Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 436/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Podatek leśny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1892
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Piotr Popek WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r.

Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], ustalił B. B., łączne zobowiązanie pieniężne za 2018 r. w kwocie 140,00 zł, jako współwłaścicielowi w 1/2 części nieruchomości rolnych i leśnych stanowiących przedmiot opodatkowania o pow. 1.18 ha fizycznego. W uzasadnieniu wskazano, że przy ustaleniu przedmiotu opodatkowania organ oparł się na danych z ewidencji gruntów i budynków, w której ujęto dane dotyczące powierzchni działek i ich klasyfikacji, będących współwłasnością podatnika. Ustalenie zobowiązania podatkowego nastąpiło z uwzględnieniem, stawek podatkowych ustalonych, uchwalonych przez Radę Gminy C. na 2018 r. i przepisów ustaw podatkowych.

Od tej decyzji odwołanie wniósł B. B., wyrażając swoje niezadowolenie z ustalonego podatku i wniósł o weryfikację zaskarżonej decyzji oraz decyzji wcześniejszych począwszy od 2012 r. Wyjaśnił, że łączna powierzchnia nieruchomości należąca do zmarłej w 2002 r. Z. B., której jest spadkobiercą wynosiła 1,82 ha. Naprowadził, że podatek od tej powierzchni był naliczany do 2011 r., natomiast poczynając od 2012 r. jest naliczany od pow. 1.18 ha, co jego zdaniem jest nieprawidłowe.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., opisaną na wstępie SKO - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że do wyliczenia podanej w decyzji wysokości podatku rolnego, czyli dotyczącego gruntów w ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków po zawiadomieniu przez Starostę S. o zmianie z dnia 27.02.2012 r., ujętych jako użytek rolny, organ nie mógł przyjąć innej powierzchni niż tej wynikającej z ewidencji. Zgodnie z danymi tam ujętymi skarżący jest współwłaścicielem gruntu o pow. 1,18 ha fizycznego w tym przyjętych do wymiaru podatku rolnego 1,0665 ha przeliczeniowego. Organ przyjął stawkę podatku ustaloną uchwałą Rady Miejskiej w C. na 2018 r. Stąd podatek wyniósł 140 zł. Stawka podatku według której zobowiązanie na 2018 r. zostało naliczone, jest zgodna z przewidzianą w powołanej uchwale Rady Gminy C., a sam podatek został naliczony prawidłowo. Z kolei przyjęta do opodatkowania powierzchnia gruntów leśnych do których mają zastosowanie przepisy o podatku leśnym jest zgodna z załączonym do akt wykazem zmian w rejestrze i przyjętą dla nich klasyfikacją.

Kolegium wskazało, że do wyliczenia podanej w decyzji wysokości podatku od poszczególnych przedmiotów opodatkowania, organ I instancji przyjął dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków na podstawie wprowadzonych w nich zmian przez Starostę S. W ocenie organu odwoławczego w decyzji organ przyjął stawki, zgodne z ustalonymi w ww. uchwale Rady Gminy C., co przesądza, że zobowiązanie na 2018 r. zostało naliczone prawidłowo.

SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie prawidłowość danych zawartych w ewidencji nie była kwestionowana, co przesądza, że motywy rozstrzygnięcia oraz proces procedowania w tym zebranie materiału dowodowego, jego analiza i rozpatrzenie miały charakter wyczerpujący i doprowadziły organ I instancji do prawidłowych ustaleń odpowiadających prawu. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że podnoszone zarzuty polegają na nieporozumieniu. Zauważyło że przedmiotem postępowania i oceny organu odwoławczego jest decyzja objęta odwołaniem. Natomiast poprzednie (dotyczące zobowiązań za lata 2012-2017 r.) nie mogą być przedmiotem analizy, dlatego jakiekolwiek odnoszenie się do zawartych w nich ustaleń jest bezprzedmiotowe i nie ma najmniejszego znaczenia w sprawie. Tym samym skoro skarżący nie kwestionuje danych zawartych w ewidencji prowadzonej przez Starostę S. uznając je za prawidłowe, to de facto zainicjowane odwołanie (niezależnie od motywów) staje się bezprzedmiotowe i nie może doprowadzić do uchylenia decyzji z której rozstrzygnięcia strona jest niezadowolona, i która w subiektywnej ocenie skarżącego narusza jego prawa. W takim razie wniosek o "weryfikację" decyzji jest podyktowany wyłącznie subiektywnym odczuciem autora odwołania co do uchybień, które nawet po ewentualnym uchyleniu decyzji i tak nie wpłyną na obowiązki strony wynikające z zaskarżonej decyzji. Formułowane w odwołaniu zarzuty mogą być podstawą uchylenia decyzji ale tylko w sytuacji gdy brak należytego uzasadnienia jest spowodowany błędami w ustaleniach faktycznych w wyniku czego rozstrzygniecie narusza prawa strony. W przedmiotowym przypadku taka sytuacja mogła mieć miejsce, gdyby przez wadliwy proces procedowania doszło do nieprawidłowego ustalenia zobowiązania podatkowego ciążącego na skarżącym. Jednak, skarżona decyzja zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie, stąd też nie sposób doszukać się w niej naruszenia prawa, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Kolegium oceniło, że organ I instancji działał na podstawie przepisów prawa, i wydał rozstrzygnięcie w oparciu o istotny dla sprawy i możliwy do uzyskania w jej realiach materiał dowodowy. Podejmował działania, mające na celu pozyskanie mających podstawowe znaczenie w sprawie materialnych dowodów. Podjął więc wszystkie istotne i możliwe w okolicznościach tej sprawy czynności dowodowe, uzyskując materiał dowodowy, pozwalający na dokonanie, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych. Kolegium oceniło, że wywiedzione przez organ I instancji konkluzje, dokonane zostały w całokształcie zebranego i wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, co stanowi, że nie doszło do naruszenia przez organ art. 121 § 1 i 122 O.p. Organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 O.p. Na marginesie SKO zaznaczyło, że na nieporozumieniu polega utożsamianie określenia w postępowaniu podatkowym powierzchni nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania, z jej ewentualną powierzchnią wynikającą bądź z zapisów widniejących w księgach wieczystych czy z wiedzą podatnika. W żadnym razie różnice takie nie stanowią zawłaszczenia czy przesunięcia w prawach właścicielskich wynikających z kodeksu cywilnego. Niejednokrotnie różnice te są wynikiem zaniedbań samych podatników, którzy nie starają się o uregulowanie własnych praw wynikających z praw spadkowych czy powstałych w wyniku innych zdarzeń prawnych i nie wszczynają procedury doprowadzenia zgodności danych zawartych w ewidencji ze stanem faktycznym.

B. B. skierował do SKO pismo z dnia 23.04.2018 r., w którym wyraził swoje niezadowolenie z wydanej przez ten organ decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 25.04.2018 r. o sprecyzowanie żądania B. B. przesłał 2 pisma z dnia 4 maja 2018 r. W pierwszym kierowanym do Kolegium poinformował, że wnosi do "Sądu Administracyjnego o wszczęcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości wpisów w dokumentacji geodezyjnej Starostwa Powiatowego w S.". W drugim piśmie określonym jako "wniosek" skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie "o wszczęcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości wpisów geodezyjnych, dotyczących własności osobistej zmarłej matki w oparciu o Akt Własności Ziemi, jak również o dokonaną zmianę własności w wykonaniu Starosty Powiatowego w S., jako własności po zmarłej matce. Dotyczy zobowiązań podatkowych".

Na wezwanie Sądu z dnia 14 czerwca 2018 r. o wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności, B. B. odpowiedział pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. do którego dołączył pismo Wójta Gminy C. z dnia 13 marca 2018 r. W nadesłanych pismach została wymieniona decyzja organu I instancji i informacja o wniesieniu odwołania od tego rozstrzygnięcia.

Sąd przyjął, że B. B. wniósł skargę na decyzję SKO z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...].

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie SKO z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] - utrzymujące w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], ustalającą B. B., łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r. w kwocie 140,00 zł.

Organy ustaliły, że skarżący jest współwłaścicielem w 1/2 części nieruchomości rolnych i leśnych, stanowiących przedmiot opodatkowania, o pow. 1,18 ha fizycznego, w tym przyjętych do wymiaru podatku rolnego 1,0665 ha przeliczeniowego. Wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego została wyliczona przez organ I instancji na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz w oparciu o zmiany wprowadzonych w ewidencji przez Starostę S.

Na etapie postępowania przed organami obu instancji, skarżący kwestionował powierzchnie nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania, w tym zakresie powoływał się na zapisy wynikające z ksiąg wieczystych, i przedstawiał swoją ocenę odnośnie powierzchni gruntów objętych opodatkowaniem.

Natomiast na etapie skargi do sądu administracyjnego B. B. zakwestionował dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę S., uznając je za nieprawidłowe, i w tym zakresie de facto wniósł o zmianę w ewidencji odnośnie nieruchomości podlegających opodatkowaniu.

Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2018 r. skarżący podtrzymał skargę i sprecyzował, że chodzi mu o to, iż Sąd cywilny stwierdził spadek po jego matce na dwóch braci czyli na jego i na jego brata. Opodatkowana działka (o powierzchni 1,82 ha) była po matce. Aktualnie natomiast w decyzji ustalającej podatek jest wpisany skarżący jego brat, żona brata i dzieci brata oraz ojciec skarżącego w równej części. Natomiast skarżący uważa, że powinien być wpisany on i jego brat. Dlatego też kwestionuje decyzję SKO.

W istocie spór między stronami sprowadza się zatem do zasadności ustalenia B. B. łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. z tytułu podatku rolnego i podatku leśnego - wynikającego z współposiadania przez niego nieruchomości.

Natomiast organy prezentowały stanowisko, że obowiązek zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r., obciąża solidarnie skarżącego (jako współwłaściciela w 1/2 części nieruchomości rolnych i leśnych stanowiących przedmiot opodatkowania o pow. 1,18 ha fizycznego) oraz pozostałych współwłaścicieli (w częściach odpowiadających ich współwłasności) tj.; B. M. (3/32), M. J. (3/32), B. M. (4/32), K. J. (3/32) oraz M. K. (3/32).

W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom podatkowym. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

W pierwszej kolejności Sąd uznał za prawidłowe przyjęcie przez organ kwestii ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego, o czym przesądza art. 6 c ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1892 ze zm.; zwanej dalej u.p.r.).

Zgodnie z tą regulacją osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).

Ponieważ B. B. jest współwłaścicielem nieruchomości objętych opodatkowaniem, dlatego organ I instancji prawidłowo wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2018 r. ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na 2018 r. z tytułu podatku rolnego oraz podatku leśnego od nieruchomości, doręczając to rozstrzygnięcie skarżącemu jako współwłaścicielowi nieruchomości.

Stosownie do art. 6 c ust. 2 u.p.r. łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę.

Dla rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie sporu konieczne jest dokonanie właściwej wykładni przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm., zwanej dalej u.p.o.l.).

Art. 3 ust. 1 u.p.o.l. określa zakres podmiotowy podatku od nieruchomości, określając w pkt 1, że podatnikami tego podatku są w szczególności osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości albo obiektów budowlanych. Z treści art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlega m.in. własność gruntów.

Z powyższej regulacji wynika, że co do zasady, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel nieruchomości albo obiektów budowlanych.

Po myśli art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.r. podatnikiem podatku rolnego są m.in. osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów. Art. 1 u.p.r. określa, że warunkiem uznania nieruchomości za grunt opodatkowany podatkiem rolnym jest sklasyfikowanie gruntu w ewidencji gruntów i budynków jako użytku rolnego.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r. podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; natomiast 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.

W myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1821 ze zm.; zwanej dalej u.p.l.), podatnikami podatku leśnego są m.in. osoby fizyczne, będące właścicielami lasów. Przy czym art. 3 u.p.l. określa, że podstawę opodatkowania podatkiem leśnym stanowi powierzchnia lasu, wyrażona w hektarach, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.

Podkreślenia wymaga, że na gruncie rozpatrywanej sprawy zaistniała sytuacja, w której nieruchomości objęte opodatkowaniem są przedmiotem współwłasności i znajdują się we władaniu współwłaścicieli (w odpowiedniej części współwłasności) w osobach: B. M. (3/32), B. B. (1/2), M. J. (3/32), B. M. (4/32), K. J. (3/32) oraz M. K. (3/32).

Dokonana z urzędu kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej decyzji wykazała, że zarówno podmioty opodatkowania jak i przedmioty opodatkowania w niniejszej sprawie zostały ustalone prawidłowo. Organ zastosował także właściwe stawki podatkowe i przyjął poprawną wielkość podstawy opodatkowania. W szczególności organ I instancji dokonał prawidłowo ustaleń w zakresie powierzchni gruntu należącego do skarżącego oraz pozostałych współwłaścicieli - w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Sądu, organy podatkowe słusznie uznały, że w sprawie mamy do czynienia ze współwłasnością nieruchomości objętych opodatkowaniem, i że na ww. współwłaścicielach ciąży łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku rolnego i podatku leśnego.

Trafne jest również ocena Kolegium, że na etapie postępowania odwoławczego przedmiotem oceny była decyzja Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2018 r. Natomiast nie mogły podlegać weryfikacji na tym etapie postępowania (czego domagała się strona) - uprzednio wydane decyzje, a dotyczące zobowiązań za lata 2012 - 2017.

Nie może zyskać akceptacji Sądu kwestionowanie przez skarżącego zakresu własności nieruchomości objętych opodatkowaniem. Materiał zgromadzony w sprawie nie pozwala na uznanie - jak chce tego skarżący, że współwłaścicielami gruntu podlegającego łącznemu zobowiązaniu pieniężnemu, są tylko on i jego brat.

Nadmienić należy, że z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości podlegają m.in. właściciele gruntów i budynków. Obowiązek podatkowy powstaje więc z samego tytułu bycia właścicielem wskazanej rzeczy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 maja 2015 r. sygn. I SA/Wr 86/14).

W kontekście powyższych ustaleń w sprawie istotne znaczenie ma także treść

art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne na co prawidłowo zwróciło uwagę Kolegium. Zgodnie z powołanym przepisem podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane te dotyczą m.in. rodzajów, powierzchni gruntów, czyli wskazują na przedmiot opodatkowania. Ewidencja zawiera także dane wskazujące na podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując ustaleń w sprawie organ jest związany zarówno zakresem przedmiotowym jak i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, stanowią więc dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych ewidencja gruntów i budynków jest niewątpliwie urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Wyjątkowo tylko organy podatkowe mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów. Sytuacja taka może mieć miejsce tylko wówczas, gdy moc dowodowa ewidencji (dokumentu urzędowego) zostanie podważona w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, więc zostanie wykazane istnienie innego dokumentu, świadczącego o wadliwości zapisów

w ewidencji (por. wyroki NSA z 26 lipca 2011 r. sygn. akt II FSK 309/10, z 10 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 226/10, z 14 września 2010 r. sygn. akt II FSK 690/09 i II FSK 1014/10 oraz z 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08).

Natomiast wzajemne relacje współwłaścicieli oraz podnoszone przez skarżącego spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ustalenia przez organ - łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i podatku leśnego. W świetle powyższych wywodów uznać należy, że konflikty pojawiające się w stosunkach między współwłaścicielami nieruchomości - należą do materii prawa cywilnego, dlatego nie mogą one rodzić konsekwencji w sprawie zobowiązania podatkowego.

Z tych względów skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).