Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1457/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. B., E. G., K. P., W. K., B. S., M. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący J. B., E. G., K. P., W. K., B. S. i M. L., działając przez pełnomocnika radcę prawną A. D., wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania na postawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość położoną w W. w powiecie [...], o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej KW [...], przejętą na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm., dalej powoływanego jako dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r.). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że są następcami prawnymi (spadkobiercami) pierwotnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości tj. A. i B. B., że pierwotni właściciele nieruchomości zostali pozbawieni jej z mocy prawa tj. na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. oraz, że wywłaszczenie to odbyło się bez żadnego odszkodowania, co uzasadnia w ich ocenie wydanie na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odrębnej decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość bez odszkodowania. Skarżący podkreślili, że nie był składany wcześniej wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

W następstwie rozpatrzenia ww. wniosku Starosta T. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., dalej powoływanej jako ugn) odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że choć art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn ma również zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., to jednak w sprawie nie można ustalić odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn ponieważ przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., który to dekret wyraźnie wyłączył możliwość ustalenia należnego odszkodowania za przejęte w drodze dekretu nieruchomości. Jednocześnie organ podkreślił, że dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. nie został nigdy derogowany, ani też znowelizowany poprzez dodanie do niego zapisów gwarantujących ustalenie odszkodowania za utraconą nieruchomość. Organ I instancji wskazał również na brak podstaw prawnych w innych ustawach do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Zaznaczył także, że brak wymienienia w regulacji art. 216 ugn dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., w sytuacji odniesienia się do tego dekretu w art. 216a ugn, wskazuje że pominięcie kwestii ustalania odszkodowań za mienie utracone w wyniku postanowień dekretu, nie było zaniechaniem, lecz celowym i świadomym zabiegiem ustawodawcy.

Od powyższej decyzji skarżący, działając przez pełnomocnika, wnieśli odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżący zarzucili organowi I instancji: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 216 ugn poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn; art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e w zw. ze zd. 3 art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. poprzez przyjęcie, iż pozbawienie prawa własności nieruchomości dokonane mocą dekretu nie było "wywłaszczeniem", o jakim mowa w art. 128 ust. 1 ugn w zw. z art. 112 ust. 2 ugn, które następuje za odszkodowaniem, i w rezultacie przyjęcie, iż samoistnej podstawy do odszkodowania nie może stanowić art. 129 ust. 5 w zw. z art. 128 ust. 1 ugn; a także art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 21 ust. 1, ust 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej powoływanej jako Konstytucja RP lub Konstytucja) poprzez ich niezastosowanie;

2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn poprzez jego niezastosowanie i nie wydanie decyzji ustalającej wysokość i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości; art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz poprzez nadużycie kompetencji na skutek wzbogacenia się Skarbu Państwa w drodze uzyskania środków pochodzących ze sprzedaży nieruchomości, poprzednio wywłaszczonych, z jednoczesną odmową pokrycia szkody osobom uprawnionym w drodze wydania niekorzystnej decyzji w sprawie; art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez dokonanie niepełnego, niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie błędnego rozpatrzenia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; art. 7a kpa poprzez rozstrzygnięcie powziętych przez organ wątpliwości co do treści norm prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, na niekorzyść odwołujących się.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Wojewoda orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. z mocy prawa bez żadnego odszkodowania oraz, że we właściwej księdze wieczystej wykreślono dotychczasowych jej właścicieli (A. i B. B.) i wpisano Skarb Państwa w oparciu o art. 1 dekretu z dnia 24 sierpnia 1945 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. Nr 34, poz. 204). Pomimo jednak tych okoliczności nie było podstaw, jak stwierdził organ, do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn. Organ podkreślił że wprawdzie przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn może mieć zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, niemniej jednak w każdej sprawie o ustalenie odszkodowania należy ustalić jaka było podstawa wywłaszczenia i czy dane przepisy przewidywały odszkodowanie z tytułu pozbawienia prawa własności. W tym kontekście wskazując, że spadkodawcy skarżących zostali pozbawieni prawa własności na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. oraz przytaczając przepis art. 2 ust. 1 tego dekretu, organ odwoławczy wskazał, że za nieruchomości przejęte na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. nie przysługiwało żadne wynagrodzenie. Oznacza to, że skoro na mocy art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. odmówiono dawnym właścicielom odszkodowania, a przepisy te dalej obowiązują tj. nie zostały derogowane ani znowelizowane we właściwym zakresie, i wobec tego skutki jakie regulacja ta wywołała trwają, to tym samym obecnie nie można orzekać na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn o odszkodowaniach za przejęte we wskazanym trybie nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że nie jest rolą organu ocena historycznej słuszności wskazanego dekretu, a jedynie ocena trwałości skutków prawnych, jakie on wywołał w sferze własnościowej nieruchomości, zwłaszcza w kontekście poszukiwania obecnie podstawy prawnej do ustalenia i wypłaty odszkodowań, których wówczas nie przewidywano, a co więcej, których byłych właścicieli wprost pozbawiono. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że nie może być uznany za podstawę prawną przewidującą ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. – przepis art. 128 ust. 1 ugn, gdyż odnosi się on wyłącznie do przypadków wywłaszczenia na podstawie decyzji, tymczasem pozbawienie własności na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. nastąpiło z mocy samego prawa.

Na powyższą decyzję skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawną A. D., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji ustalającej wysokość i wypłatę odszkodowania, skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 128 ust. 1 ugn w zw. z art. 112 ust. 2 ugn w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e w zw. ze zd. 3 art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. poprzez ich błędną wykładnię oraz przyjęcie, że wywłaszczenie w przedmiotowej sprawie, dokonane na mocy dekretu PKWN stanowi innego typu pozbawienie właścicieli prawa własności nieruchomości niż wywłaszczenie opisane w obowiązujących przepisach ugn, za które należy się wywłaszczonym podmiotom odszkodowanie, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że wywłaszczenie dokonane dekretem PKWN jest w swojej istocie oraz w skutkach takim samym wyzuciem podmiotu ze swoich praw jak obecnie uregulowana instytucja wywłaszczenia, a dla prawidłowej wykładni okoliczność wywłaszczenia w drodze aktu indywidualnego, a nie generalnego, jest irrelewantna - co doprowadziło do nieustalenia odszkodowania za wywłaszczenie;

b) art. 128 ust. 1 ugn w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e w zw. ze zd. 3 art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że brak derogacji dekretu PKWN stoi na przeszkodzie przyznaniu odszkodowania za wywłaszczenie, podczas, gdy z prawidłowo zinterpretowanych norm wynika, że brak jest takich przeszkód, a obowiązujące przepisy ugn stanowią wystarczającą podstawę do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania w sprawie;

c) art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez jego niezastosowanie i odmowę ustalenia i wpłaty odszkodowania, podczas gdy każda osoba ma prawo do poszanowania swojego mienia;

d) art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i wydanie orzeczenia odmawiającego ustalenia i wypłaty odszkodowania w sytuacji, gdy najwyższy rangą akt prawny obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia zasadę każdorazowego obowiązku uiszczenia odszkodowania za wywłaszczone prawo własności, bez względu na podstawę i sposób dokonania wywłaszczenia, oraz że prawo własności podlega ochronie;

e) art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i wyłączenie ochrony prawa własności w stosunku do podmiotów wywłaszczonych w okolicznościach ustalonego stanu faktycznego, podczas, gdy Konstytucja RP gwarantuje, iż ochrona własności przysługuje w takim zakresie wszystkim podmiotom uprawnionym;

2. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 130 ust. 1 ugn poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nie wydanie decyzji ustalającej wysokość i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie wynikające z tych przepisów przesłanki do jego ustalenia i wypłaty oraz nie pozostawiają one w tym zakresie wątpliwości interpretacyjnych;

b) art. 6 kpa poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz poprzez nadużycie kompetencji na skutek wzbogacenia się Skarbu Państwa w drodze uzyskania środków pochodzących ze sprzedaży nieruchomości, poprzednio wywłaszczonych, z jednoczesną odmową pokrycia szkody osobom uprawnionym w drodze wydania niekorzystnej decyzji w sprawie;

c) art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez dokonanie niepełnego, niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie błędnego rozpatrzenia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

d) art. 7a kpa poprzez rozstrzygnięcie powziętych przez organ wątpliwości co do treści norm prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, na niekorzyść strony odwołującej się, mimo iż zasadą postępowania administracyjnego w takim przypadku jest rozstrzyganie takich wątpliwości na korzyść strony, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji naruszającej słuszny interes obywateli.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że czynności przejęcie nieruchomości dokonane dekretem PKWN z dnia 6 września 1944 r. oraz wynikające z niech skutki są klasycznym przykładem wywłaszczenia, powodującym utratę przez właścicieli zarówno faktycznego władztwa, jak i formalnego prawa podmiotowego do nieruchomości, które poprzednio im przysługiwało. Stanowisko zatem organu II instancji według którego wywłaszczenie dokonane w trybie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. nie podpada pod obowiązujące przepisy ugn i nie może być utożsamiane z wywłaszczeniem w rozumieniu art. 112 ust. 2 ugn, gdyż przeprowadzono je aktem normatywnym generalnym, a nie indywidualnym w drodze decyzji administracyjnej, jest nieprawidłowe, niezgodne z art. 128 ust. 1 ugn w zw. z art. 112 ust. 2 ugn w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e w zw. ze zd. 3 art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. i prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej tych wywłaszczonych, w których przypadku brak było obowiązku wydawania odrębnego aktu administracyjnego, mimo że skutki wywłaszczenia były takie same, jak tych względem których dokonano wywłaszczenia takim aktem indywidualnym. Wykładnia obecnie obowiązującej definicji wywłaszczenia, dokonana przez organ II instancji, jest błędna również z powodu prezentowanego w orzecznictwie stanowiska o konieczności szerokiego interpretowania pojęcia "wywłaszczenia" w sytuacjach dochodzenia zwrotu bądź odszkodowania przez podmioty wywłaszczone. Zdaniem skarżących także stanowisko organu II instancji, iż brak formalnej derogacji dekretu PKWN stanowi przeszkodę do orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczenie, jako że przewiduje on iż wywłaszczenie następuje bez żadnego wynagrodzenia, nie może być uznane za właściwe, gdyż podstawę do orzekania o odszkodowaniu stanowi art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, co oznacza, że przesłanka istnienia obowiązujących przepisów, które przewidują ustalenie odszkodowania, jest spełniona. Skarżący podkreślili, że ugn ustanawia zasadę odpłatności każdego przypadku wywłaszczenia, a bezsporne w sprawie jest, że można orzekać o odszkodowaniu względem stanów prawnych zaistniałych przed wejściem w życie tych przepisów. Ponadto, obowiązek ustalenia odszkodowania wynika wprost z przepisów Konstytucji RP oraz z postanowień konwencji międzynarodowych, a zatem aktów wyższego rzędu, niż dekret PKWN, nawet, jeżeliby uznać jego dalsze obowiązywanie. W świetle art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. każda osoba ma prawo do poszanowania swojego mienia. Przepis Konwencji wskazuje na szczególne przesłanki, które mogą uzasadniać pozbawienie podmiotu jego własności, lecz w ocenie skarżących, ciężar dowodu, iż taka przesłanka w danym przypadku wystąpiła, obciąża tego, kto wywłaszczył uprawnionego z jego prawa. W każdym razie wywłaszczenie musi nastąpić w interesie publicznym, którego istnienia w sprawie nie sposób odnaleźć. Ponadto, jak podkreślili skarżący, prawo własności podlega obecnie ochronie konstytucyjnej i już z tego względu dokonanie wywłaszczenia bez wypłaty odszkodowania nie ma racji bytu. Odmowa więc wydania decyzji ustalającej i wymierzającej wysokość odszkodowania za wywłaszczenie prawa własności nieruchomości, stoi w rażącej opozycji do ustanowionej Konstytucją zasady obowiązkowego wynagradzania każdego przypadku wywłaszczenia (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Zdaniem skarżących w sprawie nastąpiło także naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez zróżnicowanie przez organ II instancji sytuacji podmiotów wywłaszczonych, według kryterium czy akt prawny przewidywał wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie prawa czy też nie, i w konsekwencji przyjęcie, że w sytuacji gdy akt prawny taką możliwość zawierał, to wywłaszczony na jego podstawie podmiot powinien czerpać większą ochronę swojego prawa od podmiotu, względem którego zastosowano inną normę prawną, pomimo że prawa własności poszczególnych podmiotów było takie same i taka sama powinna być ochrona rozciągnięta na te prawa. W dalszej części skargi skarżący stwierdzili, że w sprawie zaistniały wszelkie przesłanki do wydanie na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn decyzji ustalającej odszkodowanie, gdyż po pierwsze miało miejsce pozbawienie prawa własności nieruchomości, po drugie pozbawienie prawa własności może mieć miejsce, tak jak w przedmiotowej sprawie, zarówno przed wejściem w życie ugn, jak również po jej wejściu w życie, a po trzecie obecnie obowiązujące przepisy prawa materialnego tj. normy ugn, Konstytucji RP oraz normy konwencyjne przewidują przyznanie odszkodowania za pozbawienie w przeszłości prawa własności spornej nieruchomości. Ponadto skarżący zakwestionowali brak zastosowania w sprawie przepisów rangi konstytucyjnej, które powinno się stosować bezpośrednio, bez dodatkowych norm implementacyjnych i wykonawczych. Zarzucili rażące naruszenie zasady współżycia społecznego, zasady słuszności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez nie przyznanie skarżącym wnioskowanego odszkodowania i nie poniesienie przez Skarb Państwa odpowiedzialności za dokonane wywłaszczenie, w sytuacji późniejszego sprzedania działek wydzielonych z przedmiotowej nieruchomości, i tym samym wzbogacenie się przez Skarb Państwa z tytułu sprzedanych działek. Zdaniem skarżących organ pozbawiając ich prawa do odszkodowania, nie uwzględnił również słusznego interesu obywateli oraz interesu społecznego, a także naruszył zasadę demokratycznego państwa prawa. Wskazując, że w kwestii przyznanie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone dekretem PKWN nie jest jednolite stanowisko sądów administracyjnych, skarżący powołali się na wynikający z art. 7a kpa obowiązek rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy przepisy art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 128 ust. 1 ugn mogą stanowić, jak twierdzą skarżący, podstawę prawną do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., czy też nie ma podstaw w oparciu o wskazane regulacje do przyznania skarżącym odszkodowania za przejętą we wskazanym trybie nieruchomość, jak twierdzą orzekające w sprawie organy.

Nie była w sprawie kwestionowana i nie budziła sporu okoliczność, że spadkodawcy skarżących zostali pozbawieni prawa do przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Przepis ten stanowił, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolnym: stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Poza wskazaną kategorią nieruchomości reformą rolną objęte zostały również nieruchomości ziemskie o charakterze rolnym: stanowiące własność Skarbu Państwa z jakiegokolwiek tytułu (lit. a), będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie-Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej (lit. b), będące własnością osób skazanych prawomocnie za zdradę stanu, za dezercję lub uchylanie się od służby wojskowej, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla Państwa lub miejscowej ludności, względnie za inne przestępstwa, przewidziane w dekrecie PKWN z dnia 31 sierpnia 1944 r. oraz w dekrecie PKWN z dnia 30 października 1944 r. o ochronie Państwa (lit. c), oraz skonfiskowane z jakichkolwiek innych prawnych przyczyn (d). Zgodnie z akapitem trzecim art. 2 ust. 1 dekretu PKWN wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach (literach) b, c, d i e, przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1, część druga.

Na tle przytoczonych przepisów wskazać należy, że dekret PKWN z 6 września 1944 r. określając enumeratywnie art. 2 ust. 1 lit. a-e nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej, wprost stanowił w art. 2 ust. 1 akapit trzeci, że przechodzą one bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 tego dekretu, a wiec na cele reformy rolnej. Oznacza to, że wskazane w nim nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt III CZP 121/10, publ. lex nr 700663), z dniem wejścia w życie dekretu, co zgodnie z art. 19 dekretu miało miejsce z dniem jego ogłoszenia tj. 13 września 1944 r. Z tym też dniem nastąpiła jednorazowa zmiana stosunków własnościowych zastanych w momencie wejścia w życie dekretu, dotyczących wszystkich nieruchomości określonych w art. 2 ust. 1 pkt a–e dekretu. Istota tej zmiany polegała na tym, że wszystkie te nieruchomości przeszły w tym dniu z mocy prawa na własność Skarbu Państw, z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Zaistnienie skutków rzeczowych w postaci przejścia nieruchomości ziemskich na własność Skarbu Państwa nie było uzależnione ani od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzającego, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu w księdze wieczystej (§ 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej). Tym samym więc, również nieruchomości wymienione w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przeszły z dniem 13 września 1944 r. na własność Skarby Państwa. Nieuniknioną konsekwencją przyjętego w dekrecie rozwiązania prawego, iż skutek prawnorzeczowy w postaci przejścia prawa własności nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa następował z mocy samego prawa, było pozbawienie dotychczasowych właścicieli, w tym i spadkodawców skarżących, prawa własności nieruchomości objętych dekretem z dniem wejścia w życie dekretu, i to bez żadnego wynagrodzenia.

Z powyższego wynika, że z dniem wejścia w życie dekretu doszło do jednorazowego "skonsumowania" skutków prawnorzeczowych art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., i tym samym do rewizji stosunków własnościowych zastanych w momencie jego wejścia w życie. Dekret był aktem "jednorazowym", w tym sensie, że wraz z wejściem jego w życie dokonana została na jego podstawie zmiana stosunków własnościowych dotyczących nieruchomości ziemskich, oraz że dekret nie znajdował zastosowania do sytuacji formułujących się w okresie późniejszym, po wejściu jego w życie. Podkreślić należy, że dekret nie został nigdy formalnie uchylony przez prawodawcę, i jest w dalszym ciągu obowiązującym aktem prawnym. Okoliczność bowiem "skonsumowania się jakiegoś przepisu", w tym wypadku art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, w związku z zabiegiem legislacyjnym polegającym na zastosowaniu przepisu tylko do sytuacji zastanych w chwili jego wydanie, nie oznacza, jak podkreślił to NSA w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), utraty przez ten przepis mocy obowiązującej, gdyż przepis pozostaje w systemie prawnym jako podstawa prawna utrzymania wywołanych przez niego skutków prawnych.

W przypadku zatem przedmiotowej nieruchomości, jako objętej dekretem PKWN z dnia 6 września 1944 r., doszło wraz z wejściem w życie dekretu, do przejęcie jej własności przez Skarb Państwa i tym samym utraty prawa własności tej nieruchomości przez dotychczasowych jej właścicieli (spadkodawców skarżących), z mocy samego dekretu, stanowiącego akt obowiązujący i funkcjonujący w dalszym ciągu w systemie prawnym. Pozbawienie prawa własności nastąpiło bez odszkodowania, gdyż w dekrecie wprost wskazane zostało, że przejęcie własności następuje bez żadnego wynagrodzenia.

Ocena zatem czy na gruncie obowiązujących przepisów prawa przysługuje odszkodowanie za pozbawienie w trybie postanowień dekretu PKWN z 6 września 1944 r. prawa własności nieruchomości, wymaga odniesienia się do regulacji prawnej określonej w art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, jako stanowiącej aktualnie obowiązującą podstawę prawną orzekania w drodze odrębnej decyzji o odszkodowaniu w przypadku pozbawienie prawa do nieruchomości. Podkreślić należy, że obecnie dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, iż wskazany przepis może mieć co do zasady zastosowanie także do przypadków pozbawienia prawa do nieruchomości, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie ugn, tj. przed 1 stycznia 1998 r. Okoliczność ta nie była sporna w sprawie. Zasadą wyrażoną w art. 129 ust. 1 ugn jest orzekanie przez właściwy organ o odszkodowaniu w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wyjątki od tej zasady przewidziane zostały w przepisie art. 129 ust. 5 ugn, który określa enumeratywnie sytuacje, w których wydaje się odrębną decyzję o odszkodowaniu. W art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn ustawodawca przewidział wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu w sytuacji gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że przewiduje on dwie obligatoryjne przesłanki warunkujące wydanie odrębnej decyzji o odszkodowanie. Po pierwsze niezbędnym wymogiem jest pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, co jak wykazano w wyżej w sprawie miało miejsce. Po drugie natomiast koniecznym jest aby obowiązujące przepisy przewidywały ustalenie odszkodowania za pozbawienie prawa do nieruchomości. Nieodzownym i niezbędnym jest zatem istnienie w obowiązującym stanie prawnym podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania. Zdaniem Sądu warunek ten nie został w sprawie spełniony. Przede wszystkim takiej podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania nie zawiera dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r., a wręcz przeciwnie ten w dalszym ciągu funkcjonujący w obrocie prawnym akt prawny stanowi wprost o braku wynagrodzenia za przejęcie nieruchomości ziemskiej. Wbrew stanowisku skarżących takim przepisem przewidującym ustalenie odszkodowania za pozbawienie prawa własności w trybie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. nie jest również art. 128 ust. 1 ugn. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyrokach z dnia 2 sierpnia 2016 r. o sygn. akt I OSK 2635/14 i 11 lipca 2017 r. o sygn. akt I OSK 2857/15 (dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query) i przyjmuje jako swoje. Przepis art. 128 ust. 1 ugn przewiduje bowiem ustalenie odszkodowania, ale wyłącznie w stosunku do pozbawienia prawa polegającego na wywłaszczeniu, a zgodnie z definicję legalną wywłaszczenia zawartą w art. 112 ust. 2 ugn wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu lub ograniczeniu w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Tymczasem prawo własności nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. przeszło na Skarb Państwa z mocy prawa z dniem wejścia w życie tego dekretu i to przejście prawa własności nie było uzależnione od jakichkolwiek aktów stosowania prawa. Jakkolwiek nacjonalizacja dokonana w trybie dekretu rodziła skutek pozbawienia prawa i może być kwalifikowana jako wywłaszczenie sensu largo, to nie może być uznana, wbrew stanowisku skarżących, za wywłaszczenie w rozumieniu art. 128 ust. 1 ugn, rodzące obowiązek odszkodowania, a to ze względu na definicję wywłaszczenia zawartą w art. 112 ust. 2 ugn, zgodnie z którą wywłaszczenie ograniczone jest do odjęcia prawa w trybie decyzyjnym, zatem w drodze aktu indywidualnego. Skoro więc przepis art. 128 ust. 1 wyraża ogólną zasadę wywłaszczenia za odszkodowaniem, rozumianego zgodnie z art. 112 ust. 2 ugn, jako odjęcia prawa na podstawie decyzji, a w przypadku dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. pozbawienie prawa następowało z mocy samego prawa, to tym samym do tego rodzaju pozbawienia własności nie ma zastosowania art. 128 ust. 1 ugn, a w konsekwencji nie jest możliwym wydanie w takiej sytuacji decyzji na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn. Zdaniem Sądu, zakładając racjonalność ustawodawcy, nie bez przyczyny posłużył się on w omawianych przepisach odmiennymi pojęciami, tj. w art. 128 ust. 1 ugn pojęciem wywłaszczenia, a w art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn pojęciem pozbawienia prawa. Dodatkowo należy zauważyć, analizując zakres zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, że przepis art. 128 ust. 1 ugn ma generalny charakter, natomiast w przepisie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn ustawodawca uzależnił ustalenie odszkodowania od istnienia w obowiązujących przepisach regulacji przewidującej odszkodowanie za konkretny przypadek pozbawienia prawa do nieruchomości.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że odszkodowanie za nieruchomość przejęte na podstawie art. 2 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. nie może zostać ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, gdyż obowiązujące przepisy, nie przewidują jego ustalenia. Takim przepisem w szczególności nie jest przepis art. 128 ust. 1 ugn, na który to powołali się skarżący, ani też żaden przepis dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Istotnym jest także, że pozostający w systemie prawa dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r., który nie został nigdy derogowany, stanowiąc tym samym podstawę prawną utrzymania wywołanych w nim skutków prawnych, nie tylko nie zawiera regulacji przyznającej odszkodowanie za przejęte nieruchomości ziemskie, lecz wprost stanowi, że przejście prawa własności następuje bez żadnego wynagrodzenia. Okoliczność, że dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. pozostaje w systemie prawnym, gdyż nie został nigdy derogowany, oznacza że nadal pozostają w mocy jego skutki oraz jego regulacja pozbawiająca właścicieli przejętych majątków odszkodowania. Regulacja ta nie pozwala na przyznanie odszkodowania za przejęte na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskie. Innymi słowy brak jest podstawy do ustalenia odszkodowania za nieruchomości ziemskie przejęte dekretem PKWN z dnia 6 września 1944 r., skoro pozostający w systemie prawnym art. 2 ust. 1 akapit trzeci dekretu przewiduje przejęcie ziemi bez odszkodowania, a nie wydano żadnych aktów prawnych, które derogowały lub zmieniałaby tę regulację i dawały podstawę do ustalenia odszkodowania.

Podstawy do ustalenia odszkodowania, wbrew stanowisku skarżących nie mogą stanowić również stosowanie bezpośrednio przepisy Konstytucji RP, w tym jej art. 21 i art. 64 ust. 2,.

Analizując tą kwestię wskazać należy, że dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. zasadniczo zmienił stosunki gospodarczo-społeczne w Polsce w zakresie prawa własności, miał on wymiar makrospołeczny (dokonywał on całościowej zmiany struktury własności nieruchomości ziemskich, stanowiąc podstawowy instrument likwidowania dawnego ustroju społeczno-gospodarczego) i uniwersalny (obejmował niemal wszystkie większe nieruchomości ziemskie). Skutki prawne dekretu, pomimo zmian społeczno-gospodarczych po 1989 r., nie zostały w drodze ustawowej podważone ani nie podjęto regulacji prawnej mającej na celu danie podstawy dla zwrotu prawa własności czy wypłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia własności na mocy analizowanego dekretu. Wskazany brak inicjatywy ustawodawcy w zakresie uregulowania kwestii własnościowych zaistniałych po wejściu w życie dekretu, pomimo zmiany ustroju społeczno-gospodarczego po 1989 r., wskazuje intencję władzy ustawodawczej do podtrzymania zaistniałych po reformie rolnej skutków prawnych. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, że prawodawca w art. 216 ugn nie wskazał dekretu PKWN z 6 września 1944 r., wśród wymienionych enumeratywnie aktów prawnych prawodawcy powojennego odejmujących prawo własności, co do których przewidział w ww. przepisie potrzebę stosowania zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w sytuacji ich zbędności na cel określonych w decyzji o wywłaszczeniu. Wnioskując a contrario, ustawodawca nie przewidział takiej potrzeby w stosunku do dekretu PKWN z 6 września 1944 r. Wolą prawodawcy nie było więc eliminowanie skutków reformy rolnej poprzez zastosowanie zasady zwrotu. Takiej woli nie sposób też odnaleźć na tle regulacji ugn, w tym jej przepisów przejściowych, w kwestii ustalenia odszkodowania za przejęte dekretem grunty. Ustawa o gospodarce nieruchomościami została podjęta po uchwaleniu Konstytucji RP w dniu 2 kwietnia 1997 r. Bezspornie więc należy łączyć z nią domniemanie interpretacyjne o jej zgodności z konstytucją.

Istotnym dla oceny stanu prawnego w przedmiotowej sprawie jest również problem zasięgu społecznego i gospodarczego dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Wywołał on bowiem, jak podkreślono, skutki o charakterze makrospołecznym, dotykając bardzo szerokiego kręgu adresatów, w sposób zasadniczy redefiniując pojęcie własności. W tym sensie jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01 (publ. lex nr 49537; choć dotyczącym problematyki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a nie odszkodowania, to jednak określającym istotne cechy dekretu PKWN z 1944 r. w relacji do innych aktów wywłaszczeniowych w kontekście aktualnego stanu prawnego), skutki dekretu należy potraktować jako pod istotnym względem różne, w stosunku do aktów prawnych wydawanych w okresie poprzedzającym aktualny system społeczno-ekonomiczny państwa, co do których odniósł się ustawodawca w art. 216 ugn. Tą cechą różnicująca dekret z 1944 r. był "jego wymiar makrospołeczny, bo stanowił on bowiem jeden z podstawowych instrumentów likwidowania dawnego społeczno-gospodarczego ustroju Rzeczpospolitej". Zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału brak odniesienia w art. 216 ugn do dekretu o reformie rolnej z 1944 r. nie jest więc niekompletnością regulacji podlegającej kontroli co do zgodności z konstytucją, a celową rezygnacją prawodawcy z regulacji skutków prawnych wywołanych reformą rolną z 1944 r., nie naruszającą zasady równości z racji inności dekretu w stosunku do innych aktów prawnych w stosunku do których literalnie odnosi się ustawa o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. Różnicującą cechą dekretu jest jego uniwersalny charakter, szeroki zakres skutków prawnych które wywołał w zakresie struktury społeczno-gospodarczej państwa. Taki sam wymiar wywołałaby zmiana stanu prawnego, zaistniałego po wprowadzeniu w życie analizowanego dekretu. Pokreślić należy, że w omawianym wyroku Trybunał wskazał, że odjęcie aktami prawnymi własności, nie spełnia samo w sobie przesłanki podobieństwa w ramach oceny zachowania konstytucyjnie chronionej zasady równości, gdyż stanowi zbyt wysoki stopień abstrakcji. Zasada równości i – wynikająca z niej – koncepcja cech relewantnych (podobieństwa regulowanych sytuacji) wymaga porównań o bardziej szczegółowym charakterze, czego w ocenie Sądu nie dostrzegają skarżący. Tym samym więc mając na względzie wskazane skutki, charakter i funkcję dekretu PKWN z 6 września 1944 r. stwierdzić należy, że odjęcie własności dekretem i to bez odszkodowania nie jest wystarczające do uznania, że podmioty pozbawione w tym trybie własności powinny być w świetle obowiązujących przepisów prawa traktowane identycznie jak podmioty pozbawione prawa własności (wywłaszczone) w trybie innych ustaw (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 5/15, dostępny na stroniehttp://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, poza sytuacjami współstosowania Konstytucji, oznacza wydanie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie bezpośrednio na podstawie normy konstytucyjnej. Potrzeba wydania aktu stosowania prawa na podstawie normy konstytucyjnej wynikać może albo z braku regulacji ustawowej czy innej podkonstytucyjnej albo z zaistnienia sprzeczności aktu podkonstytucyjnego z normą konstytucyjną. Kompetencje w zakresie oceny zaistnienia takiej sprzeczności w polskim systemie prawnym ma Trybunał Konstytucyjny. Przyjmuje się, że sądy co do zasady mogą rozstrzygać taką sprzeczność w sytuacji oczywistej niekonstytucyjności przepisu, wtórnej niekonstytucyjności przepisu bądź w stosunku do aktów podustawowych (szerzej zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znacznie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Lexis Nexis Warszawa 2010, Wydanie 2, s. 28-37). Niezależnie jednak czy bezpośrednio stosowałby Konstytucję Trybunał Konstytucyjny czy sąd, to kwestionowanie aktu podkonstytucyjnego jako sprzecznego z konstytucją, w sytuacji gdy celem aktu prawnego jest realizacja polityki ekonomiczno-społecznej jest zasadniczo nie wskazane, jako że należy to w swej istocie do sfery działania władzy ustawodawczej. Zasadniczo więc wolę poddania w wątpliwość ukształtowanego przez dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. skutku w strukturze prawa własności, powinien wykazać ustawodawca kwestionując tym samym nieadekwatność skutków reformy rolnej do aktualnego stanu konstytucyjnego, gwarantującego odszkodowanie za wywłaszczenie, o które to odszkodowanie wnoszą skarżący. Nie podejmowanie natomiast inicjatywy ustawodawczej w tym zakresie, brak deregowania czy zmiany dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., z jednoczesnym odniesieniem się w ustawie o gospodarce nieruchomościami (w szczególności w zakresie zasady zwrotu niewykorzystanych nieruchomości) do innych aktów prawnych kształtujących strukturę prawa własności w systemie prawnym sprzed 1989 r., prowadzi do wniosku o akceptacji status quo po reformie rolnej, a zmiana w tym zakresie - jak wyraził się sędzia M. Zdyb w zdaniu odrębnym do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2001 r. SK 5/01 (publ. lex nr 50269) - wymagałaby "stosownej aktywności współczesnego, demokratycznego ustrojodawcy". Intencja władzy ustawodawczej w zakresie braku woli regulacji struktury prawa własności po reformie rolnej jest więc wyraźna. Poddanie więc w wątpliwość konstytucyjności dekretu przez sąd zaprzeczałoby woli władzy ustawodawczej i oznaczałoby przejęcie jej kompetencji w zakresie określania polityki społeczno-gospodarczej państwa. Mimo bowiem, że orzeczenie sądu ma charakter jednostkowy, to zakwestionowanie konstytucyjności dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. - jako niezbędnie poprzedzające możliwość przyznania odszkodowania skarżącym z tytułu pozbawienia własności na mocy tegoż dekretu - miałoby wymiar ogólnospołeczny i makroekonomiczny. Orzeczenie sądu kształtowałoby więc z racji specyficznego charakteru dekretu (zasadniczo, makrospołecznie i uniwersalnie zmieniającego strukturę własności w państwie) kwestie dotyczące stosunków społeczno-ekonomicznych w państwie, i oznaczałoby przejęcie funkcje wymagającej działania prawodawczego, a to wymaga dokonania całościowej analizy ekonomiczno-społecznej i finansowej państwa. Tymczasem w kwestiach dotyczących zagadnień związanych z polityką społeczno-gospodarczą i finansową państwa, sądy w kwestionowaniu konstytucyjności aktów prawnych powinny być zdecydowanie bardziej powściągliwe, aniżeli w sporach prawnych nie wywołujących skutku makroekonomicznego, a dotyczących oceny naruszenia konstytucyjnych praw jednostki o charakterze osobistym i politycznym.

Bezpośrednie zatem zastosowanie konstytucji przez sąd, wymagające uprzednio zakwestionowania konstytucyjności dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. w zakresie skutków wywołanych reformą rolną, musiałoby się po pierwsze odbyć z ewidentnym zakwestionowaniem przez sąd woli władzy ustawodawczej, bo ta nie podejmując inicjatywy prawodawczej oraz nie derogując dekretu, nadal podtrzymuje jego skutki, a po drugie byłoby zbyt daleko idącą ingerencją sądownictwa w kompetencje prawodawcy, do którego to należy określanie polityki społeczno-gospodarczej państwa.

Oznacza to, że rozpatrzenie wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania za przejęcie z mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. własności przedmiotowej nieruchomości bez wynagrodzenia, w oparciu o zastosowane bezpośrednio normy konstytucyjne, wymagałoby wobec braku aktywności ustawodawcy w zakresie zmiany skutków dekretu, uprzedniego stwierdzenia przez tutejszy Sąd niekonstytucyjności dekretu, jako aktu nie przewidującego odszkodowania za pozbawienie prawa własności, a to zaś z uwagi na charakter i skutki makroekonomiczne dekretu byłoby wkroczeniem przez Sąd w kompetencje władzy ustawodawczej, czego Sąd czynić nie może.

Z tożsamych względów, uwzględniając obowiązujący stan prawny, wolę ustawodawcy oraz charakter i skutki dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Sąd uznał, że podstawy do ustalania odszkodowania nie może stanowić również powołany w skardze przepis art. 1 Protokołu nr 1 (Protokołu Dodatkowego) Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r.

W tym stanie rzeczy, stwierdzając że w aktualnym stanie prawnym obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. oraz, że takiej podstawy ze względu na charakter dekretu nie mogą też stanowić przepisy Konstytucji RP, gdyż Sąd stosując je bezpośrednio wkroczyłby w kompetencje zastrzeżone dla ustawodawcy, tymczasem rolą sądów nie jest tworzenie prawa lecz jego stosowanie, jak tez przepisy ww. Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Sąd orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi, uznając że orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły, że wnioskowane odszkodowanie nie może zostać ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn. W świetle poczynionych uwag Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i postępowania. W ocenie Sądu zastosowane w sprawie przepisy prawa nie budzą wątpliwości co do braku możliwości przyznania na ich podstawie odszkodowania za przejęcie na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.