Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1484/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt. II SA/Kr 1484 /00 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel - Ziaja AWSA Wojciech Jakimowicz / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2004r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości PPH "A" Sp. z o. o. w K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 17 maja 2000r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny celem przymuszenia - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 17 maja 2000 r., znak: [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...] działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 119 i art. 120 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991 r., Nr 36, poz. 161 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Przemysłowo-Handlowego "A." Sp. z o.o. na postanowienie Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r., Nr [...] o nałożeniu grzywny celem przymuszenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że nałożona w drodze postanowienia grzywna w celu przymuszenia jest wynikiem nie realizowania przez Syndyka obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej określonych w tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2000 r., Nr [...].

Po przeanalizowaniu akt sprawy organ drugiej instancji nie znalazł podstaw prawnych do uznania zarzutów podniesionych w zażaleniu przez Syndyka i uchylenia zaskarżonego postanowienia. W odniesieniu do tych zarzutów wskazano, że przepis art. 60 Prawa upadłościowego stanowi, że postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Przepis ten wyraźnie adresatem postępowań dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości czyni syndyka. Zarówno powołany wyżej przepis art. 60, jak i art. 204 § 1 pkt 1 i 2 Prawa upadłościowego przewiduje, a potwierdza to także orzecznictwo Sądu Najwyższego, że możliwym jest dochodzenie roszczeń powstałych po ogłoszeniu upadłości w drodze postępowania sądowego, jak i administracyjnego.

Konsekwencją dopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego w stosunku do syndyka jest możliwość wszczęcia egzekucji administracyjnej w przypadku niewykonania obowiązków nałożonych w decyzji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne w świetle art. 63 Prawa upadłościowego byłoby niedopuszczalne, gdyby dotyczyło majątku upadłego i byłoby wszczęte przed ogłoszeniem upadłości.

W ocenie organu drugiej instancji w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą jednak przesłanki, o których wyżej mowa. Także zarzut o niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej po ogłoszeniu upadłości Przedsiębiorstwa Przemysłowo Handlowego "A." Sp. z o. o. jest nieuzasadniony.

Również zarzut dotyczący naruszenia art. 90 Prawa upadłościowego nie znajduje uzasadnienia prawnego. Powyższy przepis wskazuje dobitnie, że to syndyk (bez względu na jego status prawny) obejmuje majątek upadłego, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację. Na syndyku więc spoczywa obowiązek takiego zarządzania majątkiem upadłego, aby nie były łamane przepisy ochrony przeciwpożarowej. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że Syndyk jest prawidłowym adresatem zaskarżonego postanowienia.

W aktach sprawy znajduje się: tytuł wykonawczy z dnia [...] marca 2000 r., klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, upomnienie kierowane do syndyka z dnia 1 grudnia 1997 r.

Skargę na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 17 maja 2000 r., [...] złożył Syndyk Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Przemysłowo-Handlowego "A." Spółka z o.o. z siedzibą w K. przy ul. [...].

W uzasadnieniu skargi syndyk wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia bądź jego uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając postanowieniu Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] naruszenie przepisu art. 7 i 11 k.p.a. oraz art. 33 pkt 4, 5, 6 oraz 120 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 90 prawa upadłościowego.

Podniesiono w szczególności, iż na syndyka masy upadłości nie może być nałożona grzywna w postępowaniu administracyjnym ze względu na fakt, iż w świetle przepisów prawa upadłościowego, potwierdzonych orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz literaturą prawa upadłościowego, syndyk nie jest podmiotem prawa. Jako organ wyznaczony przez sąd celem zarządu majątkiem upadłego, działa on wprawdzie we własnym imieniu, lecz nie na własny rachunek. Wszelkie zatem roszczenia wynikające z przepisów prawnych nie mogą dotyczyć osobiście syndyka, chyba że roszczenia te objęte byłyby dyspozycją art. 102 prawa upadłościowego.

Osoby syndyka nie można także utożsamiać z organem osoby prawnej. Syndyk jest tylko pomocnikiem sądu, który samodzielnie nie może wykonywać zarządu w pełnym tego słowa znaczeniu. Sprawowanie zarządu ogranicza się do czynności mających na celu spieniężenie majątku w celu zaspokojenia wierzycieli. Syndyk jest co prawda zastępcą upadłego, jak i wierzycieli, ale nie działa w ich imieniu. Z tego względu bezpodstawne jest m.in. nałożenie grzywny na osobę syndyka w oparciu o przepisy przeciwpożarowe - syndyk nie jest bowiem stroną w takim postępowaniu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 90 prawa upadłościowego.

Skarżący podaje, że zgodnie z poglądem przyjętym w literaturze prawa upadłościowego wszczynanie odrębnego postępowania egzekucyjnego w postępowaniu upadłościowym jest niedopuszczalne, gdyż stanowiłoby to naruszenie przepisów art. 205 i 206 Prawa upadłościowego (M. Allerhand, Prawo upadłościowe. Komentarz, Bielsko Biała 1991, s. 180, M. Glabas, Kwalifikowanie i zaspokajanie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, Prawo Spółek 1997, nr 2, s. 24).

Podkreślono przy tym, że organy obydwu instancji wydały orzeczenia z naruszeniem art. 7 i 11 k.p.a., nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego, tj. czy w ogóle w istniejącej sytuacji (czyli upadłości przedsiębiorstwa) decyzja jest wykonalna ani nie wyjaśniając zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Powołanie się w tym zakresie na obowiązek syndyka takiego zarządzania majątkiem, aby nie były łamane przepisy ochrony przeciwpożarowej jest zwykłym nieporozumieniem. Budynek istnieje od 1971 r. i nie był realizowany przez syndyka, nie była też dokonywana żadna modernizacja, nie wykazano też na czym miałoby polegać zagrożenie życia użytkowników.

Decyzja, której wykonania domaga się Państwowa Straż Pożarna była niewykonalna, zarówno w dacie podjęcia, jak i obecnie z uwagi chociażby na brak dostatecznych środków na ten cel w masie upadłości. Koszt wykonania takiej instalacji wynosi około [...] zł, których brak w masie upadłości. Do zaspokojenia wierzycieli pozostaje zaś jeszcze ponad [...] zł. Gdyby więc nawet przyjąć, że syndyk ma obowiązek wykonać taką decyzję, to jej realizacja mogłaby nastąpić co najwyżej w trybie art. 205 prawa upadłościowego, tj. w miarę wpływu potrzebnych sum do masy. W masie upadłości natomiast brak jest środków na powyższy cel, a organy Państwowej Straży Pożarnej nie zadały sobie trudu, aby to zbadać.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W uzupełnieniu swojego dotychczasowego stanowiska organ drugiej instancji podkreślił, że obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej wynikające z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. Nr 81, poz. 351 z późn. zm.) obciążają właścicieli, zarządców budynków lub użytkowników.

Syndyk jest niewątpliwie zarządcą biurowca i od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmie lokali użytkowych położonych w tym obiekcie. To właściwie Syndyk zawiera umowy najmu z najemcami i pobiera z tego tytułu czynsz.

W chwili obecnej w budynku biurowca mieści się ponad trzydzieści różnego rodzaju firm i instytucji m.in. sąd, prokuratura, komornicy. Najemcami są instytucje i firmy, do których zgłaszają się liczni interesanci i klienci. To powoduje konieczność zapewnienia przez zarządcę budynku właściwych warunków w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Stosownie do postanowień art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej -właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu zobowiązany jest do założenia urządzeń sygnalizacyjno-alarmowych oraz zobowiązany jest połączyć te urządzenia z najbliższą Komendą PSP, o ile w tym budynku, obiekcie nie działa jego własna jednostka ratownicza. Tak więc dopóki w przedmiotowym budynku prowadzona jest działalność gospodarcza i przebywają w nim ludzie, tak długo muszą być spełnione wymogi ochrony przeciwpożarowej.

Na rozprawie w dniu 16 listopada 2004 r. strony postępowania sądowoadministracyjnego nie stawiły się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Przemysłowo-Handlowego "A." Spółka z o.o. z siedzibą w K. przy ul. [...] - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu l instancji, nie naruszają prawa, a tylko w takim zakresie Sąd w ramach swojej właściwości sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269)).

Przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem jest w niniejszej sprawie postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia 17 maja 2000 r., znak: [...] o nałożeniu grzywny celem przymuszenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że na tym etapie postępowania kontroli nie podlegają kwestie związane z zasadnością i wymagalnością obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jak stanowi art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn.: Dz. U. z 1991 r., nr 36, poz. 161 z późn. zm.) organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności 5 wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W związku z tym zarzuty skarżącego dotyczące zasadności i wymagalności obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej określonych w tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2000 r., Nr [...] jako spóźnione nie mogą być uwzględnione. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie kwestionował decyzji Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w [...], nr [...] z dnia [...] lipca 1995 r., z której wynikają egzekwowane obowiązki, nie skorzystał również z przysługującego mu prawa zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o czym został pouczony w piśmie z dnia [...] kwietnia 2000 r. zawierającym klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. Tymczasem to właśnie podstawą zarzutów mogły być okoliczności podnoszone przez skarżącego. Jak stanowi art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być tylko wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego lub bezpośrednio z przepisu prawa, a w przypadkach określonych w art. 26 § 3 - z orzeczenia sądowego, błąd co do osoby zobowiązanego, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wymaganego w myśl art. 15, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W kwestii dopuszczalności nałożenia na syndyka grzywny w celu przymuszenia, należy przytoczyć art. 120 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z którego wynika, że grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna działająca przez ustawowego przedstawiciela, przedsiębiorstwo państwowe lub inna państwowa jednostka organizacyjna, organizacja spółdzielcza, samorządowa, zawodowa lub inna społeczna osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek.

Jednocześnie może być nałożona grzywna na zobowiązaną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku.

Mając na uwadze wyżej cytowane regulacje ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 1991 r., nr 81, poz. 351 z późn. zm.), zgodnie z którym właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, obowiązany do założenia urządzeń sygnalizacyjno-alarmowych, zobowiązany jest połączyć te urządzenia z najbliższą komendą lub jednostką ratowniczo-gaśniczą Państwowej Straży Pożarnej, o ile w tym budynku, obiekcie lub na terenie nie działa jego własna jednostka ratownicza oraz art. 90 § 1 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (t. jedn.: Dz. U. z 1991 r., nr 118, poz. 512 z późn. zm.) statuujący, że syndyk obejmuje z samego prawa majątek upadłego, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację, organ egzekucyjny zasadnie nałożył grzywnę celem przymuszenia na Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Przemysłowo-Handlowego "A." Sp. z o.o. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało wszczęte po ogłoszeniu upadłości Przedsiębiorstwa Przemysłowo-Handlowego "A." Sp. z o.o., a zgodnie z art. 60 Prawa upadłościowego z 1934 r. postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu.

W tym stanie rzeczy należało oddalić skargę Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Przemysłowo-Handlowego "A." Spółka z o.o. z siedzibą w K. przy ul. [...] na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 17 maja 2000 r., znak: [...] mając na uwadze treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.