Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 223/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 59
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor sądowy WSA Marcin Kojło, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi B. Sp. j. w O. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązków pokontrolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...].09.2019 r. przez pracownika Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. stwierdzono szereg nieprawidłowości w firmie B. prowadzonej przez P. B. i M. D. jako spółka jawna z siedzibą w O.

Strona odmówiła podpisania protokołu kontroli, wnosząc zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole.

W związku z powyższym decyzją Nr [...] z dnia [...].11.2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nakazał:

1. Założyć rejestr chorób zawodowych oraz zgłoszeń podejrzenia choroby zawodowej, w tym dokonać aktualnych wpisów dotyczących stwierdzenia choroby zawodowej środkowoeuropejskiego zapalenia mózgu przenoszonego przez kleszcze u pracownika fizycznego tartaku

2. Uzupełnić rejestr prac oraz rejestr pracowników narażonych na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zaklasyfikowanego do 3 grupy zagrożenia tj. kleszczowego zapalenia mózgu, uwzględniając pracowników narażonych na zakłucie kleszcza, wykonujących prace pomocnicze na zewnątrz przy załadunku i rozładunku materiału drzewnego przywiezionego bezpośrednio z lasu, układaniu materiału drzewnego, a także prac porządkowych na terenie (placu) zakładu

3. Dokonać stosownych szczepień ochronnych dla pracowników nieuodpornionych wykonujących ww. prace narażonych na zakłucia kleszcza i ryzykiem zakażenia wirusem kleszczowego zapalenia mózgu. Powierzać ww. prace właściwie zabezpieczonym pracownikom uodpornionym przy użyciu dostępnych szczepionek

4. Dokonać ponownej oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownika fizycznego tartaku z uwzględnieniem wystąpienia u pracownika choroby zawodowej: kleszczowego zapalenia mózgu, w tym zastosowanych środków profilaktycznych ograniczających ryzyko do stopnia akceptowalnego.

Strona w dniu [...].12.2019 r. złożyła odwołanie od decyzji Nr [...] z dnia [...].11.2019 r., w którym wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w części poprzez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego lub o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania strona zaprzecza jakoby praca w tartaku B. wykonywana na stanowisku pracownika fizycznego (przy wykonywaniu prac pomocniczych przy załadunku i rozładunku materiału drzewnego przywiezionego bezpośrednio z lasu, układaniu tego materiału, a także pracach porządkowych na terenie zakładu) stwarzała możliwość ukłucia przez kleszcza. Ponadto skarżący stwierdza, iż jednorazowe zarażenie się wirusem kleszczowego zapalenia mózgu przez pracownika, nie daje podstaw do formułowania przez organ wniosku w postaci możliwości występowania w środowisku pracy szkodliwego czynnika biologicznego, a tym samym realnego ryzyka zarażenia się w/w wirusem przez ogół załogi.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) w związku z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 r poz. 59), art. 207 § 2 pkt 6, art. 2071§ 1, art. 2092 § 1 , art. 2221 § 1, art. 226, art. 235 §4, art. 236 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.), § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81, poz. 716 z późn. zm.), § 39a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...].12.2019 r. B. P. B., M. D. spółka jawna w O. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. Nr [...] z dnia [...].11.2019 sprawie założenia rejestru chorób zawodowych oraz zgłoszeń podejrzenia choroby zawodowej, uzupełnienia rejestru prac i pracowników narażonych na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zaklasyfikowanego do 3 grupy zagrożenia, zaszczepienia nieuodpornionych pracowników przeciwko wirusowi kleszczowego zapalenia mózgu oraz dokonania ponownej oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownika fizycznego tartaku – postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.

Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., co uzasadnił następująco:

Pracodawca zobowiązany jest nie tylko do realizowania powszechnie obowiązujących przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ale jego zadanie sprowadza się również do zagwarantowania faktycznego bezpieczeństwa pracowników (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2016 r. III PK 146/15).

To na pracodawcy spoczywa obowiązek ochrony zdrowia i życia pracowników poprzez zapewnienie im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Pracodawca ma również obowiązek reagować na potrzeby w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy. Jednocześnie zgodnie z art. 207 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.) pracodawca zapewnia wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy. Ponadto według art. 2071 § 1 powyższej ustawy pracodawca jest zobowiązany informować pracowników o zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach oraz o działaniach ochronnych i zapobiegawczych podjętych w celu wyeliminowania lub ograniczenia tych zagrożeń. W orzecznictwie sądowym zwrócono jednak uwagę, że samo uświadomienie pracownika o istniejących zagrożeniach i podjęcie przez niego pracy w takich okolicznościach (czyli wyrażenie zgody na wskazane ryzyko) nie zwalania pracodawcy z odpowiedzialności za bezpieczeństwo i higienę pracy.

Pracownicy tartaku podczas wykonywania prac pomocniczych przy załadunku i rozładunku materiału drzewnego przywiezionego bezpośrednio z lasu, układaniu materiału drzewnego, a także prac porządkowych na terenie (placu) zakładu narażeni są na ukłucia kleszczy, które mogą być nosicielami groźnych dla człowieka chorób: boreliozy (wywołanej przez bakterię Borrelia burgdorferi) oraz kleszczowego zapalenia mózgu (wywołanego przez wirus kleszczowego zapalenia mózgu wariant środkowoeuropejski). Materiał drzewny pochodzący zarówno z lasów liściastych jak i iglastych jest miejscem bytowania kleszcza. Liczne drobnoustroje przenoszone przez kleszcze to czynniki biologiczne, szkodliwe dla zdrowia, stwarzające tzw. narażenie niezamierzone na wielu stanowiskach pracy w terenie. Wywoływane nimi choroby mogą być przyczyną groźnych dla zdrowia i życia powikłań, a nawet zgonów. Skutki działania czynników biologicznych na organizm ludzki są na ogół złożone i zależą od wielu przyczyn m.in. mechanizmów działania czynnika chorobotwórczego, bariery immunologicznej eksponowanego organizmu. Jednocześnie należy zauważyć, iż system osobniczy może różnić się wrażliwością. W związku z czym występujące w środowisku pracy czynniki szkodliwe mogą mieć rożny wpływ na poszczególnych pracowników i w konsekwencji rożne skutki zdrowotne.

Choroby przenoszone przez kleszcze są jedną z głównych przyczyn chorób zawodowych orzekanych w Polsce w ostatnich latach, z czego najwięcej zachorowań notuje się między innymi w województwie p. Obszar województwa p. zaliczany jest do obszarów endemicznego występowania drobnoustrojów wywołujących te schorzenia. Przy występowaniu zagrożeń, których nie można uniknąć, między innymi z uwagi na brak możliwości wyeliminowania kleszczy ze środowiska, pracodawca jest zobligowany ocenić ryzyko zawodowe, a następnie zastosować środki ograniczające to ryzyko.

W myśl art. 226 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.) pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko. Przy ocenie ryzyka zawodowego pracodawca powinien wziąć pod uwagę § 39a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.), który brzmi: "Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji pracy. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac".

Ponadto pracodawca, identyfikując w ocenie ryzyka narażenie na czynnik biologiczny zobligowany jest do wypełnienia obowiązków wynikających z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81 poz. 716 z późn. zm.), tj. między innymi do dokonania rzetelnej oceny ryzyka zawodowego zawierającej informacje na temat szkodliwych czynników biologicznych występujących w środowisku pracy, prowadzenia rejestru prac i pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zaklasyfikowanych do 3 grupy zagrożenia oraz uodpornienia pracowników za pomocą dostępnych szczepionek.

Stosowanie środków zapobiegawczych w postaci min. preparatów odstraszających kleszcze (o czym strona pisze w odwołaniu) nie zwalnia jej z obowiązków prowadzenia rejestrów, oceny ryzyka czy szczepień ochronnych.

Jednocześnie pracodawca, zgodnie z art. 2221 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.), stosuje wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie, a jeżeli jest to niemożliwe - ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.

W części II załącznika I do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81 poz. 716 z późn. zm.) zamieszczono wykaz szkodliwych czynników biologicznych wraz z kwalifikacją do odpowiednich grup zagrożenia. W tym wykazie odznaczono, iż w przypadku wirusa kleszczowego zapalenia mózgu wariant środkowoeuropejski jest dostępna skuteczna szczepionka. Zatem mając na względzie § 16 ust. 1 i 2 powyższego rozporządzenia, który stanowi, iż w przypadku wystąpienia lub możliwości wystąpienia w środowisku pracy szkodliwego czynnika biologicznego, przeciw któremu jest dostępna szczepionka, przeprowadza się zalecane szczepienia ochronne wymagane przy wykonywaniu konkretnych czynności zawodowych. Jednocześnie pracodawca zleca wykonywanie prac związanych z narażeniem na kontakt ze szkodliwym czynnikiem biologicznym zakwalifikowanym uodpornionym przy użyciu dostępnych szczepionek. Tak więc, jeśli pracownicy nie są właściwie zabezpieczeni, pracodawca nie powinien dopuścić ich do wykonywania pracy.

Odnosząc się do zarzutów strony sformułowanych w odwołaniu, organ podkreślił, iż praca w bezpośrednim kontakcie z drewnem stwarza możliwość ekspozycji na czynnik chorobotwórczy w wyniku ukąszenia kleszcza, który bytuje w materiale drzewnym. Tak więc, podczas wykonywania prac pomocniczych przy załadunku i rozładunku materiału drzewnego przywiezionego bezpośrednio z lasu, układaniu materiału drzewnego oraz prac porządkowych na terenie zakładu (usytuowany na obszarze endemicznego występowania kleszczy) pracownicy są narażeni na czynniki biologiczne w postaci bakterii – Borrelia burgdorferi oraz wirusa kleszczowego zapalenia mózgu, których nosicielami są kleszcze.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...].02.2019 r., stwierdzono chorobę zawodową środkowoeuropejskie zapalenie mózgu przenoszone przez kleszcze u pracownika zakładu zatrudnionego na stanowisku pracownika fizycznego. Tym samym potwierdza to ekspozycję pracowników na szkodliwy czynnik biologiczny w postaci wirusa kleszczowego zapalenia mózgu wariant środkowoeuropejski. Słusznie więc organ I instancji wskazał, iż pracownicy tartaku mają kontakt ze szkodliwym czynnikiem biologicznym w trakcie wykonywania czynności zawodowych oraz, że występuje realne niebezpieczeństwo dla zdrowia pracowników z powodu licznych powikłań w przypadku zachorowania.

Ponadto w myśl art. 236 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.) pracodawca jest obowiązany systematyczne analizować przyczyny wypadków przy pracy, chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie wyników tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze.

Jednocześnie zgodnie z art. 2092 §1 wyżej wymienionej ustawy w przypadku wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia pracodawca jest obowiązany niezwłocznie poinformować pracowników o tych zagrożeniach oraz podjąć działania w celu ich odpowiedniej ochrony. Dla chorób zakaźnych odpowiednią - najbardziej skuteczną metodą ochronny pracownika są szczepienia.

Nadto w myśl art. 235 § 4 powyższej ustawy pracodawca obowiązany jest prowadzić rejestr obejmujący przypadki stwierdzonych chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby.

Zasadne zatem było, iż organ I instancji po stwierdzeniu wystąpienia kleszczowego zapalenia mózgu u pracownika wykonującego prace pomocnicze na zewnątrz przy załadunku i rozładunku materiału drzewnego przywiezionego bezpośrednio z lasu, układaniu materiału drzewnego, a także prace porządkowe na terenie (placu) zakładu oraz niepodjęcia działań, środków eliminujących lub ograniczających narażenie zachorowania wśród pracowników wykonujących te same czynności nakazał uzupełnienie dokumentacji w zakresie narażenia na czynnik biologiczny zaklasyfikowany do 3 grupy zagrożenia, a także zaszczepienie nieuodpornionych pracowników.

Organ zwrócił uwagę, że w zakładzie część pracowników została objęta szczepieniami ochronnymi. Jednocześnie strona w odwołaniu nadmienia o stosowaniu środków profilaktycznych minimalizujących ryzyko w postaci preparatów odstraszających kleszcze. Poza tym, jak wskazuje w zaskarżonej decyzji organ I instancji, w skierowaniach na badania profilaktyczne dla stanowisk pracowników fizycznych pracodawca jako czynnik szkodliwy wskazuje czynnik biologiczny wywołujący chorobę odkleszczową - boreliozę. Zatem dopuszcza możliwość ukłucia przez kleszcza tej grupy pracowników i tym samym potwierdza fakt ich narażenia na szkodliwe czynniki biologiczne. Wobec powyższego, tym bardziej dziwi fakt, że strona uchyla się od wykonania nakazów decyzji oraz nie dopuszcza możliwości zakażenia załogi wirusem kleszczowego zapalenia mózgu, którego przenosi ten sam kleszcz.

Odnosząc się do stwierdzenia strony, iż jednorazowe zakażenie się wirusem nie daje podstaw do formułowania przez organ wniosku w postaci możliwości występowania w środowisku pracy szkodliwego czynnika biologicznego, a tym samym realnego ryzyka zarażenia się w/w wirusem przez ogół załogi, organ II instancji uważa, że argumentacja ta nie ; zasługuje na akceptację. Nadmienia, iż dla obowiązku oceny ryzyka zawodowego i podjęcia działań profilaktycznych istotne jest samo występowanie zagrożenia w postaci czynnika szkodliwego, w tym przypadku czynnika biologicznego. Częstotliwość wystąpienia zakażenia wirusem czy bakterią nie ma i może mieć znaczenia dla wpływu na ocenę, czy dany czynnik występuje w środowisku pracy i czy stanowi zagrożenie dla pracowników. Zagrożenie to jest realne, a nie jak uważa skarżący tylko hipotetyczne, co potwierdza między innymi zachorowanie pracownika i stwierdzona, a zatem powiązana z warunkami pracy, choroba zawodowa. Z przytoczonych przepisów wynika, iż ważne jest ustalenie występowania czynnika biologicznego w środowisku pracy i ochrona pracowników przed zagrożeniami przez nie spowodowanymi. Należy z całą stanowczością podkreślić, iż ilość zakażeń nie może być wyznacznikiem obecności czynnika biologicznego w środowisku pracy, gdyż zakażenie jest negatywnym skutkiem narażenia, któremu zarówno pracodawca jak i organy inspekcji mają obowiązek przeciwdziałać. Natomiast fakt odnotowania zakażenia świadczy już o wystąpieniu czynnika biologicznego, a to z kolei zobowiązuje pracodawcę do przeciwdziałania na przyszłość.

Zatem nałożone przez organ I instancji na stronę obowiązki nie są elementem restrykcji, tylko służą realizacji wskazanego wyżej celu.

Z przedstawionych przepisów i ich interpretacji dokonywanej przez sądy wynika, że pracodawca powinien z dołożeniem maksymalnej staranności zadbać o bezpieczeństwo zdrowotne swych pracowników. Nie może również naruszać konstytucyjnego prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz ochrony zdrowia.

Wobec powyższego zarzuty podnoszone w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie.

Pomijając rozważania prawne, P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, zauważył, iż najważniejszym elementem w tej sprawie winno być zdrowie

i bezpieczeństwo pracowników. Niedopuszczalne jest również stwarzanie nieuzasadnionej nierówności wobec prawa pracowników narażonych zawodowo na dokładnie ten sam czynnik szkodliwy, w tym konkretnym przypadku szkodliwy czynnik biologiczny.

Państwowa Inspekcja Sanitarna jest zobowiązana ustawowo do kontroli i egzekwowania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne środowiska pracy, w celu zapobiegania powstawaniu chorób zawodowych i innych chorób związanych z wykonywaną pracą. W związku z powyższym P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. mając na względzie przede wszystkim ochronę zdrowia pracowników zawodowo narażonych na czynniki biologiczne, przyjął powyższe stanowisko.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik Spółki jawnej B. zarzucił decyzji P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B.:

- naruszenie przepisów postepowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjęcie, niezgodnie ze stanem faktycznym, że pracownicy skarżącego narażeni są na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zaliczonego do 3 grupy zagrożenia, tj. kleszczowego zapalenia mózgu;

- naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z art. 226, art. 235 § 4 Kodeksu pracy w związku z art. 20 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 39 a ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w związku z § 5 ust. 1, § 7 pkt 2 i 14, § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki w związku z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności poprzez przyjęcie, że w zakładzie skarżącego doszło do naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych, skutkujących wydaniem nakazów, wymienionych szczegółowo w decyzji organu I instancji.

Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasadzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że rozstrzygnięcie nie odpowiada stanowi faktycznemu. Zdaniem autora skargi, w tartaku firmy B. wykonywanie pracy na stanowisku pracownika fizycznego, przy załadunku i rozładunku oraz układaniu drzewa przywiezionego bezpośrednio z lasu, a także wykonywanie prac porządkowych, nie stwarza niebezpieczeństwa ukłucia przez kleszcza. Jednorazowe zarażenie się wirusem kleszczowego zapalenia mózgu przez pracownika zakładu (nie potwierdzone jako pozostające w związku z pracą) nie dawało podstaw organom do twierdzenia, że w zakładzie występuje szkodliwy czynnik biologiczny stanowiący ryzyko zarażenia się w/w wirusem. Tenże czynnik występuje niemal w każdym środowisku pracy, zaś inspekcja sanitarna nie nakłada obowiązków na inne zakłady pracy. Skarżący nie uchylałby się od wykonania nałożonych obowiązków, gdyby bezspornie stwierdzono, że choroba pracownika – A. M., została wywołana przez ukłucie kleszcza na terenie tartaku. Tartak jest prowadzony, na tym samym obszarze, od 20 lat i miałoby dojść do zakażenia po raz pierwszy, co nie jest prawdopodobne.

Podkreślono, że skarżący podejmuje działania profilaktyczne na terenie zakładu zmierzające do wyeliminowania ewentualnego ryzyka zarażenia się pracowników choroba odkleszczową. Są stosowane preparaty odstraszające kleszcze. Jednak skarżący nie może zaakceptować decyzji sanitarnej, nakładającej obowiązki tylko dlatego, że doszło do jednostkowego zakażenia wirusem pracownika, przy braku dowodu potwierdzającego, że stało się to na terenie zakładu pracy.

W odpowiedzi na skargę, P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że w niniejszych wywodach, skład orzekający przytoczył w całości uzasadnienie decyzji P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej PPWIS), ponieważ jest ono tak precyzyjne, logiczne, wszechstronnie wyjaśniające stan faktyczny i prawny sprawy, że nie sposób dopatrzeć się jakichkolwiek uchybień. Oczywiście spełnia, w całej rozciągłości, wymogi zawarte w przepisach art. 107 § 3 k.p.a. Sposób uzasadnienia decyzji gwarantuje jej prawidłowość. Za trafnością decyzji przemawia materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie.

Należy przypomnieć, że kontrolą sanitarną został objęty zakład skarżących – tartak – w aspekcie zapewnienia, przez pracodawcę, warunków zdrowotnych w środowisku pracy (w tym zakresie chorób zawodowych). Podstawowymi i zasadniczymi ustaleniami organów sanitarnych było stwierdzenie, że w zakładzie pracy – tartaku, istnieje ryzyko zawodowe narażenia pracowników fizycznych na powstanie chorób odkleszczowych. W związku z tym na pracodawcy ciążą obowiązki zapewnienia odpowiednich, bezpiecznych warunków pracy, nakazanych przepisami Kodeksu pracy i odpowiednich rozporządzeń (wymienionych dokładnie w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu, a więc niecelowym wydaje się ich powtarzanie).

W skardze zaprzeczono ustaleniu organów, że praca wykonywana w tartaku B. na stanowisku pracownika fizycznego stwarza niebezpieczeństwo ukłucia przez kleszcza, czyli, że pracownik jest narażony na kontakt z czynnikiem biologicznym grupy 3 (wirusowego kleszczowego zapalenia mózgu). Do tego sprowadzał się spór między organem a stroną skarżącą. Stanowisko skarżących jest, w ocenie Sądu, pozbawione logiki. Nie są bowiem kwestionowane warunki pracy, opisane w uzasadnieniu decyzji. Praca jest wykonywana w bezpośrednim kontakcie z drewnem przywiezionym z lasu – przy załadunku, rozładunku, układaniu tego surowca oraz wykonywaniu czynności porządkowych na terenie tartaku. Zakład jest położony na terenie endemicznego występowania kleszczy. Zatem oczywistym jest występowanie narażenia pracowników na czynnik biologiczny w postaci bakterii boleriozy i wirusa kleszczowego zapalenia mózgu, których nosicielami są właśnie kleszcze. Jest to wiedza oczywista i powszechna. Tym bardziej dziwi fakt zaprzeczenia tym okolicznościom przez skarżących, bez wskazania sensownej argumentacji. Taką argumentacją nie może być twierdzenie, że kleszcze występują w każdym środowisku i organy sanitarne powinny nakładać zobowiązania także na inne zakłady. Sąd rozpoznaje tę konkretną sprawę i nie ma kompetencji wnikać w inne działania inspekcji sanitarnej.

Nie można tez zgodzić się z zarzutem, że podstawą faktyczną nałożenia obowiązków był jeden przypadek (na 20 lat działalności tartaku) zachorowania na odkleszczowe zapalenie mózgu przez pracownika A. M. Otóż, zdaniem Sądu, w/w przypadek mógł być tylko inspiracją do przeprowadzenia kontroli. Natomiast warunki pracy w tartaku (dokładnie opisane w decyzjach organów obu instancji) nie pozostawią wątpliwości, że istnieje narażenie na zakłucie pracowników przez kleszcze, a w związku z tym narażenie na zachorowanie.

W skardze podważa się ustalenia zawarte w decyzji nr [...] z dnia [...].02.2019r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., który stwierdził chorobę zawodową u A. M. w postaci: środkowoeuropejskiego zapalenia mózgu przenoszonego przez kleszcze. Decyzja jest prawomocna. Pracodawca nie odwołał się od decyzji organu I instancji, zaś organ ten wykazał związek przyczynowy między pracą w tartaku, a zakłuciem przez kleszcze. Zatem prowadzona polemika w tym temacie, w niniejszej sprawie, jest nie na miejscu. Trafia w próżnię, gdyż przedmiotem zaskarżonej decyzji nie jest rozstrzyganie o chorobie zawodowej p. A. M. Ten przypadek może być tylko potwierdzeniem, że warunki pracy w tartaku sprzyjają pokłuciu przez zakażone kleszcze. W takim kontekście wypowiedziały się organy sanitarne.

Sąd zwraca też uwagę na niespójność stanowiska strony skarżącej. Zaprzeczając występowaniu czynnika narażającego pracowników na zakłucie kleszczem i zachorowanie, pracodawca podejmuje jednak działania ochronne w postaci: stosowania środków odstraszających kleszcze, a nawet szczepień niektórych pracowników.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia ani przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 k.p.a. wskazanych przez pełnomocnika skarżących), ani przepisów prawa materialnego.

Dlatego też, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2325).