Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 432/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1, 3, par. 1a, par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Kieres Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2019 r. sprawy ze skargi P. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy; III. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego P. D. sumę pieniężną w wysokości 2.000,00 zł (dwa tysiące złotych); IV. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego P. D. kwotę 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. D. (dalej: skarżący, strona) jest przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. (dalej: organ administracji) postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2018 r. skarżący (obywatel [...]) złożył w Urzędzie Wojewódzkim wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (karta pobytu do [...] listopada 2018 r.), załączając do niego kserokopię paszportu, kserokopię karty pobytu, kserokopię prawa jazdy, formularz załącznika nr 1, oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, umowę o pracę na czas nieokreślony, oświadczenie pracodawcy o zapewnieniu miejsca zamieszkania, zaświadczenie lekarskie, orzeczenie psychologiczne, świadectwo kwalifikacji zawodowej oraz pełnomocnictwo.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o podjęcie przez organ niezbędnych czynności zmierzających do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, w tym wysłanie informacji o możliwości uzyskania stempla do paszportu. Jednocześnie przytaczając treść art. 35 § 1 k.p.a. wskazał, że w przypadku niepodjęcia czynności do dnia [...] kwietnia 2018 r. wnosi o potraktowanie niniejszego pisma jako ponaglenia i o przekazanie go wraz z odpisami akt organowi wyższego stopnia, zgodnie z art. 37 k.p.a.

Pismem z dnia [...] maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego w związku ze złożonym wnioskiem z dnia [...] lutego 2018 r. i brakiem działania wniósł o przekazanie jakiejkolwiek informacji w sprawie w terminie 3-7 dni.

Pismem z [...] czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącego złożył ponowne ponaglenie w przedmiotowej sprawie.

W dniu [...] lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na przewlekłość postępowań administracyjnych prowadzonych przez Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców D. Urzędu Wojewódzkiego we W. oraz Dyrektor kierująca tym Wydziałem. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując przy tym, że w dniu [...] kwietnia 2018 r. oraz w dniu [...] czerwca 2018 r. złożył ponaglenie w sprawie, które nie zostały przekazane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W związku z powyższym wniósł o ich niezwłoczne przekazanie do organu wyższego stopnia, wszczęcie przedmiotowego postępowania oraz udzielenie pisemnej odpowiedzi o przyczynach nieprzekazania ponaglenia w terminie przewidzianym przepisami prawa. Do skargi załączył kserokopie ww. ponagleń. Pismem z dnia [...] października 2018 r. w odpowiedzi na skargę z dnia [...] lipca 2018 r. organ uznał skargę za zasadną w części dotyczącej przekroczenia terminu przekazania do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców ponaglenia wniesionego w dniu [...] czerwca 2018 r. do Wojewody D. przez inspektora prowadzonego postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Pismem z [...] sierpnia 2018 r. organ administracji przekazał ponaglenie Urzędowi do Spraw Cudzoziemców Departament Legalizacji Pobytu wskazując, że ponaglenie jest uzasadnione. Jednakże organ administracji wskazał, że termin podjęcia postępowania w sprawie uzależniony jest od ilości wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wpływających do Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców. Przy rozpatrywaniu wniosków obowiązuje kolejność wpływu do tut. Urzędu. Sposób prowadzenia sprawy – zdaniem organu administracji - nie wynika ze złej woli pracowników ww. Wydziału, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tut. Urzędzie przez cudzoziemców, koniecznością procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływem pracowników merytorycznych, prowadzących postępowania i brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Niemniej organ administracji wskazuje, że podejmuje wszelkie starania aby problemowi temu zaradzić. W aktach sprawy brak dowodu nadania ww. pisma.

Pismem z [...] sierpnia 2018 r. Wojewoda D. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci oryginału wypełnionego w całości przez podmiot powierzający wykonywanie cudzoziemcowi pracy właściwego formularza załącznika nr 1 podpisanego imieniem i nazwiskiem przez właściciela firmy lub osobę posiadającą stosowne upoważnienie. Wyjaśniono, że do wniosku dołączono niewłaściwy formularz załącznika nr 1 (od dnia 12.02.2018 r. obowiązuje nowy formularz), który dodatkowo nie został wypełniony w części III pkt 6 (zakres podstawowych obowiązków) oraz nie został podpisany imieniem i nazwiskiem. W podstawie prawnej wezwania wskazano art. 64 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 106 ust. 1a ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach), zakreślając termin 7 dniowy na uzupełnienie wniosku, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania.

Przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. do organu administracji wpłynął żądany załącznik nr 1 wraz z wnioskiem o podjęcie przez organ niezbędnych czynności zmierzających do udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy.

Pismem z dnia [...] października 2018 r. pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 227 k.p.a. wniósł skargę do Dyrektora Wydziału Nadzoru i Kontroli D. Urzędu Wojewódzkiego na: zaniedbanie i nienależyte wykonywanie zadań przez Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, wskazując, że postępowanie nie zostało wszczęte pomimo, iż od daty złożenia wniosku o pobyt czasowy upłynęło niemal 8 miesięcy; na naruszenie interesów Cudzoziemca, któremu brak wszczęcia postępowania, a w konsekwencji brak decyzji organu administracji uniemożliwia legalne wykonywanie pracy oraz na przewlekłe załatwienie sprawy dotyczącej legalizacji pobytu.

Postanowieniem z dnia [...] r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 i § 6 pkt 1 i 2 k.p.a. uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do dnia [...] lutego 2019 r.

W dniu [...] stycznia 2019 r. do organu wpłynęła skarga pełnomocnika skarżącego z dnia [...] listopada 2018 r. na Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców D. Urzędu Wojewódzkiego we W. w związku z nie udzieleniem odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2018 r.

W dniu [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącego skierował do Dyrektora Generalnego D. Urzędu Wojewódzkiego we W. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez wszczęcie postepowania i wydanie decyzji w terminie wskazanym w postanowieniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] r., tj. do dnia [...] lutego 2019 r., udzielenia odpowiedzi na skargi z: [...].07.2018 r., [...].10.2018 r., [...].11.2018 r. oraz objęcie nadzorem należytego wykonywania zadań przez Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców. Ponadto pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o niezwłoczne wszczęcie postępowania w sprawie.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. poinformowano skarżącego, że przewidywany termin zakończenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy ustala się na dzień [...] lutego 2019 r. oraz jednocześnie wezwano skarżącego do dostarczenia aktualnego zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Żądane zaświadczenie zostało przedłożone przy piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. wraz wnioskiem o wydanie decyzji do dnia [...] lutego 2019 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. wystąpiono do Policji, ABW i Straży Granicznej o przekazanie informacji czy wjazd i pobyt na terytorium RP skarżącego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. organ wystąpił do Urzędu do Spraw Cudzoziemców Departamentu Legalizacji Pobytu o zmianę postanowienia i wskazanie daty [...] marca 2019 r. jako terminu do załatwienia niniejszej sprawy. Jako uzasadnienie wskazano oczekiwanie na zakończenie opiniowania wniosku przez Policję, ABW i Straż Graniczną.

W dniu [...] lutego 2019 r. wpłynęło pismo Policji o braku zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Pismem z dnia [...] maja 2019 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się z zapytaniem czy została wydana decyzja w sprawie, a w przypadku braku dokumentów niezbędnych do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia poprosił o ich wskazanie.

Decyzją z dnia [...] r. udzielono zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia [...] maja 2022 r.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zarzucono naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a, 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postepowaniu i wniesiono o: zobowiązanie Wojewody D. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący w dniu [...] lutego 2018 r. złożył do organu administracji wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wyznaczony Wojewodzie D. przez Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców termin rozpatrzenia wniosku upłynął bezskutecznie [...] lutego 2019 r. Pomimo złożonych ponagleń i kilku skarg organ pozostał całkowicie bezczynny. Podkreślono, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczy się przed Wojewodą D. ponad rok - tym samym organ naruszył art. 35 § 3 k.p.a., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą art. 8 k.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 k.p.a. Do dziś w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja administracyjna udzielająca zezwolenia na pobyt czasowy lub pełnomocnik nie został poinformowany o konieczności dostarczenia jakichkolwiek brakujących dokumentów. Skarżący odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazał, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym". W ocenie skarżącego nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ działa w sposób przewlekły. Nie można nawet powiedzieć, żeby w sprawie były podejmowane jakieś czynności pozorne. Pomimo przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów wyznaczony termin zakończenia postępowania upłynął bezskutecznie, a w prowadzonym przez organ postępowaniu przekroczono wszelkie terminy.

Odnośnie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej zauważył skarżący, że przedłużanie trwającego postępowania w sprawie o pobyt czasowy narusza jego dobra osobiste, tj. prawa do zamieszkania, swobodę poruszania się w granicach terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i poza nim, legitymowania się stosownymi dokumentami potwierdzającymi fakt legalnego pobytu w Polsce, prawa do pracy itd. Bierność organu I instancji pozbawia skarżącego tych wszystkich praw i swobód lub je mocno ogranicza. Podkreślił również, że sprawa przed D. Urzędem Wojewódzkim we W. prowadzona jest od ponad rok, a skarżący nie ma żadnych informacji o prowadzonym postępowaniu, nowym terminie jego zakończenia co powoduje, że żyje w permanentnej niepewności i stresie. Stąd też ponosi negatywne konsekwencje przewlekłości postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, bowiem Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku strony, a przewlekłość jest rażąca.

Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.

Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Do pojęcia przewlekłości odnosi się obecnie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., definiując ją jako "postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne dla załatwienia sprawy". W orzecznictwie przyjmuje się, iż przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 3 lutego 2016 r., sygn. akt II SAB/Wr 69/15, z 11 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Wr 7/16, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).

Przewlekłością będzie nie tylko nadmierne i nieuzasadnione przedłużanie postepowania, skutkujące naruszeniem terminów procesowych wskazanych w art. 35 k.p.a, ale także stan w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" w trybie art. 36 § 2 k.p.a termin załatwienia sprawy powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt I SAB/Rz 41/19).

W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji – Wojewodą, toczyło się na podstawie przepisów k.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samej strony skarżącej i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla strony skarżącej. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ustaleniem wzajemnych zależności między zasadą legalizmu a zasadą szybkości postępowania zajmował się NSA w wyroku z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 5091/16, który podkreślił, że zasady te nie pozostają ze sobą w kolizji i powinny być realizowane w równym stopniu. Zasada szybkości postępowania nie niweczy zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania w sposób sprawny, racjonalny i efektywny. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 k.p.a. Otóż, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania, o czym przesądza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Materiał ten potwierdza, że pierwszą czynność organ podjął po sześciu miesiącach od wpływu wniosku, już po wniesieniu ponaglenia przez stronę skarżącą. Czynnością tą było zwrócenie się do strony skarżącej o uzupełnienie braków formalnych wniosku. Jednak Sąd wskazuje, że wezwania do usunięcia braków formalnych cechują się powtarzalnością. Nic więc nie stało na przeszkodzie, by wnioskowi strony skarżącej nadać bieg niezwłocznie po jego wpłynięciu. Podejmowane przez organ czynności zdają się świadczyć - w ocenie Sądu - o mechanicznym wykonywaniu pewnych czynności bez zapoznania się z materiałem sprawy, a czynności te, co już wyżej podkreślono są typowe, powtarzalne i nie wymagają wielkiego nakładu pracy. Należy zauważyć, że nawet tak prosta i oczywista czynność jak zwrócenie się do odpowiednich służb o udzielenie informacji została wykonana po ponad 10 miesiącach od wpływu wniosku, a nie została wykonana niezwłocznie po jego wpłynięciu.

W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku - jego kompletności (zaczyna działać, podejmuje pierwszą w sprawie czynność) po ponad sześciu miesiącach od jego wpłynięcia. Uchybia – poza pismem z [...] stycznia 2019 r. - obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a., nie zawiadamia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podaje przyczyn tego stanu rzeczy, nie wskazuje nowego terminu załatwienia. Ponadto ponaglenie złożone przez stronę skarżącą zostało przekazane Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców z uchybieniem terminu wskazanym w art 37 § 4 k.p.a.

Powyższe stanowi, że prowadzone w sprawie postępowanie, Wojewoda prowadził przewlekle, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I wyroku.

Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami oceny stopnia przewlekłości postępowania Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie, doszło do rażącego, przewlekłego prowadzenia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącej przewlekłości opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być znaczne i w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona - pozbawiona możliwości legalnego pobytu - czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, a ten podejmuje działania po długich okresach bezczynności i dopiero wskutek wielokrotnych interwencji w postaci skarg i ponagleń samej strony, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Na ocenę tę niewątpliwie ma wpływ nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy, w której nie istniała potrzeba prowadzenia czasochłonnego postępowania mającego na celu zbieranie dowodów w postaci przesłuchania świadków czy opinii biegłych, występowania do kontrahentów o udzielenie niezbędnych informacji. Procedowanie w tej sprawie zasadniczo odbywa się na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów, z zastrzeżeniem czynności podejmowanych w trybie w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. W tym zakresie organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (komendanta oddziału Straży Granicznej, komendant wojewódzkiego Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy). Niemniej w opinii Sądu wniosek strony niezwłocznie po jego złożeniu winien być poddany wstępnej weryfikacji co do jego kompletności, w tej sprawie czynności te zostały podjęte po upływie 6 miesięcy, przy czym dostrzeżone przez organ administracji publicznej uchybienie wniosku zostało przez stronę uzupełnione w terminie. Natomiast czynność zwrócenia się do odpowiednich służb o udzielenie informacji została wykonana po ponad 10 miesiącach od wpływu wniosku Nie sposób przy tym nie zauważyć, iż uaktywnienie się organu administracji nastąpiło dopiero w następstwie wielokrotnych ponagleń i skarg strony. Przewlekłość ta w opinii Sądu nie ma żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jak wskazano nie stanowi jej złożoność sprawy ani konieczność gromadzenia dowodów.

Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, tym niemniej nie przekłada się to na widoczna poprawę sytuacji stron.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz postawę organu, który przez ponad sześć miesięcy nie przystępował w ogóle do oceny wniosku nawet pod kątem formalnym, a typową czynność wyjaśniającą (opiniowanie u służb) podjął dopiero po 10 miesiącach od złożenia wniosku, wielokrotnie przekroczył ustawowy (nawet wydłużony) termin załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 35 k.p.a, Sąd stwierdza, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ w miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) – o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

Na wniosek skarżącego, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (art. 149 § 2 p.p.s.a.) i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał mu sumę pieniężną w kwocie 2000,00 zł. W ocenie Sąd kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi skarżący musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Sąd uznał przy tym, że żądana przez skarżącego maksymalna kwota jest zdecydowanie wygórowana. W przekonaniu Sądu zasądzona kwota z jednej strony stanowi adekwatną rekompensatę za przewlekłość organu w kontekście podnoszonych w skardze okoliczności (niepewności prawna, brak możliwości podróżowania po terytorium RP i poza jego granicami), z drugiej zaś będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt III sentencji wyroku.

Wobec wydania przez organ decyzji w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, o czym, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie wpis w kwocie 100 zł, opłata skarbowa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265).