczą pod nazwą "Co jest grane" i świadczyć usługi wydawnicze na rzecz osób trzecich i dopiero wtedy można by stwierdzić, że sporny znak jest używany dla usług wydawniczych.

Od powyższej decyzji A. S.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga oparta była na zarzucie naruszenia przepisów art. 28 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych w związku z art. 315 ust. 1, 2 i 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz przepisów art. 255 ust. 4 tej samej ustawy, a także art. 7, 9, 75 §1, 77 §1, 80 i 107 §3 kpa w związku z art. 256 ust. 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej. Skarżąca wskazała, że usługi wydawnicze dotyczące wydawania dodatku "Gazeta Co Jest Grane" polegają na tym, że redakcja dokonuje zbierania, oceniania i opracowywania materiałów do publikacji, zaś efektem tych usług są projekty cotygodniowych wydań dodatku "Co Jest Grane". Są to, zdaniem skarżącej, usługi niematerialne.

A. S.A. stwierdziła, że każdy egzemplarz gazety jest corpus mechanicum ucieleśniającym projekt (efekt usługi wydawniczej). Ponadto skarżąca wskazała, że znak towarowy "CO JEST GRANE", którym oznaczany jest dodatek do "Gazety Wyborczej" jest nie tylko przykładem fizycznego związku z towarem (dodatek "Co Jest Grane" - kl. 16), ale również przykładem wytworzenia związku pojęciowego między tym znakiem a niematerialnymi usługami wydawniczymi - kl. 41.

Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę podniósł, że skarżąca miała obowiązek wykazania używania znaku towarowego, a zdaniem organu skarżąca nie udowodniła używania znaku dla usług wydawniczych dlatego Urząd wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 10 marca 2006 r. uczestnik postępowania - G. M. również wniosła o oddalenie skargi. Zwróciła ona uwagę, że A. S.A. wykazała, iż prowadzi działalność w związku z przygotowaniem gazety, natomiast w tej sprawie chodzi o usługi wydawnicze wykonywane przez skarżącą na rzecz osób trzecich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę uznał, że decyzja Urzędu Patentowego nie naruszyła prawa materialnego. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej bowiem zgodnie z art. 315 ust 2 tej samej ustawy, prawo wcześniejsze stosuje się wyłącznie do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie. Sąd podzielił również stanowisko Urzędu Patentowego RP, który stwierdził, że wnioskodawczyni miała interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy.

Odnośnie badania, czy znak towarowy "CO JEST GRANE" należący do skarżącej był faktycznie używany w zakresie usług wydawniczych, Sąd I instancji przypomniał znaczenie pojęcia "używany", a także odniósł się do pojęcia usługi. Sąd przytoczył tu pogląd doktryny, według którego usługa to działalność gospodarcza, która nie polega na wytwarzaniu dóbr materialnych, ale ma charakter świadczeń osób fizycznych i prawnych na rzecz innych osób. Sąd przypomniał również, że używanie znaku dla usług może przejawiać się np. w używaniu go w celach reklamowych lub oznaczaniu nim korespondencji.

W ocenie Sądu, Urząd Patentowy trafnie przyjął, iż ani "[...]", ani skarżąca nie używały znaku dla usług wydawniczych. Z akt administracyjnych nie wynika bowiem, aby poprzedni uprawniony wykonywał ten rodzaj usług, natomiast z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego A. S.A. nie wynika, aby prowadziła ona działalność polegającą na świadczeniu usług wydawniczych. Analizując faktyczną działalność skarżącej Sąd I instancji stwierdził, że prowadzi ona głównie działalność należącą do klasy 16 (m.in. tworzy i opracowuje gazetę). Wydawanie gazety nie jest jednak, zdaniem Sądu, usługą wydawniczą. Nie jest nią również zbieranie, ocenianie i opracowywanie materiałów do dodatku "Co Jest Grane", jest to bowiem proces redagowania tytułu prasowego, którego właścicielem jest A. S.A. Dziennikarze opracowujący materiały do dodatku są świadczeniodawcami na rzecz skarżącej, a nie odbiorcami usług wydawniczych świadczonych przez wydawcę.

Sąd I instancji nie zgodził się jednak z poglądem wyrażonym przez Urząd Patentowy RP, że w celu używania znaku "CO JEST GRANE" dla usług wydawniczych skarżąca musiałaby założyć oficynę wydawniczą pod nazwą "Co Jest Grane", bowiem nie jest to jedyna możliwość używania znaku i to do uprawnionego należy wybór formy korzystania z przysługującego mu prawa.

W opinii Sądu nie zostały również naruszone przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania, a tylko w takim przypadku decyzja podlegałaby uchyleniu.

W skardze kasacyjnej A. S.A. zarzuciła wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie naruszenie zarówno prawa materialnego (poprzez błędną wykładnię art. 120 ust. 3 pkt 2, art. 154 pkt 3 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej), jak i prawa procesowego (naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a polegające na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego, wynikającym z niedostrzeżenia błędów popełnionych w tym zakresie przez organ i ustalenie stanu faktycznego z naruszeniem art. 75 §1 i art. 77 §1 k.p.a.).

Skarżąca ponownie przedstawiła swoją definicję usług wydawniczych zaprezentowaną w skardze na decyzję Urzędu Patentowego RP, w związku z czym stwierdziła, że Sąd błędnie uznał, iż nie używała ona znaku towarowego "CO JEST GRANE" dla oznaczenia usług wydawniczych. W skardze przytoczono liczne poglądy mające uzasadniać takie pojmowanie usług wydawniczych, jak przedstawione przez A. S.A. Skarżąca podniosła, że w myśl art. 154 ustawy - Prawo własności przemysłowej używanie znaku może przejawiać się także w używaniu go do celów reklamy, wobec czego Sąd błędnie zinterpretował przepis art. 120 ust 3 pkt 2 w związku z art. 154 pkt 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej, co z kolei skutkowało błędnym zastosowaniem art. 169 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie zachodziła nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a., co powodowało konieczność ustosunkowania się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej.

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została zarówno na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego, konkretnie art. 120 ust. 3 pkt 2, art. 154 pkt 3 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo własności przemysłowej, jak i zarzucie naruszenia przepisów prawa procesowego - art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a polegający na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego, naruszeniu przez Urząd Patentowy przepisów art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na nieuwzględnieniu dowodu - opinii biegłego, zgłoszonego przez A. S.A, a mianowicie artykułu Anny Grabowskiej pt. "Dostawa towarów i świadczenie usług, nowe pojęcia i dokumenty". Zarzut ten nie jest zasadny, gdyż Sąd I Instancji słusznie uznał, że Urząd Patentowy dokonał oceny tego dowodu stwierdzając, że nie wnosi nic istotnego do sprawy. Artykuł ten nie jest ponadto dokumentem, który mógłby stanowić jeden z dowodów wymienionych w art. 75 k.p.a, bowiem stanowi tylko prezentację poglądów autora publikacji, nie jest zaś opinią biegłego.

Skarżąca podniosła w skardze kasacyjnej, że Urząd Patentowy RP i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niesłusznie uznały, iż znak towarowy "CO JEST GRANE" nie był używany dla usług wydawniczych. Na potwierdzenie tego faktu przytoczyła argumentację, według której wydawanie cotygodniowego dodatku do "Gazety Wyborczej" mieści się w pojęciu świadczenia usług wydawniczych. Według skarżącej usługą wydawniczą jest w tym przypadku zbieranie, opracowywanie i ocenianie materiałów do publikacji, natomiast powstały w ten sposób projekt dodatku do gazety jest efektem owych usług.

W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma zatem rozumienie pojęcia usługi wydawniczej. W tym miejscu należy odróżnić to pojęcie od znacznie szerszego pojęcia prowadzenia działalności wydawniczej. Według powszechnie przyjętych definicji usługi, jest to działalność, która może odnosić się do określonej rzeczy, bądź też może być to działalność nie mająca materialnego wyrazu dostępnego sensorycznemu poznaniu (R. Skubisz, Prawo znaków towarowych - Komentarz, Warszawa 1997, s. 39), przy czym musi ona być wykonywana na rzecz osób trzecich. Wykonywanie usługi musi mieć charakter świadczenia.

W ramach działalności wydawniczej usługą jest zatem wydanie książki, broszury lub innego materiału drukowanego, a także wykonanie czynności z zakresu działalności wydawniczej na zlecenie innych osób prawnych lub fizycznych.

Klasycznym przykładem usługi wydawniczej jest wydanie przez wydawnictwo książki lub broszury na zlecenie zewnętrznej instytucji (np. urzędu, czy instytucji naukowej), wtedy gdy ta nie jest w stanie sama ich wydać. W takim przypadku wydawnictwo świadczy profesjonalną usługę polegającą na przygotowaniu przekazanego do wydania tekstu, wykonania zleconych czynności (np. składu, korekty, opracowania projektu graficznego i layoutu, sporządzenie indeksu rzeczowego, uzyskanie numeru ISBN, itd.).

Z podobnej usługi może skorzystać wydawnictwo, zamawiając wykonanie pewnych czynności wydawniczych u innego wydawcy (np. zlecenie wydania książki, która potem zostanie dołączona do gazety, gdy wydawca gazety nie jest w stanie samodzielnie wydać pozycji książkowych; zlecenie wykonania składu lub korekty). Wydawnictwo nie może przy tym świadczyć usług wydawniczych samemu sobie.

Częstą praktyką korzystania z usług wydawniczych przez osoby fizyczne jest zlecenie wydania na koszt autora ksiązki, na ogół w niewielkiej liczbie egzemplarzy (np. tomiku poezji lub pracy dyplomowej).

Wydawanie przez wydawnictwo książek, gazet, periodyków i innych materiałów drukowanych, które nie powstały na zewnętrzne zlecenie jest natomiast prowadzeniem działalności wydawniczej, opisanej w klasie 16 Klasyfikacji Nicejskiej. Nie można przy tym twierdzić, tak jak czyni to wnosząca skargę kasacyjną, że jest to usługa wydawnicza, której zleceniodawcą/odbiorcą jest w tym przypadku czytelnik, gdyż jest on jedynie nabywcą towaru, podobnie, jak w przypadku zakupu innych rzeczy. Nie będzie też usługą wydawniczą wydanie książki zewnętrznego autora, u którego wydawnictwo zamówiło napisanie tej konkretnej pracy i za którą autor dostał wynagrodzenie. Jest to również przykład działalności wydawniczej. Podobnie za wytworzenie towaru opisanego w klasie 16 należy uznać wydawanie dodatku do gazety, gdy wydawnictwo "samo z siebie" wydaje ten dodatek do własnej gazety. Inna byłaby kwalifikacja wydawania dodatku oznaczonego znakiem "CO JEST GRANE", gdyby był on wkładką wykonaną przez skarżącego na zamówienie zewnętrznej instytucji, z dostarczonych akt wynika jednak, że jest on wydawany z inicjatywy skarżącego.

Nie do przyjęcia jest argumentacja, według której usługą wydawniczą jest zbieranie, opracowywanie i ocenianie materiałów do publikacji, natomiast powstały w ten sposób projekt dodatku do gazety jest efektem owych usług. Działalność redakcji i jej współpracowników jest bowiem świadczeniem pracy na rzecz skarżącego, zaś pozyskiwanie tekstów od zewnętrznych autorów jest z kolei zleceniem wykonania określonej pracy twórczej, również na rzecz skarżącego. W opisanym przypadku to A. S.A jest odbiorcą usług, a dodatkowo nie są to usługi wydawnicze. Zbieranie informacji, opracowywanie i ocenianie materiałów do publikacji jest typową pracą redakcji gazety lub czasopisma i z tego powodu nie może być traktowane jako usługa wydawnicza.

Opisane przez skarżącego działania mieszczą się natomiast w działalności wydawniczej, jako elementy procesu wydawania gazety. W ramach działalności wydawniczej polegającej na wydawaniu gazety można bowiem wyróżnić takie elementy składowe jak: określenie rynku i odbiorców; nakreślenie koncepcji gazety (w szczególności poprzez określenie jej długości, rodzaju tekstów w niej zamieszczanych, określanie ewentualnych dodatków cyklicznych, definiowanie layoutu, sposobu ilustrowania, grafiki itp.); rejestrację tytułu, zatrudnianie dziennikarzy, redaktorów, grafików; zbieranie informacji i ich przetwarzanie, zamawianie tekstów i ich redagowanie; zbieranie reklam i ogłoszeń do gazety; zatwierdzanie do druku; druk we własnym wydawnictwie, bądź na zlecenie w zakładzie poligraficznym oraz dystrybucja gazety. Co ważne, wydawanie gazety wydawnictwo organizuje we własnym zakresie i na własny rachunek oraz samodzielnie wprowadza ją na rynek. Tak wydawana gazeta jest towarem, mieszczącym się w klasie 16 Klasyfikacji Nicejskiej.

Z tego powodu dodatki do gazety również są towarami, a nie usługami. Ich prowadzenie jest typowym elementem wydawania gazety. Dodatki pozwalają na zdobycie nowych czytelników, ale przede wszystkim pozwalają wydawnictwom na pełniejsze wykorzystanie możliwości zdobycia reklam i ogłoszeń do gazety.

Z powyższych powodów przedstawione przez skarżącego dowody korzystania ze znaku towarowego "CO JEST GRANE" nie potwierdzają faktu używania znaku dla usług objętych usługami wydawniczymi ujętymi w klasie 41 Klasyfikacji Nicejskiej.

Skarżąca nie wykazała również, aby poprzedni uprawniony do znaku - "[...]" używał kiedykolwiek znaku w zakresie usług wydawniczych, bo jak wynika ze złożonych dowodów, to Ministerstwo Edukacji Narodowej na zlecenie [...] wydało kasetę i książkę - elementarz do nauki gry dla dzieci.

Zarzut naruszenia art. 120 ust 3 pkt 2 w związku z art.154 pkt 3 ustawy - Prawo własności przemysłowej nie zasługuje zatem na uwzględnienie, bowiem Sąd I instancji trafnie uznał, że znak ten nie był używany w zakresie w jakim stwierdzono wygaśnięcie znaku. Rację ma skarżący, że używanie znaku towarowego dla usług może polegać m.in. na korzystaniu z niego w celach reklamy, jednak reklama ta musiałaby w tym przypadku dotyczyć usług wydawniczych świadczonych przez uprawnionego z rejestracji. Znak "CO JEST GRANE" nie mógł być zatem używany w celu reklamowania usług wydawniczych wobec braku ich świadczenia przez uprawnionego. Nie są one przynajmniej świadczone odnośnie wydawania dodatku do "Gazety Wyborczej" pt. "Gazeta Co Jest Grane". Skarżąca nie udowodniła też, aby używała znaku " CO JEST GRANE" dla reklamowania ewentualnych innych usług wydawniczych przez siebie świadczonych. Nie jest więc także zasadny zarzut naruszenia art. 169 ust. 1 pkt 1, bowiem został on prawidłowo zastosowany zgodnie z ustalonym stanem faktycznym.

Skarżący nie udowodnił również, aby Sąd I instancji popełnił błąd w ustaleniu stanu faktycznego, wobec czego chybiony jest także zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.