Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 385/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 27 i 34, art. 52 a ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity
article: art. 139
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 385/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 27 kwietnia 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Sędziowie, Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r., sprawy ze skargi M. P., na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego, Inspektora Sanitarnego we W., z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, , uchyla zaskarżoną decyzję., przyznaje adwokat E. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 (słownie: pięćset, dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu., , ,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] D.Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 1412 ze zm., zwanej dalej u.p.i.s.), art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm., zwanej dalej u.p.n.) w zw. z art. 6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 875), uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] i orzekł o wymierzeniu M. P. (zwanemu dalej stroną lub skarżącym) kary pieniężnej w wysokości 40.000 złotych za wprowadzanie w okresie do dnia 21 sierpnia 2014 r. do obrotu na terenie powiatu kłodzkiego środków zastępczych w postaci produktów zawierających : 3MMC, MDPBP, 5-MAPB i 25I-NBOMe.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 21 sierpnia 2014 r. D. M., podczas połączenia konferencyjnego zorganizowanego poprzez komunikator na portalu społecznościowym Facebook, został poproszony przez uczestników konferencji o dostarczenie do W. środków odurzających. Następnie D.M. spotkał się z M.P., od którego otrzymał przesyłkę przeznaczoną dla kolegi przebywającego we W.. Został on poinformowany, że w przesyłce jest marihuana oraz substancja o nazwie "metafedron". Po przekazaniu przesyłki obaj uczestnicy spotkania zostali zatrzymani przez Policję. W trakcie przeszukania D. M. policjanci ujawnili u niego m.in. narkotyki. Następnie Policja udała się do miejsca zamieszkania M. P., gdzie policjanci również ujawnili zakazane produkty.

W dniu 21 listopada 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. otrzymał z Komendy Powiatowej Policji w K. postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie przekazania dowodów rzeczowych oraz opinię J. N. (biegłego sądowego z zakresu fizykochemii) na temat składu chemicznego ujawnionych substancji.

Z przekazanych dokumentów wynikało, że zabezpieczone w toku postępowania prowadzonego przeciwko D. M. i M. P. dowody rzeczowe stanowią między innymi tzw. środki zastępcze w postaci produktów zawierających:

– 3MMC, znajdującego się w formie proszku koloru białego w 9 woreczkach strunowych o łączne wadze 4,72 grama (przed badaniami), 4,46 grama (po badaniach);

– MDPBP, znajdującego się w formie proszku koloru białego w 2 woreczkach strunowych o łącznej wadze 0,13 grama (przed badaniami) 0,17 grama (po badaniach);

– 5-MAPB, znajdującego się w formie proszku koloru białego w 1 woreczku strunowym o wadze 0,01 grama (przed i po badaniach);

– 25I-NBOMe, znajdującego się w formie nasączonego kwadratu papierowego o wymiarach 8 mm x 8 mm.

Pismem z dnia 26 marca 2015 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie wymierzenie mu kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych w postaci: 3 MMC, MDPBP, 5-MAPB i 25I-NBOMe.

W toku postępowania administracyjnego organ I instancji w dniu 2 kwietnia 2015 r. przesłuchał świadka D. M., a w dniu 1 czerwca 2015r. złożył wyjaśnienia skarżący.

Świadek potwierdził, że substancje zatrzymane przez Policję w dniu 21 sierpnia 2014 r. otrzymał od skarżącego i wiedział to od niego, są to marihuana oraz inne substancje odurzające. Podał także, że była to jednorazowa sytuacja, a postępowanie karne w tej sprawie zostało warunkowo umorzone ze względu na niewielką ilość zatrzymanych środków i dotychczasową niekaralność jego oraz skarżącego.

Skarżący zaś zeznał, że zatrzymane produkty zamówił w sklepie internetowym na stronie kolekcjoner.nl razem z kolegą P. Wspólne zamówienie było podyktowane chęcią zmniejszenia kosztów zakupu. Następnie planowali oni podzielić się tymi substancjami. D. M. został jedynie poproszony przez kolegę P. z W., aby przewiózł mu zakupione środki. Skarżący spotkał się w tym celu z D. M. i przekazał mu środki. Dodał również, że zatrzymane substancje przekazał na prośbę kolegi, z którym dokonał zakupu.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] organ pierwszej instancji, działając na podstawie 12 ust. 1 u.p.i.s., art. 52a u.p.n., art. 104 k.p.a. i art. 6 ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw, wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 20.000 złotych za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych (3MMC, MDPBP, 5-MAPB, 25I-NBOMe) oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołując się od powyższej decyzji skarżący podniósł, że organ nie wyjaśnił wszystkich podmiotowych i przedmiotowych okoliczności sprawy istotnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Wskazał on, że środki zastępcze zostały przez niego pozyskane na własny użytek i nie miał zamiaru uzyskania korzyści majątkowych z ich dystrybucji. Podkreślił także, że jego sytuacja osobista i majątkowa nie pozwala mu na uiszczenie wymierzonej kary, która przestaje pełnić funkcję prewencyjną i staje się represją o tragicznych dla niego skutkach.

Wydając opisaną na wstępie decyzję, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podał, że ustawowa definicja wprowadzania do obrotu, wynikająca z art. 4 pkt 34 w zw. z art. 52a ust. 1 u.p.n., oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Pojęcie to – wobec braku odmiennych regulacji – należy rozumieć szeroko, jako każdą postać udostępnienia osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie środków zastępczych.

W ocenie organu odwoławczego, nie budzi wątpliwości, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Świadczy o tym bowiem fakt, że podczas przesłuchania przeprowadzonego w dniu 2 kwietnia 2015 r. w siedzibie Powiatowego Inspektora Sanitarnego świadek D. M. potwierdził otrzymanie środków zastępczych, jakie zostały przy nim znalezione, od skarżącego, które następnie miał przekazać innemu koledze we W. Zeznania o tożsamej treści świadek złożył w toku przesłuchania przez funkcjonariusza Policji w dniu 21 sierpnia 2014 r.

Wskazane informacje zostały również potwierdzone przez skarżącego, który w toku przesłuchania przeprowadzonego przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu 1 czerwca 2015 r. potwierdził, że spotkał się z D. M. i przekazał mu środki 3MMC w celu dostarczenia ich innemu koledze z W.

Organ dodał, że nieistotne jest przy tym, czy do wprowadzenia środków zastępczych doszło w sposób umyślny, czy też nie. Czyn z art. 52a u.p.n. nie jest bowiem przestępstwem, lecz deliktem administracyjnym. Przepis ten zaś w swej treści nie odwołuje się do jakichkolwiek cech związanych z subiektywnym nastawieniem sprawcy do czynu, posługując się wyłącznie kryteriami o charakterze obiektywnym. Organ zaznaczył jednak, że trudno jest uznać działanie skarżącego za nieumyślne, skoro z zeznań strony i świadka wprost wynika, że postępował on świadomie – wiedział co i komu przekazuje.

W odniesieniu do wysokości wymierzonej kary, organ odwoławczy wskazał, że mieściła się ona w przedziale wynikającym z art. 52a u.p.n., tj, od 20.000 złotych do 1.000.000 złotych i była najniższą z możliwych. Jednakże kara w takiej wysokości – zdaniem Inspektora Wojewódzkiego – nie była adekwatna do okoliczności sprawy i nie czyniła zadość wskazaniom z art. 52a ust. 3 u.p.n. Stąd też zaistniała potrzeba uchylenia zakwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenia nowej kary w kwocie 40.000 złotych.

Organ odwoławczy wskazał, że za surowszym wymiarem kary przemawiały w szczególności ilość wprowadzonych do obrotu środków zastępczych oraz fakt, że proceder ten miał charakter zorganizowany. Skarżący do przekazania środków zastępczych osobom zainteresowanym zaangażował osobę trzecią, nakłaniając ją tym samym do złamania zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych, za co również zostałby ukaranym, gdyby przekazał przedmiotowe produkty osobom dla których były one przeznaczone. Kara pieniężna w minimalnej wysokości wymierzana jest osobie, która wprowadziła do obrotu niewielką ilość środka zastępczego i czyniła to w sposób niezorganizowany, a także niepowtarzający się na przyszłość. Jak wynika z akt sprawy u skarżącego stwierdzono 13 produktów, z których część przekazał D.M.

Wprowadzanie do obrotu przez stronę środków zastępczych jest rażącym naruszeniem porządku publicznego. Konieczne jest zatem podejmowanie skutecznych czynności prowadzących do wyeliminowania działalności polegającej na wprowadzaniu do obrotu tzw. "dopalaczy" za pomocą odczuwalnych środków represji, jak i dostatecznie odstraszających środków prewencji. W związku z bezpośrednim zagrożeniem zdrowia i życia ludzi Inspektor Wojewódzki uznał, że zasadnym jest wymierzenie skarżącego kary pieniężnej w wysokości 40.000 złotych.

Organ dodał również, że choć art. 139 k.p.a. uniemożliwia wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, to jednakże może to nastąpić wówczas, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza interes społeczny. W niniejszej zaś sprawie interes społeczny niewątpliwie wymaga skutecznego eliminowania działalności polegającej na wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych, a kara w wysokości 20.000 złotych nie realizowała tego celu.

Inspektor Wojewódzki wskazał przy tym, że bez znaczenia pozostaje sytuacja majątkowa strony i jej bliskich. Ustawodawca w art. 52a ust. 3 u.p.n. wyraźnie określił jakimi przesłankami ma kierować się organ wymierzając wysokość kary. Nie jest nią zaś możliwość jej dopełnienia. Zmiana terminu płatności kary bądź jej ewentualne rozłożenie na raty powinno zostać rozważone w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez organ egzekucyjny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 139 k.p.a. poprzez niesłuszne przyjęcie, że kara wymierzona przez organ pierwszej instancji jest zbyt niska, czym rażąco narusza interes społeczny i wymaga zmiany na niekorzyść skarżącego.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wyjaśnił, że nie kwestionuje swojej winy i odpowiedzialności za zaistniałe zdarzenie, niewątpliwie naganne i społecznie nieakceptowalne. Zobowiązał się on w tym celu do natychmiastowej spłaty nałożonej kary w kwocie 20.000 złotych. Wszystkie te okoliczności dają dopiero pełny obraz całej sytuacji i pozwalając uznać, że pierwotnie wymierzona kara pieniężna była w pełni zasadna, adekwatna do okoliczności sprawy oraz spełniała wymogi prewencji ogólnej, jak też indywidualnej represji fiskalnej i odpowiadała społecznym oczekiwaniom. Nie można zatem decyzji organu pierwszej instancji postawić zarzutu rażącego naruszenia interesu społecznego, uzasadniającego jej uchylenie.

Kierując się treścią art. 139 k.p.a. organ odwoławczy mógłby zmienić decyzję organu pierwszej instancji na niekorzyść strony tylko w wyjątkowej sytuacji, w której występowałoby rażące naruszenie prawa lub interesu społecznego. A w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem procesowym z dnia 11 stycznia 2017 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik uzupełnił wniesioną skargę, zarzucając dodatkowo zakwestionowanej decyzji naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 139, art. 107 § 1 – 3 i art. 7 k.p.a., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że wymierzona kara pieniężna przez organ pierwszej instancji jest zbyt niska, gdyż organ drugiej instancji:

– błędnie ustalił, że wszystkie środki zatrzymane u skarżącego stanowiły jego własność i zostały wprowadzone do obrotu, podczas gdy część z tych środków stanowiła własność kolegi skarżącego o imieniu P.,

– pominął, że skarżący przekazał D. M. jedynie część posiadanych przez siebie środków zastępczych w ilości 1,5 grama w postaci 3MMC, natomiast reszta środków miała być przeznaczona na jego własne potrzeby, a nie miała służyć do wprowadzenia do obrotu,

– błędnie ustalił, że skarżący posiadał 13 produktów, które przekazał D. M., podczas gdy w rzeczywistości posiadał on 4 rodzaje środków zastępczych i przekazał świadkowi jedynie ok. 1,5 grama 3MMC,

– pominął, że środki zastępcze posiadane przez skarżącego nie miały być przeznaczone do odpłatnego udzielenia, a jedynie na własne potrzeby skarżącego;

2) art. 52a ust. 1 i 3 u.p.n., poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że ilość środków zastępczych zatrzymanych u skarżącego przemawia za wymierzeniem mu kary 40.000 złotych, podczas gdy skarżący przekazał jedynie środki o wadze 1,5 grama, nie zaś ok. 5 gramów 13 substancji, jak przyjmują to organy sanitarne.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie wystąpił o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Ustosunkowując się do powyższych zarzutów, pełnomocnik organu zauważył, że zeznania samego skarżącego, jak i świadka D. M. potwierdzają, że ten ostatni otrzymał od skarżącego środki zastępcze, które zostały przy nim zatrzymane. Należało zatem uznać, że doszło do wprowadzenia ich do obrotu. W świetle art. 4 pkt 34 u.p.n. obojętnym była zaś okoliczność z jakiej przyczyny do tego doszło i czyją własność stanowiły przekazane substancje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu jej działania w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących między innymi zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (pkt 9a).

W polskim porządku prawnym zakaz wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych przewiduje art. 44b ust. 1 u.p.n., z którego wynika, że nie jest możliwe prowadzenie legalnej działalności polegającej na wytwarzaniu i wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych, w tym na obrocie hurtowym bądź detalicznym środkami zastępczymi.

Przepis art. 4 pkt 27 u.p.n. zawiera legalną definicję pojęcia środka zastępczego, wedle której jest to produkt zawierający co najmniej jedną nowa substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

Stosownie do treści art. 4 pkt 34 u.p.n., przez wprowadzanie do obrotu należy rozumieć udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.

Natomiast zgodnie z art. 52a ust. 1 u.p.n. kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 złotych do 1.000.000 złotych.

Uwzględniając powyższe rozważania stwierdzić należy, że w razie ustalenia, że wytworzono lub wprowadzono do obrotu na terytorium RP środek zastępczy określony w art. 4 pkt 27 u.p.n., organ inspekcji sanitarnej obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3).

W ocenie Sądu, pojęcie wprowadzania do obrotu środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n., oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Ustawodawca w art. 52a ust. 1-3 u.p.n. wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do wprowadzenia do obrotu, czyli do odpłatnego lub nieodpłatnego udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 856/15 oraz z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14).

Zwrócić także uwagę należy, że istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, a proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 967/14).

Stąd też przepis art. 52a u.p.n. funkcjonuje niezależnie od tych regulacji ustawy, które przewidują odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca odrębnie penalizuje czyn w postaci udzielania innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych, określając w art. 58 ust. 1 u.p.n., że kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Podobnie w art. 59 u.p.n. przewidziano środki karne m.in. za udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 703/14).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w dniu 21 sierpnia 2014 r., podczas spotkania z D. M., skarżący przekazał mu środki zastępcze i marihuanę, które miał on następnie dostarczyć do W. i przekazać wspólnemu znajomemu ich obu o imieniu P.. Powyższy fakt jednoznacznie wynika z zeznań świadka D. M. złożonych w toku postępowania prowadzonego zarówno przed organem sanitarnym (w dniu 2 kwietnia 2015 r.), jak i w czasie jego przesłuchania w charakterze podejrzanego przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w K. (w dniu 21 sierpnia 2014 r.).

Również i skarżący tej okoliczności nie zaprzecza przyznając wprost w treści skargi, że popełniony przez niego czyn był działaniem krótkotrwałym, lecz tym niemniej nagannym i społecznie nieakceptowalnym. Powyższe stanowisko potwierdzają także jego wyjaśnienia z dnia 22 sierpnia 2014 r. oraz zeznania z dnia 1 czerwca 2015 r.

Niewątpliwie zatem spełniona została przesłanka z art. 52a ust. 1 u.p.n., a tym samym właściwy organ sanitarny był zobowiązany do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

Problematyczne wydaje się jednak, czy wysokość wymierzonej kary miała uzasadnione podstawy faktyczne. Zwrócić bowiem uwagę należy, że ustalając wysokość kary pieniężnej inspektor sanitarny winien – co wynika wprost z art. 52a ust. 3 u.p.n. – uwzględnić w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej.

Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, nie jest to jednak jedyny czynnik mający wpływ na wysokość kary, gdyż istotna może być również szkodliwość danego środka dla organizmu, czy też jego wartość rynkowa (zob. Andrzej Ważny (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz., LexisNexis 2012, komentarz do art. 52a).

Organ drugiej instancji wskazał, że za wymierzeniem kary w wysokości 40.000 złotych przemawiała przed wszystkim ilość wprowadzonych do obrotu środków zastępczych. W sentencji swojego rozstrzygnięcia organ wskazuje co prawda nazwy tych substancji, jednakże nie podaje ich gramatury. Z treści uzasadnienia zakwestionowanej decyzji również nie wynika jakie środki zostały wprowadzone przez skarżącego do obrotu, a zwłaszcza jaka była ich ilość. W przeciwieństwie do uchylonej decyzji organu pierwszej instancji, Inspektor Wojewódzki w ogóle pomija tę istotną okoliczność, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że kara pieniężna wymierzana jest za środki zatrzymane przy D. M., które ten otrzymać miał od skarżącego.

Precyzyjne ustalenie tych okoliczności jest zaś niezwykle istotne w stanie faktycznych niniejszej sprawy. Jak bowiem wskazuje to sam organ odwoławczy, nie wszystkie zabezpieczone przez Policję środki zastępcze zostały przekazane przez skarżącego D. M.. Część z nich została ujawniona w trakcie przeszukania w miejscu zamieszkania skarżącego, zaś cześć została znaleziona przy nim samym w czasie zatrzymania.

Z protokołu przesłuchania skarżącego w dniu 22 sierpnia 2014 r. wynika ponadto, że przeszukanie nastąpiło również w miejscu zamieszkania D. M..

Z kolei podczas przesłuchania przed organem sanitarnym pierwszej instancji skarżący zeznał, że przekazał świadkowi jedynie substancję o nazwie 3MMC. Takie stanowisko zostało zaprezentowane przez skarżącego również w piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2017 r., gdzie dodatkowo podkreślono, że nie przekazano 13 produktów, lecz wyłącznie 4.

W związku z tym, że na podstawie przyjętych przez organ odwoławczy okoliczności nie można było jednoznacznie stwierdzić, ile środków i o jakiej gramaturze skarżący miał wprowadzić do obrotu, tym bardziej nie było uzasadnione wymierzenie mu surowszej kary pieniężnej w wysokości 40.000 złotych, uzależnionej przecież głównie od stwierdzonej ilości środków zastępczych wprowadzonych do obrotu.

Uznając za zasadne te z zarzutów strony skarżącej, które odnosiły się do podważenia przyjętych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych należało zatem stwierdzić, że zaskarżona decyzja niewątpliwie naruszyła art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie zadbał bowiem o to by w aktach sprawy znalazła się jakakolwiek informacja o ilości wprowadzonych do obrotu środków zastępczych. Nie mając zaś takich danych nie można było zatem stwierdzić, że materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpując, a ustalone na jego postawie okoliczności zostały udowodnione.

Nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego spowodowały również, że organ odwoławczy nie mógł w sposób niewadliwy i pozostający bez wpływu na wynik postępowania zastosować przepis art. 52a ust. 3 u.p.n., który jednoznacznie odwołuje się do ilości środków zastępczych wprowadzonych do obrotu jako kryterium ustalenia wysokości kary pieniężnej.

Sąd nie podziela również w pełni stanowiska organu jakoby podjęty przez skarżącego proceder miał zorganizowany charakter i mógł być powielony w przyszłości. Z samej treści korespondencji uczestników konferencji na portalu społecznościowym, w tym także z nazwy jednego z nich ("Ć. I."), nie można wyprowadzać tak daleko idących wniosków. Niewątpliwie całe przedsięwzięcie cechowało się pewnym stopniem organizacji. Niemniej jednak było ono jednorazowym działaniem, a organ nie dysponował żadnymi dowodami na to, że odbyło się ono w przeszłości, bądź też, że istniało duże prawdopodobieństwo jego powtórzenia w przyszłości.

Podkreślić również należy, że stwierdzone uchybienia miały wpływ na dopuszczalność skorzystania przez organ odwoławczy z wyjątku od zakazu reformationis in peius wynikającego z art. 139 k.p.a. Przepis ten bowiem wprost stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy zasadniczą przyczyną wydania decyzji na niekorzyść strony skarżącej, była zbyt niska – w ocenie Inspektora Wojewódzkiego – wysokość nałożonej kary pieniężnej w stosunku do stopnia naruszenia interesu społecznego. Skoro zatem organ odwoławczy zakwestionował pogląd Inspektora Powiatowego co do podstaw ustalenia wysokości wymierzonej kary, a jednocześnie podstawy te nie zostały przez niego wyjaśnione w sposób dostateczny, to nie można było na tym etapie postępowania określić w jakim stopniu interes społeczny został naruszony wprowadzeniem do obrotu środków zastępczych.

Trzeba mieć przy tym również na uwadze i to, że wysokość wymierzonej kary pieniężnej została określona w przedziale kwotowym od 20.000 złotych do 1.000.000 złotych. Ustawodawca zadbał więc, aby wprowadzanie do obrotu środków zastępczych spotkało się z surową karą, zmierzającą do ochrony interesu społecznego. W takiej sytuacji wadliwe może okazać się założenie, że wymierzenie kary w najniższej wysokości – samo w sobie – nie będzie gwarantowało skutecznego zapobiegania rozpowszechnianiu środków zastępczych.

W świetle powyższych okoliczności należało zatem uznać, że organ odwoławczy naruszył art. 139 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skorzystał on bowiem z tego przepisu mimo, że brak było ku temu wystarczających podstaw faktycznych.

Reasumując powyższe rozważania należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 139 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie dysponując bowiem dostatecznym materiałem dowodowym, uznał za udowodnioną okoliczność wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków zastępczych, co miało z kolei znaczenie dla wydania niekorzystnej dla skarżącego decyzji organu odwoławczego, orzekającej o nałożeniu na niego kary pieniężnej w wysokości 40.000 złotych. Uchybienie wskazanym przepisom procesowym prowadziło również do naruszenia przez organ art. 52a ust. 3 u.p.n., które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do ustalenia kary pieniężnej w wysokości nieznajdującej uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy.

Stąd też Sąd zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji, działając w tym względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien przede wszystkim ustalić ponad wszelką wątpliwość ilość środków zastępczych jakie skarżący wprowadził do obrotu, a uzasadniając wydaną decyzję winien dać temu czytelny wyraz, odwołując się do dowodów tę okoliczność potwierdzających.

Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji stanowił natomiast art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).