Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 537/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61 ust.1 pkt 1-3, ust. 2 pkt 2, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. [...] z dnia [...] marca 2009 r.; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2009r. Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 61 i art. 104 ust. 3 w związku z art. 8, art. 10 ust. 4, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 62 ust. 2, art. 63, art. 64, art. 106 ust. 3b, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm., zwana dalej ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 104 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej kpa i Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2006r. w sprawie ustalenia na 2006 rok średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Gminę Miasta R. działającą na prawach powiatu, Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2007r. w sprawie ustalenia na 2007 rok średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Gminę Miasta R. działającą na prawach powiatu, 1. ustalił, iż zobowiązanie I.S. z tytułu odpłatności za pobyt babki J.G. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" (zwany dalej DPS) w okresie od [...] października 2006r. do [...] stycznia 2007r. wynosi kwotę [...] złotych oraz 2. nałożył na I.S. obowiązek zwrotu łącznej kwoty [...] złotych.

Organ I instancji powołując treść przepisu art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wywiódł, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta

i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej "[...]" został ustalony na kwotę [...] złotych w 2006r.

i kwotę [...] złotych w 2007r. Na podstawie art. 61 powołanej ustawy organ wywiódł, iż mieszkaniec domu, jego małżonek zstępni przed wstępnymi i gmina mają obowiązek ponoszenia opłat związanych z pobytem w domu pomocy społecznej. Zstępny ponosi odpłatność zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku nie wywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez inne osoby, opłaty te zastępczo ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Zstępni będący w rodzinie wnoszą opłatę, gdy posiadany dochód na osobę jest wyższy od 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 61ust. 2 pkt lit b).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Podał, iż babka skarżącej J.G. przebywała w DPS w okresie od [...] października 20006r. do [...] stycznia 2007r. i ponosiła opłatę za pobyt w tej jednostce w wysokości 70% emerytury i dodatku pielęgnacyjnego tj.

w wysokości [...] złotych. Kwota potrącana ze świadczenia emerytalnego nie pokrywała w całości kosztów pobytu J.G. w DPS, pozostałą kwotę zastępczo wnosiła Gmina Miasta R. W celu ustalenia kto z zstępnych J.G. może partycypować w kosztach pobytu w/w w DPS organ przeprowadził wywiad środowiskowy w rodzinie córek i wnuczek J.G. Ustalono, że dochód córek pensjonariuszki jest niższy niż 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, co oznacza iż są one zwolnione z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w DPS. Podjęto więc działania mające na celu ustalenie dochodu wnuczek J.G. – F.S. i I.S. Organ podniósł, iż po raz pierwszy próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z I.S. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. (zwany dalej MOPS) podjął w listopadzie 2006r. informując skarżącą o obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania babki w DPS. I.S. odmówiła wówczas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz podania danych adresowych. Organ kilkakrotnie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia jaki jest dochód I.S., wobec jednak braku współpracy i uchylania się w/w od wskazania dochodu ostatecznie jego wysokość za 2006 i 2007r. ustalił na podstawie dokumentów uzyskanych z Urzędu Skarbowego. Z przedstawionych przez Urząd zaświadczeń wynika, iż miesięczny dochód w rodzinie skarżącej w 2006r. ([...] złotych) i 2007r. ([...] złotych) uzasadniał ponoszenie odpłatności za pobyt babki w DPS. Konsekwencją powyższych ustaleń było poinformowanie skarżącej o zasadach odpłatności z tytułu pobytu babki w DPS i możliwości podpisania umowy (której projekt załączono) dotyczącej pokrycia kosztów pobytu w placówce społecznej zastępczo wnoszonych przez gminę R. Organ podał, iż wobec braku współpracy z I.S., w celu wyegzekwowania kwoty należnej z tytułu pobytu babki skarżącej w DPS wystąpił z powództwem do sądu powszechnego. Zarówno Sąd Rejonowy jak i Sąd Okręgowy w K. stwierdziły niedopuszczalność drogi sądowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał na konieczność wydania na podstawie art. 104 i 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej decyzji administracyjnej, określającej wysokość kwoty poniesionych wydatków (wniesionych zastępczo przez gminę) oraz wskazującej osobę zobowiązaną do zwrotu należności. Kierując się wskazówkami zawartymi w uzasadnieniu orzeczenia sądu cywilnego, organ ustalił, iż w okresie od [...] października 2006r. do [...] stycznia 2007r. I.S. prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Z zaświadczeń wydanych przez Urząd Skarbowy wynika, iż dochód rodziny w 2006r. stanowił wartość [...] brutto, po pomniejszeniu o ustawowe obciążenia dochód netto wyniósł [...] złotych. Dochód rodziny za 2007r. stanowił wartość [...] złotych brutto, po pomniejszeniu o ustawowe obciążenia dochód netto wyniósł [...] złotych. Tym samym dochód na osobę w rodzinie skarżącej w 2006r. stanowił kwotę [...] złotych, zaś w 2007r. kwotę [...] złotych. Organ podał, iż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie skarżącej w okresie od [...] października 2006r. do nadal stanowi wartość [...] złotych. 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynosi

w okresie od [...] października 2006r. do nadal kwotę [...] złotych. Uznając, iż dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kwotę 250 % kryterium dochodowego organ uznał zasadność zobowiązania I.S. do ponoszenia kosztów pobytu babki w DPS i ustalił kwoty opłat z tego tytułu za poszczególne miesiące 2006r. i 2007r. Łączne zobowiązanie skarżącej z tytułu opłat za pobyt babki w DPS w okresie od [...] października 2006r. do [...] stycznia 2007r. organ określił na kwotę [...] złotych. Jednocześnie organ wskazał, że przyczyną braku umowy dotyczącej zasad regulowania odpłatności za pobyt J.G. w DPS, pokrytych zastępczo przez Gminę Miasta R. było negatywne stanowisko skarżącej w tym przedmiocie.

Decyzją z dnia [...] maja 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania I.S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podał, iż skarżąca już podczas pierwszej próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego była poinformowana o obowiązku partycypowania w kosztach pobytu babki w DPS. Za prawidłowe uznał działania podjęte przez organ I instancji - wobec braku współpracy skarżącej - mające na celu ustalenie dochodu w rodzinie I.S.

w 2006r. i 2007r., a tym samym ustalenie, czy spełnia ona ustawowe warunki do obciążenia jej kosztami pobytu babki w DPS ponoszonymi zastępczo przez Gminę Miasta R. Także czynności organu polegające na określeniu wysokości zobowiązania i wezwaniu skarżącej do zawarcia umowy określającej zasady pokrycia kosztów pobytu babki w DPS uznał za zasadne. Kolegium za udowodnioną uznało okoliczność odmowy zawarcia umowy przez I.S. Organ odwoławczy uznał, iż negatywna postawa skarżącej w odniesieniu do prowadzonego przez MOPS postępowania, mającego na celu określenie jej sytuacji finansowej

i partycypowania w kosztach pobytu babki w DPS oraz nie wyrażenie zgody na zawarcie umowy, określającej warunki spłaty zobowiązania uzasadniały wydanie decyzji administracyjnej w trybie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy

o pomocy społecznej, określającej wysokość poniesionych zastępczo wydatków związanych z pobytem babki I.S. w DPS oraz zobowiązującej do zapłaty tej kwoty. W konkluzji Kolegium stwierdziło zasadność wydanego przez Prezydenta Miasta R. rozstrzygnięcia.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła I.S., wnioskując o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji lub tez o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie braku obowiązku skarżącej do zapłaty kwoty [...] złotych za pobyt babki w DPS.

Przedstawiając szczegółowo stan faktyczny sprawy skarżąca podniosła, iż treść przepisu art. 61 ustawy o pomocy społecznej określa krąg podmiotów, które "wnoszą" opłaty. Zwrot "wnoszą" dotyczy czynności teraźniejszej, gdy dana osoba przebywa w placówce, nie dotyczy zaś okresu po ustaniu pobytu. Takie rozumienie powołanego przepisu potwierdza art. 61 ust. 3 i art. 103 ust. powołanej ustawy. Zakwestionowała zasadność dochodzenia przez organ należności z tytułu pobytu

w DPS, wskazując iż należności te potrącane są ze świadczeń emerytalno – rentowych pensjonariuszy w ustawowej wysokości 70 % kwoty wypłacanych im

z zabezpieczenia społecznego świadczeń. W ocenie skarżącej, gdyby wolą ustawodawcy było ustalenie, iż pensjonariusze ponoszą pełną odpłatność z tytułu pobytu w DPS znalazłoby to swój wyraz w treści przepisu ustawy. Powoływany przez organ przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy mieszkaniec domu opieki, w ogóle nie ponosi kosztów pobytu w placówce. Nadto wskazała, iż decyzja wydana została w oparciu o dane zawarte w sporządzonych przez MOPS wywiadach środowiskowych, które z uwagi na upływ czasu są nieaktualne. Strona skarżąca kwestionuje także prawidłowość nałożenia obowiązku pokrycia kosztów pobytu babki w DPS tylko wobec niej wywodząc, iż organ winien zachować kolejność w ustaleniu zobowiązania w odniesieniu do poszczególnych członków rodziny, bowiem posiadał wiedzę o ich sytuacji majątkowej. Powyższe narusza przepisy Konstytucji dotyczące równości obywateli wobec prawa.

Wskazała, iż postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt babki

w DPS zostało wszczęte już po śmierci J.G. Powinno zaś być wszczęte przed skierowaniem w/w do domu opieki. Tymczasem decyzja o skierowaniu w/w do DPS była jednostronna, została podjęta przez MOPS bez wiedzy i udziału rodziny pensjonariuszki. Nikt nie poinformował zstępnych w tym skarżącej o współuczestniczeniu w kosztach utrzymania babki w domu pomocy społecznej. Ze skarżącą I.S. nigdy nie zawarto umowy, dotyczącej odpłatności. W trakcie postępowania odmówiono jej udostępnienia dokumentów dotyczących skierowania babki do DPS, co potwierdza nieprawidłowość działań organów administracji publicznej.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, iż wydane przez organy obu instancji decyzje są nieprawidłowe, co czyni niezbędnym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o pomocy społecznej, do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności:

1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy

z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej; przy czym osoby i gmina określone w pkt. 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę z pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b).

W sytuacji, gdy mieszkaniec domu pomocy społecznej nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek ten spoczywa na jego małżonku oraz zstępnych przed wstępnymi. Małżonek, wstępni i zstępni, w świetle ustawy o pomocy społecznej, będą zaliczani do rodziny tej osoby, jeżeli wspólnie

z nią mieszkają i gospodarują, zaś ich obowiązek ponoszenia opłaty pobytowej powstaje niezależnie od miejsca zamieszkania. Powyższe zobowiązanie oparte jest zatem na więzach pokrewieństwa, a nie na faktycznym związku (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Wolters Kluwer 2007 r., s. 237.).

Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej.

Z powyższego wynika, iż wysokość zobowiązania z tytułu odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, ustalona jest w umowie zawartej przez wskazane osoby z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której opłata dotyczy. Treść powołanego przepisu wyraźnie wskazuje, że ustawodawca przewidział wyłącznie formę umowy cywilnoprawnej do ustalenia wysokości opłaty na pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Świadczy o tym formuła "ustala", co w języku przepisów prawnych wyraża nakaz dokonania takiej właśnie czynności prawotwórczej ze skutkiem wiążącym dla każdej ze stron. Umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2, powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności formę i rozmiar świadczonej pomocy oraz okres, na jaki została zawarta. Stronami umowy są małżonek, określeni zstępni lub wstępni oraz kierownik ośrodka pomocy społecznej lub kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie.

Przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że m.in. zstępni mieszkańca domu pomocy społecznej wnoszą opłatę zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 tej ustawy. Ustalenie przedmiotowej opłaty w drodze umowy jest obligatoryjne, w związku z czym dopóki umowa taka nie zostanie zawarta, dopóty po stronie owego zstępnego nie istnieje wymagalny obowiązek ponoszenia opłaty.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca otrzymała do podpisania umowę dotyczącą określenia zasad ponoszenia odpłatności za pobyt jej babki w domu pomocy społecznej. Ponieważ odmówiła zawarcia w/w umowy, organ administracji wydał decyzję w sprawie ustalenia zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę R., mocą której zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty [...] złotych. Organy orzekające w sprawie uznały bowiem, że odmowa zawarcia umowy przez osobę zobowiązaną, uzasadnia wydanie decyzji określającej wysokość wydatków poniesionych zastępczo przez gminę i zobowiązanie do ich zwrotu osobę, która odmówiła zawarcia umowy, na podstawie przepisów art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Sąd stanowiska tego nie podziela.

Zgodnie z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku nie wywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

Z treści powołanej normy wynika, że zgodnie z zasadą subsydiarności, zobowiązania finansowe w ostatniej kolejności spoczywają na gminie. Obowiązki gminy dotyczące opłacania pobytu w placówce mają charakter dwojaki. Po pierwsze, gmina wnosi opłatę, jeżeli nie można tego obowiązku nałożyć na mieszkańca placówki lub osoby mu bliskie. Wówczas gmina ponosi bezzwrotne koszty, które mogą nawet w całości pokrywać opłatę pobytową. Jeżeli w opłacie partycypują inne osoby, to gminę obciąża jedynie kwota, która po dodaniu do pozostałych opłat zrównoważy średni koszt utrzymania mieszkańca. Po drugie, gmina zastępczo ponosi koszty pobytu w domu za osoby, które nie wywiązują się z wykonania umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2. W tym przypadku gminie "przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków". Powołany przepis stanowi materialnoprawną podstawę do dochodzenia przez gminę zwrotu poniesionych wydatków, lecz tylko w sytuacji, gdy osoby, które podpisały umowę nie wywiązują się z jej realizacji.

Organy orzekające w sprawie uznały, na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy

o pomocy społecznej, że wysokość należności podlegającej zwrotowi z tytułu poniesionych wydatków wniesionych przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej oraz termin zwrotu tej należności ustala się w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu przepis ten odnosi się do wydatków na określone

w formy pomocy (art. 96) oraz o świadczenia nienależnie pobrane, nie może jednak stanowić podstawy prawnej dla decyzji zobowiązującej do zwrotu określonej kwoty wniesionej zastępczo przez gminę za pobyt małżonka lub krewnego w domu pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy małżonek lub krewny mieszkańca domu pomocy społecznej odmawia podpisania umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy

o pomocy społecznej, to organ pomocy społecznej winien wystąpić do sądu powszechnego z roszczeniem opartym na przepisie art. 64 Kodeksu cywilnego. Powołany przepis zawiera materialnoprawną regulację skutków wyroku sądowego stwierdzającego obowiązek złożenia oświadczenia woli. Przewiduje on, że oświadczenie woli strony zobowiązanej do jego złożenia może być zastąpione orzeczeniem sądu. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje tylko to oświadczenie. Jeżeli więc oświadczenie to ma stanowić składnik umowy, jaka ma być zawarta pomiędzy stronami, do zawarcia tej umowy konieczne jest złożenie odpowiedniego oświadczenia woli przez drugą stronę z zachowaniem wymaganej formy. (por. J. Jankowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, pod red. K. Piaseckiego, wyd. 2, Warszawa 2000, s. 1388 i n). Przepis art. 64 Kodeksu cywilnego może być zastosowany, gdy osoba zobowiązana do złożenia oznaczonego oświadczenia woli uchyla się od jego złożenia. O uchylaniu się od złożenia wymaganego oświadczenia woli można mówić wtedy, gdy podmiot zobowiązany wyraźnie odmawia jego złożenia albo zachowuje się biernie ("milczy"), pomimo ciążącego na nim obowiązku złożenia takiego oświadczenia. Orzeczenie

w tym przedmiocie Sąd może wydać na żądanie uprawnionej osoby (kierownika ośrodka pomocy społecznej), zainteresowanej dokonaniem określonej czynności prawnej.

Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 64 Kodeksu cywilnego nie jest samoistną podstawą dla kreowania obowiązku złożenia oznaczonego oświadczenia woli. Stanowi on jedynie podstawę prawną do realizacji obowiązku, który wynika z innego źródła (por. wyrok SN z dnia 29 stycznia 1999 r., I CKU 86/98, "Prokuratura i Prawo" 1999 r., nr 5, s. 30). Obowiązek złożenia oznaczonego oświadczenia woli może wynikać z czynności prawnej, z ustawy, albo z aktu administracyjnego (por. A. Łuszpak-Zając, Źródła cywilnoprawnego obowiązku zawarcia umowy, [w:] E. Gniewek (red.) O źródłach i elementach stosunku zobowiązaniowego. Księga ku czci prof. A. Kleina, Kraków 2000, s. 195 i n.). W przedmiotowej sprawie obowiązek ten wynika z przepisu art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Niedopuszczalne jest natomiast wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, określającej wysokość kwoty poniesionych wydatków na świadczenie z pomocy społecznej, tj. wniesionej zastępczo przez gminę opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej,

w odniesieniu do osób zobowiązanych na podstawie umowy do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy ich członka rodziny. Udokumentowana odmowa zawarcia umowy przez osobę zobowiązaną, nie uzasadnia wydania decyzji określającej wysokość wydatków poniesionych zastępczo przez gminę i zobowiązującej do ich zwrotu osobę, która odmówiła zawarcia umowy.

Niezależnie od powyższych rozważań Sąd stwierdza, iż kwestia zgody (dobrowolnego oświadczenia woli lub zastępującego je orzeczenia sądu) osoby mającej partycypować w kosztach pobytu w DPS jest drugorzędna. Istotnym dla zobowiązania danej osoby do realizacji zobowiązania jest zawarcie umowy w trybie art. 103 ust. 2 powołanej ustawy. Niezbędnym jest jednak przedstawienie projektu umowy określającej zasady partycypowania przez zobowiązanego w kosztach

w czasie, gdy wydawana jest decyzja o ponoszeniu odpłatności za pobyt w DPS przez mieszkańca tej placówki. Zobowiązany musi bowiem od początku istnienia zobowiązania znać warunki jego realizacji. W ocenie Sądu niedopuszczalne jest, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, ustalenie zobowiązania z tytułu odpłatności za pobyt w DPS po upływie dwóch lat od skierowania danej osoby do domu opieki.

Kolejnym mankamentem przeprowadzonego postępowania administracyjnego była odmowa udostępnienia skarżącej dokumentów z akt o skierowanie i umieszczenie jej babki w DPS, co miało ewidentny wpływ na toczące się postępowanie o ustalenie odpłatności, wolę zawarcia umowy tym przedmiocie. Postanowienie organu odmawiające zgody na udostępnienie akt było przedmiotem zaskarżenia do tut. Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 19.08.2009 r., sygnatura akt VIII SA/Wa 199/09 uchylił zaskarżone postanowienie. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.

O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy.