Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1767/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1 i art. 141
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych A. K. oraz A. K., J. Ż., J.K. (następców prawnych H.K.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2047/15 w sprawie ze skarg A. K., H.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Sygn. I OSK 1767/16

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2047/15 oddalił skargi A. K. i H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 1974 r., nr [...] Naczelnik Powiatu w R. orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 4,33 ha, położonego we wsi C., gm. K., pow. R., stanowiącego własność spadkobierców A. K., uwidocznionego na mapie i rejestrze ewidencji gruntów wsi C. pod poz. rej. [...] - jako mienie opuszczone.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1994 r. Wójt Gminy K. sprostował z urzędu decyzję Naczelnika Powiatu w R. z dnia [...] kwietnia 1974 r. wskazując nr działki przejętego gospodarstwa, tj. nr [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1974 r. wystąpił A. K..

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1974 r., wskazując, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające przejęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. (Dz. U. Nr 39, poz.174 z późn. zm).

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. odwołanie wniósł A. K.. W odwołaniu podniósł, iż protokół z oględzin gospodarstwa rolnego sporządzony został w marcu, tj. w okresie przed rozpoczęciem prac polowych. Dla oceny gospodarstwa nie mógł zostać uznany wyłącznie krótki wycinek rocznego prosperowania gospodarstwa rolnego. Podniósł, że przedłożone do akt sprawy dokumenty w postaci dowodów zapłaty za prace polowe w 1972 r. zaprzeczają treści decyzji stwierdzającej, że gospodarstwo było niezagospodarowane i leżało odłogiem. Ponadto wskazał, iż wyrazem zainteresowania gospodarstwem rolnym były podejmowane przez Z. K. rozmowy w przedmiocie wydzierżawienia gruntów.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego w R. z dnia 11 września 1972 r., sygn. akt Ns. [...], prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego położonego we wsi C. pozostałego po A. K., zmarłym dnia 13 stycznia 1968 r. zachowała córka B. K. w całości. Natomiast jak wynika z ww. postanowienia prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego pozostałego w spadku po B. K., zmarłej dnia 7 kwietnia 1972 r. zachował w całości brat Z. K.. Z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 30 kwietnia 2001 r., sygn. akt I Ns [...] wynika z kolei, iż spadek po Z.K. zmarłym dnia 17 marca 2001 r. nabyli wdowa H.K. i syn A. K. w udziałach po 1/2 części każdy z nich.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że gospodarstwo rolne o obszarze 4,33 ha stanowiące działkę nr [...], położone na terenie wsi C., gmina K., stanowiące własność spadkobierców A. K. zostało przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 z późn. zm.). Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy wskazywał, iż przedmiotowe gospodarstwo było gospodarstwem opuszczonym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1957r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. W uzasadnieniu decyzji Naczelnika Powiatu w R. z dnia [...] kwietnia 1974 r. wskazano, iż przedmiotowe gospodarstwo rolne jest niezagospodarowane i od kilku lat leży odłogiem. Właściciel ani nikt z członków rodziny nie zamieszkuje w gospodarstwie i w ogóle się nim nie interesuje. Akta sprawy zawierają protokół spisany dnia 8 marca 1974 r. przez Komisję w składzie inspektora Państwowego Funduszu Ziemi, kierownika służby rolnej oraz sołtysa wsi C. w sprawie zbadania na gruncie gospodarstwa rolnego projektowanego do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa jako mienie opuszczone. Z protokołu wynika, iż po zbadaniu na gruncie gospodarstwa rolnego o pow. 4,33 ha stanowiącego własność spadkobierców A. K. komisja stwierdziła, że właściciel A. K. nie żyje od kilkunastu lat. Spadkobiercy zamieszkują w powiecie C., ale nie interesują się gospodarstwem. Wskazano, iż działka oznaczona nr [...] o pow. 4,33 ha leży odłogiem. Ponadto z protokołu wynika, iż w skład gospodarstwa wchodzą dom drewniany kryty słomą oraz stodoła ryglówka kryta słomą, których stan komisja oceniła jako zły.

Minister wskazał, że przepisy prawa materialnego nie przewidywały stosowania szczególnej procedury postępowania w sprawie ustalania, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa jako "gospodarstwo opuszczone". W szczególności nie wskazywały konieczności sporządzania protokołu z oględzin gospodarstwa ani pory roku, w jakiej możliwe było stwierdzenie stanu faktycznego na gruncie. Ponadto podniósł, iż ziemia musi być właściwie uprawiana przez cały rok - co wiąże się przede wszystkim z jej nawożeniem, które użyźnia glebę. Znajdujące się w aktach sprawy kserokopie potwierdzeń zapłaty za zlecane prace polowe w postaci orki, bronowania i talerzowania potwierdzały, że prace te prowadzone były w 1972 r., a zatem dwa lata przed wydaniem kwestionowanej decyzji. Akta sprawy nie zawierają natomiast dowodów, które wskazywałyby na fakt uprawy przedmiotowego gospodarstwa oraz poddawania go w właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę w okresie bezpośrednio poprzedzającym przejecie gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa. Z brzmienia przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. wynika, iż wystarczające do podjęcia decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa jako opuszczone przez właściciela było stwierdzenie organu administracyjnego, że grunty leżą odłogiem, zaś właściciel się nimi nie interesuje i w tym zakresie bez znaczenia pozostaje fakt jak długo taki stan istnieje. Organ stwierdził, że ze znajdującej się w aktach korespondencji prowadzonej przez A. K. wynika, iż nie był on zainteresowany prowadzeniem gospodarstwa. Sam fakt prowadzenia rozmów przez właściciela gospodarstwa z osobami zainteresowanymi dzierżawą czy użytkowaniem gruntów nie jest wystarczający dla przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w § 1 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. W aktach sprawy nie znajduje się bowiem żadna umowa dzierżawy czy użytkowania gospodarstwa stanowiącego własność spadkobierców A. K.. Z akt sprawy nie wynika także, aby po 1972 r. gospodarstwo było przez kogokolwiek uprawiane czy poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Akta sprawy nie zawierają także żadnych dokumentów wskazujących, aby gospodarstwo było zamieszkane przez właściciela, jego małżonka, dzieci lub rodziców oraz w całości lub w większej części uprawiane czy poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. W świetle powyższego Minister uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki kwalifikujące omawiane gospodarstwo rolne do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Wobec powyższego, w ocenie organu, brak było przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w R. z dnia [...] kwietnia 1974 r.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł A. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkującą uznaniem, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w R. z dnia [...]kwietnia 1974 r., którą przejęto na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne spadkodawców skarżącego pomimo tego, iż decyzja została wydana bezprawnie, gdyż nie wstąpiły przesłanki do uznania gospodarstwa rolnego za opuszczone, a tym samym uzasadniających jego przejęcie przez Skarb Państwa. Skarżący wskazał, że jeden z podstawowych zarzutów podniesionych przez niego w odwołaniu od decyzji Wojewody dotyczył okresu, w jakim dokonano oględzin gospodarstwa rolnego. Był nim miesiąc marzec, który podczas całego cyklu produkcyjnego gospodarstwa rolnego w zakresie uprawy jest czasem, gdy nie prowadzono istotnych prac polowych. Skarżący wskazał, że organ drugiej instancji w wydanej decyzji podniósł, że zarzut dotyczący terminu w jakim dokonano oceny stanu gospodarstwa rolnego nie zasługuje na uwzględnienie z powodu braku szczegółowych uregulowań kwestii procedury oceny oraz uznawania gospodarstwa za opuszczone w szczególności w zakresie konieczności przeprowadzania oględzin oraz ich terminu. Skarżący stwierdził, że takie stanowisko przeczy jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasady dogłębnego zbadania materii sprawy, stojącej ponad uregulowaniami szczegółowymi zawartymi w przepisach administracyjnego prawa materialnego - w tej sprawie dekretu regulującego kwestię przejmowania na własność Skarbu Państwa opuszczonych gospodarstw rolnych. Kolejnym ważnym aspektem sprawy przemawiającym za uznaniem bezprawności decyzji o przejęciu gospodarstwa przez Skarb Państwa - braku obiektywnych przesłanek pozwalających na podjęcie tego rozstrzygnięcia jest, w ocenie skarżącego, okoliczność prowadzenia na gruntach prac polowych zlecanych przez właściciela gospodarstwa osobom trzecim. Stwierdzenie pozostawania ziemi odłogiem było w ocenie skarżącego zbyt daleko idącą oceną.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła również H. K.. W skardze podniosła zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi w skardze A. K..

W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2048/15 Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2047/15 (ze skargi A. K.) oraz I SA/Wa 2048/15 (ze skargi H. K.) oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt. I SA/Wa 2047/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał obie skargi za niezasadne.

Sąd wskazał, że weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja z dnia [...] kwietnia 1974 r. wydana została na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym - Dz. U. z 1957 r., Nr 39, poz. 174 - (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 161). Stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 powołanej ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne.

Przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. stanowił więc podstawę do przejmowania mienia dwojakiego rodzaju:

1) gospodarstw rolnych i działek określonych w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r.,

2) wszelkich innych gospodarstw rolnych opuszczonych przez właścicieli.

W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie wymagało ustalenia, na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, czy przejęta na własność Państwa nieruchomość spełniała na dzień wydania decyzji z dnia [...] maja 1974 r. cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego. Tryb przejęcia był dopuszczalny bowiem tylko do opuszczonych gospodarstw rolnych, a nie do wszystkich nieruchomości wskazujących cechy opuszczenia. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), stanowiącego także podstawę prawną decyzji z dnia [...] kwietnia 1974 r., za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Z dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania (pismo Urzędu Gminy w K. z dnia 23 stycznia 1974 r. do Z. K., pismo Urzędu Gminy w K. z dnia 28 lutego 1974 r. do Urzędu Powiatowego w R., korespondencja z miesiąca lutego 1974 r. prowadzona pomiędzy A. W. i E. D. a Z. K. i J. K. - celem dzierżawy przedmiotowego gospodarstwa, protokół z dnia 8 marca 1974 r., decyzja z dnia [...] kwietnia 1974 r.) bezspornie wynika, że gospodarstwo rolne o pow. 4,33 ha, położone we wsi C. gmina K., powiat R. spełniało przesłankę opuszczenia w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Na nieruchomości tej nie zamieszkiwali bowiem spadkobiercy, zmarłego 13 stycznia 1968 r., właściciela gospodarstwa A. K.. Ta okoliczność nie jest w sprawie przez skarżących kwestionowana.

Ocenie przez Sąd podlegała także zasadność przyjęcia przez Ministra spełnienia przesłanki drugiej wynikającej z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r., tj. brak uprawy gospodarstwa w większej części oraz poddawania właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela (w sprawie niniejszej spadkobierców) bądź użytkownika albo dzierżawcę. Zdaniem Sądu prawidłowo organ przyjął (biorąc pod uwagę istotę postępowania nadzorczego oraz fakt, że jest ono prowadzone po kilkudziesięciu latach od przejęcia przedmiotowej nieruchomości), że powyższa przesłanka została spełniona. Prowadzą do tego nie tylko ocena kontrolowanej decyzji z kwietnia 1974 r., czy protokołu lustracji z marca 1974 r., ale również ocena pozostałych dokumentów w sprawie. Słusznie Minister wskazał, że wprawdzie Z. K. był zainteresowany w lutym 1974 r., oddaniem w dzierżawę gospodarstwa (o czym świadczy wyżej powołana korespondencja z A. W. i E. D.), jednakże do podpisania umowy dzierżawy przed przejęciem gospodarstwa w kwietniu nie doszło. Takiej umowy nie tylko nie odnalazł w aktach archiwalnych sprawy organ, ale i również nie przedłożyły jej w trakcie postępowania strony skarżące, lub też innego dowodu potwierdzającego fakt jej zawarcia.

W ocenie Sądu prawidłowo także Minister wywiódł, że przywoływane przez strony skarżące kserokopie potwierdzeń zapłaty za zlecone prace polowe w postaci orki, bronowania i talerzowania świadczą jedynie o poddawaniu (bliżej nie oznaczonej powierzchni nieruchomości) zabiegom agrotechnicznym, ale w 1972 r., tj. dwa lata przed przejęciem gospodarstwa.

Sąd nie podzielił także zarzutu skarg sprowadzającego się do przyjęcia przez organ jako dowód protokołu oględzin gospodarstwa z marca 1974 r., gdy tymczasem - zdaniem skarżących - miesiąc ten jest okresem podczas całego cyklu produkcyjnego gospodarstwa rolnego w zakresie upraw, kiedy nie prowadzi się istotnych prac polowych. Słusznie bowiem Minister w tym zakresie przyjął (powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1820/12, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 106/13), że "ziemia musi być właściwie uprawiana przez cały rok – co wiąże się przede wszystkim z jej nawożeniem, które użyźnia glebę (...)." W protokole lustracji komisja zaś wyraźnie stwierdziła, że nieruchomość stanowi odłóg, czyli oznacza to - grunty pozostawione bez ingerencji człowieka przez ostatnie lata.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie uznał, iż decyzja z dnia [...] maja 1974 r. nie została dotknięta którąkolwiek z wad nieważności normowanych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wadą rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji nie było podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Od powyższego wyroku jednobrzmiące skargi kasacyjne złożyli A. K. i H.K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

1) art. 1 §1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 84 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast na jej uwzględnieniu, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów administracji, pomimo tego, że nie uwzględniono dowodów i wniosków dowodowych, a także nie rozważono całego materiału dowodowego, nie wyjaśniono okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, co skutkowało jej nienależytym i niewyczerpującym rozpoznaniem,

2) art.133§1 i art.141 §4 p.p.s.a. polegające na pominięciu okoliczności, że właściciel gospodarstwa Z. K. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją o przejęciu gospodarstwa rolnego i nieodniesienie się do tej okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku,

3) prawa materialnego przez błędną wykładnię tj. uznanie, iż spełnione zostały przesłanki art. 2 ust.1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) oraz §1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) do uznania za opuszczone gospodarstwa rolnego skarżącego.

Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarg kasacyjnych rozwinięto powyższe zarzuty wskazując, że w postępowaniu przed Naczelnikiem Powiatu w R., który wydał decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego w dniu [...] kwietnia 1974 r. nie brał udziału Z. K., który odziedziczył to gospodarstwo po śmierci A. K. ( zmarł 13 stycznia 1968 r.) i B. K. ( zmarła 7 kwietnia 1972 r.). Z. K. powinien brać udział w postępowaniu i powinna mu być też doręczona decyzja, na co w aktach sprawy brak potwierdzenia. Skarżący kasacyjnie nie zgodził się z oceną, że przedmiotowe gospodarstwo było opuszczone. Przyznał, że wprawdzie w gospodarstwie tym nikt z właścicieli nie zamieszkiwał, lecz prace w gospodarstwie były prowadzone, a więc nie została spełniona druga z przesłanek umożliwiających przejęcie gospodarstwa – nieuprawianie i niepoddawanie właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika lub dzierżawcę. Skarżący podał, że zakres tych prac, ich rodzaj i dowody na okoliczność ich prowadzenia wskazał w odwołaniu i skardze do Sądu pierwszej instancji. Wyrazem zainteresowania stanem gospodarstwa przez jego właściciela były podejmowane przez niego próby przekazania gruntów w dzierżawę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne A. K. i H. K. nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skargach podstaw kasacyjnych.

W skargach kasacyjnych podniesiono zarzuty oparte na obydwu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W tej sytuacji w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty procesowe.

Nie mógł być uwzględniony zarzut naruszenia art. 1 §1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art.7, art.8 i art.84 k.p.a. polegający na nieuwzględnieniu dowodów i wniosków dowodowych, a także nierozważeniu całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu tego nie rozwinięto bardziej szczegółowo, wskazując jedynie, że w odwołaniu i w skardze do Sądu pierwszej instancji wskazano szereg dowodów. Z odwołania i skargi wynika zaś, że skarżący jako dowody wskazał potwierdzenia zapłaty za prace polowe z 1972 r., pismo Urzędu Gminy w K. z dnia 28 lutego 1974 r. oraz list z 18 lutego 1974 r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd do tych dokumentów się odniósł i wyraził też swą ocenę. Nie wiadomo zatem, o jakie dowody, których oceny nie dokonał Sąd pierwszej instancji, chodziło autorowi skarg kasacyjnych. W aktach brak jest także wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżących i nierozpatrzonych przez organy administracji.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art.133§1 i art.141 §4 p.p.s.a. polegającego na pominięciu okoliczności, że Z. K. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego, zauważyć trzeba, że niniejsze postępowanie prowadzone jest z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a zatem powoływanie się na przesłankę zmierzającą do wznowienia postępowania nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy nawet w sytuacji, gdy Sąd w uzasadnieniu wyroku do tej okoliczności się nie odniósł. Zarzuty oparte na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. mogą odnieść zamierzony skutek, jedynie wówczas gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wymaga podkreślenia, że sprawa prowadzona jest w nadzwyczajnym trybie – w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, a w takiej sprawie skarga kasacyjna powinna wskazywać naruszenia przepisów dotyczących tego postępowania ( art.156 §1 pkt 2 k.p.a.) i wykazywać na czym polega błędne przyjęcie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. W złożonych w niniejszej sprawie skargach kasacyjnych brak takich zarzutów, jak też stosownej argumentacji na ich poparcie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię – art. 2 ust.1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Przede wszystkim z uzasadnienia skarg kasacyjnych nie wynika na czym polegała błędna wykładnia wskazanego przepisu przez Sąd pierwszej instancji. Jeśli skarżący kasacyjnie twierdzą, że nie została spełniona przesłanka nieuprawiania i niepoddawania zabiegom agrotechnicznym gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, gdyż przedłożyli dowody, że prace agrotechniczne były w gospodarstwie prowadzone, to nie chodzi o błędną wykładnię, lecz niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Argumentacja skarg kasacyjnych dotycząca wykazania naruszenia art.2 ust.1 wskazanej ustawy jest niezwykle uboga, przy czym nie chodzi tu o wykazanie "zwykłego" naruszenia wskazanego przepisu, lecz o wadę kwalifikowaną, czyli "ciężkie" naruszenie normy prawa materialnego.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Gminy w K. zwracał się do Z.K. "z prośbą o złożenie wyjaśnienia pisemnego lub osobistego w sprawie zagospodarowania ziemi leżącej odłogiem w terminie do dnia 5 lutego 1974 r." i poinformował, że w wypadku nieotrzymania wyjaśnienia gospodarstwo będzie przejęte ( pismo z dnia 23 stycznia 1974 r.). Dowody opłat za orkę ziemi dotyczą 1972 r., zaś przedłożone dokumenty dotyczące egzekucji należności pieniężnych dowodzą, że gospodarstwo było zadłużone. Przedłożona korespondencja dotycząca dzierżawy nieruchomości podjęta z inicjatywy A. W. i E.Do. nie dowodzi tego, że Z. K. uprawiał przedmiotowe gospodarstwo. Z treści listu Z. K. z dnia 18 lutego 1974 r., załączonego do akt sprawy wynika, że nie był on zainteresowany osobistym prowadzeniem gospodarstwa, zamierzał je oddać w dzierżawę osobom trzecim. Te okoliczności nie dowodzą jednak, że po 1972 r., ziemia nie leżała odłogiem. Tym samym nie dowodzą, że doszło do rażącego naruszenia art. 2 ust.1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.