Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 636/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10; art. 11
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity
article: art. 315 ust. 1 i 3;
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 98 w zw z art. 256 ust. 2 p.w.p.
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2009 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek pt. "Urządzenie blokujące dźwignię mechanizmu zmiany biegów" oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 10 i 11 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117) w związku z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) oraz art. 98 kpc w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej, oddalił wniosek K. N. o unieważnienie patentu nr PL 188082 udzielonego na wynalazek pt. "Urządzenie blokujące dźwignię mechanizmu zmiany biegów" na rzecz Z. N., przyznał Z. N. od K. N. kwotę 2200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] kwietnia 2006 r. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek o unieważnienie patentu stwierdzając, iż analiza merytoryczna spornego rozwiązania wskazuje, że wynalazek opatentowany pod numerem PL 188082 spełniał w dacie zgłoszenia wymóg nowości zawarty w art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości.

Na powyższą decyzję K. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 grudnia 2006 r. wydanym w sprawie VI SA/Wa 1547/06 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na to, że Urząd Patentowy naruszył przepisy art. 7, 77 i 80 kpa. Nie ocenił w dostateczny sposób zebranego materiału dowodowego. Obowiązkiem organu była ocena przedstawionego materiału dowodowego. Sprzecznych zeznań świadków nie można było pominąć i uznać za dowody bezskuteczne.

Rozpoznając powtórnie sprawę Urząd Patentowy ponownie oddalił wniosek o unieważnienie patentu.

Rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2007 r. Kolegium Orzekające wydało postanowienie zobowiązujące wnioskodawcę do przedstawienia następujących dowodów:

1. dowodu nadania materiałów wraz z załącznikami na konkurs mający miejsce na targach PRAGOALARM/PRAGO SEC99,

2. pisma przewodniego dotyczącego zwrotu w/w materiałów wraz z załącznikami,

3. stosownego dokumentu, z którego jednoznacznie wynika, jakich typów blokad produkcji uprawnionego dotyczyła dokumentacja, w oparciu o którą dokonano oceny rozstrzygnięcia konkursu,

4. podania wszystkich twierdzeń i dodatkowych dowodów na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania.

Wnioskodawca nie zastosował się do ww. postanowienia organu.

Strony podtrzymały swoje stanowiska.

Wnioskodawca twierdził, że przedmiotowe rozwiązanie w spornym patencie zostało udostępnione do powszechnej wiadomości pod nazwą MEDVED BLOK MBL1 w formie pisemnej oraz poprzez wystawienie publiczne na targach PRAGOALARM/PRAGO SEC99 w Pradze. Również z porównania zgłoszenia wzoru czeskiego i spornego wynalazku wynika, że są to rozwiązania zbieżne tak pod względem konstrukcji jak i działania. Tym samym wynalazek objęty spornym patentem nie spełniał w dacie pierwszeństwa wymogu nowości rozwiązania.

Uprawniony z patentu stwierdził, że przedłożone przez wnioskodawcę dowody, w trakcie trwania postępowania spornego, nie podważają cechy nowości patentu nr PL 188082.

Rozstrzygając zasadność złożonego wniosku o unieważnienie patentu Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. Dlatego przy ocenie ustawowych warunków do uzyskania patentu to właśnie zastrzeżenia patentowe stanowią o istocie wynalazku.

Przedmiotowy wynalazek dotyczy urządzenia blokującego dźwignię mechanizmu zmiany biegów, która według zastrzeżenia 1 zawiera imak (9) składający się z obejmy (10) w postaci pręta z rowkiem wzdłużnym (11) oraz ucha (8), przy czym osie symetrii otworu ucha (8) i rowka wzdłużnego (11) obejmy (10) są usytuowane w różnych płaszczyznach, ponadto przeciwległy zamkowi (2) koniec trzpienia (3) w pozycji jego maksymalnego wysunięcia z oprawy (1) przechodzi przez ucho (8), zaś według zastrzeżenia (20) przez ściankę obejmy (10) przechodzi co najmniej jeden otworek (12), którego krawędź jest odsunięta od dna rowka wzdłużnego (11) obejmy (10).

Kolegium uznało, że wnioskodawca nie wykazał, ażeby sporny wynalazek nie spełniał nowości rozwiązania w świetle art. 10 ustawy o wynalazczości. Przedstawione przez wnioskodawcę dowody, stanowiące podstawę oceny braku nowości rozwiązania nie świadczą, zdaniem Kolegium, o braku nowości spornego patentu, gdyż:

1. Trzy fotografie wykonane w Moskwie w 1998 r. przedstawiają ogólny widok urządzenia blokującego dźwignię mechanizmu zmiany biegów, nie pokazują obejmy z rowkiem wzdłużnym;

2. Wzór użytkowy Ru 57203 przedstawia zespół blokująco – zwalniający przesuw cięgna zmiany biegów różniący się w istotny sposób od rozwiązania spornego patentu. Rozwiązanie posiada inne usytuowanie poszczególnych środków technicznych np. trzpienia, wspornika czy imaka. Na cięgle zmiany biegów usytuowany jest zaczep utwierdzony przez skręcenie z nakładką. Zespół nie posiada obejmy postaci pręta z rowkiem wzdłużnym;

3. Czeski wzór użytkowy CZ7591U zawiera trzpień, który bezpośrednio nie blokuje dźwigni zmiany biegów, lecz przechodzi przez ucho imaka mocowanego na elemencie łączącym dźwignię zmiany biegów ze skrzynią biegów. W rozwiązaniu tym wykonany jest w jednej całości i aby go zamontować na łącznik dźwigni ze skrzynią biegów, łącznik ten należy wymontować przynajmniej z jednej strony i dopiero osadzić na nim imak. Imaka tego typu nie można zastosować przy linkowych mechanizmach zewnętrznych zmiany biegów, ponieważ końcówki linek mają większą średnicę od samej linki – zamontowanie imaka jest więc niemożliwe. Urządzenie nie zawiera obejmy z rowkiem wzdłużnym, w którym znajduje się linka łącząca drążek zmiany biegów ze skrzynią biegów;

4. Materiały wystawy w Pradze w 1999 r. nie mogą stanowić o braku nowości rozwiązania, ponieważ wnioskodawca nie przedstawił dowodów stwierdzających ujawnienie rozwiązania na targach, do czego był zobowiązany postanowieniem z [...] grudnia 2007 r. Materiały przedstawione, zwłaszcza te na załącznikach nr 2 i 5 różnią się w istotny sposób od konstrukcji urządzenia blokującego, przedstawionego na rysunku spornego wynalazku na fig. 2 w widoku z góry, zaś załączniki 2, 4, 5 przedstawiają ogólny widok korpusu urządzenia blokującego oraz wyrywkowe przekroje poprzeczne imaka mocującego linkę łączącą drążek zmiany biegów ze skrzynią biegów. Z samych przekrojów nie można określić kształtu obejmy ani usytuowania ucha mocującego.

5. Zeznania świadków [...] są sprzeczne. Świadek stwierdził, że nagrodzone na targach w 1999 r. rozwiązanie było wyposażone w imak z wyfrezowanym rowkiem wzdłużnym. Było ono dostępne na stanowisku targowym dla każdego uczestnika. Takie urządzenie było mu też znane od 1998 r., kiedy był pracownikiem firmy K.. Świadek [...] powiedział, że w okresie jego pracy w firmie K. do września 1999 r. nie spotkał się z zamkiem dźwigni zmiany biegów, który byłby wyposażony w element z rowkiem. Nagrodzone rozwiązanie otrzymało nagrodę za nowatorskie usytuowanie korpusu wewnątrz karoserii samochodu. Informacje te potwierdził [...] w oświadczeniu z 20 marca 2006 r., który był również pracownikiem firmy K. do września 1999 r. Na wystawie w Pradze, w której też brał udział, były przedstawione wyłącznie korpusy blokad oraz sposób i miejsce ich mocowania.

Urząd uznał za niewiarygodne zeznania świadka [...] co do ujawnienia rozwiązania stanowiącego sporny wynalazek na targach PRAGOALARM w 1999 r., albowiem materiały z tej wystawy nie potwierdzają faktu ujawnienia spornego wynalazku, jak też spójne są w tej kwestii zeznania świadków [...]. Niezależnie od powyższego, zdaniem Kolegium, dowody świadczące o ujawnieniu na wystawach publicznych rozwiązań objętych prawami wyłącznymi powinny być potwierdzone przez organizatorów wystawy i w sposób niebudzacy wątpliwości ujawniać chronione rozwiązanie, a takie dokumenty nie zostały przedłożone pomimo zobowiązania wnioskodawcy do ich zaprezentowania.

Reasumując, Urząd Patentowy stwierdził, iż wnioskodawca nie udowodnił, że nie zostały spełnione wymagane warunki do uzyskania patentu, albowiem nowość rozwiązania może być zakwestionowana, jeżeli występuje identyczność wskazanego przeciwstawienia z rozwiązaniem, które jest przedmiotem zgłoszenia. Każda odmienność występująca w porównywanych rozwiązaniach powoduje wątpliwości co do słuszności postawionego zarzutu.

Również opinia Stowarzyszenia Rzeczoznawców potwierdza, że rozwiązanie według patentu nr PL 188082 w dacie zgłoszenia było rozwiązaniem nowym względem dotychczas stosowanych, było rozwiązaniem nowatorskim i cechowało się prostotą rozwiązania, bardzo dużą niezawodnością i skutecznością zabezpieczenia samochodu przed kradzieżą i wywołało duże zaskoczenie u ludzi zajmujących się problematyką zabezpieczeń.

O kosztach postępowania Urząd orzekł na podstawie art. 98 kpc, uznając za zasadne przyznanie uprawnionemu kwoty 2200 złotych tytułem zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w sprawie z uwzględnieniem kosztów przejazdu na rozprawy.

Skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] stycznia 2009 r. złożył K. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 10 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości poprzez jej wadliwe zastosowanie, albowiem kwestionowany wynalazek (patent nr PL 188082) nie spełniał w dacie zgłoszenia go do ochrony koniecznego wymogu nowości, o którym mowa w art. 10 ustawy o wynalazczości, a zatem rozwiązanie pt. "Urządzenie blokujące dźwignię mechanizmu zmiany biegów" nie powinno korzystać z uzyskanej niezasadnie ochrony, co powinno skutkować unieważnieniem przez Urząd Patentowy RP udzielonego na rzecz Z. N. patentu nr PL 188082.

W przedmiotowym patencie polskim większość cech znamiennych jest przedstawiona w przeciwstawionym czeskim wzorze użytkowym. Występujące w polskim rozwiązaniu różnice mają charakter nieistotny i nie mają wpływu na istotę przedmiotowego rozwiązania. Nadto rozwiązanie urządzenia blokady, jak w kwestionowanym patencie nr PL 188082, zostało udostępnione do powszechnej wiadomości pod nazwą MEDVED BLOJ MBL1 w formie pisemnej oraz przez wystawienie publiczne na targach PRAGOALARM/PRAGOSEC 99 w Pradze przez spółkę K..

2. art. 7 i 77 § 1 kpa w związku z art. 256 ustawy prawo własności przemysłowej – tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz naruszenie zasad postępowania dowodowego poprzez utrzymanie w mocy uprawnień wyłącznych (patentu) przyznanych z naruszeniem prawa oraz zasady dochodzenia prawdy obiektywnej poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sposób pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, co miało istotny wpływ na wynik postępowania.

Organ nie wykonał zalecenia zawartego w wyroku WSA z 8 grudnia 2006 r., jako, że jedynym sposobem rozwiązania kwestii zaistniałych sprzeczności zeznań świadków [...] było przeprowadzenie konfrontacji świadków. Konfrontacja taka nie została przeprowadzona wbrew zaleceniom zwartym w wyroku oraz zgłoszonemu na rozprawie z dnia 7 stycznia 2009 r. wnioskowi strony.

3. art. 80 kpa tj. zasady swobodnej oceny dowodów poprzez oparcie się na nieprzekonywujących dowodach i jednoczesnym braku uzasadnienia zasadności ich przyjęcia w sprawie,

4. art. 8, 11, 107 § 3 kpa tj. zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa, zasady przekonywania oraz właściwego uzasadnienia decyzji administracyjnej poprzez utrzymanie w mocy uprawnień wyłącznych (patentu) przyznanych z naruszeniem prawa, a jednocześnie ograniczających swobodę działania innych uczestników obrotu gospodarczego, brak przekonywującego wyjaśnienia oddalenia części zarzutów podnoszonych we wniosku o unieważnienie spornego patentu oraz niewłaściwe uzasadnienie wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w decyzji, stwierdzając jednocześnie, iż wykonał wszystkie zalecenia zawarte w wyroku WSA z 8 grudnia 2006 r. Podnoszone zarzuty ocenił jako bezzasadne. Wbrew twierdzeniom skarżącego wziął pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy, ocenił go z należytą starannością. Uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie faktów, które Urząd uznał za udowodnione, wskazał dowody, na których się oparł wydając decyzję i podał uzasadnienie prawne.

W złożonych załącznikach do protokołu każda ze stron podtrzymała swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga K. N. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego z [...] stycznia 2009 r. nie narusza przepisów prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego.

Jego zdaniem, naruszenia prawa materialnego – art. 10 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 , Nr 26, poz. 117) miało polegać na wadliwej jego ocenie, albowiem kwestionowany wynalazek (patent nr PL 188082) nie spełniał, w dacie zgłoszenia go do ochrony, koniecznego wymogu nowości, o którym mowa w art. 10 ustawy o wynalazczości, a zatem rozwiązanie pt. "Urządzenie blokujące dźwignię mechanizmu zmiany biegów" nie powinno korzystać z uzyskanej niezasadnie ochrony, co powinno skutkować unieważnieniem przez Urząd Patentowy RP udzielonego na rzecz Z. N. patentu nr PL 188082.

Skarżący twierdzi, czyniąc zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, iż organ popełnił błąd polegający na tym, że dokonując wykładni normy art. 10 ustawy o wynalazczości wadliwie przyjął, że ustalony stan faktyczny odpowiada jej hipotezie. Tymczasem organ zaniechał zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sposób pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, co miało wpływ na wynik postępowania.

W ocenie Sądu o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, a zatem jakie ustalenia faktyczne są w sprawie czynione, decyduje prawidłowo wyinterpretowana norma prawa materialnego. Ustalony stan faktyczny poprzez jego zestawienie z hipotezą określonej normy prawnej rzutuje na zastosowanie prawa materialnego. Zatem kwestia zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego rzutuje na kwestię prawidłowości zastosowania prawa materialnego.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, wydając zaskarżoną decyzję Urząd wziął pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy. Podjął wszelkie kroki, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Temu celowi służyło wydane postanowienie zobowiązujące wnioskodawcę do przedstawienia określonych dowodów mających istotne znaczenie w sprawie. Organ rozpatrzył cały zebrany materiał dowodowy, przeanalizował wszelkie przedłożone przez wnioskodawcę materiały, przesłuchał zgłoszonych świadków, wysłuchał strony. Zaskarżona decyzja została obszernie i z należytą starannością uzasadniona. Uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie faktów, które Urząd uznał za udowodnione, wskazał dowody, na których oparł wydaną decyzję, podał uzasadnienie prawne.

Nie sposób więc zgodzić się z zarzutem skarżącego, że organ nie wykonał zaleceń zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 8 grudnia 2006 r. Zauważyć należy, że zalecenia nie zawierały obowiązku przeprowadzenia konfrontacji świadków, lecz ich ocenę, co organ uczynił, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 80 kpa. Świadkowie zeznawali, pouczeni o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Kolegium oceniło zeznania świadków z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Organ należycie uzasadnił dlaczego jednemu ze świadków nie dał wiary. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ nie budzi wątpliwości. Jest logiczna i przekonywująca. Znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, który stanowi spójną całość. Zatem nie zachodziła konieczność konfrontacji świadków. Sam wnioskodawca pozostawił pod rozwagę organu konieczność dokonania konfrontacji świadków. Co się tyczy oświadczenia [...] to strona sama zrezygnowała z jego zeznań.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organ dokonał subsumcji z normą prawa materialnego – art. 10 ustawy o wynalazczości i zastosował ją właściwie.

Za trafne należało ocenić stanowisko organu stwierdzające, że wnioskodawca nie udowodnił, iż nie zostały spełnione wymagane warunki do uzyskania patentu.

Zarzut braku nowości może być skutecznie postawiony, jeżeli występuje identyczność wskazanego przeciwstawienia z rozwiązaniem badanym. Każda odmienność występująca w porównywanych rozwiązaniach powoduje wątpliwość co do słuszności zarzutu w oparciu o tę przesłankę zdolności patentowej.

Przeciwstawiony opis wzoru czeskiego nr 7591 nie zawiera znamiennej cechy spornego wynalazku, a mianowicie obejmy z rowkiem wzdłużnym, w którym znajduje się linka łącząca drążek zmiany biegów ze skrzynią biegów. Jest to bardzo istotna różnica. Imak według wzoru czeskiego nie nadaje się zastosować przy linkowych mechanizmach zewnętrznych zmiany biegów, ponieważ końcówki jego mają większą średnicę od samej linki – zamocowanie imaka jest niemożliwe. Takiej funkcji, będącej wynikiem przedmiotowego rozwiązania, wzór czeski nie realizuje.

Nowość rozwiązania potwierdziła opinia Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego z [...] września 2005 r. Opinia nie była kwestionowana przez wnioskodawcę, a wnioskowi uprawnionego o powołanie opinii biegłego wnioskodawca oponował.

Wnioskodawca nie przedstawił dowodów stwierdzających ujawnienie rozwiązania na targach PRAGOALARM w Pradze w 1999 r., nie przedstawił dowodu na wiarygodność złożonych materiałów, do czego został zobowiązany przez organ. Te przedstawione różniły się w sposób istotny od konstrukcji przedmiotowego urządzenia blokującego. Na podstawie widoku ogólnego korpusu urządzenia blokującego oraz wyrywkowych przekroi poprzecznych nie można określić kształtu obejmy, ani usytuowania ucha mocującego, nie jest możliwa fizyczna realizacja wynalazku według patentu PL 188082, a tym samym jego zastosowanie. Złożone materiały potwierdzają twierdzenia [...], iż na wystawie w 1999 r. przedstawiane były wyłącznie korpusy blokad oraz sposób i miejsce ich umocowania, nie zaś przedmiotowe rozwiązanie.

Zgodzić się więc należy w konkluzji z organem, że wnioskodawca nie udowodnił, że nie zostały spełnione wymagane warunki do uzyskania patentu, albowiem nowość rozwiązania może być zakwestionowana, jeżeli występuje identyczność wskazanego przeciwstawienia z rozwiązaniem, które było przedmiotem zgłoszenia.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku.