Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 134/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu
Powołane przepisy: article: art. 3 par 2 pkt 8, art. 161 par 1 pkt 3, art. 149 par 1 pkt 3, par 1a, art. 151, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego S. L. na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody Łódzkiego do rozpatrzenia wniosku D. M. z dnia 28 lutego 2022 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 2. stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w załatwieniu wniosku D. M. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego - D. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. M., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego S. L., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 28 lutego 2022 r. małoletni D. M., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego S. L. złożył do Wojewody Łódzkiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Zawiadomieniem z dnia 3 marca 2022 r. Wojewoda Łódzki poinformował pełnomocnika S. L. - przedstawiciela ustawowego małoletniego D. M. o wszczęciu postępowania w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Wezwaniem z dnia 3 marca 2022 r. Wojewoda Łódzki wezwał pełnomocnika S. L. - przedstawiciela ustawowego małoletniego D. M. do uzupełnienia w terminie 30 dni wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy poprzez przedłożenie; odpisów aktu urodzenia małoletniego dziecka i aktu małżeństwa wraz z tłumaczeniem, oświadczenia wnioskodawcy oraz małżonka o pozostawaniu w związku z małżeńskim, aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego pokrywającego koszty leczenia w Polsce, dokumentów potwierdzających posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodu, oświadczenia o ilości osób pozostających na jego utrzymaniu w Polsce, dokumentów potwierdzających posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania we wskazanym lokalu oraz okoliczność pobytu na terytorium RP.

Pismem z dnia 31 maja 2022 r. Wojewoda Łódzki poinformował pełnomocnika S. L. - przedstawiciela ustawowego małoletniego D. M. o zakończeniu postępowania jednocześnie wskazując że, małoletni D. M. obywatel Ukrainy przekroczył granicę polsko-ukraińską w dniu 26 lutego 2022 r. i związku z powyższym jest beneficjentem ustawy specjalnej, tj. z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583). Zgodnie z art. 38 ust. 7 tej ustawy, wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w ust. 1, obywatel Ukrainy składa nie wcześniej niż po upływie 9 miesięcy od dnia wjazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1, a nie później niż w okresie 18 miesięcy od dnia 24 lutego 2022 r. Wniosek złożony przed upływem 9 miesięcy od dnia wjazdu wojewoda pozostawia bez rozpoznania. Ponadto stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy, obywatele Ukrainy, którzy przekroczyli polską granicę po dniu 24 lutego 2022 r. przebywają na terenie RP legalnie w okresie 18 miesięcy.

W dniu 8 września 2022 r. pełnomocnik strony na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. złożył za pośrednictwem Wojewody Łódzkiego do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie w związku z niezałatwieniem w terminie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W dniu 9 września 2022 r. pełnomocnik strony wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. Wniósł o zobowiązanie Wojewody Łódzkiego do rozpoznania wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku, przyznanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi odwołując się do treści art. 1 ust. 1 ustawy specjalnej wskazał, że rozpatrywanym przypadku nie powinien mieć zastosowania art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ponieważ małoletni cudzoziemiec wjechał do Polski po 24 lutego 2022 r. ale nie w związku z działaniami wojennymi, jako cel pobytu wskazano pobyt z matką i ojczymem, a sam wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony przed wejściem w życie cyt. ustawy. Nadmienił również, że art. 100c cyt. ustawy jest sprzeczny z Konstytucją RP oraz Kartą Praw Podstawowych.

Decyzją z dnia 9 września 2022 r. Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.), umorzył postępowanie w sprawie udzielenia małoletniemu D. M. zezwolenia na pobyt czasowy. Od powyższej decyzji w dniu 12 września 2022 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie.

W odpowiedzi na skargę z dnia 7 października 2022 r. Wojewoda Łódzki wniósł o odrzucenie skargi lub umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji i oddalenie skargi w pozostałym zakresie. Wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy specjalnej, ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy specjalnej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 marca 2022 r. zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, wjechał legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach na podstawie ust 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r.

W myśl art. 2 ust. 6 ustawy specjalnej, osobę, o której mowa w art. 2 ust. 1, uznaje się za osobę korzystającą w Rzeczypospolitej Polskiej z ochrony czasowej w rozumieniu art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ochrona czasowa, uregulowana przepisami dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.Urz.WE.L.212), uruchomiona w związku z masowym napływem cudzoziemców z terytorium Ukrainy w związku z trwającymi na tym terytorium konfliktem zbrojnym zainicjonowanym inwazją rosyjską, na podstawie decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.Urz.UE.L.71), została wdrożona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dwutorowo. Cudzoziemcy, których pobyt jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust 1 ustawy specjalnej , korzystają z uprawnień określonych w tej ustawie (będąc beneficjentami ochrony czasowej), a pozostali objęci zakresem art. 2 ust 1 i 2 decyzji wykonawczej, do których nie mają zastosowania przepisy ustawy specjalnej mogą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej korzystać z ochrony czasowej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisy ustaw materialnych, przewidujących określone uprawnienia dla takich osób.

Stosownie do treści art. 38 ust. 1 i 7 ustawy specjalnej, obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest lub był uznawany za legalny na postawie art. 2 ust 1, udziela się, na jego wniosek, zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy obywatel Ukrainy składa nie wcześniej niż po upływie 9 miesięcy od dnia wjazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1, a nie później niż w okresie 18 miesięcy od dnia 24 lutego 2022 r. Wniosek złożony przed upływem 9 miesięcy od dnia wjazdu wojewoda pozostawia bez rozpoznania.

Zgodnie natomiast z art. 99 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy w dniu złożenia wniosku o udzielenie tego zezwolenia przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na postawie zgody na pobyt tolerowany lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych albo w związku z udzieleniem mu azylu, ochrony uzupełniającej lub ochrony czasowej lub nadaniem mu statusu uchodźcy w rzeczypospolitej Polskiej.

Z przytoczonych regulacji wynika, że obywatele Ukrainy i inni cudzoziemcy, którzy zostali objęci zakresem ustawy specjalnej są uznawani za osoby korzystające na terytorium Polski z ochrony czasowej, nie mogą oni zatem skutecznie aplikować o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie bowiem z cyt. powyżej art. 99 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach odmawia się wszczęcia postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemcom, którzy przebywają w Polsce w związku z posiadaną ochroną czasową.

Obywatele Ukrainy, którzy objęci są zakresem ustawy specjalnej po 9 miesiącach pobytu w Polsce będą mieli możliwość aplikowania o specjalne dla nich dedykowane zezwolenie na pobyt czasowy .

Decyzją z dnia 9 września 2022 r. Wojewoda Łódzki umorzył postępowanie w sprawie udzielenia małoletniemu D. M. zezwolenia na pobyt czasowy.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze Wojewoda Łódzki podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uznanie, że organ prowadził postępowanie z rażącym naruszeniem prawa. Za bezzasadny należy również uznać zarzut dotyczący bezczynności organu, ponieważ przed wniesieniem skargi organ wydał decyzję. Podstawowym celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego lub bezczynność organu administracji publicznej jest zdyscyplinowanie organu przez zwalczanie niepożądanego stanu, pod postacią braku należytej aktywności organu oraz braku odpowiedniej dynamiki w ramach podejmowanych czynności. Oznacza to, że skarga taka może być skutecznie wniesiona do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 § 3 k.p.a., organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, termin na załatwienie sprawy wynosi 60 dni i biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa wart. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa wart. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie z dnia 12 grudnia 2013 r. ustawy o cudzoziemcach ( Dz. U. z 2021 r. poz.

Zatem termin w niniejszej sprawie biegłby od dnia 3 marca 2022 r. jednakże, w związku z wprowadzeniem do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym (Dz. U. z 2022 poz. 583) art. 100c, który obowiązuje od 15 kwietnia 2022 r. zawieszony został bieg terminów spraw już rozpoczętych, a nowe nie rozpoczynają biegu w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.

Odnosząc się do zgłoszonych przez stronę roszczeń pieniężnych Wojewoda Łódzki stwierdził, że są bezzasadne, ponieważ wielokrotnie informował stronę, również na piśmie z dnia 31 maja 2022 r., że jej pobyt na terenie Rzeczypospolitej Polskiej jest legalny. Skarżący nie wykazał istnienia szkody ani nie uzasadnił jej wysokości. Organ podkreślił, że małoletni cudzoziemiec, jak i jego matka posiadają paszporty biometryczne, na podstawie których, bez przeszkód mogą odbywać podróże, w ramach ruchu bezwizowego, do kraju pochodzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, czyniąc zadość art. 53 § 2b p.p.s.a., tj. skarga została wniesiona po uprzednim złożeniu ponaglenia, które skierowane zostało do właściwego organu.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Istotne jest również, zwłaszcza z perspektywy niniejszej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. wyroki NSA: z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11, LEX nr 818629; z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3021/17, LEX nr 2547323). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest bezczynność Wojewody Łódzkiego w rozpatrzeniu wniosku D. M. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 28 lutego 2022r. skarżący złożył do Wojewody Łódzkiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek posiadał braki formalne, które zostały uzupełnione przez stronę w dniu 3 marca 2022r. Również w dniu 3 marca 2022r. pełnomocnikowi skarżącego doręczono zawiadomienie o wszczęciu postepowania. W dniu 8 września pełnomocnik skarżącego złożył ponaglenie zaś w dniu 9 września 2022r. wniósł skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Wojewody Łódzkiego w rozpoznaniu wniosku z 28 lutego 2022r. Także w dniu 9 września 2023r. Wojewoda Łódzki wydał decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 września 2022r. i złożył on od niej odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Do chwili obecnej sprawa nie została rozpoznana przez organ odwoławczy.

W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały podstawy do zastosowania uchwały 7 sędziów NSA z dnia 7 marca 2022r. w spr. II OPS 1/21 w myśl której skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art.58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wymieniona uchwała dotyczy wprawdzie przewlekłości postępowania ale odnosi się także do bezczynności organu w załatwieniu sprawy. W wymienionej uchwale podniesiono, że stan przewlekłości kończy się z chwilą rozstrzygnięcia sprawy przez organ przy czym za rozstrzygnięcie takie należy rozumieć nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania.

W rozpoznawanej sprawie zarówno złożenie skargi jak i wydanie decyzji przez Wojewodę Łódzkiego nastąpiło w dniu 9 września 2022r. zaś decyzja została doręczona stronie w dniu 12 września 2022r. Ponieważ rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło dopiero z dniem doręczenia stronie decyzji oznacza to, że przed wniesieniem skargi nie nastąpiło zakończenie postępowania administracyjnego a tym samym brak było podstaw do jej odrzucenia jako niedopuszczalnej.

W niniejszej sprawie istnieje spór co do tego czy w stosunku do skarżącego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U z 2022r. poz. 583), dalej ustawa specjalna.

W ocenie organu skarżący jest beneficjentem wymienionej ustawy gdyż przybył na terytorium RP po 24 lutego 2022r. W związku z czym, zdaniem organu, ma do niego zastosowanie przepis art.38 ust.7 tej ustawy, iż wniosek o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy obywatel Ukrainy może złożyć nie wcześniej niż po upływie 9 miesięcy od dnia wjazdu. Ponieważ skarżący złożył wniosek przed upływem tego terminu a postępowanie w przedmiocie tego wniosku zostało już wszczęte organ decyzją z dnia 9 września 2022r. umorzył postępowanie administracyjne.

Natomiast w przekonaniu skarżącego ustawa specjalna nie ma do niego zastosowania gdyż przyjechał on do Polski nie w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie tylko w celu połączenia się z matką i ojczymem. W związku z czym mają do niego zastosowanie przepisy ustawy z 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021r. poz.2354 ze zm.) a nie ustawy z 12 marca 2022r.

Sąd w niniejsze sprawie nie jest uprawniony do rozstrzygania tego sporu. Spór ten zostanie rozstrzygnięty przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców gdyż D.M. złożył odwołanie od decyzji z dnia 9 września 2022r. W razie zaś wydania przez organ odwoławczy niekorzystnego dla strony orzeczenia może ona złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Kwestia czy do skarżącego ma czy też nie ma zastosowanie ustawa specjalna z 12 marca 2022r. zostanie zatem rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu zainicjowanym decyzją z dnia 9 września 2022r.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 28 lutego 2022r. Wprawdzie w skardze zarzucono organowi bezczynność lecz z uwagi na to, że w postępowaniu sądowym doszło do rozstrzygnięcia sprawy przez organ co miało miejsce z dniem doręczenia decyzji stronie (12 września 2022r.) to zachowanie organu należało zakwalifikować w kontekście przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ nie zaś w kontekście bezczynności. Zarzucenie w skardze bezczynności organu nie miało wpływu na jej zasadność bowiem w obu przypadkach (tj. bezczynności oraz przewlekłości) istota sporu pozostaje ta sama: chodzi o sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie. Bez znaczenia w tej sytuacji jest sposób nazwania w skardze opieszałości organu, skoro zasadniczo, sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć ww. spór. Należy przy tym podkreślić, że w obu przypadkach, tj. bezczynności i przewlekłości, sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a., wyrażający na gruncie procedury sądowoadministracyjnej zasadę procesową da mihi factum dabo tibi ius; por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2018 r., I OSK 16/17 i z dnia 18 września 2019 r., II OSK 1290/19 – CBOSA). Inaczej rzecz ujmując, decyzja, która z form nieterminowego załatwienia sprawy miała miejsce w danej sprawie, należy do sądu rozpoznającego skargę (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016 r., II GSK 1029/15, CBOSA oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 457/15), co jest również wyrazem odpowiedzialności sądu, aby strona, niejako będąc słabszym uczestnikiem postępowania, nie poniosła uszczerbku w prawie dochodzenia swoich interesów na drodze sądowej wyłącznie z tego powodu, że nie potrafiła umiejętnie uchwyć granicy między przewlekłością postępowania a bezczynnością organu, niezależnie od tego, czy kwestionując terminowość załatwienia jej sprawy, sporządza w tym zakresie skargę samodzielnie, czy też z pomocą profesjonalisty.

Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach sąd w niniejszej sprawie nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii czy do skarżącego ma czy też nie ma zastosowania ustawa z 12 marca 2022r. Bez względu jednak na to czy D.M. jest czy też nie jest beneficjentem wymienionej ustawy to i tak organ administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku z 28 lutego m2022r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Zakładając, że do skarżącego ma zastosowanie ustawa z 12 marca 2022r. to należy zaznaczyć, iż wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy został złożony w dniu 28 lutego 2022r. a w dniu 3 marca 2022r. uzupełnione zostały wszelkie jego braki formalne. Ustawa specjalna natomiast został opublikowana w dniu 12 marca 2022r. zaś z dniem 15 kwietnia 2022r. dokonano jej zmiany ustawą z 8 kwietnia 2022r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U z 2022r. poz. 830). Dodano między innymi przepis art.100c zgodnie z którym 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi:

a) zezwolenia na pobyt czasowy,

b) zezwolenia na pobyt stały,

c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany:

a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,

b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,

3) cofnięcia cudzoziemcowi:

a) zezwolenia na pobyt czasowy,

b) zezwolenia na pobyt stały,

c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Z przepisu art.100c ust.1 u.c. wynika, że z chwilą wejścia w życie tego przepisu (15 kwietnia 2022r.) do dnia 31 grudnia 2022r. nie rozpoczyna się bieg terminu na załatwienie spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (tzn. na okres od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022r.). W niniejszej sprawie oznacza to, że bieg terminu na załatwienie wniosku skarżącego z 28 lutego 2022r. uległ zawieszeniu z dniem 15 kwietnia 2022r.

Z przepisu artykułu 100c u.c. wynika jednocześnie, że w okresie o którym mowa w ust.1 (tzn. od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022r.) nie stosuje się przepisów o bezczynności organów i nie zasądza się od organu sum pieniężnych na rzecz strony za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W przekonaniu sądu uregulowanie to ma zastosowanie jedynie do stanów faktycznych zaistniałych po wejściu w życie tego przepisu (tzn. po 15 kwietnia 2022r.). Nie odnosi się natomiast do stanów faktycznych jakie miały miejsce przed 15 kwietnia 2022r. gdyż oznaczałoby to, że przepis ma skutek retroaktywny. Doszłoby wówczas do działania nowego uregulowania prawnego niekorzystnego dla strony z mocą wsteczną. Stanowiłoby to naruszenie podstawowej zasady prawa czasowego obowiązującego w demokratycznym państwie prawnym jakim jest zasada, że ustawy nie mają skutku retroaktywnego jeżeli wprowadzają regulacje na niekorzyść strony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że treść przepisu art.100c ust.3 u.c. jest niekorzystna dla cudzoziemców bo przewiduje niestosowanie przepisów o bezczynności oraz przepisów o możliwości wymierzenia grzywny bądź zasądzenia od organu sum pieniężnych na rzecz strony. W związku z czym sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, że przepis art.100c ust.3 u.c. nie ma zastosowania do stanów faktycznych jakie miały miejsce przed 15 kwietnia 2022r.

W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony w dniu 28 lutego 2022r. czyli przed 15 kwietnia 2022r. W związku z czym przepis art.`100c ust.3 u.c. nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Zakładając, że do skarżącego mają zastosowanie przepisy ustawy z 12 marca 2022r. zaznaczyć należy, iż wniosek D.M. na dzień 3 marca 2022r. był już kompletny gdyż w tym dniu uzupełniono jego braki formalne. W sytuacji gdy postępowanie w przedmiocie wniosku D.M. zostało wszczęte zaś ustawa specjalna została opublikowana w dniu 12 marca 2022r. to już w tym dniu organ administracji mógł wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Termin do załatwienia tego wniosku biegł do dnia 15 kwietnia 2022r. gdyż z tym dniem został on zawieszony na podstawie art.100c ust.1 u.c. W okresie tym (tzn. od 12 marca do 15 kwietnia 2022r.), organ nie załatwił jednak wniosku skarżącego. Podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art.35 § 1 K.p.a. organ obowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki nie później niż w ciągu miesiąca do daty wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie załatwienie wniosku skarżącego było prostą czynnością nie wymagającą dużego nakładu pracy. Skoro bowiem organ administracji uznał, że skarżący jest beneficjentem ustawy z 12 marca 2022r. a postępowanie w przedmiocie wniosku z dnia 28 lutego 2022r. zostało wszczęte przed 12 marca 2022r., to jedyną formą prawną załatwienia sprawy było umorzenie dotychczasowego postępowania administracyjnego. Decyzja o takim umorzeniu winna być wydana niezwłocznie lecz organ taką decyzję wydał dopiero w dniu 9 września 2022r. Można zatem uznać, że przy założeniu, iż do skarżącego ma zastosowanie ustawa specjalna, organ administracji przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wniosku D.M. z 28 lutego 2022r.

W sytuacji gdyby uznać, ze D.M. nie jest beneficjentem ustawy z 12 marca 2022r. to organ administracji także dopuścił się przewlekłości w załatwieniu wniosku z 28 lutego 2022r. Podkreślić należy, iż braki formalne wniosku zostały uzupełnione w dniu 3 marca 2022r. i z tym dniem rozpoczął bieg sześćdziesięciodniowy termin do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego, o którym mowa w art.112a ust.1 u.c. Decyzja w tym przedmiocie nie została wydana w wymienionym terminie. Wydano ją dopiero w dniu 9 września 2022r. czyli po upływie przeszło sześciu miesięcy od daty uzupełnienia braków formalnych. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się przewlekłości w załatwieniu wniosku skarżącego.

Reasumując dotychczasowe rozważania sąd uznał, że organ administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w załatwieniu wniosku D.M.. Dotyczy to zarówno sytuacji gdy do skarżącego mają zastosowanie przepisy ustawy specjalnej z 12 marca 2022r. jak i sytuacji gdy przepisy tej ustawy nie stosuje się do D.M..

W ocenie sądu przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ administracji nie miała charakteru rażącego.

Ustawodawca nie zdefiniował wprawdzie, kiedy taka sytuacja zachodzi, jednak sąd podziela pogląd, zgodnie z którym prawo takiej kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości zostało również pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to cechuje w tym przypadku brak sztywnych ram wartościowania i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., I OSK 2424/16, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna wtedy, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są oczywiste i nie dają się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Za taką oceną może przemawiać m.in. zbyt długi czas prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. chociażby wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 2234/15, CBOSA oraz cyt. tam orzecznictwo).

W rozpoznawanej sprawie przewlekłość w prowadzeniu postępowania nie była znaczna zarówno w sytuacji gdyby przyjąć, że do skarżącego mają zastosowanie przepisy ustawy z 12 marca 2022r. jak i w przypadku gdyby uznać, iż wymieniona ustawa nie ma zastosowania. Należy podnieść, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania nie wynikła ze złej woli organu czy arogancji organu wobec skarżącego. Była ona wynikiem znacznego wzrostu liczby spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców oraz niewystarczającej obsady kadrowej urzędu. Mając zatem na uwadze stosunkowo nieznaczną przewlekłość w prowadzeniu postępowania, w stosunku do przewlekłości występującej w innych podobnych sprawach toczących się w tutejszym sądzie, oraz biorąc pod uwagę przyczynę powstania przewlekłości, sąd uznał, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Niezasadne jest żądanie skarżącego przyznania sumy pieniężnej.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W przedmiotowej sprawie sąd uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku i przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej. W sprawie nie doszło bowiem do rażącego naruszenia przepisów postępowania, a w uzasadnieniu skargi nie powołano żadnych szczególnych okoliczności dotyczących strony, uzasadniających przyznanie sumy pieniężnej, w szczególności odnoszących się do doznanej krzywdy i uszczerbku oraz powstania szkody i jej wysokości w związku z nierozpoznaniem wniosku w terminie. Dodać należy, że zarówno skarżący jak i jego matka posiadają paszporty biometryczne na podstawie których mogą odbywać podróże w ramach ruchu bezwizowego do kraju pochodzenia.

Reasumując sąd uznał, ze skarga jest częściowo uzasadniona. Z uwagi na to, iż w trakcie postępowania sądowego organ administracji wydał decyzję w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 28 lutego 2022r. przy czym za rozstrzygniecie sprawy należy uznać dzień doręczenia decyzji stronie (12 września 2022r.), na podstawie art.161 pkt 3 p.p.s.a., sąd umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wymienionego wniosku (pkt 1 wyroku). Sąd nadto uznał, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w załatwieniu wniosku D.M., która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Na podstawie art.151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej (pkt 3 wyroku).

Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postepowania.

e.o.