Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1536/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 693/19 w sprawie ze skargi "P." Sp. j. w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 18 stycznia 2019 r., nr BP.502.322.2018.0155.LB3.7199 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od "P." Sp. j. w Ł. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 (dwa tysiące siedemset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 września 2019r., sygn. akt VI SA/Wa 693/19 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 3 i § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 329, obecnie t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę P. Sp. j. z siedzibą w Ł. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") i uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też: "GITD", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z 18 stycznia 2019r., nr BP.502. 322.2018.0155.LB3.7199 oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 16 października 2018r. w przedmiocie kary pieniężnej, umarzając postępowanie administracyjne.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 7 maja 2018r. w miejscowości Ł. na drodze wojewódzkiej nr [...] zatrzymano do kontroli trzyosiowy samochód ciężarowy marki Maz o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował A. Z., który wykonywał krajowy przejazd drogowy z ładunkiem piasku (ładunek podzielny) w imieniu skarżącej (obecnie P. Sp. j.).

W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 22,05 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę)- przekroczenie o 4,05 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 22,50 %),

- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 28,6 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 3,6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,4 %),

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 4 grudnia 2017r.

Samochód ciężarowy został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr [...]1 i [...]2, które legitymowały się deklaracją zgodności CE.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z 7 maja 2018r. W protokole zapisano, że powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia, co wynika z oświadczenia kierującego pojazdem podpisanego przez kontrolowanego kierowcę. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów, co wynika z opisu naruszenia zawartego w załączniku do protokołu kontroli.

Decyzją z 20 czerwca 2018r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji) nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej, dopuszczalnej masy całkowitej trzyosiowego samochodu ciężarowego.

Organ odwoławczy decyzją z 26 lipca 2018r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownie prowadzonego postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 16 października 2018r., nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, że były dwa ważenia, z różnymi wynikami, a skoro wagi za każdym razem pokazały różne wyniki, należy uznać urządzenie za wadliwe, niesprawne. Ponadto wskazała, że w dniu 7 maja 2018r., pojazd marki Man o nr rej. [...] został częściowo rozładowany, po czym dokonano komisyjnego ważenia obu pojazdów. Strona skierowała dwa pojazdy na wagę znajdującą się w składzie złomu przy ul. [...] w Ł., a wyniki ważenia z tej wagi były takie same jak z wagi, którą posiada.

Decyzją z 18 stycznia 2019r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a".), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018r., poz. 1990 ze zm., dalej: "p.r.d."), art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw z 5 lipca 2018r. (Dz.U. z 2018r., poz. 1481), art. 41 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018r., poz. 2068 ze zm., dalej: "u.d.p."), § 3 ust. 1 pkt 10, § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2016r, poz. 2022 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, że pierwszy pomiar nie mógł być uznany za przeprowadzony w sposób prawidłowy, z uwagi na wyłączoną jedną z dwóch wag. Tym samym wyniki z takiego pomiaru nie mogły stanowić pierwszego ważenia kontrolnego i być wpisane do protokołu kontroli. Po ujawnieniu przyczyny zaniżonych wskazań wagi tj. wyłączoną wagę po przeciwnej stronie osi. Po jej włączeniu przeprowadzono pomiar, w wyniki ważenia wpisano do protokołu. Po przeprowadzonym drugim ważeniu kierowca został pouczony o możliwości przeprowadzenia trzeciego ważenia, lecz z uprawnienia tego nie skorzystał.

Pierwsze ważenia (pierwszy pomiar), które nie zostało potraktowane jako ważenie kontrole zostało przeprowadzone przy wyłączonej jednej z dwóch wag. Wagi SAW 10 C III posiadają funkcję automatycznego wyłączania przy dłuższym czasie nieużywania. Bezpośrednio przez najechaniem pojazdu na stanowisko ważeniowe jedna z dwóch wag wyłączyła się, co spowodowało, że wynik pomiaru był znacząco zaniżony, tj. suma nacisków wyniosła niecałe 15 t. Błąd ten został zauważony, poinformowano kierowcę o konieczności wykonania ponownego ważenia. Dopiero drugie ważenie kolejne zostało przeprowadzone z włączonymi dwoma wagami, a zatem w sposób prawidłowy. Zauważył, że tylko wyniki uzyskane podczas kontroli za pomocą urządzeń mających ważne świadectwo legalizacji, w miejscu odpowiednim do zastosowania wag, są podstawą do stwierdzenia normatywności, czy nienormatywności pojazdu. Wobec tego przesłana przez stronę ocena zgodności, świadczy wyłącznie o tym, że waga ta spełnia wymogi odpowiednich norm, lecz nie poświadcza, że w tym konkretnym przypadku została użyta do pomiarów kontrolowanego pojazdu. W niniejszej sprawie w wyniku kontroli stwierdzono, że pojazd przekraczał dopuszczalny nacisk na podwójnej osi napędowej i przekraczał dopuszczalną masę całkowitą pojazdu.

Z czynności kontrolnych sporządzono protokół kontroli, do którego treści kierowca pomimo możliwości, nie wniósł żadnej uwagi. Podpisał oświadczenie kierującego pojazdem, co zdaniem organu świadczy, że został zapoznany z procedurą pomiarów, z przysługującymi mu uprawnieniami, w tym do złożenia wniosku o powtórny pomiar. Kierowca nie podpisał protokołu kontroli, lecz nie wniósł żadnej uwagi do jego treści. W ocenie organu II instancji materiał dowodowy z kontroli nie potwierdza stanowiska skarżącego, że kierowca podczas kontroli był zastraszany przez kontrolującego inspektora. Natomiast prawo do odmowy podpisania protokołu kontroli, to uprawnienie kierowcy, lecz w żaden sposób nie podważa mocy dowodowej takiego protokołu. Podkreślił też, że skoro strona chce obalić ustalenia protokołu kontroli to powinna przedstawić dowody obalające jego treść. Ponadto zauważył, że komisyjne ważenie zostało przeprowadzone już po kontroli drogowej, po przeładowaniu kontrolowanego pojazdu, co wynika z odwołania. Wyniki takiego ważenia nie mogą więc być w ogóle brane pod rozwagę organu. W związku z powyższym przeprowadzanie dodatkowego postępowania w tym ewentualne przesłuchiwanie osób, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, prowadziłoby do bezpodstawnego przedłużenia postępowania. Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Pismem z 18 lutego 2019r. skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu wskazano, że kontrolowany samochód był pojazdem normatywnym i prawidłowo załadowanym. Wyjaśniono, że 7 maja 2018r. Spółka wykonywała dostawę piasku do miejscowości M. O godzinie 7.00 został załadowany kontrolowany pojazd zgodnie z jego ładownością, zaplandekowany i oczyszczona została skrzynia ładunkowa z zewnątrz oraz zostały wypisane dokumenty przewozowe. O godzinie 8.00 pojazd załadowany wraz z dokumentami został przekazany kierowcy A.Z. Kierowca po odjechaniu około 600 m od bazy został zatrzymany do kontroli przez służby LITD na ul. [...] w Ł. Pojazd został zważony a kierowca czekał na protokół ważenia. Po kilkudziesięciu minutach. Inspektor wezwał kierowcę i powiedział, że wagi źle zważyły i pojazd będzie ważony po raz drugi. Kierowca podjechał po raz drugi na stanowisko ważenia, lecz inspektorzy nadal mieli problem z podłączeniem wag, nie potrafili podłączyć wag, żeby można było zważyć jedną oś. Dokonano ważenia metodą prób i błędów. Ważono koła na przemian raz z lewej strony, raz z prawej strony. Odczyty z poszczególnych wag spisywano na kartce. Po zważeniu sześciu kół i dodaniu sześciu odczytów spisanych na kartce, ustalono masę całkowitą kontrolowanego pojazdu.

Zdaniem strony skarżącej taki sposób ważenia jest sprzeczny z instrukcją obsługi wagi a odczyt takiego ważenia nie może służyć do nakładania kar. Skarżąca podkreśliła, że wagi typu SAW 10C III służą jedynie do ustalenia ciężaru osi i kół a jeśli są wyposażone w panel sumujący ciężar oś można ustalić orientacyjnie dopuszczalną masę całkowitą, pod warunkiem, że są połączone ze sobą i z dodatkowym panelem automatycznie sumującym ciężar kolejnych osi. W ocenie strony skarżącej w tym przypadku powyższe urządzenie było niesprawne, wagi same się wyłączyły podczas ważenia, kontrolujący nie był w stanie zważyć osi, spiąć ze sobą dwóch wag. Wagi działały pojedynczo.

Wskazał, że z przeprowadzonego ważenia kontrolujący sporządzili protokół kontroli nie uwzględniając w nim informacji, że były dwa ważenia i że wagi działały nieprawidłowo. Kierowca A.Z. protokołu nie podpisał i jednocześnie powiadomił telefonicznie pracodawcę o sposobie i metodzie ważenia przez kontrolerów LITD, wówczas otrzymał odpowiedź żeby się nie odzywał i nie denerwował, a firma po otrzymaniu decyzji złoży odwołanie do instancji nadrzędnej. Strona wskazała ponadto, że po kontroli pojazdu, został on częściowo przeładowany na pojazd Man o nr. rej. [...], po czym dokonano komisyjnego ważenia obu pojazdów, co udokumentowano na zdjęciach fotograficznych. Ponieważ komisja zauważyła rozbieżności wyników ważenia pomiędzy masą odczytaną przez członków komisji, z wagi własnej skarżącej, a masą wskazaną przez kontrolerów WITD w protokole, skierowała niezwłocznie oba pojazdy do zważenia na innej, neutralnej wadze samochodowej, w składzie skupu złomu przy ul. [...]1 w Ł. Wyniki tego ważenia były następujące: masa brutto samochodu Maz wynosiła 23.060 kg, natomiast samochodu Man 8.460 kg brutto. Wyniki pomiarów wagi w składnicy złomu były takie same jak wskazania wagi własnej strony. Wobec powyższego, członkowie komisji uznali wyniki pomiarów masy pojazdów na wadze własnej skarżącej za prawidłowe. Stwierdzono także, że masa załadunku (piasku) na samochodzie Maz wynosiła 10.535 kg a na samochodzie Man 2.760 kg, co po zsumowaniu daje 13.295 kg. Według komisji, jeszcze przed przeładunkiem, pojazd Maz o nr rej. [...] był załadowany prawidłowo i nie można było go określić mianem pojazdu nienormatywnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę.

Wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą nałożono na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Strona skarżąca poza zarzutami odnoszącymi się do prawidłowości przeprowadzonej kontroli, zakwestionowała dopuszczalność użycia wag typu SAW 10C III do wyznaczania masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, w której stwierdzono m.in. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Ustalenie czy masa całkowita kontrolowanego pojazdu, przekroczyła dopuszczalne normy, ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, albowiem w dniu kontroli wykonywany był krajowy przejazd drogowy z ładunkiem piasku tj. ładunkiem sypkim.

Wyjaśnił, że stosownie do treści art. 140aa ust. 4 p.r.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Według Sądu I instancji ustalenie, że kontrolowany pojazd nie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej, stwarza możliwość zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. WSA wskazał, że w powołanym przepisie ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się przewoźnika od odpowiedzialności za przekroczenie nacisków na osie (przy nieprzekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej) przy przewożeniu ładunków sypkich. W ocenie WSA zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW serii III, dołączonej do akt administracyjnych (pkt 6.3.1), do pomiaru masy pojazdu 3 osiowego powinny być użyte 3 pary wag. Tymczasem jak wynika bezspornie z zapisów protokołu z kontroli przeprowadzonej 7 maja 2018r., samochód ciężarowy marki Maz o nr rej. [...], został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr [...]1 i [...]2, które legitymowały się deklaracją zgodności CE, a zatem jedną parą wag.

Wobec powyższego zdaniem WSA nie można przyjąć, że masa całkowita pojazdu marki Maz o nr rej. [...] została ustalona przez kontrolujących w sposób prawidłowy, a wyniki kontroli w tym zakresie mogą stanowić podstawę do nałożenia na stronę kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii VII. Wskazał, że stwierdzone jednocześnie przekroczenie nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu w świetle treści art.140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., wobec ustalenia, że przewożono ładunek sypki, uzasadnia umorzenie wszczętego postępowania administracyjnego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi strony, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że zgodnie z instrukcją wagi typu SAW seria III (dalej: "instrukcja") pomiar masy brutto pojazdu trzyosiowego może zostać dokonany jedynie poprzez jednoczesne użycie 3 par wag w pojedynczym ważeniu, podczas gdy zgodnie z objaśnieniem zawartym w pkt 1.4.2 ww. instrukcji masa brutto to całkowite obciążenie osi ustalone w pojedynczym ważeniu lub suma wyników ważenia poszczególnych, pojedynczych osi, wykonanych kolejno dla danego pojazdu, zaś w pkt 6.3 instrukcji wskazano, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć Masę Całkowita Pojazdu (Masa Brutto). a zatem producent wprost dopuścił możliwość wyznaczenia rzeczywistej masy pojazdu poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi, opisany w pkt 7.2 instrukcji plan ważenia pojazdu nie pozostawia wątpliwości, iż można go dokonać etapami, tym samym Sąd I instancji bezzasadnie przyjął za nieprawidłowy pomiar masy całkowitej pojazdu dokonany przez kontrolujących zgodnie z instrukcją, etapami za pomocą połączonej pary wag typu SAW l0C III i uznał, iż wynik tego pomiaru nie może stanowić podstawy do nałożenia na stronę kary pieniężnej;

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997r. (Dz.U. z 2018r., poz. 1990, dalej: "p.r.d.") w zw. z art. art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie przez Sąd I instancji, a w konsekwencji nieprawidłowość wniosku o ziszczeniu się ujemnej przesłanki prowadzenia postępowania obligującej do jego umorzenia na podstawie przepisów art. 145 § 3 p.p.s.a., podczas gdy w niniejszej sprawie masa całkowita pojazdu została ustalona przez kontrolujących w sposób prawidłowy, zgodny z instrukcją wag SAW seria III i niewątpliwie przekraczała dopuszczalną masę całkowitą (25 ton) ustaloną dla takiego typu pojazdu zgodnie z przepisami § 3 ust. 1 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, co więcej już samo porównanie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wynikającej z dowodu rejestracyjnego pojazdu (kopia w aktach sprawy) z masą ładunku wynikającą z przedstawionego podczas kontroli dokumentu WZ nr [...] prowadzi do wniosku, że masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała dopuszczalną wielkość.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W szczególności podkreślono, że mimo podobnych w brzmieniu instrukcji wagi SAW 10C II i instrukcji wagi SAW 10C III różnią się one niezwykle istotnymi elementami - w szczególności w instrukcji wagi SAW 10C III wprost przewidziano możliwość ustalania masy całkowitej pojazdu w wyniku sumowania poszczególnych wyników ważenia osi. Potwierdza ten fakt pkt 2.1.1.1. świadectwa aprobaty typu nr CH-Wl-15018-02 wydany przez jednostkę notyfikowaną - Federalny Instytut Metrologiczny M.ETAS (kopia w załączeniu), dotyczący wag SAW serii III zgodnie z którym 2 urządzenia ważące tego samego typu można połączyć w celu ważenia osiowego, wykorzystując kabel połączeniowy. Suma wyników ważenia poszczególnych osi może być wykorzystana do obliczania masy całkowitej pojazdu. Zaznaczył, że do kontroli zastosowano przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C seria III, które zgodnie z pkt 1.1 instrukcji obsługi wag SAW seria III są przenośnymi wagami do statycznego ważenia kołowego i osiowego. W myśl objaśnienia zawartego w pkt 1.4.2 instrukcji masa brutto to całkowite obciążenie osi ustalone w pojedynczym ważeniu lub suma wyników ważenia poszczególnych, pojedynczych osi, wykonanych kolejno dla danego pojazdu. Zgodnie z pkt 4.2 instrukcji urządzenia ważące tego samego typu można połączyć w celu ważenia osiowego, wykorzystując kabel połączeniowy. Podkreślił, że w pkt 6. instrukcji określono istotne aspekty dotyczące ustawienia wag, przykładowe konfiguracje wag SAW oraz wskazano, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć Masę Całkowitą Pojazdu (Masa Brutto), a zatem producent wprost dopuścił możliwość wyznaczenia całkowitej masy pojazdu poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi. Analiza Rysunku 6-1: Przykładowe konfiguracje wagi SAW podczas ważenia wyraźnie dopuszcza ważenie pojazdów trójosiowych 1 parą wag SAW w etapach. Również z opisu pod grafiką wynika, że procedurę ważenia wagi SAW można zaplanować w wielu różnych konfiguracjach. Opisany w pkt 7.2 instrukcji plan ważenia pojazdu nie pozostawia wątpliwości, iż można go dokonać etapami (pkt 6 powtórzyć kroki 1-5 dla pozostałych kół/osi) a podsumowane wyniki służą ustaleniu masy całkowitej pojazdu. W niniejszej sprawie pomiaru dokonano dwoma połączonymi wagami SAW 10C III zgodnie z instrukcją etapami (poszczególne osi) a uzyskany wynik prawidłowo zsumowano w celu ustalenia masy całkowitej pojazdu. Z tych też względów, argumentację Sądu I instancji prowadzącą do zakwestionowania w niniejszej sprawie wyników ważenia jedną parą wag SAW uznał za całkowicie nieuprawnioną, w szczególności wobec niewyrażenia w uzasadnieniu wyroku innych poza liczbą użytych wag wątpliwości co do poprawności procesu ważenia. Zaznaczył, że Sąd nie wskazał na żadne wątpliwości co do poprawności ważenia osi, w szczególności co do wymiaru ustalonego nacisku podwójnej osi napędowej, pojazdu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U.2021.2095 ze zm.).

Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji o braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało wnioskować na tej podstawie, że zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW serii III, (pkt 6.3.1), do pomiaru masy pojazdu 3 osiowego powinny być użyte 3 pary wag. Tymczasem kontrolowany samochód ciężarowy marki Maz o nr rej. [...], został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr [...] 1 i [...]2, które legitymowały się deklaracją zgodności CE, a zatem jedną parą wag. Wobec powyższego nie można przyjąć, że masa całkowita pojazdu marki Maz o nr rej. [...] została ustalona przez kontrolujących w sposób prawidłowy, a wyniki kontroli w tym zakresie mogą stanowić podstawę do nałożenia na stronę kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii VII. Natomiast stwierdzone jednocześnie przekroczenie nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu w świetle treści art.140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., wobec ustalenia, że przewożono ładunek sypki, uzasadnia umorzenie wszczętego postępowania administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna trafnie i zasadnie podważa stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. Tego rodzaju stanowisko Sądu I instancji nie jest bowiem prawidłowe.

Skarżący kasacyjnie organ trafnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że zgodnie z instrukcją wagi typu SAW seria III pomiar masy brutto pojazdu trzyosiowego może zostać dokonany jedynie poprzez jednoczesne użycie 3 par wag w pojedynczym ważeniu. (pkt I petitum skargi kasacyjnej) w zakresie, w jakim Sąd ten podważył prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych z tego powodu, że dokonanie pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów nastąpiło przy użyciu, wykorzystanych dwóch wag typu SAW 10C III, które zdaniem tego Sądu nie mogły służyć temu celowi, co w konsekwencji miałoby nie pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do braku prawidłowości nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. i umorzenie postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do tych zarzutów których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie trzeba stwierdzić, że rolą Sądu administracyjnego jest kontrola działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem, która obejmuje swoim zakresem: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia.

W związku z tym, za w pełni uzasadnione należałoby uznać oczekiwanie, że rezultat sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej zostanie rzetelnie odzwierciedlony w treści uzasadnienia orzeczenia sądowego, w tym w szczególności w zakresie odnoszącym się do wymogu wskazania przyjętych za podstawę wyrokowania faktów oraz wskazania i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd uznał zaskarżone działanie/zaniechanie organu administracji za zgodne albo niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego w rozpatrywanej sprawie stwierdził lub nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (zob. np.: wyrok NSA z 21 listopada 2012r., sygn. II FSK 1067/11 oraz wyrok NSA z 8 października 2020r., sygn. akt II GSK 3499/17 i przywołane tam orzecznictwo).

Ograniczenie się do przytoczenia przepisu prawnego, bez gruntownego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, nie może zastąpić opisu przebiegu operacji logicznej, której rezultatem jest (powinien być) przyjmowany kierunek interpretacji i zastosowania konkretnego przepisu prawnego w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (zob. np. wyroki NSA z: 9 stycznia 2013r., sygn. akt II GSK 1934/11 oraz 11 stycznia 2011r., sygn. akt I GSK 685/09). Sąd administracyjny jest zobowiązany do przeprowadzenia w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia stosownej analizy obejmującej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego we wzajemnej ich relacji, zaś jej brak należy ocenić nie inaczej, jak tylko, jako wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

Z perspektywy przedstawionych uwag oraz formułowanych na ich podstawie wniosków trzeba stwierdzić, że ocena Sądu I instancji odnośnie do nieprawidłowości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę przypisania stronie skarżącej naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej normy: - nacisku na podwójnej osi napędowej 22,05 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 4,05 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 22,50 %) oraz rzeczywistej masy całkowiej samochodu ciężarowego 28,6 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 3,6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,4 %), została osadzona wyłącznie z tego powodu, że pomiarów kontrolowanego pojazdu dokonano przy użyciu dwóch wag typu SAW 10C III, które zdaniem tego Sądu nie mogły służyć temu celowi, co w konsekwencji miałoby nie pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do braku prawidłowości nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. Ocena ta jednakże nie została poprzedzona analizą odnośnie do adekwatności pełnych zapisów instrukcji obsługi wykorzystanych do pomiaru wag przenośnych typu SAW 10C III w relacji do protokołu kontroli odzwierciedlającego przebieg kontroli drogowej, a co za tym idzie sposobu użycia wymienionych wag.

W skardze kasacyjnej trafnie podkreślono, że w uzasadnieniu wyroku poza liczbą użytych wag WSA wskazał jedynie na zapis pkt. 6.3.1. instrukcji bez odniesienia się do objaśnień w niej zawartych i istotnych aspektów dotyczących ich ustawień, w szczególności wobec niewyrażenia żadnych wątpliwości co do poprawności ważenia osi, w szczególności co do wymiaru ustalonego nacisku podwójnej osi napędowej, pojazdu.

Z przedstawionych powodów, omawiane zarzuty kasacyjne należało więc uznać za trafne i uzasadnione.

W związku z tym więc, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach, co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej, uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, Sąd ten będzie zobowiązany do ponownego rozpoznania skargi strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oraz sporządzenia uzasadnienie wyroku wydanego w rezultacie ponownego rozpoznania tej skargi, w sposób uwzględniający wszystkie wymogi wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. w odniesieniu zarówno co do stanu faktycznego, zapisów instrukcji wagi SAW 10C III i procedury ważenia w szczególności wobec niewyrażenia w uzasadnieniu wyroku innych poza liczbą użytych wag wątpliwości co do poprawności procesu ważenia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżone orzeczenie w całości oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz. 265).