Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3496/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 lit. a
journal: Dz.U. 1987 nr 8 poz 53
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 4 marca 1987 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1983 r. w sprawie podatku wyrównawczego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W. M. (zwana dalej także jako: "Strona"; "Skarżący"), wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej także jako: "Minister", "Organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm. - zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową").

W uzasadnieniu wniosku Strona opisując przebieg swojej służby wskazała, że została przyjęta do struktur Milicji Obywatelskiej w ramach zasadniczej służby wojskowej pełnionej zastępczo w Zmotoryzowanych Odwodach Milicji Obywatelskiej (ZOMO). Skarżący wskazał, iż na własną prośbę pozostał w resorcie spraw wewnętrznych i jako funkcjonariusz na stanowisku młodszego inspektora Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa został słuchaczem Wyższej Szkoły Oficerskiej w [...], aż do czasu jej rozwiązania. Zaznaczył, iż w okresie pełnienia służby w Policji na stanowisku detektywa, prowadził postępowania przygotowawcze w stosunku do najniebezpieczniejszych przestępców i przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu. Skarżący poinformował, iż w trakcie wykonywania zadań jako technik kryminalistyki miał kontakt z różnymi substancjami chemicznymi i materiałem biologicznym, co bezpośrednio narażało go na utratę zdrowia lub życia. Ponadto podniósł, iż był wielokrotnie nagradzany pieniężnie przez swoich przełożonych.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Skarżący został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] stycznia 2012 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. Informacji o przebiegu służby nr [...] wynika, że Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia 1 sierpnia 1989 r. do dnia 31 lipca 1990 r., czyli 1 rok. W sprawie ustalono, że całkowity okres Skarżącego wynosi 24 lata i 5 miesięcy.

Jednocześnie Organ stwierdził, że z kopii akt osobowych [...] przekazanych za pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. znak [...], przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby Skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Minister podał też, że Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. ([...]) przekazał informację dotyczącą przebiegu służby Skarżącego. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Skarżący, po dniu 12 września 1989 r., rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionemu karach dyscyplinarnych, jednocześnie poinformowano, iż w zgromadzonym materiale brak jest innych dokumentów potwierdzających udział Skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Analizując pierwszą z powyższych przesłanek Organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.

Organ wskazał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak opierając się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, co potwierdza również słownik wyrazów bliskoznacznych, w którym można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Analizując drugą z przesłanek formalnych Minister wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.

W oparciu o wykładnię językową Organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Mając powyższe na uwadze, Minister uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. W ocenie Ministra postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Organ zaznaczył, że zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Jednocześnie wskazał, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister stwierdził również, że obok dwóch ww. przesłanek w ustawie znalazł się "szczególnie uzasadniony przypadek", co oznacza, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.

Przechodząc do analizy sprawy Minister podał, że całkowity okres służby Skarżącego wynosi 24 lata i 5 miesięcy, natomiast służbę na rzecz totalitarnego państwa pełnił przez okres 1 roku, co stanowi blisko 4% ogółu jego służby. W ocenie Ministra, wskazany wyżej okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tęgo okresu do całego okresu służby, należy ocenić jako krótkotrwały. Tym samym Organ uznał, że przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej została spełniona.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, Minister wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. W opinii Komendanta Głównego Policji ww. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Z zebranej dokumentacji wynika, iż Skarżący w toku pełnionej służby w Policji posiadał pozytywne opinie służbowe oraz wielokrotnie przyznano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Uwzględniając powyższe należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka uwzględniona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Minister stwierdził, że analiza materiału dowodowego dowiodła, iż rozpoczęcie służby przez Skarżącego w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz chęci podjęcia jej przez samego zaineresowanego (zob. Raport ww. do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] listopada 1988 r. strona akt [...], tu cyt. "(...) Obecnie odbywam służbę kandydacką w [...] kompanii PCP-ZOMO [...], którą kończę [...].08.1989 r. W trakcie pełnienia służby, podjąłem decyzję, że po ukończeniu jej pozostaję w organach SB w służbie zawodowej (...) ", w wyniku którego sporządzono w dniu [...] lipca 1989 r. Wniosek personalny (strony akt [...]), tu cyt. "(...) Wnoszę o: mianowanie na stanowisko młodszego inspektora Wydz. VSB z umieszczeniem na wolnym etacie inspektora Wydz. [...] (...)", w uzasadnieniu którego możemy przeczytać: "(...) Opiniowany od momentu rozpoczęcia służby w ZOMO B. /wcześniej w ZOMO K./ wykazuje zaangażowanie w służbie. Przestrzega tajemnicy służbowej i państwowej.

W stosunku do przełożonych lojalny. Powierzone zadania wykonuje z zaangażowaniem. Jest lubiany i szanowany w kolektywie. Należy do ZSMP. Rokuje na dobrego pracownika Służby Bezpieczeństwa (...)"). Podkreślenia wymaga również, iż wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął naukę w Akademii Spraw Wewnętrznych MSW w Legionowie na Wydziale Bezpieczeństwa Państwa (zob. opinia służbowa z dnia [...] czerwca 1990 r. wystawiona za okres pobytu w ASW w [...] od dnia [...] września 1989 r. do dnia [...] sierpnia 1990 r. strony akt [...], tu cyt. "(...) Opiniowany do ASW WBP przybył z WUSW B. gdzie pełnił służbę na stanowisku młodszego inspektora Wydziału [...]. Posiada dobre przygotowanie do pracy zawodowej wynikające z dotychczasowej praktyki zawodowej (...)", " (...) Brał udział w zabezpieczaniu delegacji rządowych oraz imprez sportowych (...) Posiada umiejętność łączenia zdobytych wiadomości teoretycznych z praktycznymi (...) ", zaś później nie podjął żadnych działań mających na celu zaprzestanie nauki, lecz ją kontynuował wiedząc, że zgodnie ze statutem ww. uczelni, akademia "(...) jest samodzielną jednostką organizacyjną w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (...)", i że przez "(...) wykonywanie swoich zadań uczestniczy w umacnianiu porządku publicznego i bezpieczeństwa PRL (...)", gdzie wśród jej zadań wymieniono: "(...) wychowanie słuchaczy na aktywnych oraz ideowych obywateli PRL, obrońców jej ustroju i bezpieczeństwa (...)", "(...) kształcenie słuchaczy w zakresie nauk społeczno-politycznych (...)", a także "(...) rozwijanie i upowszechnianie dorobku i tradycji służb MO i SB w resorcie spraw wewnętrznych i poza resortem (...)".

Minister wskazał również, że z zebranej dokumentacji wynika, że Skarżący był członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (zob. strony akt [...] i [...]), co zdaniem Organu świadczy o zaangażowaniu w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Minister zwrócił również uwagę, że przełożeni byli usatysfakcjonowani zarówno z wyników, jak i poziomu realizowanych obowiązków służbowych przez Skarżącego.

Zdaniem organu Skarżący był w pełni świadomy co do zawodowej przynależności do SB, z czego czerpał konkretne korzyści.

Reasumując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister stwierdził, że osiągnięcia odnotowane przez Skarżącego po dniu 12 września 1989 r., zasługują na uznanie. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także zważywszy na wyżej opisaną postawę związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających żart. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W skardze na powyższą decyzję Ministra skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. M., zarzuciła naruszenie art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Podnosząc powyższy zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Ministra do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec niego art. 15c, art. 22a lub art. 24a ww. ustawy.

Skarżący stwierdził, że spełnił oba warunki określone w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący wskazał, że jego służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była "krótkotrwała", a powierzone mu zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie, o czym świadczą dokumenty z przebiegu jego służby zgromadzone w aktach osobowych.

Zdaniem skarżącego służba jaką pełnił po dniu 12 września 1989 r. była związana z realnym narażaniem zdrowia i życia, co zostało potwierdzone w zaświadczeniu z dnia [...] stycznia 2007 r., wydanym przez Okręgową Komisję Lekarską.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 – zwanej dalej jako: "ustawa covidowa"), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.

Stosownie do wskazanej wyżej regulacji, nin. sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie zdalnej, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II (k. 46 akt sądowych).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.- zwaną dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a.).

Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy P.p.s.a.).

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy P.p.s.a.).

Istota sporu między stronami sprowadza się do oceny, czy Minister przy wydaniu zaskarżonej decyzji dokonał poprawnej wykładni art.8a ustawy zaopatrzeniowej oraz czy zebrany materiał dowodowy oraz jego ocena znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami przepisu art.107 K.p.a., a w szczególności, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Zdaniem Skarżącego, Organ wydając zaskarżoną decyzję przekroczył granicę granicę uznania administracyjnego albowiem wbrew ustaleniom faktycznym nie uwzględnił, że służba przed 31 lipca 1990r. miała charakter krótkotrwały (trwała "zaledwie 4% łącznego okresu" całokształtu służby) oraz, że po 12 września 1989r. powierzone mu zadania i obowiązki pełnił rzetelnie, a zatem zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej.

Dokonując kontroli legalności zasakrżonej decyzji w ramach podniesionych zarzutów skargi, Sąd stwierdził, że sporna decyzja została wydana zarówno z istotnym naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie w całości.

W sprawie bezspornym jest, że całkowity okres pełnienia służby przez Skarżącego wynosił 24 lata i 5 miesięcy, w tym na rzecz państwa totalitarnego, a więc przed 31 lipca 1990r., przez 1 rok, co stanowi 4% całkowitego okresu służby.

Organ przyznaje przy tym, że wymieniony wyżej okres służby na rzecz toatalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i w ujęciu proporcjonalnym, w stosunku do całego okresu służby, należy ocenić jako krótkotrwały a zatem "(...) że przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej została spełniona".

Analogicznie, Organ uznał, że Skarżący spełnił przesłąnkę określoną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej albowiem po 12 września 1989r. "rzetelnie wykonywał swoje obowiązki".

Mimo tego, zdaniem Ministra, należało odmówić wyłączenia wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a omawianej ustawy, gdyż w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, z uwagi na "(...) całokształt służby, a w szczególności jej charakter przed 31 lipca 1990r." oraz "(...) postawę związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa".

Powyższe stanowisko Organ oparł na ustaleniu, że Skarżący rozpoczął służbę w SB z własnej inicjatywy (a nie np. w wyniku przeniesienia służbowego), a więc w sposób świadomy, następnie podjął studia w ASW MSW w [...], wiedząc że uczelnia ta jest samodzielną jednostką organizacyjną w strukturze MSW, a nadto był członkiem ZSMP, która to organizacja "była zaangażowana w działalność charakteryzującą ustrój państwa toatalitarnego".

Sąd zauważa, że Organ, przedstawiając powyższe stanowisko, oparł się na fragmentach uzasadnienia wyroku NSA w sprawie I OSK 1895/19, z których wywiódł, że "(...)znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek" i dlatego do zastsowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie wystarcza stwierdzenie zaistnienia formalnych przesłanek, o których mowa w tym przepisie w ust. 1 pkt 1 i pkt 2, lecz"należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 12 września 1989r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r."

W ocenie Sądu, stanowisko to jest oczywiście chybione.

Sąd wyjaśnia, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez Organ wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (a także konsekwentnie, m. innymi w wyroku z dnia z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 oraz z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19) – wbrew twierdzeniom Organu - nie stwierdził, że, o którym mowa w przepisie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, "znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek".

NSA podkreślił jedynie, że użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Doprowadziło to NSA do wniosku, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zada i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych.

Co istotne, w tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanych wyrokach).

Inaczej mówiąc, spełnienie zatem przez wnioskodawcę przesłanki wymienionej w art. 8a ust. 1 pkt 1 (krótkotrwała służba w organach wymienionych w art. 13b ustawy przed dniem 31 lipca 1990 r.) oraz przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.) obejmuje swym zakresem sytuacje "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Natomiast jeżeli wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy, to sprawę należy zbadać w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" rozumianego w ten sposób, czy z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej, przepis art. 8a powinien mieć w danym przypadku zastosowanie. Chodzi np. sytuacje, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy, mimo braku cechy "krótkotrwałości", nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych, a zatem wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Innym przykładem tego rodzaju zdarzeń, może być sytuacja, gdy funkcjonariusz wykonywał po 1989 r. swoją służbę w sposób nierzetelny, ale w trakcie jego służby doszło do tego, że narażał on swoje życie lub zdrowie, a nawet doszło do uszczerbku na jego życiu lub zdrowiu.

Niejako ubocznie Sąd zauważa, że przedstawione powyżej rozważania co do wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mają również wsparcie w uchwale (składu 7 sędziów) Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20 w zakresie w jakim Sąd ten dokonuje interpretacji kryteriów oceny pojęcia służby na rzecz państwa totalitarnego.

Mianowicie Sąd Najwyższy uznał, że samo formalne kryterium przynależności do jednostek wyróżnionych w art. 13b tzw. ustawy dezubekizacyjnej z 2016 r. to za mało. Ocena służby na rzecz totalitarnego państwa powinna uwzględniać wszystkie okoliczności i indywidualne czyny. SN opowiedział się za definicją państwa totalitarnego w ujęciu wąskim, tzn. warunkiem utraty świadczenia emerytalnego jest wykazanie, że funkcjonariusz w swojej służbie naruszył podstawowe prawa i wolności innych osób, zwłaszcza walczących o niepodległość, suwerenność i wolną Polskę.

Reasumując dotychczasowe rozważania, Sąd stwierdza, że Organ, poprzez wadliwą wykładnie art.8a ustawy zaopatrzeniowej nieprawidłowo przyjął, że do zastosowania dobrodziejstwa wynikającego z tego przepisu zaistnienie przesłanek opisanych w pkt.1 i 2 w/w przepisu jest niewystarczające do uznania "szczególnie uzasadnionego przypadku", że co skutkowało przekroczeniem granic tzw. uznania administracyjnego w kontekście ustaleń faktycznych oraz błędną oceną sprawy w jej całokształcie.

Jak bowiem wskazano w rozważaniach wstępnych, w sytuacji, kiedy przesłanki określone w art. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy są spełnione w stosunku do wnioskodawcy, co w realiach rozpoznawanej sprawy przynaje Organ wprost, to tym samym uznać należy, że zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Podkreślenia wymaga przy tym, że nawet gdyby podzielić pogląd Organu, że w każdej sytuacji, tj. nawet przy spełnieniu przesłanki "krótkotrwałości" służby przed dniem 31 lipca 1990r. oraz "rzetelnego" wykonywania zadań służbowych i aktywności Skarżącego po 12 września 1989r. należy badać odrębnie czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", to Organ nie wykazał, że zaangażowanie Skarżącego jako funkcjonariusza SB w sposób bezpośredni ukierunkowane było na realizowane zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego i funkcji, w konsekwencji czego nabyte przez niego prawa do zaopatrzenia emerytalnego są niesłusznie - z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. faktycznych

Wręcz przeciwnie, z dokonanych przez Organ ustaleń faktycznych oraz zgromadzonych na tę okoliczność dowodów nie wynika aby Skarżący jako dopuścił się czynów, które wskazywałyby, że krótkotrwała służba w okresie 1 roku na stanowisku w SB, charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

W tym miejscu ponownego podkreślenia wymaga, że jakkolwiek decyzja o wyłączeniu stosowania przepisów ustawy emerytalnej wydawana w oparciu o art. 8 a ustawy emerytalnej jest decyzja uznaniową, gdzie organ dysponuje swego rodzaju "luzem decyzyjnym" tj. swobodą co do wyboru określonego rozstrzygnięcia, to jednak obowiązkiem Organu jest sporządzenie wyczerpującego uzasadnienia wyjaśniającego dlaczego w oparciu o konkretny materiał dowodowy organ administracji publicznej podjął właśnie takie a nie inne rozstrzygnięcie. Podkreślenie to jest tym bardzie istotne, kiedy mamy do czynienia z decyzja negatywną dla strony.

Przytoczone zaś przez Organ fakty co do przebiegu służby Skarżącego w okresie państawa totalitarnego, tj. "świadome" wstąpienie do służby, właściwie wykonywana praca jako funkcjonariusza w SB czy też członkowstwo w ZSMP - nawet jeśli podzieli się opinię Organu, że "(...) Skarżący z tego czerpał konkretne korzyści" - to jednak są to okoliczności irrelewantne z punktu widzenia przesłanek uniemożliwiających skorzystanie z dobrodziejstwa art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Taka wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej funkcjonariuszy w świetle przywołanego wcześniej orzecznictwa NSA ma charakter ugruntowany i nie wynika z niej, aby okoliczności związane z przynależnością partyjną/organizacją młodzieżową, świadomością organizacji służby, w której pełnił służbę funkcjonariusz, światopoglądem, etc. były objęte przepisem art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Inaczej mówiąc, racjonalny prawodawca nie przyjął, aby podane przez Organ w zaskarżonym uzasadnieniu okoliczności miały decydować o pozbawieniu funkcjonariuszy świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości.

Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, w ocenie Sądu, Organ poprzez wadliwą wykładnie przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, dokonał nieprawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i – w konsekwencji - z przekroczeniem granic swobodnej oceny materiału dowodowego, odmówił Skarżącemu wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatyrzeniowej, przez co naruszył przepis prawa materialnego tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej oraz przepisy procesowe, tj. w szczególności art. 7 oraz art. 80 k.pa. w zw. z art. 6 i art. 8 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygając sprawę ponownie, Organ jest związany na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną dokonaną przez Sąd w niniejszej sprawie.

Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że pomimo wyroku uchylającego zasakrżoną decyzję, odstąpiono od wskazania co do dalszego trybu postępowania, o którym mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. albowiem wydana decyzja została oparta na wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym poddanym ocenie przez Organ, z tym, że przekroczono granice uznania administracyjnego poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia okoliczności, które są irrelewantne w świetle art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Oznacza to, że Organ będąc związany oceną prawną wynikającą z uzasadnienia nin. wyroku, winien pozytywnie rozstrzygnąć wniosek Skarżącego z dnia [...] lutego 2017r.