Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 640/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi K. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze "[...]" (dalej: "Kolegium") decyzją z "[...]"r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej

"[...]" (dalej: "organ pierwszej instancji", "GOPS") z "[...]"r., którą odmówiono M.B. (dalej: "Skarżący") umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., w łącznej kwocie 4.200 zł, z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w sprawie z wniosku Skarżącego o umorzenie przedmiotowego zadłużenia. Podało m.in., że wyrokiem z 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 538/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję Kolegium z "[...]" r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji

z "[...]" r., oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Następnie, decyzją z "[...]"r., organ pierwszej instancji ponownie odmówił Skarżącemu umorzenia przedmiotowego zadłużenia. Podał, że Skarżący przebywa w "[...]", a koszty pobytu pokrywa GOPS. Ustalono też, że Skarżący jest rozwiedziony i przez ostatnie 10 lat przebywał w Anglii, gdzie funkcjonował jako osoba bezdomna. Skarżący jest z wykształcenia kucharzem, pozostaje bierny zawodowo, nie wykonuje prac dorywczych i nie posiada źródła dochodu. Ma problemy "[...]" i został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności do 17 lutego 2019 r. i ma obniżoną zdolność do wykonywania pracy. GOPS ustali również, że Skarżący jest współwłaścicielem gruntów rolnych o pow. "[...]" i posiada udział 1/6 w gospodarstwie rolnym o "[...]". Organ pierwszej instancji stwierdził, że Skarżący może ww. grunty sprzedać, a uzyskane środki przeznaczyć na spłatę zadłużenia. GOPS zauważył, że choć aktualnie Skarżący nie pracuje i nie jest w stanie spłacić zadłużenia, to sytuacja ta może ulec zmianie po podjęciu zatrudnienia. Skarżący z uwagi na wiek (49 lat), kwalifikacje zawodowe i orzeczony stopień niepełnosprawności, który uprawnia pracodawcę do ulg, ma możliwość uzyskania zatrudnienia. Zaznaczył jednocześnie, że Skarżący nie korzysta z możliwości, które oferuje urząd pracy, gdyż utracił status osoby bezrobotnej. Zauważył, że możliwość umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości może zaistnieć, gdy Skarżący podejmie zatrudnienie i spróbuje systematycznie regulować dług. Ocenił, że trudna sytuacja dochodowa Skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreślił, że organ administracji nie ma obowiązku wyręczania członków najbliższej rodziny z ich obowiązków wobec krewnych. Zaznaczył, że Skarżący choć pracował w Anglii przez wiele lat, to nigdy nie łożył na utrzymanie swoich dzieci.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu Skarżący ponowił wniosek o umorzenie zaległości, powołując się na trudną sytuację życiową i finansową.

Rozpatrując sprawę Kolegium podniosło, że z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ma charakter uznaniowy. Oceniło, że organ pierwszej instancji wszechstronnie przeanalizował sytuację życiową i dochodową wnioskodawcy, w tym pod kątem jego aktualnego stanu zdrowia i możliwości zarobkowych, ustalił i realnie ocenił, że sytuacja wnioskodawcy jest przejściowa i że powinien on dołożyć wszelkich starań w celu podjęcia zatrudnienia i w konsekwencji spłacać powstałe zadłużenie.

Kolegium stwierdziło, że Skarżący jest rozwiedziony, od 13 października 2015 r. przebywa w "[...]", zaś przez 10 lat przebywał w Anglii, gdzie funkcjonował jako bezdomny (wrócił do kraju w 2015 r.). Zaznaczyło też, że Skarżący ma wykształcenie zawodowe (kucharz), jest bierny zawodowo, nie posiada stałego źródła utrzymania i nie wykonuje prac dorywczych. Koszty utrzymania i noclegu Skarżącego w schronisku ponosi GOPS. Kolegium podało również, że Skarżący w okresie od 1 września 2018 r. do 21 sierpnia 2019 r. uczestniczył w kursie "CIS nowa szansa - nowe możliwości" w zawodzie malarz – tapeciarz. Z tytułu uczestnictwa w tym programie zatrudnienia socjalnego otrzymał w sierpniu 2019 r. świadczenie integracyjne w kwocie 752,40 zł. Kolegium zaznaczyło, że od 2 września 2019 r. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Odnosząc się do kwestii stanu zdrowia Skarżącego, Kolegium podało, że Sąd "[...]"prawomocnym wyrokiem z 24 maja 2017 r. oddalił odwołanie Skarżącego od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Zatem, do 17 lutego 2019 r. Skarżący był zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Kolegium zaznaczyło, że Skarżący nie przedstawił orzeczenia na dalszy okres, lecz tylko w piśmie z 12 czerwca 2020 r. jego pełnomocnik podał, że Skarżący jest trwale niepełnosprawny w stopniu lekkim od 2015 r. Kolegium zaznaczyło ponadto, że Skarżący jest leczony farmakologicznie z powodu "[...]". Dodało, że z opinii biegłych z 30 stycznia 2017 r., wydanej w sprawie zakończonej ww. wyrokiem Sądu Rejonowego wynika m.in., że Skarżący przez wiele lat przebywał w Londynie, gdzie miał wypadek (uraz głowy) i z tego powodu był hospitalizowany. Ponadto, był leczony z powodu "[...]", miał problem alkoholowy i doznał urazu twarzoczaszki. Po powrocie do Polski rozpoznano u niego "[...]". Od 20 października 2015 r. znajduje się pod kontrolą poradni "[...]".

Kolegium oceniło, że przyjmując nawet, że Skarżący nadal jest osoba legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim, leczącą się z powodu "[...]", po przebytym urazie głowy pozostającą pod opieką lekarską, w tym poradni specjalistycznej, to te okoliczności nie powodują, że jego sytuacja, w tym zdrowotna, jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniała umorzenie ciążących na nim zobowiązań. Również bowiem z orzeczeniem o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności, pozostając pod opieka lekarską i przyjmując leki, Skarżący będzie mógł podejmować próby aktywności zawodowej i zatrudnienia, co pozwoli mu na spłatę zadłużenia. Pomocny może być w tym fakt, że skarżący jest nadal zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (co wynika z pisma pełnomocnika z 12 czerwca 2020 r.), zatem nie jest wykluczone, że będzie on mógł podjąć zatrudnienie lub inne formy aktywności zawodowej za pośrednictwem urzędu pracy. Kolegium stwierdziło, że przeszkoda w tym nie powinna być sytuacja zdrowotna Skarżącego, gdyż wiele osób, w tym legitymujących się orzeczeniem o lekkim, umiarkowanym, a nawet niekiedy znacznym stopniu niepełnosprawności, podejmuje zatrudnienie. Kolegium podzieliło stanowisko GOPS, że Skarżący z uwagi na wiek (51 lat) i kwalifikacje zawodowe (kucharz) jest osobą z perspektywami do podjęcia pracy. Podkreśliło, że uczestnictwo w kursie "CIS nowa szansa - nowe możliwości" w zawodzie malarz – tapeciarz, a więc zdobycie nowych umiejętności i kwalifikacji oraz zarejestrowanie się od 2 września 2019 r. w urzędzie pracy z pewnością zwiększyły szanse Skarżącego na otrzymanie zatrudnienia, także za pośrednictwem tej instytucji. Uznało, że stan zdrowia Skarżącego również nie powinien stanowić bezwzględnej przeszkody do podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium oceniło, że "[...]" nie jest schorzeniem uniemożliwiającym wykonywanie jakiejkolwiek pracy. Podzieliło też stanowisko GOPS, że legitymowanie się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności przez Skarżącego może sprawić, że będzie on pożądaną osoba na rynku pracy z uwagi na ulgi, z których będzie mógł skorzystać pracodawca.

Kolegium zgodziło się również ze stanowiskiem organum pierwszej instancji, że skoro Skarżący jest współwłaścicielem gruntów rolnych, to po ich ewentualnej sprzedaży lub wydzierżawieniu, może dokonać spłaty choćby części zadłużenia, tym bardziej, że nie są one użytkowane przez Skarżącego.

Kolegium uznało, że sytuacja Skarżącego, choć trudna, to nie uzasadnia umorzenia ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego dziecka świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci z rodziców na podatników. Zaznaczyło też, że powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania wywiązywania się przez Skarżącego z obowiązku alimentacyjnego względem dziecka.

W złożonej do tut. Sądu na ww. decyzję Kolegium skardze, Skarżący wskazał na problemy z zamieszkaniem po powrocie do kraju w miejscu zameldowania. Zarzucił, że sugestia sprzedaży gruntów jest nadużyciem, podobnie jak brak przedstawienia ofert pracy na obszarze właściwości ośrodka, gdzie jest bardzo łatwo o pracę dla Skarżącego, będącego osobą niepełnosprawną. Podniósł ponadto, że nie uwzględniono, że sprzedał darowiznę po rodzicach, a uzyskane środki przeznaczył na remont mieszkania, w którym mieszkały jego dzieci i żona.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że sprawa była już przedmiotem oceny przez tut. Sąd, który wyrokiem z 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 538/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie zaś

z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.

W powołanym wyroku Sąd stwierdził m.in. konieczność ustalenia czy złożone przez Skarżącego odwołanie od orzeczenia Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, którym został on zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 17 lutego 2019 r., zostało rozpatrzone przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a jeśli tak to z jakim wynikiem. Ponadto wskazał na konieczność ustalenia, według aktualnej wiedzy na dzień wydawania decyzji, czy skarżący jest osobą bezrobotną. Zauważył również, że organ może podjąć próbę zbadania czy dokumentacja medyczna Skarżącego z okresu przebywania na terenie Wielkiej Brytanii, gdzie doszło do ciężkiego uszkodzenia czaszki Skarżącego, może mieć znaczenie w sprawie oraz czy właściwe organy orzekając o stopniu niepełnosprawności skarżącego, brały pod uwagę tę dokumentację medyczną. Sąd zarzucił też, że w aktach sprawy brak jest ponadto dowodów potwierdzających, że Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, o których wspominają organy w wydanych decyzjach.

Ponownie rozpoznając sprawę, zgodnie z wytycznymi Sądu, organy orzekające w sprawie uzupełniły materiał dowodowy we wskazanym zakresie. Organy obu instancji wyjaśniły kwestię zaliczenia Skarżącego do stopnia niepełnosprawności (zob. pismo Sądu "[...]"r.), statusu jako osoby bezrobotnej (zob. wywiad środowiskowy z 12 września 2019 r., zaświadczenie "[...]"z 11 września 2019 r., pismo pełnomocnika Skarżącego z 12 czerwca 2020 r.). Zgromadzono też dowody potwierdzające, że Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości rolnych (zob. zaświadczenie Wójta Gminy "[...]"z 28 czerwca 2018 r., zaświadczenie Wójta Gminy "[...]"z 3 lipca 2018 r., wypis z księgi wieczystej). Kolegium oceniło ponadto znaczenie dokumentacji medycznej Skarżącego z okresu przebywania na terenie Wielkiej Brytanii dla rozpoznawanej sprawy, powołując się w tym zakresie na opinię biegłych wydana w postępowaniu sądowym z odwołania Skarżącego od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony przez organy obu instancji w świetle art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 808, z późn. zm.), dalej: "ustawa". Zgodnie z tym przepisem organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Zasadnie podkreślono w wydanych decyzjach, że decyzja wydawana na podstawie cytowanego przepisu podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Należy zauważyć, że zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Z kolei, sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Kontrolując decyzję uznaniową, sąd nie jest natomiast uprawniony do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa (zob. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., I OSK 2861/19, wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Art. 30 ust. 2 ustawy wskazuje kryteria brane pod uwagę przez organ (sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy), ale uwzględnienie wniosku pozostawia do uznania organu, zobowiązanego do uwzględnienia zarówno słusznego interesu strony, jak i interesu społecznego. Swoboda decyzyjna co do wyboru sposobu rozstrzygnięcia wyraża się w możliwości odmowy przyznania wnioskowanej ulgi nawet wówczas, gdy istnieją okoliczności wskazujące na złą sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Uznanie administracyjne nie pozwala bowiem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyroki NSA z 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08 i z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 2443/17).

W judykaturze przyjmuje się, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wszelkiego rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka, przez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa

(art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych (zob. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., I OSK 611/16).

Z art. 30 ust. 2 ustawy wynika również, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, co do zasady, że każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których Fundusz Alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą regulację o obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych, na co zasadnie wskazały organy w niniejszej sprawie (zob. wyrok NSA z 27 października 2020 r., I OSK 1015/20; por. też wyrok z 15 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2669/17).

Ponadto art. 30 ust. 2 ustawy powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Wymaga bowiem podkreślenia, że zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Należy też mieć na względzie charakter zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy w przypadku rodziców w stosunku do dzieci, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w wyjątkowych sytuacjach (zob. wyrok NSA z 27 października 2020 r., I OSK 1015/20). Dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (zob. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r. I OSK 9/19; z 28 czerwca 2017 r., I OSK 2471/15). Zatem ocena, czy przy podejmowaniu decyzji doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego, a słusznym interesem jednostki.

Odnosząc powyższe uwagi do kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że Skarżący nie wykazał istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych jego córce świadczeń z funduszu alimentacyjnego z odsetkami.

Jak ustaliły organy administracji, Skarżący jest rozwiedziony, od 13 października

2015 r. przebywa w "[...]". Skarżący jest bierny zawodowo, nie posiada stałego źródła utrzymania i nie wykonuje prac dorywczych, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jednocześnie jest w wieku aktywności zawodowej, ma wykształcenie zawodowe (kucharz) i uczestniczył w kilkumiesięcznym kursie, zdobywając nowe umiejętności w zawodzie malarz – tapeciarz. Skarżący do 17 lutego 2019 r. był zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności, a od 2015 r. - jak podał jego pełnomocnik - jest trwale niepełnosprawny w stopniu lekkim. Skarżący jest leczony farmakologicznie z powodu "[...]". Ustalono ponadto, że jest współwłaścicielem gruntów rolnych, których nie wykorzystuje.

Organy obu instancji zasadnie stanęły na stanowisku, że Skarżący z uwagi na wiek (51 lat) i posiadane kwalifikacje zawodowe (kucharz) jest osobą z perspektywami do podjęcia pracy, a niepełnosprawność i epilepsja nie uniemożliwiają wykonywanie jakiejkolwiek pracy. Prawidłowo też Kolegium stwierdziło, że posiadając orzeczenie o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności, pozostając pod opieką lekarską i przyjmując leki oraz będąc zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, Skarżący może podejmować próby aktywności zawodowej i zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w tym za pośrednictwem urzędu pracy, a także zdobywać nowe umiejętności i kwalifikacje, co pozwoli mu na spłatę zadłużenia. Zasadny jest też wniosek, że niepełnosprawność Skarżącego nie może być oceniana jako przeszkoda, gdyż wiele osób, w tym legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności, podejmuje zatrudnienie, zaś dla potencjalnego pracodawcy ta okoliczność może stanowić zachętę do zatrudnienia z uwagi na przysługujące ulgi. Nie jest też nietrafny wywód, że po ewentualnej sprzedaży lub wydzierżawieniu nieruchomości, których jest współwłaścicielem, a których nie użytkuje, Skarżący może dokonać spłaty choćby części zadłużenia.

Organy orzekające nie pominęły więc aktualnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Skarżącego i uwzględniły podawane przez niego: stan zdrowia, korzystanie z opieki społecznej, bezrobocie, a także wiek, kwalifikacje zawodowe i posiadany majątek. Prawidłowo też wywiodły, że mimo niepełnosprawności i zdiagnozowanej choroby, Skarżący jest zdolny do zatrudnienia. Skarżący ma 51 lat, a ze zgormadzonego materiału dowodowego nie wynikają obiektywne przyczyny niezdolności do wykonywania pracy. Przywołane przez organy obu instancji okoliczności wskazują na zasadność stanowiska, że nie można wykluczyć, że Skarżący będzie miał w przyszłości możliwość spłacenia długu alimentacyjnego. Uwzględniając te wszystkie okoliczności organy administracji doszły do prawidłowego wniosku, że sytuacja Skarżącego jest trudna, ale nie na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać zastosowanie instytucji umorzenia należności alimentacyjnych.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy, czemu w sposób wyczerpujący dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji, odmawiając Skarżącemu umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sąd nie stwierdził tym samym naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a.), czy też naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy. Organy nie przekroczyły także granic uznania administracyjnego, wszechstronnie rozważając okoliczności sprawy. Podkreślenia także wymaga, że odmowa umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego nie przekreśla prawa Skarżącego do ubiegania się o umorzenie tych należności w przyszłości. Nadto, na wniosek Skarżącego organ może też odroczyć termin spłaty zobowiązania lub ustanowić spłatę zobowiązania w ratach.

Powyższej oceny nie zmieniają podniesione w skardze okoliczności, to jest fakt, że w bliżej nieokreślonej przeszłości Skarżący z własnych środków wyremontował mieszkanie, w którym mieszkała jego rodzina czy przyczyny, dla których Skarżący nie zamieszkał w lokalu, w którym mieszkał przed wyjazdem za granice kraju.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, rozstrzygnięto w oparciu o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68).

Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie

art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).