Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 632/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 ust 1 pkt 2 lit b
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 4 ust 2, § 6 ust 1 pkt 4 oraz § 8 ust 6
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Wiesław Morys, Protokolant asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 507/11 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1. oddala skargę kasacyjną. 2. zasądza od J.S. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 507/11 oddalił skargę J.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne (pkt 1) oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata [...] kwotę 295,20 złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2).

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Komendant Powiatowy Policji [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej w skrócie p.r.d.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), skierował J.S. na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego (29 punktów).

W odwołaniu od powyższej decyzji wniesionym do Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] J.S. zarzucił naruszenie art. 7 i art. 8 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 45 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. Nr 12, poz. 114 ze zm., dalej w skrócie K.w.). Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W jego ocenie, organ nie zgromadził całego materiału dowodowego, gdyż nie przedłożył pełnej historii zapisu punktów z okresu od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] listopada 2011 r. Utrudniło to udowodnienie, że nie zgromadził on 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W sprawie nie uwzględniono również istotnego dowodu w postaci zaświadczenia o szkoleniu odbytym na podstawie art. 130 ust. 3 p.r.d. i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz.1998). Ponadto pominięto fakt, że zgodnie z art. 45 § K.w. karalność wykroczenia ustała z powodu upływu 2-letniego okresu przedawnienia, co w konsekwencji czyni niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym. Natomiast określenie w decyzji trzydziestodniowego terminu na przeprowadzenie badań nie znajduje uzasadnienia i podstaw prawnych w obowiązujących przepisach.

Komendant Wojewódzki Policji [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d. i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69 poz. 622) oraz art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że udział odwołującego w szkoleniu nie spowodował zmniejszenia ilości punktów z uwagi na to, że w dniu szkolenia przekroczył on 24 punkty, co wynika z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazał, że ustalił, iż wykroczenie z dnia [...] września 2008 r. wprowadzono do ewidencji w dniu [...] października 2008 r., a przestępstwo z dnia [...] października 2008 r. w dniu [...] listopada 2010 r., natomiast zaświadczenie o szkoleniu z dnia [...] stycznia 2009 r. wprowadzono do ewidencji w dniu [...] lutego 2009 r. W ocenie organu odwoławczego, w ciągu roku, tj. od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] października 2008 r. odwołujący dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które przypisano mu 29 punktów. Punkty za naruszenie przepisów są przypisywane konkretnemu wykroczeniu lub przestępstwu na mocy powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. Oznacza to, że wywierają one skutek z dniem naruszenia przez kierującego pojazdem przepisów ruchu drogowego, a nie z datą zarejestrowania w ewidencji kierowcy. W kwestii dotyczącej określenia trzydziestodniowego terminu wyjaśnił, że obowiązek ten wynika z przepisów prawa i nie może być stosowany w sposób uznaniowy. Zgodnie z § 2 ust. 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy, osoby, o których mowa w ust. 1, 3, 6, 7 oraz 8 zgłaszają się na badanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty otrzymania skierowania lub decyzji o skierowaniu na badania. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przedawnienia karalności wykroczenia organ odwoławczy podkreślił, że ukaranie odwołującego za wykroczenie mandatem karnym nastąpiło w dniu [...] września 2008 r., nie przekroczono zatem terminu określonego w art. 45 § 1 K.w., natomiast orzeczenie dotyczące przestępstwa z dnia [...] października 2008 r. uprawomocniło się w dniu [...] października 2010 r. i także w tym przypadku nie przekroczono terminu określonego w art. 101 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm., dalej w skrócie K.k.).

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której podtrzymał zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu i wniósł o jej uchylenie oraz o umorzenie postępowania. W ocenie skarżącego stanowisko organu odwoławczego, iż w ciągu roku przekroczył on 24 punkty jest błędne, gdyż szkolenie w którym uczestniczył, zredukowało ilość posiadanych przez niego punktów do 13.

Komendant Wojewódzki Policji [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, iż punktem wyjścia dla ustalenia prawidłowości postępowania organów orzekających w sprawie należy uczynić regulację zawartą w art. 124 ust. 1 pkt 2b p.r.d. Przepis ten stanowi, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Upoważnia on organy Policji do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje do tej ewidencji. Z powyższego wynika, że punkty karne mają służyć poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego, przez eliminowanie z udziału w nim na pewien czas kierujących, którzy często te przepisy naruszają. Czasowa eliminacja tych osób z udziału w ruchu drogowym w przypadku wykroczeń, za których popełnienie orzeczono ponad 24 punkty karne, jest uzasadniona uporczywością naruszania przepisów ruchu drogowego, co może wskazywać na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (Komentarz do art. 124 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, [w:] R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II).

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie okoliczności związane z ustaleniem poszczególnych wykroczeń skarżącego w ruchu drogowym są niesporne. Istota sporu dotyczy strony technicznej prowadzenia ewidencji punktów karnych, w tym także zasad obowiązujących przy wpisywaniu, jak i usuwaniu tych punktów. Wskazał, iż rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, w załączniku nr 1 precyzyjnie określa sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, bez możliwości jakiejkolwiek negocjacji w tym zakresie. Z treści § 2 ust. 1 i 3 cyt. rozporządzenia wynika, że do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zwanej dalej "ewidencją", wpisuje się kierowcę, który kierując pojazdem dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego, zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, jako nietrafne uznać należy zarzuty skarżącego dotyczące nieaktualnych, w jego ocenie, danych zawartych w ewidencji punktów karnych. Na dzień 6 października 2008 r., tj. w dniu zaistnienia wypadku drogowego, powołane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, (jedynie) dopuszczało dokonanie wpisu tymczasowego do ewidencji przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli po ujawnieniu naruszenia wszczęto postępowanie przygotowawcze lub skierowano wniosek o ukaranie do sądu albo skierowano sprawę do organu właściwego do uchylenia immunitetu parlamentarnego, sędziowskiego lub prokuratorskiego. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym orzeczeniem. W przedmiotowej sprawie postępowanie przygotowawcze dotyczące spowodowania wypadku drogowego, tj. o czyn z art. 177 K.k. zostało wszczęte w dniu zdarzenia, tj. w dniu [...] października 2008 r. Skarżący miał świadomość zajścia przedmiotowego zdarzenia. Fakt popełnienia przestępstwa z dnia [...] października 2008 r. wprowadzono do ewidencji w dniu [...] listopada 2010 r., a orzeczenie uprawomocniło się w dniu [...] października 2010 r. W dniu [...] stycznia 2009 r. skarżący uzyskał zaświadczenie o odbytym w dniu [...] stycznia 2009r. szkoleniu, o którym mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d. Powyższe zaświadczenie wprowadzono do ewidencji w dniu [...] lutego 2009 r. Przed udaniem się na szkolenie skarżący w ewidencji sprawdził, że ma wpisane jedynie 19 punktów karnych, w tym okresie w ewidencji nie wpisano bowiem wpisów tymczasowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1152/09, w którym stwierdzono, że przyznanie więcej niż 24 punktów za wykroczenie drogowe, których dopuścił się kierujący pojazdem w ciągu roku, wyklucza usunięcie tych punktów z ewidencji, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet wówczas, gdy nastąpiły one po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia. Okoliczność, że funkcjonariusze Policji, opierając się na niezaktualizowanych danych z ewidencji, nie udzielili kierowcy prawidłowej informacji o liczbie punktów przypisanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, nie miała wpływu na wynik sprawy dotyczącej zatrzymania prawa jazdy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji niezasadny jest również zarzut skarżącego dotyczący upływu terminu przedawnienia, gdyż z art. 45 § 1 K.w. wynika, że karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie. Jeżeli zaś takiego postępowania nie wszczęto, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Jednoznaczna w swej treści jest również regulacja prawna dotycząca sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Potwierdza to interpretacja przepisu § 4 ust. 5 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Zgodnie z tym przepisem organ wydający prawomocne rozstrzygnięcie, o którym mowa w ust. 1, niezwłocznie przekazuje informację właściwemu organowi prowadzącemu ewidencję na właściwym formularzu. Wprawdzie ustawodawca, redagując powyższy przepis, użył pojęcia być może niedostatecznie precyzyjnego, to jednak posiadającego wystarczające znaczenie normatywne dla regulowania okresu wymaganego dla naniesienia stosownych zmian w rejestrze punktów karnych.

Dodatkowym argumentem potwierdzającym powyższe stanowisko jest analiza przepisu § 6 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r., określającego sposób postępowania związany z usuwaniem punktów karnych z ewidencji w przypadku, gdy od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy – 20 punktów. Oznacza to, że funkcjonuje system tzw. "kroczący", polegający na sukcesywnym usuwaniu punktów karnych, a nie automatycznym oczyszczaniu jednym posunięciem całej kartoteki. A zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego, dla określenia upływu okresu 1 roku wymaganego dla usunięcia punktów karnych, miarodajne znaczenie ma nie data naniesienia zmian w ewidencji, lecz termin, który rozpoczyna swój bieg od dnia popełnienia naruszenia, w związku z którym nałożono określoną liczbę punktów.

Ponadto stosownie do regulacji określonej przepisem art. 130 ust. 3 p.r.d., kierowca wpisany do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Wskazane rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r., w § 8 ust. 4 określa dodatkowo, że kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, organ, o którym mowa w § 3, zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Szkolenie daje podstawę do zmniejszenia posiadanej liczby punktów o 6, przy czym kierowca może uczestniczyć w takich zajęciach nie częściej, niż raz w ciągu 6 miesięcy. Analiza tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku w kontekście podnoszonego przez skarżącego zarzutu dotyczącego wadliwej redukcji jego punktów w związku z odbytym szkoleniem. Ustawodawca wyraźnie ustalił regułę, że kolejność wpisów decyduje o tym, które punkty są redukowane w związku z odbytym szkoleniem. Redukcji punktów dokonuje właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy komendant wojewódzki Policji na podstawie zaświadczenia dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, potwierdzającego odbycie szkolenia.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że należy przy tym mieć na względzie unormowanie wynikające z § 8 ust. 6 powołanego wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Oznacza to, że w chwili przystąpienia do szkolenia kierowca nie może mieć więcej niż 24 punkty, ponieważ mając taką liczbę punktów zakwalifikował się do egzaminu sprawdzającego, a więc nie można dokonać odpisu w innej formie. Nie może mieć również mniej niż 6 punktów, treść rozporządzenia wyraźnie bowiem wskazuje, że odbycie szkolenia daje podstawę do zmniejszenia liczby "posiadanych punktów o 6". Nie można zatem wykreślić z ewidencji większej liczby punktów od posiadanej przez kierowcę, ale równocześnie nie może ich być mniej niż 6.

W związku z powyższym uznał, że Komendant Wojewódzki Policji [...] prawidłowo nie uwzględnił udziału skarżącego w szkoleniu odbytym w dniu [...] stycznia 2009 r. ze względu na przekroczony w tym momencie limit punktów karnych (24), kwalifikujący go już, w myśl § 7 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia, do odbycia egzaminu sprawdzającego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J.S., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez jego zastosowanie w sytuacji braku przesłanek do skierowania skarżącego na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem silnikowym;

2) § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998), w brzmieniu na dzień 6 października 2008 r., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż wpis tymczasowy w ewidencji przypisanych skarżącemu punktów, odpowiadających dokonanym przez skarżącego naruszeniom, po wszczęciu postępowania przygotowawczego dotyczącego czynu spowodowania wypadku drogowego nie został dokonany;

3) § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący odbył szkolenie, a suma przyznanych skarżącemu punktów przed odbyciem szkolenia nie przekroczyła liczby 24;

4) § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy z ustalonego stanu faktycznego

wynika, iż liczba punktów przyznanych skarżącemu przed rozpoczęciem szkolenia nie przekroczyła 24.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie o jego zmianę i uwzględnienie skargi w oparciu o stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał, że przepis § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, w brzmieniu na dzień 6 października 2008 r., dopuszczał dokonanie wpisu tymczasowego do ewidencji przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, tj. przed stwierdzeniem naruszenia prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym, jeżeli po ujawnieniu naruszenia wszczęto postępowanie przygotowawcze lub skierowano wniosek o ukaranie do sądu albo skierowano sprawę do organu właściwego do uchylenia immunitetu parlamentarnego, sędziowskiego lub prokuratorskiego. Wpis tymczasowy miał zawierać informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym orzeczeniem.

Stwierdził, że brzmienie przepisu art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d. nie nasuwa wątpliwości. Badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem silnikowym podlega kierowca, kierowany na badania w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Przepis art. 130 ust. 3 p.r.d. przyznaje kierowcom wpisanym do ewidencji możliwość zmniejszenia liczby ujętych w niej punktów, poprzez uczestnictwo na własny koszt w odpowiednim szkoleniu. Przepisy umożliwiają uzyskanie zmniejszenia liczby punktów tylko kierowcom, którzy nie przekroczyli limitu 24 punktów. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż skarżącemu nie dokonano wpisu tymczasowego 10 punktów, przypisanych za przestępstwo popełnione w dniu [...] października 2008 r. Przed udaniem się na szkolenie skarżący w ewidencji sprawdził i ustalił, że ma wpisane jedynie 19 punktów karnych. Następnie odbył szkolenie i w ocenie autora skargi kasacyjnej ten fakt powinien skutkować zmniejszeniem skarżącemu liczby punktów wpisanych do ewidencji. Obywatel, który działa w przekonaniu, że odnoszące się do niego działania określonego organu są prawidłowe i odpowiadające prawu, nie może ponosić negatywnych konsekwencji tego faktu. Tymczasem organ powołując się na wpis tymczasowy przypisał skarżącemu przekroczenie liczby 24 punktów. Było to działanie na niekorzyść obywatela i z naruszeniem wskazanych zasad.

Komendant Wojewódzki Policji [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że dokonywany przez organy Policji wpis w ewidencji ma charakter deklaratoryjny, a ilość ujawnionych punktów karnych jest pochodną od stwierdzenia naruszenia przepisów ruchu drogowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota przedstawionych w niej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadza się do stwierdzenia, że w ocenie autora skargi kasacyjnej brak było podstaw do skierowania J.S. na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, albowiem nie przekroczył on liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Niewprowadzenie do ewidencji wpisu tymczasowego, określającego przypisanie mu 10 punktów otrzymanych w związku z popełnieniem w dniu [...] października 2008 r. przestępstwa drogowego z art. 177 K.k., skutkowało tym, że odbyte przez niego w dniu [...] stycznia 2009 r. szkolenie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego w związku z art. 130 ust. 3 p.r.d., nie spowodowało zmniejszenia ilości punktów, gdyż uznano, że przed jego rozpoczęciem dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 (§ 6 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 8 ust.6 cyt. rozporządzenia). Wynosiła ona zatem 29, a nie 19 punktów.

W sprawie jest niesporne, że skarżący dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego – w dniu [...] września 2008 r., za które otrzymał 19 punktów, wpisane do ewidencji w dniu [...] października 2008 r. oraz w dniu [...] października 2008 r. przestępstwa drogowego z art. 177K.k., za które otrzymał 10 punktów, wpisane do ewidencji w dniu [...] listopada 2010 r., a w dniu [...] stycznia 2009 r. odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d., wpisane do ewidencji w dniu [...] lutego 2009 r. Przy czym wyjaśnić należy, iż powodem wpisania przestępstwa popełnionego przez skarżącego w dniu [...] października 2008 r. do ewidencji dopiero w dniu [...] listopada 2010 r. był obowiązujący w dniu zdarzenia przepis § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, który przewidywał dokonanie wpisu ostatecznego do ewidencji wówczas, gdy naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. W przypadku skarżącego orzeczenie sądowe uprawomocniło się w dniu [...] października 2010 r. Zauważyć należy, iż § 4 ust. 2 i 4 powołanego rozporządzenia dopuszczał dokonanie wpisu tymczasowego do ewidencji przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli po ujawnieniu naruszenia wszczęto postępowanie przygotowawcze lub skierowano wniosek o ukaranie do sądu albo skierowano sprawę do organu właściwego do uchylenia immunitetu parlamentarnego, sędziowskiego lub prokuratorskiego. Wpis tymczasowy zawierał informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym orzeczeniem oraz stawał się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1. Analiza tego przepisu wskazuje jednak, że nie nakładał on obowiązku wprowadzenia wpisu tymczasowego do ewidencji kierowców. W niniejszej sprawie wpis tymczasowy nie został dokonany. Podkreślić należy, iż punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego są przypisywane konkretnemu wykroczeniu lub przestępstwu. Wywierają one skutek z dniem dokonania naruszenia przepisów prawa przez kierującego pojazdem, a nie z datą wpisania ich do ewidencji. Dokonywany przez organy Policji wpis w ewidencji ma charakter deklaratoryjny, a ilość ujawnionych punktów jest pochodną od stwierdzenia stosownym orzeczeniem naruszenia przepisów ruchu drogowego. Dla konsekwencji prawnych wynikających z dokonanych przez skarżącego naruszeń przepisów ruchu drogowego istotne znaczenie ma w tym przypadku data popełnienia czynu stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem, a nie data wpisania punktów do ewidencji.

W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia § 4 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, poprzez jego zastosowanie mimo niedokonania wpisu tymczasowego, uznać należy za nieskuteczny, gdyż w przedmiotowej sprawie przepis ten nie był stosowany.

Zamierzonego skutku nie mogły odnieść także zarzuty dotyczące naruszenia § 6 ust. 1 pkt 4 oraz § 8 ust. 6 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, w razie odbycia szkolenia o którym mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d. Powołany przepis ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowi, że kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Przy czym w świetle § 8 ust. 6 omawianego rozporządzenia odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Z powyższych przepisów wynika, że fakt odbycia przez kierowcę szkolenia, w przypadku, gdy przed jego rozpoczęciem dopuścił się on naruszeń, za które suma punktów przekroczyła 24, nie powoduje zmniejszenia o 6 liczby posiadanych punktów. Przekroczenie przez kierowcę liczby 24 punktów skutkuje obowiązkiem poddania się badaniu psychologicznemu i oznacza niemożność skorzystania ze zmniejszenia liczby punktów w drodze odbycia szkolenia na własny koszt. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. W dniu odbycia szkolenia [...] stycznia 2009 r. skarżący legitymował się dopuszczeniem się naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które przepisano mu 29 punktów. Nie mógł zatem skorzystać ze zmniejszenia posiadanych punktów (§ 8 ust. 6 cyt. rozporządzenia).

Ponadto wskazać należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że udzielenie skarżącemu błędnej informacji przed odbyciem szkolenia o liczbie przypisanych mu punktów za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Skarżący po każdym naruszeniu przepisów ruchu drogowego wiedział bowiem ile punktów mu przypisano i przy dołożeniu minimum staranności dysponował wiedzą o łącznej ich liczbie.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż nie ma racji autor skargi kasacyjnej wywodząc, że w przypadku skarżącego nie było podstaw do zastosowania art. 124 ust. 1 pkt 2 b p.r.d. Przepis ten stanowi, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że sformułowanie "badaniu psychologicznemu... podlega" oznacza , że organ kontroli ruchu drogowego nie ma wyboru co do wydania skierowania na badania jeżeli zostanie spełniona przesłanka określona w tym przepisie. Przedstawiony wynik wykładni gramatycznej znajduje również potwierdzenie przy zastosowaniu wykładni funkcjonalnej. Celowe jest bowiem poddawanie szczególnie restrykcyjnej kontroli stanu zdrowia i eliminowanie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy nagminnie naruszają przepisy ruchu drogowego. W rozpoznawanej sprawie przesłanka wskazana w tym przepisie została spełniona (skarżący przekroczył liczbę 24 punktów, posiadał ich 29), a to oznacza, że organ kontroli ruchu drogowego miał obowiązek zastosowania art. 124 ust. 1 pkt 2 b p.r.d., poprzez wydanie decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U . Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 248 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli obowiązek taki wynika z innych przepisów.

Wyjaśnić ponadto należy, iż w wyroku nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.