Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 104/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 200, art. 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Janina Guść (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi I. L. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie udzielenia zezwolenia pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącego I. L. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego I. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 23 sierpnia 2021 r. I. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Z akt przedstawionych Sądowi wynikają następujące okoliczności:

W dniu 31 sierpnia 2020 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynął wniosek I. L. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek przesłano drogą pocztową, nadano go w placówce pocztowej w dniu 26 sierpnia 2020 r.

W związku z bezczynnością organu w dniu 5 marca 2021 r. I. L. wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Z uwagi na braki formalne, jakimi obarczony był wniosek strony, pismem z dnia 12 marca 2021 r., Wojewoda [...] wezwał stronę do osobistego stawiennictwa

w dniu 28 kwietnia 2021 r. celem dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku

i złożenia odcisków linii papilarnych. W wyznaczonym przez organ terminie wnioskodawca uzupełnił braki formalne wniosku poprzez dopełnienie wynikającego

z art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 35) obowiązku osobistego złożenia wniosku oraz wynikającego z art. 106 ust. 2 ustawy obowiązku przedstawienia wraz ze złożeniem wniosku ważnego dokumentu podróży.

Pismem z dnia 28 kwietnia 2021 r. I. L. zawiadomił organ o zmianie adresu zamieszkania.

W dniu 5 maja 2021 r. Wojewoda [...] zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o przekazanie informacji, czy wjazd I. L. na terytorium RP i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie

dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Tego samego dnia organ zawiadomił wnioskodawcę o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania administracyjnego do dnia 31 grudnia 2021 r.

w związku z koniecznością zebrania pełnego materiału dowodowego.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie wnioskodawcy za nieuzasadnione.

W związku z bezczynnością Wojewody [...], I. L. wniósł ponaglenia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie wnioskodawcy za nieuzasadnione.

Natomiast kolejnym postanowieniem z dnia 12 lipca 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie wnioskodawcy za uzasadnione, w związku z czym wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do dnia 12 października 2021 r., zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszaniem prawa.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2021 r. Wojewoda [...] wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów potwierdzających posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania.

W odpowiedzi na wezwanie organu, przy piśmie z dnia 7 września 2021 r, wnioskodawca nadesłał notarialnie poświadczoną za zgodność z oryginałem fotokopię umowy najmu mieszkania.

Decyzją z dnia 20 września 2021 r., działając na podstawie art. 104 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a." oraz art. 114 ust. 1 i 2, art. 118 ust. 1, art. 98, a także art. 109 ust. 1 ustawy z dna 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 35), Wojewoda [...] orzekł o udzieleniu I. L. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę ma terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W skardze do Sądu, wniesionej przed wydaniem tej decyzji, I. L. wniósł o stwierdzenie bezczynności Wojewody [...], stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenie organowi 14 - dniowego terminu do załatwienia sprawy, przyznanie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a w wysokości określonej w art. 154 p.p.s.a. oraz przyznanie na rzecz skarżącego od organu odszkodowania w wysokości 2.500 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku, który wpłynął do [...] Urzędu Wojewódzkiego dnia 26 sierpnia 2020 r., a zatem termin jego zakończenia upłynął dnia 25 września 2020 r. Organ administracyjny do chwili wniesienia skargi nie wydał jednak decyzji,

co więcej nie zawiadomił skarżącego o przyczynach zwłoki w jej załatwieniu.

Organ nie odniósł się również do zarzutów zawartych w ponagleniach.

Skarżący wskazał, że Wojewoda [...] bezsprzecznie pozostaje w bezczynności od ponad 11 miesięcy. Ponadto, mając na uwadze długą bezczynność organu administracyjnego, skarżący stwierdził, że na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a należy orzec wobec organu grzywnę w wysokości wskazanej w art. 154 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Wojewoda [...] przedstawił podjęte w sprawie czynności.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ wskazał,

że w przedmiotowej sprawie braki formalne wniosku zostały uzupełnione w dniu

28 kwietnia 2021 r., wskazany dzień zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. jest datą wszczęcia postępowania. W związku z tym błędne jest stwierdzenie strony, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek złożonego do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wniosku dnia 26 sierpnia 2020 r.

W odniesieniu do zarzutu niepodjęcia dalszych działań w celu rozpatrzenia wniosku, organ zauważył, że niezwłocznie po uzupełnieniu przez cudzoziemca braków formalnych Wojewoda [...] zwrócił się do organów wymienionych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o przekazanie niezbędnych informacji.

W związku z zarzutem nieinformowania strony o toczącym się postępowaniu,

w tym niezawiadomieniem o przedłużeniu terminu do wydania decyzji i przyczynach zwłoki, organ w tym samym dniu wysłał pocztą na adres wskazany przez stronę jako aktualny adres zamieszkania informację o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania administracyjnego w związku z koniecznością zebrania pełnego materiału dowodowego. Ponadto organ podkreślił, że nieprawdziwe jest twierdzenie skarżącego dotyczące nieinformowania o przekazaniu ponaglenia. Z akt sprawy wynika bowiem, że odpowiedzi na oba ponaglenia zostały wysłane do pełnomocnika strony

na adres do korespondencji wskazany w pełnomocnictwie i odebrane. W związku z zarzutem niewydania decyzji organ wskazał, że w dniu 20 września 2021 r. Wojewoda [...] załatwił przedmiotową sprawę. Decyzja została wydana w terminie wskazanym w zawiadomieniu z dnia 5 maja 2021 r. o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania administracyjnego do dnia 31 grudnia 2021 r.

Organ zwrócił ponadto uwagę, że od dnia wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego do Oddziału Zamiejscowego w [...] [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynęło ponad 11.600 wniosków w sprawach dotyczących cudzoziemców, w tym ponad 4.600 wniosków o udzielenie cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy. W związku z zamknięciem urzędu dla interesantów w początkowym okresie epidemii zdecydowana większość z tych wniosków nie została złożona osobiście i niezbędne było osobiste stawiennictwo wnioskodawców w celu złożenia odcisków linii papilarnych. Stan osobowy personelu Oddziału Zamiejscowego w [...] wynosi 7 osób (włączając w to kierownika Oddziału, który kieruje również sprawami związanymi z wydawaniem paszportów). Oddział w [...] dysponuje dwoma stanowiskami, na których możliwe jest pobieranie odcisków linii papilarnych od cudzoziemców. W związku z tym dwie osoby spośród pracowników oddziału zajmują się bieżącą obsługą interesantów oraz obsługą wniosków wpływających drogą pocztową, pozostałe osoby zajmują się merytorycznym rozpatrywaniem spraw. Liczba pracowników odpowiedzialnych za obsługę spraw cudzoziemców oraz zaplecze techniczne oddziału jest niedostosowane do liczby wpływających wniosków. Organ wskazał, że mając na względzie sytuację epidemiczną przyjął rozwiązania przeciwdziałające tworzeniu się w urzędzie kolejek, w których niemożliwe byłoby przestrzeganie zaleceń organów sanitarno-epidemiologicznych dotyczących dystansu społecznego i istniałoby ryzyko zarażenia wirusem SARS-CoV-2. Organ wprowadził zatem od 13 maja do 10 lipca 2020 r. rejestrację telefoniczną, a od 13 lipca 2020 r. rejestrację internetową wizyt. Rejestracją nie są objęte wizyty osób, które otrzymały od organu wezwanie do osobistego stawiennictwa. Organ wskazał, że nie może wezwać wszystkich wnioskodawców, którzy nie złożyli wymaganych odcisków linii papilarnych jednocześnie, ponieważ spowodowałoby to naruszenie zasad bezpieczeństwa epidemiologicznego. W związku z tym, kierując wezwania do osobistego stawiennictwa organ kieruje się w pierwszej kolejności wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadą szybkości, poprzez wzywanie największej liczby wnioskodawców możliwej do obsługi w bezpieczny sposób w każdej jednostce czasu.

Organ podkreślił, że wszystkich czynności dotyczących wniosku strony dokonał niezwłocznie. Wskazał, że niezwłoczne dokonanie czynności może być rozumiane jako obowiązek wykonywania ich natychmiastowo. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę obiektywne okoliczności związane z epidemią oraz zasobami kadrowymi organu, czas oczekiwania należy ocenić jako najkrótszy z możliwych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powołanej dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem ponaglenia, co uzasadnia merytoryczne rozpoznanie wniesionej skargi.

Pojęcie bezczynności zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Bezczynność stanowi niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Skarga ta ma na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu.

Terminy załatwiania spraw zostały uregulowane w art. 35 k.p.a. Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie zasady ekonomiki postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Stosownie do 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Jednocześnie art. 35 § 4 k.p.a. stanowi, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i § 3a. Przykładem takiej regulacji jest art. 210 ustawy, stanowiący, że postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze - w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. W czasie bezczynności organu przepisy ustawy o cudzoziemcach nie przewidywały szczególnego terminu rozpoznania sprawy dotyczącej zezwolenia na pobyt czasowy. Przewidziany w art. 112a ustawy obowiązek organu wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 60 dni został dodany przez art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2022.91) zmieniającej ustawę o cudzoziemcach od dnia 29 stycznia 2022 r.

Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Organ wbrew treści tego unormowania w okresie wielu miesięcy od złożenia wniosku w dniu 31 sierpnia 2020 r. nie powiadomił skarżącego o przyczynach zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Pierwszą czynność w sprawie polegającą na wezwaniu do uzupełninia braków organ podjął dopiero w dniu 12 marca 2021 r., a więc po sześciu miesiącach.

Sąd rozważył, że w przypadku postępowania w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, zachowanie terminu miesięcznego lub dwumiesięcznego na rozpoznanie sprawy, może być niemożliwe. Już choćby przepis art. 109 ust. 1 i 2 ustawy stanowi, że przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zwraca się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy przekazują tą informację w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (termin ten może ulec przedłużeniu do 60 dni), przy czym ustawodawca przyjął rozwiązanie, że jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji w terminie 30 dni nie udzieli odpowiedzi, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (art. 109 ust. 4 ustawy). Wynikający z powołanego przepisu obowiązek przeprowadzenia konsultacji może spowodować przedłużenie postępowania, terminów wskazanych w art. 109 ust. 1 i 2 ustawy, jako przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, nie wlicza się do terminu w jakim sprawa powinna być rozpoznana.

W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, w której przedłużenie okresu rozpoznania sprawy wynikało z okoliczności związanych w tym, bądź jakimkolwiek innym, działaniem organu zgodnym z prawem. Organ w terminie załatwienia sprawy wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a. nie podjął bowiem w sprawie żadnych czynności. Termin został przez organ przekroczony w sposób polegający w istocie na braku prowadzenia postępowania administracyjnego.

Podkreślić przy tym należy, że w dacie złożenia wniosku przez skarżącego przepisy ustawy o cudzoziemcach nie zawierały unormowania art. 112a, który aktualnie przewiduje licznie terminu rozpoznania sprawy od daty osobistego stawiennictwa cudzoziemca w urzędzie.

Organ po wniesieniu skargi zakończył prowadzenie postępowania wydaniem decyzji z dnia 20 września 2021 r.

W związku z powyższym w sprawie brak było podstaw do zobowiązania organu do podjęcia czynności. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak umorzenia postępowania. Sąd jest bowiem zobligowany do oceny czy organ pozostawał w sprawie bezczynny oraz oceny charakteru tej bezczynności.

Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności.

Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, przekroczenie to powinno musi być znaczne (por. m.in. wyroki: WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; WSA w Krakowie z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14).

Niewątpliwe w sprawie nastąpiło przekroczenie maksymalnego terminu załatwienia sprawy. Przekroczenie to wiązało się z oczywistym brakiem podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności w okresie biegu terminu rozpoznania sprawy. Dodatkowo, organ wbrew treści art. 36 k.p.a., w początkowym okresie postępowania nie powiadomił skarżącego o przyczynach zwłoki ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.

Wskazane w odpowiedzi na skargę okoliczności nie mogły wpłynąć na dokonanie odmiennej oceny w tym zakresie. Sąd ma świadomość, że wadliwość działania organu wynika z niedostosowania obsady urzędu do zakresu jego zadań i nie ulegnie istotnej poprawie bez zmiany ilości zatrudnionych w urzędzie pracowników. Organy w tej i innych sprawach, wielokrotnie od 2018 r. wskazywały, że podejmują czynności w toku postępowania w takim terminie, na jaki pozwala obciążenie pracowników liczbą prowadzonych postępowań oraz zasoby kadrowe komórki właściwej do spraw związanych z legalizacją pobytu cudzoziemców (por. np. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt III SAB/Gd 62/18, z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt III SAB/Gd 75/18, z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SAB/8/19, z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SAB/Gd 14/20, z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 5/21).

Niewątpliwe argumentacja ta nie mogła zostać uwzględniona przy stwierdzeniu zaistnienia bezczynności organu, ocena w tym zakresie jest bowiem dokonywana niezależnie od przyczyn zaniechania organu - o charakterze zawinionym lub niezawinionym.

Powołane przez organ okoliczności nie powinny mieć także wpływu na ocenę charakteru zaistniałej bezczynności w kontekście rażącego naruszenia prawa. Nie usprawiedliwiają one zaistniałej w sprawie istotnej zwłoki w podjęciu przez organ pierwszej czynności i prowadzeniu postępowania administracyjnego. Skala wpływu wniosków do organu jest znana od dawna. W tej sytuacji organ winien podjąć działania w celu dokonania zmian polegających na dostosowaniu jego organizacji i środków do zakresu realnie występujących zadań. Organ administracji nie powinien działać w warunkach, w których realizacja jego zadań w sposób uwzględniający wyznaczone przepisami prawa standardy czasu trwania postępowania administracyjnego jest z założenia niemożliwa.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że zaniedbanie organu administracji rządowej w tym zakresie nie powinno być uznane za okoliczność przez organ niezawinioną (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2642/17, w którym wskazano, że brak sprawności organizacyjnej nie jest okolicznością niezależną od organu). Nie można uznać za właściwe akceptowanie stanu długotrwałego stałego naruszania przez organ administracji ustawowych uprawnień wnioskodawców. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której organy władzy wykonawczej nie realizujące swoich ustawowych obowiązków, nie ponosiłyby z tego tytułu przewidzianych unormowaniami ustawy negatywnych konsekwencji. Niewątpliwie celem wprowadzenia ustawowej regulacji przypadku bezczynności organów była ochrona stron postępowania administracyjnego i zapobieganie także takim sytuacjom, jak zaistniała w niniejszej sprawie. Sytuacja, w której strona czeka przez okres kilku miesięcy na podjęcie przez organ administracji pierwszej czynności w sprawie, wskazuje na rażące naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy zgodnie z zasadą szybkości postępowania wynikająca z art. 12 k.p.a.

Zachowanie organu, prowadzącego w taki sposób postępowanie w sprawie udzielenia zgody cudzoziemca na pobyt czasowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej - nie zasługuje na aprobatę i podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Działanie takie w sposób oczywisty jest sprzeczne z wizją funkcjonowania organów realizujących kompetencje w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców, które z założenia, winny dążyć do zagwarantowania cudzoziemcom chcącym przebywać w Polsce wysokiej jakości procedur związanych z ich pobytem (por. https://udsc.gov.pl/urzad/misja-urzedu).

Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Sąd przyznał skarżącemu od organu sumę pieniężną w wysokości 1 000 zł.

Sąd wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie okres oczekiwania na podjęcie przez organ pierwszej czynności w sprawie nie znajduje wytłumaczenia w stopniu jej skomplikowania i jest zawiniony przez organ. Zasadne jest zrekompensowanie skarżącemu negatywnych przeżyć psychicznych związanych z tą sytuacją oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Suma pieniężna w wysokości 1.000 zł jest adekwatna do okoliczności sprawy, zaniedbania organu i zrekompensuje negatywne przeżycia związane z naruszeniem prawa skarżącego do rozpoznania sprawy w terminie.

Mając na uwadze okres trwania bezczynności organu oraz charakter tego świadczenia, Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł,

Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno-dyscyplinującym. Suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma ta, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidzianą w art. 4171 § 3 kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1224/19).

Wysokość przyznanej sumy pieniężnej spełnia kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2020 r. i w drugim półroczu 2020 r. (M.P. z 2021 r. poz. 199), wysokość tego wynagrodzenia wynosiła 4512,41 zł.

Przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna stanowi także swoistą sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Uwzględniając funkcję dyscyplinującą przyznanej sumy pieniężnej Sąd uznał za zbędne nałożenie na organ grzywny.

Sąd oddalił skargę w zakresie w jakim nie uwzględnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w wyższej wysokości oraz wniosku o wymierzenie organowi grzywny.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania – uiszczonego w sprawie wpisu sądowego od skargi.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).