Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 651/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie NSA Teresa Rutkowska, WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant asystent sędziego K. Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S.-J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. S. – J. kwotę złotych 10 (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

3 II SA/Łd 651/02

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001r.) i art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania skarżącej J. S. – J. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w sprawie wymeldowania J. S.-J. z dziećmi: N., I. i J. z pobytu stałego w lokalu nr 6/6a przy ul. A 6b w Ł., - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, iż na wniosek J. i J. małżonków W. (właścicieli nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 6b) organ I instancji wszczął w dniu 16 stycznia 2001r. postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania J. S.-J. wraz z dziećmi: N., I. i J. z pobytu stałego w lokalu nr 6/6a w/w nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił wymeldowania wyżej wymienionych osób z przedmiotowego lokalu. Powyższe przyjęto z uwagi na brak spełnienia przesłanki "opuszczenia lokalu".

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli wnioskodawcy. Odwołujący się zakwestionowali ustalenia organu I instancji odnośnie pobytu J. S.-J. wraz z dziećmi w spornym lokalu. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem organu odwoławczego należało wyjaśnić okoliczności podniesione przez skarżących w odwołaniu , a więc czy istotnie centrum życiowe J. S.-J. znajduje się w spornym lokalu.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż J. S.-J. posiadała uprawnienia pochodne do przebywania w lokalu nr 6/6a przy ul. A 6b w Ł., które utraciła z chwilą jego opuszczenia.

W trakcie przeprowadzonej kontroli meldunkowej w przedmiotowym lokalu nie stwierdzono, aby znajdowały się w nim jakiekolwiek rzeczy należące do ww. lub jej trojga dzieci. Dzieci J. S.-J. przebywają w lokalu jej męża i tym samym - zdaniem organu - należy uznać, że jest to również jej miejsce zamieszkania. Lokal przy ul. A 6b jest lokalem zagrzybionym i nie nadaje się, aby zamieszkiwały w nim dzieci.

Z analizy zużycia wody, prądu wynika, iż jest to oszczędne gospodarowanie mediami przez jedną osobę, a nie dwie a już na pewno nie przez 5 osób, w tym troje małych dzieci. Oświadczenie F. O. (najemczyni przedmiotowego lokalu), złożone podczas rozprawy administracyjnej w dniu 14.02.2002r., iż skoro wnuczka jest zameldowana to przebywa, nie jest potwierdzeniem pobytu ww. w lokalu. Zdaniem organu I instancji J. S.-J. przychodzi odwiedzać babcię i udzielanie pomocy F. O. wynika z więzów rodzinnych, nie wymaga to jednak stałego przebywania w mieszkaniu babci, a tym samym zameldowania , skoro pobyt nie jest pobytem stałym. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że J. S.-J. w miejscu zameldowania na pobyt stały nie przebywa, natomiast zależy jej na zameldowaniu.

Wobec spełnienia przesłanek, niezbędnych do wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy, organ I instancji decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekł o wymeldowaniu J. S.-J. z dziećmi: N., I. i J. z pobytu stałego w lokalu nr 6/6a przy ul. A 6 w Ł..

Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła J. S.-J.. W odwołaniu skarżąca podniosła , że w spornym lokalu mieszka z babcią od 16 lat. Babcia ma 80 lat, wymaga opieki i nie może zamieszkiwać samotnie. Skarżąca wyjaśniła , że stwierdzone przez kontrolę meldunkową zagrzybienie lokalu, to wynik zaniedbania przez właściciela. W takim lokalu dzieci zimą chorowały, więc przebywały u ojca, który się nimi opiekował. Właścicielom zależy na wymeldowaniu skarżącej wraz z dziećmi mimo, że czynsz płacony jest regularnie.

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy stwierdził że materialno-prawną podstawę w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych .

Przepisy tej ustawy mają przede wszystkim charakter porządkowy.

Głównym ich celem jest, aby rejestracja osoby w danym miejscu była zgodna ze stanem faktycznym. Celowi temu służy uprawnienie organów administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu określonej osoby bez jej oświadczenia woli w sytuacjach o których stanowi art. 15 ust. 2 cyt. ustawy.

W sprawie jest niesporne, że nie ma podstaw do zastosowania drugiego stanu faktycznego art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, gdyż organom administracji znane jest miejsce pobytu J. S.-J.. Zatem sprawa niniejsza może być rozpoznana tylko w aspekcie pierwszego stanu faktycznego art. 15 ust. 2 ustawy. I tak stosownie do części pierwszej cyt. wyżej przepisu do wymeldowania w takim przypadku niezbędne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: utrata uprawnienia do przebywania w lokalu, faktyczne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z niego.

Wyjaśniono, że uprawnienia do przebywania w lokalu mogą mieć dwojaki charakter: samoistny - gdy opierają się na przysługującym danej osobie prawie do lokalu (np. najem, własność, spółdzielcze prawo do lokalu), pochodny - gdy wynikają z praw innej osoby do lokalu. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wynika, że J. S.-J. korzysta z uprawnienia pochodnego do przebywania w lokalu przy ul. A 6b w Ł..

F. O. jako osoba bezpośrednio uprawniona do korzystania z przedmiotowego lokalu - umowa najmu z dnia l lutego 1995r. - nie cofnęła swojej zgody na dalsze zamieszkiwanie wnuczki. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego dobrowolne opuszczenie lokalu mieszkalnego przez osoby, które miały uprawnienie pochodne do lokalu oznacza rezygnację z uprawienia do przebywania w nim w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy. Decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem ustalenie, czy spełniona została przesłanka "opuszczenia lokalu". Oceniając spełnienie tej przesłanki organ odwoławczy oparł się na następujących dowodach: ustaleniach poczynionych podczas kontroli meldunkowych, wyjaśnieniach i oświadczeniach stron składanych w toku postępowania administracyjnego, zeznaniach świadków.

Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, na zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kpa) poddał ocenie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i uznał za udowodnioną okoliczność, iż J. S.-J. opuściła miejsce pobytu stałego w lokalu nr 6/6a przy ul. A 6b w Ł., w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy.

Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy podobnie jak organ I instancji nie dał wiary twierdzeniom J. S.-J., iż zamieszkuje ona w przedmiotowym lokalu i tam skoncentrowała swoje sprawy życiowe uznając, iż jej podstawowe więzi osobiste i rodzinne ześrodkowane są w lokalu, gdzie mieszka jej mąż i dzieci. Fakt, iż J. S.-J. jest widywana w spornym lokalu nie może świadczyć zdaniem organu odwoławczego o stałym w nim przebywaniu, ponieważ uznać należy za oczywiste i naturalne, że wnuczka często odwiedza babcię, tym bardziej gdy wymaga ona opieki. W niniejszej sprawie przyjęto , jako przyczynę przebywania J. S.-J. w przedmiotowym lokalu jedynie konieczność odwiedzania F. O. w celu sprawowania nad nią opieki.

Powyższe przyjęto mając na uwadze wyniki kontroli meldunkowej przeprowadzonej w dniu 08.01.2002r. w lokalu nr 6/6a przy ul. A w Ł., który sprawia wrażenie zamieszkania wyłącznie przez jedną osobę tj. F. O.. Oświadczenie F. O. złożone podczas rozprawy administracyjnej odnośnie pobytu wnuczki w spornym lokalu słusznie organ I instancji ocenił, iż nie może ono stanowić potwierdzenia zamieszkiwania w nim na stałe.

Podobnie należy ocenić oświadczenie M. S. (ojca J. S.-J.) który sprawę zameldowania i stałego pobytu córki w lokalu wiąże z koniecznością sprawowania opieki nad F. O..

Biorąc pod uwagę wyżej wskazane okoliczności w niniejszej sprawie uznano, iż spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy. Tym samym uznano, że J. S.-J. z chwilą opuszczenia lokalu i ześrodkowania swoich interesów życiowych w innym miejscu utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu nr 6/6a przy ul. A 6 b w Ł..

Powyższą decyzję zaskarżyła J. S.-J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Ł.. W uzasadnieniu podniosła, iż mieszka razem z babcią, która z racji wieku i stanu zdrowia nie może mieszkać sama. Podkreśliła, iż warunki panujące w mieszkaniu są złe i z tego powodu dzieci w czasie zimy przebywają u ojca. Odnośnie małego zużycia wody wyjaśniła, iż w mieszkaniu nie ma wanny, a tylko jeden kran i dlatego zużycie wody jest niewielkie, tak jak zużycie prądu spowodowane jest brakiem urządzeń elektrycznych. Podkreśliła , iż czynsz jest opłacany regularnie i zarzuciła, że właściciel zmusza lokatorów do podpisywania oświadczeń dotyczących jej pobytu pod groźbą ich wymeldowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga jest zasadna .

Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi :

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001r.) – w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż kwalifikacja stanu faktycznego do obu przesłanek wynikających z cyt. wyżej przepisu dokonana przez organy obu instancji budzi wątpliwości , bowiem z żadnego dowodu zawartego w aktach administracyjnych nie wynika , iż miejscem pobytu skarżącej jest mieszkanie jej męża. Wniosek wysnuty przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż : cyt. " dzieci skarżącej przebywają w lokalu jej męża i tym samym należy uznać , że jest to również jej miejsce zamieszkania . " – nie jest wystarczający do takiego uznania.

Akta administracyjne zawierają natomiast pisma : Naczelnika Wydziału Prewencji [...] Komisariatu Komendy Miejskiej Policji w Ł. z dnia 26 lipca 2001 r i Zastępcy Komendanta [...] Komisariatu Komendy Miejskiej Policji w Ł. z dnia 22 stycznia 2002 r z których wynika , że skarżąca nie przebywa w Ł. przy ul. B 15/17 m 71.Mieszka tam mąż skarżącej , który jest ze skarżącą w separacji i czasowo przebywały tam dzieci z uwagi na ich stan zdrowia.

Akta administracyjne zawierają natomiast szereg dowodów na to, iż skarżąca przebywa w przedmiotowym lokalu i mieszka tam razem z babcią.

Fakt przebywania skarżącej potwierdziły kontrole meldunkowe dokonane przez funkcjonariuszy [...] Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. i tak - zastano skarżącą w lokalu przy ul. A 6b m 6/6a :

1/ w dniu 6 lutego 2001 r o godz. 15.55 wraz z dziećmi N. , I. i J. , oraz z babcią

2/ w dniu 19 lutego 2001 r o godz. 12 .35

3/ w dniu 26 marca 2001 r o godz. 14 . 00

4/ w dniu 30 marca 2001 r o godz. 11 . 30

5/ w dniu 7 stycznia 2002 r o godz. 19.00

6/ w dniu 11 stycznia 2002 r o godz. 10.50

Główny najemca , babcia skarżącej w oświadczeniu z dnia 22 stycznia 2001 r wyraźnie stwierdziła , iż wnuczka zamieszkuje z nią , jest zameldowana i babcia nie wyraża zgody na wymeldowanie wnuczki.

Organy obu instancji nie ustosunkowały się do tych dowodów pomijając je milczeniem , naruszono zatem art. 107 § 3 kpa zgodnie z którym - uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Akta administracyjne zawierają oświadczenie B. M. , iż skarżąca nie przebywa w mieszkaniu babci . Nie jest to jednak dowód z przesłuchania świadka. Z notatki służbowej z dnia 8 stycznia 2002 r z kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez pracowników organu wynika iż w dniu tym zastano tylko głównego najemcę , babcię skarżącej , która stwierdziła że wnuczka z dziećmi wyprowadziła się do męża z uwagi na zimno i zawilgocenie lokalu.

Jednak jak wyżej wskazano kontrola w dniu 11 stycznia o godz. 10.50 potwierdziła fakt przebywania skarżącej u babci.

Tego rodzaju różnice w ustaleniach stanu faktycznego wynikające z zebranego materiału dowodowego nie pozwalają na jednoznaczną ocenę spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu przez skarżącą .

Natomiast jeśli chodzi o drugą przesłankę wynikającą z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy - to jest utratę uprawnień do lokalu - wyjaśnić należy, iż wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. K 20/01( OTK-A z 2002 nr 3 poz. 34 ) Trybunał Konstytucyjny orzekł , iż art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem Sądu w tym składzie - stwierdzenie niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 cyt. ustawy nie ma wpływu na treść art. 15 ust. 2 tej ustawy.

W dalszym ciągu zatem organ winien badać jako drugą przesłankę utratę uprawnień do lokalu.

Jak wyżej wskazano główny najemca i babcia skarżącej oświadczyła, iż wnuczka zamieszkuje z nią, jest zameldowana i babcia nie wyraża zgody na wymeldowanie wnuczki.

W tej sytuacji powoływanie się organu na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż dobrowolne opuszczenie lokalu mieszkalnego przez osoby które miały uprawnienie pochodne do lokalu oznacza rezygnację z uprawnienia do przebywania, nie jest zasadne wobec tego, iż sama okoliczność opuszczenia lokalu jest sporna pomiędzy stronami i jak zostało wyżej wywiedzione – okoliczność ta nie została udowodniona w sposób nie budzący wątpliwości .

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji .

O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 tej ustawy .

Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.