Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 156/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 92 ust. 1, art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 2 par. 1 i 2, art. 72 par. 1 pkt 1, art. 75 par. 2 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Kwiatek, Protokolant Asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Z. W. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za kartę pojazdu i odmowy zwrotu opłaty I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza na rzecz Z. W. i J. W. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 75 § 2 pkt 1 litera c/ ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania Z. W. i J. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] Nr [...], odmawiającą stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu opłaty w kwocie 425 zł pobranej za kartę pojazdu samochodu marki Toyota Corolla, Nr rejestracyjny [...].

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu 23 listopada 2003 r. Prezydent Miasta L. działając na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz .U. z 2005 r. Nr 108, poz. 175) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) - dokonał decyzyjnej rejestracji powyższego pojazdu i pobrał opłatę w kwocie 500 zł za wydanie karty pojazdu . Złożony natomiast przez Z. W. i J. W. wniosek z dnia 26 września 2006 r. o zwrot opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł – nie mógł być pozytywnie rozpatrzony z tego względu, że niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, przepis § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia stracił moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r., na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. o sygn. akt U 6/04. Stąd też pobór opłaty za kartę pojazdu dokonany został na podstawie obowiązującego wówczas przepisu prawa i nie ma w tej sytuacji podstaw do stwierdzenia nadpłaty i jej zwrotu wnioskodawcom.

W odwołaniu od tej decyzji Z. W. i J. W. wnosili o jej uchylenie i zwrot pobranej opłaty za karę pojazdu argumentując, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu był przepisem niekonstytucyjnym, który utracił moc obowiązującą od dnia 1 maja 2006 r. Skarżący podnieśli przy tym, że od tego dnia za kartę pojazdu pobierana jest opłata w wysokości 75 zł.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając stanowisko w niej zawarte.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W. i J. W. zarzucili, że wydane decyzje wynikają z błędnej interpretacji powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i są sprzeczne z literą oraz duchem prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazanych.

Tytułem wstępu należy przypomnieć, że kryterium sądowej kontroli zaskarżonej decyzji wyznacza dyspozycja zawarta w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - zwanej dalej p.p.s.a. Zatem Sąd miał obowiązek zbadać, czy zaskarżona decyzja zgodna jest z obowiązującym prawem, przy czym - w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. – nie był związany sformułowanymi w skardze zarzutami i wnioskami.

Przechodząc do szczegółowych rozważań należy stwierdzić, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), przewidujący opłatę w kwocie 500 zł za wydanie karty pojazdu przy jego pierwszej rejestracji został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 175 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i utracił - na mocy wyroku Trybunału z dnia 17 stycznia 2006 r. o sygn. akt U 6/04 – moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że uzasadniając swoje stanowisko Trybunał Konstytucyjny wskazał, że Minister Infrastruktury ustalając wysokość opłaty wykroczył poza zakres upoważnienia zawartego w przepisie art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stanowiącego, iż przy określaniu warunków dystrybucji kart pojazdów należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Trybunał podkreślił przy tym, że Minister Infrastruktury ustalił opłatę niezgodnie ze wskazanymi wyżej wytycznymi oraz uwzględnił dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. W omawianym wyroku Trybunał wskazał ponadto, że jakkolwiek opłata, której spór dotyczy charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku jednakże w przeciwieństwie do niego, jest świadczeniem ekwiwalentnym.

Charakter tego świadczenia – w ocenie Sądu - upoważnia do stwierdzenia, że jakkolwiek opłata za kartę pojazdu ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi wzajemnej nabiera cech podatku w części przekraczającej "cenę" usług świadczonej przez organ publiczny, to w dalszym ciągu pozostaje opłatą za wydanie karty pojazdu, zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do tego przepisu, po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, kartę dla pojazdu samochodowego wydaje właściwy w sprawach rejestracji starosta, przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Opłata określona w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. stanowiła wiec niewątpliwie formę odpłatności za usługę (czynność) wydania karty pojazdu, a więc pomimo nabrania cech podatku nadal pozostaje opłatą za świadczenie organu publicznego. Rozważenia zatem wymaga w tej sytuacji problem, czy żądanie zwrotu takiej opłaty może być rozpatrzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), mającej - w myśl jej art. 2 § 1 – zastosowanie do:

- podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe (pkt 1);

- opłaty skarbowej oraz opłat, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych (pkt 3);

- spraw z zakresu prawa podatkowego innych niż wymienione w pkt 1, należących do właściwości organów podatkowych (pkt 4).

Zdaniem Sądu, wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że do świadczeń, o których w nim mowa, stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, jeśli łącznie spełnione są trzy przesłanki. Po pierwsze, świadczenie musi być podatkiem, opłatą lub niepodatkową należnością budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Po drugie, kompetencje do jego ustalania lub określania muszą należeć do organów podatkowych. Po trzecie, świadczenie musi mieć publicznoprawny charakter. Należy przy tym wskazać, że zgodnie z art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III tej ustawy ( w tym rozdziału 9 dotyczącego nadpłaty – art. 72 i nast.) stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż podatkowe organy.

Opłata za kartę pojazdu jest odpłatnym świadczeniem publicznoprawnym, stanowiącym dochód (należność) budżetu jednostki samorządu terytorialnego (powiatu) - w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2000 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) . Jednak wysokość i obowiązek uiszczenia opłaty wynika wprost z przepisów prawa, co oznacza, że nie jest spełniona druga przesłanka, bowiem kompetencje do ustalania i określania opłaty nie należą do organów podatkowych. Kompetencji takich nie posiadają również inne organy. Stąd też żaden organ państwowy, czy też samorządowy nie uczestniczy ani w ustalaniu, ani w określaniu zobowiązania konkretnej osoby do uiszczenia opłaty za kartę pojazdu skoro obowiązek świadczenia opłaty, jak i jej wysokość określają przepisy prawa. Organ rejestrujący pojazd ma jedynie obowiązek uzależnić wydanie karty pojazdu od uiszczenia opłaty przez właściciela pojazdu (art. 77 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym).

Zatem organ administracji samorządowej, działający jako organ właściwy w sprawach rejestracji pojazdu (art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym), pobierający opłatę za kartę pojazdu, nie jest uprawniony do wydania jakiegokolwiek aktu administracyjnego ustalającego, bądź określającego obowiązek świadczenia opłaty, w tym jej wysokości. Wobec tego wyłączona jest możliwość rozpoznania przez ten organ na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej wniosku o zwrot pobranej opłaty za kartę pojazdu oraz orzekania w tego rodzaju sprawach w drodze decyzji. Należy wyjaśnić, że opłata za kartę pojazdu nie jest w żaden sposób regulowana przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Gdyby tak było przepisy Ordynacji podatkowej wchodziłyby w grę na podstawie jej art. 2 § 1 pkt 3. Sprawa opłaty za kartę nie jest sprawą z zakresu prawa podatkowego, lecz sprawą wynikającą z prawa o ruchu drogowym i nie można jej rozpatrywać w kategoriach art. 2 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Skoro organ rejestrujący nie ustala i nie określa zarówno obowiązku uiszczenia opłaty, jak i jej wysokości, to nie może zastosować przepisów działu III Ordynacji podatkowej przy rozpatrywaniu wniosku o zwrot spornej opłaty. W takich przypadkach organ administracji samorządowej w drodze czynności materialno – technicznych załatwia sprawę poboru, zwrotu lub odmowy zwrotu opłaty, podlegających kontroli sądów administracyjnych ( por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 listopada 2005 r. o sygn. akt II SA/Op 380/05, opubl. ZNSA 2006/2/116 ).

To przesądza, że obie decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej, bowiem przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, w tym wskazane w decyzjach unormowania art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 2 pkt 1 lit. c/ nie mogły być podstawą do orzekania w spornej sprawie opłaty za kartę pojazdu. Zatem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta L. obarczone są kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uniemożliwiającą merytoryczną kontrolę zasadności odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.