Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1158/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Inne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 237
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 5, par. 11 ust. 1, par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 107  par. 3, art. 7., art. 77 par. 1 i art. 80, art. 15
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] 2011 r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. odmówił stwierdzenia u E. N. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka oraz zespołu rowka nerwu łokciowego, wymienionej w poz. 20 pkt 1, 2 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej: kpa) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 122 poz. 851 ze zm.)

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, w tym przyczyny uchylenia przez organ II instancji wydanych wcześniej w sprawie decyzji. Wskazano, iż na podstawie orzeczenia lekarskiego Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. (dalej: WCMP w P.) nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, orzeczenia nr [...] otrzymanego w dniu [...] maja 2009 r. a wydanego przez Klinikę Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi (dalej IMP w Łodzi) oraz opinii uzupełniającej WCMP w P. z dnia [...] maja 2010 r. ustalono, że strona w okresie od dnia [...] 1974 r. do dnia [...] 1989 r. była zatrudniona na stanowisku [...] w Przedsiębiorstwie A. Od dnia [...] 1989 r. do dnia 31.12.2009 r. pracowała w Spółdzielni B. na stanowisku specjalisty ds. sekretariatu. Do czynności i obowiązków strony należało sporządzanie dokumentacji technicznej na maszynie do pisania, od 1992 r. na maszynie [...], a następnie na komputerze. Pierwsze dolegliwości bólowe dłoni, osłabienie siły mięśniowej kończyny górnej prawej oraz drętwienia palców [...] ręki strona zgłosiła w 2002 r. Z tego powodu była hospitalizowana i leczona operacyjnie. Skierowana została następnie do WCMP w P. z podejrzeniem choroby zawodowej narządu ruchu. Rozpoznano wówczas zespól cieśni nadgarstka [...] i stan po odbarczeniu kanałów nadgarstka [...] oraz nerwu łokciowego [...]. Badania elektrograficzne wykonane w IMP w Łodzi ujawniły cechy obustronnego uszkodzenia nerwów pośrodkowych oraz nerwu łokciowego po stronie prawej. Analizując ocenę narażenia zawodowego ujawniono, że okres narażenia na ruchy monotypowe przy maszynopisaniu kończy się na ok. 7 lat przed powstaniem pierwszych dolegliwości chorobowych, a po 1993 r. pisząc na klawiaturze komputerowej strona nie wykonywała czynności mogących stanowić przyczynę powstania zespołu cieśni nadgarstka.

Po przeanalizowaniu charakteru chronometrażu pracy ustalono, że wykonywane przez stronę prace nie były związane z ruchami monotypowymi i wielogodzinnym znacznym przeciążeniem kończyn górnych. Czynności te wykonywane były w pozycji swobodnej bez znacznego obciążenia kończyn górnych. Nie można więc przyjąć, że sposób wykonywania pracy spowodował wystąpienie choroby. Przyczyn wystąpienia zdiagnozowanych schorzeń może być wiele, jednakże najbardziej prawdopodobną wydaje się być schorzenie kręgosłupa szyjnego opisywane w badaniach rezonansu magnetycznego w latach 2001, 2006 i 2007. Powyższe zmiany ujęto również w karcie leczenia szpitalnego z 2007 r. Zmiany zwyrodnieniowe nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Następnie wskazano, że rozpoznając ponownie sprawę organ zastosował się do wskazań organu odwoławczego i wystąpił do IMP w Łodzi o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego z dnia [...] 2009 r. W odpowiedzi IMP w Łodzi potwierdził, że szczegółowa analiza narażenia zawodowego strony oraz danych dotyczących przebiegu klinicznego choroby nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych) ani też zespołu rowka nerwu łokciowego (poz. 20 pkt 2 wykazu). Ponieważ uprawnione ośrodki medycyny pracy wykluczyły związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną pracą a powstałymi schorzeniami, organ uznając kompletność tych orzeczeń uznał, iż nie jest możliwe stwierdzenie choroby zawodowej.

W złożonym odwołaniu od powyższej decyzji E. N. podniosła, że

wszystkie badania lekarskie potwierdziły u niej schorzenia, które znajdują się w wykazie chorób zawodowych. Przyczyny tych schorzeń skarżąca upatruje w rodzaju wykonywanej pracy zawodowej, a nie w schorzeniu kręgosłupa, co organ sugeruje, nie mając na tą okoliczność wiążącego orzeczenia lekarskiego. Podniosła, że do IMP w Łodzi wysłano jedynie zapytanie, natomiast nie przekazano dodatkowej dokumentacji i wyjaśnień.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia [...]08.2011 r. wystąpił do WCMP w P. o zajęcie stanowiska w sprawie i wydanie opinii uzupełniającej oraz o dodatkową konsultację i opinię uzupełniającą IMP w Łodzi. Wskazano, iż w opiniach lekarskich brak jest informacji o przeprowadzonym wywiadzie epidemiologicznym (brak formalnej oceny narażenia zawodowego) dokonanym przez organy wydające orzeczenie lekarskie. Jednocześnie zwrócono uwagę, iż przeprowadzony przez organ I instancji i potwierdzony przez zakład pracy wywiad epidemiologiczny nie potwierdził narażenia zawodowego u strony na zajmowanych stanowiskach pracy. W odpowiedzi, WCMP w P. podało, że ocena narażenia zawodowego była oparta w tym przypadku o kartę oceny dokonaną przez lekarza profilaktyka, ocenę PPIS potwierdzoną przez pracodawcę oraz wywiad od pacjentki.

Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powołując przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.) w zw. z par. 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 105 poz. 869).

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji były orzeczenia lekarskie WCMP w P. z dnia [...] lutego 2009 r. wraz z opinią uzupełniającą z [...] maja 2010 r. oraz orzeczenie lekarskie IMP w Łodzi z [...] kwietnia 2009 r. wraz z opinią uzupełniającą z [...] kwietnia 2011 r., a ponadto wywiad epidemiologiczny. Organ podzielił stanowisko organu I instancji, iż okres narażenia zawodowego na ruchy monotypowe przy maszynopisaniu skończył się w 1993 roku, a więc na około 7 lat przed powstaniem pierwszych objawów chorobowych. Po roku 1993 strona używała do pisania klawiatury komputera i nie wykonywała czynności mogących stanowić przyczynę powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Podkreślono, że z ustaleń dochodzenia epidemiologicznego wynika, że strona od początku pracy zawodowej, tj. od 1974 r. nie pracowała w pozycji predysponującej do ucisku na nerw łokciowy w obrębie rowka nerwu łokciowego. Wykonywała czynności na stanowisku [...], a później obsługi sekretariatu, które nie były związane z ruchami monotypowymi i znacznie przeciążającymi narządy ruchu kończyn górnych. Czynności nie charakteryzowały się powtarzalnością rytmiczną, wymuszoną pozycją ciała czy uciskiem lub rozciąganiem określonych elementów narządu ruchu. Wykonywała swoją pracę w pozycji swobodnej bez znacznego obciążenia fizycznego kończyn górnych. Rozpoznane u E. N. schorzenie wyklucza zawodową etiologię i jednoznacznie wskazuje, że do zespołu cieśni w obrębie nadgarstka [...] doszło z innych przyczyn niż zawodowe. Rozpoznanie to ponadto wyjaśnia, które czynniki mogły mieć wpływ na rozwój cieśni w obrębie nadgarstka i co było wyłączną lub wysoce prawdopodobną, pozazawodową przyczyną, która w tym konkretnym przypadku spowodowała wystąpienie rozpoznanego schorzenia. W opinii uzupełniającej WCMP w P. z [...] maja 2010 r. stwierdza się, że przyczyn schorzeń – zespołu cieśni nadgarstka oraz zespołu rowka nerwu łokciowego może być wiele, gdyż jest to choroba występująca bardzo często w populacji, również samoistnie. Za wysoce prawdopodobną przyczynę w tym przypadku uznaje się schorzenie kręgosłupa szyjnego, rozpoznane już w 2001 r., potwierdzone w kolejnych badaniach rezonansu magnetycznego. WCMP w P. wyjaśniło ponadto, ze choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa mają przebieg postępujący. Dolegliwości spowodowane przez zwężenie otworów międzykręgowych mają charakter korzeniowy, tzn. ból promieniuje wzdłuż unerwienia ponadto, że zmiany ręki czy nogi. WCMP wskazało ponadto, że zmiany zwyrodnieniowe nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych zarówno w przepisach z 2002 r., jak i w znowelizowanym załączniku do rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. WCMP w P. jednoznacznie przy tym stwierdziło, że ocena narażenia zawodowego strony skarżącej była oparta o kartę oceny narażenia zawodowego dokonaną przez lekarza profilaktyka, ocenę PPIS w P., potwierdzoną przez pracodawcę oraz wywiad od pacjentki. IMP w Łodzi w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdziło, że szczegółowa analiza narażenia zawodowego oraz danych dotyczących przebiegu klinicznego choroby nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Podsumowując, organ II instancji stwierdził, że PPIS w P. ustalił stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z przepisami § 6 ust. 1 i § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Uzyskane w ramach postępowania opinie lekarskie jednostek orzeczniczych medycyny pracy wykluczyły w tym przypadku związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną pracą a rozpoznanym schorzeniem. Postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnych ośrodkach służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanych. W ocenie organu orzeczenia lekarskie i opinie uzupełniające, które stanowią podstawę przedmiotowej decyzji, są rzeczowe, spójne i logiczne. Uznano je zatem za środek dowodowy w rozumieniu art. 75 i 84 kpa, który wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej. W tych okolicznościach, pomimo rozpoznania u strony schorzeń wymienionych w wykazie chorób zawodowych, wobec braku potwierdzenia istotnego i charakterystycznego narażenia zawodowego – brak związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą a rozpoznanym schorzeniem, uniemożliwia stwierdzenie u strony skarżącej choroby zawodowej.

W złożonej skardze E. N. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organom inspekcji sanitarnej zarzuciła naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu aktualnego w sprawie stanu faktycznego, braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, m.in. poprzez nieuwzględnieni i niewyjaśnienie wątpliwości i zastrzeżeń skarżącej, naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez nie odniesienie się do zgłaszanych wątpliwości i zastrzeżeń, naruszenie § 6 ust. 5 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez nie wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, brak uzupełnienia niepełnej i niewyjaśniającej zgłaszane wątpliwości dokumentacji, zawężenie zakresu materiału dowodowego, na którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Zdaniem skarżącej wskazane naruszenia miały wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi wskazano na długotrwałość postępowania w sprawie zgłoszonej choroby zawodowej oraz wcześniejsze uchylenie wydanych w sprawie decyzji organu I instancji. Podniesiono, że w toku postępowania skarżąca zgłaszała swoje zastrzeżenia i poważne wątpliwości podważające ustalenia orzeczeń lekarskich i wywiadu epidemiologicznego, do których w ogóle się jednak nie odniesiono. Organ dokonał oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy. Wskazała, że w toku postepowania zgłaszała, iż orzeczenie WCMP w P. z dnia [...]02.2009 r. zostało wydane bez konsultacji z lekarzem traumatologiem, bez którego opinii nie jest możliwe prawidłowe zdiagnozowanie schorzenia. W tym zakresie zlecono dodatkowe badania, ale ich ostatecznie nie przeprowadzono. Nie uwzględniono i nie odniesiono się do przedstawionej przez Skarżącą opinii specjalisty – [...] traumatologa [...] R. S., który przeprowadził cztery operacje ręki skarżącej i z której wynika, że problemy z kręgosłupem nie były powodem schorzeń skarżącej, co wyraźnie zaprzecza orzeczeniom WCMP w P., na które organ powołuje się. Zarzuciła, że opinia uzupełniająca WCMP w P. została wydana bez przeprowadzenia dodatkowych badań i dokumentów, podczas gdy badania skarżącej, na podstawie których wydano orzeczenia lekarskie, zostały przeprowadzone w latach 2008 – 2009, a po nich stan zdrowia skarżącej ulegał zmianie. Skarżąca dalej się leczyła, poddała kolejnemu zabiegowi, co oznacza, ze orzeczenia wydane zostały na podstawie nieaktualnego stanu faktycznego. Nie uwzględniono ilości schorzeń, które poczyniła praca zawodowa. Wskazała, że w jej przypadku występują trzy schorzenia z wykazu chorób zawodowych: zespól cieśni w obrębie nadgarstka obu rąk, zespól rowka nerwu łokciowego, zespól kanału de Guyona – dodany do wykazu chorób zawodowych w lipcu 2009 r. Problemy z kręgosłupem także wynikają z pracy zawodowej. Zdaniem skarżącej orzeczenia lekarskie nie uwzględniają i nie odnoszą się do skłonności osobniczych skarżącej oraz jej warunków fizycznych ([...]). Podniosła, iż nie uwzględniono pełnego zakresu pracy skarżącej na stanowisku referenta technicznego – przepisywanie dokumentacji na maszynie do pisania, składanie do formatu A4 oraz zszywanie ręczne, co powodowało przeciążenie narządów ruchu i charakteryzowały się powtarzalnym, częstym zginaniem i prostowaniem rąk. Używanie po 1993 roku klawiatury i myszy komputerowej tylko potęgowało schorzenia, tak więc również ten okres należała uznać za okres narażenia zawodowego. Podkreśliła, że występujące podczas pisania na maszynie i na komputerze ruchy monotypowe spowodowały nadmierne obciążenie narządów i przyczyniły się do powstania zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja jest niespójna, bowiem organ na stronie 2 decyzji podaje, że stwierdzono narażenie na ruchy monotypowe (do 1993 r.), by później stwierdzić, ze czynności te nie charakteryzowały się powtarzalnością i rytmicznością. Również orzeczenie IMP w Łodzi zawiera szereg błędów wskazywanych przez skarżącą, co w toku postępowania nie zostało wyjaśnione. Zdaniem skarżącej uwzględnienie tych zastrzeżeń musiałoby skutkować wydaniem decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie jednostek medycyny pracy nie odniosły się w sposób należyty do całej dokumentacji lekarskiej, w tym przedstawionej przez skarżącą. W tych okolicznościach organ nie był uprawniony do uznania orzeczeń lekarskich za prawidłowe i wystarczające do oparcia na nich rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do szczegółowych zarzutów skargi organ podniósł, iż orzeczenie lekarskie z 16 lutego 2009 r. wydane zostało przez upoważnioną lekarską jednostkę orzeczniczą, na podstawie wcześniej przeprowadzonych badań, po przeanalizowaniu badań lekarzy leczących: tj. ortopedy, wyniki wykonanych badań oraz ocenę narażenia zawodowego dokonaną przez pracodawcę. Zarzut, że nie uwzględniono przedłożonej przez skarżącą opinii [...] traumatologa [...] R. S. są niezasadne. Opinia uzupełniająca WCMP w P. nie wymagała przeprowadzonych dodatkowych badań i dodatkowych dokumentów. Zarzut nieuwzględnienia ilości schorzeń również nie jest zasadny w świetle wydanych w sprawie orzeczeń jednostek medycyny pracy. W orzeczeniu IMP w Łodzi stwierdza się, że ustalenia kliniczne dotyczące choroby w stosunku do której prowadzono postępowanie to obustronny zespół cieśni nadgarstka i uszkodzenie nerwu łokciowego. Każde z tych orzeczeń rozpoznaje wskazane jednostki chorobowe, lecz jednocześnie stwierdzają ich pozazawodowe pochodzenie. WCMP w P. w opinii uzupełniającej uprawdopodobniło, jakie czynniki mogły wywołać u skarżącej wskazane schorzenia. Niezasadne są również zarzuty skargi w zakresie braku odniesienia się do skłonności osobniczych skarżącej i jej warunków fizycznych, bowiem orzeczenia lekarskie były wydane po uprzednim badaniu skarżącej i dotyczą jej osoby. Skarżąca nie uzasadnia dlaczego jej [...] wzrost ma jakikolwiek znaczenie dla wydanej decyzji. Opinie lekarskie zostały przy tym poprzedzone analizą narażenia zawodowego na oddziaływanie którego skarżąca była narażona w trakcie wykonywania pracy. Kończąc, organ II instancji podniósł, iż w toku postępowania organy inspekcji sanitarnej zwracały się o usunięcie braków formalnych orzeczeń lekarskich jednostek medycyny pracy, uzyskując opinie uzupełniające.

W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2012 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzuty i nie zgodziła się ze stanowiskiem zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę. Podniosła, że w uzasadnieniach orzeczeń lekarskich nie analizowano jednego ze zdiagnozowanych u niej schorzeń - zespołu kanału de Guyona. Schorzenie to jest w wykazie chorób zawodowych i w toku postępowania było przez nią zgłaszane. Również oceny narażenia zawodowego nie można uznać za precyzyjną i prawidłową bowiem nie uwzględniono pełnego zakresu pracy skarżącej oraz nie rozpatrzono warunków pracy w przeszłości. Ponieważ jest osobą [...], pozycja jej ciała zawsze powoduje zwiększony ucisk na nerw pośrodkowy i łokciowy, a lekarze orzecznicy w tym zakresie nie wypowiedzieli się.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 29 marca 2012 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia rozważenia prawidłowości prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej postępowania w przedmiocie stwierdzenia u E. N. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. nie stwierdził u skarżącej dwóch schorzeń z tej jednostki chorobowej: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka oraz zespołu rowka nerwu łokciowego.

Zgodnie z przepisem art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 99 poz. 825), a obowiązującym od dnia 03 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Użyte w treści powyższego artykułu wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem wydanego na podstawie art. 237 Kodeksu pracy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wymieniającego w załączniku wykaz chorób zawodowych. Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., o ile, w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy, można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź to w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, lub też w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.

Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 10 października 2008 roku, a więc w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy w zakresie, w jakim przepisy te nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, a także wydane na ich podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych – są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powyższe przepisy tracą moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału opublikowany został w dniu 02 lipca 2008 r., tym samym dniem wskazane przepisy utraciły moc obowiązującą.

W rozpatrywanym przypadku zgłoszenie choroby zawodowej oraz postępowanie dowodowe obejmujące diagnozowanie u skarżącej choroby przez uprawnione jednostki orzecznicze z zakresu medycyny pracy miało miejsce w okresie obowiązywania rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. Natomiast wydanie wszystkich podjętych w sprawie decyzji nastąpiło już po wejściu w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w podstawie prawnej swojej decyzji powołały przepis § 11 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r., zgodnie z którym do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, stosuje się jego przepisy, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Wskazać należy, iż jednostki chorobowe wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. nie są tożsame z jednostkami chorobowymi określonymi w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. Analizując wykaz chorób w obu rozporządzeniach odnotować należy, iż odnośnie chorób wymienionych pod pozycją 20 obu wykazów - załączników do rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. oraz z 30 czerwca 2009 r., istnieje zgodność brzmienia dwóch pierwszych podpunktów z tej pozycji obu rozporządzeń, w których pod jednostką chorobową "przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy" wymieniono "zespół cieśni w obrębie nadgarstka" oraz "zespół rowka nerwu łokciowego". Do wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. dodano dwa kolejne punkty, w których wymieniono dwa schorzenia: "zespół kanału de Guyona" oraz "uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego u osób wykonujących pracę w pozycji kucznej", które to schorzenia nie były ujęte we wcześniejszym wykazie.

Jak wyżej podano, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej w skarżącej miało miejsce w czasie, gdy obowiązujące przepisy nie wymieniały tych dwóch ostatnich jednostek chorobowych w wykazie chorób zawodowych. W tych okolicznościach zrozumiałym jest, iż skarżąca nie wskazała, iż w jej przypadku postępowanie powinno również dotyczyć schorzenia – zespołu kanału de Guyona, a zważyć należy, iż przedłożona przez skarżącą wraz z wnioskiem dokumentacja medyczna zawierała Kartę informacyjną leczenia szpitalnego w dniach [...] –[...]04.2007 r. w Katedrze Traumatologii i Chirurgii Ręki Uczelni C, z której wynika, że w ramach zastosowanego leczenia dokonano odbarczenie nerwu łokciowego na wysokości rowka nerwu łokciowego i w kanale de Guyona (dowód: karta nr 13 akt administracyjnych). Żądanie stwierdzenia chorób zawodowych: zespołu cieśni nadgarstka (lewego i prawego), zespołu rowka nerwu łokciowego oraz zespołu kanału de Guyona skarżąca sprecyzowała w odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2009 r. (karty nr 34-36 akt administracyjnych) oraz na etapie postępowania odwoławczego w związku z decyzją organu I instancji z [...] 2010 r. W ramach tego ostatniego postępowania skarżąca do pisma z dnia [...] lutego 2011 r. załączyła rozpoznanie specjalisty w ortopedii i chirurgii urazowej dr R. S. z dnia [...]08.2010 r. - "stan po odbarczeniu [...] zespołu rowka nerwu łokciowego i kanału de Guyona" (karty akt nr 84-85 i kolejna, wadliwie oznaczona jako karta nr 72). Tymczasem analiza akt administracyjnych sprawy wykazuje, że wypowiadające się w sprawie jednostki orzecznicze medycyny pracy nie zostały zobowiązane przez organy inspekcji sanitarnej do wypowiedzenia się co do tej ostatniej jednostki chorobowej (zespołu kanału de Guyona). Również na etapie postępowania odwoławczego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwracając się pismem z dnia [...] 08.2011 r. do WCMP w P. nakierował treść opinii uzupełniającej i ewentualnej konsultacji z IMP w Łodzi na dwie pierwsze jednostki z poz. 20 wykazu chorób zawodowych – załącznika do rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. (pkt 1 i 2), nie wskazując na konieczność wypowiedzenia się co do jednostki chorobowej z poz. 20 pkt 3 – zespół kanału de Guyona. Zarzuty w zakresie ograniczenia postępowania do wymienionych dwóch jednostek chorobowych skarżąca podniosła również na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, w piśmie procesowym z dnia 20 marca 2012 r., a Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w świetle wskazanych okoliczności uznał je za uzasadnione.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym wydanie decyzji przez organ II instancji uznać należało za przedwczesne. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w przypadku stwierdzenia, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający, organ rozstrzygający sprawę winien zwrócić się do jednostek, które wydawały orzeczenia, o ich uzupełnienie. W przedmiotowej sprawie konieczne stało się uzyskanie dodatkowych wyjaśnień w drodze wypowiedzenia się przez wydające wcześniejsze orzeczenia jednostki orzecznicze z zakresu medycyny pracy, czy stwierdzone u skarżącej schorzenia mogą zostać zakwalifikowane jako choroba zawodowa określona w poz. 20 pkt 3 aktualnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Zdaniem Sądu prowadzące postępowanie organy inspekcji sanitarnej powinny również rozważyć zasadność ponownego przebadania skarżącej przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Zważyć bowiem należy, że skarżąca została przebadana w tych jednostkach w 2009 r., a więc w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2002 r. Ponadto kolejnych składanych do sprawy pismach skarżąca wskazywała, iż stan jej zdrowia ulega zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 09 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 2026/11 zajął stanowisko, iż regulacja § 11 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie uzasadnia automatycznego poprzestania w każdej rozpoznawanej sprawie wyłącznie na czynnościach dokonanych we wcześniejszym postępowaniu (dostępny w internecie na stronie NSA - Baza orzeczeń). W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej.

W ocenie Sądu dodatkowego wyjaśnienia ze strony obu jednostek orzeczniczych wymaga również kwestia oceny narażenia zawodowego skarżącej od roku 1993. Opierając się na orzeczeniach WCMP w P. oraz IMP w Łodzi organy obu instancji uznały, iż praca z użyciem klawiatury komputerowej nie wiązała się z wykonywaniem czynności mogących stanowić przyczynę powstania choroby zawodowej z poz. 20 pkt 1 i 2 wykazu chorób zawodowych. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż w wyrokach sądów administracyjnych, których przedmiotem była ocena decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej u osób zatrudnionych na stanowiskach sekretarek, nie kwestionowano stwierdzenia, że osoba pracująca na stanowisku sekretarki wykonuje czynności o zróżnicowanym charakterze, które nie mają charakteru czynności monotypowych, a więc cechujących się powtarzającymi się szybkimi niezmiennymi ruchami nadgarstka w długich okresach czasowych (por. wyrok WSA w Opolu sygn. alt II SA/Op 440/10 – dostępny na stronach internetowych NSA – Baza orzeczeń), jak również, że według aktualnych danych literaturowych dotyczących oceny następstw zdrowotnych wynikających ze sposobu wykonywania pracy przy obsłudze komputera, nie notowano wzrostu częstotliwości występowania zmian o charakterze zespołu cieśni nadgarstka u osób obsługujących klawiaturę komputera w ustalonych w sprawie warunkach (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24.06.2008 r. sygn. II SA/Bd 187/08 – dostępny j.w. na stronach internetowych NSA). Stanowisko jednostek orzeczniczych z zakresu medycyny pracy oraz organów inspekcji sanitarnej w tym zakresie może więc zostać ocenione jako jednolite i ugruntowane. W ocenie Sądu w tym zakresie uzasadnienia zaskarżonych decyzji organów obu instancji nie odpowiadają jednakże wymogom określonym przepisem art. 107 § 3 k.p.a., a brak szerszego odniesienia się do tej kwestii narusza zasadę przekonywania, określoną w art. 11 k.p.a. Zasada ta stanowi, że organy administracji powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy i powinna być realizowana we wszystkich stadiach postępowania tak, aby strona rozumiała przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kieruje się organ wykonując lub odmawiając wykonania określonych czynności. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem § 8 ust. 2 oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a więc z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto w przedmiotowej sprawie, Sąd działając w ramach art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, że zachodzi również potrzeba uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co uwzględniając zasadę wynikająca z art. 15 k.p.a. zapewni stronie prawo do dwuinstancyjności postępowania.

Ponieważ ponowne rozpatrzenie sprawy przez organy inspekcji sanitarnej wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, Sąd nie jest zobowiązany do odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi. Marginalnie Sąd jedynie wskazuje, iż organy inspekcji sanitarnej w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej związane są treścią orzeczeń jednostek orzeczniczych medycyny pracy i wyłącznie na podstawie tych orzeczeń mogą orzec o stwierdzeniu lub o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Wydając orzeczenie uprawnieni lekarze orzecznicy oceniają, jakie czynniki mają wpływ na wystąpienie danej jednostki chorobowej. W sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej określonej pod poz. 20 pkt 1-4 wykazu chorób zawodowych obowiązującego od dnia 3 lipca 2009 r. jednostka chorobowa tam ujęta to przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji dostosuje się do powyższych wskazań. Przed wydaniem decyzji, wystąpi do WCMP w P. oraz do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z żądaniami, o których mowa w § 8 ust. 2 nowego rozporządzenia, w celu jednoznacznego określenia czy schorzenia stwierdzone u skarżącej stanowią chorobę zawodową wymienioną pod poz. 20 pkt 1, 2 i 3 wykazu chorób zawodowych - załącznika do nowego rozporządzenia oraz o szersze wyjaśnienie kwestii braku narażenia zawodowego w związku z wykorzystywaniem od 1993 roku klawiatury komputerowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję o poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] 2011 r. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.