Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 928/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 276 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2, art. 292 pkt 2, art. 295
journal: Dz.U. 2017 poz 519
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi "T. T." Sp. j. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty z tytułu wprowadzania ścieków do ziemi w latach 2014-2016 oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bk 928/17

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] Marszałek Województwa P. (dalej: Marszałek):

I. wymierzył Sp. jawnej T. w R. opłatę z tytułu wprowadzania ścieków do ziemi w wysokości stanowiącej różnicę między opłatą należną (opłata podstawowa oraz opłata podwyższona) a opłatą wynikającą z wykazów za poszczególne lata: 2014 r. - 249 003 zł; 2015 r. – 151 962 zł; 2016 r. - 127 225 zł.

II. określił Spółce wysokość zaległości w opłacie za korzystanie ze środowiska w łącznej wysokości za każdy rok jak w punkcie I decyzji.

III. zobowiązał Spółkę do wpłaty zaległości w opłacie w wysokości jak w punkcie I wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi jak dla zaległości podatkowych odpowiednio od dnia 1 kwietnia 2015 r., 1 kwietnia 2016 r. i 1 kwietnia 2017 r. do dnia uregulowania zaległości, włącznie z tym dniem. Pouczono o zastosowaniu ściągnięcia na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku braku zapłaty.

Organ pierwszej instancji ustalił, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na uboju żywca wołowego i wieprzowego, w wyniku której powstają ścieki technologiczne. Nie dysponowała pozwoleniem wodnoprawnym na rolnicze wykorzystanie ścieków (art. 296 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.), dalej: P.o.ś. Dlatego, w ocenie organu, powinna naliczać stosowne opłaty, uwzględniające opłatę podwyższoną o 500% - zgodnie z art. 276 ust. 1 oraz 292 pkt 2 P.o.ś. Tego jednak nie czyniła. Kontrola przeprowadzona przez P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: PWIOŚ) wykazała także nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Ustalono, że Spółka nie prowadziła ewidencji ilościowej wytwarzanych ścieków technologicznych, wprowadzała ścieki do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz nie naliczała z tego tytułu opłat. Dlatego zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] grudnia 2015 r. PWIOŚ zobowiązał Spółkę do przekazania Marszałkowi Województwa P. zaległych sprawozdań zawierających zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat. Niezależnie od zarządzenia pokontrolnego, PWIOŚ wszczął w dniu [...] grudnia 2015 r. postępowanie administracyjne w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji do uboju bydła. W postępowaniu tym Spółka wniosła o ustalenie bezpiecznego terminu usunięcia naruszenia - do czasu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie zakończyło się w pierwszej instancji decyzją PWIOŚ z dnia [...] lutego 2016 r. ustalającą termin usunięcia naruszenia do dnia [...] czerwca 2016 r., którą to decyzję GIOŚ w dniu [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy. Wyrokiem z dnia 28 października 2016 r. w sprawie IV SA/Wa 1567/16 WSA w Warszawie uchylił decyzję GIOŚ, lecz – zdaniem Marszałka - nie zakwestionował konieczności posiadania pozwolenia wodnoprawnego. Wyrok stał się prawomocny.

Wykonując zarządzenie pokontrolne z dnia [...] grudnia 2015 r., wydane po przeprowadzeniu w dniach [...] listopada – [...] grudnia 2015 r. kontroli w zakładzie Spółki, przedstawiła ona Marszałkowi wykazy zawierające informacje o ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi oraz informacje o wysokości należnych opłat za 2014 r. (data wpływu wykazu: [...] stycznia 2016 r.), za 2015 r. (data wpływu: [...] marca 2016 r.) oraz za 2016 r. (data wpływu: [...] kwietnia 2017 r.). Z uwagi na wątpliwości co do wykazów:

- w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. Marszałek wezwał Spółkę do przedłożenia korekt wykazów za lata 2014 – 2016 poprzez prawidłowe zakwalifikowanie ścieków poubojowych jako ścieków technologicznych (przemysłowych - kod "c"), podanie ilości ścieków, zawartości BZT5, ChZT i zawiesiny ogólnej, zastosowanie właściwego współczynnika różnicującego odpowiadającego ściekom przemysłowym równego "1", odnoszącego się do stawek opłat za BZT5, ChZT i zawiesiny ogólnej. Jednocześnie zwrócono się o przekazanie kserokopii dokumentów, z których wynikają dane zastosowane do wyliczenia opłat za wprowadzanie ścieków do ziemi oraz zobowiązano do wyjaśnienia powodów braku pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do ziemi w celu rolniczego wykorzystania, popartych stosownymi dokumentami.

W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. Spółka wyjaśniła, że ścieki należy traktować jako "typową gnojowicę niezawierającą szkodliwych środków chemicznych", jak też przekazała dane o ilości i jakości ścieków. Odnośnie braku pozwolenia wodnoprawnego, Spółka wskazała, że wniosek o to pozwolenie złożyła w 2013 r., jednakże decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Starosta odmówił udzielenia pozwolenia z uwagi na niezłożenie wyjaśnień w kwestiach budzących wątpliwości organu, dotyczących warunków środowiskowych, tj. wysokiego poziomu zwierciadła wód gruntowych oraz bliskiej odległości od dróg publicznych;

- w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. Marszałek ponownie wezwał Spółkę do skorygowania wykazów zawierających informacje o ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi oraz informacje o wysokości należnych opłat za lata 2014 - 2016 poprzez prawidłowe zakwalifikowanie ścieków poubojowych jako ścieków technologicznych.

Z uwagi na niezastosowanie się przez Spółkę do wezwania, Marszałek wszczął przedmiotowe postępowanie w sprawie wymierzenia opłaty w związku z przedłożeniem budzącego zastrzeżenia wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za lata 2014 - 2016 z tytułu wprowadzania ścieków do ziemi (na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś.). W trakcie postępowania do akt sprawy włączono:

- dwa protokoły z kontroli przeprowadzonych w dniach [...] listopada - [...] grudnia 2015 r. oraz [...] marca - [...] kwietnia 2017 r. w Spółce. Z ustaleń tych kontroli wynika, że w zakładzie uboju zwierząt powstają ścieki technologiczne: z mycia tusz wołowych, z mycia korytarzy przepędowych z części brudnej zakładu, które zawierają kał, niewielką ilość krwi oraz treść z przedżołądków. Ścieki te są odprowadzane systemem kanalizacji wewnętrznej do szczelnych zbiorników o łącznej pojemności 80 m3, a następnie wywożone są na pola w celach nawożenia;

- operat wodnoprawny załączony do wniosku o udzielenie Spółce pozwolenia na rolnicze wykorzystanie ścieków na działkach w obrębie R. oraz decyzji odmawiającej wydania przedmiotowego pozwolenia z dnia [...] listopada 2015 r.

Marszałek ustalił również na podstawie informacji uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w B. (pismo z dnia 3 sierpnia 2017 r.), że:

- pierwszy wniosek o pozwolenie wodnoprawne Spółka złożyła w dniu [...] sierpnia 2013 r., jednak pozwolenia nie udzielono (decyzja z dnia [...] listopada 2015 r.) z uwagi na warunki środowiskowe (poziom wód podziemnych oraz odległości od dróg publicznych). Jak ustalono, wnioskodawca (Spółka) na etapie prowadzonego postępowania została poinformowana o konieczności wykonania badań gleby w celu oceny, czy jest ona w stanie przyjąć określone ilości ścieków, jednakże poza oświadczeniem o zamiarze uzupełnienia wniosku - nigdy nie dostarczyła stosownych dokumentów wskazujących na możliwość odprowadzania ścieków we wskazane we wniosku miejsca;

- drugi wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego złożono w dniu [...] grudnia 2015 r., jednakże Spółka nie uzupełniła jego braków formalnych na wezwanie organu i wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 K.p.a.

- trzeci wniosek złożono w dniu [...] lipca 2017 r.

Odnośnie wysokości wymierzonej opłaty Marszałek wskazał, że:

- przedstawione przez stronę wykazy zawierały błędną kwalifikację ścieków, tj. inną niż ścieki przemysłowe o kodzie "c" (art. 3 pkt 38c P.o.ś.), podczas gdy wytwarzane w zakładzie Spółki ścieki są, w ocenie organu, ściekami przemysłowymi. Nadto, Spółka nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego na rolnicze wykorzystanie ścieków, zatem nie mogła wpisać w wykazie kodu "rwś". Brak pozwolenia skutkował naliczeniem opłaty podwyższonej o 500 %, tj. opłaty podstawowej plus zwyżki;

- Spółka mimo dwukrotnego wezwania nie przedłożyła korekt wykazów, dlatego organ wymierzył opłatę za wprowadzanie ścieków do ziemi w latach 2014-2016, stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu - w oparciu o dane dotyczące ilości ścieków oraz wartości wskaźników: BZT5, CHZT i zawiesiny przekazane przez Spółkę w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. (art. 295 ust. 1 P.o.ś.);

- nie jest uprawniony do oceny merytorycznej treści decyzji odmawiającej udzielenia pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] listopada 2015 r.

Marszałek wyjaśnił, że przepisy art. 276 ust. 1 i art. 292 pkt 2 P.o.ś. wiążą odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska poprzez korzystanie z niego bez koniecznego i wymaganego pozwolenia. Przepisy P.o.ś. nie umożliwiają odstąpienia od obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych i nie uprawniają do oceny przyczyn braku pozwolenia wodnoprawnego.

Szczegółowe wyliczenia należnych opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania ścieków do ziemi w poszczególnych okresach organ przedstawił w tabelach.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka, która zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 285 w zw. z art. 286 P.o.ś. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że wskazano w wykazach błędne dane do naliczenia opłaty, podczas gdy dane te odpowiadają rzeczywistości i brak jest podstaw do nałożenia opłaty podwyższonej, zwłaszcza że Spółka uiściła opłatę za korzystanie ze środowiska;

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 276 P.o.ś. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że Spółka jest zobowiązana do uiszczenia opłaty podwyższonej, podczas gdy uiściła już stosowną opłatę za korzystanie ze środowiska według ilości odprowadzonych ścieków wskazanych w złożonym wykazie;

3. naruszenie prawa materialnego tj. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2014 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska - poprzez ich błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że odprowadzane przez Spółkę ścieki są ściekami przemysłowymi, w konsekwencji zastosowanie nieodpowiedniego przelicznika do ustalenia opłaty, podczas gdy odprowadzane ścieki powinny być kwalifikowane jako ścieki inne niż oznaczone kodami a-e, w związku z czym powinien zostać zastosowany niższy przelicznik;

4. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8 i 9 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych oraz z pominięciem słusznego interesu obywatela i wyjaśnienia pełnego stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że: Spółka złożyła wykazy odprowadzanych ścieków i prawidłowo uiściła opłatę za odprowadzone ścieki, zaś organ nie miał podstaw kwestionować wykazów i wymierzać opłaty podwyższonej; odprowadzane z zakładu Spółki ścieki mają typowo rolniczy charakter i nie są ściekami przemysłowymi, w tym nie zawierają sztucznych substancji chemicznych oraz metali ciężkich, co potwierdzają wykonane badania; w rozporządzeniu określającym m.in. stawki według których wylicza się opłaty, nie ma wyraźnej pozycji ścieki rolnicze, dlatego Spółka zakwalifikowała je jako ścieki bytowe i przyjęła współczynnik 0,3, zaś organ nie wziął pod uwagę pkt 7 rozporządzenia umożliwiającego przyjęcie współczynnika dla ścieków "innych", co powoduje dowolność decyzji; przedmiotowa sprawa jest wynikiem zaniechania organów samorządowych, bowiem Starosta zwlekał z wydaniem pozwolenia wodnoprawnego a Marszałek celowo zwlekał z podjęciem działań w przedmiotowej sprawie. Spółka podkreśliła, że w dniu 5 sierpnia 2013 r. złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wraz z operatem wodnoprawnym na rolnicze wykorzystanie ścieków, a wniosek czekał na rozpatrzenie do dnia [...] listopada 2015 r., zaś później od razu wszczęto kontrolę. W uzasadnieniu odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego wskazano na za wysoki poziom wód gruntowych oraz za małą odległość od dróg, zaś organ nie uwzględnił, że pozwolenie mogło zostać udzielone pod warunkiem spełnienia dodatkowych warunków. W związku z koniecznością budowy zbiorników na ścieki, Spółka podjęła starania o pozwolenie na wybudowanie dwóch zbiorników magazynowych na 1000 m3 ścieków. W wyroku WSA w Warszawie wskazano, że nie ma potrzeby budowy przedmiotowych zbiorników. Aktualnie wszelkie ścieki odprowadzane są do B. (umowa z dnia [...] marca 2017 r.) oraz toczy się postępowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w związku ze złożonym w dniu [...] lipca 2017 r. wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

Spółka podkreśliła, że w dniu [...] maja 2017 r. otrzymała z Urzędu Marszałkowskiego upomnienie dotyczące zaległych odsetek (oraz odsetek od tych odsetek za zwłokę) za 2015 r. Na skutek interwencji okazało się, że chodzi o rok 2014 oraz że nie wysłano decyzji "w tej sprawie". Zdaniem Spółki, postępowanie urzędów było skandaliczne, podczas gdy mogło uchronić lokalnego przedsiębiorcę od problemów mogących skutkować upadłością zakładu.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium powołało się na przepis art. 284 ust. 1 oraz art. 296 pkt 1 P.o.ś. podkreślając obowiązek uiszczania opłaty za korzystanie ze środowiska we własnym zakresie przez korzystającego, chyba że posiada pozwolenie wodnoprawne na takie korzystanie wydane na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (dalej: P.w.). Kolegium wskazało, że przepis art. 296 pkt 1 P.o.ś. nie pozwala na badanie okoliczności zawinienia w braku pozwolenia wodnoprawnego, zaś w postępowaniu o wymierzenie opłaty nie ma podstaw do badania zasadności odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego lub przewlekłości w jego wydaniu. Jak wskazało Kolegium odnośnie bezczynności organu w niewydaniu pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z zarządzeniem pokontrolnym PWIOŚ z dnia [...] grudnia 2015 r., decyzja odmawiająca wydania pozwolenia wodnoprawnego nie została wydana na prośbę samego zainteresowanego, który najpierw wniósł o niewydawanie decyzji i umożliwienie złożenia uzupełnienia wniosku, a następnie uzupełnienia nie przedłożył.

Odnośnie wymierzenia opłaty w wysokości podwyższonej Kolegium wskazało na treść art. 296 ust. 1, ust. 2 oraz art. 288 ust. 1 pkt. 2 P.o.ś. i podkreśliło, że w przypadku złożenia wykazu zawierającego informacje i dane nasuwające zastrzeżenia, marszałek województwa uprawniony jest do dokonania własnych ustaleń i kierowania się wynikami kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska oraz do wymierzenia opłaty w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Powołując się na art. 295 ust. 1 P.o.ś. organ wskazał, że opłaty za ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi ponosi się według najwyższego wskaźnika określonych substancji. W sprawie dane te uzyskano od Spółki, a jedynie organ zakwalifikował ścieki jako przemysłowe, inaczej niż strona. Jak wskazało Kolegium, rodzaj i ilość ścieków organ pierwszej instancji ustalił na podstawie treści operatu wodnoprawnego z 2013 r., który – jak wskazało Kolegium - nie znajduje się w aktach sprawy oraz na treści protokołów pokontrolnych (znak: [...]) z kontroli przeprowadzonej przez PWIOŚ. Z dokumentów tych wynika, że w zakładzie powstają ścieki przemysłowe i taka ich kwalifikacja na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 64 P.w. nie wzbudziła zastrzeżeń organu odwoławczego. Rodzaj ścieków wynika z protokołów pokontrolnych podpisanych przez przedstawiciela Spółki oraz brak jest podstaw do kwalifikacji tych ścieków jako bytowych czy komunalnych.

Kolegium wskazało, że zgodnie z objaśnieniami zawartymi we wzorze wykazu zawierającego informacje o ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi oraz informacje o wysokości należnych opłat, w załączniku nr 4 do rozporządzenia w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska, w tabeli A należy podać określony kod rodzaju ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Zdaniem Kolegium, Marszałek poprawnie zaklasyfikował ścieki przemysłowe pod kodem "c" jako przemysłowe, przyjął też, zgodnie z § 3 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska zmienionego rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 12 października 2015 r. (Dz.U. poz. 1875) w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2016, współczynnik różnicujący, odpowiadający ściekom przemysłowym odnoszący się do stawek opłat za BZT5, ChZT i zawiesiny ogólnej jako: "1". Kolegium nie podzieliło zarzutu dotyczącego uwzględnienia badań ścieków, bowiem pochodzą one z 2013 r., czyli z okresu nieobjętego postępowaniem, zaś Spółka w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. sama podała stężenia substancji BZT5, ChZT, przyjęte przez organ pierwszej instancji. Ustalenia Marszałka, w ocenie Kolegium, nie miały charakteru dowolnego, a są oparte na materiale dowodowym i danych przedstawionych samodzielnie przez Spółkę (wykazach) oraz na protokole pokontrolnym, podpisanym przez kontrolowanego bez zastrzeżeń. Kolegium podkreśliło, że brak pozwolenia wodnoprawnego uniemożliwiał wpisanie ścieków pod kodem "rwś".

Kolegium wyjaśniło, że brak pozwolenia wodnoprawnego skutkuje obowiązkiem naliczenia opłaty podwyższonej o 500% (opłata podstawowa plus zwyżka). Zaakceptowało również sposób wyliczenia opłaty wskazany przez Marszałka. Wyjaśniło, że:

- opłata za 2014 r. wyliczona została w sposób następujący: stawka podstawowa wynosi 4,24000, najwyższą opłatę powoduje stężenie substancji BZT5, ładunek w ściekach wynosi 10 302,162, opłata bez zwyżki wynosi 43 681,16688, zwyżka 500 % - 218 405,8344, opłata wynosi 262 087,00 zł;

- opłata za 2015 r.: stawka podstawowa wynosi 1,71, najwyższą opłatę powoduje stężenie substancji CHZT, ładunek w ściekach wynosi 15 585,960, opłata bez zwyżki wynosi 26 651,9916, zwyżka 500 % - 133 259,958, opłata wynosi 159 911,9496, po zaokrągleniu 159 912,00 zł;

- opłata za 2016 r.: stawka podstawowa wynosi 1,71, najwyższą opłatę powoduje stężenie substancji CHZT, ładunek w ściekach wynosi 13 048,440, opłata bez zwyżki wynosi 22 312,8324, zwyżka 500 % - 111 564,162, opłata wynosi 133 876,9944, po zaokrągleniu 133 877,00 zł.

Kolegium podkreśliło przy tym, że zaokrągleniu podlegały tylko końcowe stawki opłaty do zapłacenia. Mając na względzie powyższe, zasadne określono wysokość opłaty do poniesienia, w ten sposób, że:

- opłatę z tytułu wprowadzania ścieków do ziemi w 2014 r., w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu w kwocie 249 003,00 zł, składającą się z opłaty podstawowej i podwyższonej w wysokości 218 405,83 zł, obliczoną w następujący sposób: opłata należna 262 087,00 zł - opłata wynikająca z wykazu 13 083,54 zł = 249 003,46 czyli do zapłaty 249 003,00 zł;

- opłatę z tytułu wprowadzania ścieków do ziemi w 2015 r., w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu w kwocie 151 962,00 zł, składającą się z opłaty podstawowej i podwyższonej w wysokości 133 259,96 zł, obliczoną w następujący sposób: opłata należna 159 911,00 zł - opłata wynikająca z wykazu 7 948,86 zł = 151 962,14 czyli do zapłaty 151 962,00 zł.

- opłatę z tytułu wprowadzania ścieków do ziemi w 2016 r., w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu w kwocie 127 225,00 zł, składającą się z opłaty podstawowej i podwyższonej w wysokości 111 564,16 zł, obliczoną w następujący sposób: opłata należna 133 877,00 zł - opłata wynikająca z wykazu 6 652,44 zł = 127 224,56 zł czyli do zapłaty 127 225,00 zł.

Zasadnie również, w ocenie Kolegium, określono wysokość zaległości w opłacie za korzystanie ze środowiska, zobowiązując Skarżącego do ich wniesienia.

Skargę na decyzję odwoławczą z dnia 25 października 2017 r. złożyła do sądu administracyjnego Spółka, która zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 285 w zw. z art. 286 w zw. z art. 288 ust. 1 pkt P.o.ś. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca w wykazie za lata 2014-2016 wskazała błędne dane do naliczenia opłaty, podczas gdy odpowiadały one ilościom rzeczywiście wprowadzonych do ziemi ścieków, a tym samym brak jest podstaw do nałożenia opłaty podwyższonej, zwłaszcza że Spółka uiściła stosowną opłatę za korzystanie ze środowiska;

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 276 P.o.ś. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej w sytuacji uiszczenia opłaty zgodnie z ilością odprowadzonych ścieków wskazanych w wykazie;

3. naruszenie prawa materialnego tj. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia

27 lutego 2014 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska - poprzez ich błędną wykładnię i błędną kwalifikację ścieków jako przemysłowych (a nie jako "innych" niż oznaczone kodami "a"-"e"), w związku z czym powinien zostać zastosowany niższy przelicznik;

4. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8 i 9 K.p.a. polegające na wydaniu decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych oraz z pominięciem słusznego interesu obywatela i wyjaśnienia pełnego stanu faktycznego sprawy;

5. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w związku z art. 76 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. - polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności wykazom zawierającym informacje dotyczące ścieków wprowadzanych do ziemi za lata 2014-2016;

6. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny i zupełny okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności nieustalenie realnego, negatywnego wpływu działalności przedsiębiorstwa na środowisko i niewykazanie sposobu obliczenia przedmiotowych opłat;

7. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 w zw. i art. 11 i 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie skarżonej decyzji, użycie zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie szczegółowego sposobu obliczenia opłat;

8. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej przy niewyjaśnionym stanie faktycznym i przez to wadliwej;

9. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób budzący zaufanie do organów przyczyn dla których organ uznał, że ministerialne wskaźniki oddają w sposób bardziej wiarygodny wpływ Spółki na środowisko, niż pomiary dokonywane stronę.

W uzasadnieniu skargi Spółka przede wszystkim wyjaśniła, że uiszczenie opłat stawia ją w bardzo trudnej sytuacji finansowej, mogącej prowadzić do upadłości, zwłaszcza że jej dłużnicy nie uiszczają zaległości nawet w postępowaniu egzekucyjnym, zaś Spółka nie jest w stanie wziąć kredytu na uiszczenie opłaty podwyższonej spłacając już jeden kredyt obrotowy udzielony w maksymalnej wysokości.

Spółka podkreśliła, że ustawodawca nie przewidział reguł odnoszących się sposobu miarkowania kary, co jest niesprawiedliwe. Tymczasem skarżąca złożyła stosowne wykazy i uiściła opłatę za odprowadzane ścieki wynikające z wykazów. Brak było podstaw do zastosowania przez organ własnych wyliczeń. Podkreśliła rolniczy charakter wprowadzanych ścieków a nie przemysłowy, z uwagi na brak sztucznych substancji chemicznych i metali ciężkich, co potwierdzają wykonane przez Spółkę badania. Zarzucono organowi odwoławczemu brak własnych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i samodzielnej oceny dowodów. Wskazano na linię orzecznictwa sądów administracyjnych (np. wyrok z dnia 20 kwietnia 2010 r., II OSK 785/09), z której wynika, że przy określaniu znaczenia pojęcia "brak wymaganego pozwolenia" należy się oprzeć na wykładni systemowej, która odchodzi od pojmowania odpowiedzialności skutkującej wniesieniem opłaty podwyższonej jako odpowiedzialności absolutnej (np. wyrok w sprawie II SA/Łd 237/2008), a która zwraca uwagę na konieczność indywidualizowania oceny sytuacji braku wymaganego pozwolenia. Skarżąca winą za brak pozwolenia wodnoprawnego obarczyła Starostwo Powiatowe oraz Urząd Marszałkowski i podkreśliła, że już w dniu 5 sierpnia 2013 r. wystąpiła o wydanie pozwolenia wodnoprawnego przedstawiając operat wodnoprawny. Wniosek rozpatrzono odmownie dopiero 9 listopada 2015 r. wskazując na zbyt wysoki poziom wód gruntowych. Jak wskazała Spółka, działka nr 425 o pow. 4,00ha w obrębie wsi R. posiadała odpowiedni poziom wód gruntowych, zatem na tę działkę można było wydać pozwolenie wodnoprawne. Wskazała, że badania poziomu wód gruntowych przeprowadzono w kwietniu przy wysokim stanie tych wód po roztopach, nadto organ nie uwzględnił faktu, że pozwolenie mogło zostać udzielone pod warunkiem spełnienia dodatkowych warunków, w tym budowy zbiorników na ścieki. Spółka podjęła działania w tym kierunku, zaś WSA w Warszawie uchylił decyzje organów ochrony środowiska wyznaczające zbyt krótki termin na uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Jak wskazała skarżąca, aktualnie wszelkie ścieki odprowadzane są do B. Faktycznie zatem Spółka nie ponosi odpowiedzialności za brak pozwolenia, a jest to wynik postępowania właściwego organu administracji publicznej (w tym przewlekłości).

Spółka wskazała, że w dniu [...] listopada 2017 r. uzyskała pozwolenie wodnoprawne na rolnicze wykorzystanie ścieków, tj. tego samego rodzaju ścieków co w przedmiotowej sprawie, na te same działki i te same urządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy w dniu 24 maja 2018 r. pełnomocnik Spółki oświadczył, że decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. o odmowie wydania pozwolenia wodnoprawnego nie była skarżona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

W sprawie niniejszej, w której przedmiotem sporu jest wymierzenie skarżącej Spółce opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bezspornym jest fakt, że Spółka z tego środowiska korzystała w latach 2014 – 2016, a więc w tych, za które wymierzono opłatę podwyższoną. Korzystanie to polegało na wprowadzaniu do ziemi ścieków powstających z działalności zakładu Spółki. Nie ulega zatem wątpliwości, że Spółka powinna była ponosić z tego tytułu tzw. opłatę za korzystanie ze środowiska, co wynika wprost z art. 273 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. Wskazana opłata powinna być ustalona we własnym zakresie przez Spółkę i przez nią wniesiona na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 P.o.ś.), według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1), do dnia 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2). Obowiązkiem podmiotu korzystającego ze środowiska jest również sporządzenie i przedłożenie marszałkowi województwa do dnia [...] marca następnego roku wykazu zawierającego informacje o ilości, stanie i składzie ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, tj. informacje wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat (art. 286 ust. 1 w związku z art. 287 ust. 1 pkt 3 P.o.ś.). Wykazy sporządza się według wzoru ustalonego przez Ministra właściwego do spraw środowiska (art. 286 ust. 3 P.o.ś.).

W sprawie niniejszej, w której ustalono, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z korzystaniem ze środowiska co najmniej od 2002 r., wykazy (wraz z uiszczeniem opłaty) zostały złożone za lata 2014 – 2016 w następujących datach: za rok 2014 – 18 stycznia 2016 r., za rok 2015 – 14 marca 2016 r., za rok 2016 – 5 kwietnia 2017 r. Nastąpiło to dopiero na skutek zarządzenia pokontrolnego PWIOŚ z dnia 10 grudnia 2015 r.

Sąd zatem nie kwestionuje, ani nie uczyniły tego organy orzekające w sprawie, że Spółka wykazy złożyła oraz że uiściła opłatę za korzystanie ze środowiska. Natomiast niesłusznie skarżąca zarzuca, że Marszałek nie był uprawniony do kontroli złożonych wykazów i poczynienia własnych ustaleń w zakresie okoliczności z tych wykazów wynikających. Uprawnienie to wynika wprost z art. 288 ust. 1 P.o.ś., przy czym w sprawie nie zastosowano art. 288 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, dotyczącego niezłożenia wykazów, ale zastosowano art. 288 ust. 1 pkt 2. Zgodnie z tym ostatnio wskazanym przepisem, jeśli podmiot korzystający ze środowiska, będąc do tego obowiązanym, przedłożył wykaz zwierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, ale zamieścił w nim informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Stosownie zaś do treści art. 288 ust. 2, marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: 1) pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat; 2) innych danych technicznych i technologicznych. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ pierwszej instancji w sprawie niniejszej (tj. Marszałek Województwa P.), był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do kontroli złożonych przez Spółkę wykazów z punktu widzenia prawidłowości zawartych w nich informacji mających znaczenie dla wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska.

Wynikiem tej oceny może być wymierzenie przez Marszałka opłaty w wysokości różnicy między opłatą należną a wynikającą z wykazu (art. 288 ust. 1 pkt 2 in fine). Opłata należna to przy tym albo wyłącznie podstawowa opłata za korzystanie ze środowiska (art. 284 ust. 1 w związku z art. 285 ust. 1 i 2 P.o.ś.), tyle że w wyższej wysokości niż wynikająca z wykazu (czyli skorygowana przez Marszałka) i uiszczona przez podmiot korzystający ze środowiska, albo opłata podwyższona ponoszona w wypadku gdy podmiot korzystający ze środowiska czyni to bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji (art. 276 ust. 1 P.o.ś.). W tym drugim wypadku na opłatę podwyższoną składa się opłata podstawowa wynikająca z wykazu oraz podwyższenie o 500 % (art. 292 P.o.ś.). Zauważyć bowiem należy, że przepis art. 292 P.o.ś. nie stanowi o obowiązku wniesienia opłaty podwyższonej w wysokości 500 %, ale o opłacie podwyższonej o 500%, co uzasadnia powyższe zsumowanie.

Skarżącej Spółce wymierzono opłatę podwyższoną ustalając brak pozwolenia wodnoprawnego (art. 276 ust. 1 w związku z art. 292 pkt 2 P.o.ś.) oraz kwestionując przyjętą kwalifikację ścieków dokonaną w przedłożonych przez Spółkę wykazach (art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś.). Ustalenia w tym zakresie, będące podstawą zaskarżonej decyzji, nie budzą wątpliwości sądu, zaś zarzuty skargi odnoszące się do ww. przesłanek wydania decyzji o opłacie podwyższonej nie są skuteczne.

Zdaniem sądu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika ponad wszelką wątpliwość brak posiadania przez skarżącą pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie ze środowiska polegające na wprowadzaniu do ziemi ścieków w latach 2014 – 2016, tj. w latach, za które wymierzono opłatę podwyższoną. Tymczasem, jak wynika z art. 296 pkt 1 P.o.ś., wyłącznie rolnicze wykorzystanie ścieków odbywające się na podstawie pozwolenie wodnoprawnego jest zwolnione z opłat.

Organ wykazał, że jedyną decyzją w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie ze środowiska dotyczącą spornego okresu 2014 – 2016 była decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. o odmowie wydania pozwolenia wodnoprawnego (k. 54 akt adm.). Skarżąca, choć w toku całego postępowania wyrażała swoje niezadowolenie z treści tej decyzji, nie wskazywała jednak, aby decyzja ta stała się przedmiotem kontroli instancyjnej bądź sądowej lub była przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, co potwierdził pełnomocnik Spółki do protokołu rozprawy w dniu 24 maja 2018 r. Skarżąca wykazała posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, jednak dopiero na wniosek złożony w dniu [...] lipca 2017 r., rozpatrzony pozytywnie decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Niezależnie do tego, na jakie działki zostało wydane to pozwolenie (te same bądź inne niż działki objęte decyzją odmowną z dnia [...] listopada 2015 r.), niezależnie od tego dlaczego postępowanie zakończone decyzją odmowną z dnia [...] listopada 2015 r. toczyło się ponad rok (na wniosek z dnia [...] sierpnia 2013 r.) i jakie okoliczności przemawiały wówczas za niewydaniem pozwolenia a za wydaniem pozwolenia wodnoprawnego w dniu [...] listopada 2017 r., faktem jest, że stosownym pozwoleniem wodnoprawnym Spółka nie dysponowała w latach 2014 – 2016. A zatem miał do niej zastosowanie przepis o obowiązku poniesienia opłaty podwyższonej za korzystanie w tych latach ze środowiska (art. 276 ust. 1 w związku z art. 292 pkt 2 P.o.ś.). Podkreślić należy, że postępowanie, w którym podlegają ocenie przesłanki do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest postępowaniem innym, odrębnym od niniejszego postępowania w sprawie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska. Oznacza to, że organy w niniejszym postępowaniu oraz sąd w nim orzekający związane są wydanymi w innym postępowaniu decyzjami o udzieleniu bądź nieudzieleniu pozwolenia wodnoprawnego i nie posiadają uprawnień do kwestionowania czy przeprowadzania własnej oceny tych decyzji. W sprawie niniejszej ma to ten skutek, że fakt nieposiadania przez Spółkę pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie ze środowiska w latach 2014 – 2016, przesądzał obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej. O obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego w przypadku skarżącej Spółki, której zakład wytwarza ścieki wprowadzane do ziemi (wykorzystywane rolniczo) przesądza także treść art. 36 ust. 3 pkt 4 w związku z art. 122 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), przy czym dodać należy, że brzmienie powyższych przepisów prawa wodnego pozostawało niezmienione w latach 2014-2016 (jedynie treść pkt 6 art. 122 ust. 1 zawierała się uprzednio w punkcie 4, który to punkt 4 wskazały prawidłowo organy orzekające w sprawie niniejszej).

Dodać należy, że powyższe, wbrew twierdzeniom skarżącego, potwierdza również treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2016 r. w sprawie IV SA/Wa 1567/16 ze skargi Spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję PWIOŚ o ustaleniu Spółce do dnia [...] czerwca 2016 r. terminu usunięcia naruszenia przez uzyskanie ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego zezwalającego na rolnicze wykorzystywanie ścieków technologicznych powstających w związku z użytkowaniem instalacji do uboju bydła. W uzasadnieniu tego wyroku WSA w Warszawie, uchylając decyzję GIOŚ, wskazał na zbyt krótki termin wyznaczony Spółce na uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, natomiast nie zakwestionował – jak trafnie wskazał organ w sprawie niniejszej – obowiązku uzyskania takiego pozwolenia. Wyrok wydano w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. o odmowie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wniosek z dnia [...] sierpnia 2013 r., zaś Spółka złożyła kolejny wniosek o uzyskanie takiego pozwolenia – z dnia [...] grudnia 2015 r., które to postępowanie nie zakończyło się wydaniem pozwolenia, ale pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (vide informacja Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r., k. 213 akt adm.). Pozwolenie wodnoprawne Spółka uzyskała dopiero na wniosek z dnia [...] lipca 2017 r. (decyzja z dnia [...] listopada 2017 r.), jednakże pozostaje ono bez związku ze sprawą niniejszą, co wyżej wyjaśniono. A zatem ww. wyrok WSA w Warszawie nie podważał obowiązku uzyskania przez Spółkę pozwolenia wodnoprawnego, ale podważał termin wyznaczony jej na uzyskanie pozwolenia. Nie wynika z akt, ani nie podnosi tego Spółka, że wydłużonego terminu dochowała.

Także argumenty skargi odnośnie konieczności indywidualnej oceny przypadku braku pozwolenia wodnoprawnego i powołane na tę okoliczność orzecznictwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć bowiem należy, że po wydaniu wyroku w sprawie II SA/Łd 237/08, na który powołano się w skardze, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 12 grudnia 2011 r., II OPS 2/11 wskazał, że "W sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres". Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Także zacytować należy fragment ww. uchwały, w którym NSA wskazał, że: "Należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 21 grudnia 1998 r., sygn. akt OPS 13/98, zgodnie z którym stwierdzenie, iż strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiada wymaganego pozwolenia może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnie w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP). Do tych okoliczności należy w szczególności zaliczyć posiadanie w poprzednim okresie przez podmiot korzystający ze środowiska pozwolenia na eksploatację instalacji w rozumieniu art. 180 w związku z art. 181 p.o.ś., termin wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia oraz spełnienia wymagań przewidzianych dla wniosku, przebieg postępowania w tej sprawie, a także brak naruszenia zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, a przede wszystkim zasady zrównoważonego rozwoju (art. 3 pkt 50 p.o.ś.), zasady kompleksowości (art. 5 p.o.ś.), zasady prewencji i przezorności (art. 6 p.o.ś.) oraz zasady zanieczyszczający płaci (art. 7 p.o.ś.). Ponadto eksploatowanie instalacji powinno spełniać regułę najlepszych dostępnych technologii w rozumieniu art. 3 pkt 10 w związku z art. 207 p.o.ś. [...] okoliczności, które powinien badać właściwy organ wydając decyzję w przedmiocie opłaty podwyższonej w trybie art. 276 ust. 1 p.o.ś powinny uwzględniać nie tylko fakt, czy podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie pozwolenia, jak i czy wniosek był kompletny oraz kiedy podmiot wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia, lecz także czy jest to decyzja nieostateczna czy też ostateczna, lecz zaskarżona do sądu administracyjnego". Zdaniem NSA, przyczyny braku pozwolenia nie mogą usprawiedliwiać rozpoczęcia działalności, ponieważ podmiot nieposiadający pozwolenia nie może korzystać z uprzywilejowanej sytuacji prawnej w zakresie ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Także, w przepisie art. 317 ust. 3 P.o.ś. wskazano, że odroczenie płatności może objąć opłaty podwyższone najwyżej w części, w jakiej przewyższa ono kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję.

Jeszcze raz powtórzyć zatem należy, że skarżąca w sprawie niniejszej Spółka nie wykazała się stosownym pozwoleniem wodnoprawnym na lata 2014-2016, uzyskała w dniu [...] listopada 2015 r. decyzję odmowną w tym zakresie, której nie skarżyła, kolejny wniosek o pozwolenie wodnoprawne złożyła w dniu [...] grudnia 2015 r., jednakże nie uzupełniła jego braków formalnych, co skutkowało jego pozostawieniem bez rozpatrzenia, zaś nowy wniosek złożyła dopiero w dniu 3 lipca 2017 r., nie posiadając uprzednio (w latach 2014 - 2016) wymaganego pozwolenia. Stąd też nie sposób organowi zarzucić braku podstaw do wymierzenia opłaty podwyższonej na podstawie art. 276 ust. 1 w związku z art. 292 pkt 2 P.o.ś.

Zgodnie z art. 295 ust. 1 P.o.ś., opłaty za ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi ponosi się, z zastrzeżeniem ust. 3-6, za substancje wyrażone jako wskaźnik pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu, chemicznego zapotrzebowania tlenu, zawiesiny ogólnej, sumy jonów chlorków i siarczanów. Wysokość opłaty ustala się, biorąc pod uwagę wskaźnik, który powoduje opłatę najwyższą. W ust. 4 wskazano, że podstawą ustalenia opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest ilość substancji zawartych w ściekach pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w pobranej wodzie, której zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, o ile podmiot obowiązany do poniesienia opłaty dysponuje danymi w tym zakresie. W ust. 6 wskazano, że opłatę za ścieki, o których mowa w art. 3 pkt 38 lit. c, ponosi się w postaci zryczałtowanej.

W okresie, za który wymierzono opłatę (2014-2016) obowiązywały:

- od dnia 20 marca 2014 r. – rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz. U. poz. 274) – określające jak powinien wyglądać złożony wykaz, wraz z wyjaśnieniami jak powinien zostać wypełniony i wskazaniem na obowiązujące kody odprowadzanych ścieków;

- w okresie 2009 r. – 31 grudnia 2015 r. - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. nr 196, poz. 1217 ze zm.), w którym ustalane były jednostkowe stawki opłat za jeden kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi (§ 3 ust. 1) oraz współczynniki różnicujące dla jednostkowych stawek opłat w zależności od rodzaju ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi (§ 3 ust. 4-7);

- w okresie 1 stycznia 2016 r. – 31 grudnia 2017 r. – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. po. 1875 ze zm.), którym ustalono jednostkowe stawki opłat i współczynniki różnicujące na kolejne lata.

Obydwa ostatnio wymienione rozporządzenia, w zakresie jednostkowych stawek opłat były zmieniane kolejno na podstawie: obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 13 sierpnia 2013 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2014 (M.P. poz. 729) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 11 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2015 (M.P. poz. 729).

Mając wszystkie powyżej wymienione regulacje resortowe na uwadze stwierdzić trzeba, że prawidłowo organy dokonały wymierzenia wysokości opłaty.

Przede wszystkim nie sposób zarzucić błędnej kwalifikacji ścieków wprowadzanych przez zakład Spółki jako ścieki inne niż przemysłowe. Zauważyć należy, że definicja ścieków przemysłowych znajduje się zarówno w P.o.ś. (art. 3 pkt 38c) jak i w art. 9 ust. 1 pkt 17 P.w. W obydwu tych definicjach (identycznych) wskazuje się, że ścieki przemysłowe to takie ścieki, które:

- nie są ściekami bytowymi (definicja ścieków bytowych zawarta w art. 3 pkt 38a P.o.ś. oraz art. 9 ust. 1 pkt 15 P.w. odwołuje się do ich pochodzenia z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstających w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz w definicji tej wskazano, że są to ścieki o zbliżonym składzie pochodzącym z tych budynków);

- nie są wodami opadowymi lub roztopowymi;

- powstają w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszanką ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu.

Co więcej, organ wskazał, że identyczna definicja ścieków przemysłowych znajduje się również w nowej ustawie Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz. U. poz. 1566 ze zm.) – art. 16 pkt 64. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. i nie znajduje zastosowania w sprawie niniejszej zakończonej ostateczną decyzją w październiku 2017 r. Jak jednak wskazano, w zakresie definicji ścieków przemysłowych stan prawny nie uległ zmianie.

Nie ulega wątpliwości, że powyższy charakter ścieków pochodzących z działalności usługowej, handlowej, przemysłowej – mają ścieki skarżącej Spółki. Trafnie organ podkreślił, że tak też ścieki te zostały zakwalifikowane w operacie wodnoprawnym z lipca 2013 r. (s. 8 operatu), który to operat – wbrew błędnemu wskazaniu SKO – znajduje się w aktach administracyjnych sprawy na k. 179-201. Co więcej, także w protokołach kontroli z dnia [...] grudnia 2015 r. i z dnia [...] kwietnia 2017 r. mowa jest o trzech rodzajach ścieków wytwarzanych przez zakład Spółki: bytowych, opadowo – roztopowych oraz technologicznych, przy czym te ostatnie charakteryzuje się jako ścieki z mycia tusz wołowych, z mycia korytarzy, z części brudnej zakładu. Nie może być zatem mowy o innym ich zakwalifikowaniu niż jako ścieki przemysłowe, bo związane z działalnością przemysłową, handlową, usługową zakładu. Dla wzmocnienia powyższej argumentacji wskazać należy, że także w uzyskanej przez Spółkę decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. stanowiącej pozwolenie wodnoprawne na rolnicze wykorzystanie ścieków (wydanej na skutek wniosku z lipca 2017 r.) wprost stanowi się o "ściekach przemysłowych – technologicznych" (k. 52 akt sądowych). Nie może być zatem mowy o innej ich kwalifikacji niż z art. 3 pkt 38c P.o.ś.

Dodać końcowo i tytułem wyjaśnienia należy, że ścieki wytwarzane przez zakład Spółki nie odpowiadają definicji ścieków komunalnych, które są charakteryzowane jako bytowe lub mieszanina ścieków bytowych z przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań władnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych.

W konsekwencji, dla ścieków (przemysłowych), jak trafnie wskazały organy, stosuje się współczynnik różnicujący jednostkowe stawki opłaty w wysokości "1" (§ 3 ust. 6 rozporządzeń Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska oraz z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska).

Skarżąca wskazała, że pominięto w tym zakresie ust. 7 tych rozporządzeń, w którym ustalono współczynniki różnicujące dla ścieków innych niż bytowe, komunalne i przemysłowe. Zdaniem sądu argument ten nie jest trafny. Ścieki inne to ścieki niedające się zaklasyfikować jako bytowe, komunalne lub przemysłowe, jednak w sprawie niniejszej nie mamy z takimi "innymi" ściekami do czynienia, jako że odpowiadają one definicji ścieków przemysłowych i kwalifikacja ta, jak wyżej wskazał sąd, nie budzi zastrzeżeń. Dodać należy, że Spółka nie mogła również w wykazie wpisać kodu "rwś" z uwagi na brak pozwolenia wodnoprawnego.

Jeśli chodzi o ilość ścieków i stawki za poszczególne substancje, to organy w tym zakresie posłużyły się danymi wskazanymi przez samą Spółką w przedłożonych wykazach i piśmie wyjaśniającym z dnia [...] maja 2017 r. (k. 69-84 akt adm.). Przyjęły bowiem ilości substancji biorąc pod uwagę wskaźnik, który powoduje opłatę najwyższą (za 2014 r. – BZT5 i ilość 10302,162; za 2015 r. – CHZT i ilość 15585,960; za 2016 r. – CHZT i ilość 13048,440), zgodnie z art. 295 ust. 1 P.o.ś. Odpowiednio przyjęły jednostkowe stawki opłaty w wysokościach 4, 24 za 2014 r., 1,71 za 2015 r., 1,71 za 2016 r.). Na tej podstawie ustaliły opłatę podstawową i podwyższoną, zsumowały je oraz obliczyły różnicę z opłatami wynikającymi z wykazu, czyli uczyniły tak jak tego wymaga art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. przyjmując, że opłatą należną jest opłata podstawowa zsumowana z podwyższoną. Powyżej przedstawione okoliczności wskazują, że nie doszło do naruszeń przepisów wskazanych w skardze. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nr 1, bowiem organy przyjęły właśnie ilości ścieków z przedłożonych wykazów i wyjaśnień Spółki. Dokonały jednak, do czego były uprawnione z mocy art. 288 P.o.ś., ich odmiennej kwalifikacji, co również wyżej wyjaśniono. Nadto, organy nie kwestionują dokonania zapłaty według danych wynikających z wykazów, bowiem wysokość tych opłat odliczyły od kwoty należnej.

Sąd nie podziela zarzutów dotyczących naruszeń procesowych. Wyjaśnienie sprawy, a zatem zebranie materiału dowodowego i ustalenie stanu faktycznego nie może zmierzać do ustalenia wszelkich okoliczności towarzyszących działalności zakładu Spółki, ale ma zmierzać do ustalenia okoliczności niezbędnych do zastosowania lub odmowy zastosowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W sprawie ustalono okoliczności najistotniejsze, tj. brak pozwolenia wodnoprawnego, nieprowadzenie wymaganych ewidencji, przyjęto dane niezbędne do rozstrzygnięcia o opłacie według oświadczeń Spółki i ustalono kwalifikację ścieków odwołując się nie wyłącznie do oceny i wiedzy organu, ale i znajdujących się w aktach dokumentów (operat, protokoły kontroli). Nie naruszono zatem przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Decyzja zaskarżona została także należycie uzasadniona, zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a., w tym wbrew zarzutom skargi nie zawiera ona wyłącznie twierdzeń ogólnych, ale jest rzeczowa i merytoryczna oraz nie zawiera zbędnych elementów. Również materiał dowodowy został oceniony w sposób niebudzący wątpliwości, w tym nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów, bowiem organ wskazał że przyjął do ustaleń dane z konkretnych dokumentów. Nie może być również mowy o naruszeniu zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady słusznego interesu obywatela (art. 7, 8, 9 K.p.a.). Brak zgody strony na określone rozstrzygnięcie nie oznacza, że jest ono nieprawidłowe, że nie rozważono interesu strony, że działano celowo na jej niekorzyść. Organ pierwszej instancji odniósł się do treści wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2016 r., IV SA/Wa 1567/16 wskazując, że nie zakwestionowano w nim konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a tego Spółka nie posiadała. Niezależnie od tego, jak długo trwały postępowania z jej wniosków z sierpnia 2013 r. i z grudnia 2015 r. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego – nie zakończyły się jego wydaniem. Istotnie, w postępowaniu kontrolowanym przez WSA w Warszawie nie doszło do wstrzymania działalności zakładu Spółki, jednak wówczas pozostawała otwarta kwestia uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Co więcej, nawet decyzja odmowna z dnia 9 listopada 2015 r. nie kończyła definitywnie i negatywnie sprawy, bowiem Spółka mogła ją zaskarżyć, a tego nie uczyniła.

Sąd nie zgadza się z zarzutem nieustalenia realnego, negatywnego wpływu przedsiębiorstwa Spółki na środowisko, bowiem ustalenie to jest z punktu widzenia przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia zbędne.

Końcowo wskazać należy, że zarówno decyzja pierwszoinstancyjna, jak i decyzja zaskarżona zostały wydane w 2017 r., co oznacza zakończenie postępowania decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie "nowej" ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r., która uchyliła regulacje P.o.ś., w oparciu o które wydano decyzje w sprawie niniejszej. Przepis art. 545 nowego P.w. reguluje kwestie intertemporalne związane z zastosowaniem nowej ustawy do postępowań wszczętych na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów, w tym przepisów P.o.ś., jednak dotyczy on - w zakresie istotnym z punktu widzenia przedmiotu niniejszego postępowania - wyłącznie postępowań "wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy" i wymierzonych administracyjnych kar pieniężnych. Istotnie również, w nowej ustawie P.w. nie przewiduje się możliwości odroczenia płatności opłat podwyższonych wymierzonych za działalność prowadzoną bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, a jedynie z przekroczeniem jego warunków (art. 280 pkt 2 i następne P.w. z 2017 r.). Jednakże, przepisy te należy interpretować jako dotyczące opłat podwyższonych wymierzonych na podstawie nowej ustawy. Do opłat podwyższonych wymierzonych na podstawie przepisów ustawy P.o.ś. i przed wejściem w życie nowego P.w. (w postępowaniach zakończonych decyzją ostateczną sprzed 1 stycznia 2018 r.) należy stosować przepisy P.o.ś. o odraczaniu, zmniejszaniu i umarzaniu podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska, tj. przepisy art. 316 i n. P.o.ś., bowiem te przepisy nie zostały uchylone.

Końcowo wskazać należy, że przepisy P.o.ś. nie przewidują miarkowania opłat podwyższonych, jak trafnie wskazał organ odwoławczy. Okoliczności towarzyszące uzyskaniu bądź nieuzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego, mające znaczenie w konkretnej sprawie należy wziąć pod uwagę, jak wskazano w powoływanej już uchwale z dnia 12 grudnia 2011 r., jednakże nie wystąpiły one w sprawie niniejszej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.