Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1522/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67, art. 73 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 15, art. 24 par. 1 pkt 5, art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 833/10 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uchylił zaskarżoną przez A. B. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład) Oddział w C. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz pracy.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] października 2009 r. skarżący zwrócił się do ZUS Inspektoratu w O. o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Złożony wniosek został zaopiniowany przez Komisję Opiniującą do Spraw Stosowania Ulg w Oddziale. Następnie, decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., ZUS odmówił umorzenia należności wraz z odsetkami z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. ZUS Oddział w C. Inspektorat w O. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Zdaniem organu, dokonana w pierwszej instancji ocena materiału dowodowego oraz ustalenia dotyczące braku okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek były prawidłowe.

Organ II instancji podkreślił, iż opłacanie składek jest ustawowym obowiązkiem osoby podlegającej ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej, bez względu na wysokość uzyskiwanego dochodu, a posiadanie innych wierzytelności nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności. Organ zwrócił uwagę, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego nie stwierdzono braku majątku, z którego można dochodzić należności.

Na powyższe, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K..

Sąd I instancji, nie wdając się w ocenę merytoryczną zaskarżonej decyzji, stwierdził, że narusza ona prawo procesowe, tj. przepis art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.; dalej Kpa.), który wprowadza obowiązek wyłączenia od udziału w sprawie pracownika organu, który brał udział w wydaniu decyzji organu I instancji. Sąd, odwołując się do poglądów doktryny i orzecznictwa, podkreślił, że pomimo tego, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest sensu stricto odwołaniem, wykazuje do tej instytucji wiele podobieństw, zatem powinny mu towarzyszyć proceduralne gwarancje bezstronności właściwe dla odwołania. Następnie WSA wyjaśnił, że przez udział w wydaniu zaskarżonej decyzji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez działającego z upoważnienia organu pracownika, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji wskazał, że przed wydaniem przez ZUS decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. Komisja Opiniująca do Spraw Stosowania Ulg w Oddziale wydała w dniu [...] grudnia 2009 r. negatywną opinię w przedmiocie wniosku skarżącego. W skład Komisji wchodziły osoby, które następnie podpisały dwie kolejne decyzje: B. M., K. K., B. K. i E. G., a także Ł. P.. Decyzja odmawiająca umorzenia należności została podpisana przez zastępcę dyrektora Ł. P., a ponadto znalazł się tam m.in. podpis B. M.. Z kolei decyzję z dnia [...] marca 2010r. utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] stycznia 2010r. podpisała z upoważnienia Prezesa ZUS dyrektor Oddziału ZUS W. C., a na decyzji znalazły się m.in. podpisy Ł. P. i B. M.. W tej sytuacji WSA uznał, że w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 3 Kpa.), co umożliwia uchylenie zaskarżonej decyzji przez sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w K., ewentualnie o uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] marca 2010 r. oraz o zasądzenie na rzecz kasatora kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm postępowania. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 11 poz. 74 z 2007 r. ze zm.; dalej usus.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postępowanie w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek jest postępowaniem dwuinstancyjnym, do którego zastosowanie ma przepis art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.;

- postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. ( kasator wskazał pkt 2 lit. b, co należało uznać za oczywistą pomyłkę) w związku z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. i art. 83 ust. 4 usus., polegające na przyjęciu, że stan faktyczny sprawy uzasadnia w szczególności zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa., poprzez to, iż pracownicy Oddziału ZUS w C. biorący udział w wydaniu decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności podlegali wyłączeniu od udziału w sprawie bowiem uczestniczyli również w wydaniu zaskarżonej decyzji w niższej instancji, co skutkowało uznaniem przez Sąd, że decyzja z dnia [...] marca 2010 r. wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator wskazał, że istotą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jego niedewolutywność. Wniesienie środka, nie powoduje skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, lecz powierza ją ponownie temu samemu organowi. Brak cechy dewolutywności, choćby względnej, powoduje określone konsekwencje w zakresie rezultatów odpowiedniego stosowania do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Wymóg odpowiedniości stosowania oznacza, że do wniosku i wywołanego postępowania nie znajdują zastosowania te przepisy dotyczące odwołań i postępowania odwoławczego, które związane są z cechą dewolutywności odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, a rozpoznając sprawę w jej granicach bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje.

Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest więc weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238 – 240; wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2706/04; wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 329/06).

Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podstawach, wskazując w ramach naruszenia prawa materialnego art. 83 ust. 4 usus. i kwalifikując pozostałe zarzuty jako naruszenie prawa procesowego. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej stwierdzić jednak należy, że postawione przez niego wszystkie zarzuty mieszczą się w sferze przepisów postępowania, a więc ujęte powinny być w ramach podstawy kasacyjnej określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a. Powyższe nie oznacza wszakże, iż błędnie zakwalifikowane w skardze kasacyjnej zarzuty uniemożliwiają kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. W sytuacji bowiem, gdy wskazywany, w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przepis prawa ma charakter przepisu procesowego, nie zaś przepisu prawa materialnego, zbadać należy, czy doszło do naruszenia wskazywanego przepisu przyjmując, że skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, błędnie nazwany zarzutem naruszenia prawa materialnego (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s. 458).

Przechodząc zatem do oceny kasacyjnej zaskarżonego wyroku, stwierdzić wypada, że istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowy jest pogląd Sądu I instancji, że świetle art. 83 ust. 4 usus. postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych ma, mimo orzekania przez ten sam organ, charakter postępowania dwuinstancyjnego, do którego należy stosować m.in. art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.

Na wstępie należy zauważyć, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest posiadającą osobowość prawną państwową jednostką organizacyjną, której zadania określa art. 68 – 71 cyt. ustawy. W określonych przepisem art. 83 ust. 1 usus. sprawach, między innymi w sprawach dotyczących umarzania należności z tytułu składek ( ust. 1 pkt 3 ), podmiotem właściwym do ich załatwienia jest Zakład jako bezosobowo określony podmiot – strona stosunku administracyjnoprawnego. Stwierdzić należy, iż tak jak brak jest wątpliwości co do identyfikacji organu właściwego do wydania pierwotnej decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ( jest nim Zakład na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 usus. ), tak z uwagi na nie dość doskonałą redakcję przepisu art. 83 ust. 4 usus., mogą się one pojawić w związku z wniesionym na tej podstawie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, taki bowiem środek odwoławczy przysługuje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia. Wniosek składany jest, stosownie do wskazanego przepisu, do Prezesa Zakładu, lecz co należy podkreślić, rozpatrywany jest przez ten sam organ, który wydał decyzję zaskarżoną, a więc przez Zakład. Stanowisko, iż to właśnie ZUS jest organem rozpatrującym ponownie sprawę o umorzenie należności z nieopłaconych składek, jawi się na tle orzecznictwa aktualnego Naczelnego Sądu Administracyjnego jako ugruntowany pogląd i nie wymaga szerszego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 15 listopada 2006 r. II GSK 225/06, z dnia 20 marca 2007 r. II GSK 348/06, z dnia 17 maja 2007 r. II GSK 346/06, z dnia 29 maja 2007 r. II GSK 340/06, z dnia 13 kwietnia 2007 r. II GSK 373/06, z dnia 27 sierpnia 2009 r. II GSK 13/09, wyrok z dnia 13 lipca 2010 r. II GSK 676/09 ).

Przedstawione powyżej uwagi dotyczące właściwości organu rozpoznającego stosownie do art. 83 ust. 4 usus. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wynikają z nie dość konsekwentnego stanowiska Sądu I instancji, który formułując sentencję wyroku z jednej strony nie miał wątpliwości, że zaskarżoną decyzją jest decyzja Zakładu, z drugiej zaś w treści uzasadnienia dwukrotnie określił zaskarżoną decyzję jako decyzję Prezesa ZUS. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego określenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jako wydanej przez Prezesa ZUS, w sytuacji prawidłowego zidentyfikowania tej decyzji w sentencji wyroku, nie ma ze względu na wynik sprawy żadnego znaczenia, co nie mogło oznaczać zaniechania obowiązku odnotowania stwierdzonej rozbieżności, w szczególności, gdy skarga kasacyjna zarzuca wadliwe przyjęcie przez WSA postępowania dwuinstancyjnego.

Powracając do oceny zasadności zarzutów kasacyjnych, za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 83 ust. 4 usus. poprzez jego błędną wykładnię. Jak już była o tym mowa wyżej, organem właściwym do ponownego rozpatrzenia sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek jest Zakład, co znajduje swoje uzasadnienie w gramatycznej wykładni wskazanego przepisu i dyspozycji nakazującej do wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań, a więc przede wszystkim przepisu art. 127 § 3 Kpa. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, cechą odróżniającą wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od odwołania jest jego niedewolutywność; wniesienie tego środka odwoławczego nie powoduje skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, lecz powierza ją temu samemu organowi ( G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003 Nb.1047, str. 757 ).

Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że Sąd I instancji wyraził pogląd, z którego miałoby wynikać, że postępowanie, o którym mowa w art. 83 usus., jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Przeciwnie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, uwzględniając normatywną treść przepisu art. 83 ust. 4 usus. i art. 127 § 3 Kpa., Sąd I instancji operował pojęciami "decyzji tego samego organu", "wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy" jako środka zaskarżenia od pierwotnie wydanej przez ten sam organ decyzji (por. s. 7 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji). WSA nie popełnił błędu, gdy dostrzegając różnicę pomiędzy postępowaniem odwoławczym, a niedewolutywnym postępowaniem z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że stanowią gwarancję realizacji zasady dwuinstancyjności w tym znaczeniu, że każda sprawa administracyjna z wniesionego środka odwoławczego, czy to będzie odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, musi zostać dwukrotnie rozpatrzona i rozstrzygnięta.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. i art. 83 ust. 4 usus. poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy było uzasadnione zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. przypomnieć należy, że uwzględniając skargę na ostateczną decyzję Zakładu wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, Sąd I instancji, na podstawie analizy poprawności całego postępowania administracyjnego i obligatoryjnych elementów decyzji zaskarżonej oraz ją poprzedzającej, przyjął, że decyzja z dnia [...] marca 2010 r. wydana została z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 Kpa., co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

Stanowisko Sądu I instancji uznać należy za trafne w zakresie w jakim brak zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ocenił przez pryzmat art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. Okoliczności stanu faktycznego sprawy wskazane przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i skonfrontowane przez Naczelny Sąd Administracyjny z aktami sprawy, uzasadniają bowiem stanowisko o naruszeniu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym standardu bezstronności gwarantowanego instytucją wyłączenia pracownika.

Jak wyżej była o tym mowa, decyzje o umarzaniu należności z tytułu nieopłaconych składek należą do Zakładu, który również rozstrzyga ponownie sprawę w razie złożenia przez zainteresowany podmiot wniosku o ponowne jej rozpatrzenie. W praktyce oznacza to, że podejmowane w tych sprawach rozstrzygnięcia podpisywane być powinny przez organ reprezentujący Zakład. Zgodnie z art. 73 ust. 1 usus. działalnością Zakładu kieruje i reprezentuje go na zewnątrz Prezes Zakładu. Z uwagi na to, że działalność ZUS realizuje się nie tylko na szczeblu centralnym, lecz również przez terenowe jednostki organizacyjne ( art. 67 usus. ), dla sprawności i płynności działania, w szczególności dla terminowego załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych niezbędne jest korzystanie z systemu pełnomocnictw udzielanych przez reprezentującego Zakład Prezesa ZUS pracownikom jednostek terenowych. Podejmowana w jakimkolwiek oddziale terenowym Zakładu i podpisana przez pracownika upoważnionego przez Prezesa ZUS decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek jest decyzją Zakładu wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 usus. oraz na podstawie art. 83 ust. 4 usus. w razie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw, aby w postępowaniu prowadzonym w trybie 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 127 § 3 Kpa., wobec orzekających w imieniu Zakładu na podstawie udzielonych upoważnień pracowników ZUS nie stosować przepisu art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. W dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazany przepis stanowił, iż pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji (od dnia 11 kwietnia 2011r. przepis ten uległ zmianie poprzez wykreślenie słów "w niższej instancji"). Nie ulega wątpliwości, że upoważnieni do załatwiania spraw wskazanych w art. 83 ust. 1 pkt 3 usus. pracownicy Zakładu są pracownikami organu administracji publicznej, do właściwości którego należą opisane nim sprawy. Nie może też być wątpliwości, że pomimo prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przez ten sam organ na podstawie art. 127 § 3 Kpa. w związku z art. 83 ust. 4 usus., do postępowania tego powinny znaleźć zastosowanie wszystkie instytucje procesowe gwarantujące obiektywną procedurę i zaufanie do organów władzy publicznej, także przewidziana przepisem art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. instytucja wyłączenia pracownika od powtórnego brania udziału w sprawie. Na konieczność respektowania powyższych wymogów składających się na konstytucyjny standard sprawiedliwości proceduralnej wyprowadzony z zasad demokratycznego państwa prawnego, zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 do czego nawiązał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt II OPS 2/09. Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym orzeczeniu, członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 24 § 1pkt 5 Kpa. oraz art. 2 i 78 Konstytucji RP w związku ze wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Należy zatem stwierdzić, że celem instytucji, o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. jest ochrona prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronności orzekania, stanowiących istotną wartość procedury administracyjnej. Instytucja ta stanowi efektywną gwarancję bezstronności działania administracji publicznej, przeciwdziałając przenoszeniu ocen formułowanych w pierwotnym postępowaniu na postępowanie, w którym sprawa podlega ponownie merytorycznemu i ze swej istoty obiektywnemu, rozpatrzeniu. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do konieczności ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, w którego skład wchodzi określona liczba osób ( organ kolegialny) lub który reprezentowany jest przez upoważnionych pracowników ( organ w znaczeniu funkcjonalnym ), należy dla zapewnienia standardu bezstronności procesowej, badać czy nie zachodzi przesłanka wyłączenia pracownika w oparciu o art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. Dokonując tego, należy przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu umocowanego do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź istniejącym na mocy przepisów prawa.

Zatrzymując się z kolei na pojęciu, którym posłużył się ustawodawca w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji", to należy interpretować je w ten sposób, że odnosi się ono do wszystkich istotnych dla wyniku sprawy czynności procesowych, a więc czynności wpływających wprost na załatwienie sprawy. Formułując powyższy pogląd, skład orzekający Sądu podziela zaprezentowany w cyt. wyroku NSA składu siedmiu sędziów kierunek wykładni przywołanego przepisu, w świetle którego "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" odnosi się do podejmowania czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik ( rozstrzygnięcie ) sprawy. Podobny pogląd prezentują niektórzy przedstawiciele doktryny ( vide: J.Borkowski [w] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. C.H.Beck wyd. 11, str. 153, M.Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. II str. 221-222 , Zakamycze 2005).

Odnosząc powyższe do niespornych okoliczności stanu sprawy, na gruncie którego orzekał Sąd I instancji należy stwierdzić, że zaskarżona do WSA K. decyzja Zakładu podpisana została z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez Dyrektora Oddziału Zakładu w C. panią W. C., która, jak wynika z akt sprawy administracyjnej, brała udział w wydaniu pierwotnej decyzji przez niejako wstępne podjęcie decyzji uwidocznione w pkt 2 dokumentacji wniosku o umorzenie oznaczonego jako "decyzja Dyrektora Oddziału ZUS" ( k. 40 akt adm.). Sąd I instancji nie dostrzegł powyższej okoliczności, zwracając uwagę na istniejącą jego zdaniem inną okoliczność stanowiącą o naruszeniu art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. Z treści dokumentu jakim jest stanowisko Komisji oceniającej merytorycznie wniosek wynika, że w formułowaniu opinii o braku podstaw do uwzględnienia wskazanego wniosku brała udział Zastępca Dyrektora Oddziału Zakładu w C. Ł. P., która następnie wydała i popisała decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. o odmowie umorzenia należności, i której podpis widnieje również na decyzji z dnia [...] marca 2010 r., wydanej na podstawie art. 83 ust. 4 usus. w związku z art. 127 § 3 Kpa. (w formułowaniu wskazanej opinii brały również udział dwie inne osoby, których podpisy widnieją na decyzji z dnia [...] stycznia i [...] marca 2010 r.). Uszło jednak uwadze Sądu, że podpisy te nie zostały opatrzone pieczęcią "z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych", a także że ich umiejscowienie oraz daty jakie przy nich widnieją nie wskazują na działanie równoległe z podpisanymi bezpośrednio pod tekstem rozstrzygnięć osobami podejmującymi obie decyzje za Zakład. Co nie jest bez znaczenia, wszystkie pozostałe podpisy nie spełniają wymogu, o którym stanowi art. 107 § 1 Kpa. w części dotyczącej obligatoryjnego elementu decyzji jakim jest podpis oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny nieprawidłowość nie ma dla wyniku sprawy żadnego znaczenia, bowiem niewątpliwie doszło, jak stwierdził Sąd I instancji, do naruszenia zasady bezstronności przez rozstrzyganie ponowne sprawy przez osobę zaangażowaną w merytoryczną ocenę wniosku w dacie wydania decyzji pierwotnej. Zaangażowanie to znalazło wyraz w postaci zapisu w dokumentacji wniosku "nie wyrażam zgody na umorzenie", które choćby ze względu na stanowisko osoby je wyrażającej jednoznacznie wpłynęło na treść decyzji z dnia [...] stycznia 2010r. jak też, co jest oczywiste, na treść decyzji wydanej z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Opisany sposób działania, co należy szczególnie podkreślić, jako markujący respektowanie zasady z art. 15 Kpa., nie ma nic wspólnego z kreowanymi w ramach demokratycznego państwa prawnego standardami prawidłowej, obiektywnej i budzącej zaufanie do organów władzy publicznej procedury. Z racji, iż wadliwość postępowania organu dotyka w istocie decyzji zaskarżonej zasadne było wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, choć wątpliwości może również budzić procedura opiniowania wniosku, jednakże kwestia ta pozostaje poza wytyczonym skargą kasacyjną obszarem kontroli.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.