Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1458/99
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2000-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 4, art. 27 ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Naruszenie zaś obowiązku prowadzenia ewidencji zgodnie z zasadami określonymi w art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ /bezpodstawne ujęcie w rejestrze zakupu faktur stwierdzających nabycie nieruchomości, które nie miało faktycznie miejsca/ skutkuje zastosowaniem sankcji z art. 27 ust. 6 ustawy tj. ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 30 procent kwoty zawyżenia podatku naliczonego. Jak to już wyjaśnił organ odwoławczy, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. o utracie umowy obowiązującej art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

TEZY

Naruszenie zaś obowiązku prowadzenia ewidencji zgodnie z zasadami określonymi w art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ /bezpodstawne ujęcie w rejestrze zakupu faktur stwierdzających nabycie nieruchomości, które nie miało faktycznie miejsca/ skutkuje zastosowaniem sankcji z art. 27 ust. 6 ustawy tj. ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 30 procent kwoty zawyżenia podatku naliczonego. Jak to już wyjaśnił organ odwoławczy, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. o utracie umowy obowiązującej art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu sprawy ze skargi Edwarda B. i Moniki B. na decyzję Izby Skarbowej w P. Ośrodka Zamiejscowego w K. z dnia 17 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w P. - Ośrodek Zamiejscowe w K., Bożena W. decyzją (...) z dnia 12 lutego 1999r. działając na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - określił dla Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "S.-M." s.c. Edward B., Monika B. w G.:

za miesiąc grudzień 1994 r.

1. kwotę zwrotu różnicy podatku VAT na rachunek bankowy - 38.845,70 zł.

2. deklarowaną nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy - zwrócona podatnikom w dniu 22.02.1995 r.

3. zawyżenie zwrotu - zaległość w podatku od towarów i usług - 37.999,10 zł.

4. wysokość odsetek za zwłokę w kwocie - 79.120,10 zł.

Ponadto Inspektor UKS ustaliła dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 11.360,40 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że przeprowadzona kontrola skarbowa w PPH "S.-M.", której współwłaścicielem są Edward B. i Monika B. w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1994 r. wykazała nieprawidłowości, które miały wpływ na ustalenia zawarte w niniejszej decyzji. W toku kontroli poddano szczegółowej analizie dokumenty zakupu nieruchomości na podstawie których dokonano wpisów do ewidencji środków trwałych prowadzonej przez spółkę.

Na podstawie przedłożonych faktur dotyczących terenu utwardzonego hali produkcyjnej i budynku wielofunkcyjnego spółka wprowadziła te nieruchomości do ewidencji środków trwałych według wartości netto.

Edward B. przedłożył ponadto do akt notarialnych nr 3110/84 oraz wycenę biegłego z dnia 5.02.1994 r. z których wynika, że wymienione w fakturach nieruchomości są wspólnością dorobkową Marianny i Edwarda małżonków B.

W świetle prawa nie nastąpiła zatem sprzedaż nieruchomości do spółki cywilnej, której wspólnikami są Edward B. i Monika B. /córka/. Do dnia zakończenia kontroli właścicielami nieruchomości są małżonkowie Marianna i Edward B., a nie wspólnicy spółki cywilnej Edward B. i Monika B.

Wobec powyższego stwierdzono, że spółka zawyżyła w grudniu 1994 r. kwotę zwrotu podatku będącą wynikiem zawyżenia podatku naliczonego zawartego w fakturach VAT wystawionych przez PPH "S.-M.". Spółka wpisała do rejestru zakupu VAT faktury zakupu nieruchomości i wykazała w deklaracji VAT-7 kwotę podatku do zwrotu na rachunek bankowy czym naruszyła obowiązki określone w art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług dokonana bowiem czynność sprzedaży nieruchomości na faktury VAT bez zachowania formy szczególnej jaką jest akt notarialny jest czynnością, która nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Skoro zaś nie nastąpiła sprzedaż przedmiotowych nieruchomości to nie może powstać obowiązek podatkowy nałożony przez art. 2 cyt. ustawy. Naliczony podatek VAT w fakturach zakupu nieruchomości nie podlegał odliczeniu od podatku VAT należnego.

Zawyżony podatek VAT do odliczenia z tytułu zakupu nieruchomości na podstawie faktur VAT w grudniu 1994 r. wyniósł łącznie 37.888,10 zł. Ponieważ kontrolą objęta była spółka cywilna "S.-M.", a wystawiającą faktur VAT na sprzedaż nieruchomości była firma jednoosobowa "S.-M." nie ma możliwości zsaldowania podatku naliczonego z należnym jak uważali wspólnicy.

Inspektor UKS przedstawiła następnie rozliczenie podatku VAT za grudzień 1994 r.

Edward B. i Monika B. odwołali się od tej decyzji wnosząc o stwierdzenie nieważności tej decyzji bądź jej uchylenie. Zdaniem odwołujących się zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ została doręczona podatnikowi po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek podatkowy. Ponadto bezspornym jest, że organy podatkowe przed dokonaniem zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 1994 r. badały czy wniosek o zwrot jest zasadny i nie stwierdzając w tym zakresie nieprawidłowości dokonały zwrotu. Organ podatkowy I instancji zawarł w zaskarżonej decyzji ustalenia niezgodne z stanem rzeczywistym ponieważ z decyzji wynika, że podatnikowi zwrócono na konto 74.333,80 zł gdy faktycznie zwrócono mu jedynie 4.137,10 zł.

W ocenie odwołujących się zaskarżona decyzja narusza prawo, a także zaufanie do organów władzy skoro poprzednie kontrole nie ujawniły żadnych nieprawidłowości.

Odwołujący się zakwestionowali także stanowisko organu podatkowego, że nie mieli oni prawa do odliczenia podatku VAT od nabytych od uprzedniego podmiotu gospodarczego nieruchomości dla potrzeb działalności gospodarczej. Sprzedająca je osoba fizyczna była nie tylko właścicielem tej nieruchomości ale także wniosła ją do działalności, której podmiot był podatnikiem VAT i to nie zwolnionym z niego. Ponadto odwołujący się zwrócili uwagę na nieprawidłowości w zaskarżonej decyzji odnoszące się do błędnego NIP oraz daty zwrotu podatku na konto podatnika.

Izba Skarbowa w P. - Ośrodek Zamiejscowy w K. decyzją (...) z dnia 17 czerwca 1999r. - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu I instancji twierdząc m.in., że podniesiony w odwołaniu zarzut rozbieżności ocen tych samych stanów faktycznych wyrażonych w protokole kontroli z dnia 16 maja 1995 r. sporządzonych przez Inspektora UKS Mariusza K., a ocen zawartych w protokole kontroli z dnia 11 stycznia 1999 r. sporządzonym przez Inspektora UKS Bożenę W. stanowiący środek dowodowy w niniejszym postępowaniu, należy uznać jako nie mający znaczenia w sprawie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Edward B. i Monika B. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 21 par. 3, art. 10, art. 121 par. 1, art. 122, art. 125, art. 180 par. 1 a także art. 68 par. 1, art. 165 par. 1 i art. 166 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 ust. 1, art. 19 ust. 1 i art. 27 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ewentualnie o stwierdzenie nieważności tej decyzji w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli okoliczności i argumenty podobne jak w toku dotychczasowego postępowania.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Sporną kwestią w niniejszej sprawie są skutki prawnopodatkowe wprowadzenia do ewidencji środków trwałych skarżącej Spółki nieruchomości na podstawie faktury zakupu VAT (...) z dnia 1.12.1994 r. /teren utwardzony/ faktury VAT (...) z dnia 31.12.1994 r. /hala produkcyjna i parkan/ oraz faktury VAT (...) z dnia 31.12.1994 r. /budynek wielofunkcyjny/.

Powyższe faktury VAT wystawiło PPH "S.-M." Edward B. /sprzedawca/ dla Spółki Cywilnej "S.-M." Edward B. i Monika B. /nabywcy/.

Z faktur tych podatnicy w grudniu 1994 r. odliczyli podatek naliczony VAT, traktując te faktury jako dokumentujące nabycie przedmiotowych nieruchomości w rozumieniu art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Jak to ustalono jednak w toku postępowania podatkowego, wymienione w fakturach nieruchomości są objęte wspólnością dorobkową małżeńską Marianny i Edwarda małżonków B.

Ponadto to - jak to słusznie podnoszą organy podatkowe - stosownie do treści art. 158 kodeksu cywilnego, do sprzedaży nieruchomości konieczne jest, pod rygorem nieważności zachowanie formy aktu notarialnego. Czynność prawna dokonana bez zachowania szczególnej formy zastrzeżonej dla tej czynności jest nieważna /art. 73 par. 2 Kc/. Z tego względu nie można przyjąć, że nastąpiła sprzedaż spornych nieruchomości na rzecz spółki "S.-M.".

Również z treści art. 3 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a zatem naliczony w tych fakturach podatek VAT nie mógł być skutecznie odliczony od podatku należnego za grudzień 1994 r.

Ustalenia organów podatkowych w tym zakresie i ich ocena są bezsporne. Podnieść należy, że uprawnienie podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, przy nabyciu towarów i usług, określone w art. 19 ust. 1 cyt. ustawy, może być realizowane, jedynie pod warunkiem ścisłego przestrzegania wymogów tej ustawy, co wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w dotychczasowym orzecznictwie w zakresie stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Zasadnym jest zarzut przyjęcia przez organy podatkowe, że podatnicy w grudniu 1994 r. zawyżyli podatek naliczony o kwotę 37.888,10 zł. Naruszenie zaś obowiązku prowadzenia ewidencji zgodnie z zasadami określonymi w art. 27 ust. 4 cyt. ustawy /bezpodstawne ujęcie w rejestrze zakupu faktur stwierdzających nabycie nieruchomości, które nie miało faktycznie miejsca/ skutkuje zastosowaniem sankcji z art. 27 ust. 6 ustawy tj. ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 30 procent kwoty zawyżenia podatku naliczonego. Jak to już wyjaśnił organ odwoławczy, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. o utracie umowy obowiązującej art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Sąd podziela również argumentację prawną Izby Skarbowej w pozostałym zakresie.

Z tych przyczyn, w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.