Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1679/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 191/13 w sprawie ze skarg W.W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 15 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 191/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę W. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z [...] grudnia 2012 r. o numerach: [...]. Decyzjami tymi utrzymane zostały w mocy decyzje Wójta Gminy M. z [...] listopada 2012 r. odpowiednio o numerach [...], którymi Wójt zobowiązał W. W. – dłużnika alimentacyjnego – do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Świadczenia te wypłacono dzieciom W. W. – pełnoletnim: N. i A. oraz na ręce matki U. małoletnim A. i N.

W odwołaniach od decyzji o zwrocie świadczeń, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. W. podnosił, że nie jest dłużnikiem alimentacyjnym, gdyż Sąd nie był w stanie skazać go prawomocnie na płacenie alimentów. Skarga została uzupełniona (przez pełnomocnika z urzędu) załącznikiem do protokołu rozprawy o zarzuty: nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego, błędnego uznania, że decyzja w sprawie zwrotu świadczeń jest decyzją związaną z decyzją przyznającą te świadczenia, nie zweryfikowanie czy skarżący jest rzeczywiście dłużnikiem alimentacyjnym, a także braku uzasadnienia decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd stwierdził:

Decyzja w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłat z funduszu alimentacyjnego, wydawana na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228) jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności, natomiast organ nie ma obowiązku sprawdzania czy zobowiązany do zwrotu jest dłużnikiem alimentacyjnym, bowiem ta kwestia jest kontrolowana w postępowaniu o przyznaniu świadczenia. W aktach sprawy znajdują się kserokopie wyroków dotyczących obowiązku alimentacyjnego, opatrzonych klauzulą wykonalności, także decyzje ustalające wysokość przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionym. Natomiast zgodzić się należy z zarzutem, że uzasadnienia decyzji, zwłaszcza pierwszoinstancyjnych, są lakoniczne, jednak w aktach znajdują się dokumenty pozwalające na weryfikację ustalonych kwot do zwrotu, zawarte w nich tabele z danymi co do kwot, dat poszczególnych wypłat i stopy odsetek, co mogłoby być wciągnięte do uzasadnienia decyzji i czyniłoby je pełnymi, jednak wady uzasadnienia nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że skarżący nie zakwestionował wysokości kwoty do zwrotu, a sam obowiązek.

Reprezentowany przez adwokata, ustanowionego z urzędu, W. W. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 8 i 15 k.p.a. w związku z art. 27 u.p.o.u.a., polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, że związany charakter decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego z decyzją przyznającą te świadczenia, zwalnia organ z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do nieustalenia podstawy, na mocy której skarżący zobowiązany był do uiszczania renty alimentacyjnej, czy tytuł wykonawczy nie został pozbawiony wykonalności lub czy w ogóle istnieje tytuł wykonawczy, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że organ zobowiązany był do przeprowadzenia dowodów potwierdzających istnienie zobowiązania i tytułu wykonawczego, a związany charakter decyzji nie zwalania go z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego;

2) naruszenie przepisów postępowania – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8, 9 i 11 k.p.a., poprzez uznanie przez Sąd, że brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a w szczególności niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Istotą w sprawie jest czy Wójt Gminy M. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadzą postępowanie na podstawie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228), dalej "ustawa", były zobowiązane do ustalenia czy W. W. był zobowiązany do uiszczenia alimentów i czy tytuł wykonawczy nie został pozbawiony wykonalności lub czy w ogóle taki tytuł istnieje.

Artykuł 27 ust. 1 ustawy stanowi, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela alimentów w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Jak z przepisu tego wynika organ prowadzący postępowanie ma obowiązek ustalenia czy dana osoba, dłużnik alimentacyjny, była zobowiązana do uiszczenia świadczeń, z jakiego aktu obowiązek ten wynikał oraz czy świadczenia zostały wypłacone i w jakiej wysokości za tę osobę z funduszu. Ustalenie kto i na jakiej podstawie był zobowiązany do uiszczenia świadczeń wymagało zatem tylko wskazania ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Z przepisu tego nie wynika natomiast obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności związanych z prawidłowością przyznania świadczenia osobom uprawnionym z funduszu alimentacyjnego, a tym samym ustalenia czy osoba, za którą fundusz świadczenia wypłacał jest istotnie dłużnikiem alimentacyjnym, czy też nie, co za tym idzie prowadzenia badania co do istnienia tytułu wykonawczego. Te kwestie były przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia osobie uprawnionej. To do wniosku w tej sprawie niezbędne było bowiem dołączenie dokumentów, z których wynikało kto, na czyją rzecz i w jakiej wysokości został zobowiązany do uiszczania alimentów oraz bezskuteczność ich egzekucji.

Zasadnie zatem i organy i Wojewódzki Sąd wyjaśniły, że decyzja zobowiązująca dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest ściśle związana z decyzją o przyznaniu świadczenia. Można powiedzieć, że jest prostą prawną konsekwencją tej pierwszej decyzji. Po pierwsze dlatego, że na mocy cyt. już art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych świadczeń, po drugie, co wynika z ust. 2 tego artykułu, że po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń, organ wydaje decyzję w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Należy też podnieść, że wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego może być dokonywana na podstawie ostatecznej decyzji ich przyznania osobie uprawnionej. Prawidłowość rozstrzygnięcia tej decyzji, w tym określenia dłużnika alimentacyjnego może się dokonywać tylko w trybach przewidzianych do wzruszenia decyzji ostatecznych. Badanie w postępowaniu o zwrot wypłaconych świadczeń ustaleń co do osoby dłużnika i tytułu zobowiązującego go do płacenia alimentów naruszałaby tę zasadę. Prowadziłoby to bowiem do oceny decyzji w innym postępowaniu zwykłym, o innym przedmiocie, aniżeli decyzji, w którym została wydana.

W postępowaniu zatem zobowiązującym dłużnika do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jako związanym, będącym konsekwencją decyzji o przyznaniu tych świadczeń, nie było obowiązku dokonywania ustaleń takich, jakie miały być uczynione w postępowaniu zakończonym wydaniem tej decyzji, a jedynie o jakich mowa w art. 27 ust. 1 i 2 ustawy.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego wad uzasadnienia decyzji należy zgodzić się z oceną przedstawioną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Lakoniczność uzasadnienia, zatem nie zawarcie wszystkich elementów, wymienionych art. 107 § 3 k.p.a. mogłaby prowadzić do uchylenia decyzji, ale tylko wówczas gdyby mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jasno to wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2012 r. poz. 270).

W sprawie, jak to wskazał Wojewódzki Sąd, uzasadnienie decyzji rzeczywiście nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Jednak jak to również wskazał Wojewódzki Sąd, akta sprawy, zgromadzona dokumentacja pozwoliła na ocenę czy rozstrzygniecie ma w tych dowodach oparcie, czy z ustalonego stanu faktycznego wynika. Z taką oceną Wojewódzkiego Sądu należy się zgodzić, co za tym idzie i z tym, że naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy.

Wobec powyższego skargę kasacyjną należało oddalić, na podstawie art. 184 cyt,. wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O wynagrodzeniu adwokata działającego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.