Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 714/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędziowie WSA Borys Marasek, Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o. o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.183.2022.2.MS UNP: 2401-22-048566 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez dłużnika kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 6 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.183.2022. 2.MS Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia: R. sp. z o.o. w K. (dalej zwana także: strona, spółka lub skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z 17 stycznia 2022 r. nr [...] w sprawie określenia spółce wysokości nieprzekazanej należności w kwocie 90.304,63 zł w związku z zawiadomieniem z 1 czerwca 2021 r. nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej dotyczącej: L. sp. z o.o. w G. (dalej zwana także: zobowiązana).

Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji powołał w szczególności przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 71a § 1 i 9, art. 89 § 1 - § 3 i art. 91 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.).

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku spółki L. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzycieli (Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., Prezydenta Miasta B., Burmistrza Miasta i Gminy K1.), organ egzekucyjny zawiadomieniem z 1 czerwca 2021 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w skarżącej spółce wskazując na zaistnienie przesłanek z art. 89 § 1 u.p.e.a. Powyższe zawiadomienie doręczono stronie 8 czerwca 2021 r., zaś zobowiązanej 22 czerwca 2021 r. (w trybie tzw. fikcji doręczenia).

Pismem z 15 czerwca 2021 r. skarżąca spółka poinformowała organ, że aktualnie nie posiada zobowiązań wobec spółki L..

W wyniku kontroli prawidłowości realizacji przez skarżącą zastosowanego środka egzekucyjnego przeprowadzono w spółce kontrolę w trybie art. 71a § 1 i nast. u.p.e.a. Według ustaleń opisanych w protokole kontroli z 23 listopada 2021 r., skarżąca na podstawie umowy o współpracy z 7 stycznia 2020 r. dokonywała z zobowiązaną rozliczeń w związku z korzystaniem z pojazdów objętych umowami leasingowymi; nie były to rozliczenia gotówkowe lub w formie przelewów bankowych lecz poprzez kompensatę (§ 6 w/w umowy o współpracy). Zobowiązana m.in. w dniu 31 sierpnia 2021 r. wystawiła skarżącej fakturę nr [...] na kwotę 90.304,63 zł, która została skompensowana fakturami wystawionymi przez skarżącą.

Odwołując się do treści art. 89 § 1 u.p.e.a. organ stwierdził, że w zawiadomieniu z 1 czerwca 2021 r. o zajęciu wierzytelności pouczył stronę, że jakiekolwiek przekazywanie przez dłużnika zajętej wierzytelności, po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu, środków pieniężnych zobowiązanej, czy też dokonywanie kompensat - jest bezskuteczne i bezpodstawne wobec organu egzekucyjnego. To oznacza, że po doręczeniu w dniu 8 czerwca 2021 r. w/w zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej niedopuszczalna była kompensata z zobowiązaną wierzytelności, gdyż należne one były na rzecz organu egzekucyjnego który dokonał ich zajęcia, zgodnie z art. 67a § 1 u.p.e.a. Organ dodał, że z chwilą dokonania zajęcia i jego uznania (przyjęcia do realizacji) przez dłużnika zajętej wierzytelności traci on uprawnienie do dysponowania zajętą wierzytelnością. Zatem dokonywanie wzajemnych potrąceń wierzytelności, w przypadku ich wcześniejszego zajęcia, stanowi podstawę do przyjęcia faktu bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazywania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Ustalenia i rozstrzygnięcie w w/w zakresie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. zawarł w postanowieniu z 17 stycznia 2022 r. wskazując na zaistnienie podstaw określonych w art. 71a § 9 u.p.e.a.

W zażaleniu strona podniosła, że postanowienie organu I instancji zostało wydane w jawnej sprzeczności z ustaleniami faktycznymi i przekazanymi dokumentami, co może skutkować możliwością poniesienia strat i nieuzasadnionych kosztów przez spółkę w wyniku działań objętych tym postanowieniem.

Uzasadniając swoje stanowisko spółka podniosła, że na podstawie § 6 umowy o współpracy - refaktury z tytułu korzystania z udostępnionych pojazdów rozliczane będą poprzez kompensatę należności uregulowanych przez Korzystającego w imieniu Udostępniającego. Zapis ten w sposób jasny i niepozostawiający wątpliwości precyzuje zakres kompensaty wskazując, iż jest ona możliwa wyłącznie poprzez regulowanie należności w imieniu Udostępniającego, czyli spółki L.. Uwzględniając zapisy § 5 i § 2 w/w umowy o współpracy należało przyjąć, że:

- umowa pomiędzy stronami została zawarta i była realizowana od stycznia 2020 r., a więc ponad 1,5 roku przed zajęciem wierzytelności,

- faktury wystawiane przez zobowiązaną mogą być kompensowane wyłącznie z dokonanymi wpłatami na rzecz Banku, co określa § 6 umowy,

- wszelkie koszty związane z niedokonaniem wpłat i wszelkie wynikające z tego tytułu następstwa obciążają spółkę, co określa § 2 pkt 2 umowy,

- wystawienie faktury nie zwalnia spółki z odpowiedzialności, opłat czy skutków nieprzestrzegania harmonogramu wpłat, co wynika z § 5 umowy.

W tej sytuacji stanowisko organu pozostaje w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Spółka dodała, że zaniechanie uiszczania opłat do Banku, będących podstawą do kompensaty faktury, spowodowałoby:

- naliczenie kar wynikających z umów leasingowych, które obciążyłyby spółkę,

- rozwiązanie umów, a koszty tego rozwiązania również obciążyłyby spółkę,

- pozbawienie spółki środków transportu.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że postanowienie organu jest sprzeczne z obowiązującym prawem i zgromadzonymi dowodami.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił zarzutów zażalenia i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, podobnie jak organ I instancji, że spółka bezzasadnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności zajętej zawiadomieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z 1.06.2021 r., a zarzuty zawarte w zażaleniu są niezasadne. Jak argumentował organ II instancji, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało skutecznie doręczone spółce 8.06.2021 r., zawierało prawidłowe pouczenie dłużnika zajętej wierzytelności w zakresie wskazanym w art. 89 § 3 u.p.e.a., a także m.in. informacje, że zajęcie jest dokonanie z chwilą doręczenia zawiadomienia, zaś zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczą również tych wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia. Pomimo tego dłużnik zajętej wierzytelności nie zastosował się do w/w zawiadomienia i bezpodstawnie uchylał się od przekazania wierzytelności, co stanowiło przesłankę do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., po uprzednim przeprowadzeniu kontroli, stosownie do art. 71a § 1 tej ustawy.

Jak to wyjaśnił organ II instancji, z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej (doręczenia zawiadomienia o zajęciu) skarżąca straciła wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością; obowiązana była jedynie do przekazania należnej kwoty organowi egzekucyjnemu. Nie była uprawniona, po dokonaniu zajęcia, dokonywać swoimi fakturami kompensaty zobowiązań wynikających z faktur od spółki L.. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że zobowiązania wynikające z faktur tej spółki mogły być kompensowane wyłącznie wpłatami dokonanymi na rzecz Banku, a nie należnościami handlowymi, czy fakturami wystawionymi odwrotnie przez skarżącą (§ 6 umowy o współpracy).

Powołując art. 498 § 1 i 2 oraz art. 499 Kodeksu cywilnego organ podniósł, że gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikiem i wierzycielem, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, przy czym potrącenie dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie i ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej, z tym, że zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią – w myśl art. 504 Kodeksu cywilnego - wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym później, aniżeli wierzytelność zajęta.

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż zobowiązania skarżącej wobec spółki L. wynikające z faktury tej spółki z 31.08.2021 r. nr [...] skompensowane z zobowiązaniami tej spółki wynikającymi z faktur wystawionych przez skarżącą powstały już po dacie dokonania zajęcia przez organ egzekucyjny i stały się wymagalne też po tej dacie. To oznacza, że spółka L. stała się wierzycielem skarżącej z tej faktury po dokonaniu zajęcia, co potwierdza trafność stanowiska organu I instancji i czyni niezasadnymi argumenty zażalenia.

W skardze strona podniosła, że nieuwzględnienie przez organ II instancji jej sytuacji faktycznej w znaczący sposób pogarsza sytuację spółki, powodując możliwość powstania strat majątkowych i finansowych. Otóż w umowie z 7 stycznia 2020 r. zawartej ze spółką L. skarżąca zobowiązała się do terminowego regulowania rat leasingowych za trzy pojazdy, przyjmując na siebie pełną odpowiedzialność z tytułu nieterminowego ich płacenia, jak również skutków związanych z wypowiedzeniem umowy leasingu, o ile takie wypowiedzenie będzie następstwem braku zapłaty rat zgodnie z harmonogramem opłat. W zamian skarżąca uzyskała prawo do korzystania z pojazdów do celów związanych z prowadzoną działalnością, zaś spółka L. zobowiązała się do okresowego refakturowania otrzymywanych obciążeń z firmy leasingowej, które skarżąca mogła rozliczyć wyłącznie poprzez wpłatę należności na konto leasingodawcy. Wpłaty winny się odbywać zgodnie z harmonogramem Banku bez względu na wystawienie faktury przez spółkę L., która mogła całość należności fakturować zbiorczo. Tak też się stało, gdyż 31 sierpnia 2021 r. wystawiła fakturę na kwotę 90.304,63 zł za okres od stycznia do sierpnia 2021 r. Jednakże w chwili wystawienia tej faktury większość opłat za ten okres była już zapłacona zgodnie z obowiązującą umową i harmonogramem opłat leasingowych; faktura była tylko potwierdzeniem już istniejącego stanu faktycznego. Dlatego na dzień otrzymania zajęcia nie sposób było przekazać jakiekolwiek kwoty do Urzędu Skarbowego z tytułu zajęcia.

W odczuciu skarżącej, niedopuszczalne jest, aby organ egzekucyjny w toku wykonywania umowy mógł naruszać umowę zawartą przed wszczęciem egzekucji i powstaniem zobowiązania ze skutkiem narażenia na straty podmiotu w żaden sposób nie związanego z powstałym zobowiązaniem, a już na pewno nie może oczekiwać, aby skarżąca dokonała kolejny raz zapłaty za fakturę w stosunku do której, zgodnie z umową wiążącą strony, płatności już dokonał przed otrzymaniem zajęcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że obecnie spółka prezentuje nową i nie popartą żadnymi dowodami argumentację, której nie podnosiła wcześniej przed organami. Twierdzi mianowicie, że faktura z 31 sierpnia 2021 r. na kwotę 90.304,63 zł w chwili jej wystawienia dotyczyła opłat, które w większości były już zapłacone. Stanowisko to jest niezgodne z protokołem kontroli realizacji zajęcia z 23.11.2021 r. Wynika z niego, że faktura z 31.08.2021 r. wystawiona przez spółkę L. na kwotę 90.304,63 zł została przez skarżącą skompensowana kolejnymi wystawionymi przez dłużnika zajętej wierzytelności fakturami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Na wstępie wyjaśnić trzeba, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.).

Określając ramy prawne sprawy przywołać trzeba przepisy art. 89 § 1 – § 3 u.p.e.a., zgodnie z którymi organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i

c) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność (art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a.). Wraz z w/w zawiadomieniem organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią (art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a.).

Przepisy 71a § 1 nast. u.p.e.a. określają zasady kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego u dłużników zajętej wierzytelności, stanowiąc w § 9, iż jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

Powołany jako podstawa prawna orzeczeń organów obu instancji przepis art. 71a § 9 u.p.e.a. wskazuje dwie przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, które jest podstawą do wystawienia przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności tytułu wykonawczego, a mianowicie: 1) przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności; 2) stwierdzenie w wyniku kontroli, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności.

Okoliczność, że zajęta wierzytelność została uznana i jest wymagalna może wynikać wprost z pisemnego oświadczenia uprawnionego do reprezentacji przedstawiciela dłużnika zajętej wierzytelności albo zostać ustalona w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, do której przeprowadzenia u dłużników zajętej wierzytelności organy egzekucyjne uprawnione są na podstawie wskazanego wyżej art. 71a § 1 u.p.e.a.

W realiach rozpoznawanej sprawy organ egzekucyjny zawiadomieniem z 1 czerwca 2021 r. zawiadomił skarżącą na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej wskazując, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczała zobowiązanej, tj. L. sp. z o.o., należnych kwot, a przekazała je organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności objętych tytułami wykonawczymi wskazanymi w tym zawiadomieniu, gdzie kwota łączna należności głównej wynosi 326.105,09 zł (doręczone 8 czerwca 2021 r.).

Pismem z 15 czerwca 2021 r. skarżąca poinformowała organ, że nie ma żadnych zobowiązań na rzecz spółki L..

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. na podstawie raportów JPK aplikacji WRO-system ustalił, że obaj w/w kontrahenci nadal ze sobą współpracują (po 8 czerwca 2021 r.), a suma obrotów za okres od stycznia do sierpnia 2021 r. wyniosła 563.924,42 zł, w tym 31 sierpnia 2021 r. skarżąca ujęła fakturę zakupu od zobowiązanej na 90.304,53 zł, a w okresie od 30 czerwca do 31 sierpnia 2021 r. wystawiła tej spółce faktury sprzedaży na 118.220,28 zł.

W związku z tym organ egzekucyjny wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., właściwego dla skarżącej, o przeprowadzenie w spółce kontroli na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a. W protokole tejże kontroli w/w organ wskazał, że według stanu na 31 maja 2021 r. skarżąca posiadała zobowiązania na rzecz spółki L. w kwocie 236.184,13 zł. W dniu 7 czerwca 2021 r. skarżąca wystawiła w/w spółce fakturę sprzedaży na kwotę 259.167,60 zł, kompensując swoje zobowiązania wobec tego kontrahenta.

Dalej organ kontrolny ustalił, że spółka L. wystawiła skarżącej fakturę sprzedaży z 31 sierpnia 2021 r. na kwotę 90.304,53 zł, zaś skarżąca dokonała kompensaty kwoty z tej faktury kwotami z własnych faktur wystawionych zobowiązanej. Jak to już nadmieniono, w okresie od 30 czerwca do 31 sierpnia 2021r. kwota z tych wystawionych spółce L. faktur wyniosła 118.220,28 zł.

Zdaniem Sądu przedstawione okoliczności uzasadniały przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, a w ślad za tym spełniona została przesłanka uprawniająca do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że została zrealizowana również przesłanka bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności, o której mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., w tym, że kwota do przekazania istniała.

Sąd stoi na stanowisku, że zwrot "bezpodstawnie uchyla się" zawarty w art. 71a § 9 zdanie pierwsze u.p.e.a., odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, umożliwiających dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne – w prawnie dopuszczalnych okolicznościach - uchylenie się od wykonania zobowiązania, np. poprzez potrącenie, jak w rozpatrywanej sprawie. Przesłanki tej nie można natomiast odnosić do okoliczności faktycznych związanych potrzebą minimalizacji strat z powodu nieuiszczania opłat na rzecz Banku, utratą pojazdów wskutek rozwiązania umów leasingu w związku z nieuiszczaniem opłat na rzecz Banku, czy też ryzyka pogorszenia sytuacji spółki, powstania strat majątkowych czy finansowych. Pojęcie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza tyle, co "bez podstawy prawnej". Będzie to miało miejsce wówczas, gdy dłużnik zajętej wierzytelności, po wezwaniu do przekazania kwot stanowiących wierzytelność zobowiązanego, dokona czynności prawnych, których stronami obok niego są zobowiązany i jego wierzyciele, w wyniku których zarówno zobowiązany jak i dłużnik zajętej wierzytelności stali się w stosunku do siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami, co dawało podstawę do dokonania potrąceń wzajemnych wierzytelności i nieprzekazywania do organu kwot należnych od zobowiązanego. W takiej sytuacji kluczowe znaczenie ma stosowalność w sprawie art. 504 Kodeksu cywilnego (k.c.), zgodnie z którym zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta.

W przypadku, gdy wierzytelności nie są wymagalne w momencie złożenia oświadczenia o potrąceniu, to w świetle art. 498 § 1 k.c., mogą być one objęte potrąceniem, a w konsekwencji nie dotyczy ich skutek potrącenia, o którym mowa w art. 498 § 2 k.c. Nie ulegają więc umorzeniu te wierzytelności, lecz nadal istnieją i mogą być przedmiotem zajęcia na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a.. Dokonanie potrącenia wzajemnych wierzytelności - w sytuacji uprzedniego zajęcia jednej z nich może zatem stanowić podstawę do przyjęcia bezpodstawnego uchylenia się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności, bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu, bez zgody organu egzekucyjnego.

Z ustaleń kontroli opisanych w protokole z 23 listopada 2021 r. wynika – jak to już Sąd wyżej przybliżył - że na dzień 8 czerwca 2021 r. (tj. dzień doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności objętych kontrolą) saldo rozrachunków pomiędzy skarżącą a zobowiązaną (spółką L.) wynosiło 22.983,47 zł po stronie zobowiązań. Skarżąca od 8 czerwca 2021 r. wchodząc w prawa i obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności zobowiązana była do przekazywania wszelkich wymagalnych należności z tytułu wystawionych przez zobowiązaną faktur VAT na rachunek bankowy organu egzekucyjnego. Po 8 czerwca 2021 r. powstały zobowiązania w kwocie 118.220,28 zł i należności w kwocie 90.304,63 zł. W szczególności, według ustaleń w/w kontroli, skarżąca 30 lipca 2021 r. wystawiła spółce L. fakturę sprzedaży na 103.320 zł, zaś spółka L. w dniu 31 sierpnia 2021 r. wystawiła skarżącej fakturę sprzedaży na 90.304,63 zł. Niezależnie od tego po 8 czerwca 2021 r. (tj. po dokonaniu zajęcia) skarżąca wystawiała faktury sprzedaży na rzecz spółki L. oraz dokonywała płatności w jej imieniu (w tym ostatnim przypadku na kwotę 21.245,82 zł), co szczegółowo obrazuje w/w protokół kontroli z 23 listopada 2021 r.

Jak zatem słusznie wskazały organy, skarżąca po dokonaniu zajęcia miała obowiązek wszelkie należności względem zobowiązanej wynikające z wymagalnych faktur VAT przekazywać na konto organu, podczas gdy dokonywała potrąceń w warunkach art. 504 Kodeksu cywilnego. Mianowicie wyłączone było umorzenie wierzytelności przez potrącenie, gdyż dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela po dokonaniu zajęcia, a nadto jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym później aniżeli wierzytelność zajęta.

W tych okolicznościach, wbrew zarzutom skargi, istniały podstawy do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia, w którym określono wysokość nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty, wobec stwierdzenia, że dłużnik ten bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności (art. 71a § 9 u.p.e.a.).

Oczywiście potrącenie, co do zasady, może stanowić podstawę prawną pozwalającą uchylić się dłużnikowi zajętej wierzytelności od spełnienia świadczenia, jednak w rozpoznawanej sprawie Sąd podziela stanowisko organów egzekucyjnych, które uznały okoliczność tę za nieskuteczną. Wbrew zarzutom skargi dokonana przez organy egzekucyjne wykładnia art. 504 k.c. jest prawidłowa. Niewątpliwie strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Nie oznacza to braku konieczności respektowania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym mających w sprawie zastosowanie przepisów u.p.e.a.

W świetle powyższych rozważań, w sprawie zaistniały podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić trzeba, że organ egzekucyjny zajmuje inne wierzytelności pieniężne nie wskazując konkretnie o które wierzytelności chodzi. To dłużnik zajętej wierzytelności zobowiązany jest do ustalenia stanu wzajemnych rozliczeń z kontrahentem i należne kwoty przekazać na rachunek organu egzekucyjnego. Obowiązek realizacji zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności ograniczony jest zarówno wysokością tej wierzytelności, jak również wysokością dochodzonych należności wskazaną w zawiadomieniu o zajęciu innych wierzytelności. W sytuacji, gdy kwota wymagalnych wierzytelności przewyższa kwotę wynikającą z zajęcia, dłużnik zajętej wierzytelności zobligowany jest do przekazania środków pieniężnych odpowiadających wysokością kwocie określonej w zawiadomieniu o zajęciu i z chwilą ich przekazania obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności wygasają. W skardze spółka podniosła, inaczej niż na etapie postępowania egzekucyjnego, że faktura z 31 sierpnia 2021 r. na kwotę 90.304,63 zł w chwili jej wystawienia dotyczyła usług, które w większości były już wcześniej zapłacone. To ma oznaczać, że w/w faktura nie jest źródłem wierzytelności, które mogłyby podlegać zajęciu.

Argumenty te są jednak bezzasadne. Przede wszystkim są one niezgodne z protokołem kontroli realizacji zajęcia z 23.11.2021 r., do którego – co trzeba podkreślić - spółka nie wniosła zastrzeżeń. Wynika z niego, że faktura z 31.08.2021r. wystawiona przez spółkę L. na kwotę 90.304,63 zł została przez skarżącą skompensowana kolejnymi, a więc późniejszymi fakturami wystawionymi przez dłużnika zajętej wierzytelności. To oznacza, że faktura z 31 sierpnia 2021 r. była źródłem wierzytelności, a kwoty nią objęte podlegały potrąceniu, przy czym wszystko to miało miejsce już po dokonaniu zajęcia (po 8 czerwca 2021 r.), a zatem w warunkach art. 504 Kodeksu cywilnego. Strona nie przedłożyła przy tym żadnych dowodów ukazujących inny stan faktyczny. Gdyby nawet przyjąć, że była kompensowana tylko fakturami (opisanymi w nich zobowiązaniami) z okresu od 8 czerwca do 31 lipca 2021 r., to ich suma wynosi 109.219,92 zł, a zatem przewyższa kwotę z w/w faktury z 31 sierpnia 2021 r. Wobec powyższego za bezpodstawne należało uznać zarzuty skargi w powyższym zakresie. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

W ocenie Sądu organy prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, odnosząc się do właściwie ustalonego stanu faktycznego oraz dokonały jego analizy w kontekście zastosowanych w sprawie przepisów obowiązującego prawa.

W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę z punktu widzenia ich możliwego wpływu na wynik sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a., tj. skargę jako bezzasadną oddalił.