Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 8/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 58 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Dyrektora Generalnego [...] o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] w sprawie rozpoznania wniosku S.P. o wznowienie postępowania w sprawie przejęcia na własność państwa gospodarstwa rolnego p o s t a n a w i a wskazać Dyrektora Generalnego [...] jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wnioskiem z dnia

8 stycznia 2020 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku S.P. z dnia 16 czerwca 1997 r. oraz z dnia 6 czerwca 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...]lipca 1981 r. nr [...] w sprawie przejęcia na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha z budynkami (dz. nr [...]) położonego we wsi [...], stanowiącego poprzednio własność S. i W. małżonków P.

Uzasadniając wniosek organ wyjaśnił, że pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. S.P. złożył do Starosty [...] wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1981 r. nr [...]. Starosta pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. poinformował wnioskodawcę o przekazaniu jego wniosku Dyrektorowi Generalnemu [...] jako organowi właściwemu do jego rozpoznania, na podstawie art. 58 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z dokumentacji nadesłanej przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] wynikało, że S.P. już wnioskiem z dnia [...] czerwca 1997 r. występował do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o "anulowanie decyzji nr [...] z dnia[...] lipca 1981 r. (...)". Podanie to zostało zakwalifikowane jako wniosek o wznowienie postępowania, rozpoznany odmownie decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek zamiejscowy [...] wyrokiem z dnia 4 listopada 1999 r. sygn. akt II SA/Wr 174/98 uchylił decyzję SKO w [...] oraz decyzję wydaną w pierwszej instancji. Sprawa została zwrócona organowi pierwszej instancji, który po przeprowadzeniu w dniu [...] lutego 2000 r. rozprawy administracyjnej, wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania, przy czym decyzja ta nie została opatrzona datą i nie została doręczona stronie. Zdaniem Dyrektora Generalnego [...] postępowanie wszczęte pismem strony z dnia [...] czerwca 1997 r. nie zostało formalnie zakończone, bowiem organ pierwszej instancji tj. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wydał decyzję, która nie weszła do obrotu prawnego (bez daty i nie doręczył jej wnioskodawcy). W tej sytuacji Dyrektor Generalny [...] nie może prowadzić postępowania toczącego się już w tej samej sprawie przed innym organem, stąd też przekazał sprawę do rozpatrzenia Burmistrzowi Miasta i Gminy [...].

Następnie, zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] przekazał Dyrektorowi Generalnemu [...] wniosek strony z dnia [...] czerwca 1997 r. jako organowi właściwemu do jego rozpoznania.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie Dyrektora Generalnego [...] jako organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku S.P. z dnia [...] czerwca 1997 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1981 r. Wyjaśnił, że weryfikując obecnie ocenę swojej właściwości w sprawie kierował się ustaleniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozstrzygał spór kompetencyjny. W postanowieniu z dnia 13 sierpnia 2008 r. sygn. akt. I OW 33/08 Sąd ten wskazał, że organem, który przejął kompetencje wynikające z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18.04.1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym jest Agencja Nieruchomości Rolnych. Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie należy do jednostek samorządu terytorialnego lecz do Agencji Nieruchomości Rolnych, w tym gospodarowanie nieruchomościami przejętymi na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o art. 2 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18.04.1955 r. o uwłaszczeniu (...). Także w postanowieniu z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OW 138/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego przejęcia na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu (...), jest Agencja Nieruchomości Rolnych. Tożsame stanowisko NSA zajął w postanowieniach o sygn. I OW 82/07 i I OW 94/07.

Natomiast w świetle aktualnych regulacji prawnych kompetencje dawnej Agencji Nieruchomości Rolnych, na mocy ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2018 r, poz. 1154 ze zm.) i ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 624 z późn. zm.) przejął Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, a organem właściwym do orzekania na podstawie art. 58 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w sprawach przekazywania na rzecz Skarbu Państwa jest Dyrektor Generalny [...].

W tej sytuacji przekazanie wniosku S.P. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy

w [...] z dnia [...] lipca 1981 r. do rozpatrzenia Dyrektorowi Generalnemu [...] było uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Spór kompetencyjny w rozpoznawanej sprawie dotyczy organu właściwego

do rozpoznania wniosku S.P. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1981 r. w sprawie przejęcia na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń gospodarstwa rolnego stanowiącego jego współwłasność we wsi [...]. Decyzja ta została podjęta na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 198).

Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o przejęciu opuszczonego gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa orzekał właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej (rady narodowej miasta stanowiącego powiat miejski, dzielnicowej rady narodowej miasta wyłączonego z województwa).

Zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz.U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139) decyzje w indywidualnych sprawach

z zakresu administracji państwowej wydawał w I instancji na terenie gminy – jej naczelnik. Naczelnik gminy w świetle przepisów ww. ustawy stanowił terenowy organ administracji państwowej, będący odpowiednikiem obecnych organów administracji rządowej.

Ustawa z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych została uchylona z dniem 27 maja 1990 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym oraz ustawy o pracownikach samorządowych – art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Powyższa ustawa nie przekazała do właściwości organów gmin spraw związanych z przejęciem nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Dopiero w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25) w art. 58 ust. 2 wskazano, że przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (potem Agencji Nieruchomości Rolnych). Treść przepisu została zmieniona przez art. 1 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. (Dz.U. Nr 58, poz. 280) od dnia 21 sierpnia 1992 r. Poprzednio przejęcie nieruchomości i ustalenie odpłatności następowało w drodze decyzji organu właściwego do sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi.

Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 28 listopada 2007 r. o sygn. akt I OW 94/07 (publ. Legalis nr 677603) oraz w postanowieniu z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OW 138/07 (publ. Legalis nr 129353) wskazał, że organem właściwym w sprawie rozpoznania podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną naczelnika gminy podjętą na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym jest Agencja Nieruchomości Rolnych.

Obecnie kompetencje Agencji Nieruchomości Rolnych przejął Krajowy Ośrodek wsparcia Rolnictwa utworzony ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 481) oraz ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 624 ze zm.), a organem właściwym do orzekania na podstawie art. 58 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z dniem 1 września 2017 r. z mocy prawa wstępuje w ogół praw i obowiązków znoszonej Agencji Nieruchomości Rolnych, w szczególności:

1) mienie Agencji Nieruchomości Rolnych staje się mieniem Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa;

2) wierzytelności i zobowiązania Agencji Nieruchomości Rolnych stają się wierzytelnościami i zobowiązaniami Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa;

3) Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa staje się stroną umów i porozumień, których stroną jest Agencja Nieruchomości Rolnych;

4) na Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przechodzą prawa i obowiązki wynikające z:

a) przepisów prawa, w tym wynikające z art. 5 ustawy zmienianej w art. 8,

b) decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych.

Z tych względów na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) postanowiono jak w sentencji.