Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1803/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.7 ust.1 i 2, art.3 ust.2 i 3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art.7, art.77§1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art.26, art.27, art.28, art.32, art.54
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. M.S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Skarżący K. K. w dniu [...] maja 2010r. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007r. Nr 35 poz. 217 z późn. zm.) wraz z załącznikami.

W dniu [...] maja 2010r. wnioskodawca wycofał część wniosku w zakresie działki rolnej oznaczonej literą C.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami organ wezwał rolnika do złożenia wyjaśnień dotyczących działek: D, H, HH, HH1 I, F oraz G. Jednocześnie organ pouczył, iż niezłożenie stosownych wyjaśnień będzie miało wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności, o które ubiega się rolnik. W zakreślonym terminie wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie organu.

W dniu [...] września 2010r. w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzono czynności kontrolne metodą inspekcji terenowej w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Stwierdzono następujące nieprawidłowości:

- działka rolna D (JPO TUZ): powierzchnia deklarowana 0,18 ha, stwierdzono, że cała działka nie jest gruntem rolnym (kod błędu DR33);

- działka rolna F (JPOZ): powierzchnia deklarowana 0,40 ha, powierzchnia stwierdzona 0,02 ha (JPO): stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni (0,1 ha) (kod błędu DR4); kontrola działki rolnej przeprowadzona została po zbiorze deklarowanej grupy upraw/uprawy i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny (kod błędu DR23); pomierzony przez inspektorów i nadający się do użytkowania rolniczego terenem jest powierzchnia 0,02 ha. Pozostałą część działki stanowi stary las stworzony z różnych gatunków drzew.;

- działka rolna G (JPO Z): powierzchnia deklarowana 0,52 ha, powierzchnia stwierdzona 0,17ha; zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (kod błędu DR 13+);

- działka rolna H (JPO TUZ): powierzchnia deklarowana 0.83 ha, powierzchnia stwierdzona 0,64ha; zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (kod błędu DR13+);

- działka rolna HH (JPO): powierzchnia deklarowana 0,70 ha, powierzchnia stwierdzona 0,83ha; zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej (kod błędu DR 13-); kontrola działki rolnej przeprowadzona została po zbiorze deklarowanej grupy upraw/uprawy i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny (kod błędu DR23);

- działka rolna HH1 (UPO): powierzchnia deklarowana 0,70 ha, powierzchnia stwierdzona 0,83ha; zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej (kod błędu DR13-); kontrola działki rolnej przeprowadzona została po zbiorze deklarowanej grupy upraw/uprawy i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny (kod błędu DR23);

- działka rolna I (JPO Z): powierzchnia deklarowana 0,57 ha, stwierdzono las, nieużytek; na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod błędu DR18), normy DKR (dobra kultura rolna) nie są przestrzegane (kod błędu DR14); z uwag inspektorów terenowych wynika, że zadeklarowana powierzchnia jako zagajnik nie może zostać zaliczona do płatności ze względu na to, że jest to las stworzony z różnych gatunków drzew i krzewów.

Pismem z dnia [...] listopada 2010r. K. K. złożył zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych. Wniósł o odrzucenie raportu w całości i zarządzenie ponownej kontroli na miejscu po poinformowaniu zainteresowanej strony o jej terminie i zakresie. Zarzucił nierzetelność w wykonywaniu kontroli poprzez dokonywanie jej jednoosobowo, brak podpisów pod sporządzonym raportem. Podniósł, że działkę rolną C wycofał z wniosku o przyznanie płatności a mimo to była kontrolowana. Co do działki rolnej D stwierdził, że ją uprawia i pobiera płatności od 2004 roku a w 2010 dwukrotnie zbierał z niej siano. Odnośnie działek rolnych F oraz I wnioskodawca wskazał, że należy je zaliczyć jako zagajniki o krótkiej rotacji.

Powyższe zastrzeżenia zostały przekazane do wykonawcy kontroli M. Sp. z o.o. Z wyjaśnień wykonawcy kontroli zawartych w piśmie z dnia [...] listopada 2011r. wynika, iż działka rolna D nie jest użytkowana rolniczo, całość działki stanowi siedlisko. Działka rolna F nie jest użytkowana rolniczo, ani pozostawiona jako zagajnik o krótkiej rotacji, poza dwoma arami, które są użytkowane jako grunt orny. Co się tyczy działki rolnej G zaliczono 0,17 ha jako zagajnik brzozowy, pozostała część działki porośnięta jest sosną i brzozą, w większości 20-40 letnią. Działka rolna I nie jest użytkowana rolniczo, ani pozostawiona jako zagajnik o krótkiej rotacji. Wskazano ponadto, że na działkach rolnych zadeklarowanych jako zagajniki o krótkiej rotacji powinny znajdować się jednolite gatunkowo uprawy drzew (brzoza, topola, wierzba). Jedynie 17 arów na działce rolnej G jest jednolitym zagajnikiem brzozy. Reszta powierzchni działek porośnięta jest różnymi gatunkami drzew, w tym niekwalifikującymi się jako zagajniki (sosna, dąb, lipa, grab). Również wiek (20-40 lat) niektórych drzew nie pozwala do zakwalifikowania danych gruntów jako JPO Z. Wszystkie nieprawidłowości zostały udokumentowane na licznych fotografiach.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i umożliwieniu stronie zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. umorzył postępowanie w części dotyczącej działki rolnej C oraz odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji wnioskodawca złożył odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji w całości i uwzględnienie wniosku z dnia [...] maja 2010r. o przyznanie płatności. W motywach wnioskodawca przede wszystkim nie zgodził się z dokonywaniem kontroli na miejscu bez jego nieobecności. Stwierdził, że nigdy nie wyrażał zgody, aby bez jego wiedzy podmiot zewnętrzny osoba prywatna wchodziła na grunt i dokonywała czynności administracyjnych.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. Nr [...] postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył szczegółowe wyniki kontroli oraz wskazał, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności JPO a stwierdzoną w stosunku do powierzchni stwierdzonej wyniosła:(5.73 ha - 3,92 ha)/3,92 ha x 100% - 1,81 ha/3,92 ha x 100% - 46,17 %.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej nie przyznaje się pomocy w danym roku.

Organ powołał się na przepisy regulujące sposób przeprowadzania kontroli na miejscu i stwierdził, że czynności kontrolne w przedmiotowej sprawie zostały przeprowadzone prawidłowo. Podkreślił, że rolnik podpisując wniosek (sekcja IX wniosku) zobowiązał się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren gospodarstwa rolnego, a także okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności. W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Oddziału wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jeśli strona nie przedstawi w toku postępowania dowodów, z których w ocenie organu jednoznacznie będzie wynikać, iż spełnia przesłanki do przyznania płatności, organ uznaje daną okoliczność za nieudowodnioną. Odwołujący zgodził się z wynikami kontroli na miejscu, jednakże nie przedstawił żadnych dowodów mogących stanowić podstawę do wzruszenia wyników z przeprowadzonej kontroli oraz przeprowadzenia ponownej kontroli.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności oraz unieważnienie raportu z czynności kontrolnych. Rozwijając motywy skargi wskazał na okoliczność sfałszowania protokołu i jego niedopuszczalność w obrocie administracyjnym. Podniósł, iż protokół jest opatrzony inną datą niż dzień przeprowadzenia kontroli. Zaznaczył, że kontroli dokonano jednoosobowo, ponieważ inspektorzy rozdzielili się. Protokół natomiast sporządzili wspólnie, podpisując się jedynie parafkami. Skarżący wskazał, że kontrola przeprowadzona we wrześniu jest bezzasadna, ponieważ wtedy wykonywana jest uprawa pożniwna i co roku zmieniany jest obsiew, który nie musi pokrywać się z ubiegłorocznym zasiewem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 21 lutego 2012r. skarżący przedstawił umowę dzierżawy z dnia [...] stycznia 2010r. dotyczącą działki C, oświadczenie o użytkowaniu rolniczo działki D (jako łąki 0,18 ha, pozostała część 0,22 ha – to zabudowa), decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] listopada 2010r. o zezwoleniu na usunięcie drzew rosnących na działce nr 68 (H, HH, HH1, I) oraz akt notarialny dotyczący sprzedaży działki F mający potwierdzić orny charakter tego gruntu.

Na kolejnej rozprawie, która odbyła się w dniu 4 kwietnia 2012r. Sąd postanowił uwzględnić wniosek skarżącego i zwrócić się do organu o przekazanie protokołu z kontroli przeprowadzonej od [...] maja do [...] czerwca 2011r. oraz zobowiązać skarżącego do złożenia decyzji przyznających płatności bezpośrednie za 2009 rok. Ponadto zwrócono się do Dyrektora Oddziału o wskazanie, czy K.K. za lata poprzedzające rok 2010 otrzymywał dopłaty bezpośrednie za działkę D oraz czy działki oznaczone literami od A do I położone na określonych działkach ewidencyjnych uwidocznionych w raporcie kontroli przeprowadzonej w dniach [...].05-[...].06.2011r. są tożsame w porównaniu do tak samo oznaczonych literowo działek rolnych określonych we wniosku za 2010 rok i w protokole kontroli przeprowadzonej [...].09.2010r. oraz do wyjaśnienia, z czego wynika stwierdzenie kontrolerów zawarte w protokole z [...].05.-[...].06.2011r. dotyczące działki oznaczonej literą I o powierzchni 0,57 ha skoro podczas kontroli za 2010 rok nie stwierdzono występowania tego zagajnika.

W odpowiedzi organ wyjaśnił (pismo z [...] kwietnia 2012r.), że działki oznaczone literami od A do I położone na określonych działkach ewidencyjnych uwidocznionych w raporcie kontroli z [...].05 – [...].06.2011r. nie są tożsame w porównaniu do tak samo oznaczonych literowo działek rolnych określonych we wniosku za 2010 rok i w protokole kontroli przeprowadzonej [...].09.2010r. Ponadto organ poinformował, że skarżący w latach ubiegłych otrzymywał płatności do działki oznaczonej literą D. Jednocześnie organ wyjaśnił także, iż zaliczenie w roku 2011 powierzchni 0,07 ha na działce I o łącznej powierzchni 0,57 ha do grupy upraw JPO Z mogło wynikać ze sposobu interpretacji definicji zagajników. Rozbieżności w pomiarach mogły wynikać ponadto z upływu czasu, możliwości dokonania zmian w tym okresie, zmian sposobu deklaracji działki rolnej i jej położenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając skargę pod tym kątem Sąd uznał, że nie jest ona zasadna.

Przedmiotem sprawy jest odmowa przyznania płatności na rok 2010 w zakresie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., nr 170 poz. 1051 z późn. zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

- posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

- wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

- przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Na mocy art. 7 ust. 2 w/w ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

• roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

• innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa)",

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Zgodnie z art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000.

Z kolei zgodnie z art. 26 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. w celu stosowania systemów wsparcia wymienionych w załączniku VI państwa członkowskie zapewniają, aby procedury administrowania i kontroli stosowane do tych systemów były kompatybilne z systemem zintegrowanym w zakresie:

- skomputeryzowanej bazy danych;

- systemów identyfikacji działek rolnych;

- kontroli administracyjnych.

W tym celu należy ustanowić bazy danych, systemy i kontrole, o których mowa odpowiednio które pozwolą na wspólne bezproblemowe i bezkonfliktowe funkcjonowanie oraz wymianę danych między nimi.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprawidłowości w przeprowadzeniu kontroli na miejscu – zarówno co do jej wykonania bez obecności rolnika, jak i pomiarów dokonywanych jednoosobowo oraz co do protokołu podpisanego jedynie parafkami należy stwierdzić, co następuje;

Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę we wniosku o płatności informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Zgodnie z art. 20 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu. W celu zweryfikowania kwaliflkowalności do pomocy państwa członkowskie sporządzają próbę kontrolną zawierającą listę gospodarstw rolnych. Państwa mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzania kontroli działek rolnych na miejscu. Każde państwo członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za koordynowanie obu rodzajów kontroli. W przypadku gdy państwo członkowskie przewiduje delegowanie wykonania niektórych elementów prac, które należy przeprowadzić na mocy niniejszego rozdziału, wyspecjalizowanym agencjom lub firmom, wyznaczony organ zachowuje prawo do kontroli oraz odpowiedzialność za takie prace.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.

Na mocy art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1-3 ww. rozporządzenia Komisji kontrole administracyjne, o których mowa w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrywanie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowych, które m.in.:

- dotyczą odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej wymienionych w załącznikach I i VI do rozporządzenia (WE) nr 73/2009;

- obejmują sprawdzenie istnienia uprawnień do płatności i kwalifikowalność do pomocy

- dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwaliflkowalności obszarów jako takich do pomocy;

- dotyczą zgodności między uprawnieniami do płatności a obszarem zatwierdzonym i w celu sprawdzenia, czy uprawnieniom towarzyszy odpowiednia liczba kwalifikowalnych hektarów, zgodnie z definicją w art. 34 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

Powierzchnia działek rolnych skarżącego kwalifikowana do płatności została ustalona w oparciu o system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w cyt. wyżej art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz wyniki kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 1 września 2010r. Z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie producenta rolnego został sporządzony raport.

Jak wynika z ww. uregulowań art. 26 ust. 1 i 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie ma obowiązku zapowiadania kontroli na miejscu i informowania producenta rolnego o zamiarze i terminie jej przeprowadzenia. Brak jest ponadto uregulowań prawnych co do obowiązku przeprowadzania kontroli w obecności producenta rolnego. Nie ma również szczegółowych wymogów, co do tego, że w dokonywaniu pomiarów winno uczestniczyć dwóch inspektorów. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby okoliczność jednoosobowego dokonywania pomiarów za pomocą urządzenia GPS miała wpływ na rzetelność tych pomiarów i wyniki kontroli. Dlatego też zarzuty skarżącego dotyczące sposobu przeprowadzenia kontroli nie mogą zostać uznane za skuteczne.

Z kolei na podstawie art. 32 i 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia NR 1122/2009 z kontroli tej należało sporządzić raport, którego kopię - w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości – doręcza się rolnikowi. Z uregulowań ww. rozporządzenia wynika jakie niezbędne dane powinno zawierać sprawozdanie z kontroli, są to w szczególności dane rolnika wybranego do kontroli na miejscu, czy rolnik został uprzedzony o kontroli, a jeżeli tak, z jakim wyprzedzeniem, charakter i zakres przeprowadzonych kontroli, wyniki kontroli z przypisaniem wagi konkretnego naruszenia czy niezgodności. Nie ma natomiast specjalnych wymogów ani w przepisach krajowych ani unijnych co do tego, czy protokół musi być podpisany na każdej stronie. Dlatego zarzuty skarżącego dotyczące jedynie parafowania protokołu należy uznać za bezzasadne.

Niezależnie od powyższego Sąd wyjaśnia, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano znaczenie protokołu z kontroli sporządzonego zgodnie z art. 28 rozporządzenia 796/2004 (obecnie art. 32 rozporządzenia 1122/2009) . Na przykład w wyroku z 4 kwietnia 2008r. sygn. akt II GSK 492/07 NSA wskazał, że: " O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, a to przez dyrektora oddziału regionalnego (...) bądź przez inne jednostki organizacyjne – jeżeli Prezes Agencji powierzy im przeprowadzenie kontroli, i jeżeli dysponują one odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi(...). W świetle powyższego dowodom z protokołu kontroli – właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne – co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. W tym stanie rzeczy, szczególnie przy braku inicjatywy dowodowej kontrolowanego producenta, jeżeli protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy."

Ponadto Sąd podkreśla, że w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, toczących się na podstawie art. 3 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Należy przede wszystkim zauważyć, że omawiana ustawa w art. 3 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżący w postępowaniu administracyjnym wykazał inicjatywę dowodową – ograniczył się do wniosku o ponowne przeprowadzenie kontroli. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący przedstawił umowę dzierżawy z dnia [...] stycznia 2010r. dotyczącą działki C, oświadczenie o użytkowaniu rolniczo działki D, decyzje Wójta Gminy S. z dnia [...] listopada 2010r. oraz z dnia [...] kwietnia 2010r. o zezwoleniu na usunięcie drzew rosnących na działce nr odpowiednio 68 i 254/2 (działka F) oraz akt notarialny dotyczący działki F mający potwierdzić orny charakter tego gruntu.

Mając powyższe na uwadze Sąd zauważa, że zapis w akcie notarialnym dotyczący ornego charakteru działki F nie może przeczyć ustaleniom kontrolujących potwierdzonym licznymi fotografiami, iż rolniczym terenem jest jedynie powierzchnia 0,02 ha z łącznej powierzchni 0,40 ha, natomiast pozostałą część działki stanowi stary las stworzony z różnych gatunków drzew. Co więcej, ustalenia dokonane podczas kontroli dotyczące leśnego charakteru działki potwierdzają decyzje Wójta Gminy S. o zezwoleniu na usunięcie drzew, które sam skarżący dołączył do materiału dowodowego w sprawie. Odnośnie natomiast oświadczeń, co do rolniczego użytkowania działki oznaczonej literą D (nr 276) Sąd zauważa, iż skarżący przedstawił także wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że działki o nr 276/1 i 276/2 to tereny rolne zabudowane. Z dokumentacji fotograficznej wynika, że ww. działka to ogrodzony pas ziemi przy zabudowaniach (siedlisko). Zdaniem Sądu potwierdza ona prawidłowość ustaleń kontrolujących, iż cała działka nie jest gruntem rolnym i twierdzeń tych nie zmienia okoliczność, iż w 2009 roku skarżący otrzymywał dopłaty do tej działki. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma bowiem kontrola na miejscu dokonana przed wydaniem decyzji na dany rok. Niezależnie od powyższego, nawet gdyby uznać działkę oznaczoną literą D za uprawnioną do dopłaty, to różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności a stwierdzoną w stosunku do powierzchni stwierdzonej wyniosłaby nie 46,17 % jak w zaskarżonej decyzji lecz 36%, co jednak nie daje podstawy do zmiany rozstrzygnięcia organu. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r., jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej nie przyznaje się pomocy w danym roku.

Sąd zauważył rozbieżności pomiędzy wynikami kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2010r. i [...].05.-[...].06.2011r. dotyczące występowania zagajnika o krótkiej rotacji na działce I, dlatego zwrócił się o wyjaśnienia do organu. W odpowiedzi organ przedstawił szczegółowe zestawienie działek rolnych we wniosku z 2010 roku, raporcie z [...] września 2010r. oraz raporcie z [...].05.-[...].06.2011r., wskazując, iż rozbieżności mogą wynikać m.in. z możliwości dokonywania zmian w danym okresie. Przede wszystkim jednak znaczenie ma okoliczność, iż stwierdzona powierzchnia na działce I, tj. 0,07 ha nie spełnia minimalnej powierzchni, tj. 0, 10 ha i dlatego działka nie kwalifikuje się do płatności, co wynika z załącznika nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009.

Podsumowując wskazać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku .