Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 1541/96
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1996-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 922 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: 1. Uprawnienie majątkowe podatnika do zwrotu nadpłaty, zgodnie z art. 922 par. 1 Kodeksu cywilnego, przechodzi na spadkobierców.

2. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych pojęcie nadpłaty rozciągnięte zostało również na należne podatnikowi kwoty stanowiące różnicę między zapłaconymi przez niego zaliczkami a należnymi podatkami, jeśli suma pobranych zaliczek okazała się wyższa od kwoty należnego podatku.

TEZY

1. Uprawnienie majątkowe podatnika do zwrotu nadpłaty, zgodnie z art. 922 par. 1 Kodeksu cywilnego, przechodzi na spadkobierców.

2. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych pojęcie nadpłaty rozciągnięte zostało również na należne podatnikowi kwoty stanowiące różnicę między zapłaconymi przez niego zaliczkami a należnymi podatkami, jeśli suma pobranych zaliczek okazała się wyższa od kwoty należnego podatku.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowym zagadnieniem prawnym, które powinno zostać rozstrzygnięte w tej sprawie jest ustalenie czy prawo podatnika do zwrotu nadpłaty podatku dochodowego przechodzi na jego spadkobierców?

Odpowiedzi pozytywnej na to pytanie udzielił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 marca 1996 r. III AZP 39/95 - OSN 1996 nr 19 poz. 280.

W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że obowiązek podatkowy jest zobowiązaniem do poniesienia ciężaru podatkowego w zakresie określonym w ustawie w razie powstania stanu faktycznego, odpowiadającego hipotezie normy podatkowej. Obejmuje on główny obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego na rzecz państwa i inne szczegółowe powinności z tym związane umożliwiające realizację tego obowiązku, jak np. zgłoszenie organowi podatkowemu zaistnienie określonego stanu rzeczy, objętego normą podatkową, złożenie deklaracji podatkowej, zeznań podatkowych itp.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest żądanie strony zwrotu nadpłaty, dokonanej przez zmarłego Antoniego Z. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 r. Do spadku może wejść uprawnienie majątkowe podatnika do zwrotu nadpłaty, które zgodnie z art. 922 par. 1 Kodeksu cywilnego przechodzi na spadkobierców. Nie chodzi tu o przeniesienie uprawnienia podatkowego na spadkobierców, skoro nadpłata ze swej istoty nie jest podatkiem, nie stanowi prawa i obowiązku osobistego ściśle związanego z jego osobą ani ciężaru publicznoprawnego.

W rozpatrywanej sprawie brak jest dostatecznych dowodów na to, że informacja o śmierci zmarłego Antoniego Z. wraz z kręgiem jego ustawowych spadkobierców została przesłana przez ZUS do Urzędu Skarbowego. Z pisma Zakładu Ubezpieczeń nie wynika, że podatnik zmarł, a jedynie informacja ta wskazuje na jego dochody w 1992 r. Poza tym z przesłanych akt ZUS Antoniego Z. i Anny Z. oraz Urzędu Skarbowego również nie wynika, że informacja o zgonie Antoniego Z. i o zwrocie nadpłaty wpłynęła w 1993 r. do Urzędu Skarbowego.

Dopiero pismo z dnia 7 kwietnia 1995 r. można potraktować jako wniosek o wszczęcie postępowania celem ustalenia następców prawnych podatnika i ustalenie czy ewentualna nadpłata miała miejsce. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ pojęcie nadpłaty rozciągnięte zostało również na należne podatnikowi kwoty stanowiące różnicę między zapłaconymi przez niego zaliczkami a należnymi podatkami, jeśli suma pobranych zaliczek okazała się wyższa od kwoty należnego podatku. Tego rodzaju nadpłata może wystąpić np. w podatku dochodowym od osób fizycznych. Sposób postępowania z kwotą nadpłaty uzależniony jest od określonych w przepisie okoliczności. Obowiązuje tu następująca kolejność:

1/ zaliczenie z urzędu nadpłaty za zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe,

2/ zaliczenie nadpłaty na wniosek podatnika na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych,

3/ zwrot z urzędu kwoty nadpłaty znanej organowi podatkowemu osobie.

Zwrot nadpłaty następuje w terminie 3 miesięcy od daty powstania nadpłaty. Jeżeli zwrot nadpłaty nie nastąpił w tym terminie nadpłata ta podlega oprocentowaniu od dnia powstania.

W rozpatrywanej sprawie słusznie przyjęto za datę powstania nadpłaty dzień wydania decyzji z dnia 27 maja 1995 r., w której Urząd Skarbowy określił wysokość powstałej nadpłaty i wskazał osobę skarżącej Anny Z. jako uprawnioną do otrzymania jej zwrotu.

W związku z tym, że zwrócono nadpłatę w terminie 3 miesięcy od jej powstania brak jest podstaw wynikających z art. 29 ust. 3 cytowanej ustawy do jej oprocentowania.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę jako nieuzasadnioną oddalił.