Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 32/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 122, art 187 par 1, art 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art 78 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1994 nr 358 poz 3 Protokół 4
law: Układ Europejski z dnia 8 marca 1993 r. ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej  strony, a Republiką Bułgarii, z drugiej strony.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Jerzy Sulimierski (spr.) Protokolant Małgorzata Suchocka po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "T." Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 708/08 w sprawie ze skargi "T." Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "T." Spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 708/08, oddalił skargę T. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oraz podatku od towarów i usług.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd podał, że na podstawie dokonanego przez Spółkę zgłoszenia celnego z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towary włókiennicze sprowadzone z Bułgarii, dla których zadeklarowano stawkę celną 0% w oparciu o załączone do zgłoszenia świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., wystawione w Bułgarii, a potwierdzające tureckie preferencyjne pochodzenie towaru.

Dyrektor Izby Celnej w K. w dniu [...] grudnia 2006 r. wystąpił do bułgarskich władz celnych z wnioskiem o weryfikację świadectwa. Pismem z dnia 19 marca 2007 r. bułgarskie władze celne poinformowały, że "świadectwa zostały wystawione przez bułgarski urząd celny wskazany w rubryce 11, zgodnie z postanowieniami Protokołu 4 do Umowy Europejskiej. Towary objęte fakturą zostały wwiezione na obszar Bułgarii z Turcji, za przedłożeniem zaświadczenia pochodzenia (świadectwa EUR. 1), nie zostały poddane obróbce ani przetworzeniu, z tego względu zachowując swoje pochodzenie, zgodnie z zapisami art. 4 (3) Protokołu 4. przesłaliśmy tureckie świadectwo do weryfikacji do Turcji, lecz dotychczas nie otrzymaliśmy odpowiedzi".

W związku z powyższym pismem, Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] określił niezaksięgowaną kwotę długu celnego z zastosowaniem stawek celnych konwencyjnych (erga omnes) oraz określił kwotę należnego podatku.

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] maja 2008 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W skardze na tę decyzję Spółka zarzuciła organom m.in. błędną interpretację art. 35 ust. 5 Protokołu 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Bułgarii, z drugiej strony (Dz. Urz. WE Nr L 358 z dnia 1 stycznia 1994 r., s. 3 ze zm.). Zdaniem skarżącej w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna do odmowy preferencji celnej, mianowicie "wyjątkowa okoliczność", która polegała na tym, że tureckie władze celne miały jeszcze co najmniej dwa miesiące do udzielenia odpowiedzi na wniosek władz bułgarskich, a to stanowiło główną przyczynę, że krajowe organy celne nie otrzymały odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy oraz informacji o rzeczywistym pochodzeniu towaru. Organy celne w uzasadnieniu decyzji nie wskazały ponadto, na czym polegały wątpliwości dotyczące pochodzenia importowanego towaru i czym były uzasadnione. Organy celne nie uwzględniły również obowiązującego terminu przechowywania dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru, albowiem termin przechowywania dokumentów wynikający z Protokołu 4 wynosił 2 lata. Wprawdzie Protokół nr 4 został zmieniony decyzją nr 1/2003 Rady Stowarzyszenia UE-Bułgaria z dnia 4 czerwca 2003 r., którą przedłużono termin weryfikacji do lat trzech, to jednak mając na względzie, że są to normy o charakterze proceduralnym, które nie zostały przetłumaczone na język polski, to taka zmiana nie powinna negatywnie wpływać na prawa i obowiązki strony.

W odpowiedzi na skargę organ zauważył, że świadectwo przewozowe EUR. 1 zostało wydane w handlu preferencyjnym między Bułgarią a Unią Europejską i jego weryfikacja może być przeprowadzona wyłącznie przez bułgarskie władze celne na podstawie Protokołu nr 4. Dziesięciomiesięczny termin przewidziany dla dokonania weryfikacji ma zastosowanie wyłącznie dla weryfikacji prowadzonej przez władze bułgarskie, gdyż władze celne Turcji nie są stroną w tym postępowaniu weryfikacyjnym.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie dostarczył podstaw do uznania, by sprowadzony przez skarżącą towar podlegał preferencjom celnym w postaci obniżonej stawki celnej z tytułu pochodzenia towarów z Turcji.

Postępowanie weryfikacyjne świadectw pochodzenia winno być prowadzone zgodnie z uregulowaniami obowiązującymi w dniu dokonania zgłoszenia celnego, czyli z zastosowaniem przepisów Protokołu 4 do Układu Europejskiego między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony a Republiką Bułgarii z drugiej strony (zwanym dalej Protokołem 4).

Zgodnie z art. 33 pkt 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego następcze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadzane są wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów. Natomiast w świetle art. 33 pkt 5 Protokołu 4, w przypadku braku odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o przeprowadzenie weryfikacji lub jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji, na podstawie których można ocenić autentyczność danych dokumentów lub rzeczywiste pochodzenie produktów, organy celne odmawiają, jeżeli nie zachodzą wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji.

W niniejszej sprawie polskie organy celne zwróciły się do bułgarskich władz celnych z wnioskiem o weryfikację. W wyniku weryfikacji, zdaniem Sądu, należało przyjąć, że będące przedmiotem importu towary nie można uznać za pochodzące z Turcji. Bułgarskie władze celne zwróciły się do tureckich władz celnych o weryfikację świadectw przewozowych, jednakże w ciągu 10 miesięcy bułgarskie władze celne nie udzieliły polskim władzom celnym odpowiedzi, co do treści weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne Turcji.

Omawiany wynik weryfikacji spełniał wszelkie wymogi Protokołu 4 i wiązał polskie organy celne. Nie można zatem uznać, że świadectwo pochodzenia wystawione przy odprawie celnej było wystawione legalnie. Art. 16 Protokołu 4 stanowi, że dowodami pochodzenia wymaganymi dla zastosowania obniżonej stawki celnej są: świadectwa przewozowe EUR.1 lub deklaracja złożona przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Zatem dla rozstrzygnięcia o pochodzeniu towaru w świetle powyżej wskazanego przepisu nie mają znaczenia jakiekolwiek inne dokumenty.

W skardze kasacyjnej T. Spółka z o.o. w W. wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w G. i zasądzenie kosztów postępowania według norm.

Orzeczeniu zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo że organ celny z naruszeniem art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez oddalenie skargi, chociaż decyzja organu celnego jest niezgodna z art. 32 pkt 6 Protokołu 4 do Układu Europejskiego między Wspólnotą Europejską i Państwami Członkowskimi z jednej strony a Republiką Bułgarską z drugiej strony (Dz. Urz. WE Nr L 358 z dnia 31 grudnia 1994 r. ze zm.), ponieważ organ celny nie stwierdził, aby w sprawie zachodziła uzasadniona wątpliwość odnośnie autentyczności dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia importowanego towaru, a pomimo tego odmówił preferencji celnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że organ celny ustalił jedynie, że władze celne Turcji nie udzieliły odpowiedzi na wniosek bułgarskich organów celnych. Organ celny nie wyjaśnił, dlaczego władze celne Turcji nie poinformowały władz bułgarskich, a w konsekwencji i polskich o sposobie załatwienia wniosku o weryfikację świadectwa pochodzenia. Organ celny nie podjął wszelkich możliwych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, m.in. nie zwrócił się do władz celnych Turcji o podanie przyczyn braku odpowiedzi o wyniku weryfikacji, a więc nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym nie był w stanie stwierdzić, że zachodzą wyjątkowe okoliczności, które po mimo braku odpowiedzi, nie pozwalają na odmowę preferencji celnej.

Art. 32 pkt 6 Protokołu 4 stanowi tymczasem, że organ celny może odmówić preferencji celnej, tylko w przypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia towaru. Przepis ten nie powinien mieć zastosowania w sprawie, bowiem organ celny nie wykazał żadnych wątpliwości co do autentyczności dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia towaru.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Organ podniósł, że od dnia przekazania (8 grudnia 2006 r.) wniosku o weryfikację, w którym zgłoszono uzasadnione wątpliwości co do pochodzenia towaru, minęło 10 miesięcy, a przekazany wynik nie zawierał informacji, na podstawie których można ocenić rzeczywiste pochodzenie produktów, jak również nie przekazano odpowiedzi na pismo - monit z dnia 18 maja 2007 r. Odmowa zastosowania dla importowanych towarów preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej (zwolnienia z należności celnych na podstawie umowy o unii celnej) była więc konieczna.

W przypadku braku odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny, organ celny kraju importera, nie jest uprawniony do żądania od władz odpowiedzialnych za weryfikację w kraju eksportu, podania przyczyn nienadesłania odpowiedzi w terminie.

Organ przypomniał, że już w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że dowód pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 został skierowany do weryfikacji do władz celnych bułgarskich z uwagi na uzasadnione wątpliwości wynikające z faktu, że w trakcie kontroli obrotu towarowego z zagranicą stwierdzono szereg przypadków przedkładania do zgłoszeń celnych dowodów pochodzenia - bułgarskich zastępczych świadectw przewozowych EUR 1 opiewających na towary tureckie - wystawionych na podstawie tureckich dowodów pochodzenia, które okazały się fałszywe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez Sąd drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem z urzędu kontrolować orzeczenia w celu ustalenia innych – poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uwzględniając powyższe za bezzasadny należało uznać zarzut sformułowany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej. Istota omawianego zarzutu sprowadza się do tego, że organy celne nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc uchybiły obowiązkowi wynikającemu z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z treści art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 10 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.; dalej prawo celne), wynika, iż do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Oznacza to, że powołane w art. 73 ust. 1 prawa celnego przepisy Ordynacji podatkowej mają odpowiednie zastosowanie z uwzględnieniem specyfiki postępowania celnego, wynikającej z przedmiotu tego postępowania i tylko w takim zakresie, w jakim przepisy prawa celnego, czyli szeroko rozumiane regulacje prawa wspólnotowego oraz polskiego prawa celnego, danej kwestii nie regulują.

Zauważyć zatem należy, że przepis art. 78 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE Nr L 302 z 19 października 1992 r., s. 1 ze zm.; dalej WKC) stanowi podstawę prawną dla dokonania kontroli zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów w sytuacji, gdy objęte takimi zgłoszeniami towary, po uiszczeniu należności celnych, zostały zwolnione.

Zakres kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów został określony w art. 78 ust. 2 WKC. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że organy celne w celu upewnienia się, iż dane zawarte w zgłoszeniu celnym są prawidłowe, mogą kontrolować dokumenty, dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Dokonane w wyniku tej kontroli ustalenia wskazujące, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, obligują organy celne do podjęcia, zgodnie z wydanymi przepisami, działań w celu uregulowania sytuacji związanej z dokonanym zgłoszeniem celnym.

Działania, o których mowa w powołanym wyżej przepisie prawa, polegają m.in. na udzieleniu sobie wzajemnie przez właściwe organy celne pomocy w zakresie sprawdzenia autentyczności świadectw przewozowych oraz informacji dotyczących rzeczywistego pochodzenia danych produktów. Działania takie znajdują ponadto umocowanie w stosowanych umowach międzynarodowych, których stroną jest Wspólnota Europejska (lub Wspólnota i jej państwa członkowskie).

Ponieważ istota rozpoznawanej sprawy dotyczy weryfikacji zgłoszenia celnego, w szczególności co do pochodzenia towaru, dla którego dowód pochodzenia został wydany w handlu preferencyjnym między Bułgarią a Unią Europejską, prawidłowość postępowania dowodowego w zakresie zakwestionowanym w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, oceniać należało z uwzględnieniem unormowań zawartych w Protokole 4 dotyczącym definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej, których treści oraz sposobu ich wykładni w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano. Protokół 4 określa m.in. wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia, a także zawiera regulacje w zakresie uzgodnień dotyczących współpracy administracyjnej, w szczególności odnośnie do weryfikacji świadectw przewozowych. Z uregulowań tych wynika, że weryfikacja dowodów pochodzenia może być przeprowadzona wyrywkowo lub zawsze wtedy, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów. Czynności podejmowane przez organy celne kraju przywozu towaru mają na celu uruchomienie postępowania weryfikującego dowody pochodzenia, które jest w całości prowadzone przez organy celne kraju wywozu towaru i w którym to postępowaniu organy celne, które powzięły uzasadnione wątpliwości, nie biorą udziału. Jeżeli zatem idzie o władze celne kraju importu to ich rola w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia jest ograniczona, gdyż zwracają się one jedynie o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Z unormowań zawartych w Protokole 4 dotyczących weryfikacji świadectw przewozowych wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu i dokonują w tym zakresie jedynie oceny uzyskanej dokumentacji, zawierającej te wyniki. Jeżeli brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to organy wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeżeli nie występują wyjątkowe okoliczności, wszelkich korzyści wynikających z preferencyjnego traktowania (czyli wszelkich preferencji). Taka regulacja potwierdza, że organy celne kraju importu nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji. Oznacza to także, że władze celne kraju importu nie mają podstaw do wskazywania władzom celnym eksportera, w jaki sposób winny one przeprowadzać czy też uzupełniać należące przecież do ich kompetencji działania. W istocie rzeczy władze celne kraju importu mogą bowiem tylko korzystać z udostępnionych im przez władze celne kraju eksportera informacji o wynikach podjętych działań.

To oznacza, że chybiony jest zarzut, w którym skarżąca podnosi, iż polskie organy celne nie wyjaśniły, dlaczego władze celne Turcji nie poinformowały władz bułgarskich o sposobie załatwienia wniosku i weryfikację świadectwa pochodzenia. Polskie organy celne jako władze celne importera nie były w tej sytuacji uprawnione do uzupełniania działań należących do wyłącznej kompetencji bułgarskich władz celnych. Dodać należy, że weryfikacja świadectwa pochodzenia EUR.1 nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. została przeprowadzona w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Wspólnoty i kraju eksportu (Bułgarii) przewidzianej postanowieniami Protokołu 4 Układu Europejskiego WE – Bułgaria, gdyż zakwestionowany dowód pochodzenia został wydany w handlu preferencyjnym między Bułgarią a Unią Europejską, co oznacza, że jego weryfikacja mogła być przeprowadzona tylko przez bułgarskie władze celne na podstawie Protokołu 4, a władze celne Turcji nie były stroną w tym postępowaniu weryfikacyjnym.

Tym samym Sąd pierwszej instancji nie mógł w sposób uzasadniony zarzucić organom celnym rozstrzygającym sprawę naruszenia art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej. Przepisy Ordynacji podatkowej regulujące sposób prowadzenia postępowania dowodowego obligują organy celne do podjęcia wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wniosek taki wypływa z art. 122 Ordynacji podatkowej, który wyraża zasadę prawdy obiektywnej będącą naczelną zasadą postępowania administracyjnego, w tym celnego. Realizację tej zasady zapewniają gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, w szczególności zaś art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Z brzmienia tego przepisu wynika, że niezależnie od zebrania wszystkich niezbędnych dowodów organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do ich rozpatrzenia. To zaś oznacza, że organ nie może pominąć żadnego dowodu, lecz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej ocena na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z regulacji tych przepisów, przy uwzględnieniu treści art. 73 ust. 1 prawa celnego, który nakazuje powołane w nim przepisy o postępowaniu dowodowym stosować odpowiednio, wynika, że organ celny w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Natomiast z uwagi na przedmiot tego postępowania, skoro z uregulowań zawartych w Protokole 4 wynika, iż władze celne kraju importu mogą tylko korzystać z udostępnionych im przez władze celne kraju eksportu informacji o wynikach postępowania weryfikacyjnego dowodów pochodzenia, brak jest podstaw do uznania, że polskie organy celne nie podjęły wszelkich możliwych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy celne w prowadzonym postępowaniu podjęły bowiem działania, które były możliwe w ramach przysługujących im kompetencji.

Z tych zatem przyczyn za nieuzasadniony należało uznać zarzut sformułowany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej.

Za bezzasadny należało też uznać zarzut sformułowany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, w którym skarżąca zarzuciła, że organ celny błędnie odmówił preferencji, bowiem nie stwierdził w zaskarżonej decyzji, aby w sprawie zachodziła uzasadniona wątpliwość odnośnie autentyczności dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia importowanego towaru.

Jak już Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, weryfikacja świadectw pochodzenia EUR.1 została przeprowadzona w trybie przewidzianym w postanowieniach Protokołu 4, których treści skarżąca nie kwestionuje. Z regulacji zawartych w Protokole 4 wynika zaś, że w przypadku weryfikacji związanej z uprzednim występowaniem uzasadnionej wątpliwości musi się ona utrzymywać od dnia stwierdzenia istnienia tej przesłanki aż do momentu upływu wspomnianego dziesięciomiesięcznego terminu. W orzecznictwie oraz w piśmiennictwie na tle omawianych unormowań, które występują w poszczególnych umowach dotyczących preferencyjnych reguł pochodzenia, przyjmuje się, że uzasadnione wątpliwości mogą dotyczyć dokumentu potwierdzającego pochodzenie, ale także powodem uzasadnionych wątpliwości co do pochodzenia towarów mogą być ogólne informacje na temat gospodarki kraju wskazanego jako kraj pochodzenia bądź systematyczny przywóz towarów przez wielu pośredników mających siedzibę w krajach innych niż w kraju beneficjencie preferencji. O powstaniu uzasadnionych wątpliwości mogą również przesądzać okoliczności wskazujące na to, że doszło do oszustw lub wykrycie oszustw (por. K. Lasiński-Sulecki, Glosa do wyroku NSA z dnia 21 lipca 2005 r. sygn. akt I GSK 498/05, OSP 2006, z. 7-8, poz. 81).

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że przyczyną wystąpienia przez polskie władze celne z wnioskiem o weryfikację dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR.1 nr H 1179863 z dnia 23 lutego 2005 r. były uzasadnione wątpliwości wynikające z faktu, że w trakcie kontroli obrotu towarowego z zagranicą stwierdzono szereg przypadków przedkładania do zgłoszeń celnych dowodów pochodzenia – bułgarskich zastępczych świadectw przewozowych EUR.1 opiewających na towary tureckie – wystawionych na podstawie tureckich dowodów pochodzenia, które okazały się fałszywe.

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Urzędu Celnego z dnia 21 lipca 2006 r. wynika, że wątpliwości co do pochodzenia towaru wynikały z informacji dotyczącej opisu procederu fałszywego dokumentowania pochodzenia towaru. Dokumenty te były wystawione w miejscowości Svilengrad w Bułgarii (karta 16 akt adm.). Wbrew zarzutowi skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na uzasadnione wątpliwości co do autentyczności świadectwa przewozowego EUR.1 nr H 1179863 oraz rzeczywistego pochodzenia towaru jako podstawę wystąpienia do bułgarskich władz celnych celem weryfikacji (str. 5-6 uzasadnienia decyzji).

Wbrew także zarzutom skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odwołał się do uzasadnionych wątpliwości, mimo upływu dziesięciomiesięcznego terminu, gdyż przekazany wynik nie zawierał informacji, na podstawie których można ocenić rzeczywiste pochodzenie produktów. W zaskarżonej decyzji przywołując treść otrzymanej od bułgarskich władz celnych informacji wprost wskazano, że uzasadnione wątpliwości wynikały z faktu, iż władze bułgarskie wyjaśniały, że przesłały tureckie świadectwo do weryfikacji do Turcji, lecz dotychczas nie otrzymały odpowiedzi. Przedłożone przez skarżącą pisma sporządzone przez bułgarską firmę M. nie usunęły występujących uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego pochodzenia towaru objętego zakwestionowanym zgłoszeniem celnym.

To oznacza, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organy celne wskazały, jakie uzasadnione wątpliwości stanowiły podstawę do wystąpienia z wnioskiem o weryfikację świadectwa pochodzenia towaru. Ponadto z akt administracyjnych wyraźnie wynika, że uzasadnione wątpliwości, które stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego, utrzymywały się od dnia stwierdzenia istnienia tej przesłanki aż do momentu upływu wspomnianego dziesięciomiesięcznego terminu. Taki stan faktyczny sprawy stanowił podstawę przyjętych w sprawie przez organy celne ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji, następnie przyjętych przez Sąd pierwszej instancji jako obowiązujące. Te ustalenia przyjęte w sprawie nie zostały przez skarżącą skutecznie zakwestionowane w ramach zgłoszonych podstaw kasacyjnych. Nie jest przy tym trafne odwoływanie się przez skarżącą do poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 56/06, gdyż dotyczył on odmiennego stanu faktycznego przyjętego przez Sąd za podstawę rozstrzygnięcia.

Zatem zarzut sformułowany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, którego istota sprowadza się do niewłaściwego zastosowania przez Sąd powołanych przez skarżącą norm prawnych, należało uznać za chybiony.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 169, poz. 1349 ze zm.).