Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 180/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie skierowania W. P. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Dyrektor MOPR w S., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim, a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie skierowania W. P. w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że W. P. jest osobą starszą, schorowana i od 15 maja 2015 r. przebywa w prywatnych domach seniora na terenie Gminy W., zaś od 15 września 2015 r. została przyjęta do Domu Seniora w O., gmina W. Faktyczną opiekę nad wskazaną osobą sprawuje jej bratanica K. K., która na mocy udzielonego jej pełnomocnictwa, w dniu 25 sierpnia 2015 r. dokonała sprzedaży lokalu mieszkalnego W. P. przy ul. B. [...] w S. Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt VIII RNs 419/15 zezwolił na umieszczenie W. P. w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Wobec powyższego Dyrektor MOPR w S. przekazał sprawę skierowania wymienionej do domu pomocy społecznej do Dyrektora GOPS w W., wskazując, że centrum życiowe strony znajduje się na terenie Gminy W. Jego zdaniem, zastosowanie w sprawie winien znaleźć art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), w związku z art. 25 Kodeksy cywilnego. Dalej wnioskodawca wskazał, że faktem jest, iż centrum spraw życiowych strony skupiało się pierwotnie na obszarze właściwości Gminy Miasta S. Jednakże z uwagi na podeszły wiek i pogorszenie stanu zdrowia sytuacja ta ulegała zmianie. Zainteresowaną zaopiekowała się bratanica, zamieszkała w W., gdzie obecnie również i W. P. ma stałe miejsce zameldowania i przebywa począwszy od maja 2015 r.

W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor GOPS w W., działający z upoważnienia Wójta Gminy W. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta S. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku w sprawie skierowania W. P. do domu pomocy społecznej. Wskazał, że zainteresowana przebywa aktualnie w Domu Seniora w O. na podstawie umowy cywilnoprawnej z dnia 1 września 2015 r. W ocenie Dyrektora GOPS w W. lokal, który zajmuje zainteresowana nie spełnia warunków ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610), a zatem należy uznać W. P. za osobę bezdomną. Tym samym zastosowanie znajdzie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a ostatnim miejscem zameldowania ww. osoby jest Gmina Miasto S. Niezależnie od powyższego Dyrektor GOPS w W. podniósł, że W. P. nie posiada zameldowania na pobyt stały i jest zameldowana na pobyt czasowy u swojej bratanicy K. K. W tym miejscu nie ma jednak możliwości zamieszkania. Jednocześnie pobyt w Domu Seniora w O. ma charakter jedynie tymczasowy i w żadnym wypadku nie można mówić o koncentracji spraw życiowych na terenie gminy Wejherowo.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku o skierowanie S. P. do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2).

Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2016 r., poz. 722), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Dokonując analizy okoliczności niniejszej sprawy dla rozstrzygnięcia sporu, o to która z miejscowości stanowi miejsce stałego pobytu, w pierwszej kolejności należy uwzględnić fakt, iż zainteresowana w następstwie zaawansowanej choroby zmuszona została do zmiany wielu spraw w swoim życiu. Tym samym na obecnym etapie jej życia zdezaktualizowały się okoliczności wskazujące na Szczecin, jako na miejsce jej zamieszkiwania, tym bardziej, że sprzedała ona swoje mieszkanie znajdujące się w tym mieście. Biorąc pod uwagę aktualny stan jej zdrowia, nie ma żadnych podstaw do uznania, iż istnieje możliwość dalszego samodzielnego jej mieszkania w Szczecinie. Obiektywne przeszkody w pobycie w miejscu, które objęte było dotychczas zamiarem zamieszkiwania na stałe, nakazują badanie faktu pobytu bardziej przez pryzmat usprawiedliwionych potrzeb zainteresowanej. W. P. od maja 2015 r. przebywa stale na terenie Gminy W. Zainteresowana nie ma dzieci i jedyną osobą, która się nią opiekuje jest bratanica, zamieszkując na terenie tej Gminy. W toku postępowania K. K. deklarowała, że nie jest w stanie przejąć opieki nad ciotką na stałe, jednakże chciałaby mieć kontakt z ciotką, odwiedzać ją w domu pomocy społecznej. Z kolei W. P. powierzyła siostrzenicy prowadzenie wszelkich swoich spraw, udzielając jej stosownego pełnomocnictwa. Przyjąć zatem należy, iż zamiarem W. P. jest zamieszkiwanie na terenie Gminy W., w bliskości z bratanicą, w miejscu gdzie aktualnie przebywa.

W tej sytuacji, Wójta Gminy W. należy uznać za organ właściwy do wydania decyzji w przedmiocie skierowania W. P. do domu pomocy społecznej. Bez znaczenia dla ustalenia miejsca zamieszkania zainteresowanej był przy tym dotychczasowy sposób przyjęcia jej do Domu Seniora, który nastąpił na podstawie umowy cywilnoprawnej. Należy zauważyć, iż konieczność korzystania z pomocy innych osób czy placówek zapewniających opiekę nie czyni jej osobą bezdomną, w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Lokal, w którym zamieszkuje W. P. nie może zostać uznany za przeznaczony jedynie do krótkotrwałego pobytu osób, nie spełniający kryterium lokalu służącego do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Dom Seniora, w którym przebywa zainteresowana świadczy bowiem usługi bytowe, a strona została do niego przyjęta na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i 15 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.