Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 195/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie NSA : Anna Szkodzińska ( spr. ) Joanna Tuszyńska Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2004r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2001r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o pozwolenie na wycięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. J. kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2001 r. znak [...] Burmistrz Miasta A., na podstawie art. 48 ust. 2, art. 86 d ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska zezwolił J. i A.J. na usunięcie 1 szt. drzewa -dębu w obwodzie pnia wynoszącym 100 cm rosnącego na działce w R. nr [...] bez naliczenia opłaty, oraz nie zezwolił im na usunięcie 10 szt. drzew, a mianowicie 4 szt. dębów, 2 szt. brzóz, 2 szt. lip i 2 szt. grabów.

W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawcy domagali się wydania pozwolenia na usunięcie 11 drzew . Pierwotna decyzja Burmistrza z dnia [...] 1999 r. odmawiająca udzielenia pozwolenia została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia 12 października 1999 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia 12 stycznia 2000 r., ustaliwszy, że drzewa rosną na działce Z.J., ponownie odmówił udzielenia pozwolenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze i tę decyzję uchyliło, a sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując, że nie dokonano oględzin obu nieruchomości i nie ustalono, w oparciu o ustalone przez biegłego punkty graniczne, na której działce rosną drzewa. Ponownie rozpatrując sprawę, organ zlecił biegłemu geodecie W.S. wykonanie inwentaryzacji drzew przygranicznych na działkach [...] i [...] o średnicy powyżej 20 cm - w oparciu o istniejące dokumenty prawne, w tym wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...]1992 r. sygn. akt. [...]. W oparciu o tę inwentaryzację i oględziny stwierdzono, że spośród drzew wnioskowanych do usunięcia tylko jeden dąb rośnie na terenie należącym do wnioskodawców . Dwa drzewa rosną w granicy działek wnioskodawców i Z.J., a więc wnioskodawcami o ich usuniecie winni być solidarnie J. i A.J. oraz Z.J. Skoro bowiem wg art. 154 kc drzewa rosnące w granicy służą do wspólnego użytku sąsiadów, to brak zgody jednego z nich wyklucza wydanie pozytywnej decyzji dla drugiego. Pozostałe drzewa położone są na działce należącej do Z.J., co uniemożliwia udzielenie pozwolenia.

Organ podał również, że J. i A.J. zakwestionowali ustalony przebieg granicy twierdząc, że o własności drzew świadczy mapa ewidencyjna, postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] 1993 r. sygn. [...], oraz operat nr [...]. Wymienione jednak postanowienie Sądu w ogóle nie dotyczy spornych działek, natomiast operat dotyczy co prawda wydzielenia działki nr [...], ale zgodnie z pismami Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z [...] 1999 r. i [...] 2000 r. operat nie został i nie może być wkartowany do mapy zasadniczej ze względu na wykonanie go w układzie lokalnym. Podkreślił organ, że granica została ustalona wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z [...] 1992 r. w sprawie [...]. Wyrok ten wydano w oparciu o opinię biegłych geodetów, którzy z kolei wykorzystali do swych pomiarów operat nr [...] oraz kierowali się mapą ewidencyjną.

W odwołaniu od tej decyzji J. i A.J. wnieśli o uchylenie decyzji. Stwierdzili, że ustalenie przebiegu granicy nie powinno się opierać na wyroku Sądu Rejonowego w W. w sprawie [...]. Z adnotacji Sądu wynika, że w tej sprawie rozstrzygano czy została naruszona własność Z.J., a ustalenie granic następuje w postępowaniu rozgraniczeniowym, które nie zostało przeprowadzone. Stwierdzili odwołujący się, że nie zgadzali się i nie zgadzają z pomiarami biegłego N., w oparciu o które został wydany wyrok. Za miarodajny uznaj ą natomiast operat nr [...] wg. którego granica przebiega 4,6 m w stronę północną, a wszystkie drzewa stanowią ich własność .

Decyzją z dnia 17 grudnia 2001 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o pozwoleniu na usunięcie drzewa - dębu, a decyzją znak [...] z tej samej daty, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji odmawiającą udzielenia pozwolenia na usunięcie 10 drzew i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu ostatnio wymienionej decyzji, po stwierdzeniu, że "ze względów procesowych" rozpoznano odrębnie odwołania od dwóch rozstrzygnięć zawartych w decyzji z dnia [...] 1999 r., podało co następuje:

Zgodnie z art. 48 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, która ma w sprawie zastosowanie, usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta. Organ może uzależnić udzielenie pozwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów, albo od zastąpienia ich innymi. Przepisów tych nie stosuje się do m.in. drzew lub krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Z regulacji powyższych wynika, iż wnioskodawcą w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew może być osoba legitymująca się tytułem prawnym do nieruchomości. Takie stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie NSA. Wg poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 3 marca 1998 r. sygn. IV SA. 386/97 z wnioskiem o usunięcie drzew może wystąpić podmiot, któremu przysługują uprawnienia z tytułu służebności gruntowej, jeśli bez usunięcia drzew służebność nie może być wykonywana.

W sprawie za wiążący należy uznać wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] 1992 r. [...] ustalający granicę między działkami nr [...] i [...], a tym samym pozwalający określić legitymację procesową w niniejszym postępowaniu. Taki pogląd wyrażony został w sprawie niniejszej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku, którym oddalona została skarga Z.J. na kasacyjną decyzję SKO z dnia [...] 2000 r. Stosownie do przepisu art. 30 ustawy o NSA ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność zostały zaskarżone. Ocena zatem, iż jak długo możliwe jest stwierdzenie stanu prawnego co do przebiegu granicy wedle linii wyznaczonej przez punkty 1-2-3 i 4 na mapie geodezyjnej sporządzonej przez biegłego N. z dnia [...] 1991 r. tak długo nie jest dopuszczalne ustalenie innego przebiegu granicy, jest dla organu wiążąca. Wobec powyższego w sprawie niniejszej J. i A.J. mają przymiot strony wyłącznie w zakresie, w jakim wnioskując zezwolenie na wycięcie drzew rosnących na nieruchomości [...] tj. tej, do której posiadają tytuł prawny . W stosunku do nieruchomości nr [...], której właścicielem jest Z.J., nie mają legitymacji procesowej, a zatem nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie w tym zakresie sprawy administracyjnej. Postępowanie w części dotyczącej wydania zezwolenia na wycięcie drzew rosnących na nieruchomości [...] podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o jego umorzeniu. Bezprzedmiotowość może być efektem jakiejkolwiek przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest konkretna sprawa , w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach danego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego: takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego / wyrok NSA z 26 marca 1998 r. II SA. 70/987. W takim zaś wypadku organ zobowiązany jest do umorzenia postępowania. Tym bardziej należy tak postąpić, gdy postępowanie było od samego początku bezprzedmiotowe.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej w dniu [...] 2002 r. J.J. wyraziła niezadowolenie z wyniku postępowania i wymieniła numery i daty 3 aktów administracyjnych : obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2001 r., oraz postanowienie tego organu z dnia 18 grudnia 2001 r. dotyczące kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi J.J. powtórzyła swe twierdzenia co do nieprawidłowo ustalonego przebiegu granicy i co do tego, że drzewa po woduj ą niszczenie jej budynku.

Do niniejszej sygnatury zarejestrowana została skarga na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia 17 grudnia 2001 r. znak [...] uchylającą decyzję organu I instancji i umarzającą postępowanie I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko.

W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw : z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Zasadniczy zarzut wniesionej skargi w istocie dotyczy poczynionych przez organy ustaleń faktycznych. Skarżąca kwestionuje poprawność ustalenia faktu mającego dla rozstrzygnięcia podstawowe znaczenie tj. przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Twierdzi skarżąca, że granica przebiega na gruncie w innym niż ustalony przez organ miejscu , a w konsekwencji twierdzenie organu, jakoby wnioskodawcom nie przysługiwał tytuł do nieruchomości na której znajdują się wnioskowane do usunięcia drzewa, pozbawione jest podstaw.

Opisany zarzut nie jest uzasadniony. W sprawie, z uwagi na położenie wnioskowanych do wycięcia drzew, rzeczywiście okolicznością istotną był przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami wnioskodawców a nieruchomością Z.J.. Od przebiegu granicy własności zależne było ustalenie komu przysługuje tytuł do drzew jako części składowych nieruchomości.

Jest oczywiste, że spór między właścicielami nieruchomości co do przebiegu granicy nie mógł być rozstrzygany przez organ w niniejszej sprawie. Rzecz w tym, że spór ten nie stanowił już zagadnienia wstępnego, bowiem został wcześniej rozstrzygnięty przez sąd powszechny. Przedmiotem postępowania sądowego w sprawie [...] rzeczywiście był "zakaz wykonywania aktów posiadania", ale orzeczony przez Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia [...] 1992 r. zakaz kierowany do A.J., został poprzedzony, również zawartym w wyroku, ustaleniem granicy własności. Orzeczenie w przedmiocie rozgraniczenia nawiązywało zaś do linii granicznej wyznaczonej na mapie sporządzonej przez M. N.

Organ, postępując zresztą zgodnie z poglądem wyrażonym w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2001 r. sygn. akt. II S.A./Kr 1045/00 , nie mógł ani pominąć ustaleń w/w wyroku Sądu Rejonowego, ani ich zakwestionować. Mógł jedynie podjąć czynności zmierzające do wskazania na gruncie /odtworzenia/ przebiegu prawnie już ustalonej granicy i to uczynił. Ustaleniom organów co do położenia drzew w stosunku do granicy nieruchomości nie sposób zarzucić wadliwości. Zostały one poczynione w oparciu o niepodlegające zastrzeżeniom dokumenty i przy wykorzystaniu specjalistycznej wiedzy biegłego geodety. Wbrew zatem twierdzeniom skargi ta okoliczność, mająca znaczenie dla wyniku postępowania administracyjnego, została wyjaśniona należycie.

Zgodnie jednak z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Badając sprawę w zakresie wykraczającym poza zarzuty skargi sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób obligujący sąd do jej uchylenia.

Organ odwoławczy, prawidłowo przyjął, że tytuł do nieruchomości ma w sprawie istotne znaczenie, wadliwie jednak określił konsekwencje jego braku. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte wnioskiem A. i J.J. z dnia [...] 1999 r. We wniosku tym sformułowane zostało żądanie udzielenia zezwolenia na "wycinkę drzew z mojej działki [...]". To żądanie pozostało co do istoty niezmienne, a wynikało z przeświadczenia wnioskodawców o tym, że wszystkie drzewa stanowią ich własność. W rzeczywistości więc A. i J.J. nie domagali się od organu upoważnienia do usunięcia drzew cudzych, lecz poddali się rygorom administracyjnej regulacji ograniczającej ich prawa Właścicielskie. Twierdząc, że przysługuje im prawo do drzew, zamierzali uzyskać przewidzianą ustawą zgodę organu na ich wycięcie.

Dla uzyskania pozytywnego efektu swych starań winni byli wykazać przesłanki ich żądanie uzasadniające. Jak się okazało w toku postępowania administracyjnego, przesłanka podstawowa żądania, a więc prawo do dysponowania drzewami, nie została wykazana. To jednak nie oznacza, że postępowanie stało się, czy też było od początku bezprzedmiotowe. Wszak przedmiotem postępowania była ta sprawa, którą wnioskodawcy określili swym wyraźnym żądaniem, a więc z całą pewnością sprawa administracyjna. W przeciwieństwie zaś do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania /por. wyroki NSA: z 9 marca 2000 r. IV S.A. 12/98 - LEX 77609; z 9 października 2000 r. IV S.A. 707/00 - LEX 75546A

Rozumując odmiennie, organ odwoławczy pominął zupełnie tę okoliczność, która rzeczywiście mogła powodować bezprzedmiotowość postępowania. Zgodnie bowiem z cytowanym przez organ przepisem art. 48 ust. 4 pkt 4 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska dla usunięcia drzew , których wiek nie przekracza 30 lat, z terenu nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych, nie jest wymagane zezwolenie organu. Nie ma wątpliwości, że wskazane przez wnioskodawców drzewa stanowią część nieruchomości będącej własnością osoby fizycznej, nie wiadomo natomiast /bo tego nie ustala żaden z organów/ jaki jest wiek tych drzew. Gdyby miało się okazać, że drzewa te /czy też niektóre z nich/ mają mniej niż 30 lat, to rzeczywiście wykluczona byłaby merytoryczna wypowiedź organu co do prawa ich usunięcia i to bez względu na to, od kogo pochodziłby wniosek. Usuwania bowiem takich drzew prawo administracyjne w ogóle nie reglamentuje.

Ostatecznie stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania tj. art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 zd. 2 , oraz art. 77 § 1 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzję te należało uchylić.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.