Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1554/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A w N. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. T. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki A. w N. T. kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania R. T., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] grudnia 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Przywołaną wyżej decyzją z [...] grudnia 2019 r. Burmistrz [...] (dalej też jako "Burmistrz" lub "organ I instancji’) odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika M. W. w zakresie nauki zawodu blacharz samochodowy, poniesionych w okresie od [...] października 2017 r. do [...] sierpnia 2019 r. przez R.T.myślu (zwaną też dalej "Spółką" lub "skarżącą"). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji uznał, że Spółka nie jest rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2019 r. poz. 1495; dalej w skrócie "u.rzem."). Dlatego też organ stwierdził, że w świetle przepisów obowiązujących od 1 września 2019 r. młodociany pracownik powinien zdać egzamin zawodowy, a nie egzamin czeladniczy, w związku z czym pracodawcy nie należało się dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Odwołanie od opisanej decyzji Burmistrza złożyła Spółka, która wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, że nie jest istotne, przed jaką komisją młodociany zdał egzamin. Zdanie egzaminu przez młodocianego, według skarżącej, oznacza spełnienie przesłanek uprawniających do przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego.

Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza z [...] grudnia 2019 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2020 r. – SKO wyjaśniło, że obecna redakcja art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1148, ze zm.; dalej w skrócie "pr.oświat.") została wprowadzona ustawą z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2245 ze zm.). Wspomniana regulacja zastąpiła normę prawną, która uprzednio ujęta była w art. 122 ustawy Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59), a wcześniej w niezmienionym brzmieniu w art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.).

Zdaniem SKO z porównania znowelizowanej treści art. 122 ust. 1 pkt 2 pr.oświat. z treścią przepisu obowiązującego do 31 sierpnia 2019 r. (a więc sprzed jego nowelizacji) wynika, iż wolą ustawodawcy doszło do zmiany struktury analizowanego przepisu i tym samym wynikającej z niego normy prawnej. Na mocy przeprowadzonej nowelizacji organ, o którym mowa w art. 122 ust. 6 pr.oświat., przy dofinansowaniu kosztów wykształcenia młodocianego pracownika winien także wymagać potwierdzenia zdania przez młodocianego pracownika właściwego egzaminu: w przypadku zatrudnienia u pracodawcy będącego rzemieślnikiem – egzaminu czeladniczego (art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a), albo w przypadku zatrudnienia u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem – egzaminu zawodowego. Tymczasem wcześniejsza redakcja przepisu wyraźnie zezwalała na skuteczne ubieganie się przez pracodawcę o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika w sytuacji udokumentowania zdania przez pracownika któregokolwiek egzaminu, o którym mowa w rozporządzeniu z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267). Zdaniem SKO omawiana zmiana treści art. 122 pr.oświat. wprowadziła do aktu prawnego rangi ustawowej w sprawach dotyczących dofinansowania kosztów młodocianego pracownika obowiązek jednoczesnej weryfikacji przez organ właściwy, czy pracodawca jest rzemieślnikiem w rozumieniu ustawy o rzemiośle, czy takiego przymiotu jest pozbawiony oraz czy w związku z wynikami takiego ustalenia młodociany pracownik zdał właściwy egzamin wyszczególniony rozłącznie w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz lit. b pr.oświat. Organ II instancji zaznaczył, że w jego uznaniu teza o podtrzymaniu dotychczasowej interpretacji badanego przepisu wytyczonego ówczesną linią orzeczniczą byłaby uzasadniona przy jednoczesnym zachowaniu wcześniejszego brzmienia przepisu art. 122 ust. 1 pkt 2 (tj. jego niezmienności w swojej istocie).

Zatem, w ocenie SKO, celem należytego rozpoznania przedmiotowej sprawy kluczowe jest ustalenie, czy Spółka jako pracodawca młodocianego pracownika jest rzemieślnikiem oraz stwierdzenie, czy w związku z tym młodociany pracownik zdał właściwy egzamin określony w art. 122 ust. 1 pkt 2 pr.oświat. Mając na względzie art. 2 ust. 6 u.rzem. – zgodnie z którym rzemieślnikiem jest osoba fizyczna, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 8, oraz spółka, o której mowa w ust. 1 pkt 3-7 – i przeanalizowawszy dokumenty zgromadzone w sprawie, SKO stwierdziło, że spółka R. (osoba prawna) wpisana jest do Krajowego Rejestru Sądowego, to nie może być uznana jako rzemieślnik w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.rzem. W związku z tym organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji Burmistrza.

W podsumowaniu SKO stwierdziło, że w ramach oceny spełnienia przez Spółkę kryteriów określonych w art. 122 ust. 1 pr.oświat. należy uznać, że pozytywnie wypełnione zostały przesłanki wymienione w art. 122 ust. 1 pkt 1 pr.oświat., tj. zawarto umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, a pracodawca posiadał kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych (co wynika bezpośrednio z załączonych do wniosku dokumentów). Ponadto wniosek o dofinansowanie został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 122 ust. 7 pr.oświat. Jednocześnie, w uznaniu SKO, przedłożone dokumenty nie potwierdzają tezy, że M. W. zdał egzamin zawodowy (co jest niezbędne zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a pr.oświat.). Zaświadczenie potwierdzające kwalifikacje w zawodzie z [...] października 2019 r. udowadniają zdanie przez M. W. egzaminu czeladniczego w rozumieniu art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b pr.oświat., co nie uprawnia pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Skargę na opisaną decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła spółka R. T., reprezentowana przez r. W., który – podniósłszy zarzuty:

1) błędnej wykładni art. 122 ust. 1 pkt 2 pr.oświat. obowiązującego od 1 września 2019 r. w momencie wejścia w życie ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245) podczas dokonywania oceny, czy skarżąca ubiegając się o dofinansowanie spełniła warunki uzasadniające przyznanie dofinansowania,

2) pominięcia i niezastosowania w niniejszej sprawie art. 122 ust. 1 pr.oświat. obowiązującego do 31 sierpnia 2019 r., czyli w okresie nauki młodocianego pracownika M. W. i zdania przez niego egzaminu czeladniczego,

3) naruszenia obowiązujących w systemie prawnym Rzeczpospolitej Polskiej zasad prawa przez błędne zastosowanie art. 122 ust. 1 pkt 2b) pr.oświat., co przy braku przepisów przejściowych nieujętych w nowelizacji ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - "Prawo oświatowe"... doprowadziło do nieuzasadnionego i nieobiektywnego zastosowania art. 122 ust. 1 pkt 2b), a w konsekwencji do odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika,

4) nieprzestrzegania zasady nie działania prawa wstecz przez zupełne jej pominięcie przy rozpatrywaniu sprawy i podejmowaniu zaskarżonej decyzji,

5) naruszenia art. 8 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do obowiązującego prawa i bez uwzględnienia zasady pewności stanowionego prawa;

6) naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego przedstawionego w sprawie

– wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że w rozpoznawanej sprawie umowa o pracę z młodocianym została zawarta w dniu [...] października 2017 r., a więc pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów. Utrwalona ówcześnie linia orzecznictwa nie wskazywała, żeby pracodawca niebędący rzemieślnikiem nie uzyskał dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, gdy ten ostatni zdał egzamin czeladniczy przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej. W ocenie skarżącego wejście w życie znowelizowanej ustawy - Prawo oświatowe, która nie zawiera przepisów przejściowych, nie może powodować, by adresat przepisów był traktowany z pokrzywdzeniem jego dobra prawnego. Trzeba zauważyć, że umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika była zawarta na okres od [...] października 2017 r. do [...] sierpnia 2019 r. Skoro złożenie egzaminu będące zwieńczeniem nauki nastąpiło po dniu [...] września 2019 r., to nie może być tak, żeby uprawnienie do uzyskania dofinansowania podlegało ocenie według stanu prawnego obowiązującego począwszy od tego dnia, gdyż w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada "lex retro non agit". Zdaniem skarżącego w czasie finalizowania umowy – tj. w okresie składania wniosku o dofinansowanie i daty przystąpienia do egzaminu – powinny obowiązywać takie same przepisy, które kwestie dofinansowania regulowały w dniu jej podpisywania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137; w skrócie "p.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (z [...] czerwca 2020 r., nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (z [...] grudnia 2019 r., nr [...]) o odmowie przyznania skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1148, z późn. zm.; w skrócie "pr.oświat.").

W kontrolowanej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że w dniu 1 września 2019 r. weszła w życie nowelizacja ww. przepisu, wprowadzona przez art. 1 pkt 55 lit. a ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245, z późn. zm.; zwaną też dalej "ustawą zmieniającą").

Przepis art. 122 ust. 1 pr.oświat. w brzmieniu obowiązującym przed ww. nowelizacją stanowił, że: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."

W wyniku wspomnianej nowelizacji przepis art. 122 ust. 1 pr.oświat. zyskał następujące (nadal obowiązujące) brzmienie: "Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem – egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem – egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1."

Organ I instancji odmówił przyznania skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika ze względu na to, że nie została spełniona wymagana, zdaniem organu, przesłanka z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b w brzmieniu obowiązującym od [...] września 2019 r., w postaci zdania przez młodocianego M. W. egzaminu zawodowego, gdyż młodociany pracownik zdał – co bezsporne – egzamin czeladniczy. Z kolei w ocenie skarżącej, w tej sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. b w brzmieniu sprzed nowelizacji (obowiązującym do [...] sierpnia 2019 r.), w którym to stanie prawnym – co również bezsporne – zdanie takiego egzaminu przez ww. młodocianego byłoby wystarczającą przesłanką dla przyznania skarżącej wnioskowanego dofinansowania.

I to właśnie owa kwestia intertemporalna – według jakiego stanu prawnego: sprzed czy po nowelizacji art. 122 ust. 1 pr.oświat., należało rozpoznać i rozstrzygnąć niniejszą sprawę – stanowi w istocie oś sporu w kontrolowanej sprawie.

Okoliczności faktyczne tej sprawy są bowiem bezsporne. W szczególności jest poza sporem, że cały cykl kształcenia młodocianego pracownika M. W. odbył się według stanu prawnego obowiązującego przed 1 września 2019 r. Umowa o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego w zawodzie blacharza samochodowego została zawarta [...] października 2017 r. Z umowy tej wynika, że nauka zawodu będzie trwała [...] miesiące i [...] dni, "od dnia [...] października 2017 r. do dnia zdania egzaminu czeladniczego, nie dłużej jednak niż do dnia [...] sierpnia 2019 r." W tym miejscu wypada zauważyć i podkreślić, że – jak widać – już w samej umowie (sporządzonej notabene na "druku zastrzeżonym do użytku w organizacjach rzemiosła"), przy jej zawieraniu, przesądzono rodzaj egzaminu końcowego, jakiemu winien się poddać młodociany: egzamin czeladniczy. W dalszej części umowy zresztą wyraźnie zastrzeżono, że "młodociany zobowiązany jest do przystąpienia do egzaminu czeladniczego [...] przed komisją egzaminacyjną W. I. R. w P.".

Rozważając w tych okolicznościach faktycznych sprawy wskazaną wyżej kwestię intertemporalną, należy mieć na względzie stanowisko wyrażane wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl którego w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę art. 2 Konstytucji RP, należy stosować normę względniejszą (por. np. wyroki NSA: z 19.02.2014 r., II GSK 1691/12; z 16.10.2012 r., I FSK 1996/11 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA").

Podobnie w doktrynie wskazuje się, że intertemporalna "zasada bezpośredniego działania (stosowania) nowego prawa" – którą w istocie, dość bezrefleksyjnie, zastosowały organy obu instancji w przypadku art. 122 ust. 1 pr.oświat. – musi w niektórych sytuacjach ustąpić konieczności uwzględnienia przepisów obowiązujących wcześniej (czyli intertemporalnej "zasadzie dalszego obowiązywania dawnego prawa"), i to mimo braku wyraźnej podstawy normatywnej w przepisach międzyczasowych. "Zwykle czyni się tak ze względu na zasady wywodzone z Konstytucji RP, a zwłaszcza zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP); zasadę ochrony praw nabytych, zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadę ochrony własności (np. art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP)" (zob. A. Skoczylas, Zagadnienia międzyczasowe w prawie administracyjnym [w:] Problematyka intertemporalna w prawie. Zagadnienia podstawowe. Rozstrzygnięcia intertemporalne. Geneza i funkcje, pod red. J. Mikołajewicza, Warszawa 2015, s. 269).

Dodatkowo w analizowanym przypadku należy wskazać na silne względy aksjologiczne oraz potrzebę racjonalnego działania, a także na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w którym akcentuje się – jak trafnie podkreślono w skardze – że "zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i do prawa, określana także jako zasada lojalności państwa wobec obywatela, wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny. Przyjmowane przez ustawodawcę nowe unormowania nie mogą zaskakiwać ich adresatów, którzy powinni mieć czas na dostosowanie się do zmienionych regulacji i spokojne podjęcie decyzji co do dalszego postępowania" (wyrok TK z 07.02.2001 r., K 27/00, OTK nr 2/2001, poz. 29). Z kolei w wyroku z 9 czerwca 2003 r., sygn. SK 12/03 (OTK ZU nr 6/A/2003, poz. 51), Trybunał zwrócił uwagę, że "obiegowo przyjmowana teza, jakoby istniało swoiste «domniemanie» przemawiające za bezpośrednim działaniem prawa nowego jest – obecnie – znacznym konstytucyjnym uproszczeniem. Po pierwsze bowiem, konflikt nowego prawa z interesami jednostki (stosunki w toku) może być rozwiązany przez wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego tylko o tyle, o ile da się wskazać wyraźny ważny interes publiczny, zmuszający do przejścia do porządku dziennego nad interesem jednostki [...]. Mówiąc inaczej: na tle utrwalonego stanowiska TK na wypadek kolizji bezpośredniego działania ustawy nowej i interesu jednostki, można mówić raczej o odwróceniu «domniemania» przemawiającego za zasadą bezpośredniego działania (retrospektywności). Ta ostatnia dochodzi do głosu tylko na wypadek wykazania wyraźnie ważnego interesu publicznego" (tak też: wyrok TK z 23.7.2013 r., P 36/12, OTK nr 6/A/2013 poz. 81).

Wszystkie przywołane wyżej poglądy doktryny i orzecznictwa Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela.

Podkreślenia wymaga jeszcze, że sądy administracyjne kontrolują legalność działalności administracji publicznej, przy czym – co trzeba zaznaczyć – czynią to w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości (zob. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). Zgodnie z ww. przepisem – a także z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP – rolą każdego sądu administracyjnego jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, a więc rozstrzyganie sporów o prawo, mając na uwadze "uczciwe, prawe postępowanie" (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003, termin "sprawiedliwość" w zn. 1). Należy więc rozpatrywać każdą sprawę, mając na uwadze postępowanie sprawiedliwe (por. wyrok NSA z 20.03.2012 r., II OSK 10/11, CBOSA). Sprawując wymiar sprawiedliwości i rozstrzygając kwestie sporne, sądy są uprawnione i zobligowane do wyważenia racji stron procesu w ramach wykładni i stosowania odnośnych norm prawnych.

Nie do pogodzenia zaś z istotą wymiaru sprawiedliwości byłoby, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, rozstrzygnięcie wyżej wskazanej kwestii intertemporalnej – a szerzej: rozstrzygnięcie tej sprawy – w sposób, który prowadziłby do zaakceptowania sytuacji, w której pracodawca, który zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego na długo przed 1 września 2019 r., rzetelnie wywiązał się ze swych obowiązków i poniósł koszty kształcenia tego pracownika, został pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika tylko dlatego, że już po zakończeniu procesu jego kształcenia, nastąpiła zmiana przepisów (podobnie: wyrok WSA z 28.01.2021 r., IV SA/Po 1269/20, CBOSA).

Dlatego też Sąd za zasadne uznał podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego oraz zasad ogólnych.

W ocenie Sądu w niniejszym składzie w sytuacji, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie – proces nauki zawodu przez młodocianego zakończył się przed wejściem w życie ustawy zmieniającej – czyli przed nowelizacją art. 122 ust. 1 pr.oświat. obowiązująca od 1 września 2019 r. – to do sprawy o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika zastosowanie powinna znaleźć ww. ustawa w brzmieniu obowiązującym przed tym dniem. Nie jest bowiem możliwe, aby czynności dokonane przed [...] sierpnia 2019 r. – w tym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego, obowiązująca i wykonana w okresie od [...] października 2017 r. do [...] sierpnia 2019 r. – zostały dostosowane do stanu prawnego obowiązującego od 1 września 2019 r. Wybrzmiewająca z uzasadnienia zaskarżonej decyzji sugestia możliwego "wyprzedzającego" dokonania takich zmian przez skarżącą (skoro ustawa zmieniająca, choć weszła w życie w odnośnym zakresie od 01 września 2019 r., to została uchwalona "już" w listopadzie 2018 r.) nie są zasadne, a w szczególności nie znajdują oparcia w żadnym ważnym interesie publicznym, o jakim mowa w przywołanych wyżej orzeczeniach TK.

Powyższej oceny nie zmienia fakt, że egzamin (czeladniczy) młodociany pracownik zdał "dopiero" w dniu [...] września 2019 r., ponieważ egzamin ten stanowił już finalny etap procesu kształcenia i miał wyłącznie na celu sprawdzenie wiedzy oraz umiejętności nabytych przez młodocianego podczas nauki, której to nauki procesu organizacja – a nie egzaminu – była obowiązkiem skarżącej.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie tych decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: poniesiony przez skarżącą koszt wpisu od skargi (200 zł), należne pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie, ustalone według stawek minimalnych, zgodnie z § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości [...] zł, a także koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa skarżącej (17 zł) – łącznie: [...] zł.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu I instancji będzie rozpoznanie wniosku skarżącej z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.