Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 377/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie : WSA Magda Froncisz WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 sierpnia 2011 r. nr [....] - po rozpatrzeniu wniosku B.M. , - Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [....] o pow. 2,7216 ha, obj. księgą wieczystą [....] , położonej w obr. [....] , jedn. ewid. [....] , w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych l. kat.: [....] [....] [....] gm. kat. [....]. Wojewoda [....] decyzją z dnia 31 stycznia 2012 r. nr [....] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. w całości jako przedwczesną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę Starosta K. decyzją z dnia 9 maja 2013 r. znak [....] ponownie odmówił zwrotu części działki nr [....] w granicach parcel l. kat.: [....] [....] [....] gm. kat. [....] wskazanym wyżej osobom.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez E.M. Wojewoda [....] decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [....] utrzymał ją w mocy.

E.M. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 933/14 uchylił decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta K. decyzją z 9 czerwca 2016 r. nr [....] , orzekł:

- w pkt 1 o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [....] o pow. 27216 m2 (oznaczonej kolorem niebieskim na załączniku graficznym do decyzji), poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: [....] [....] [....] [....] b. gm. kat. [....], na rzecz: A.G. i E.M. ,

- w pkt 2 o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako pozostała część działki nr [....] o pow. 27216 m2 (oznaczonej kolorem zielonym na załączniku graficznym do decyzji), poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] , m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: [....][....][....][....] b. gm. kat. [....] ,

wszczętego na wniosek A.G. i E.M. ,

- w pkt 3 o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [....] o pow. 27216 m2, poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: l. [....][....][....][....][....] b. gm. kat. [....] , na rzecz: B.M. i innych ....., Odwołanie od pkt 1 i 3 ww. decyzji złożyła E.M. .

Wojewoda [....] decyzją z dnia 27 stycznia 2017 r., znak [....] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) - dalej "u.g.n." - oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - dalej "k.p.a." - utrzymał w mocy pkt 1 i 3 zaskarżonej decyzji Starosty K. z 9 czerwca 2016 r. nr [....] .

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., następnie wskazał, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest zebranie materiału dowodowego, potwierdzającego lub negującego, występowanie wymienionych wyżej przesłanek zbędności. Przypomniał, że rozstrzygając sprawę na zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy mieć na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11.

Parcele katastralne: [....] [....][....] , b. gm. kat. [....]orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 8 czerwca 1963 r. nr [....][....][....] , zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jest to więc nieruchomość wywłaszczona, a byli właściciele lub ich następcy prawni mogą wystąpić o jej zwrot.

Ponadto wskazano, że o zwrot wystąpiły wszystkie osoby uprawnione.

Na podstawie kompilacji mapy zasadniczej z mapa katastralną dla b. gm. kat. [....] , sporządzonej w dniu [....] 2015 r. przez geodetę uprawnionego inż. K.P. organ I instancji ustalił, iż parcele katastralne [....] i l. kat. [....] , b. gm. kat. [....] weszły w całości w skład działki nr [....] , poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. Z kolei parcele katastralne: [....] . kat. [....] , b. gm. kat. [....] weszły jedynie w części w skład działki nr [....] , poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K.

Podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości było zbadanie jaki był cel jej wywłaszczenia, a następnie ocena, czy stała się ona zbędna dla realizacji tego celu.

Celem wywłaszczenia wskazanym w sentencji ww. orzeczenia była budowa osiedla mieszkaniowego [....], zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. K. z 9 sierpnia 1962 r. Nr [....] .

W związku z powyższym, organ I instancji pozyskał do akt sprawy decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [....] zatwierdzoną przez Prezydium Rady Narodowej w m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 9 sierpnia 1962 r. nr [....] wraz z załącznikiem graficznym i na ich podstawie ustalił, iż parcele katastralne: [....] [....] [....][....] b. gm. kat. [....] w całości znajdowały się w granicach lokalizacji szczegółowej.

Starosta [....] do akt sprawy pozyskał również mapę z 1 grudnia 1962 r. z pieczęcią Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej opisaną jako osiedle mieszkaniowe [....] koncepcja zagospodarowania alternatywa II "oszczędnościowa".

Mając na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wydanym w sprawie wyroku z 23 września 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 933/14, geodeta uprawniony dokonał nałożenia granic działki nr [....] na ww. koncepcję zagospodarowania osiedla mieszkaniowego alternatywa II "oszczędnościowa".

Następnie na podstawie porównania powyższej dokumentacji z kompilacją mapy zasadniczej z mapą katastralna dla b. gm. kat. [....] organ I instancji ustalił, iż zawnioskowana do zwrotu część działki nr [....], poł. w obr. [....] . jedn. ewid. [....] m. K. miała zostać przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego [....], a w jego ramach pod tereny zielone pomiędzy blokami nr nr [....] [....] oraz [....] , a rzeka [....] .

Powyższe ustalenia Starosty Wojewoda [....] ocenił pozytywnie.

Dalej przypomniano, odnosząc się również do zarzutu odwołania, iż realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje - oprócz realizacji budynków mieszkalnych - także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży itp.

Dokonując ustaleń w zakresie realizacji celu wywłaszczenia organ I instancji pozyskał do akt sprawy z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z lat: 1970, 1975, 1982, 1993, 1997. 1998 oraz 2003. na których geodeta uprawniony dokonał naniesienia zawnioskowanych do zwrotu parcel. Omówiwszy zdjęcia z kolejnych lat Wojewoda podzielił ustalenia Starosty, iż przedmiotowa nieruchomość z terenu typowo rolniczego, na którym uprawiano warzywa oraz na którym znajdowały się drzewa owocowe, zmieniła się w teren zieleni miejskiej, stanowiącej integralną część osiedla mieszkaniowego.

Dalej wskazano na przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków i stron, mogących mieć wiedzę na temat zagospodarowania przedmiotowego terenu. Organ I instancji wskazał - odnosząc się do kwestii nasadzeń drzew, o które pytani byli świadkowie - iż zeznania E.M. oraz W.P. , będących wnioskodawcami postępowania, są niespójne. Na uwagę zasługuje również fakt, iż E.M. nie wyklucza, iż takowe nasadzenia były prowadzone. Z kolei zeznania osób niebędących w żaden sposób związanych z przedmiotowym postępowaniem, tj. T.L. i J.B. wskazują, iż takie nasadzenia były prowadzone w czynie społecznym. Powyższe potwierdzają zeznania S.P. , jak również stwierdzenie L.A. , iż "drzewa posadzono".

Wojewoda powtórzył za organem I instancji, odnosząc się do zarzutu odwołania, iż: "nie jest istotne jaki podmiot zrealizował cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona, ale czy cel ten faktycznie został zrealizowany" (wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 820/11).

Starosta K. wskazał również, iż świadkowie potwierdzili, że początkowo ścieżka biegnąca wzdłuż [....] była gliniana, wydeptana przez mieszkańców, niemniej z czasem została wysypana żwirem, a w końcu wyasfaltowana.

W dniu 4 grudnia 2015 r. została również przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, podczas której geodeta uprawniony okazał obecnym stronom przedmiot postępowania. Do protokołu z rozprawy administracyjnej załączono zdjęcia przedmiotowego terenu. Oględziny nieruchomości wykazały, iż przez przedmiotowy teren biegnie wybrukowany chodnik. Chodniki biegną również wzdłuż bloków mieszkalnych nr [....] i nr [....] . Teren pomiędzy chodnikiem (biegnącym równoległe do rzeki ....), a granicą północną, pomiędzy blokami nr [....] i nr [....] , stanowi teren zielony. W części jest to uporządkowany ogródek, znajdują się tam również drzewa. W pozostałym zakresie stanowi on teren zielony. Z kolei pomiędzy ww. chodnikiem a granicą południową jest to teren zielony z drzewami, na którym znajdują się elementy małej architektury, tj. ławki, kosze na śmieci, trzepak, jak również lampy oświetleniowe. Ławki znajdują się również wzdłuż chodnika biegnącego równolegle do rzeki [....] .

W sprawie przeprowadzono również postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania i eksploatacji sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych, teletechnicznych i energetycznych zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji prawidłowo wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wskazany w orzeczeniu Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 8 czerwca 1963 r. nr [....] i [....] , a mianowicie pod budowę osiedla mieszkaniowego, a w jego ramach pod urządzenie zieleni osiedlowej. Wątpliwości nie ulega, iż teren uprzednio (tj. przed wywłaszczeniem) użytkowany rolniczo zmienił się na przestrzeni lat, a mianowicie został uporządkowany i zadrzewiony. Zeznania świadków wskazują, iż przez zawnioskowany do zwrotu teren początkowo biegła wydeptana przez mieszkańców ścieżka, która z czasem została wysypana żwirem, a następnie wyasfaltowana, co świadczy o tym, iż były podejmowane celowe działania dla uporządkowania przedmiotowego terenu w taki sposób, aby służył on mieszkańcom. Ponadto zeznania osób nie związanych ze stronami postępowania, tj. J.B. , L.A. i T.L. wskazują, iż na przedmiotowym terenie miały miejsce nasadzenia drzew dokonywane przez samych mieszkańców. Powyższe potwierdził także w swoich zeznaniach S.P. , a E.M. (strona niniejszego postępowania) w sposób kategoryczny nie zaprzeczyła, iż takie nasadzenia mogły mieć miejsce. Wprawdzie świadkowie nie wskazują zgodnie precyzyjnej daty prowadzenia przedmiotowych nasadzeń niemniej jednak bezsprzecznie stwierdzić można, iż teren został zadrzewiony do 24 września 1993 r., kiedy to na pozyskanej do akt sprawy fotografii widać korony drzew pokrywające zawnioskowaną do zwrotu część działki nr [....] , poł. w obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. Tym samym nie można uznać przedmiotowej nieruchomości jako zbędnej na cel wskazany w orzeczeniu o wywłaszczeniu i orzec ojej zwrocie.

Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, w sposób wyczerpujący i konkretny określając cel, na jaki wywłaszczone zostały nieruchomości, a następnie, po ustaleniu, wykorzystania przedmiotowej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, zasadnie odmówiły zwrotu jej części.

Odnosząc się zaś do kwestii rozważenia udziału dendrologa w sprawie, Starosta K. słusznie wskazał, iż przeprowadzenie wskazanego dowodu jest niezasadne z uwagi na fakt, iż biegły dendrolog mógłby ocenić jedynie wiek drzewa, a w niniejszej sprawie sadzone mogły być drzewa w różnym wieku, a tym samym pozyskanie takiego dowodu byłoby zbyteczne. Co więcej, jak przyjmuje się w orzecznictwie, nawet w przypadku wykorzystania drzew już rosnących na nieruchomości dla osiągnięcia celu wywłaszczenia nie można mówić o jej zbędności na ten cel. Dokonywanie bowiem wycinki drzew istniejących tylko po to, by w ich miejsce nasadzić nowe, byłoby nieracjonalne i sprzeczne z ochroną przyrody (wyrok WSA w Krakowie z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 453/13).

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut odwołującej, iż wydano rozstrzygnięcia w zakresie punktu 3 skarżonej decyzji "pomimo nieuzyskania stanowiska B.M. i innych ...., , albowiem wezwanie skierowane do wskazanych stron z dnia 22 lutego 2016 r. nie zawierało pouczenia co do skutków braku ustosunkowania się do jego treści." W treści ww. pisma Starostwa Powiatowego w K. z 22 lutego 2016 r. wskazano bowiem, iż: "w braku odpowiedzi, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości zostanie zakończona wydaniem decyzji administracyjnej w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy."

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż rozstrzygnięcie organu I instancji w zaskarżonym zakresie było prawidłowe, a zatem należało utrzymać w mocy pkt 1 i 3 decyzji Starosty K. z 9 czerwca 2016 r.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E.M. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [....] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty K. , a także o zasądzenie od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Zaskarżonej zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa, które to naruszenie miało wpływ na wydanie w sprawie wadliwego rozstrzygnięcia:

1. art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię (w szczególności pojęcia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia), obejmujące:

1) nieuzasadnione przyjęcie, iż objęta wnioskiem nieruchomość nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, pomimo iż: orzeczenie o wywłaszczeniu w ogóle nie przewidywało zagospodarowania nieruchomości obejmującej działkę ew. nr [....] obr. [....] w sposób inny aniżeli poprzez wzniesienie bloków mieszkalnych w ramach budowy osiedla mieszkaniowego [....], co winno być oceniane z uwzględnieniem standardów realizacji tego rodzaju osiedli w dacie dokonania wywłaszczenia, a nie standardów aktualnie stosowanych w zakresie realizacji inwestycji mieszkaniowych wielorodzinnych,

2) próbę rekonstruowania celu wywłaszczenia w oparciu o aktualnie spotykane standardy realizacji inwestycji mieszkaniowych wielorodzinnych, a nie standardy obowiązujące w dacie wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości,

3) niezasadne przyjęcie, iż realizacja celu wywłaszczenia ma miejsce również wówczas, gdy przedsiębrane prace nie są finansowane ze środków publicznych, a są organizowane wyłącznie przez indywidualne podmioty (lokatorów, mieszkańców), z własnej inicjatywy (nie w ramach: władztwa administracyjnego, stosownych dyspozycji kompetentnych organów oraz bez współpracy z nimi),

4) przyjęcie, iż zbędność nieruchomości (wywłaszczonej przed 27 maja 1990 r.) na cel wywłaszczenia ma miejsce również wówczas, gdy w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości cel wywłaszczenia nie został jeszcze na nieruchomości zrealizowany (por. uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11),

5) nieuzasadnione pominięcie, że nieruchomość objęta wnioskiem nie została do dnia złożenia wniosku zagospodarowana poprzez wzniesienie trwałych urządzeń, natomiast aktualne trwałe zagospodarowanie jest wynikiem działań, które zostały podjęte w znacznej części po złożeniu przez Skarżącego wniosku o zwrot nieruchomości,

2. art. 137 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492) poprzez niezastosowanie;

3. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § l, art. 80, art. 107 § 3 w z. z art. 140 k.p.a. polegające na nienależytym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, skutkującym niżej wskazanymi uchybieniami:

1) brak w uzasadnieniu skarżonej decyzji jednoznacznej wypowiedzi Organu w kwestii okresu czasu/ przedziału czasu, w którym cel wywłaszczenia był realizowany lub daty do której został zrealizowany (abstrahując od kwestii, iż Skarżący w ogóle kwestionuje takie ustalenie organu), mimo iż powyższe pozostaje istotne dla ustalenia przesłanek zwrotu objętej wnioskiem nieruchomości, tym samym wypowiedź organu o zrealizowaniu celu wywłaszczenia powinna opiewać na wyjaśnienie w jakim zakresie cel wywłaszczenia został zrealizowany po złożeniu przez Skarżącego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości;

2) pominięcie, iż ocena dla jakiego celu nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości, winna zostać oparta na materiałach źródłowych pozostających w bezpośrednim związku z wydaniem orzeczenia w przedmiocie wywłaszczenia, a rozszerzająca interpretacja wynikającego z orzeczenia o wywłaszczeniu jego celu nie powinna być dopuszczalna;

3) interpretacja celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 8 czerwca 1963 r. nr [....] ; [....] , powinna zostać dokonana w oparciu o obowiązujące w dacie wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia standardy realizacji zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, znacznie odbiegające od standardów aktualnie obowiązujących w zakresie realizacji inwestycji wielomieszkaniowych (organ jednakże wypowiadając się o standardach orzeczniczych w dacie wywłaszczenia, jednocześnie w żadnym zakresie nie odniósł się do stosowanych wówczas standardów realizacji tego typu inwestycji, mimo iż jest to możliwe do odtworzenia na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym wytycznych programowo-przestrzennych dla alternatywnego rozwiązania osiedla [....] w K. (k: 209-233);

4) niezasadne oparcie rozstrzygnięcia na zeznaniach świadka J.B. w części dotyczącej zagospodarowania terenu pomiędzy blokami a rzeką [....] zeznania te nie są spójne z zeznaniami pozostałych świadków i stron, nadto są niezgodne z zgromadzonymi zdjęciami lotniczymi, z których jednoznacznie wynika, iż ścieżka wzdłuż rzeki [....] , jak i na terenie wnioskowanym do zwrotu jeszcze w latach 80-tych nie była utwardzona, a została jedynie wydeptana przez mieszkających w okolicy lokatorów,

5) nieuwzględnienie, iż z zeznań świadka S.P. i innych ...., wynika, iż nasadzenia jakie miały miejsce na terenie objętym wnioskiem o zwrot, nie były dokonywane w sposób zorganizowany lub z inicjatywy podmiotów powołanych do realizacji celu wywłaszczenia, nie były finansowane ze środków publicznych, lecz były realizowane wyłącznie staraniem indywidualnych lokatorów, bez utożsamiania się z realizacją jakiegokolwiek celu wynikającego z orzeczenia w przedmiocie wywłaszczenia, a wyłącznie dla poprawy komfortu zamieszkiwania na danym obszarze;

6) pominięcie, iż z zeznań świadka W.P. wynika, iż topole wzdłuż rzeki [....] były sadzone w związku z regulacją jej koryta, przy czym w zdecydowanej części na drugim brzegu tej rzeki, nie w związku z realizacją osiedla "Wiśniowa", w efekcie tego rodzaju nasadzenia nie pozostają w żadnym związku z realizacją celu, dla których dokonano wywłaszczenia parcel katastralnych 1. kat: [....] [....][....][....] ;

7) nieuzasadnione przyjęcie, iż realizacja jakichkolwiek prac niefinansowanych ze środków publicznych, organizowana wyłącznie przez indywidualne podmioty (lokatorów, mieszkańców) z własnej inicjatywy, nie w ramach władztwa administracyjnego czy też na podstawie stosownych dyspozycji od kompetentnych organów lub przy współpracy z nimi (bez inicjatywy ze podmiotów pełniących funkcje publiczne) może stanowić o realizacji celu wywłaszczenia przyjęcie iż cel wywłaszczenia był realizowany wymaga wykazania, iż działania poszczególnych podmiotów były świadomie ukierunkowane na realizację konkretnego celu wywłaszczenia wynikającego z orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 8 czerwca 1963 r. nr [....] ; [....] , takiego ukierunkowanego działania nie sposób przypisać indywidualnym lokatorom, nieznającym orzeczenia o wywłaszczeniu, którzy na przestrzeni 50 lat nasadzali rośliny lub porządkowali teren w sposób niezorganizowany, wyłącznie z wykorzystaniem własnych sił i środków;

8) przyjęcie, iż na podstawie fotografii z 14 września 1970 r. możliwe jest ustalenie, że pomiędzy blokiem nr [....] i nr [....] znajduje się piaskownica, podczas gdy w ocenie Skarżącego jakość zdjęcia uniemożliwia jednoznaczne zidentyfikowanie rodzaju obiektu istniejącego pomiędzy blokami nr [....] i nr [....] ;

9) pominięcie, iż dla oceny realizacji celu wywłaszczenia istotne pozostaje w jakim okresie (zwłaszcza w odniesieniu do daty złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) miało miejsce utwardzenie/ wyasfaltowanie/ wybrukowanie ścieżek biegnących wzdłuż rzeki [....] oraz po wnioskowanym do zwrotu terenie, albowiem nie sposób uznać celu wywłaszczenia za zrealizowanego w przypadku wyłącznie wydeptania takowych ścieżek przez pieszych;

10) pominięcie, iż w znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji z lat 70 tych dotyczącej zmian gruntowych oraz podziałów działek objętych orzeczeniem o wywłaszczeniu (w szczególności z części graficznych dokumentów) wynika, iż nieruchomość obejmująca aktualnie działkę nr [....] była zabudowana wyłącznie blokami mieszkalnymi bez jakichkolwiek infrastruktury, natomiast gdyby jakiekolwiek trwałe urządzenia znajdowały się na tym obszarze, byłyby na załączniku graficznym zaznaczone.

4. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. art. 140 k.p.a. polegające na niedokonaniu w sprawie ustaleń faktycznych w niżej wskazanym zakresie, co miało istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:

1) niedokonanie ustaleń jakie czynności związane z powoływanym przez organ zagospodarowaniem terenu objętego wnioskiem o zwrot były realizowane przed i po złożeniu przez Skarżącego wniosku o zwrot nieruchomości jako zbędnej na cel wywłaszczenia,

2) brak ustalenia, lub co najmniej niewskazanie w uzasadnieniu skarżonej decyzji w jakim okresie czasu nastąpiło ustanowienie służebności przesyłu na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. , na objętym wnioskiem o zwrot terenie, mimo iż ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności wniosku Skarżącego;

3) nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (a w efekcie brak wypowiedzi organu w uzasadnieniu skarżonej decyzji) w kwestii wzajemnej relacji zakresu pierwotnie założonej koncepcji realizacji bloków przy ul. [....] w ramach osiedla mieszkaniowego [....] , zakresu prac zakładanego w ramach Koncepcji zagospodarowania osiedla [....] alternatywa II oszczędnościowa oraz zakresu zrealizowania inwestycji obejmującej budowę bloków przy ul. [....] w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości;

4) brak ustaleń w jakim okresie czasu nastąpiło zorganizowanie objętego wnioskiem terenu poprzez usytuowanie oświetlenia, koszy, ławek, wybrukowanie ścieżek, mimo iż nie jest możliwe ustalenie powyższego na podstawie zdjęć lotniczych, a z zeznań strony E.M. wynika, że nastąpiło to po 2004 r.;

5. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § l, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. skutkujące dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia:

1) błędne przyjęcie, iż nieruchomość oznaczona jako część działki [....], poł. w obr. [....], jedn. ewid. [....] m. K. , w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: l. kat. [....] [....] [....] [....] b. gm. kat [....] została wykorzystana na cel wskazany w orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 8 czerwca 1963 r. nr [....] ; [....] tj. pod urządzenie zielem osiedlowej w ramach osiedla mieszkaniowego [....], mimo iż:

a) w treści protokołu z dnia 22 października 1962 r. wprost wskazano, iż "postanawia uznać przedłożone założenia projektowe wraz z koncepcją urbanistyczną za nadające się do zatwierdzenia z następującymi uwagami i zaleceniami do następnej fazy projektowej", natomiast w skład tych uwag wchodziło między innymi wyłączenie ogrodu osiedlowego z zakresu, traktując je jako odrębne zadanie, a więc tym samym nie sposób mówić, iż zieleń miejska miała stanowić cel wywłaszczenia z 1963 r.,

b) z treści protokołu wynika, iż posiedzenie, z którego tenże protokół został sporządzony dotyczyło "[....] " w K. i tylko taki zakres obejmował,

c) z mapy [....] wynika, iż wzdłuż rzeki [....] zaznaczone, zostały elementy świadczące o tym, iż w tym rejonie istniały już drzewa, które z uwagi na ich nieregularny charakter i umiejscowienie były po prostu wysiane i nie mogły stanowić zieleni urządzonej, co tym samym potwierdza w zestawieniu z wyłączeniem z zakresu celu na jaki nieruchomość miała być wywłaszczona realizacji ogrodu osiedlowego, iż zieleń urządzona nie wchodziła w skład realizowanego osiedla [....],

2) nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym ustalenie, iż cel wskazany w orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 8 czerwca 1963 r. nr [....] ; [....] obejmował urządzenie zieleni osiedlowej w ramach osiedla mieszkaniowego [....] na terenie objętym wnioskiem o zwrot, w sytuacji gdy:

a) zgodnie z Koncepcją zagospodarowania osiedla [....] alternatywa II oszczędnościowa, park osiedlowy miał zostać zorganizowany na terenie nieobjętym niniejszym postępowaniem, realizacja zieleni osiedlowej stanowiła odrębne zadanie inwestycyjne zgodnie z Protokołem nr [....] z dnia 22października 1962 r.;

b) nasadzenia dokonywane były w bardzo długim okresie czasu, nie były dokonywane w sposób zorganizowany przez podmioty odpowiedzialne za realizację celu wywłaszczenia lub sprawujące funkcje publiczne, lecz wyłącznie przez indywidualnych lokatorów (którym nie było znane rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu o wywłaszczeniu) dla poprawy komfortu mieszkania, a nie realizacji celu dla którego wywłaszczenie nastąpiło;

3) błędne przyjęcie, iż zrealizowanie w 1987 r. na objętym wnioskiem terenie kanalizacji technicznej nastąpiło w ramach realizacji celu wywłaszczenia, albowiem z dokumentacji stanowiącej postawę realizacji osiedla [....] nie wynika, iż ktokolwiek wówczas zakładał czy przewidywał tego rodzaju infrastrukturę, a rozszerzająca interpretacja celu wywłaszczenia, z uwagi na zdarzenia mające miejsce po przeszło 20 latach od daty wywłaszczenia nie może zostać uznana za zasadną — zlokalizowanie w tym miejscu infrastruktury wynika wyłącznie z faktu, iż teren ten nie był zabudowany, a w związku z tym realizacja infrastruktury w tym miejscu wiązała się z najmniejszą uciążliwością dla otoczenia, co w żadnym zakresie nie znaczy, iż realizacja infrastruktury nastąpiła w związku z realizacją celu wywłaszczenia;

6. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § l, art. 80, art. 84 § l, art. 85 § l, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

1) niewykonanie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 września 2014 r., II SA/Kr 933/14, co do dalszego postępowania w sprawie,

2) pominięcie dowodu z przesłuchania świadka J.B. podczas rozprawy w terenie połączonej z dokonaniem oględzin terenu objętego wnioskiem o zwrot, mimo oparcia na zeznaniach wskazanego świadka uprzednio złożonych w siedzibie organu, zasadniczej części rozstrzygnięcia,

3) pominięcie dowodu z opinii biegłego dendrologa, w tym dokonanie oceny nieprzydatności przedmiotowej opinii przed jej przeprowadzeniem, mimo iż organ nie posiada specjalistycznej wiedzy co do możliwości oceny wieku drzew przez biegłego w te; dziedzinie (zwłaszcza, że z zeznań świadka S.P. wynika, iż drzewa po nasadzaniu usychały, co wskazywałoby na bardzo młody wiek sadzonek);

4) wydanie rozstrzygnięcia w zakresie punktu 3 skarżonej decyzji, pomimo nie uzyskania stanowiska B.M.i innych ...., albowiem wezwanie skierowane do wskazanych stron z dnia 22 lutego 2016 r. nie zawierało pouczenia co do skutków braku ustosunkowania się do jego treści.

5) nieprzeprowadzenie, wbrew wskazaniom zawartym w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 września 2014 r. rozprawy w terenie z udziałem świadka J.B. i ograniczenie się wyłącznie do zeznań wskazanego świadka złożonych jeszcze [....] 2012 r. w siedzibie organu, mimo istotnej rozbieżności między treścią przedmiotowych zeznań a zeznaniami pozostałych świadków i stron, które to rozbieżności możliwe byłyby do wyjaśnienia w sytuacji przeprowadzenia dowodu zeznań świadka J.B. na gruncie;

6) nieuzasadnione pominięcie dowodu z zeznań świadka S.C. , który to świadek został wpierw ustalony w toku czynności przez organ a następnie pominięty, bez wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyczyn zaniechania przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania;

7) nieuzasadnione pominięcie dowodu z zeznań świadka E.H. , który to świadek został wpierw ustalony w toku czynności przez organ a następnie pominięty, bez wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyczyn zaniechania przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania;

7. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § l, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się przez Organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji do podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji następujących zarzutów:

1) zarzutu dotyczącego braku wskazania daty ustanowienia służebności przesyłu na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. , na objętym wnioskiem o zwrot terenie, mimo iż ma to istotne znaczenie dla niniejszej sprawy dla oceny przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia,

2) zarzutu dotyczącego pominięcia, iż w stanie faktycznym sprawy nie zostało zrealizowane tzw. "budownictwo rozproszone", tym samym nie było zasadne odwoływanie się przez organ I instancji dla ustalenia celu wywłaszczenia do uregulowań § 7 pkt 4 Uchwały nr 363 Rady Ministrów z dnia 13 września 1961 r. w sprawie zasad opracowania szczegółowych planów miejskiego budownictwa mieszkaniowego oraz zasad planowania i finansowania tego budownictwa i urządzeń towarzyszących na okres 1961-1965;

3) zarzutu zaniechania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków J.B. , S.C. i E.H. podczas wizji na gruncie, zwłaszcza iż zeznania świadka J.B. uprzednio złożone w sprawie w siedzibie organu w dużej mierze, jak wynika z uzasadnienia decyzji II oraz I instancji, wpłynęły na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia;

8. art. 77 § 4 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w dacie wywłaszczenia powszechnie było wiadome, iż w ramach budowy budynków mieszkalnych niezbędne jest urządzenie zieleni w ramach infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania osiedla mieszkaniowego, podczas gdy o zakresie realizacji inwestycji rozstrzyga dokumentacja projektowa, w tym projekt zagospodarowania terenu i na podstawie przedmiotowej dokumentacji powinno się rozstrzygać jaki zakres czynności był przewidywany w związku z budową bloków mieszkalnych na wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. skarżąca podniosła, że dla przedmiotowej inwestycji nie planowano szkół, przedszkoli itd., bo znajdowały się one po drugiej stronie ulicy. Szkoła była na ulicy [....] , a przedszkole na ulicy [....] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej zwanej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga nie jest uzasadniona.

Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.), dalej przywoływana jako "u.g.n.". Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n., przy czym przy ich wykładni należy mieć na uwadze

Rozpoznając sprawę należy mieć przede wszystkim na uwadze fakt, że wydane poprzednio decyzje w sprawie zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 933/14. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W pierwszej kolejności kontrolą należało więc objąć wykonanie przez organy administracji wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wymienionym wyroku.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał: "W kontrolowanej sprawie brakuje (...) tak istotnego materiału dowodowego, jakim jest wytyczenie geodezyjne w terenie i jego odzwierciedlenie na mapie, (...) brakuje aktualnej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej sporządzonej adekwatnie, odpowiednio dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego. (...) są niezbędnie ponowne oględziny działki nr [....], połączone z rozprawą administracyjną, podczas których geodeta uprawniony okaże w terenie przebieg granic działki nr [....] i zawnioskowanej do zwrotu części działki nr [....]. Podczas rozprawy w terenie, organ powinien rozważyć udział dendrologa z uwagi na zarzuty skarżącej dotyczące stanu roślinności i drzew, która jest wskazywana przez organy jako dowód zagospodarowania wywłaszczonego terenu na cel zgodny z decyzją o wywłaszczeniu. Podczas rozprawy w terenie z udziałem świadków, w tym z rozważeniem ewentualnego uwzględnienia dodatkowych nowych świadków (...) W sprawie powinny być zatem jednoznacznie wytyczone w terenie i na aktualnych mapach granice nie tylko działki nr [....], przynajmniej w zakresie niezbędnym dla potrzeb sprawy, ale przede wszystkim granice wnioskowanej do zwrotu część działki nr [....] . (...) Co do identyfikacji przedmiotu postępowania, czyli wnioskowanej części działki nr [....] , właściwe organy powinny rozważyć sporządzenie dodatkowych odpowiednich dokumentów poglądowych powstałych przez nałożenie danych z aktualnych map geodezyjnych, z zaznaczoną granicą wnioskowanej części działki nr [....] do zwrotu, na mapy i plany pochodzące z okresu wywłaszczenia a także następnego, adekwatnego dla przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu."

Powyższe wskazania zostały w sprawie wykonane. Sporządzono kompilację mapy ewidencyjnej z mapą katastralną, na której naniesiono granice wywłaszczonych parceli l. kat. [....] [....] [....] , a także kompilację aktualnej mapy ewidencyjnej z mapą katastralną oraz ze zdjęciami lotniczymi z 1970 r., 1975 r., 1982 r., 1993 r., 1997 r., 1998 r. i 2003 r. Dokonano również nałożenia granic działki nr [....] r. na załącznik do lokalizacji szczegółowej "[....] " nr [....] z dnia 9 sierpnia 1962 r.

W dniu [....] 2015 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której sporządzono bardzo bogaty materiał fotograficzny. Na zdjęciach widoczne są paliki i farba, którymi geodeta oznaczył w terenie granice nieruchomości, których zwrotu domagano się w tym postępowaniu. Podczas rozprawy obecny na niej geodeta uprawniony okazał w terenie granice wywłaszczonych nieruchomości, a także przesłuchano świadków (w tym L.A. , która wcześniej nie była słuchana) i ponownie samą skarżącą. Wszystkie zeznania zostały szczegółowo omówione w decyzji organu I instancji.

W kwestii pominięcia dowodu z opinii dendrologa należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie nakazał przeprowadzenia tego dowodu, lecz jedynie rozważenie udziału dendrologa w rozprawie. Organy obu instancji rozważyły tę kwestię zgodnie ze wskazaniem WSA i uznały, że przeprowadzenie tego dowodu było niecelowe, przy czym szczegółowo swoje stanowisko uzasadniły. Kwestia ta nie budzi zastrzeżeń Sądu, tym bardziej, że wiek drzew (a tylko tę okoliczność dendrolog mógłby ustalić) jest okolicznością drugorzędną, która nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jak bowiem słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji nasadzenia mogły obejmować drzewa w różnym wieku, a ponadto realizacja celu w postaci zieleni zorganizowanej nie wymaga wycięcia drzew rosnących na nieruchomości przed wywłaszczeniem i "zorganizowania" zieleni całkiem od nowa poprzez nasadzenie nowych drzew. Takie rozumienie realizacji celu wywłaszczenia byłoby nieracjonalne i sprzeczne z ochroną środowiska naturalnego.

Jak wynika z powyższego w sprawie wykonano w pełni wskazania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przede wszystkim jednoznacznie ustalając granice wywłaszczonych nieruchomości (na mapie i w terenie) oraz zakres wniosku o zwrot nieruchomości, a także uzupełniając postępowanie dowodowe zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie Sąd doszedł do wniosku, że jest ona prawidłowa. Organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący, prawidłowo poczyniły ustalenia faktyczne i dokonały ich właściwej submsumpcji do obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Analizując zarzuty podniesione w skardze można zauważyć liczne powtórzenia, podnoszenie tych samych kwestii w kilku różnych miejscach skargi jako zarzut naruszenia różnych przepisów. Zarzuty są chaotyczne np. w pkt 7.1 powtórzono wyłącznie fragment zarzutu z pkt 7, stąd też w dalszej części skargi zarzut 7.1 pominięto i pod tym numerem rozumie się zarzut oznaczony w skardze jako 7.2 (to samo dotyczy zarzutu 7.3, który w skardze oznaczono jako 7.4). Podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczą zarówno wadliwej oceny dowodów, błędnych ustaleń faktycznych, jak również niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Przede wszystkim skarżąca kwestionuje samo ustalenie celu wywłaszczenia, jako urządzenie zieleni osiedlowej w ramach osiedla mieszkaniowego [....] na terenie objętym wnioskiem o zwrot. Przeciwko takiemu ustaleniu ma jej zdaniem świadczyć zaplanowanie parku osiedlowego na terenie nieobjętym niniejszym postępowaniem; ponadto realizacja zieleni osiedlowej stanowiła odrębne zadanie inwestycyjne zgodnie z Protokołem nr [....] z dnia 22 października 1962 r.; wreszcie nasadzenia dokonywane były w bardzo długim okresie czasu, nie były dokonywane w sposób zorganizowany przez podmioty odpowiedzialne za realizację celu wywłaszczenia lub sprawujące funkcje publiczne.

W orzeczeniu o wywłaszczeniu jako jego cel wskazano budowę osiedla mieszkaniowego [....], zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [....] z dnia 9 sierpnia 1962 r. Wszystkie wywłaszczone nieruchomości (tj. parcele l. kat.: [....] [....] [....] ) znajdowały się w granicach tej lokalizacji. Na fragmencie parceli l. kat. [....] posadowiono fragment bloków nr [....] i [....] , przy czym wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości nie obejmuje gruntów zabudowanych.

Dla precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia pozyskano o akt sprawy kopię mapy z 1 grudnia 1962 r. "[....] ".

Zarówno z lokalizacji szczegółowej, jak i z alternatywy oszczędnościowej wynika, że na gruntach objętych wnioskiem o zwrot przewidziane były tereny zielone pomiędzy blokami a rzeką [....] .

Okoliczność, że na innym terenie, bliżej ul. [....] przewidziana była lokalizacja ogrodu osiedlowego nie wpływa na ustalenie celu wywłaszczenia nieruchomości objętych postępowaniem jako teren zielony, porośnięty trawą i drzewami. Czym innym jest bowiem ogród osiedlowy, a czym innym tereny zielone pomiędzy blokami - niewątpliwie w pierwszym przypadku zakłada się znacznie wyższy poziom zorganizowania, ogród bowiem wymaga większej dbałości niż trawnik z drzewami.

Także treść powoływanego w skardze protokołu z dnia [....] 1962 r. nie wyklucza przyjęcia, że konkretnym celem zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości było urządzenie zieleni osiedlowej. Jest to protokół z posiedzenia Miejskiej Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych z posiedzenia w sprawie oceny założeń projektowych wraz z koncepcją urbanistyczną osiedla "[....] w K. Komisja w ramach uwag i zaleceń do następnej fazy projektowej wskazała: "przy opracowywaniu projektu realizacyjnego należy wyłączyć ogród osiedlowy z zzk, traktując go jako odrębne zadanie inwestycyjne leżące w gestii Wydziału Gospodarki Komunalnej". Były to więc po pierwsze: jedynie uwagi i zalecenia, które nie miały mocy wiążącej, a po drugie: dotyczyły realizacji ogrodu osiedlowego, który - jak już wcześniej wskazano - planowany był w innej lokalizacji.

Uwagi skarżącej na temat "rekonstruowania celu wywłaszczenia w oparciu o aktualnie spotykane standardy realizacji inwestycji mieszkaniowych wielorodzinnych, a nie standardy obowiązujące w dacie wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości" w świetle zgromadzonych dokumentów są całkowicie pozbawione podstaw. Z mapy z 1 grudnia 1962 r. "[....] " jednoznacznie wynika, że na objętych wnioskiem o zwrot nieruchomościach nie była planowana żadna zabudowa, lecz tereny zielone z drzewami. Nie ma więc mowy o żadnej rekonstrukcji celu wywłaszczenia, gdyż wynika on w sposób niebudzący wątpliwości i nie wymagający "rekonstrukcji" ze znajdującej się w aktach dokumentacji, która nie budzi wątpliwości co do jej wiarygodności. Wobec powyższego nie ma również potrzeby analizowania standardów realizacji inwestycji mieszkaniowych obowiązujących w dacie wywłaszczenia oraz w dzisiejszych czasach. Z całą pewnością rozważania takie wychodzą poza granice niniejszej sprawy. W ostatnim zarzucie skargi skarżąca podnosi, że "o zakresie realizacji inwestycji rozstrzyga dokumentacja projektowa, w tym projekt zagospodarowania terenu i na podstawie przedmiotowej dokumentacji powinno się rozstrzygać jaki zakres czynności był przewidywany w związku z budową bloków mieszkalnych na wywłaszczonej nieruchomości" - i tak też postąpiły organy I i II instancji rozstrzygające niniejszą sprawę. W żadnym miejscu zaskarżonej decyzji nie przyjęto - co zarzuca E.M. , że "w dacie wywłaszczenia powszechnie było wiadome, iż w ramach budowy budynków mieszkalnych niezbędne jest urządzenie zieleni w ramach infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania osiedla mieszkaniowego".

Kwestia nasadzeń i terminu ich realizowania nie odnosi się do ustalenia celu wywłaszczenia, lecz do realizacji tego celu, co zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia.

Bogate orzecznictwo przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje, że cel wywłaszczenia określony jako "budowa osiedla mieszkaniowego" nie może być rozumiany wyłącznie jako wywłaszczenie terenów przeznaczonych do zabudowy, bowiem realizacja tak określonego celu wywłaszczenia obejmuje także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, w tym również terenów zielonych. O ile więc osiedle powstało, to zagospodarowanie terenu pomiędzy budynkami jako trawnik czy miejsce porośnięte drzewami nie stoi w sprzeczności z realizacją celu wywłaszczenia.

W ocenie Sądu realizacja takiej zieleni nie musi pociągać za sobą zorganizowanych czynności podejmowanych i finansowanych przez podmiot publicznoprawny, który dokonał wywłaszczenia, takich jak planowe nasadzenie drzew, wyasfaltowanie alejek, czy też, używając nomenklatury skarżącej, "wzniesienie trwałych urządzeń". Jak już wcześniej zauważono zieleń pomiędzy blokami, czy też pomiędzy blokami i rzeką (....) nie wymaga tak wysokiego stopnia zorganizowania jak stworzenie parku czy też ogrodu osiedlowego, gdzie wymagane byłoby już usytuowanie ławek, koszy na śmieci, wybrukowanie ścieżek. Ważne jest jednak, by był to teren zagospodarowany, by mieszkańcy osiedla mogli z niego korzystać. Nie może być mowy o realizacji celu jakim jest zieleń w sytuacji, gdy na nieruchomości nie są podejmowane żadne czynności, zarasta on samosiejkami i chwastami. W tym kontekście można przywołać stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Kr 361/15: "Chybionym jest także pogląd organu l instancji, iż na obu działkach objętych wnioskiem zlokalizowane są tereny zielone (...), gdyż taki był (według organu) jeden ze szczegółowych celów wywłaszczenia. Przede wszystkim nieruchomości takie (o ile mają stanowić tereny zielone osiedla mieszkaniowego) winny być utrzymywane w odpowiednim stanie, a ich zagospodarowanie winno mieć charakter celowy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy niepodobna przyjąć, iż tereny te są utrzymywane w odpowiednim stanie, skoro doszło do porośnięcia jednej z działek drzewem-samosiejką, a powierzchnię drugiej pokrywa "rozjeżdżone błoto". Taki wygląd obu działek wskazuje zatem na zagospodarowanie ich w sposób przypadkowy, a nie celowy (a w zasadzie - na pozostawienie ich w stanie niezagospodarowanym)". Podobne stanowisko zajął WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 października 2016 r., sygn. II SA/Kr 906/16: "Działka nr (...) stanowi obszar silnie zachwaszczony, porośnięty samosiejkami oraz roślinnością łąkową i krzewami. (...) Funkcjonowanie zaniedbanych terenów zielonych nie może zostać uznane za zrealizowanie celu wywłaszczenia określonego ogólnie jako >>budowa osiedla mieszkaniowego<<".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotowe nieruchomości są i były zagospodarowaną częścią osiedla mieszkaniowego.

Wynika to przede wszystkim z analizy zdjęć lotniczych, szczegółowo omówionych w uzasadnieniu decyzji organu I i II instancji. Również zeznania świadków świadczą o tym, że tereny te - przed wywłaszczeniem mające charakter rolniczy - zmieniły sposób zagospodarowania.

W tym miejscu należy przypomnieć, że już w poprzednio wydanym w sprawie wyroku WSA w Krakowie powoływano się na dokument "[....] - opracowanie przedprojektowe" (kopia tego dokumentu znajduje się w pierwszym tomie akt administracyjnych k. 208 - 229). Jak wynika z pisma k. 208 dokumentacja ta została wykonana przez Biuro Projektów Kolejowych w K. w 1978 r. Również treść tego dokumentu (np. k. 214) wskazuje, że dokument powstał nie wcześniej niż w 1978 roku. W punkcie 4.1. Zainwestowanie terenu (k. 226) opracowanie to zawiera m.in. informacje o stanie zieleni: "Pas nad rzeką [....] częściowo zagospodarowany. (...) Zieleń występuje w poszczególnych, nielicznych ogródkach przydomowych oraz w przestrzeniach międzyblokowych zabudowy wysokiej". Z kolei pkt 5.4. Struktura przestrzenna osiedla (k. 218) stwierdza się: "Ważnym elementem wykorzystanym w układzie kompozycyjnym osiedla jest ciąg zieleni okalającej koryto rzeki [....] ".

Również nieistotne z punktu widzenia realizacji celu wywłaszczenia jest to, czy nasadzenia drzew na wywłaszczonym terenie były wykonywane "w sposób zorganizowany przez podmioty odpowiedzialne za realizację celu wywłaszczenia lub sprawujące funkcje publiczne", czy też "przez indywidualnych lokatorów (którym nie było znane rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu o wywłaszczeniu) dla poprawy komfortu mieszkania". Istotne jest, że zmienił się charakter i sposób zagospodarowania przedmiotowych terenów, natomiast kto wykonał te czynności i z czyich środków były finansowane - nie ma znaczenia, nawet jeżeli to sami lokatorzy na przestrzeni 50 lat nasadzali rośliny lub porządkowali teren w sposób niezorganizowany, wyłącznie z wykorzystaniem własnych sił i środków. Zarzuty skargi w tym zakresie nie mogą odnieść skutku.

W tym miejscu należy odnieść się do zarzutów skargi dotyczących zeznań świadków (pkt 3.4 - 6, 6.2, 6.5 - 7, 7.3).

Niezgodne z prawdą są zarzuty 3.5 oraz 3.6 - jakoby organy rozstrzygające sprawę pominęły fakt, iż z zeznań świadków wynika, że nasadzenia nie były dokonywane w sposób zorganizowany lub z inicjatywy podmiotów powołanych do realizacji celu wywłaszczenia oraz że topole wzdłuż rzeki [....] były sadzone w związku z regulacją jej koryta, przy czym w zdecydowanej części na drugim brzegu tej rzeki. Odnosząc się do pierwszej kwestii organy obu instancji przywołały wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 820/11, iż "nie jest istotne jaki podmiot zrealizował cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona, ale czy cel faktycznie został zrealizowany", natomiast zeznania W.p. dotyczące nasadzeń oceniono jako niespójne z zeznaniami E.M. (str. 15 decyzji I instancji).

Z kolei zeznania J.B. złożone w 2012 r. zostały przez Starostę K. omówione na str. 15 - 16 decyzji, zwłaszcza w kontekście zeznań złożonych przez inne osoby. Zdaniem Sądu dokonana ocena zeznań tego świadka nie była dowolna, nie budzi ona zastrzeżeń. Starosta przy tym nie ustalił precyzyjnie daty utwardzenia ścieżki, lecz wysnuł wniosek, że "początkowo ścieżka biegnąca wzdłuż [....] była gliniana, wydeptana przez mieszkańców, niemniej jednak z czasem została wysypana żwirem, a w końcu wyasfaltowana. Świadczy to o tym, iż dbano o objęty wniosek o zwrot teren". Takie ustalenie nie stoi w sprzeczności z innymi przeprowadzonymi w sprawie dowodami.

Kolejny zarzut dotyczy pominięcia dowodu z przesłuchania świadków J.B. (6.2, 6.5, 7.3), a także S.C. i E.H. (6.6., 6.7, 7.3) podczas ponownego prowadzenia postępowania, a zwłaszcza podczas rozprawy administracyjnej na gruncie w dniu 4 grudnia 2015 r. Jak wynika z akt sprawy świadkowie ci uprzedzili o niemożliwości stawiennictwa, usprawiedliwiając swoją nieobecność sytuacją rodzinną bądź też stałym zamieszkiwaniem w W. (k. 1032 - 1034 akt administracyjnych). W ocenie Sądu pominięcie ich zeznań nie stanowiły uchybienia. Organ I instancji dysponował bogatym materiałem dowodowym, w tym również z dowodów osobowych, który pozwalał na jednoznaczne ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Drobne rozbieżności w zeznaniach świadków są zrozumiałe biorąc pod uwagę znaczny upływ czasu, natomiast ogólne ustalenia wynikające z tych zeznań wskazują na stopniowe zagospodarowywanie wywłaszczonych nieruchomości jako części osiedla mieszkaniowego. Dalsze przedłużanie postępowania, które już wówczas toczyło się od niemal 10 lat było zbędne wobec jednoznacznych i niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych.

Zarzuty 1.5 i 3.10 dotyczące pominięcia, że na przedmiotowych nieruchomościach nie było żadnych "trwałych urządzeń" w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest irrelewantny. Realizacja celu wywłaszczenia nie musi pociągać za sobą tworzenia trwałych urządzeń. Konieczność korzystania "z trwałego i widocznego urządzenia" jest przesłanką zasiedzenia służebności gruntowej (art. 292 kodeksu cywilnego), natomiast nie ma żadnego znaczenia dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Również zarzuty dotyczące nieustalenia daty ustanowienia służebności przesyłu (4.2 i 7.1) - nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły jakie media (sieci) przebiegają przez nieruchomość, jednakże to nie ta okoliczność - wbrew zarzutowi nr 5.3 - stanowiła o realizacji celu wywłaszczenia. Ani data przeprowadzenia infrastruktury na terenie przedmiotowej nieruchomości, ani data ewentualnego ustanowienia służebności przesyłu nie ma znaczenia dla oceny, czy cel wywłaszczenia - jakim była realizacja terenów zielonych w ramach osiedla mieszkaniowego - został zrealizowany.

Duża część zarzutów skargi (1.4, 3.1, 3.9, 4.1, 4.4) dotyczy braku ustalenia w jakich konkretnie datach cel wywłaszczenia był realizowany, a zwłaszcza jaki był stan realizacji celu wywłaszczenia w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W tym kontekście trzeba przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w którym stwierdzono, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżąca powołała się na ten wyrok zarzucając, że wadliwie przyjęto iż zbędność nieruchomości (wywłaszczonej przed 27 maja 1990 r.) na cel wywłaszczenia ma miejsce również wówczas, gdy w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości cel wywłaszczenia nie został jeszcze na nieruchomości zrealizowany. Tymczasem ani Starosta K. , ani Wojewoda [....] takiego założenia nie przyjął. Z zaskarżonej decyzji (a przede wszystkim z zeznań świadków i zdjęć lotniczych) wynika, że cel wywłaszczenia został zrealizowany przed 2004 rokiem, a tym bardziej przed złożeniem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Prace związane z konserwacją czy rozwojem infrastruktury na przedmiotowej nieruchomości, prowadzone po wszczęciu niniejszego postępowania (wg zeznań skarżącej usytuowanie oświetlenia, koszy, ławek nastąpiło po 2004 r.) w żaden sposób nie świadczyły o tym, że dopiero teraz cel wywłaszczenia był realizowany. Prawdą jest, że nie ustalono jednoznacznie daty, w której można uznać cel za zrealizowany, jednakże na pewno miało to miejsce przed 2004 rokiem. Wynika to choćby ze zdjęć lotniczych z 1998 i 2003 r.

Zarzut dotyczący pominięcia, iż w stanie faktycznym sprawy nie zostało zrealizowane tzw. "budownictwo rozproszone" - nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W świetle powyższych rozważań dotyczących właściwego zdefiniowania celu wywłaszczenia jako mało istotny jawi się również zarzut 3.8 dotyczący oceny, czy jest możliwe ustalenie, czy na fotografii z 14 września 1970 r. pomiędzy blokiem nr [....] i [....] znajduje się piaskownica, czy też inny obiekt. Wprawdzie w poprzednim wyroku WSA w Krakowie stwierdzono, że "organ powinien dążyć do wyjaśnienia m.in. kwestii rzeczywistego bytu piaskownicy, o której jest mowa w zarzutach strony skarżącej", jednakże istnienie bądź nieistnienie piaskownicy nie przesądza w żaden sposób o realizacji celu jakim jest zieleń osiedlowa.

Należy całkowicie podzielić stanowisko Wojewody co do zarzutu wydania rozstrzygnięcia w zakresie punktu 3 skarżonej decyzji, pomimo nie uzyskania stanowiska B.M. i innych ...., , albowiem wezwanie skierowane do wskazanych stron z dnia 22 lutego 2016 r. nie zawierało pouczenia co do skutków braku ustosunkowania się do jego treści. Starosta wskazał w tym piśmie, iż "w braku odpowiedzi, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości zostanie zakończona wydaniem decyzji administracyjnej w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy". Rozstrzygnięcie tej kwestii nie budzi wątpliwości Sądu.

Niezrozumiałe jest zarzucenie organom rozstrzygającym sprawę naruszenie art. 137 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492) poprzez niezastosowanie. Strona skarżąca nie wyjaśniła z czego miałoby wynikać zastosowanie przepisów sprzed niemal piętnastu lat.

Reasumując należało w niniejszej sprawie dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi całkowicie pozbawione podstaw. Z tych też względów skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.