Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 407/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I Sa/Wa 407/15

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2015 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 roku, prawa własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb nr [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr: [...] o pow. 0,0045 ha, objęta księgą wieczystą nr [...],[...]o pow. 0,0639 ha oraz [...] o pow. 0,0884 ha, które zgodnie z projektem podziału nieruchomości sporządzonym w marcu 2002 r. pod nr ks. rob. [...] przez geodetę uprawnionego L. D., przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] kwietnia 2002 r. pod nr [...], zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] czerwca 2002 r. znak: [...], powstały z podziału działki nr [...] o pow. 0,1523 ha - utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy:

Pismem z [...] lutego 2003 r. Miasto K. wniosło o wydanie przez Wojewodę [...] decyzji komunalizacyjnej w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę K. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] położone w jednostce ewidencyjnej K., obręb nr [...].

Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2012 r., nr [...], stwierdził nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 roku, prawa własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb nr [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr: [...] o pow. 0,0045 ha, objęta księgą wieczystą nr [...],[...]o pow. 0,0639 ha oraz [...] o pow. 0,0884 ha.

W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda wskazał, iż spełnione zostały przesłanki nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości określone w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.

Odwołanie od decyzji Wojewody złożyły [...] S.A. w W. domagając się jej uchylenia w części dotyczącej działki oznaczonej ewidencyjnie numerem [...], obręb [...], K..

Rozpoznając sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, który eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa.

Komisja podkreśliła, że w całym okresie władania przedmiotową nieruchomością przez [...] S.A. obowiązywały procedury nabywania prawa użytkowania, czy też zarządu przez państwowe jednostki organizacyjne. Powołała się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 2 sierpnia 1949 roku w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które było aktem wykonawczym do dekretu z 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. z 1952 r., nr 4, poz. 31). Wskazała, iż zgodnie z powołanymi przepisami, prawo zarządu i użytkowania było ustanawiane w formie protokółu zdawczo-odbiorczego, bądź w drodze umowy zawartej w odpowiedniej formie prawnej lub na podstawie decyzji Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Później ustanawiane było w trybie ustawy z 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. nr 32 poz. 159) w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego o oddaniu nieruchomości w użytkowanie i następnie w trybie art. 38 ust 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, iż powyższy stan prawny obowiązywał w dniu [...] maja 1990 roku. W jego ocenie, skarżąca Spółka nie widzi potrzeby legitymowania się zindywidualizowanym tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości, a taka indywidualizacja jest niezbędna przy ocenie tytułu prawnorzeczowego, gdyż tytuł ten w swojej osnowie zawiera wszystkie szczegółowe cechy geodezyjne i ewidencyjne nieruchomości.

Komisja podniosła, że skoro skarżącej nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości, to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku. Zgodnie bowiem z treścią obowiązującego w dniu 27 maja 1990 roku art. 6 ust 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż dokonując analizy dotyczącej wyjaśnienia podstawy prawnej, na jakiej oparte było dysponowanie gruntem przez P. doszedł do wniosku, że przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo państwowe P. takiego tytułu nie tworzą. Komisja wskazała, że żadne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie [...] konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. Zaś tylko tak sformułowane prawo może wyłączać komunalizację z mocy prawa, a faktyczne objęcie nieruchomości i władanie nią nie tworzy formalnoprawnego zarządzania.

Komisja wskazała, że skarżący nie powołuje się na żadne inne źródła swego ewentualnego prawa do przedmiotowego gruntu poza władaniem. Obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej ustawa z 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez P. Z ogólnych przepisów tej ustawy (art. 16) nie wynikały uprawnienia do konkretnych działek, o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło znaleźć się tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania czy zarządu. W ocenie Komisji, wpisy hipoteczne oraz wpisy ewidencyjne np. władający: Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych oddają jedynie stan faktyczny, który nie jest oparty o podstawę prawną formalnie określającą prawo [...] do określonego gruntu.

Organ odwoławczy powołał się na szereg wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których sąd uznał, że prawnorzeczowy tytuł [...] do nieruchomości nie wynika z mających charakter ogólny aktów normatywnych, dotyczących przedsiębiorstwa państwowego [...], a niewskazanie przez [...] tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowego gruntu sprawia, iż grunt ten objęty jest przesłanką określoną w art. 5 ust 1 pkt. 1 ustawy komunalizacyjnej i w konsekwencji podlega komunalizacji z mocy prawa.

Wobec niewskazania konkretnego tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości Komisja uznała za uzasadnioną komunalizację przedmiotowej nieruchomości orzeczoną przez organ I instancji.

Komisja podniosła również, że w sprawie niniejszej nie ma zastosowania art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Wykonywanie bowiem funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej.

W świetle powyższego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że skoro [...] S.A. nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości, to nieruchomość ta należała w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., jak trafnie rozstrzygnął Wojewoda w decyzji z dnia [...] września 2012 r.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] S.A. w W. w części dotyczącej działki nr [...], obręb [...], K. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało decydujący wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia, a w szczególności:

- art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. poprzez błędne uznanie, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...]w dacie [...] maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji stopnia podstawowego;

- art. 4 i art. 6 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta RP z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PP "[...]" poprzez błędne uznani, że nieruchomości przeznaczone do użytku kolei nabyte z mocy prawa przez [...] podlegają komunalizacji z dniem [...] maja 1990 r.;

- art. 34 i 34a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84, poz. 948 ze zm.), poprzez pominięcie przesłanki posiadania nieruchomości przez [...] z dniem [...] maja 1990 r.

Decyzji zarzucono także rażące naruszenie przepisów postępowania tj.

- art. 7, 8, 77 § 1 i 80 oraz 138 § 2 kpa, poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający słuszny interes skarżącego, a ponadto dowolną ocenę zabranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że spełnione zostały przesłanki komunalizacji wyrażone w art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r.;

- art. 7, 75 § 1, 77 § 1 kpa, poprzez bezzasadne pominięcie w postępowaniu dowodowym posiadania przez skarżącego nieruchomości według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., pomimo, iż jest to przesłanka wyłączająca komunalizację mienia w sytuacji ustalenia w postępowaniu dowodowym braku dokumentów o ustanowionym zarządzie;

- art. 15 i art. 107 § 2 kpa.

Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działki o numerze ewidencyjnym [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].

W uzasadnieniu skargi [...] S.A. podniosły, że mienie [...] nie było objęte zakresem podmiotowym i przedmiotowym art. 5 ust. 1 ustawy, co znajduje potwierdzenie w judykaturze, gdzie wskazano, iż "skoro jednak - jak wyżej wskazano - grunty kolejowe mogły być z mocy prawa w zarządzie [...], to nie można uznać, ze jednocześnie były zarządzane przez terenowe organy administracji państwowej. Również charakter i przeznaczenie tych gruntów przeczy lokalnemu charakterowi o jakim stanowi wymieniony przepis (...) - wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09 i z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1956/10.

Skarżąca wskazała, że Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 1 lutego 1994 r., sygn. akt W 12/94, dokonał wykładni art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Ze stanowiska prezentowanego przez Trybunał wynika, że pojęcie "należące do" jest tożsame z pojęciem "zarządzanie" jako wykonywanie przez terenowe organy administracji państwowej czynności faktycznych. Zatem, stosując wykładnię gramatyczną organ winien ustalić, że terenowy organ administracji publicznej zarządzał nieruchomością. Brak pozytywnego ustalenia w tym zakresie winien skutkować odmową komunalizacji mienia.

Skarżąca podniosła, iż przedmiotowa nieruchomość powstała z parceli [...], która objęta była Spisem II gm kat. K. jako parcela kolejowa. Cała działka nr [...] została ujawniona w księdze wieczystej nr [...] z podstawą wpisu przeniesioną ze Spisu II K., co stanowi dowód na okoliczność, iż wbrew twierdzeniom Komisji, nieruchomość ujawniona w księdze wieczystej pozostawała w nieprzerwanym zarządzie [...], co najmniej od momentu umieszczenia parceli, z której powstała w Spisie II. Widniejące w tych dokumentach adnotacje - Dobro [...]- powinny być, w ocenie skarżącej, wystarczające do uznania zarządu [...]. Podkreśliła, iż przeznaczenie gruntu ma istotne znaczenie dla przesłanki pozytywnej art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990r.

W ocenie [...] S.A., z art. 4 i 6 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" wynika, że nieruchomości przeznaczone funkcjonalnie do użytku kolei pozostają w zarządzie [...]powstałym z mocy prawa, a rozporządzenie ani inne przepisy nie wymagały stwierdzenia lub potwierdzenia tego stanu prawnego. Zatem, wymaganie przedłożenia odpowiedniego dokumentu nie ma podstawy faktycznej i prawnej. Zarząd ten podlegał przekształceniu na mocy art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

[...] S.A. wskazał również, że przeznaczenie nieruchomości na cele kolejowe wyłącza to mienie z komunalizacji z mocy prawa, ponieważ tego rodzaju nieruchomości pozostały własnością Skarbu Państwa, co wynika z przepisów art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Z wykładni art. 34 i art. 34a wynika, że pomimo braku po stronie skarżącej dokumentów o zarządzie nieruchomości pozostają własnością Skarbu Państwa. W przeciwnym razie mienie takie nie mogłoby pozostawać w posiadaniu [...] jako mienie stanowiące własność Skarbu Państwa. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/04 wynika zaś, że grunty, o których mowa w art. 34, to grunty spełniające przesłanki z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy, gdzie Gminie służy jedynie wniosek o ich przekazanie. Przeciwne stanowisko czyni przepisy art. 34 i 34a pustymi. Stosowanie przeciwnej wykładni tych przepisów jest niedopuszczalne w świetle art. 2 w zw. z art. 8 Konstytucji RP.

Ponadto, skarżąca zarzuciła Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej naruszenie art. 15 kpa, wskazując, że organ odwoławczy nie dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy, nie przeprowadził żadnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, ani nie odniósł się do zarzutu skarżącej dotyczącego poszukiwania dokumentu zawierającego inwentaryzację mienia [...]. W ocenie skarżącej, organ odwoławczy nie przeprowadził ponownej oceny dowodów, nie rozpoznał istoty sprawy, nie ustalił statusu prawnego przedmiotowej nieruchomości, co narusza przepis art. 107 § 3 Kpa.

Jednocześnie, wobec wniesienia przez skarżącą spółkę skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego, wniosła ona o zawieszenie toczącego się przed sadem postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2015 r. powołany wniosek o zawieszenie postępowania sądowego został rozpoznany odmownie (k. 49 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie narusza przepisów prawa.

Kontrola Sądu w niniejszej sprawie dotyczy decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.).

W myśl art. 5 ust. 1 pkt. 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu [...] maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Wyjaśnić przy tym należy, że użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Oznacza to, że faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy.

Kluczowym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie czy w dacie [...] maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości (działki o numerze ewidencyjnym [...]), co stanowiłoby przeszkodę do jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez to przedsiębiorstwo było jedynie władztwem faktycznym.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone zostało stanowisko, że akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych. W konsekwencji, nie regulowały one stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (por. wyroki NSA z 15 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1457/06 oraz I OSK 1456/06 z 20 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 187/07, z 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2087/10, z 8 maja 2014 r., I OSK 2504/12, z 22 października 2014 r., I OSK 592/13, z 3 lutego 2015 r., I OSK 1282/13). Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w całości podziela. Natomiast skład orzekający nie podziela stanowisk prezentowanych w powołanych w skardze wyrokach NSA z 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09 i 8 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1956/10, jako odosobnionych i odbiegających od utrwalonego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w powyższej kwestii.

Zaznaczyć należy, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. powinno w sposób oczywisty wynikać z obowiązujących w tym dniu przepisów ustawowych. Zdaniem Sądu, powoływanie się przez skarżącą na art. 34 i 34a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) i skutków poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w niniejszym postępowaniu całkowicie chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po 27 maja 1990 r., nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. Ponadto, art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. dotyczył gruntów, które przedsiębiorstwo [...] posiadało w dniu [...] grudnia 1990 r. bez tytułu prawnego. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji z [...] września 2012 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...], na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", o uwłaszczenie działki nr [...] (która następnie uległa podziałowi na działki nr [...]i [...]). Powyższe świadczy o tym, że skarżąca miała świadomość braku tytułu prawnego do nieruchomości, skoro podjęła starania o jego uzyskanie. Wobec powyższego, twierdzenie w niniejszym postępowaniu o posiadaniu takiego tytułu w dniu [...] maja 1990 r. na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących jest nieuprawnione.

Natomiast w kwestii znaczenia art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 (OTK-A 2005/4/35) wskazując, że art. 1 pkt. 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) - który wprowadza art. 34a - odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie [...] maja 1990 r. Wskazać należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Podkreślić trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 z późn. zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 powołanej ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 powołanej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu [...] sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone zostało stanowisko, iż istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA z 10 czerwca 1998 r., I SA 1989/97; z 5 listopada 1999 r., I SA 2240/98; z 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05; z 30 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1528/09, z 18 czerwca 2013 r., I OSK 45/12, z 19 grudnia 2013 r., I OSK 1370/12).

Podkreślić ponadto należy, że w myśl przepisów ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r., w myśl jej art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie z art. 6 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

Prawa zarządu [...] do nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego [...]. Dlatego niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy przepisów art. 4 i art. 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe.

Istnienie zarządu nie wynika także z przepisów ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138 z późn. zm.). Zgodnie z art. 16 tej ustawy mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez [...] w toku jego dalszej działalności. [...] gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz [...] w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd [...].

W ocenie Sądu, prawidłowo również organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 11 ustawy komunalizacyjnej. Art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy wyłączał spod komunalizacji mienie służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Jednakże P. nie może być uznane za organ administracji rządowej. Z kolei art. 11 ust. 1 pkt. 2 ustawy komunalizacyjnej wyłączał spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, przy czym jak wyżej wskazano, określenie "należące" oznaczało, że przedsiębiorstwo legitymowało się tytułem prawnym: mienie "należało", a więc w znaczeniu prawnym a nie tylko faktycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1941/11, LEX nr 1336343). Wskazać trzeba, że ustawodawca uszczegółowił katalog przedsiębiorstw wskazanych w tym przepisie, zamieszczając w art. 11 ust. 1 pkt. 3 ustawy upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wykazu przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1 pkt. 2. W wydanym przez Radę Ministrów rozporządzeniu z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301), przedsiębiorstwo państwowe [...] nie zostało wymienione.

W ocenie Sądu, organy obydwu instancji zasadnie przyjęły, że na dzień [...] maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, [...] nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się pismo z [...] grudnia 2011 r., znak: [...], Urzędu Miasta K., Wydział Skarbu Miasta informujące, ze Urząd ten nie posiada dokumentów mogących potwierdzić prawo zarządu [...] w stosunku do nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położonej w obrębie nr [...], K. Ponadto, w aktach znajduje się pismo [...] S.A. z [...] stycznia 2012 r., nr [...], którym [...] poinformowała M. Urząd Wojewódzki, że nie posiada dokumentu potwierdzającego prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się również pismo Archiwum Akt Nowych z [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], w którym Archiwum informuje, że w zespołach akt: Ministerstwa Kolei, Ministerstwa Komunikacji, Centralnego Zarządu Urządzeń Socjalno–Bytowych oraz Komisji Planowania przy Radzie Ministrów nie odnaleziono dokumentów dotyczących nieruchomości oznaczonej jako działka [...]. Z powyższego wynika, iż nie odnaleziono dokumentów potwierdzających przekazanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie [...] stosownie do art. 4 i 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. nr 43, poz. 312 z późn. zm.).

Z przyczyn wyżej wskazanych, za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.

Chybione są także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, 8, 75 § 1, 77 oraz 80 kpa. Jak już wskazano powyżej, organy prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy i słusznie uznały, że skarżący nie legitymował się w dniu [...] maja 1990 r. tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 138 § 2 kpa, gdyż organ drugiej instancji nie stosował tego przepisu, albowiem w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do jego zastosowania.

Sąd podzielił natomiast stanowisko [...] S.A., że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie w pełni odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa. Jednakże, w okolicznościach przedmiotowej sprawy uznać trzeba, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy i aktualnym ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Z akt sprawy wynika, że jedynym podmiotem mogącym rościć sobie prawa do mienia nieruchomego oznaczonego obecnie jako działka nr [...]jest [...] S.A. Wobec tego Wojewoda M. właściwie ukierunkował prowadzone postępowanie administracyjne celem wyjaśnienia tytułu prawnego [...] S.A. do spornego mienia według stanu na dzień [...] maja 1990 r. Dla niniejszej sprawy nie miało znaczenia to jakie w dacie komunalizacji było funkcjonalne przeznaczenie spornego mienia i jak było ono faktycznie wykorzystywane, ponieważ tego rodzaju przesłanki nie przewidują art. 5 ust. 1 czy też art. 11 i 12 ustawy.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.