Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1107/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 7, 75, 77 par. 1 i 86
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 152,  art. 120 w zw. z art. 119 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.G. i M.M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących K.G. i M.M. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2011 r. nr [...] o potwierdzeniu K.G. oraz M.M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H.G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi [...], pow. [...], woj. [...] składającej się z [...] ha ziemi ornej.

Decyzja Ministra Skarbu Państwa wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

M.M. i K.G. wnioskami z [...] czerwca 2008 r. oraz [...] grudnia 2008 r. wystąpili do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych przez H.G., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...]. Z analogicznym wnioskiem w dniu [...] sierpnia 2009 r. wystąpiła S.M.

Wnioskodawcy są następcami prawnymi H.G., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] stycznia 1991 r., sygn. akt [...].

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. nr [...], utrzymanym w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2010 r. nr [...], odmówił S.M. potwierdzenia prawa do rekompensaty, wskazując, że jej wniosek został złożony po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm., powołana dalej jako: "ustawa zabużańska").

Po zbadaniu pozostałych wniosków, Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. nr [...] stwierdził, że K.G. i M.M. spełniają warunki niezbędne do potwierdzenia prawa do rekompensaty określone w ustawie zabużańskiej. Następnie decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...], na podstawie art. 5 ust. 2 i art. 8 powołanej ustawy stwierdził, że K.G. i M.M. posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H.G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi [...], pow. [...], woj. [...] składającej się z [...] ha ziemi ornej, a wartość pozostawionej nieruchomości wynosi [...] zł. Tym samym, wartość rekompensaty należnej. Wartość pozostawionych nieruchomości organ ustalił w oparciu o operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] lipca 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J.H. W oparciu o tak ustaloną wartość nieruchomości Wojewoda orzekł, iż kwoty rekompensat należne K.G. i M.M. wynoszą odp. [...] i [...] złotych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż w toku postępowania wnioskodawcy złożyli do akt zaświadczenie archiwalne wydane przez Archiwum Państwowe Obwodowego Wydziału Archiwów Komitetu Wykonawczego [...] Rady Delegatów Ludu Pracującego URSR w L. z [...] grudnia 1965 r. stanowiące potwierdzenie zamieszkania H.G. we wsi [...] ([...]), pow. [...], woj. [...] w gospodarstwie, które składało się z domu mieszkalnego, zabudowań gospodarskich i działki ziemi o pow. [...] ha. Dołączyli również oświadczenie świadka, K.P., złożone w dniu [...] grudnia 2009 r. z podpisem notarialnie poświadczonym.

W toku prowadzonego postępowania Wojewoda [...] zwrócił się do Wojewody [...] z prośbą o przesłuchanie w charakterze świadka K.P. pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k., na okoliczność potwierdzenia faktu pozostawienia przez H.G. nieruchomości we wsi [...], a także na okoliczność pozostawienia tam nieruchomości budynkowych. Z nadesłanego przez Delegaturę [...] Urzędu Wojewódzkiego w T. protokołu przesłuchania ww. wynika, że K.P. w dniu [...] września 1939 r. mieszkała we wsi [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] oraz, że nie jest osobą bliską H.G. lub jej spadkobierców w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.). Oświadczyła ona, że H.G. była właścicielką działki siedliskowej o pow. ok. [...] ha, na której pobudowany był duży dom z 2 kuchniami, 6 pokojami, spiżarnią, a także budynek gospodarczy do przechowywania narzędzi i opału, zaś w pobliżu ww. działki, G. posiadali [...] ha ziemi ornej. Opisała dom jako duży, o pow. powyżej [...] m2 (pokryty czerwoną dachówką, murowany, podpiwniczony, z dachem dwuspadowym, posiadał strych, elektryczność, ogrzewany piecami kaflowymi), w którym znajdowały się dwa mieszkania, a na jego otoczenie składał się sad, warzywnik, podwórze i zabudowania (drewniany budynek gospodarczy, ok. [...] m2, prawdopodobnie przeznaczony na garaż). Potwierdziła ponadto, że H.G. w dniu 1 września 1939 r. mieszkała w [...], które w czasie wojny zmuszona była opuścić wraz z rodziną.

Organ wskazał ponadto, że w toku postępowania wnioskodawcy złożyli do akt protokół z przesłuchania świadka L.R., sporządzony w dniu [...] maja 1968 r. w Miejskim Zarządzie Gospodarki Terenami w W., z którego wynikało, że H.G. pozostawiła w [...], pow. [...], woj. [...] następujące nieruchomości:

• podmiejski, parterowy budynek mieszkalny o wymiarach [...] o 6 izbach mieszkalnych, 2 kuchniach i 2 spiżarniach; wybudowany w 1928 r., murowany, kryty dachówką, otynkowany, ogrzewany piecami węglowymi, zelektryfikowany, o drewnianych podłogach;

• budynek gospodarczy – skład opałowy, o wymiarach [...]; wybudowany w 1928 r., drewniany, na podmurówce, bez instalacji, kryty papą;

• parcelę przydomową o pow. [...] ha oraz [...] ha ziemi ornej I klasy (czarnoziemy).

L.R. do 1939 r. zamieszkiwała w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...], natomiast w czasie okupacji w T.

Przesłuchana z kolei w charakterze strony, w dniu [...] marca 2010 r., K.G. szczegółowo opisała liczbę, rodzaj, stan i powierzchnię pozostawionych nieruchomości budynkowych pozostawionych we wsi [...], a jej oświadczenie było spójne z oświadczeniami pozostałych świadków.

W tym stanie rzeczy Wojewoda ocenił, że w świetle zgromadzonego w aktach całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wnioskodawcy co prawda udowodnili, iż w skład pozostawionego przez H.G. na Kresach Wschodnich gospodarstwa, wchodziły nieruchomości budynkowe, jednakże z uwagi na nieprzedłożenie dowodów pozwalających określić ich liczbę, rodzaj i stan, organ nie miał możliwości potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawionego domu mieszkalnego oraz zabudowań gospodarczych. Z tego też względu rekompensata ustalana była wyłącznie w oparciu o wartość pozostawionych gruntów rolnych. Organ wskazał przy tym, że poszukiwanie dokumentów określających stan przedmiotowej nieruchomości prowadzone przez niego za pośrednictwem Konsulatu Rzeczypospolitej Polskiej w L. się nie przyniosło rezultatów.

Wojewoda ocenił, że złożone w toku postępowania zeznania świadków, co do okoliczności odnoszących się do pozostawionych budynków nie mogą stanowić dowodu w sprawie, z uwagi na fakt, że osoby je składające nie spełniają przesłanek wynikających z art. 6 ust 5 ustawy zabużańskiej. L.R. do dnia opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zamieszkiwała bowiem na obszarze województwa [...], natomiast K.P. co prawda zamieszkiwała na terenie województwa [...], jednakże w powiecie [...], który nie stanowił sąsiedniego powiatu w stosunku do powiatu [...]. Oświadczenie zaś K.G. może stanowić jedynie dowód posiłkowy w postępowaniu w przedmiotowym postępowaniu. Przy czym Wojewoda uznał jego moc dowodową wyłącznie w zakresie, w jakim opisuje ono okoliczności opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez H.G.

Od decyzji tej K.G. wniosła odwołanie, zarzucając rozstrzygnięciu Wojewody niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, który był jej zdaniem wystarczający dla potwierdzenie prawa do rekompensaty również za dom mieszkalny i budynki gospodarcze. Podniosła, że oświadczenie przez nią złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, organ I instancji potraktował wybiórczo, uznając moc dowodową na okoliczność opuszczenia wraz z matką [...], a nie dał wiary w części opisującej charakter i wielkość domu.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzję z [...] kwietnia nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister przytoczył ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji oceniając, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające przynanie K.G. i M.M. prawa do rekompensaty, z tytułu pozostawienia przez ich poprzednika prawnego (H.G.) nieruchomości gruntowych poza obecnymi granicami RP. Brak jest jednak dowodów potwierdzających liczbę, rodzaj i powierzchnię pozostawionych przez H.G. budynków, jakie na tej nieruchomości się znajdowały. W związku z powyższym rekompensaty za te budynki nie można było przyznać.

Zdaniem organu odwoławczego Wojewoda [...] słusznie i stosownie do dyspozycji art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej stwierdził, że oświadczenia świadków L.R. i K.P. nie mogą stanowić dowodów potwierdzających liczbę, rodzaj i powierzchnię pozostawionych budynków, pomimo złożenia ich pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe składanie zeznań i zatajenie prawdy, bowiem osoby je składające nie zamieszkiwały w tej samej miejscowości, w której znajdowała się pozostawiona nieruchomość lub miejscowości sąsiedniej. Fakt ten uniemożliwił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego, w którym określiłby on wartość owych budynków, a w dalszej kolejności uwzględnienie ich wartości w decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania, Minister stwierdził, że dowód będący oświadczeniem strony, złożony na podstawie art. 83 k.p.a., może stanowić dowód stricte uzupełniający, a nie może on mieć charakteru podstawowego dla wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Oparcie się bowiem przez organ prowadzący postępowanie tylko na oświadczeniach strony postępowania, pomimo braku innych dowodów określonych enumeratywnie w ustawie zabużańskiej mogłoby prowadzić do wypaczenia ratio legis ustawy zabużańskiej, a w dalszej kolejności do nadużyć.

Na decyzję Ministra Skarbu Państwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K.G. i M.M.

Skarżący podnosili, że decyzje organów obydwu instancji stoją w jaskrawej sprzeczności z art. 86 k.p.a., a materiał dowodowy, który został zgromadzony w przedmiotowej sprawie pozwalał na wydanie decyzji w stosunku do całego majątku H.G. Ich zadaniem charakter podstawowy dla wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty miał w przedmiotowej sprawie dokument [...] archiwum, który jednoznacznie stwierdza, że H.G. była właścicielką domu i budynku gospodarczego. Natomiast zeznania skarżącej oraz dwóch świadków były dowodem uzupełniającym, wzmacniającym treść dowodu podstawowego. Podnieśli ponadto, że organy w swoich rozstrzygnięciach nie odniosły się do działki budowlanej (ok. [...] ha), na której położny był dom i budynki gospodarcze, która zdaniem skarżących nie wymagała opisu. Do skargi załączyli zdjęcia, na których widnieje dom w [...] oraz skarżąca z rodzicami i siostrą na jego werandzie i w ogrodzie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Minister wskazał, że zaskarżona decyzja przedstawia konkretne argumenty przemawiające za rozstrzygnięciem w niej wyrażonym, a organy przy wydawaniu decyzji kierowały się obowiązującym stanem prawnym i zasadami jego stosowania. Organ nie wniósł sprzeciwu co do zgłoszonego przez skarżących wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

w myśl art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni – taka zaś sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2011 r. nr [...] orzekającą o przyznaniu K.G. i M.M. prawa do rekompensaty, z tytułu pozostawienia przez ich poprzednia prawnego nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z okolicznościami związanymi z II wojna światową.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm.; powołana dalej jako: "ustawa zabużańska").

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący spełniają formalne przesłanki uzyskania rekompensaty, określone w art. 3 ust. 2 w zw. z art. 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Są oni bowiem następcami prawnymi osoby, będącej w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkałym w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej ([...], powiat [...], woj. [...], obecnie [...]), opuszczonym następnie w związku z okolicznościami związanymi z wojną, co związane był z pozostawieniem w miejscu dawnego zamieszkania stanowiących jej własność nieruchomości.

W niniejszej sprawie nie jest również sporne, że poprzedniczka prawna wnioskodawców – H.G., pozostawiła we wsi [...] oprócz gruntów ornych o pow. [...] ha (za które przyznano rekompensatę), także dom mieszkalny oraz zabudowania gospodarskie (które nie zostały uwzględnione przy ustalaniu prawa do rekompensaty).

Istotą sporu jest natomiast to, czy brak dokumentów potwierdzających stan, rodzaj i ilość pozostawionych przez nią zabudowań posadowionych na stanowiącej jej własność nieruchomości, uniemożliwiały organom rozstrzygającym sprawę, ustalenie za te naniesienia rekompensaty, w oparciu o inne niż wymienione w ustawie zabużańskiej środki dowodowe, w tym zeznania świadków, którzy nie spełniają kryteriów określonych w art. 6 ust. 5 powołanej ustawy.

Przywołany przepis stanowi, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 (urzędowego opisu mienia, orzeczenia wydanego przez [...]), dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 (a więc potwierdzającymi m.in. rodzaj i powierzchnię pozostawionych nieruchomości), mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Tacy świadkowie w niniejszej sprawie nie byli przesłuchiwani. W toku postępowania przesłuchano natomiast w trybie art. 83 k.p.a K.P. (w dniach [...] kwietnia 2008 r. oraz [...] marca 2010 r.) jak również dołączono do akt, złożone w tym trybie w dniu [...] czerwca 1965 r, zeznanie L.R. Świadkowie ci szczegółowo opisali dom mieszkalny i budynki gospodarcze pozostawione przez H.G., we wsi [...]. Jednakże zeznania te, zdaniem organów, nie mogły być przyjęte za dowód, gdyż zeznające nie były mieszkankami ww. wsi ani miejscowości sąsiednich (zamieszkiwały one przed wybuchem II wojny światowej w miejscowościach: [...], gm. [...] pow. [...], woj. [...] – K.P. oraz [...], pow. [...], woj. [...] – L.R., które nie graniczyły z powiatem [...]). Konsekwencją powyższego było ustalenie rekompensaty za pozostawione na kresach nieruchomości, bez uwzględnienia w niej wartości posadowionych na gruncie naniesień.

Z oceną organów nie sposób się jednak zgodzić. Zważyć bowiem należy, że wprawdzie przepisy ustawy zabużańskiej, przyznają szczególny walor określonym w tej ustawie dowodom (w tym zeznaniom dwóch świadków zamieszkującym w tej samej miejscowości, w której położona jest pozostawiona nieruchomość lub miejscowości sąsiedniej i niespokrewnionych ze stroną), jednak nie wykluczają one posiłkowego stosowania w postępowaniu o rekompensatę także innych środków dowodowych. Ustawodawca nie wyłączył wszak w tego rodzaju sprawach stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie zaś z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym całego materiału dowodowego. Natomiast to, czy dana okoliczność została udowodniona, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Z powyższych regulacji wynika zatem, że jednym z podstawowych obowiązków organów administracji publicznej rozstrzygających indywidualna sprawę jest dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej.

W tym stanie rzeczy, zeznania przesłuchanych w charakterze świadków L.R. i K.P., przeprowadzone w trybie art. 83 k.p.a. nie mogły być - jak uczyniły to organy obu instancji - odrzucone tylko z tego względu, że złożone zostały przez osoby niespełniające kryteriów określonych w art. 6 ust. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, lecz winny być one poddane stosownej ocenie w zestawieniu z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy, zgodnie z art. 80 k.p.a. Tym bardziej, że w sprawie wykazano w sposób niebudzący wątpliwości, że w skład pozostawionego przez H.G. mienia wchodziły m.in. dom oraz zabudowania gospodarcze, a jedyną przeszkodą w ustaleniu prawa do rekompensaty za te zabudowania, był brak dokumentów źródłowych zawierających ich opis. Fakt posadowienia zabudowań na pozostawionej nieruchomości potwierdza zaświadczenie archiwalne wydane przez Archiwum Państwowe Obwodowego Wydziału Archiwów Komitetu Wykonawczego [...] Rady Delegatów Ludu Pracującego URSR w L. w dniu [...] grudnia 1965 r .

Odróżnić zaś należy sytuację, gdy strona nie jest w stanie wylegitymować się jakimkolwiek dokumentami przewidzianymi ustawą, potwierdzającymi pozostawienie określonego rodzajowo mienia (np. gruntu, budynku mieszkalnego i.t.p.) od sytuacji, gdy takim dokumentami ona dysponuje, ale brak w nich szczegółowego opisu pozostawionego mienia, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W tym ostatnim przypadku, istnieje bowiem zdaniem Sądu możliwość, posiłkowego skorzystania ze złożonych, pod rygorem odpowiedzialności karnej, zeznań świadków, którzy wprawdzie nie zamieszkiwali w tej samej miejscowości, w której pozostawiono nieruchomości (względnie sąsiedniej), jednakże bywali w majątku ziemskim zabużanina przed jego pozostawieniem przez właściciela, na skutek okoliczności związanych z II wojną światowa, a tym samym posiadają - wynikające z własnych obserwacji - informacje niezbędne do ustalenia istotnych okoliczności stanu faktycznego, niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W tym stanie rzeczy, nieuwzględnienie ww. zeznań w toku postępowania dowodowego zakończonego zaskarżoną decyzją, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. ustalenie wysokości rekompensaty.

Jako dowolną uznać także należy dokonaną przez organy ocenę zeznań złożonych w dniu [...] marca 2010 r. przez jedną ze stron postępowania – K.G. Organy uznały bowiem moc dowodową tego zeznania wyłącznie w zakresie, w jakim opisuje ono okoliczności opuszczenia byłego terytorium RP przez H.G. Nie uwzględniły natomiast tej części zeznań, która odnosi się do stanu pozostawionych budynków, gdyż nie mogą one, zdaniem organów, stanowić samoistnego dowodu na potwierdzenie okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla postępowania. Jak trafnie zaś wykazali skarżący, powyższe zeznania strony nie stanowią podstawowego dowodu w sprawie, ale mają charakter uzupełniający w stosunku do dowodu z archiwalnego zaświadczenia z 1965 r., potwierdzającego, iż w skład pozostawionego przez H.G. mienia wchodziły także zabudowania. Dla takich właśnie sytuacji przewidziano w art. 86 k.p.a. instytucję przesłuchania strony. Dowód ten przeprowadza się bowiem wówczas, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia. Tymi istotnymi faktami były zaś w rozpoznawanej sprawie informacje dotyczące rodzaju, stanu i powierzchni budynków.

W tym stanie rzeczy odmowa uwzględnienia jako dowodu w sprawie części tych zeznań (w zakresie w jakim strona przedstawia opis pozostawionych budynków) oraz ich ocena przez organy obu instancji, dokonana została z naruszeniem, uregulowanej w art. 80 k.p.a., zasady swobodnej oceny dowodów.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. 210 § 2 powołanej ustawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni stanowisko wyrażone w treści uzasadnienia niniejszego orzeczenia, dokona ponownie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków oraz strony i w oparciu o tak poczynione ustalenia, podejmie stosowne rozstrzygnięcie, którego treści Sąd obecnie nie przesądza.