Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 102/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 157 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 34 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 231 par. 3
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Dnia 24 lipca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia NSA Anna Stępień, Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2012 roku sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3, art. 61a § 1, art. 28, art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. wspólnego dla wszystkich dzielnic miasta Ł. – Geodety Miejskiego z dnia [...], nr [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste D. K. nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w Ł. przy ul. A., oznaczonej jako działka nr 577, o powierzchni 655 m², której stan prawny był uregulowany w księdze wieczystej KW [...].

W toku postępowania ustalono, iż pismem z dnia 2 listopada 2009r. E. K. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z żądaniem stwierdzenia nieważności określonej wyżej decyzji terenowego organu administracji państwowej, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nadto opartej na fałszywych dokumentach.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...], orzekającą o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy.

Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2011r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1258/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpatrzeniu skargi E. K. na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...], orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż skoro postępowanie toczyło się bez udziału użytkownika wieczystego, nie można było wykluczyć, iż skarżący noszący to samo nazwisko jest następcą prawnym, bądź rodziną, co wynika wprost z treści oświadczenia załączonego do pisma z dnia 1 lutego 2010r., gdzie pisze o D. jako bracie. Powyższa okoliczność znalazła pewne potwierdzenie na etapie postępowania sądowego, gdzie ze złożonego oświadczenia skarżącego o jego stanie majątkowym i dochodach wynika, że syn jego D. K. nie żyje, a on zajmuje się wychowaniem i finansowaniem wnuków. Niezależnie więc od tego czy D. K. był bratem skarżącego czy jego synem, to okoliczność ta winna być przedmiotem wyjaśnienia na etapie postępowania przed organem administracji, co w konsekwencji pozwoliłoby ustalić krąg uczestników tego postępowania i ewentualny przymiot strony skarżącego jako potencjalnego następcy. Następnie Sąd podkreślił, iż nie przesądzając wyników ponownie przeprowadzonego postępowania przed organami administracji, organ winien uwzględnić powyższe wskazania przy ustalaniu stanu faktycznego i ustalaniu interesu skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że następcy prawni (spadkobiercy) jako współwłaściciele nieruchomości mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej prawo ich poprzednikowi prawnemu.

Uwzględniając powyższe wskazania Sądu, pismem z dnia 11 lipca 2011r. Kolegium wezwało E. K. do usunięcia braków w złożonym przez niego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przez wskazanie interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji, tj. wskazanie konkretnej normy prawa uzasadniającej to żądanie, a także wykazanie interesu prawnego. Ponadto wnioskodawca został zobowiązany do wskazania następców prawnych po zmarłym D. K. oraz do złożenia jednoznacznego oświadczenia, czy wnioskodawca działa wyłącznie i jedynie w interesie własnym, czy też działa on jako następca prawny zmarłego D. K., bądź jako pełnomocnik, przedstawiciel prawny jego następców prawnych, a jeżeli tak, to zobowiązano go do złożenia stosownego dokumentu, na potwierdzenie oświadczenia strony.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie E. K., pismem z dnia 28 lipca 2011r. wyjaśnił, że przysługujący mu interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji wynika z treści art. 231 § 3 Kodeksu cywilnego (w brzmieniu tego przepisu obowiązującym w dacie wydania skarżonej decyzji) oraz z aktualnie obowiązującego art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również z art. 28 K.p.a. W ocenie wnioskodawcy powyższe potwierdza umowa cywilna zawarta między nim a właścicielem gruntu, tj. Skarbem Państwa, na podstawie której dzierżawił on nieruchomość położoną w Ł. przy ulicy A., a jako dzierżawcy służyło mu w stosunku do niej prawo pierwokupu. Ponadto, będąc samoistnym posiadaczem nieruchomości w dobrej wierze, wzniósł za zgodą Skarbu Państwa budynek warsztatowy i stale, w pewnych odstępach czasu, składał do właściwych organów wnioski o wykup tej nieruchomości.

Następnie E. K. stwierdził, że spadkobiercami D. K. są prawdopodobnie jego synowie G. R., A. R. i P. R., lecz składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie działał on w ich imieniu, a wyłącznie i jedynie w imieniu własnym i we własnym interesie. Ponadto oświadczył, że nie posiada wiedzy na temat ewentualnego postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, a tym bardziej nie dysponuje odpisem stosownego postanowienia Sądu, co odnosi się zarówno do dziedziczenia ustawowego, jak i testamentowego.

W piśmie z dnia 28 lipca 2011r. E. K. złożył również wnioski dowodowe a w kwestii toczenia się postępowania na podstawie art. 145 § 1 K.p.a., wskazał, że wszczęcie takiego postępowania nie byłoby zgodne z jego intencją.

W oparciu o przepis art. 61a § 1, art. 28, art. 61 § 1, art. 157 § 2 K.p.a., art. 10, art. 19 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969r., nr 22, poz. 159 ze zm.), art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, poz. 192 ze zm.), § 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz.U., nr 13, poz. 120 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, iż wnoszącemu podanie nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. wspólnego dla wszystkich dzielnic miasta Ł. – Geodety Miejskiego z dnia [...], nr [...] ani też nie ma on interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności tej decyzji. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...], nr [...], odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

W ustawowym terminie E. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, iż organ dokonał błędnej oceny kwestii przysługiwania mu interesu prawnego w postępowaniu w sprawie oddania nieruchomości gruntowej położonej w Ł. przy ul. A. w użytkowanie wieczyste, jak również w ewentualnym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji kończącej to postępowanie. W jego ocenie Kolegium nie ustaliło okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia ww. kwestii, nie wystąpiło do odpowiednich organów w celu uzyskania wszystkich niezbędnych dokumentów, a tym samym naruszyło przepisy art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Niewyjaśnione fakty dotyczą m.in.: kręgu osób będących spadkobiercami po D. K., rozbieżności co do nazwiska spadkodawcy i jego potencjalnych spadkobierców, wpisów w księdze wieczystej, treści umów zawartych między Skarbem Państwa a E. K., procedury przyznania mu pozwolenia na budowę w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości czy treści złożonego przez niego w 1985r. wniosku o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Ponadto E. K. podniósł zarzut naruszenia przez organ przysługującego mu uprawnienia do dostępu do akt sprawy w zakresie dotyczącym dowodów użytkowania przez niego przedmiotowej nieruchomości w latach 1973 – 1985 i posiadania statusu jej samoistnego posiadacza.

Zdaniem wnioskodawcy przepisami prawa materialnego, z których można wywieść przysługujący mu interes prawny w obu określonych wyżej postępowaniach są § 5, § 9, § 10 i § 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków, powołanego w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia oraz art. 231 § 3 Kodeksu cywilnego. Na podstawie powołanych przepisów organ właściwy do wydania decyzji w sprawie oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste powinien, w ocenie wnioskodawcy, uczynić przedmiotem rozpatrzenia wnioski wszystkich osób zainteresowanych ustanowieniem na ich rzecz tego prawa i dopiero po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego dokonać wyboru między nimi, dając temu wyraz w treści decyzji. E. K. podniósł także kwestię sfałszowania dokumentów, na co wskazując dokumenty dotyczące przedmiotowej sprawy, znajdujące się w posiadaniu organu.

W toku postępowania, w dniu 28 października 2011r., do Kolegium wpłynął wniosek E. K. o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, obejmującego zwrócenie się do Urzędu Miasta Ł., Sądu Rejonowego w Z. i organów administracji architektoniczno – budowlanej o przekazanie dokumentów dotyczących nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A., potwierdzających interes prawny wnioskodawcy w żądaniu stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...], nr [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, iż jak wynika z analizy posiadanych dokumentów, niesporne jest, iż ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. Wspólnego dla wszystkich dzielnic miasta Ł. – Geodeta Miejski, po rozpatrzeniu wniosku D. K., orzekł o oddaniu mu w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Ł. przy ulicy A., oznaczonej jako działka nr 577 o powierzchni 655 m². Konsekwencją ww. ostatecznej decyzji było zawarcie w dniu 30 stycznia 1986r. umowy między Skarbem Państwa, a D. K. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste.

Następnie organ, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samoistnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., W przypadku wniesienia przez określoną osobę żądania stwierdzenia nieważności decyzji podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej, po ustaleniu swojej właściwości w sprawie, jest zbadanie kwestii o charakterze formalnym, warunkujących dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania w tym przedmiocie, do których należy m.in. ustalenie, czy żądanie pochodzi od podmiotu będącego stroną. Stwierdzenie istnienia przeszkody o charakterze podmiotowym obliguje organ, jak już wyżej wskazano, do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Organ powinien przy tym bezwzględnie przestrzegać reguły, iż aby dany podmiot mógł skutecznie żądać stwierdzenia nieważności określonej decyzji, musi przysługiwać mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. To zaś wymaga wykazania interesu prawnego, który w przeciwieństwie do interesu faktycznego, wynika z konkretnej normy prawa materialnego.

W ocenie Kolegium przepisami prawa materialnego, z których należy wywodzić status strony w postępowaniu w sprawie oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, a co za tym idzie na istnienie interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tym postępowaniu, są normy zawarte w aktach prawnych obowiązujących w dacie wydania kwestionowanej decyzji, tj. art. 10, art. 19 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz § 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków.

Dalej Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 10 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach w użytkowanie wieczyste mógł być oddany tylko teren państwowy i mogło to nastąpić na rzecz jednej lub kilku osób. W realiach niniejszej sprawy nieruchomość oddano w użytkowanie wieczyste D. K., na jego wniosek. Umowę użytkowania wieczystego terenów z równoczesną sprzedażą położonych na nich budynków wymienionych w art. 12 ust. 1 zawierał na podstawie decyzji organu gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej przedstawiciel tego organu (art. 20 ust. 1 powołanej wyżej ustawy). Decyzja ta powinna była w szczególności określać osobę wieczystego użytkownika oraz przedmiot i warunki użytkowania wieczystego, a ponadto budynki wymienione w art. 12 ust. 1 będące przedmiotem zamierzonej sprzedaży (art. 20 ust. 2). Bezspornym jest, iż ostateczna decyzja kwestionowana przez E. K. określa jako użytkownika wieczystego wyłącznie D. K.

Następnie organu powołał się na art. 19 ust. 1 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, z którego wynikało, że jeżeli umowa oddania terenu w użytkowanie wieczyste nie zawierała odmiennych postanowień, tereny te i znajdujące się na nich budynki były wolne od wszelkich długów i ciężarów. Natomiast z ust. 2 powołanego przepisu wynikało, że osoby, którym przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomościach wymienionych w ust. 1, mogły w terminie 1 roku licząc od dnia zawarcia umowy zgłaszać roszczenia o realizację ich wierzytelności w organie gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium powiatowej rady narodowej. Za wierzytelności te odpowiadał Skarb Państwa do wysokości odszkodowania, jakie przysługiwałoby w przypadku wywłaszczenia tej nieruchomości. W powołanej wyżej normie ustawodawca ukształtował zatem uprawnienie osób, którym przysługiwały określone prawa w stosunku do nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, jednakże uprawnienie to, po pierwsze, dotyczyło wyłącznie osób, którym przysługiwało prawo rzeczowe, a po drugie, sprowadzało się jedynie do roszczenia odszkodowawczego. Ustawodawca nie wprowadził zatem żadnych szczególnych uprawnień odnoszących się do dzierżawcy, którym był E. K., natomiast art. 29 i nast. powoływanej ustawy przewidywał prawo pierwokupu, ale przysługiwało ono wyłącznie Skarbowi Pastwa, a nie dzierżawcy gruntu.

Dalej organ powołał się na przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków i stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że wniosek w stosunku do nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. został złożony przez D. K. Natomiast stosownie do § 5 powołanego wyżej rozporządzenia najemców lokali mieszkalnych w budynkach położonych na terenach przeznaczonych do oddania w użytkowanie wieczyste oraz dzierżawców takich terenów należało zawiadomić pisemnie o przeznaczeniu tych terenów do oddania w użytkowanie wieczyste z równoczesną sprzedażą położonych na nich domów (budynków). Było to jedyne uprawnienie przyznane w ówczesnym stanie prawnym przez ustawodawcę najemcom lub dzierżawcom nieruchomości oddawanych w użytkowanie wieczyste. Sprowadzało się ono jednak wyłącznie do uzyskania informacji, że nieruchomość będzie oddana w użytkowanie wieczyste, a znajdujące się na niej budynki (domy) zostaną ewentualnie sprzedane. Powyższa norma w żaden sposób nie uzasadnia poglądu, iż E. K. był stroną postępowania o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste D. K. Informacji o przeznaczeniu terenu do oddania w użytkowanie wieczyste nie należy w ocenie Kolegium utożsamiać z udziałem określonej osoby jako strony w postępowaniu prowadzonym w tym przedmiocie.

Następnie organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach stwierdzając, iż nie kształtują one żadnych szczególnych uprawnień po stronie E. K. jako dzierżawcy nieruchomości, która została oddana w użytkowanie wieczyste innej osobie.

Dalej Kolegium stwierdziło, iż powoływany przez E. K. przepis art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako norma uzasadniająca jego interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, nie może mieć zastosowania bowiem przepis ten nie obowiązywał w dniu jej wydania. Z kolei powoływana przez skarżącego norma zawarta w art. 231 § 3 Kodeksu cywilnego (w brzmieniu obowiązującym w dniu 9 lipca 1985r.) odnosiła się do roszczeń samoistnego posiadacza, który wzniósł budynek lub inne urządzenie na cudzym gruncie. Skoro zaś E. K. był dzierżawcą nieruchomości, to nie mógł być samoistnym posiadaczem gruntu, a jedynie posiadaczem zależnym.

Następnie organ podniósł, iż zarówno w decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Przestrzennej Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. – P. z dnia [...] o pozwoleniu na użytkowanie obiektu – warsztatu mechaniki pojazdowej w Ł. przy ul. A., jak i w opinii Kierownika Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. – P. z dnia [...] wyraźnie stwierdza się, że z uwagi na to, iż działka znajduje się na terenie przeznaczonym pod budownictwo jednorodzinne, budynek warsztatowy należy traktować jako tymczasowy na okres do czasu realizacji zamierzeń urbanistycznych. Skarżący powinien zatem mieć świadomość, że teren, na którym wzniósł budynek warsztatowy, był przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, a sam budynek stanowił jedynie zabudowę tymczasową realizowaną na cudzym gruncie do czasu realizacji planów zabudowy.

Zdaniem Kolegium fakt, iż E. K. dążył do tego, aby Skarb Państwa oddał mu przedmiotową nieruchomość w użytkowanie wieczyste nie oznacza, że był on stroną postępowania o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste D. K., bądź że ma interes prawny w ewentualnym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tym postępowaniu, natomiast w świetle wyjaśnień udzielonych przez skarżącego w piśmie z dnia 28 lipca 2011r. nie budzi wątpliwości, że wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. wspólnego dla wszystkich dzielnic miasta Ł. – Geodety Miejskiego z dnia [...], nr [...] złożył on w imieniu własnym i we własnym interesie, nie działając jako następca prawny (spadkobierca) zmarłego D. K., ani też w charakterze przedstawiciela ustawowego, opiekuna czy pełnomocnika jego zstępnych.

W ocenie Kolegium E. K. ma jedynie interes faktyczny we wzruszeniu decyzji z dnia [...] nr [...], natomiast posiadanie interesu faktycznego nie jest tożsame z posiadaniem interesu prawnego i nie daje skutecznej podstawy do kwestionowania decyzji w trybie nadzwyczajnym, tj. w trybie stwierdzenia nieważności. W związku z powyższym organ utrzymał w mocy własne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, odstępując jednocześnie od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. K. złożył skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy przez błędną interpretację art. 28 K.p.a., jak również naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 K.p.a. oraz art. 10 § 1 K.p.a., jak również naruszenie art. 75 § 1 i 77 § 1 K.p.a. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie należy wskazać, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jednym z postępowań nadzwyczajnych i odnosi się do możliwości wzruszenia rozstrzygnięć cieszących się przymiotem ostateczności, a więc takich, od których nie przysługuje już stronie zwyczajny środek zaskarżenia.

Zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Niewątpliwe zatem powołany przepis uprawnia do wszczęcia postępowania nieważnościowego przede wszystkim stronę, która brała udział w postępowaniu zwyczajnym. Jednakże z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jest nie tylko podmiot, który brał udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji, ale również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku będą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tego aktu. Zatem o legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej decyduje istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, w rozumieniu art. 28 K.p.a. (vide: wyroki: NSA z dnia 5 lipca 2012r., w sprawie sygn. akt II OSK 675/11; NSA z dnia 27 marca 2012r., w sprawie sygn. akt II OSK 50/11; z dnia 28 lipca 2010r., w sprawie sygn. akt I OSK 1345/09; WSA w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2012r., w sprawie II SA/Gl 917/11; WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2012r., w sprawie sygn. akt I SA/Wa 955/11; WSA w Łodzi z dnia 16 grudnia 2010r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 991/10 – wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżący nie brał udziału w postępowaniu zwyczajnym zakończonym decyzją dotyczącą oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Niewątpliwie jest także i to, jak wynika z oświadczenia skarżącego, złożonego w toku postępowania administracyjnego, w niniejszej sprawie występuje on we własnym interesie, a nie jako następca prawny użytkownika wieczystego, czy też jako pełnomocnik (przedstawiciel ustawowy) następców prawnych użytkownika wieczystego. Organ administracji ustalił zatem ponad wszelką wątpliwość, w jakim charakterze skarżący żąda stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej – wykonał więc w tym zakresie zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawarte w wyroku dnia 18 stycznia 2011r., w sprawie sygn. akt 1258/10.

W związku z powyższym należało ocenić, czy skarżący miał w tej sprawie interes prawny, by żądać stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przypomnieć należy, iż musi to być interes o charakterze bezpośrednim, zindywidualizowanym (osobistym), skonkretyzowanym i realnym. Innymi słowy interes ten musi wynikać ze ściśle określonego przepisu prawa materialnego oraz odnosić się wprost do podmiotu żądającego wszczęcia postępowania i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu.

W niniejszej sprawie Sąd podzielił stanowisko Kolegium, iż skarżący nie wskazał jakiejkolwiek normy prawa materialnego, z której można by wywieść jego interes prawny. Zarówno przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, jak również ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, a także rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków w żaden sposób nie uprawniały skarżącego do żądania ustanowienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz uwzględnienia jego osoby w postępowaniu o ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu.

Jak słusznie podkreśliło Kolegium interes prawny skarżącego nie może wynikać z art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż przepis ten nie obowiązywał w dniu wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności żąda skarżący. Z kolei powoływana przez skarżącego norma zawarta w art. 231 § 3 Kodeksu cywilnego (w brzmieniu obowiązującym w dniu [...]) odnosiła się do roszczeń samoistnego posiadacza, który wzniósł budynek lub inne urządzenie na cudzym gruncie, natomiast skarżący nigdy nie był samoistnym posiadaczem, a będąc dzierżawcą niewątpliwie pozostawał posiadaczem zależnym. Natomiast wzniesienie przez skarżącego, przy takim tytule do gruntu, budynków na przedmiotowej nieruchomości wskazywać może jedynie na posiadanie interesu faktycznego w analizowanym postępowaniu. Stanowisko to potwierdza, prawidłowo ustalone i ocenione w toku postępowania administracyjnego, zastrzeżenie tymczasowości wzniesionych obiektów dokonane przez kompetentny organ administracji.

Tym samym organ w toku niniejszego postępowania w sposób nie budzący zastrzeżeń ustalił niezbędne okoliczności, które jednoznacznie przemawiają za koniecznością odmówienia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej. Tym samym organ prawidłowo oparł swe rozstrzygnięcie o normę art. 61a § 1 K.p.a. Zasadnie również nie prowadził dalszego postępowania wyjaśniającego, które wobec odmowy wszczęcia postępowania nie miałoby prawnego usprawiedliwienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

j.m.