Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2976/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184,
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej PM od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 251/17 w sprawie ze skargi PM na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 3 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od PM na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 lutego 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 251/17 oddalił skargę PM wspólnika spółki cywilnej A na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z 3 lutego 2017 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich na 2013 r.

Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1, art. 174 § 2 w zw. z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wywiódł pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a. i uchylenie decyzji obu instancji albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

Skarżący zarzucił – stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów prawa materialnego (przy czym niżej pomieszczono tylko zarzuty powiązane ze sprawą VIII SA/Wa 251/17, z wyłączeniem spraw VIII SA/Wa: 252/17, 253/17 zachowując numerację przyjętą w skardze kasacyjnej), tj.:

1. art.30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 grudnia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników zmieniające rozporządzenia (WE) 1290/2005 (WE) 247/2006 (WE), 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) 1782/2003) (Dz.Urz.UE.L.30/16; dalej: Rozporządzenie nr 73/2009) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wobec błędnego przyjęcia przez Sąd, że ewentualna korzyść z tytułu dopłat byłaby sprzeczna z celami wsparcia wynikających z art. 33 ust.1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;

2. art. 30 Rozporządzenia nr 73/2009 w związku z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 1181/2013 z dnia 19 listopada 2013 r. określające współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 i uchylające rozporządzenie wykonawcze Komisji (WE) nr 9642013 (Dz.Urz.UE.L2013.313.13, dalej: Rozporządzenie nr 1181/2013) i art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r., w zw. z § 17a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 roku w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością (Dz.U.40.326 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż zamiarem strony było uzyskanie korzyści z ominięcia przepisów modulacyjnych, kiedy normy modulujące płatność wprowadzone zostały do obrotu prawnego w okresie późniejszym niż domniemany podział gospodarstwa;

3. art. 30 Rozporządzenia nr 73/2009 poprzez jego błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie skutkujące pominięciem obligatoryjnego ustalenia, czy w przypadku gdyby spółka starała się tworzyć sztuczne warunki dla uzyskania pomocy z systemu wsparcia, wykluczałoby to osiągnięcie jakiegokolwiek celu tego wsparcia, a spółka uzyskałaby wyłącznie korzyść sprzeczną z celami tego systemu wsparcia art. 30 Rozporządzenia nr 73/2009;

4. art. 30 Rozporządzenia nr 73/2009 poprzez jego błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie poprzez przyjęcie, że nastąpił sztuczny podział gospodarstwa;

5. art. 30 Rozporządzenia nr 73/2009 poprzez jego błędną wykładnię, a następnie poprzez przyjęcie, że do oceny istnienia korzyści i zgodności tej korzyści z celami wsparcia (element obiektywny wg wyroku TSUE C-434/12), przy badaniu czy zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania wsparcia, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia beneficjentów w ewentualnym celu uzyskania tej korzyści;

6–9. zarzuty dot. innych spraw;

10. art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/89 (Dz.Urz. UE L. 2008.321.14 dalej: Rozporządzenie nr 1166/2008) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez zastosowanie definicji rolnika z/w aktu, podczas gdy zastosowanie w sprawie ma definicja legalna zamieszczona w art. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009;

11. art. 7 ust. 1 i 2 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2012.1164 ze zm., dalej: ustawa OB) – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie);

12–13. zarzuty dot. innych spraw;

14. art. 30 Rozporządzenia 73/2009 i art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie – w związku z naruszeniem art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz artykułów 7, 75, 77 § 1 i 2, 78 i 80 kpa, poprzez brak właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy oraz błędne przyjęcie Sąd tychże wadliwych ustaleń organu za własne;

15. art. 30 Rozporządzenia 73/2009 (art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011) poprzez jego błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie wynikającego z błędnego ustalenia celów wsparcia ONW. PRŚ i ONW w rozumieniu wspomnianych wyżej norm prawa unijnego;

16. naruszeniu art. 4 Traktatu UE i art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez naruszenie zasady lojalności i brak skierowania pytania do TSUE w sytuacji zastosowania odmiennej od wykładni w/w orzeczenia TSUE klauzuli obejścia prawa w sektorowym prawodawstwie UE.

Na podstawie art. 174 ust. 2 zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 7 kpa, 75 kpa, 77 §1 i 2 kpa, 78 kpa i 80 kpa, poprzez brak właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy oraz błędne przyjęcie przez Sąd tychże wadliwych ustaleń organu za własne;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, w związku z nie dostrzeżeniem przez Sąd naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a wręcz wskazaniu w punkcie 5 uzasadnienia na jego stronie 4 wyroku, iż skarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego wynikającego z wniosków zgłoszonych przez spółkę za pismem z 4 i 14 listopada 2016 r., gdy rzeczywistość wskazana w aktach sprawy przeczy przeprowadzeniu jakiegokolwiek uzupełniającego postępowania dowodowego przez organy wskutek w/w pism zawierających wnioski dowodowe skarżącej;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, w związku z przedstawieniem jako niekwestionowane przez skarżącą ustaleń o utworzeniu przez skarżącego i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, w których są albo jedynymi wspólnikami, albo w których jedno z nich jest wspólnikiem, gdy okoliczności te, w tym dane zawarte w tabelarycznych zestawieniach w decyzjach skarżonych, w sprawie były kwestionowane w sprawie. Ponadto uzasadnienie zawiera w przedstawieniu sprawy tezy wprost sprzeczne z treścią akt sprawy – ten błąd Sądu mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

4. art. 145 S 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów o postępowaniu, art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 kpa, poprzez nie dostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

6. art. 151 w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi oraz przyjęciem, że nastąpiło sztuczne utworzenie skarżącej spółki celem podziału gospodarstwa w sytuacji gdy spółka rzeczywiście objęła grunty swego gospodarstwa zgłoszone do dopłat w 2015 roku w wyłączne posiadanie i użytkowanie rolnicze a pozyskała samodzielnie przedmiotowe w sprawie grunty kilka lat po utworzeniu spółki – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

7. art. 134 p.p.s.a. poprzez nie spostrzeżenie, że z dowodów w sprawie zebranych wynika, iż spółka rzeczywiście objęła w wyłączne posiadania oraz rolnicze użytkowanie wszystkie grunty swego gospodarstwa zgłaszanego do dopłat, że prowadziła działalność rolniczą w zgłoszonym gospodarstwie na własny rachunek, rzecz i ryzyko. Tym samym chybiona była teza o sztucznym podziale gospodarstwa;

8. art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na arbitralnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego, w sprawie;

9. Naruszeniu art. 4 Traktatu Unii Europejskiej (zasada lojalności) oraz art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez brak wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w sytuacji gdy zadanie pytania to w toku sprawy było niezbędne dla jej rozstrzygnięcia, a przyjęta przez Sąd wykładnia art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011 była sprzeczna z wykładnią Trybunału w wyroku TSUE C-434/12;

10. art. 125 § 1 punkt 2 w zw. z art. 11 p.p.s.a. poprzez ich nie zastosowanie w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną zażądano jej oddalenia, a także zagadnienia od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju, rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., II GSK 2735/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r.; II FSK 1342/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., II GSK 2668/15, niepublikowane).

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii naruszenia norm prawa procesowego gdyż stosowanie norm materialnych może być oceniane wówczas, kiedy prawidłowo został ustalony stan faktyczny w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

W dalszej kolejności – stosownie do treści argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1893/14 – wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej i sformułowanymi w niej zarzutami (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że "gospodarzem" procesu kontrolnego na poziomie sądu kasacyjnego jest autor skargi kasacyjnej; do niego należy wybór podstaw kasacyjnych, wytknięcie stwierdzonych uchybień i określenie ich form. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny w żaden sposób modyfikować, uzupełniać lub poprawiać skargę kasacyjną, której sporządzenie ustawodawca w p.p.s.a. powierzył specjalistom.

Uwzględniając powyższe wskazać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie – w obrębie zarzutów mających oparcie w treści art. 174 ust. 2 p.p.s.a. – zarzut nr 1 petitum skargi kasacyjnej, albowiem skarżący, w uzasadnieniu, powtórzył jedynie – innymi słowami – jego treść "odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy podnoszę, iż Sąd I instancji wbrew dyspozycji art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 78 i art. 80 kpa popełnił błąd braku właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy oraz błędnie przyjął te wadliwe ustalenia za własne". Zestawienie stawianego zarzutu z powyższym cytatem pozwala wskazać, że jest to ta sama treść, tyle że nieznacznie zmodyfikowana, nie pozwalająca ustalić w jakim obszarze doszło do braku właściwej kontroli legalności działania organów administracji publicznej, a także – co najistotniejsze – że to potencjalne uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem stawiany zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.

Dostrzec też wypada, że ustawodawca w zapisach ustawy OB zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej (wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz 77 § 1 kpa) nakazującej organom podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 kpa, co oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny neguje – także z tej przyczyny wskazane w podstawie kasacyjnej przepisy; uwaga ta dotyczy także zarzutu 2,5, 6 petitum skargi kasacyjnej (zob. art. 3 ust. 2 ustawy OB.).

Pozbawiony podstaw jest zarzut nr 2 skargi kasacyjnej, albowiem w jej uzasadnieniu wskazano zaledwie, że "Sąd naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy w uzasadnieniu wyroku niezgodnie ze stanem faktycznym, nie dostrzegł bowiem naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy" nie odnosząc się w jakikolwiek sposób do zarzutu niewłaściwego ustalenia dokonanego na str. 4 wyroku (w punkcie 5). Dokonując zaś analizy treści uzasadnienia wyroku wskazać trzeba, że str. 4 zawiera opis zarzutów skargi skierowanej do Sądu I instancji, a także stanowisko organu ARiMR. Brak jest tam jakiegokolwiek punktu 5, któremu przyporządkowano określone treści, zwłaszcza związane z pismami z 4 i 14 listopada 2016 r.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut nr 3 petitum skargi kasacyjnej z uwagi na to, iż jest nieweryfikowalny (także w powiązaniu z uzasadnieniem), kiedy skarżący dostrzega, że "uzasadnienie zawiera w przedstawieniu sprawy tezy wprost sprzeczne z treścią akt sprawy", których to nie wskazano.

Równocześnie podkreślić trzeba, że nie wystarczy kwestionować stanowiska Sądu w obszarze tworzenia przez skarżącego i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności (odzwierciedlone w zestawieniach tabelarycznych) lecz należało wykazać, że takie fakty nie miały miejsca, a nadto jaki to miało wpływ na wynik sprawy – czego zaniechano.

Wskazać też trzeba, że stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeśli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji; uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się Sąd I instancji badając legalność zaskarżonego działania/zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją sądu, a sądowi odwoławczemu kontrolę instancyjną (por. np. wyroki NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1931/11; z 27 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1771/06; z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 1185/07; z 17 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 592/08; z 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 204/07; z 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 601/10). Motywy wyroku muszą być przy tym jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. wyrok NSA z 9 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 632/05, czy wyrok NSA z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2304/13). Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego, przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z 19 września 2018 r., sygn. akt II OSK 63/18, LEX nr 2578626), czego w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty nr 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej gdyż pojawia się ten sam zespół przepisów kpa (wskazanych uprzednio w zarzucie nr 1 i 2 skargi kasacyjnej), który miał zostać naruszony przez organy, tyle że w odpowiednim powiązaniu z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 p.p.s.a. Te ostatnie przepisy mają charakter wynikowy, zatem należało oczekiwać – w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia – wykazania powiadania tych przepisów z naruszeniami wskazanych uregulowań kpa. Tymczasem w uzasadnieniu brak jest jakiegokolwiek wsparcia logicznego stawianych zarzutów, nie pomieszczono tam żadnej argumentacji, która dotyczyłaby tej kwestii.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nr 6 i 7 skargi kasacyjnej, albowiem sprawa dotyczy płatności bezpośrednich za rok 2013, zaś w jego treści jest mowa o sytuacji w 2015 r. (patrz pierwszy z nich) i bynajmniej w kolejnym zarzucie nie podnosi się, iż negacja wadliwego stosowania art. 134 p.p.s.a. dotyczy 2013 r.

Wadliwie sformułowany został zarzut nr 8 skargi kasacyjnej gdyż Sąd I instancji nie stosował art. 80 kpa, a tym samym nie można Sądowi przypisać "przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na arbitralnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie". Wadą jego konstrukcji jest to, że nie powołano żadnego przepisu p.p.s.a., który to Sąd I instancji naruszył.

Brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutu nr 9 pettitum skargi kasacyjnej gdyż w jej uzasadnieniu brakuje jakiegokolwiek odniesienia wskazującego na potrzebę wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Tymczasem art. 4 Traktatu Unii Europejskiej nie istnieje, albowiem brak jest tak zatytułowanego aktu normatywnego. Być może autorowi chodziło o treść art. 4 Traktatu o funkcjonowaniu UE (wersja skonsolidowana) – Dz.Urz. UE z 26 października 2012 r., C 326/47, lecz wówczas należało wskazać konkretną jednostkę redakcyjną, których przepis ten zawiera aż cztery.

Z kolei treść art. 267 Traktatu wskazuje na możliwość fakultatywnego i obligatoryjnego orzekania przez TSUE w kontekście kwestii objętych punktami a) i b). Próżno szukać – w uzasadnieniu – precyzyjnego określenia, która opcja miałaby mieć zastosowanie, a także na czym polega dokonana przez Sąd sprzeczna wykładnia art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011 w zestawieniu z treścią wskazanego judykatu.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nr 10 petitum skargi kasacyjnej gdyż nie wskazano – w kontekście brzmienia art. 11 p.p.s.a. – na jakikolwiek prawomocny wyrok skazujący, którego ustalenia poczynione w postępowaniu karnym mogłyby wiązać Sąd I instancji; to samo dotyczy kwestii braku zastosowania art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w ramach którego nie określono konkretnego czynu, którego ustalenie mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej; w uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej brak jest jakiegokolwiek odniesienia do tych kwestii.

Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej mających oparcie w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazać należy, że wady konstrukcyjne uniemożliwiają rozpoznanie tych oznaczonych numerami 14 i 15. W obu wskazuje się dwa przepisy, a następnie zarzuca się odpowiednio "jego niewłaściwe zastosowanie" i "jego błędną wykładnię a następnie błędne zastosowanie". Sąd II instancji nie jest władny dokonywać samodzielnego wyboru tego przepisu, który dotknięty jest wskazaną wadą.

Z kolei kwestia pytania prejudycjalnego została omówiona w ramach zarzutu nr 9 w obszarze zarzutu o charakterze procesowym mających oparcie w treści art. 174 ust. 2 p.p.s.a.

W dalszej kolejności wskazać należy, że skoro nie podważono ustaleń faktycznych, to brak jest podstaw aby negować prawidłowość stosowania przepisów prawa materialnego. Nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji – oceniając zastosowanie w sprawie art. 30 Rozporządzenia nr 73/2009 nie dopuścił się jego "niewłaściwego zastosowania" (zarzut nr 1 skargi kasacyjnej), "błędnej jego wykładni a następnie błędnego zastosowania" (zarzut nr 3 i 4 wniesionego środka zaskarżenia), "Błędnej wykładni (zarzut nr 5 skargi kasacyjnej), nie naruszył reguł interpretacyjnych w zakresie wykładni tego przepisu, którym wprowadzono klauzulę generalną przeciwdziałającą obejściu prawa przez podmioty chcące uzyskać korzyści wbrew intencji ustawodawcy. Przepis ten stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, co stanowiło następnie podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania spółce płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013.

Aprobując dokonaną wykładnię i zastosowanie tego przepisu Sąd I instancji wyraził słuszny pogląd, iż organy zasadnie wywiodły, że A nie była samodzielnym posiadaczem gospodarstwa rolnego, a władztwo nad działkami rolnymi sprawował (także względem innych podmiotów) skarżący, który doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że gdyby zgłosił cały posiadany areał w ramach jednego podmiotu, to uzyskałby płatności zdecydowanie niższe aniżeli w rozbiciu na poszczególne spółki. Organy i Sąd I instancji dogłębnie przeanalizowały materiał dowodowy nie tylko w zakresie sposobu tworzenia spółek, powiązań osobowych, rodzinnych i majątkowych. W efekcie trafnie uznano – z uwzględnieniem treści wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C 434/12 – że działalność wskazanej wyżej spółki była – tak jak innych spółek cywilnych i z ograniczoną odpowiedzialnością – nadzorowana przez skarżącego (i osoby powiązane z nim rodzinnie) z zamiarem otrzymania wyższych płatności. Nie ulega wątpliwości, że ten cel przyświecał jej powołaniu.

Powracając do zarzutu nr 1 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że Sąd I instancji nie określał celów wynikających z art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, jak też nie posłużył się tym przepisem uzasadniającym zarzut niewłaściwego zastosowania art. 30 Rozporządzenia nr 73/2009.

Nie znajduje podstaw także zarzut nr 2 petitum skargi kasacyjnej gdyż neguje się w nim trafność dokonanych ustaleń faktycznych; zarzut ten winien zostać podniesiony w ramach naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy – stosownie do treści art. 174 ust. 2 p.p.s.a.

Negując trafność dokonanej wykładni art. 30 Rozporządzenia nr 73/2009 (zarzuty nr 3, 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej) wskazać trzeba, że w motywach wniesionego środka zaskarżenia nie wskazano jego prawidłowej wykładni, co pozwala uznać te zarzuty za bezzasadne.

Brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutu nr 10 petitum skargi kasacyjnej z uwagi na rzekomy fakt wskazania art. 2 Rozporządzenia nr 1166/2008, jako tego, który naruszono gdy należało stosować – w zakresie zdefiniowania pojęcie "rolnika" – definicję legalną zamieszczoną w art. 2 Rozporządzenia nr 73/2009. Tak też – jak wynika z motywów Sądu I instancji – uczyniono wywodząc z art. 2a i c Rozporządzenia 73/2009 pojęcie "rolnika" i "działalności rolniczej". Art. 2 Rozporządzenia nr 1166/2008 tych pojęć nie definiuje, a tym samym nie mogło dojść do jego obrazy w rozumieniu art. 174 ust. 1 p.p.s.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut 11 petitum skargi kasacyjnej wskazując na "niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie)" art. 7 ust. 1 i 21 ustawy OB, bowiem – po pierwsze – w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest odniesienia się do treści stawianego zarzutu, a nadto – po drugie – wybrano dwie przeciwstawne opcje (ujęte w cudzysłowie) nie opowiadając się za żadną z nich, i wreszcie – po trzecie – art. 7 ust. 21 tej ustawy nie istnieje.

Reasumując – stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.