Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 375/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie Rafał Batorowicz NSA Czesława Socha (spr.) Protokolant Tomasz Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] s.c. Przedsiębiorstwo Handlowe [...] w Tychach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 758/04 w sprawie ze skargi [...] s.c. Przedsiębiorstwo Handlowe [...] w Tychach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie nakazu wycofania towaru za granicę RP w postępowaniu wznowieniowym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 września 2005 r. o sygnaturze III SA/Gl 758/04 oddalił skargę [...] Spółki Cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowe [...] w Tychach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] czerwca 2004 r. o nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] kwietnia 2002 r. o nr [...] (przy ponownym rozpoznaniu sprawy) odmawiającej w postępowaniu wnzowieniowym uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia [...] maja 1999 r. o nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Cieszynie z dnia [...] czerwca 1998 r. o nr [...] w przedmiocie zarządzenia zwrotu za granicę polichlorku winylu sprowadzonego z Węgier przez spółkę cywilną P.H. [...] w Tychach, klasyfikując towar jako odpad.

Sąd przyjął, że organy celne przy wydawaniu decyzji brały pod uwagę opinię Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który zakwalifikował towar jako odpad polichlorku winylu. Nie stanowi przyczyny wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) prawomocny wyrok karny z dnia 16 marca 2000 r. Sądu Rejonowego w Tychach o sygnaturze II K 680/97 oaz VI KA 952/00 Sądu Okręgowego w Katowicach stanowiącego odwołanie od Sądu I instancji, uniewinniający K. C. od popełnienia przestępstwa polegającego na sprowadzeniu do Polski bez wymaganego zezwolenia odpadów innych niż niebezpieczne. Chodzi więc o przesłankę wyjścia na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi, który wydał decyzję. Okoliczności, na które powołano się we wniosku o wznowienie postępowania były znane w chwili pierwotnej odprawy celnej, jak i w dacie wydania decyzji ostatecznej z 21 maja 1999 r. Chodzi o to, że wyrok karny dotyczy okresu luty-marzec 1997 r., natomiast w rozpoznawanej sprawie odpady zostały wprowadzone w maju 1998 r., a decyzja o ich cofnięciu została wydana w czerwcu 1998 r. Nie ma także znaczenia dowód przeprowadzony w trakcie postępowania karnego. Chodzi o opinię biegłego sądowego, który na użytek sprawy karnej stwierdził, że do kraju został sprowadzony pełnowartościowy towar, a nie odpad. Oznacza to, że po wydaniu decyzji nie zaistniała żadna z okoliczności wymienionych we wniosku o wznowienie postępowania.

Sąd I instancji przyjął, że w niniejszej postępowaniu poza oceną pozostają wszystkie argumenty dotyczące merytorycznej zasadności decyzji ostatecznej.

W skardze kasacyjnej [...] - wspólnicy Spółki Cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowe [...] w Tychach zaskarżyli powyższy wyrok w całości. Domagają się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania "za obie instancje", ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego "jako części kosztów postępowania". Zarzucili naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3, 6, 134 § 1, 135, 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a także przepisów postępowania, których uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Chodzi o art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.).

W uzasadnieniu podali, że decyzja odmawiająca uchylenia decyzji została wydana z naruszeniem prawa. Zachodziła przesłanka do wznowienia postępowania, bowiem w wyniku prowadzonych przed Sądem Rejonowym w Tychach i Sądem Okręgowym w Katowicach postępowań karnych pod sygnaturą akt II K 680/97 oraz VI Ka 952/00 ujawniła się nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, a nieznana organowi, który ją wydał. Okolicznością tą jest technologia produkcji importowanego towaru, z której wynika, iż importowany towar nie był odpadem, lecz pełnowartościowym tworzywem termoplastycznym, co potwierdza opinia biegłego powołanego w toku postępowania karnego. Okoliczność ta istniała w dacie wydawania decyzji, a ujawniła się dopiero po jej wydaniu, a zatem została spełniona przesłanka wznowienia postępowania. W toku postępowania celnego organy badały tylko skład chemiczny produktu. Biegły poczynił zaś ustalenia na podstawie badań zarówno składu chemicznego, jak i w oparciu o wyjaśnienia producentów tych produktów. Po zbadaniu technologii ich wytwarzania stwierdził, że otrzymany tą technologią towar jest pełnowartościowym tworzywem termoplastycznym, nie zaś odpadem. O zakwalifikowaniu towaru jako odpadu decydują bowiem zarówno skład chemiczny, jak i technologia produkcji. Opinia biegłego była następstwem przeprowadzonych badań, których przedmiot stanowiły te same próbki towaru, a które pobrane zostały w toku postępowania celnego.

Skarżący podnieśli, że niektóre okoliczności przedstawione we wniosku o wznowienie postępowania miały na celu przypomnienie błędów i uchybień stwierdzonych w toku postępowania celnego. Nie stanowią one nowych dowodów, czy okoliczności faktycznych uzasadniających uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania. Nie oznacza to jednak, że taka okoliczność w ogóle nie zaistniała. Sąd I instancji powinien wszechstronnie zbadać wszystkie przedstawione przez stronę fakty i okoliczności, które miały wpływ na treść powołanych wyroków w sprawie karnej.

Skarżący powołali się ponadto na wyroki, w których Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił pojęcie wyjścia na jaw nowych dowodów lub okoliczności. Istotnym jest zatem fakt ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu. Zdaniem skarżących istniejące rozbieżności w tym zakresie pomiędzy orzeczeniami sądów powszechnych i administracyjnych powinny zostać usunięte. Orzeczenia wskazują na poważne uchybienia popełniane przez organy administracyjne. Chodzi zatem o przestrzeganie zasady praworządności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Katowicach wniósł o jej oddalenie. Podał, że wydany wyrok jest zgodny z prawem a zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, choć nie wymienia rodzaju przepisów prawa materialnego. Przytoczona argumentacja uzasadnienia skargi kasacyjnej takich podstaw materialnych także nie podnosi ani też nie omawia. O ile Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany jest granicami skargi, a to oznacza konieczność wskazania jej podstaw. Chodzi o powołanie konkretnych przepisów prawa, które w ocenie skarżących zostały przez Sąd I instancji naruszone. Brak taki uniemożliwia ocenę zasadności tego zarzutu. Oznacza to, że wymagania określenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmują wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgłoszenie ogólne zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego bez wskazania konkretnego przepisu, który w ocenie skarżących został naruszony, uniemożliwia ocenę jego zasadności.

Powyższe wskazuje, że wobec braku sformułowania podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) podniesiony zarzut w tym zakresie z powyższych powodów pozostawał poza oceną w niniejszym postępowaniu.

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania obejmują naruszenie art. 3, 6, 134 § 1, 135, 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 240 § 1 pkt 5 - Ordynacji podatkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są uzasadnione.

Odnosząc się do powyższych zarzutów, w pierwszej kolejności należy rozważyć przy ocenie przez Sąd I instancji zasadność naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż zarzuty te zasadniczo koncentrują się wokół zagadnienia co do błędnej oceny braku podstaw wznowieniowych, a w związku z tym błędnego przyjęcia braku podstaw odmowy uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym.

Trafnie Sąd I instancji przyjął, że niniejsze postępowanie dotyczy jednego z trybów kwalifikowanych, jakim jest w tym przypadku wznowienie postępowania i nie prowadzi do oceny decyzji według wszystkich zasad z trybu zwykłego.

Skarżący odwołując się do naruszenia art. 134 § 1 i 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznali, że w niniejszym postępowaniu uchylono się od zbadania zasadności wydania decyzji w pełnym zakresie. W ocenie skarżących chodzi o jej rażące, błędne wydanie z uchybieniem proceduralnych przepisów stwierdzonych w toku postępowania celnego. Podkreślić należy, że skarżący bliżej nie określili jakiego rodzaju są to uchybienia i na czym polegają. Powołując powyższe przepisy ustawy uznali, że Sąd I instancji zobligowany był do działania w tym zakresie z urzędu. Istotnie, przepis art. 134 § 1 zobowiązuje do działania z urzędu wszelkich naruszeń prawa a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że Sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza ono natomiast, że Sąd ten ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Należy jednak podkreślić, że zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania przed organami administracji i wydawanymi w nim aktów. Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Przepis art. 135 ustawy nakłada obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcie się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy, o ile jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Rozwiązania przyjęte w powyższych przepisach dotyczą przedmiotowego zakresu orzekania Sądu I instancji. Ocena ta nie dotyczy postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w związku z przyjętą w art. 183 § 1 wyżej już cytowanej ustawy zasadą związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej (Komentarz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska. Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 441).

Podkreślić należy, że strona skarżąca wszczynając postępowania zakreśliła granice tego postępowania. W piśmie uzupełniającym sprecyzowała swoje żądanie i domagała się wznowienia postępowania z powołaniem się na podstawy wznowieniowe. W skardze do Sądu I instancji nie powołała okoliczności objętych regulacjami określonymi w art. 134 § 1 i 135 ustawy. Badany akt nie dawał też podstaw do odwołania się do powyższych podstaw z urzędu. W skardze zaś kasacyjnej, jak to już wyżej zaznaczono, nie określono rodzaju uchybień poza podstawami wznowieniowymi. Oznacza to, że należało jedynie ocenić - czy powołane okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania były istotne dla sprawy i mogły prowadzić do wydania decyzji o odmiennej treści.

Trafnie Sąd I instancji przyjął, że wyrok karny i materiał zgromadzony w tej sprawie nie był istotną dla sprawy nową okolicznością ani nowym dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji. Powołana argumentacja tej oceny jest w pełni podzielana przez Naczelny Sąd Administracyjny, skoro dotyczy innej dostawy, z innego okresu, objęta zgłoszeniem celnym w różnych urzędach celnych. O ile biegły w sprawie karnej wypowiedział się na temat technologii produkcji importowanego towaru, to oceny tej nie można odnosić do przedmiotowej sprawy obejmującej inny towar. Oceny tej nie może też zmienić podniesiony zarzut o tych samych próbkach towaru. Zgromadzony materiał w aktach administracyjnych wyraźnie wskazuje na towar z różnego okresu i zabezpieczenie ich próbek przez różne urzędy celne. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby badaniu mogły być poddane te same próbki, zaś skarżący nie wykazali, że istotnie tak było. Towar ten był zgłoszony w różnych urzędach celnych i zabezpieczony w różnych formach na potrzeby wszczętych postępowań celnych. Oznacza to, że nie ma znaczenia w sprawie i nie może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia data opracowywania opinii przez biegłego.

Powyższe oznacza, że strona skarżąca zarzuty skargi sformułowała tylko w kierunku oceny zasadności odmowy uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym. Nie poddała pod ocenę działania Sądu I instancji w kierunku naruszenia art. 134 § 1 i 135 ustawy. Brak przy tym prawidłowo sformułowanego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego uniemożliwił kontrolę w kierunku oceny szerszej niż wszczęte i prowadzone postępowanie wznowieniowe. Nie oznacza to, wbrew zarzutowi skargi, naruszenia art. 6 ustawy, skoro wskazówki tam wymienione dotyczą tylko czynności procesowych.

Powołane w skardze kasacyjnej rozbieżności między orzeczeniami sądów powszechnych a orzeczeniami sądów administracyjnych wynikają z autonomiczności poszczególnych gałęzi prawa. Podlegają indywidualnej ocenie w zależności od okoliczności sprawy, ale niewątpliwie z uwzględnieniem przesłanek określonych w poszczególnych działach prawa.

Reasumując powyższe, należało przyjąć, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.