Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1278/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w [...] o wydanie odpisów decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] z klauzulą ostateczności, odmówiła wydania zaświadczenia.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Spółka [...] wystąpiła o wydanie odpisów decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] z klauzulą ostateczności. Zdaniem organu strona nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu odpisów powołanych decyzji z klauzulą ostateczności.

Organ wyjaśnił, że przepisy regulujące postępowanie administracyjne, w tym Kodeks postępowania administracyjnego, nie przewidują procedury nadawania klauzuli ostateczności decyzjom administracyjnym. W szczególności klauzula taka nie jest nadawana w drodze decyzji lub postanowienia. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, Komisja wyjaśniła, że klauzula ostateczności jest swego rodzaju zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 2 kpa. Następnie organ przywołał treść art. 218 § 1 w związku z art. 217 § 2 kpa oraz art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. poz. 718, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 7 lit c ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 431), a także art. 7 ustawy nowelizującej i uznał, że na podstawie przywołanych przepisów, z dniem [...] marca 2018 r. decyzje Komisji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] stały się ostateczne. Ostateczność decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] została potwierdzona w decyzjach Komisji z dnia [...] marca 2018 r. - odpowiednio - nr [...] o umorzeniu postępowania z wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro fakt ostateczności przedmiotowych decyzji wynika z mocy samego prawa (art. 10 ust. 4 ustawy), a ponadto został stwierdzony w treści wspomnianych ostatecznych decyzji Komisji z dnia [...] marca 2018 r., to tym samym w ocenie Komisji należy stwierdzić, że brak jest interesu prawnego wnioskodawcy w urzędowym potwierdzeniu stanu ostateczności tych decyzji. W ocenie Komisji wydania odpisów decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] z klauzulą ostateczności nie wymaga ani przepis prawa, ani interes prawny wnioskodawcy. W związku z powyższym, stosownie do treści art. 219 in principio kpa, organ odmówił wydania zaświadczenia.

Na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Spółka [...]. W uzasadnieniu zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, czyli:

- art. 49b kpa w związku z art. 73 § 2 kpa i w związku z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U poz. 718, ze zm.), poprzez niewydanie stronie odpisu decyzji, która była doręczana w trybie art. 49 kpa, mimo złożenia wniosku w tej sprawie, oraz

- art. 217 w związku z art. 218 kpa poprzez niewydanie odpisów decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] z poświadczeniem, że decyzje te są ostateczne, pomimo że strona wykazała swój interes prawny.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej spółki zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Podkreśliła, że ostateczność decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nie wynika z ich treści, gdyż uzyskały one walor ostateczności dopiero dnia [...] marca 2018 r. Wskazała, że wszystkie decyzje Komisji, również te z dnia [...] grudnia 2017 r. były doręczane na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa. Sama Komisja na swojej stronie internetowej poucza o treści art. 49b § 1 kpa. Decyzje publikowane przez Komisję w Biuletynie Informacji Publicznej są zanonimizowane, przez co są mało czytelne, a ponadto takim dokumentem strona nie może się posłużyć do dalszych czynności. Wyjaśniła, że interes prawny skarżącej Spółki w uzyskaniu odpisu decyzji z informacją, że są one ostateczne, wynika z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Spółka w przedmiotowej nieruchomości, której dotyczą przedmiotowe decyzje Komisji, prowadzi nadal sprzedaż lokali. Nabywcy przy podpisywaniu aktów notarialnych mają prawo a nawet obowiązek uzyskać odpisy decyzji, aby mieć pewność, że transakcja jest bezpieczna. Skarżąca Spółka nie może odsyłać swoich klientów do stron internetowych ani innych decyzji, aby wykazać, że decyzje Komisji z dnia [...] grudnia 2017 r. są ostateczne. Ponadto zdaniem skarżącej Spółki ma ona prawo uzyskać pełnowartościowy odpis decyzji bez anonimizacji, w przypadku kiedy wobec przedmiotowej decyzji zostały złożone skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przed którym Spółka zachowuje prawa strony i musi bronić swoich interesów. Spółka podkreśliła, że potrzeba uzyskania odpisów przedmiotowych decyzji opatrzonych klauzulą ostateczności związana jest z faktem, że ostateczność decyzji z [...] grudnia 2017 r. nie wynika z jej treści, tylko z faktu zmiany prawa w toku postępowania odwoławczego. Podsumowując, skarżąca Spółka wyjaśniła, że w jej ocenie Komisja w rozpatrywanej sprawie naruszyła przepisy postępowania poprzez niewydanie odpisów (niezanonimizowanych) decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r., a także dokonała nieprawidłowej wykładni art. 217 w związku z art. 218 kpa, odmawiając potwierdzenia faktu ostateczności przywołanych decyzji.

W obszernej odpowiedzi na skargę Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Podkreśliła, że Komisja nie uchybiła ani przepisom art. 49b kpa w związku z art. 73 § 2 kpa w związku art. 16 ust. 3 kpa, ani też art. 218 kpa w związku z art. 217 kpa. Zdaniem Komisji strona skarżąca nie może powoływać się na brak klauzuli ostateczności w sytuacji, gdy bezspornym jest, że decyzje Komisji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] są ostateczne, a fakt ten wynika z mocy samego prawa. Dla potwierdzenia zaś faktów i okoliczności prawnych, które wynikają z mocy samego prawa, nie wydaje się zaświadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 218, art. 217 § 2 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. poz. 718, ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli m.in. osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 kpa). Art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa stanowi natomiast, że decyzje Komisji, z wyłączeniem decyzji, o których mowa w art. 34 ust. 3, oraz postanowienia są ostateczne. Podkreślić jednak należy, że przepis ten został dodany dopiero na podstawie art. 1 pkt 7 lit. c ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 431), która weszła w życie w dniu 14 marca 2018 r.

Oznacza to, że niewątpliwie w dniu wydania przez Komisję przedmiotowych decyzji, czyli w dniu [...] grudnia 2017 r. decyzje te nie były ostateczne. Przysługiwał bowiem od nich środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero na podstawie art. 7 (w związku z art. 1 pkt 7 lit. c) ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw, który stanowi, że do postępowań toczących się przed Komisją do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Oznacza to, że dopiero od dnia [...] marca 2018 r. decyzje z dnia [...] grudnia 2017 r. uzyskały przymiot ostateczności. W okresie od dnia [...] grudnia 2017 r. do dnia [...] marca 2018 r. tego przymiotu nie posiadały. Rację zatem należy przyznać skarżącej Spółce, że potrzeba uzyskania odpisów przedmiotowych decyzji opatrzonych klauzulą ostateczności związana jest właśnie z faktem, że ostateczność decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nie wynika z jej treści, tylko z faktu zmiany przepisów prawa w toku postępowania odwoławczego.

Należy podkreślić, że wbrew stanowisku organu ostateczność przedmiotowych decyzji nie wynika "z mocy samego prawa". Taki skutek dotyczy jedynie decyzji wydanych po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Treść ustępu 4 dodanego do art. 10 przez art. 1 pkt 7 lit. c ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw, który obowiązuje od dnia 14 marca 2018 r., musi być analizowana wraz z treścią art. 7 ustawy zmieniającej, który stanowi, że "do postępowań toczących się przed Komisją do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą". Ustalenie, że przedmiotowych decyzji dotyczy skutek ustawy zmieniającej w postaci ostateczności, musi być zatem poprzedzone zbadaniem na podstawie całości akt sprawy, czy w sprawach tych toczyło się postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i czy pozostawało ono niezakończone w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej.

W rozpatrywanej sprawie organ potwierdza, że sytuacja taka miała miejsce, jednakże w analogicznych sprawach możliwe jest, że od decyzji nie złożono wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wnioski takie złożono i postępowanie w drugiej instancji zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. W takich sytuacjach zmieniony przepis art. 10 ust. 4 w oczywisty sposób nie miałby zastosowania.

Niezakończenie postępowania w toku administracyjnym, które jest ustawowym warunkiem zastosowania w sprawie przepisów ustawy zmieniającej, jest przy tym faktem, który co prawda musi być znany organowi, ale ani nie wynika z treści przedmiotowych decyzji, ani nie musi być znany podmiotowi ubiegającemu się o wydanie zaświadczenia, a tym bardziej innym osobom, którym odpisy przedmiotowych decyzji mogą być okazywane.

Błędna ocena przez organ skutków prawnych wejścia w życie ustawy zmieniającej powoduje, że przedstawiona przez organ argumentacja nie może być podstawą odmowy wydania wnioskowanego zaświadczenia.

Za zasadny Sąd uznał postawiony w skardze zarzut naruszenia przez organ przepisów art. 49 § 1 oraz art. 49b § 1 kpa. Zgodnie z tymi przepisami, jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. W przypadku zawiadomienia strony zgodnie z art. 49 § 1 lub art. 49a kpa o decyzji lub postanowieniu, które podlega zaskarżeniu, na wniosek strony, organ, który wydał decyzję lub postanowienie, niezwłocznie, nie później niż w terminie trzech dni od dnia otrzymania wniosku, udostępnia stronie odpis decyzji lub postanowienia w sposób i formie określonych we wniosku, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje organ, nie umożliwiają udostępnienia w taki sposób lub takiej formie. W rozpatrywanej sprawie takim przepisem szczególnym jest art. 16 ust. 3 oraz art. 17 ust. 6 ustawy dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią tych przepisów strony (postępowania przed Komisją) mogą być zawiadamiane o wszczęciu postępowania, decyzjach i innych czynnościach Komisji poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości. Postanowienia o wyłączeniu jawności oraz decyzje kończące postępowanie w sprawie ogłasza się w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości. W rozpatrywanej sprawie mają zatem zastosowanie przepisy art. 49 § 1 oraz art. 49b § 1 kpa. Dodać należy, że w sprawach zakończonych decyzjami Komisji z dnia [...] grudnia 2017 r. (nr [...]), co Sądowi wiadome jest z urzędu, wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi, które nie zostały jeszcze merytorycznie rozstrzygnięte.

Należy podkreślić, że w związku ze zmianą przepisów, zmieniających status wydanych decyzji w postępowaniu administracyjnym, uznać należy, że z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, w sprawach decyzji, co do których postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie, stronom otworzył się termin do wniesienia do Sądu Administracyjnego skarg na te decyzje. Tym samym wnioski o wydanie odpisów przedmiotowych decyzji w chwili ich złożenia dotyczyły decyzji, które podlegają zaskarżeniu, a więc przepisy art. 49b § 1 kpa powinny znaleźć w tej sprawi zastosowanie.

Skoro powołane przepisy mają w sprawie zastosowanie, to w ocenie Sądu brak było podstaw do odmowy wydania skarżącej Spółce będącej stroną postępowania (jako współużytkownik wieczysty przedmiotowego gruntu) odmowy wydania niezanonimizowanych odpisów decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. (nr [...]), jak to uczyniła Komisja. Takie działanie jest o tyle niezrozumiałe, że w odpowiedzi na skargę Komisja sama przyznała, że "Komisja w żadnym razie nie kwestionuje twierdzenia strony, że ma ona prawo uzyskać pełnowartościowy odpis decyzji bez anonimizacji." Mimo to takich odpisów nie wydała, ponieważ w ocenie Komisji skarżąca Spółka wystąpiła jedynie o wydanie odpisów decyzji opatrzonych klauzulą ostateczności.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zawarty we wniosku skarżącej Spółki wniosek składał się z dwóch elementów, czyli żądania wydania skarżącej Spółce niezananimizowanych odpisów decyzji Komisji z dnia [...] grudnia 2017 r. zapadłych w sprawach nr [...] oraz żądania opatrzenia tych odpisów tzw. klauzulą ostateczności. W takiej sytuacji, jeśli Komisja powzięła wątpliwości co do zakresu żądania skarżącej Spółki, winna była zwrócić się do niej o wyjaśnienie tej kwestii, a nie samodzielnie decydować, że żądanie skarżącej Spółki dotyczy jedynie wydania niezanonimizowanych odpisów przedmiotowych decyzji opatrzonych klauzulą ostateczności. Komisja tego nie zrobiła, uznając, że żądanie Spółki sprowadza się tylko do jednej kwestii zawartej w złożonym wniosku, czyli żądania wydania niezanonimizowanych odpisów przedmiotowych decyzji z klauzulą ostateczności. Czyniąc w ten sposób, w ocenie Sądu, Komisja naruszyła przepisy art. 49 § 1 oraz art. 49b § 1 kpa, ponieważ w myśl tych przepisów miała obowiązek wydać skarżącej Spółce, jako stronie postępowania, niezanonimizowane odpisy przedmiotowych decyzji. Wynika to z faktu, że w art. 49b § 1 kpa ustawodawca posłużył się określeniem "udostępnia stronie odpis decyzji lub postanowienia w sposób i formie określonych we wniosku", a nie "może udostępnić".

W tej sytuacji pozostaje jeszcze do rozważenia kwestia tzw. klauzuli ostateczności. Zgodnie z art. 1 kpa wydanie zaświadczenia nie jest sprawą administracyjną rozstrzyganą w drodze decyzji. Jest natomiast czynnością materialno-techniczną, mającą walor czynności z zakresu administracji publicznej, podejmowaną w ramach postępowania określonego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. O ile zatem samo zaświadczenie nie jest aktem podlegającym kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to sama czynność jego wydania bądź odmowy wydania ma już taki charakter. Prawidłowo Komisja wyjaśniła, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują procedury nadawania wydanemu orzeczeniu tzw. klauzuli ostateczności. Nie jest określony sposób stwierdzania ostateczności wydanego orzeczenia. W ocenie Sądu może to być zarówno odpis zapadłego orzeczenia z umieszczoną na nim adnotacją właściwego organu (w formie pisemnej lub w postaci odpowiedniej pieczątki z podpisem uprawnionej osoby) informującą, że orzeczenie jest ostateczne w toku instancyjnym, ale może to być również zaświadczenie właściwego organu potwierdzające, że dane orzeczenie jest ostateczne. Zasadnie zatem Komisja przyjęła, że w przypadku wniosku strony o stwierdzenie, że konkretne orzeczenie administracyjne stało się ostateczne do jego rozpatrzenia stosuje się odpowiednio przepisy działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanego "Wydawanie zaświadczeń". Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 155/14 przedmiotem postępowania administracyjnego nie może być kwestia nadania, bądź odmowy nadania decyzji administracyjnej klauzuli ostateczności, gdyż do wydania takiego aktu nie ma podstaw w obowiązujących przepisach. Przepisy regulujące postępowanie administracyjne, w tym Kodeks postępowania administracyjnego, nie przewidują procedury nadawania klauzuli ostateczności decyzjom administracyjnym, w szczególności klauzula taka nie jest nadawana w drodze decyzji lub postanowienia. Tzw. "klauzula ostateczności" jest w istocie szczególnym rodzajem zaświadczenia w rozumieniu art. 217 i następnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 217 § 2 pkt 2 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy - jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie - osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W takiej sytuacji organ ma obowiązek wydać zaświadczenie bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (§ 3 art. 217). Oznacza to, że zgodnie z treścią art. 217 kpa organ administracji publicznej może odmówić wydania zaświadczenia jedynie wówczas, gdy osoba ubiegająca się nie wskaże przepisu prawa lub nie wykaże interesu prawnego albo gdy jej żądanie nie znajduje oparcia w dokumentach, o których mowa w art. 218 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1499/99, LEX nr 48671).

Organ nie może natomiast odmówić wydania zaświadczenia o wnioskowanej treści, jak to uczyniła Komisja w zaskarżonym postanowieniu, uznając, że "brak jest interesu prawnego wnioskodawcy w urzędowym potwierdzeniu stanu ostateczności tych decyzji", ze względu na fakt, że w jej ocenie "fakt ostateczności przedmiotowych decyzji wynika z mocy samego prawa (art. 10 ust. 4 ustawy), a ponadto został stwierdzony w treści wspomnianych powyżej ostatecznych decyzji Komisji z dnia [...] marca 2018 r.". Przypomnieć należy, że w rozpatrywanej sprawie, treść ustępu 4 dodanego do art. 10 przez art. 1 pkt 7 lit. c ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw, który obowiązuje od dnia 14 marca 2018 r., musi być analizowana wraz z treścią art. 7 ustawy zmieniającej, który stanowi, że "do postępowań toczących się przed Komisją do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą". Fakt niezakończenia postępowania w toku administracyjnym, który jest ustawowym warunkiem zastosowania w sprawie przepisów ustawy zmieniającej, jest przy tym faktem, który co prawda jest znany organowi, ale ani nie wynika z treści przedmiotowej decyzji, ani nie musi być znany podmiotowi ubiegającemu się o wydanie zaświadczenia, a tym bardziej innym osobom, którym odpis przedmiotowych decyzji może być okazywany.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że organ nie może odmówić wydania zaświadczenia tylko z tego powodu, że w jego ocenie z treści innych ostatecznych decyzji tego organu (z dnia [...] marca 2018 r.) wynika fakt ostateczności przedmiotowych decyzji. Nie może tego uczynić, ponieważ omawiana regulacja dotycząca wydawania zaświadczeń zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których organ ma obowiązek wydania zaświadczenia. W przepisach tych nie ma regulacji umożliwiających odmowę wydania zaświadczenia ze względu na fakt, że w ocenie organu ostateczność decyzji administracyjnej wynika z przepisów wydanych po dacie tej decyzji, ani dlatego, że w ocenie organu fakt ostateczności decyzji został potwierdzony w treści innej decyzji tego organu. Przypomnieć przy tym należy, że w stosunku do osoby wnioskującej o wydanie zaświadczenia nie obowiązują ograniczenia zawarte w art. 220 kpa. Te ograniczenia dotyczą bowiem jedynie organu administracji publicznej, a nie strony wnioskującej.

Sąd zwrócił uwagę, że złożony przez skarżącą Spółkę wniosek nie zawiera uzasadnienia istnienia interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego o którym mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kpa. Jednakże w ocenie Sądu jest to usuwalna wada złożonego wniosku. W takim przypadku, jeśli organ ma wątpliwości, co do istnienia po stronie skarżącej Spółki interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, winien był w tej sprawie wystąpić do skarżącej Spółki o uzupełnienie o ten element złożonego wniosku. Wydanie zaświadczenia przez organ administracji publicznej może być bowiem poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym. Postępowanie w sprawach zaświadczeń nie jest ogólnym jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym, o którym stanowi art. 1 pkt 1 kpa, lecz ma charakter postępowania uproszczonego i odformalizowanego. Skoro wnioskodawca powołuje się na przymiot strony postępowania, a organ nie ma co tego wątpliwości, rozpatrując kwestię istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego należy mieć na względzie, że interes prawny jest istotną częścią definicji pojęcia strony zawartej w art. 28 kpa. Nie ma przy tym wątpliwości, że jeśli strona ma interes prawny w wydaniu rozstrzygnięcia, ma też interes prawny w poznaniu jego treści oraz dalszych jego "losów" w obiegu prawnym.

Zwrócić należy uwagę, że przymiot ostateczności decyzji wynika z regulacji prawnej art. 16 § 1 kpa, zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne. Ostateczność decyzji jest stwierdzana przez organ administracji na podstawie akt administracyjnych sprawy. W rozpatrywanej sprawie Komisja rozpatrzyła złożony wniosek jedynie jako wniosek o stwierdzenie ostateczności decyzji. Czyniąc tak, Komisja nie ustaliła rzeczywistej woli wnioskującego, który w treści złożonego pisma nie wnosił o wydanie zaświadczenia. W konsekwencji przedstawionych wyżej rozważań, zdaniem Sądu, Komisja naruszyła również przepisy art. 217 i art. 219 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i również z tego powodu zaskarżone postanowienie należało uchylić.

Ponownie rozpoznając sprawę, Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] przede wszystkim wyjaśni, jaka była rzeczywista wola wnioskodawcy, i uwzględniając przedstawioną przez Sąd powyżej ocenę prawną, po raz wtóry rozpatrzy wniosek skarżącej Spółki.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.