Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 9/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi P. M. wspólnika s.c. "[...]" z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (Kierownik, organ I instancji) działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwana dalej ustawą ONW), w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2009 nr 40 poz. 329 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem z 2009 r.), art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem 1975/2006) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), orzekł o: 1. przyznaniu P. M. (skarżący, beneficjent) wspólnikowi spółki cywilnej [...] (spółka) płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na 2009 rok ONW – Nizinne strefa II w wysokości [...] zł; 2. odmowie przyznania płatności ONW – Nizinne strefa I i nałożył sankcje w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż wniosek

o przyznanie płatności obszarowych na 2009 rok spółka złożyła w dniu [...] maja 2009 r. Do płatności zadeklarowane zostały użytkowane rolniczo grunty na powierzchni ogólnej [...] ha oznaczone jako działki rolne: [...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]), ...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]), [...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]), [...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]), [...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]), [...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]), [...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]), [...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]), [...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]),[...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]),[...] (o powierzchni [...] ha, położone na działce nr [...]).

W toku kontroli administracyjnej wniosku, stwierdzono błędy tzw. kontroli krzyżowej w deklaracji działki ewidencyjnej [...] ([...] i [...]) położonej w obrębie C., gmina N., powiat n., województwo [...], w zakresie nieprawidłowej deklaracji powierzchni użytkowanej rolniczo na tej działce, wskazanej przez wszystkich producentów ubiegających się o płatności na 2009 rok.

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2009 r., Kierownik umorzył postępowanie w niniejszej sprawie w całości uznając, że wniosek złożony został przez osobę nie posiadającą osobowości prawnej. Na skutek odwołania spółki Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z [...] maja 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z 8 grudnia 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 641/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję wskazując, iż zostały wydane one z naruszeniem przepisów art. 105 § 1 w związku z art. 8, a także przepisów art. 64 § 2, art. 29 oraz art. 30 Kpa.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, zgodnie z zaleceniami Sądu, Kierownik wezwał spółkę do wskazania jednego ze wspólników jako strony postępowania.

W odpowiedzi na powyższe, do organu wpłynęło pismo, w którym wspólnicy spółki wskazali jej wspólnika P. M., jako podmiot wnioskujący o przyznanie przedmiotowej płatności.

Organ I instancji podał, iż w odniesieniu do działki nr [...], co do której wystąpił konflikt kontroli krzyżowej, beneficjent dwukrotnie składał korektę wniosku podtrzymując wcześniejszą deklarację powierzchni użytków rolnych. Wyjaśniając ww. okoliczność Kierownik zgromadził szereg dokumentów, w tym: umowę dzierżawy zawartą [...] listopada 2008 r. (na 10 lat) pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych

w O. (ANR) a [...] spółka z o. o. z siedzibą w B., przedmiotem której była nieruchomość rolna oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położona w miejscowości C., gmina N.; umowę przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej (dot. działki [...]) zawartą [...] marca 2009 r. pomiędzy [...] spółka z o.o. i spółką; pismo ANR z [...] listopada 2009 r. informujące o zawarciu [...] listopada 2008 r. umowy dzierżawy z [...] spółka z o.o. ze wskazaniem, że wobec niezgłoszenia się przedstawicieli ww. nie doszło do protokolarnego przejęcia nieruchomości, co skutkowało ogłoszeniem kolejnego przetargu i w konsekwencji zawarciem w dniu [...] kwietnia 2009 r. umowy dzierżawy ww. działki z R. P. na okres 10 lat, licząc od [...] kwietnia 2009 r. (od wydania ww. nieruchomości).

Z oświadczenia P. M. złożonego na ww. okoliczność wynika, iż

w 2009 r. zlecił Z. B., H. R., A. R., M. K. i M. D. wykonanie prac polowych na działce [...]. Prace te polegały na oraniu i siewie prosa, a także koszeniu i zbiorze siana. Ww. osoby potwierdziły fakt wykonywania na zlecenie P. M. prac orania oraz siewu prosa na działce [...] w miesiącu maju 2009 r. Ponadto M. D. oświadczył, iż na zlecenie P. M., pod jego nadzorem dokonano koszenia i zbioru siana na przedmiotowej działce, co potwierdził także wykonujący te prace M. K., Z. B., H. R. oraz M. D. Ww. potwierdzili powyższe oświadczenia podczas rozpraw administracyjnych, z ich zeznań wynika, iż w miesiącu lipcu 2009 r. na działce [...] M. D. oraz M. K. dokonali skoszenia łąki, a następnie dokonali sprasowania i zbioru siana. Ponadto Z. B., H. R., A. R. w maju 2009 r. dokonali siewu prosa, a następnie jego rozdrobnienia ze względu na słaby plon w miesiącu wrześniu 2009 r.

Jak wskazał organ z wyjaśnień i zeznań R. P. wynika z kolei, że sporną działkę [...], użytkuje on zgodnie z zawartą umową dzierżawy (z [...] kwietnia 2009 r.), a za jej użytkowanie opłaca podatek rolny. W kwietniu 2009 r., wykonał bronowanie przedmiotowego gruntu, następnie wyznaczył rzędy pod uprawę gruszy oraz dokonał jej nasadzenia na powierzchni ok. [...] ha, przy pomocy 7-8 osób. W czerwcu 2009 r. zostały skoszone międzyrzędzia. Zeznał także, iż nie jest możliwe aby w 2009 r. ktokolwiek inny wykonywał zabiegi agrotechniczne na działce [...] poza zabiegiem talerzowania działki, którego wykonanie stwierdził podczas odbioru działki

z zasobu ANR, jak również to, iż nie znane mu osoby próbowały wykosić trawę na działce, a fakt ten zgłosił policji.

Oceniając całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Kierownik stwierdził, iż grunt rolny zadeklarowany w przedmiotowym wniosku przez skarżącego na działkach [...], nie był w 2009 r. w posiadaniu spółki.

W konsekwencji ustalił, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku kwalifikowana do płatności na obszarze ONW Nizinne strefa II wynosiła [...] ha. Powierzchnia stwierdzona na ww. obszarze wyniosła [...] ha. Zatem płatność przyznana została w kwocie [...] zł do całej deklarowanej powierzchni.

Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku kwalifikowana do płatności na obszarze ONW Nizinne strefa I wynosiła [...] ha. Po wykluczeniu

z płatności działek rolnych [...] i [...] (o powierzchni odpowiednio [...] ha i [...] ha) zadeklarowanych na działce [...] powierzchnia ta wyniosła 0,00 ha. Różnica procentowa między powierzchnią deklarowaną działek rolnych kwalifikowaną,

a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 100%,

w związku z powyższym odmówiono przyznania płatności do obszaru ONW strefa nizinna I oraz wymierzono trzyletnią sankcję w wysokości [...] zł. Kwota ta będzie potrącana z przyznanych płatności, do których producent rolny jest uprawniony

w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie (uzupełnionym

[...] października 2012 r.) skarżący wniósł o uchylenie decyzji w części obejmującej "zmniejszenie płatności". Podniósł, iż organ I instancji dokonał pobieżnej, jednostronnej oceny dowodów, jednocześnie część dowodów mających kluczowe znaczenie dla sprawy organ całkowicie pominął. Wskutek powyższego Kierownik dokonał błędnych ustaleń stanu faktycznego, a w konsekwencji nieprawidłowo ustalił wysokość przyznanej płatności.

Za nieprawidłowe beneficjent uznał działanie organu, który ze względu na protokół oględzin z dnia [...] października 2009 r. nie dał wiary zeznaniom zgłoszonych świadków oraz złożonych przez skarżącego dowodów. W jego ocenie protokół ten świadczy jedynie o fakcie zasadzenia gruszy w październiku 2009 r. Z kolei z rejestru działalności rolnośrodowiskowej złożonym w sprawie rolnśrodowiskowej wyraźnie wynika, iż cały cykl produkcyjny na spornej działce spółka zakończyła [...] września 2009 r. Wniósł o zestawienie zeznań świadków ze złożonym razem z niniejszym pismem protokołem z kontroli gospodarstwa prowadzonym przez jednostkę certyfikującą w [...] sierpnia 2009 r. Ten urzędowy protokół potwierdza stan spornych gruntów na koniec sierpnia 2009 r. - uprawa prosa (organ pierwszej instancji winien

z protokołu kontroli jednostki skorzystać z urzędu).

Za nieuprawnione uznał przyjęcie przez Kierownika zeznań R. P., mimo iż jego wyjaśnienia są sprzeczne z innymi dowodami oraz przeczą sobie nawzajem.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor, organ odwoławczy), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Dyrektor przedstawił stan faktyczny sprawy oraz treść przepisów regulujących kwestie związane z przyznaniem płatności ONW, w tym kwestię dotyczącą posiadania gruntów rolnych.

Wbrew zarzutom odwołania organ odwoławczy uznał, że przeprowadzone przez Kierownika postępowanie dowodowe nie wykazało, że skarżący spełnia warunki z § 2 rozporządzenia z 2009 r. przyznania płatności, tj. warunku utrzymywania gruntów zgodnie z normami przez cały określony przepisami okres (rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności). Powyższą okoliczność potwierdzają (udokumentowane protokołem z [...] października 2009 r.) oględziny działki nr [...],

w czasie których stwierdzono nasadzenie sadzonek gruszy na całej deklarowanej przez R. P. powierzchni.

Dyrektor stwierdził, iż powołane w odwołaniu argumenty dotyczące zakończenia przez spółkę, cyklu produkcyjnego w ramach działalności rolnośrodowiskowej w dniu [...] września 2009 r., nie podważają ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zgromadzone w niniejszym postępowaniu zeznania świadków jednoznacznie wskazują, że ostatnie zabiegi na spornej działce w 2009 r. wykonywane były przez spółkę w połowie września tego roku. Zatem jeśli by nawet na podstawie tych zeznań przyjąć, że spółka użytkowała sporną działkę w okresie od maja do połowy września 2009 r., to bezspornym jest, że nie spełniła ona wynikających z ww. § 2 warunków posiadania gruntów przez cały rok kalendarzowy (utrzymania wszystkich gruntów zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek

o przyznanie tej płatności; ze względu na zaprzestanie użytkowania spornej działki od połowy września do końca roku kalendarzowego). Niespełnienie tego warunku jest okolicznością wystarczającą do wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania płatności.

Badanie pozostałych warunków oraz innych okoliczności wskazywanych przez skarżącą, takich jak np. posiadanie spornej działki na dzień [...] maja roku, w którym został złożony wniosek Dyrektor uznał za bezprzedmiotowe albowiem wszystkie trzy przesłanki z ww. § 2 muszą być spełnione kumulatywnie, a zatem brak spełnienia choć jednej z nich prowadzić musi do odmowy przyznania wnioskowanych płatności.

W skardze złożonej do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Podał, iż zaskarżone decyzje wydane zostały w oparciu o błędną wykładnię art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Z zapisu art. 7 ust.1 pkt 1 i 2 nie wynika bowiem, iż dla prawa do płatności grunty muszą być w posiadaniu rolnika przez cały rok kalendarzowy. Grunty mają być utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy - nie koniecznie przez wnioskodawcę. Ustawodawca unijny w preambule do rozporządzenia unijnego wprowadzającego zasadę prawa do posiadacza

w określonym dniu danego roku kalendarzowego wskazał wyraźnie cele nowelizacji

i sposób właściwego rozumienia nowowprowadzonych zasad, co uszło uwadze organów w sprawie niniejszej. Nie można przepisów prawa krajowego interpretować

w sposób sprzeczny z prawem unijnym.

W piśmie procesowym złożonym do Sądu w dniu [...] kwietnia 2013 r. skarżący podniósł, iż zastosowana przez organ wykładnia art. 7 ust. 1 ustawy

o płatnościach bezpośrednich jest błędna, niezgodna z celem i literą źródłowego prawa unijnego. Podał, iż w punktach (2) i (3) preambuły do rozporządzenia Rady (WE) Nr 146/2008 z 14 lutego 2008 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz rozporządzenie (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) prawodawca unijny wskazał cele i istotę zmian wprowadzonych rozporządzeniem

w zakresie posiadania zgłoszonych działek oraz odpowiedzialności za spełnianie warunków spełniania norm przez wnioskodawcę w danym roku kalendarzowym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia, czy przez okres całego 2009 r. spółka jako posiadacz zależny władała działką nr [...],

i w konsekwencji, czy spełniła przesłanki z § 2 rozporządzenia z 2009 r., warunkujące przyznanie płatności obszarowej za ww. okres.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił § 2 rozporządzenia

z 2009 r., zgodnie z którym płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160

z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3,

t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005"; 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych

w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.).

Z powyższej regulacji wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika, w sposób trwały, gruntów rolnych o określonej powierzchni

i na określony dzień (31 maja roku, w którym złożono wniosek) oraz ich utrzymanie zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy. Przepisy regulujące kwestię płatności ONW, do gruntów rolnych nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnoszą się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntów przez rolnika. Organ udzielający pomocy nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygania kwestii własnościowych i wynikających z nich roszczeń cywilnoprawnych.

Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, pojęcie posiadania, jako warunek przyznania płatności, w odniesieniu do przedmiotowych gruntów, nie zostało zdefiniowane w ustawie. Należy zatem posłużyć się jego pojęciem cywilistycznym, interpretowanym z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Wedle art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest więc stanem trwałego (trwającego) władztwa nad rzeczą

i występuje przy jednoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą oraz elementu psychicznego rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. E. Gniewek komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego w: Komentarz do kodeksu cywilnego. Zakamycze 2001). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, w tym płatności JPO, a pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy uprawniających do tych płatnościach należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (por. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05, wyrok NSA z 18 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1034/10). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym czy zależnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por: wyrok WSA Warszawa z 19 stycznia 2009 r. V SA/Wa 1562/08; wyrok WSA Warszawa z 9 stycznia 2009 r. V SA/Wa 1742/08; wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r. II GSK 227/07).

Istotą płatności ONW jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż administracyjna kontrola krzyżowa złożonego przez skarżącego wniosku wykazała, że wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych – działki [...] na 2009 rok, został złożony przez dwóch producentów rolnych, tj. spółkę i R. P.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w dniu [...] listopada 2008 r. [...] spółka z o.o. z siedzibą w B. zawarła z ANR na okres 10 lat umowę dzierżawy, przedmiotem której była nieruchomość rolna oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położona w miejscowości C., gmina N. Następnie w dniu [...] marca 2009 r. [...] spółka z o.o. zawarła ze spółką umowę przeniesienia posiadania ww. nieruchomości rolnej (działki [...]). Z zapisu § 4 zawartej [...] listopada 2008 r. umowy dzierżawy, wynika, iż wydanie przedmiotu umowy nastąpi w 2008 r. na podstawie protokołu zdawczo – odbiorczego, który stanowi integralną część tej umowy. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że pismami z [...] stycznia i [...] lutego 2009 r. ANR wzywała [...] spółka z o.o. do protokolarnego przejęcia nieruchomości, a wobec niestawienia się jej przedstawiciela w ostatecznie wyznaczonym terminie ([...] lutego 1009 r.) przyjęła, że ww. zrezygnowała z dzierżawy przedmiotowej nieruchomości. Ponadto z ostatniego monitu w tym zakresie wynika, iż w przypadku nie przejęcia nieruchomości na dzierżawę spornej działki zostanie ogłoszony ponowny przetarg. Bezspornym jest, iż wobec niezgłoszenia się przedstawicieli spółki nie doszło do protokolarnego przejęcia spornej nieruchomości, co skutkowało ogłoszeniem kolejnego przetargu i w konsekwencji zawarciem przez ANR w dniu [...] kwietnia 2009 r. umowy dzierżawy ww. działki z R. P. na okres 10 lat licząc od [...] kwietnia 2009 r. (od wydania ww. nieruchomości).

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U z 2007 r. 64, poz. 427), jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Skarżący podał, że w 2009 r. zlecił Z. B., H. R., A. R., M. K. i M. D. wykonanie prac polowych na działce [...]. Prace te polegały na oraniu i siewie prosa, a także koszeniu i zbiorze siana. Ww. osoby potwierdziły fakt wykonywania orki oraz siewu prosa na działce [...] w miesiącu maju 2009 r. Ponadto, Z. B., H. R., A. R. w maju 2009 r. po dokonanym w maju siewie prosa, we wrześniu 2009 r. ze względu na słaby plon dokonali jego rozdrobnienia. M. K., Z. B., H. R. oraz M. D. zeznali, iż w miesiącu lipcu 2009 r. na działce [...] M. D. oraz M. K. dokonali skoszenia łąki, a następnie dokonali sprasowania i zbioru siana.

Z kolei z zeznań R. P. wynika, że sporną działkę [...], użytkuje zgodnie z zawartą umową dzierżawy (z [...] kwietnia 2009 r.), a za jej użytkowanie opłaca podatek rolny. W kwietniu 2009 r., wykonał bronowanie przedmiotowego gruntu, następnie wyznaczył rzędy pod uprawę gruszy oraz dokonał jej nasadzenia na powierzchni ok. [...] ha, przy pomocy 7-8 osób. W czerwcu 2009 r. zostały skoszone międzyrzędzia. Zeznał także, iż nie jest możliwe aby w 2009 r. ktokolwiek inny wykonywał zabiegi agrotechniczne na działce [...] poza zabiegiem talerzowania działki, którego wykonanie stwierdził podczas odbioru działki z zasobu ANR, jak również stwierdził, iż nieznane mu osoby próbowały wykosić trawę na działce, a fakt ten zgłosił policji.

W ocenie Sądu, w świetle ww. stanu sprawy przyjąć należy, iż przymiot posiadacza zależnego nieruchomości nr [...] przysługiwał spółce jedynie w okresie od 1 marca 2009 r. (tj. od umownego przejęcia posiadania ww. działki od [...] spółka z o.o.) do dnia [...] kwietnia 2009 r. (tj. do protokolarnego wydania spornej działki R. P., zgodnie z umową dzierżawy zawartą [...] kwietnia 2009 r.). Powyższe wykazane zostało wiarygodnymi dowodami. Sąd uznał, że przedstawione przez skarżącego oraz pracowników spółki zeznania dotyczące prac prowadzonych na spornym gruncie, w kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie potwierdzają, iż w okresie od [...] kwietnia 2009 r. do końca roku kalendarzowego, sporna nieruchomość była w posiadaniu spółki.

W świetle zebranego w sprawie pełnego materiału dowodowego, uprawnione jest zdaniem Sądu twierdzenie, że w przypadku spółki można mówić w roku 2009 tylko

o epizodycznej działalności rolniczej wykonywanej bez zgody i wiedzy właściciela oraz posiadacza zależnego, a fakt ten nie jest miernikiem pojęcia rzeczywistego użytkowania gruntów uprawniającego do płatności. Ww. wykonywane przez spółkę czynności nie wynikały z posiadania spornej nieruchomości w znaczeniu, rzeczywistego ich uprawiania, decydowania co uprawiać, dokonywania swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierania plonów przez cały okres uprawniający do wnioskowanej płatności rolnej, z uwzględnieniem zasad właściwego gospodarowanie na łąkach i pastwiskach. Uznać należy, iż wykonywane przez spółkę prace nie wyczerpują ustawowych przesłanek posiadania zależnego spornej działki, uprawniającego do płatności. Jak już wskazano, istotą płatności ONW jest ich przyznanie podmiotowi, który rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

W świetle powyższych rozważań za nieuzasadnione uznać należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i niewłaściwego ustalenia przez orzekające w sprawie organy, że skarżącemu na przedmiotową działkę nie przysługuje płatność ONW. W stanie faktycznym i prawnym sprawy właściwym było działanie organów polegające na wykluczeniu spornej nieruchomości z płatności.

W konsekwencji, organy te prawidłowo ustaliły, w odniesieniu do płatności ONW strefa nizinna I deklarowanej na działkach [...] i [...] (o powierzchni odpowiednio [...] i [...] ha), że różnica procentowa pomiędzy powierzchnią deklarowaną do płatności we wniosku ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej ([...] ha) wyniosła 100%. Zgodnie z obowiązującym w tym zakresie art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia 1975/2006, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik jest wykluczany

z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Kwota ta jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Zatem płatność ONW strefa nizinna I została odmówiona i nałożono trzyletnie sankcje.

Oceniając postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdza, że prowadzone było ono zgodnie z przepisami procedury zawartymi w Kpa oraz ze szczególną regulacją zawartą w przepisach ustawy ONW i rozporządzenia

z 2009 r. Organy podjęły działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, zaś dokonane w wyniku podjętych czynności ustalenia tych organów są zgodne ze stanem rzeczywistym potwierdzonym prowadzonym postępowaniem dowodowym.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku i oddalił skargę.