Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 169/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.B. dotyczącego skierowania i dofinansowania pobytu w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Organ wyjaśnił, że [...] października 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło zawiadomienie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wraz z dokumentacją dotyczącą skierowania J.B. do domu pomocy społecznej.

J.B. ma [...] lat. Przebyła wielokrotnie leczenia szpitalne w Oddziale Psychiatrycznym w [...] z powodu schizofrenii, wymaga opieki osób drugich. Przez wiele lat pozostawała pod opieką siostry, z którą mieszkała w swoim własnościowym mieszkaniu w [...] przy ul. [...]. Mieszkanie zostało sprzedane przez osobę opiekującą się J.B.

Od grudnia 2020 r. do [...] lipca 2021 r. J.B. mieszkała wraz z opiekunką na terenie Republiki [...]. Bezpośrednio z [...], w dniu [...] lipca 2021r. J.B. została przewieziona do Oddziału Psychiatrycznego w [...], gdzie nadal przebywa.[pic]

Opiekunka zameldowała wnioskodawczynię w [...] przy ul. [...], na pobyt czasowy [pic]w okresie jej pobytu w Szpitalu, tj. w okresie od [...] lipca 2021 r. do [...] października 2021 r. W tym czasie J..B. pozostawała nieprzerwanie na leczeniu w Szpitalu.

Opiekunka J.B. jest właścicielką nieruchomości w [...] ul. [...]. Na nieruchomości stoi domek letniskowy typu "bungalow" przeznaczony do wynajmu w ramach działalności "[...]" oraz drugi budynek w budowie.[pic]

J.B. oświadczyła w dniu [...] września 2021r., że wycofała udzielone swojej opiekunce pełnomocnictwo.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /tekst jednolity Dz.U. z 2020r. poz 1876 ze zm./ "właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby [pic]ubiegającej się o świadczenie." W ocenie organu J.B. zawsze była mieszkanką [...], nigdy nie mieszkała w [...] i nie jest z nią związana. Wniósł o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu poprzez wskazanie, iż podmiotem właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy jest Prezydent Miasta [...].

W odpowiedzi na wniosek Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] wyjaśnił, że z wywiadu środowiskowego z [...] września 2021 r. wynikało, że J.B. przebywa w Szpitalu na Oddziale Psychiatrycznym. Ostatnim miejscem zameldowania było miasto [...]. Po śmierci siostry J.B. zamieszkała u J. i B.M. w [...]. Opiekunowie wnioskodawczyni przeprowadzili się do [...]. W międzyczasie J.B. przebywała wraz z B.M. w [...]. Wróciła w lipcu 2021 r. i po przyjeździe trafiła do Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...]. Zgodnie z oświadczeniem B.M. z [...] września 2021 r. J.B. ma możliwość zamieszkania z nią i jej mężem, ale nie wyraża na to zgody. W ocenie organu J.B. nie jest osobą bezdomną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Do rozstrzygania sporów o właściwość kompetentny jest Naczelny Sąd Administracyjny, który rozstrzyga je postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 zd. trzecie P.p.s.a.).

Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 7 lit. f i pkt 14 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. z 2003 r. poz. 1925), zatem Naczelny Sąd Administracyjny był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...], ponieważ oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku J.B. z [...] września 2021 r. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 u.p.s., zgodnie z którym właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.).

W rozpoznawanej sprawie spór między organami koncentruje się na ustaleniu, czy Joanna basista jest osobą bezdomną. Z akt sprawy wynika, że J.B. występując o skierowanie do domu pomocy społecznej przebywała w szpitalu w [...] na Oddziale Psychiatrycznym. Do momentu przyjęcia do szpitala przebywała ze swoją opiekunką w [...], a wcześniej mieszkała z nią w [...]. W czasie pobytu w szpitalu była zameldowana czasowo, od [...] lipca 2021 r. do [...] października 2021 r. w [...], w domu swojej opiekunki. Wnioskodawczyni odmówiła powrotu ze szpitala do mieszkania opiekunki B.M. z uwagi na konflikt. Z tych przyczyn złożyła wniosek o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej .

Z akt sprawy wynika też, że świadczenia emerytalno-rentowe są wypłacane z jednostki z [...], a sama wnioskodawczyni podaje [...], ul. [...] (mieszkanie w którym mieszkała przed sprzedażą) jako swoje miejsce zamieszkania.

Powołane wyżej okoliczności świadczą o tym, że wnioskodawczyni jest osobą bezdomną. Zgodnie z art. 6 pkt 8 u.p.s. osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Stosownie z kolei do art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611) pod określeniem "lokal" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest lokalem, w rozumieniu ustawy, pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 września 2014 r. sygn. akt I OW 106/14, 16 lipca 2014 r. sygn. akt I OW 67/14, 3 września 2014 r. sygn. akt I OW 83/14, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Wnioskodawczyni nie może już zamieszkać pod adresem zameldowania z uwagi na sprzedaż mieszkania. Nie chce zamieszkać również u dotychczasowej opiekunki z uwagi na konflikt. Nie może być również do tego zmuszona.

Oznacza to w rozpoznawanej sprawie, że nie ma podstaw do ustalenia organu właściwego na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s., zastosowanie znajdzie natomiast przepis art. 101 ust. 2 u.p.s. Jak potwierdza natomiast przekazana dokumentacja, J.B. ostatni adres zameldowania posiada w [...] przy ul. [...]. Wobec tego uznać należało, że organem właściwym do rozpoznania sprawy z wniosku J.B. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej i ustalenia opłaty za pobyt jest Prezydent Miasta [...].

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.