Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1009/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia NSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Moskała, Anna Siedlecka, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu [...] stycznia 2016 r. K. K. (dalej: strona, skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "organ", "ZUS" albo "Zakład") o umorzenie zaległych należności przypadających w stosunku do ZUS.

Wniosek uzasadniania trudną sytuacją finansową spowodowaną chorobą męża i wyłączeniem z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania nad nim opieki. W tym samym czasie otrzymała także wypowiedzenie lokalu, który wybudowała na terenie należącym do "Tauton" i w którym prowadziła działalność przez [...] lata. Powyższa sytuacja wpłynęła na jej stan zdrowia.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. (nr [...]), Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83. ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2-3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2015 r. poz. 121; dalej też: u.s.u.s.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek w kwocie łącznej [...] zł w tym z tytułu: nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okresy: od 11.2008 r. do 07.2009 r., od 09.2008 r. do 08.2012 r., od 10.2012 r. do 12.2013 r. w kwocie należności głównej [...] zł, odsetek za zwłokę naliczonych na dzień [...]01.2016 r. w kwocie [...] zł oraz kosztów upomnienia w wysokości [...] zł.

W dniu [...]04.2016 r. strona podpisała z ZUS umowę ratalną nr [...] dotyczącą zaległości za zatrudnionych pracowników.

Od rozstrzygnięcia z dnia [...] marca 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadniając go drastycznie pogorszoną sytuacją finansową z powodu złego stanu zdrowia. Podniosła, że odmowa umorzenia zadłużenia jest niezrozumiałą i bulwersującą, bowiem złożona dokumentacja nie miała wpływu na rozstrzygnięcie.

Wskazała, że dom w którym zamieszkuje jest skarbonką, która miała zapewnić rodzinie spokojną starość. Całe życie ciężko pracowała, żeby wybudować i wykończyć tą nieruchomość, zaś mąż nie doczekał spokojnej starości, gdyż zmarł wskutek zaniedbania ze strony służby zdrowia. Podniosła, że jedynym argumentem w decyzji odmawiającej umorzenia jest dom, który jest zabezpieczeniem zdrowotnym dla niej i syna, który również jest osobą schorowaną, po przebytej w dzieciństwie ciężkiej chorobie. Powołała się na pogorszenie stanu zdrowia i konieczność operacji, której termin wykonania wyznaczono za [...] lat.

W dniu [...]05.2016 r. przedłożyła dodatkowe wyjaśnienia w sprawie i przesyła bilanse z książki przychodów i rozchodów za lata 2007-2011 dotyczące strat poniesionych z powodu budowy kanalizacji i przebudowy ulic [...], tj. w miejscu gdzie prowadzona była działalność. Wskazała na fakt prowadzenia egzekucji z jej świadczenia emerytalnego oraz, że po śmierci męża przeszła na rentę rodzinną, z której potrącenia na rzecz ZUS stanowią kwotę [...] zł. Wskazała, że z opłacania składek zdrowotnych płatnik nie ma korzyści, o czym świadczy fakt, że mąż opłacał podwójne składki zdrowotne, a nie miał należytej opieki zdrowotnej. Podniosła, że dopóki działalność przynosiła dochody, opłacała wszystkie składki. Obecnie znajduje się u kresu wytrzymałości psychicznej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2016 r.

W uzasadnieniu drugoinstancyjnego rozstrzygnięcia wskazano, że w oparciu o zgromadzoną dokumentację ustalono następujący stan faktyczny. Wskutek niedopełnienia ustawowego obowiązku opłacania składek w związku z prowadzona działalnością gospodarczą, na koncie rozliczeniowym strony powstało zadłużenie, które według stanu na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. na [...]01.2016 r., wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia wynosiło [...] zł. Ponadto w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powstały koszty egzekucyjne, które na dzień [...]01.2016 r. stanowią kwotę [...] zł.

Podniesiono, że odnośnie sytuacji osobistej i materialnej ustalono, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i pobiera rentę rodziną w kwocie brutto [...] zł, netto [...] zł. Zadeklarowane stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat wynoszą [...] zł (wskazano, że jest to roczny podatek od nieruchomości), opłaty eksploatacyjne wynoszą [...] zł oraz koszty związane z leczeniem wynoszą [...] zł miesięcznie. Zobowiązanie z tytułu kredytu w wysokości [...] zł, którego rata miesięczna wynosi [...] zł, a które jest regulowane w ratach po [...] zł. Stwierdzono posiadanie nieruchomości - domu o pow. [...] m2, na którym ZUS ustanowił zabezpieczenia hipoteczne . Ustanowienie w 2008 r. na ruchomości - samochodzie [...] r. zastawu.

Podniesiono, że powyższy stan faktyczny został przeanalizowany i oceniony w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności, wynikające z:

- art. 28 ust. 1, 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych;

- art. 28 ust. 3a tej ustawy.

Wskazano w uzasadnieniu, że zgodnie z s art. 28 ust. 2 u.s.u.s., umorzenie należności może mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności. Natomiast okoliczności uzasadniające stwierdzenie przesłanki całkowitej nieściągalności zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę w art. 28 ust.3 u.s.u.s. Wyłącza to możliwość uwzględnienia sytuacji innych niż wymienione w tym przepisie.

Całkowita nieściągalność należności zachodzi zaś wtedy, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ordynacji podatkowej; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postepowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustosunkowując się do tych przesłanek organ podniósł, że w niniejszej sprawie rozważenia wymagała możliwość wystąpienia przesłanek, o których mowa w punktach 2-6 u.s.u.s.

Wskazano w tym kontekście, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b, gdyż okoliczności z nich wynikające nie wystąpiły.

Zastosowania – w ocenie organu – nie mogła mieć także przesłanka określona w punkcie 3. Działalność gospodarcza nie jest już prowadzona. Występuje następca prawny oraz majątek o znacznej wartości rynkowej, z którego można egzekwować należności.

Podniesiono, że z dokonanego rozliczenia wynika, że zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia, które aktualnie wynoszą [...] zł, zatem nie spełnione są okoliczności określone w art. 28 ust. 3 pkt 4a.

Odnosząc się do przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. (gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję), wskazano, iż wobec przedmiotowych zaległości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS we W. oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. - częściowo skuteczne (w ciągu ostatnich [...] miesięcy Komornik wyegzekwował kwotę [...] zł, zaś Dyrektor Oddziału ZUS kwotę [...] zł). Dopiero po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego możliwe będzie określenie sposobu jego zakończenia, tj. poprzez wyegzekwowanie zobowiązania lub stwierdzenie braku majątku, z którego możliwe jest wyegzekwowanie należności. Wobec powyższego przesłanka ta w sprawie nie zachodzi.

Odnośnie przesłanki wynikającej z art. 28 ust. 3 pkt 6 tej ustawy, wskazano, że z uwagi na fakt pobierania renty rodzinnej oraz dotychczasową skuteczność egzekucji nie można uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, co wskazuje, że ta przesłanka nie została także spełniona.

Podniesiono, że w uzasadnionych przypadkach, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. Zasady umarzania należności z tytułu składek określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z powołanym rozporządzeniem (§ 3 ust. 1), Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności.

Odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia podniesiono, że strona prowadziła dzielność gospodarczą, która została wykreślona z ewidencji, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest renta rodzinna w wysokości [...] brutto miesięcznie, z czego, po potrąceniach, do wypłaty pozostaje [...] zł. Zatem kwota przekraczająca minimum socjalne ustalone dla 1-osobowego gospodarstwa domowego. Podniesiono, że nie wskazano natomiast w trakcie prowadzonego postępowania, że syn, na którego powołuje się strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia składek, jest osobą, która wspólnie z nią zamieszkuje. Dlatego, z uwagi na pobierane świadczenie uznano, że zapłata zaległości chociażby w ramach układu ratalnego, który jest już udzielony na nieopłacone składki za pracowników, czy też egzekucji tych należności nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zatem ta przesłanka jest niespełniona.

Wskazano, że w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, z uwagi na fakt, iż nie zostały wykazane straty materialne poniesione w wyniku zdarzenia nadzwyczajnego. Ponadto działalność gospodarcza w chwili złożenia wniosku nie była już prowadzona, a zatem nie można mówić o zagrożeniu dla prowadzenia tej działalności.

Odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, organ podniósł, że wprawdzie strona powołała się na swoje problemy zdrowotne, na potwierdzenie czego przedłożyła dokumentację medyczną. Jednakże ta choroba nie pozbawia strony możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę zaległości, gdyż pobiera rentę rodzinną wypłacaną niezależnie od stanu zdrowia. Nadto na podstawie przedłożonych dokumentów nie stwierdzono orzeczona o niezdolność do pracy, czy też stopień niepełnosprawności.

Nie wskazano także, że stan zdrowia syna, wymaga przez stronę konieczność sprawowania nad nim opieki. Organ podkreślił, że ta przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia uzyskiwanie dochodu pozwalającego na spłatę zaległości. W świetle powyższego należy ją uznać za niespełnioną.

Zakład wywodził dalej, że umorzenie zaległości jest instytucją nadzwyczajną, przez co okoliczności uzasadniające jej zastosowanie winny posiadać tę samą cechę. Przepisy stanowiące podstawę umorzenia należności wyposażyły ZUS w uznanie administracyjne. Oznacza to, że ZUS może udzielić ulgi w postaci umorzenia zaległości, ale nie ma takiego obowiązku. Przywołując stanowisko sądów administracyjnych w tym zakresie organ wskazał, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa, zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki do umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. W sytuacji skarżącej nie może być przesądzający spadek obrotów w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej, ponadto fakt spłacania innych zadłużeń nie może odbywać się kosztem ZUS

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie formułując konkretnych zarzutów, strona przywołała raz jeszcze okoliczności wskazane we wniosku, wnosząc by Sąd wziął je pod uwagę. Podniosła, że w latach 2007 – 2011 nie osiągała dochodów z działalności z przyczyn wcześniej wskazanych. Pobierała wtedy jedynie rentę na dziecko specjalnej troski w kwocie [...] zł. Po śmierci męża pobiera rentę rodzinna w kwocie [...] netto, z czego ZUS potrąca [...] zł, [...] płaci w związku z ugoda na [...], czyli pozostaje kwota [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez ZUS.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy).

W świetle, ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych kompetencji, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, wypełniając nie tylko normę art. 7 kpa oraz określony w przepisie art. 77 § 1 kpa obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz także obowiązek sporządzenia odpowiedniego – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował – uzasadnienie decyzji, jak obliguje art. 107 § 3 kpa w związku z art. 80 kpa.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Mając na względzie wskazane zasady rozstrzygania, należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wedle art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu, gdzie wymieniono następujące przypadki:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a). wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postepowaniu upadłościowym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ trafnie stwierdził, że w niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Zasadnie Zakład uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4b, gdyż okoliczności z nich wynikające nie wystąpiły.

Nie wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s, okoliczność braku majątku, ponieważ skarżącej przysługuje świadczenie emerytalne, a dodatkowo występuje po jej stronie następca prawny. Natomiast działalność gospodarcza nie jest już prowadzona.

Zasadnie wskazano także, że zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia, nie zachodzi również obawa, że w postępowaniu egzekucyjnym (prowadzonym skutecznie) nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 4a i pkt 6). Nie została zatem spełniona również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Z uwagi na fakt pobierania renty rodzinnej oraz dotychczasową skuteczność egzekucji nie można uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, że jest ona bezskuteczna.

Tym samym, trafnie Zakład podniósł, iż w sprawie nie mamy do czynienia ze stanem całkowitej nieściągalności, co wykluczało umorzenie zaległości na podstawie art. 28 u.s.u.s.

Organ rozważył także istnienie (brak) przesłanek umorzenia zaległych należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., stosownie do rozporządzenia z 2003 r.

Trafnie ocenił ZUS brak przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przedstawiona przez Zakład sytuacja materialno-bytowa strony, zresztą na podstawie przedstawionych przez nią samą okoliczności, nie pozwalała bowiem przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak oświadczyła na rozprawie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

Źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest renta rodzinna w wysokości brutto [...] zł, netto [...] zł. Zatem kwota przekraczająca minimum socjalne ustalone dla 1-osobowego gospodarstwa domowego

Zadeklarowane stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat wynoszą [...] zł, - roczny podatek od nieruchomości, opłaty eksploatacyjne [...] zł oraz koszty związane z leczeniem [...] zł miesięcznie. Zobowiązanie z tytułu kredytu w wysokości [...] zł, którego rata miesięczna wynosi [...] zł, a które jest regulowane w ratach po [...] zł. Stwierdzono posiadanie nieruchomości - domu o pow. [...] m2, na którym ZUS ustanowił zabezpieczenia hipoteczne.

Wskazuje to, że zapłata zaległości chociażby w ramach układu ratalnego, który jest już udzielony na nieopłacone składki za pracowników, czy też egzekucji tych należności z zachowaniem minimum socjalnego, nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak wynika z akt, w tym oświadczenia strony, ZUS i Komornik Sadowy skutecznie prowadzą egzekucję. Natomiast fakt spłacania innych zadłużeń nie może odbywać się kosztem ZUS. Zatem trafnie wskazano, że ta przesłanka jest niespełniona.

Nie można kwestionować oceny organu, że nie została spełniona sytuacja opisana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Strona nie wykazała poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalność. Wnioskodawczyni twierdziła, że na przestrzeni ostatnich lat poczyniła wysokie nakłady finansowe na rozbudowę pawilonu, w którym prowadziła działalność handlową, a w związku z wypowiedzeniem jej umowy najmu, poniosła straty materialne, ale nie można przyjąć, aby przyczynę tych strat stanowiły jakiekolwiek nadzwyczajne okoliczności, w rozumieniu ostatnio powołanego przepisu. Ponadto działalność gospodarcza w chwili złożenia wniosku nie była już prowadzona, a zatem nie można mówić o zagrożeniu dla prowadzenia tej działalności.

Nie występuje także w sprawie przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w postaci przewlekłej choroby skarżącej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej stronę możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. Jak bowiem wynika z akt sprawy, zwłaszcza z porównania wysokości posiadanego przez stronę uprawnienie do świadczenia emerytalnego ([...] brutto miesięcznie) z ponoszonymi, miesięcznymi wydatkami na leczenie ([...] zł), nie można bezdyskusyjnie twierdzić, iż taka sytuacja zupełnie pozbawia skarżącą możliwości uzyskiwania dochodu, z którego mogłaby opłacać należności (czego wymaga prawodawca w 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Choroba nie pozbawia strony możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę zaległości, gdyż pobiera rentę rodzinną wypłacaną niezależnie od stanu zdrowia. Powyższe wskazuje, że tą przesłankę uznać należy za niespełnioną.

Reasumując powyższe wywody uznać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy, wyjaśnił także – w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie – stan faktyczny, wypełniając normę art. 7 kpa oraz określony w przepisie art. 77 § 1 kpa obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległych składek. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącą okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Sytuacja skarżącej została rzetelnie zbadana i oceniona. Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające. W uzasadnieniu decyzji wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżąca podejmując działalność gospodarczą powinna bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne, w tym zdrowotne. Zauważyć trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność konsekwencji na Zakład. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

Sąd jednocześnie wskazuje, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości. Skarżąca może występować o ich umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje – zwłaszcza, jeśli jej sytuacja ulegnie pogorszeniu.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.