Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 69/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: SPP - Odmówiono przyznania prawa pomocy.
Powołane przepisy: article: art.246§2 pkt2, art.258§2 pkt7
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

A. sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 rok (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 356/22).

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 1.780 zł, Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPPr podniosła, że aktualna sytuacja ekonomiczno-finansowa Spółki jest zła i nie pozwala na poniesienie opłaty sądowej. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 1.282.000,00 zł, wartości środków trwałych 1.179.173,00 zł oraz wysokość straty za ostatni rok obrotowy 202.699,80 zł. Spółka wykazała ujemne saldo na rachunku bankowym w [...] (-1.108,28 zł).

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację finansową spółki, przedłożono sprawozdanie finansowe wraz z bilansem i rachunkiem zysków i strat sporządzone na dzień [...] grudnia 2021 r. oraz [...] czerwca 2022 r., zestawienie inwentarzowe środków trwałych na koniec września 2022 r., roczne zeznanie podatkowe Spółki CIT-8 za 2021r., kopię pisma [...] z [...] lipca 2022 r. o wypowiedzeniu Spółce prowadzenia rachunków bankowych o nr [...], a także kopię aktu założycielskiego skarżącej Spółki (akt notarialny Rep. A nr [...] z [...] lipca 2015r.). Pismem z dnia [...] października 2022 r. skarżąca oświadczyła nadto, że nie jest płatnikiem podatku VAT i podatku akcyzowego oraz nie prowadzi kasy i obrotu gotówkowego.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 329 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), z kolei w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3).

Zgodnie zaś z art. 246 § 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2).

Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu.

W niniejszej sprawie, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, w formularzu PPPr Spółka nie zaznaczyła wprawdzie zakresu żądanego prawa pomocy, niemniej w piśmie z dnia [...] października 2022 r., do którego załączony został formularz wniosku wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka podniosła, że jej działalność generuje straty, nie dysponuje środkami w kasie, ani na rachunkach bankowych, co powoduje, że nie jest w stanie uiścić nawet wpisu od skargi. Jak wynika z rachunku zysków i strat strata z prowadzonej działalności gospodarczej Spółki za 2020 rok wyniosła -189.222,36 zł, za 2021 rok -202.699,80 zł, z kolei za okres [...].01.2022r.- [...].06.2022r. -57.672,52 zł.

W tym miejscu przede wszystkim jednak zauważyć należy, że pomimo tych trudności, skarżąca Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zgodnie zaś z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15).

Również strata z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzasadnia przyznania stronie prawa pomocy. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych i utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe, takie choćby jak: zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego, pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Jeżeli podmioty gospodarcze osiągają przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczą uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej czy pokrycie kosztów sądowych. Przy czym nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (por. np. postanowienia NSA: z 21 lipca 2014 r. sygn. akt I FZ 239/14, z 15 października 2014 r. sygn. akt II FZ 1509/14, z 15 października 2014 r. sygn. akt II GZ 655/14). Jak wynika z przedłożonych dokumentów, stratę z prowadzonej działalności gospodarczej skarżącej Spółki wygenerowały koszty amortyzacji i przede wszystkim wysokie koszty pozostałe (np. 188.542,20 zł kosztów pozostałych przy ogólnych kosztach działalności za 2021 r. w wysokości 208.349,88 zł oraz 50.768,68 zł przy kosztach ogólnych 60.672,52 zł za I półrocze 2022r.).

Wskazać ponadto należy, że Spółka odnotowuje znacznej wartości aktywa trwałe (środki trwałe), na które składają się głównie grunty, budynki i lokale (dwie hale, budynek magazynowy i archiwum) - ich stan na dzień [...] grudnia 2021 r. wynosił 1.179.173,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem wyklucza w zasadzie przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 131/04). Uwagę zwraca również wartość aktywów obrotowych Spółki (należności krótkoterminowe) - stan na dzień [...] grudnia 2021 r. o wartości 46.103,90 zł. Wartości te wielokrotnie przewyższają wysokość opłat sądowych na obecnym etapie postępowania, nawet przy uwzględnieniu okoliczności, że wnioskodawca jest zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych jeszcze w trzech innych sprawach zainicjowanych przed tutejszym Sądem.

Dodatkowo podnieść należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie bowiem z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 11 kwietnia 2012r. sygn. akt II GZ 123/12, z 10 marca 2015r. sygn. akt II FZ 84/15).

W tym miejscu wskazać należy, że przedłożona do akt sprawy umowa skarżącej Spółki z [...] lipca 2015 r. (akt założycielski Rep. A nr [...]), w § 7 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej wartości nominalnej posiadanych przez wspólników udziałów. Z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień [...] października 2022 r.) wynika z kolei, że Spółka posiada jednego wspólnika, który posiada 25640 udziałów o łącznej wartości 1.282.000,00 zł. Zatem skarżąca Spółka w pierwszej kolejności powinna zwrócić się do udziałowca o udzielenie pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a nie liczyć jedynie na to, że koszty te zostaną pokryte z budżetu państwa. Bierność w tym zakresie stanowi argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania spółki w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia NSA z 11 grudnia 2015r. sygn. akt II FZ 871/15; z 20 października 2015r. sygn. akt II FZ 812/15).

Powyższe okoliczności w ocenie referendarza sądowego pozwalają uznać, że skarżąca Spółka nie wykazała, że aktualnie nie dysponuje i nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych.

Na zakończenie dodać należy, że w przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej - wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienia WSA w Warszawie: z 31 sierpnia 2017r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17, z dnia 13 listopada 2018r. sygn. akt III SA/Wa 1187/17).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.