Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1029/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 3,4,4a
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1029/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Maria Zawadzka (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010r., sprawy ze skargi S. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 30 kwietnia 2009r. Nr [...], w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2008r., I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 października 2008 roku Nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) oraz ustawy z dnia z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. Nr 9 poz. 84 z 2002 r.), uchwały Rady Miasta Krakowa nr XXVII/346/07 z dnia 21 listopada 2007 roku w sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych określił S. S. wysokość zobowiązania podatkowego za 2008 rok na kwotę 2.364,00 zł W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta stwierdził, iż przeprowadzone postępowanie podatkowe wykazało, że skarżący "pozostawał" właścicielem ciągnika siodłowego marki Jelcz o nr rej. [...] o DMCZP 36t w 2008 roku, a w związku z powyższym, stosownie do art. 8, art. 9 i art. 11 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz powołanej powyżej Uchwały Rady Miasta Krakowa, zobowiązany był bez wezwania uiścić podatek od środków transportowych za 2008 rok, czego nie uczynił.

W odwołaniu S. S. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, podnosząc, iż decyzja ta została skierowana do niewłaściwej osoby, ponieważ nakłada na niego obowiązek polegający na zapłacie podatku od środka transportu – samochodu marki Jelcz nr rej. [...] , którego nie jest właścicielem, ponieważ przedmiotowy samochód zbył w dniu 1 lipca 2000 roku na rzecz M. S.

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2009 roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu. Dodatkowo organ odwoławczy powołując treść art. 9 ust. 5 oraz art. 11 ust. 1 powołanej ustawy stwierdził, że z akt sprawy wynika, że S.S. był w 2007 roku właścicielem przedmiotowego pojazdu, który nabył 19 czerwca 2000 roku, co potwierdzają dołączone do akt dokumenty. Natomiast, zdaniem organu II instancji, w aktach sprawy nie znajduje potwierdzenia podnoszona przez skarżącego okoliczność zbycia samochodu w dniu 1 lipca 2000 roku, gdyż skarżący nie przedłożył oryginału umowy sprzedaży tego samochodu, ani danych pozwalającego na identyfikację osoby kupującego. Skarżący nie złożył deklaracji podatkowej, jak również nie dokonał wpłat należnego podatku, w konsekwencji wydano decyzję określającą wysokość podatku od środków transportowych "za II ratę 2003 roku", powołując się na treść przepisu art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S.S. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, że nie jest on właścicielem samochodu m-ki Jelcz o nr. rej. [...], ponieważ sprzedał go M.S., na dowód czego przedłożył stosowna umowę sprzedaży.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Kontrolując, w tak zakreślonej kognicji, zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od środków transportowych są osoby fizyczne i prawne, będące właścicielami środków transportowych. W ust. 4 i 4a powołanego przepisu wskazane zostały trzy sytuacje, których zaistnienie powoduje powstanie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych. Są to:

• zarejestrowanie pojazdu,

• nabycie zarejestrowanego środka transportowego,

• ponowne dopuszczenie pojazdu do ruchu po upływie okresu czasowego wycofania tegoż pojazdu z ruchu.

Przy czym obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje nie z chwilą zaistnienia ww. okoliczności, lecz z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym te zdarzenia miały miejsce.

Pierwszą okolicznością skutkującą powstanie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych jest zarejestrowanie pojazdu. Decydujące znaczenie ma w tym przypadku dzień rejestracji pojazdu, a nie dzień jego zakupu. Może bowiem zaistnieć taka sytuacja, że zakupiony nowy środek transportowy nie zostanie zarejestrowany, a przez to nie powstanie obowiązek płacenia omawianego podatku. Rejestracja środka transportowego dokonywana jest na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym. W myśl art. 73 ust. 1 tej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje na wniosek właściciela starosta właściwy ze względu na jego miejsce zamieszkania, wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana. Obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych dotyczy wyłącznie pojazdów zarejestrowanych na terytorium RP.

Drugą okolicznością, z którą ustawodawca wiąże powstanie obowiązku podatkowego, jest nabycie zarejestrowanego środka transportowego. Obowiązek podatkowy w takiej sytuacji powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Zwrot "nabycie" nie jest zdefiniowany w żadnej ustawie podatkowej, przyjąć zatem należy potoczne rozumienie tegoż pojęcia. Nabyciem będą zatem wszelkie czynności bądź zdarzenia prawne skutkujące przejściem prawa własności pojazdu na inny podmiot. Może to więc być zarówno umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, ale także orzeczenie sądowe. Nabywca, czyli nowy właściciel zarejestrowanego środka transportowego, obowiązany jest do opłacania podatku od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło przeniesienie prawa własności. Obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie prawa własności. Podkreślić należy, iż w analizowanym przypadku istotne znaczenie ma dzień nabycia pojazdu, a nie dzień jego przerejestrowania na nowego właściciela.

Natomiast wygaśniecie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych następuję z końcem miesiąca, w którym:

• zarejestrowany pojazd został zbyty. Stosownie bowiem do art. 9 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w przypadku zmiany właściciela zarejestrowanego środka transportowego obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu jedynie do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie prawa własności,

• środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono

Ustawodawca wygaśnięcie obowiązku podatkowego w odniesieniu do zarejestrowanego środka transportowego powiązał również z chwilą zbycia pojazdu, a nie powiadomienia o powyższym starosty czy też organu podatkowego. Nie wywiązanie się przez nowego właściciela pojazdu z obowiązku zawiadomienia starosty o jego nabyciu oraz o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym (art. 78 ust. 1 i 2 prawo o ruchu drogowym) nie ma żadnego znaczenia w sferze prawa podatkowego. W odniesieniu do zarejestrowanego pojazdu obowiązek podatkowy wygasa wskutek jego zbycia, którego nie należy wiązać z jego wyrejestrowaniem z właściwej ewidencji pojazdów prowadzonej przez starostę.

Przed tut. Sądem toczyło się wcześniej postępowanie w przedmiocie określenia wysokości II raty zobowiązania podatkowego za 2003 rok z tytułu podatku od przedmiotowego samochodu. Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2007 roku sygn. akt I SA/Kr 1363/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje obu instancji stwierdzając, że skarżący przedstawił na okoliczność przeniesienia własności stosunkowo mało dowodów, gdyż była to jedynie kserokopia umowy sprzedaży nie zawierająca dodatkowych danych (np. adres, nr PESEL), ułatwiających znalezienie nabywcy, jednakże, organ podatkowy pierwszej instancji w prowadzonym postępowaniu praktycznie przyjął, że skoro podatnik nie jest w stanie podać danych adresowych nabywcy to przedstawiona przez niego umowa sprzedaży jest niewiarygodna. Zdaniem Sądu założenie organu jest nieprawidłowe. Skarżący zaniedbał, co prawda, sporządzając umowę sprzedaży, umieszczenia w umowie danych adresowych nabywcy, nr PESEL-u czy też numeru dowodu tożsamości, ale należy zauważyć, że w tej samej umowie strony odwołały się do dokumentacji samochodu znajdującej się w firmie "A". Z akt sprawy nie wynika, aby organ podatkowy sprawdzał czy w tej firmie znajdują się dane dotyczące nabywcy, bądź by przesłuchano Skarżącego w celu ustalenia okoliczności zawarcia umowy tak aby można ocenić wiarygodność jego twierdzeń, co do przeniesienia własności ciągnika siodłowego. Podkreślono, że obowiązek podatkowy przy podatku od środków transportowych związany jest własnością środka transportu. Skoro podatnik wskazuje na okoliczność przeniesienia własności środka transportowego, jako okoliczność uwalniającą go od obowiązku podatkowego, to organ podatkowy powinien ocenić powyższe twierdzenia w oparciu o zebrany w postępowaniu cały materiał dowodowy. Wiarygodność twierdzeń podatnika nie może być uzależniana jedynie od faktu podania pełnych danych adresowych nabywcy. Z tych względów Sąd polecił organowi podatkowemu przy powtórnym postępowaniu zebrać zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej wszystkie dowody, które pozwoliłyby ustalić, czy umowa sprzedaży ciągnika siodłowego została zawarta. W szczególności, przesłuchać Skarżącego w celu ustalenia okoliczności zawarcia umowy sprzedaży, a nadto ustalić czy w dokumentacji firmy "A" znajdują się dane o nowym nabywcy ciągnika. Dopiero po zgromadzeniu materiału dowodowego organ podatkowy powinien ocenić, czy umowa sprzedaży ciągnika została w rzeczywistości zawarta.

Mając na uwadze przedstawione powyżej uzasadnienie wyroku tut. Sądu z dnia 4 kwietnia 2007 roku oraz przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdzić należy, że samochód m-ki Jelcz 317D, nr [...], nr silnika: [...] rok produkcji 1982 w Wydziale Komunikacyjnym Urzędu Miasta nadal figuruje na nazwisko J. K., pomimo, że w drodze egzekucji administracyjnej własność tego pojazdu przeszła na Urząd Skarbowy. Następnie w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji został on zbyty w dniu 20 czerwca 2000 roku na rzecz S. S., który z kolei sprzedał go na podstawie umowy sprzedaży z dnia 1 lipca 2000 roku na rzecz M. S.. Kopia przedmiotowej umowy została dołączona do akt. Faktem jest, że umowa sporządzona została w sposób nieprofesjonalny, gdyż zawiera tylko podstawowe dane (imię i nazwisko) kupującego i sprzedającego, określa przedmiot sprzedaży – samochód jelcz 317D rok produkcji 1982 nr. rej. [...] nr silnika [...] a także wskazanie ceny sprzedaży w kwocie 1000 zł, jednak biorąc pod uwagę wartość przedmiotu umowy (1000 zł) oraz wiek i stan techniczny samochodu – brak staranności w zawieraniu umowy nie wydaje się być rażący. Dodatkowo strony umowy zaznaczyły, że samochód jest bez tablic rejestracyjnych, a sprzedający przekazuje kupującemu nieważny dowód rejestracyjny tego samochodu oraz, że resztę formalności kupujący ma załatwić w firmie "A". W świetle jednak art. 56 k.c. przedmiotowa umowa sprzedaży zawiera wszystkie elementy przedmiotowo istotne (tzw. essentialia negotii) i nie można z powodu nie wskazania numeru dowodu osobistego, PESEL czy braku adresu kupującego przyjąć, że jest ona niewiarygodna, a w konsekwencji nieważna, bo tylko to eliminowałoby ją z obiegu prawnego. Przesłanki nieważności umów określa art. 58 k.c., zgodnie z którym nieważna, jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest również czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego oraz oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. W przypadku przedmiotowej umowy sprzedaży organ podatkowy nie wykazał, że umowa ta jest nieważna. Podkreślić także należy, że z dużym prawdopodobieństwem można założyć że przedmiotowy samochód wyprodukowany w 1982 roku, sprzedany przez organ egzekucyjny w 2000 roku za 1000 zł, jako niesprawny (niejeżdżący) jest w 2008 roku wykorzystywany przez skarżącego.

W konsekwencji, zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, na skutek zmiany właściciela zarejestrowanego środka transportowego obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu – S.S. jedynie do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie prawa własności, tj. do 30 lipca 2000 r. Faktu tego nie zmienia nawet okoliczność, że ani zbywca, ani nabywa przedmiotowego samochodu nie zawiadomili właściwego starosty o zmianie właściciela samochodu, gdyż obowiązek podatkowy w podatku od środków transportu ustaje nawet w wypadku nie wyrejestrowania przez poprzedniego właściciela samochodu z właściwej ewidencji pojazdów prowadzonej przez starostę (vide Komentarz do art. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.06.121.844) L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008 Wydawnictwo LEX).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe mają obowiązek uwzględnić powyższe rozważania i w konsekwencji po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego z poszanowaniem zasad określonych w przepisach Ordynacji podatkowej albo wykazać, że przedmiotowa umowa sprzedaży jest nieważna, albo też umorzyć postępowanie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji poprzedzającego zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.