Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1484/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1 i ust. 1b
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: Art. 7, 77  par. 1, 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skarg E. F. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 6 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawą o sygn. akt III SA/Kr 1484/17 – do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1484/17.

Zaskarżonymi decyzjami z dnia:

* 5 października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r. poz.1257, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2017 r., nr [...] odmawiającą przyznania E. F. (dalej skarżąca), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T. K. ur. [...] 1942 r.,

* 6 października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162), art. 155 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2017 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką T. K.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 30 czerwca 2017 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T. K. Jednocześnie wniosła również o uchylenie decyzji w sprawie przyznania jej zasiłku dla opiekuna w celu wyeliminowania negatywnej przesłanki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego przewidzianej w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na skutek powyższych wniosków skarżącej, Burmistrz Miasta i Gminy wydał decyzje:

* z dnia [...] 2017 r. nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką T. K.

- z dnia [...] 2017 r. nr [...] odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T. K. ur. [...] 1942 r.

W uzasadnieniach tych decyzji Burmistrz wskazał, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania świadczenia wynikające z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie spełnia natomiast przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ niepełnosprawność jej matki T. K. powstała w wieku 70 lat, tj. po ukończeniu 18 roku życia.

Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2017 r. organ wyjaśnił, że uchylenie na zasadzie art. 155 k.p.a. decyzji ustalającej prawo do zasiłku dla opiekuna, naruszałoby słuszny interes skarżącej poprzez pozbawienie jej środków utrzymania w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Natomiast w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2017 r. organ wskazał, że skarżąca jest uprawniona do zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, a zatem zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne.

Od powyższych decyzji odwołania złożyła skarżąca wnosząc o ich uchylenie i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T. K.

W odwołaniu od decyzji dnia [...] 2017 r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez uznanie za słuszny interes strony odmowę uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna, poparte błędną wykładnią przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Z kolei w odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2017 r. skarżąca zarzuciła naruszanie prawa materialnego poprzez:

- zastosowanie normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki,

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania zasiłku dla opiekuna przyznawanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi negatywne kryterium przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

- naruszenie art. 7 i 190 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.

Opisanymi na wstępie decyzjami z dnia 5 października 2017 r. nr [...] i z dnia 6 października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

W uzasadnieniu pierwszej z decyzji, SKO przytoczyło treść art. 17 oraz art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i podkreśliło, że z uwagi na ich brzmienie istotne znaczenie w sprawie ma data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, tj. T. K. Z załączonego do akt sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 3 października 2016 r. wynika, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności T. K., a znaczny stopień niepełnosprawności został ustalony od dnia 28 czerwca 2012 r., czyli w 70-tym roku jej życia.

W opinii Kolegium, prawidłowo zatem organ I instancji uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jednocześnie odnosząc się do zarzutu skarżącej, że decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o przepis uznany za niekonstytucyjny, organ odwoławczy podkreślił, iż decyzje w przedmiocie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego mają charakter decyzji związanych. Oznacza to, że ich treść wynika wprost z regulacji ustawowych. Tym samym żadne inne, aniżeli określone w ustawie czynniki, nie mogą decydować o przyznaniu przedmiotowych świadczeń. Stąd też w rozpatrywanej sprawie Kolegium nie znalazło podstaw do odmowy zastosowania przepisu ustawy wyłącznie w oparciu o zarzut niekonstytucyjności.

Organ wskazał bowiem, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 podkreślił, że "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki".

Zatem, jak wyjaśniło Kolegium, będąc związane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, a takimi są również przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, zobligowane jest stosować je w brzmieniu aktualnie obowiązującym, gdyż powoływany wyrok TK nie spowodował żadnej zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu.

Organ podkreślił w tym miejscu, że do dnia wydania przedmiotowej decyzji ustawodawca nie wprowadził żadnych zmian w zakresie brzmienia omawianego przepisu art. 17 ust. 1b w ustawie o świadczeniach rodzinnych pomimo, iż od daty wydania ww. wyroku TK ustawa ta była już kilkakrotnie zmieniana.

Wobec powyższego, zdaniem organu, brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób sprzeczny z jego literalnym brzmieniem.

Nadto Kolegium zaznaczyło, mając na uwadze treść art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, że skoro ustawodawca wyraźnie przewidział dwa rodzaje świadczeń w sytuacji rezygnacji bądź nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, różnicując je w szczególności z uwagi na czas powstania niepełnosprawności, to nie można w trybie administracyjnym dokonywać takiej interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy, aby z kolei instytucja przewidziana w art. 16a ustawy traciła znaczenie normatywne. Zakładając bowiem racjonalność działania ustawodawcy, to w ocenie Kolegium nie można przyjąć, że oba te świadczenia dotyczą w istocie tożsamych stanów faktycznych, a jedynie od wnioskodawcy zależy wybór jednego z nich.

Organ odwoławczy wskazał również, że organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej nie tylko z powodu niespełnionej przesłanki daty powstania niepełnosprawności. Powodem odmowy była także negatywna, wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, przesłanka w postaci przysługującego skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna, bowiem w dacie wydania przedmiotowej decyzji miała ona ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W tej sytuacji zatem, w ocenie organu odwoławczego, wbrew zarzutom odwołania spełniona jest także przesłanka odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidziana w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W motywach wydania natomiast drugiego rozstrzygnięcia, SKO wskazało, że odmowa uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2016 r. w sprawie przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką nastąpiła w trybie art. 155 k.p.a. Jak zaznaczył organ, nie znalazł w omawianej sprawie zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewiduje szczególny i korzystający z pierwszeństwa tryb zmiany i uchylenia decyzji. Z powyższych względów uzasadnionym było podjęcie postępowania i rozstrzygnięcie o wniosku skarżącej w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 155 k.p.a.) na podstawie odesłania zawartego w art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ wyjaśnił, że postępowanie podjęte w trybie art. 155 k.p.a. w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej jest nowym postępowaniem w sprawie, a organ ma obowiązek ustalić jedynie, czy zaistniały przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku. Organ nie ma obowiązku poddania ocenie zgodności z prawem decyzji objętej wnioskiem, natomiast powinien zbadać, czy na podstawie decyzji strony nabyły prawo, czy wyrażają zgodę na zmianę, uchylenie decyzji, czy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się takiej zmianie decyzji i czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jednocześnie należy ustalić, czy przesłanki te zostały spełnione łącznie.

W ocenie Kolegium, postępowanie w powyższym zakresie zostało przeprowadzone przez organ I instancji prawidłowo. Nie budzi wątpliwości, że na podstawie ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2016 r. skarżąca nabyła prawo do zasiłku dla opiekuna oraz, że zwróciła się do organu z żądaniem uchylenia tego prawa. Jednocześnie Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że za uchyleniem decyzji nie przemawia interes społeczny oraz słuszny interes strony. Jak bowiem wynika z akt sprawy wydanie decyzji uchylającej decyzję przyznającą skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna od dnia 1 września 2016 r. na czas nieokreślony w kwocie 520 zł miesięcznie prowadziłoby do wydania decyzji, która pogarsza sytuację wnioskodawczyni. Tymczasem decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. nie może pogarszać sytuacji wnioskodawcy przepis ten bowiem daje podstawę do wydania tylko decyzji pozytywnej w swych skutkach dla strony. Jak podkreślił zatem organ, " (...) skoro Kolegium nie wyeliminowało z obrotu prawnego decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, a swoje w tym względzie stanowisko umotywowało w uzasadnieniu decyzji z dnia 3 października 2017 r. nr [...], to nie ma żadnych podstaw (...)", żeby przyjąć, iż skarżąca może w miejsce zasiłku dla opiekuna otrzymać korzystniejsze finansowo świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką T. K.

Końcowo organ wskazał, że trafny jest wobec powyższego pogląd organu I instancji, iż uwzględnienie wniosku skarżącej o uchylenie jej prawa do zasiłku dla opiekuna prowadząc do pogorszenia jej sytuacji finansowej naruszałoby słuszny interes strony.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji, zarzucając, że:

- decyzja z dnia 5 października 2017 r. została wydana z naruszeniem:

- prawa materialnego poprzez:

- zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybuna Konstytucyjnego z dnia 21 października 2O14 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu faktu złożenia przez stronę wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego i na mocy art. 155 k.p.a. uchylenie decyzji o prawie do zasiłku dla opiekuna, przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2O14 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 ze zm.), a następnie przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to, nie uwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń jak wynika z treści art. 27 ust. 5,

- przepisów postępowania tj. art. 6, 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż nawet fakt złożenia wniosku o uchylenie zasiłku dla opiekuna przez skarżącą skutkuje brakiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym także uwzględnienia swojej linii orzeczniczej, pozwalającego na mię rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

- natomiast decyzja dnia 6 października 2017 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj.:

- art. 155 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Kierownika do Spraw Świadczeń Rodzinnych w Ośrodku Pomocy Społecznej z dnia [...] 2017 r. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy i niezobowiązanie organu l instancji do podjęcia działań mających na celu uchylenie decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna, mimo, ze przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu, a za uchyleniem przemawia zarówno słuszny interes strony, jak i interes społeczny.

W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowiska, wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrując sprawę, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ I i II instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stanowił przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1952, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682, zwanej dalej w skrócie – k.r.o.). Stosownie do art.128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie.

W rozpoznawanym przypadku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką złożyła jej córka, a więc osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 3 października 2016 r. ustalającym, że została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stanowi zdaniem orzekających organów art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 2). W takim stanie faktycznym organy uznały, że w sprawie nie została spełniona przesłanka ustawowa z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność matki skarżącej powstała, gdy miała 70 lat. Drugą przeszkodą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania przez skarżącą na mocy decyzji z dnia [...] 2016 r. zasiłku dla opiekuna, która to decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów jest nieprawidłowe i wynika z błędnie przeprowadzonej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności wskazanych – art. 17 ust. 1 i ust. 1b tej ustawy.

Zaprezentowana przez orzekające w tej sprawie organy wykładnia tych przepisów nie uwzględnia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie treści w nim ujętej. Istotnie, wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Powoduje jednak, wbrew stanowisku organów, konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, a oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji. Uwzględnianie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z treścią art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz z funkcją i modelem ochrony praw jednostki realizowanej przez sądy administracyjne.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska SKO, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził nieważności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, to przepis ten winien być stosowany tak, jakby żadnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie było. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunał wskazał, że stosowanie w dotychczasowym brzmieniu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do sytuacji, w której osoba rezygnująca bądź nie podejmująca pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 25 roku życia może być traktowana w odmienny sposób - z punktu widzenia prawa do świadczeń opiekuńczych - w zależności od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W ocenie Trybunału stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Tymczasem brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii. Z powyższego wynika, że Trybunał Konstytucyjny uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (jak w niniejszym przypadku), kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, (tak też NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16; NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 223/16; NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16; NSA w wyroku z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16). Choć w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Trybunału stwierdzono, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest, ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa", Trybunał nie skorzystał z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez art. 17 ust. 1b ustawy we wskazanym zakresie domniemania konstytucyjności z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw, a okoliczności tej - jak już wyżej wskazano - Sąd nie może nie brać pod uwagę. Sąd, w składzie orzekającym w tej sprawie, uwzględniając ten pogląd stwierdził, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym, miały obowiązek zbadać, czy skarżąca jako wnioskodawca, spełniała warunki do przyznania tego świadczenia, określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Stwierdzenie niekonstytucyjności określonego przepisu ustawy ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, chyba, że Trybunał skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok o sygnaturze akt K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Skutkiem tego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, począwszy od dnia jego ogłoszenia, to jest od dnia 23 października 2014 r. i ukształtowanie w tym zakresie nowego stanu prawnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Podkreślenia wymaga, że analogiczną ocenę prawną zaprezentowano również w licznych wyrokach sądów administracyjnych (por. cyt. wyżej wyroki).

Wobec powyższego zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odmawiająca skarżącej przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie. Decyzje te są nieprawidłowe także z tej przyczyny, że organy nie dostrzegły i nie odniosły zupełnie do treści regulacji wynikającej z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Treść i intencje wniosku skarżącej, jak i podania z dnia 30 czerwca 2017 r. (k. 177 akt administracyjnych) zdają się wskazywać, że skarżąca dokonała wyboru przysługującego jej świadczenia, w myśl regulacji art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie wzięcie tego pod uwagę w procesie decyzyjnym stanowi naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r. poz.1257, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) - w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Skarżąca niewątpliwie pobiera zasiłek dla opiekuna, który został jej przyznany decyzją Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2016 r. Jak wynika z treści, wskazanego już art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: (...) 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., zatem w dacie złożenia wniosku (30 czerwca 2017 r.) skarżąca mogła dokonać wyboru przysługującego jej świadczenia. Analiza akt postępowań administracyjnych wskazuje, że działania orzekających organów w istocie uniemożliwiły skarżącej zrealizowanie dokonanego wyboru świadczenia, pomimo tego, iż w tej samej dacie wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, jak i złożyła podanie domagając się, "(...)na mocy art. 155 k.p.a.(...)" uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej jej prawo do zasiłku dla opiekuna, by nie wystąpiła negatywna przesłanka mająca wpływ na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy. W ocenie Sądu, wola skarżącej co do tego, jakie świadczenie chce pobierać została więc przez nią jasno wyrażona. Zdaniem Sądu nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ wydał niekorzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie tylko z tego powodu, że w pierwszej kolejności postanowił rozpoznać jej wniosek o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, a w drugiej kolejności wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podobnie, jak w poprzednich tego rodzaju sprawach, tak i w tej Sąd podkreśla, że obydwa wnioski skarżącej zostały złożone w tej samej dacie i we wzajemnym powiązaniu. Organ I instancji rozpoznał jednak w pierwszej kolejności wniosek o uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, a następnie uzasadnił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego faktem pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna. Rzeczywiście, w świetle art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wnioskodawcy można przyznać świadczenie pielęgnacyjne jedynie wówczas, gdy zaprzestanie pobierać zasiłek dla opiekuna. Jeżeli zatem skarżąca wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednocześnie żądała uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej jej prawo do zasiłku dla opiekuna, by nie wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania tego pierwszego i wybranego świadczenia, to organ nawet traktując takie oświadczenie jako wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, powinien to oświadczenie uwzględnić. Nawet, jeżeli organy miały jakiekolwiek wątpliwości co do zakresu żądania skarżącej, chociaż w ocenie Sądu, intencje jej zostały wyrażone jasno, to biorąc pod uwagę postanowienia art. 7 k.p.a., statuujące obowiązek organu do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uzupełnione postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, organy zobowiązane były dokładnie ustalić treść oraz zakres pisma skarżącej. Wszelkie niejasności i niedopowiedzenia zawarte w piśmie kierowanym do organu nie mogą być bowiem interpretowane przez organ dowolnie. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego obejmuje także ustalenie treści żądania strony. O tym jaki jest zaś charakter i zakres żądania zawarty w podaniu wniesionym przez stronę do organu, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 447/06, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1774/07, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a., z którego wynika obowiązek organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, powinien zwrócić się do skarżącej o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Dopiero wówczas jest możliwe dokonanie pełnej analizy stanu faktycznego i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.

Organy prowadzące postępowanie w tej sprawie powinny zatem, mając wnioski skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i równocześnie o uchylenie decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna, zawiesić postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego do czasu rozstrzygnięcia wniosku o uchylenie decyzji o przyznaniu jej zasiłku dla opiekuna.

Wydając zatem w niniejszej sprawie decyzje o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, poza nieuwzględnieniem wyroku TK, z argumentacją, iż decyzjami wydanymi wcześniej odmówiono skarżącej uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej jej zasiłek dla opiekuna, organy uniemożliwiły skarżącej zrealizowanie prawa do wyboru świadczenia naruszając tym samym przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który prawo takie prawo wyraźnie przyznaje, oraz naruszając przepisy art. 7, 9 i 80 k.p.a.

W ocenie Sądu nieprawidłowe jest też stanowisko orzekających organów, wyrażone w uzasadnieniu decyzji odmawiającej uchylenia decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna w trybie art. 155 k.p.a., że za uchyleniem tej ostateczniej decyzji nie przemawiał interes społeczny oraz słuszny interes strony, a jej uchylenie doprowadziłoby do pogorszenia sytuacji skarżącej, co powoduje, niemożność zastosowania tego trybu, bowiem na podstawie art. 155 k.p.a., jak podniosły organy, może być wydana tylko decyzja pozytywna w swych skutkach dla strony. Przy czym organ nie wyjaśnił i nie zobrazował z jakich powodów zajął takie stanowisko i co przemawia za tym, że rzeczywiście wydanie takiej decyzji doprowadziłoby do "pogorszenia się" sytuacji skarżącej. Zdaje się, że organy orzekające rozumiały tę sytuację w ten sposób, że w sytuacji ewentualnego uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. ostatecznej decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna i orzeczenia następnie o odmowie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niemożności uwzględnienia stanowiska w tym względzie Trybunału Konstytucyjnego doszłoby do sytuacji, w której skarżąca zostałaby pozbawiona świadczeń. Takie działanie, wynikające z błędnej wykładni przepisów ustawy, a w konsekwencji nieprawidłowego ich stosowania, wpisuje się również w aspekt działań organów, związanych uniemożliwieniem skarżącej wyboru przysługującego jej świadczenia, zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wbrew twierdzeniom organów właśnie urzeczywistnienie postanowień art. 27 ust. 5 ustawy, także przez pryzmat konstytucyjnych aspektów obowiązujących regulacji prawnych przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego i wydanie decyzji uchylającej decyzję ostateczną o przyznaniu zasiłku dla opiekuna nie tylko, że byłoby zgodne z interesem społecznym, ale i zgodne z interesem skarżącej, bo byłoby to rozstrzygnięcie pozytywne dla strony i wcale nie pogarszające jej sytuacji. Trafnie zauważa H. Knysiak- Sudyka, że: "Po pierwsze, wspomniany zakaz imputuje wniosek – mimo wszystko, jak się wydaje, błędny – że nowe rozstrzygnięcie może być kształtowane w jakimś stopniu niezależnie od treści oświadczenia strony obejmującego relewantną zgodę; po drugie, chyba wypacza sens odnośnego trybu uchylenia lub zmiany decyzji, a w każdym razie niepotrzebnie ogranicza zakres jego zastosowania. Przecież zgoda strony w założeniu ma legitymizować odjęcie lub ograniczenie prawa, czyli pogorszenie sytuacji prawnej; gdyby chodziło tylko o coś zgoła odwrotnego, nie trzeba by jej aż tak eksponować. A poza tym to stronie należy pozostawić ocenę, co jest dla niej korzystne, a co nie, i wreszcie stronie też należy pozostawić możliwość dobrowolnej rezygnacji ze swych praw, choćby w imię wartości, które ona sama uzna za ważniejsze." (vide: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 155; Lex). Racje mają skarżąca i organy, że to tryb art. 155 k.p.a. powinien być w tym stanie faktycznym i prawnym zastosowany . Wprawdzie w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje się też podstawa prawna do uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych – art. 32 tej ustawy – jak zauważyło Kolegium, który jako przepis szczególny winien mieć pierwszeństwo przed trybem art. 155 k.p.a. Dopiero niemożność skorzystania z art. 32 ustawy otwiera możliwość do zastosowania trybu art. 155 k.p.a. Skoro więc Kolegium stwierdziło, że art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie miał zastosowania, to niezasadne są twierdzenia organów, że nie mogło dojść do uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji, na podstawie art. 155 k.p.a. Nie ma bowiem przeszkód do jego zastosowania. Zgodę strony organ uzyska. Możliwe jest też uchylenie lub zmiana decyzji innej niż uznaniowa. Przeszkody nie może natomiast stanowić to, że do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna nie może dojść z tegoż powodu, iż decyzja o uchyleniu lub zmianie nie może działać z mocą wsteczną i obejmować świadczenia już zrealizowanego. Istotnie, decyzje w sprawie zmiany lub uchylenia mają charakter konstytutywny, ale organy mogą orzec na przyszłość, wskazując, że zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. będzie wywoływać skutki w odniesieniu do decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna od daty uprawomocnienia się decyzji z art. 155 k.p.a. tym bardziej, że świadczenie w postaci zasiłku dla opiekuna zostało skarżącej przyznane na okres od 1 września 2016 r. do odwołania. Nadto za uchyleniem lub zmianą przemawia nie tylko interes społeczny ( wyrażający się odciążeniu przez państwo opiekujących się niepełnosprawnymi) jak i strony. Żaden też przepis prawny wyraźnie nie zakazuje uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Argument zatem o istnieniu negatywnej przesłanki w postaci przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna, jako niweczącej możliwość przyznania wybranego przez skarżącą, co podkreślić należy po raz kolejny, świadczenia pielęgnacyjnego, jest w takim stanie rzeczy przejawem oportunizmu organów, a nie działaniem w zgodzie z zasadami praworządności, prawdy obiektywnej i w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny zatem uwzględnić wykładnię art. 17 i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Konieczne jest ponadto, aby organ z urzędu podjął działania zmierzające do tego, aby dokonany przez skarżącą wybór świadczenia został urzeczywistniony i sam w sobie nie stanowił przesłanki uniemożliwiającej skorzystanie z tego świadczenia, które skarżąca wybrała. Organ I instancji przed rozpoznaniem wniosku w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinien więc w pierwszej kolejności uchylić ostateczną decyzję przyznającą skarżącej zasiłek dla opiekuna, zawieszając jednocześnie postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie po jego podjęciu, merytorycznie rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b tej ustawy został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.