Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 641/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: 7.1 załacznika nr 4
journal: Dz.U. 2003 nr 220 poz 2181
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów  drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach
article: art. 147, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi I.O. na akt Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu docelowej organizacji ruchu w pasie drogowym I. stwierdza nieważność zaskarżonego aktu, II. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego I.O. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2018 r. (pismo, znak: [...]), działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor Departamentu Inwestycji i Zarządzania Drogami, powołując się na art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm., określanej dalej jako u.p.r.d.) w zw. z § 8 ust. 2 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2017 r. poz. 784 ze zm., określanego dalej jako rozporządzenie z 23 września 2003 r.), po rozpatrzeniu wniosku O-M.O., jako organ zarządzający ruchem na drogach publicznych na terenie Miasta, zatwierdził projekt stałej organizacji ruchu w pasie drogowym ulic: [...] - działka nr [...],[...] - działka nr [...],[...] - działki nr [...], dotyczącej przebudowy ul. [...] oraz ul. [...] w zakresie budowy ścieżki rowerowej, chodnika oraz oświetlenia drogowego na działkach nr [...] w ramach zadania pn: "Budowa infrastruktury rowerowej na terenie miejskiego obszaru funkcjonalnego [...] - Miasto".

Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. I.O., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższy akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Zaskarżonemu aktowi skarżący zarzucił naruszenie:

1) 7.1. załącznika nr 4 ,,Szczegółowe warunki techniczne dla urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunki ich umieszczania na drogach" do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181 - określanego dalej jako rozporządzenie z 3 lipca 2003 r.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wprowadzeniu zapisu do stałej organizacji ruchu w związku z tym, że zdecydowano się na wydzielenie 4 pasów dla rowerów, wzniesiony przejazd dla rowerów, zaś w celu zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom w obrębie przepustów zastosowano bariery U- 12a, a w okolicach ul. [...] należy ustawić bariery betonowe, w sytuacji, gdy zgodnie z wyżej wymienionym załącznikiem drogowe bariery ochronne są urządzeniami bezpieczeństwa ruchu drogowego stosowanymi jedynie w celu fizycznego zapobieżenia zjechaniu pojazdu z drogi w miejscach, gdzie jest to niebezpieczne, wyjechaniu pojazdu poza koronę drogi, przejechaniu pojazdu na jezdnię przeznaczoną dla przeciwnego kierunku ruchu lub niedopuszczenia do powstania kolizji pojazdu z obiektami lub przeszkodami stałymi znajdującymi się w pobliżu jezdni, co miało wpływ na treść zaskarżonego aktu, jako że bariery nie są ustawiane w celu wymienionym w wyżej wymienionym przepisie, zaś ogrodzenie U-12a stosowane jest w zupełnie innych przypadkach; 2) 7.1. załącznika nr 4 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. poprzez jego niezastosowanie i wprowadzeniu zapisu do stałej organizacji ruchu barier betonowych przy ul. [...] bez ustalenia ich wymiarów, rodzaju, przebiegu, a także innych parametrów (skrajne, dzielące itd.), a także gdzie dokładnie mają zostać posadowione przy ul. [...], w sytuacji gdy załącznik nr 4 wymienia szczegółowo wszystkie parametry w postaci wymiarów, rodzaju, przebiegu, a także innych parametrów (skrajne, dzielące itd) barier, co miało wpływ na treść zaskarżonego aktu, jako że zaskarżony akt nie ustala tych parametrów barier, a także gdzie dokładnie mają zostać posadowione przy ul. [...], a tym samym zaskarżony akt nie nadaje się do wykonania,

3) § 8 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. poprzez zatwierdzenie projektu stałej organizacji ruchu, w sytuacji, gdy zaskarżona organizacja będzie powodować zagrożenie bezpieczeństwa oraz porządku ruchu drogowego bowiem aktualnie nie jest możliwie posadowienie jakichkolwiek barier betonowych z racji tego, że Sąd Rejonowy Wydział Egzekucyjny - postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...] - udzielił skarżącemu zabezpieczenia roszczenia o ustanowienie służebności drogi koniecznej na przedmiotowych działkach poprzez nakazanie obowiązanemu Miasto oraz podmiotom działającym na jego bezpośrednie zlecenie lub dalsze zlecenie, powstrzymanie się od prowadzenia prac wykonawczych, w takim zakresie w jakim prace te mają zmierzać do postawienia barier betonowych oddzielających drogę rowerową od drogi publicznej, w szczególności zaś, że Sąd ten wskazał rozwiązania techniczne dla bezpieczeństwa inne niż bariery, co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego aktu, jako że organ w ogóle nie był uprawniony do zatwierdzenia stałej organizacji ruchu z przewidzianymi barierami, jako że prawomocne orzeczenia są skierowane do wszystkich organów zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego oraz Konstytucją RP.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w całości,

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego,

3) przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci: księgi wieczystej nr [...], księgi wieczystej nr [...], wydruku z CEIDG dot. skarżącego, dokumentacji fotograficznej, zestawień wykonanych przez skarżącego dotyczących przewozu towarów, postanowienia Sądu Rejonowego Wydziału Egzekucyjnego z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...] o zabezpieczeniu w zakresie barier na okoliczność: wykazania naruszenia interesu prawnego skarżącego oraz naruszenia prawa przez organ.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż swój interes prawny upoważniający go do zaskarżenia opisanego na wstępie aktu wywodzi z:

- przysługującego mu prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], z której następuje zjazd przez działkę nr [...] na drogę publiczną,

- posiadania nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], po wschodniej stronie, objętej przedmiotową stałą organizacją ruchu, a która stanowi jedyną drogę dojazdową (wjazd i wyjazd) do nieruchomości stanowiącej własność skarżącego.

Skarżący podał, iż na nieruchomości przy ul. [...] od około 30 lat prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "I", zajmującą się produkcją wyrobów budowlanych z betonu. Do przedsiębiorstwa skarżącego przez wspomniany pas drogowy, znajdujący się na działce nr [...], codziennie przejeżdża wiele pojazdów wysokotonażowych, dostarczających materiał do produkcji wyrobów budowlanych do nieruchomości skarżącego oraz wywożących wyprodukowany towar na sprzedaż. Podniósł ponadto, iż w pasie tym za pisemną i ustną zgodą Miasta wykonał m.in. plac manewrowy i postojowy dla swych pojazdów wyłożony płytą ażurową, wjazd do swojej posesji utwardzony trylinką i ażurem, pas zieleni, dodając, iż utrzymuje wyżej wymieniony teren w czystości i porządku.

Skarżący wskazał również, iż zgodnie z 7.1. załącznika nr 4 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. drogowe bariery ochronne są urządzeniami bezpieczeństwa ruchu drogowego stosowanymi w celu fizycznego zapobieżenia zjechaniu pojazdu z drogi w miejscach, gdzie jest to niebezpieczne (ścieżka rowerowa znajduje się przed barierami), wyjechaniu pojazdu poza koronę drogi (bariery nie stoją przy koronie drogi), przejechaniu pojazdu na jezdnię przeznaczoną dla przeciwnego kierunku ruchu lub niedopuszczenia do powstania kolizji pojazdu z obiektami lub przeszkodami stałymi znajdującymi się w pobliżu jezdni (nie ma takich obiektów), wskazując, iż żadna z wyżej wymienionych sytuacji nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Jednocześnie skarżący zauważył, iż zgodnie z powyższym rozporządzeniem ogrodzenia U-12a stosuje się w celu ochrony pieszych (a nie rowerzystów) i oddzielenia ich od jezdni, uniemożliwienia im przekraczania jezdni w miejscach niedozwolonych lub skanalizowania ruchu pieszych, a bariery opisane w zaskarżonym akcie nie odpowiadają celom opisanym w cytowanym przepisie.

Skarżący podniósł także, iż zgodnie z rozporządzeniem z dnia 3 lipca 2003 r. stosowanie drogowych barier ochronnych dopuszczalne jest tylko wtedy i w takich miejscach, w których przewidywane skutki wypadków będą poważniejsze niż skutki najechania pojazdu na barierę. Zdaniem skarżącego w świetle powyższych okoliczności organ powinien był odrzucić projekt organizacji ruchu, którego poziom merytoryczny nie spełnia ustawowych przesłanek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. W ocenie organu skarżący nie wykazał naruszenia jego interesu prawnego lub uprawnienia, co powinno skutkować odrzuceniem skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - określanej dalej jako p.p.s.a.). Organ wskazał, że działka nr [...], położona w [...], przeznaczona jest pod drogę i urządzona jest na niej droga publiczna wraz z drogą rowerową, stanowiącą jej element, dodając, iż działki będące drogami publicznymi są wyłączone z obrotu w sensie ekonomicznym i prawnym (art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). Organ zauważył, iż rzecz wyłączona z obrotu nie może być przedmiotem przeniesienia własności ani ustanowienia użytkowania wieczystego i nie może w odniesieniu do takiej rzeczy, powstać roszczenie o ustanowienie tego prawa na rzecz osoby niebędącej podmiotem publicznym. Działka taka nie może w świetle ustawy o drogach publicznych stać się przedmiotem posiadania innego podmiotu niż podmiot prawa publicznego, a zatem nie można przyjąć, że skarżący jest posiadaczem działki nr [...].

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że na działce nr [...] w części przylegającej do nieruchomości działki nr [...] (stanowiącej własność skarżącego) utworzone zostały ogólnodostępne miejsca parkingowe i z nieruchomości tej korzystają również inne osoby niż skarżący i inne pojazdy niż skarżącego, stąd nie może być w niniejszym przypadku mowy o posiadaniu. Organ dodał, iż skarżący ma prawnie zagwarantowany dostęp ze swojej nieruchomości (działka nr [...]) do drogi publicznej od strony ul. [...], ale faktycznie na swoją nieruchomość wjeżdża od ul. [...] przez działkę nr [...], podkreślając, iż nigdy nie została wydana skarżącemu zgoda na lokalizację zjazdu z ul. [...] na jego nieruchomość oznaczoną, jako działka nr [...]. Dlatego zdaniem organu skarżący na gruncie przedmiotowej sprawy posiada co najwyżej interes faktyczny, a nie prawny, a tym samym zatwierdzenie stałej organizacji ruchu nie narusza interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego.

W sytuacji gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do odrzucenia skargi organ wskazał, że zarzuty dotyczące zatwierdzenia projektu stałej organizacji ruchu są niezasadne. Odnośnie zarzutu nr 1 organ stwierdził, iż skarżący błędnie łączy ogrodzenia segmentowe U-12a, zwane potocznie "barierami", z drogowymi barierami ochronnymi betonowymi U-14b. Ogrodzenia U-12a w zatwierdzonej stałej organizacji ruchu nie znajdują się na wysokości działki skarżącego, w związku z tym zarzuty te nie mają znaczenia dla przedmiotowej sprawy, nie dotyczą interesu prawnego/faktycznego skarżącego. Natomiast zastosowanie drogowych barier ochronnych betonowych U-14b na działce nr [...] organ uznał za uzasadnione mając na uwadze odbywający się na drodze ruch pojazdów ciężkich, dowożących i wywożących materiały budowlane z działki skarżącego. Organ wyjaśnił, iż pojazdem, w myśl art. 2 pkt. 31 oraz pkt. 47 u.p.r.d., jest m.in. rower i to dla tego typu pojazdu zastosowano w projekcie organizacji ruchu bariery ochronne betonowe U-14b, dodając, iż odcinek drogi rowerowej na wysokości działki [...] jest miejscem szczególnie niebezpiecznym dla rowerów, gdyż bezpośrednio przylega do placu, po którym codzienne porusza się wiele pojazdów ciężarowych, natomiast przewidywane skutki wypadków drogowych z udziałem rowerzystów i pojazdów ciężarowych byłby poważniejsze od ewentualnego najechania roweru na barierę ochronną. Mając na uwadze powyższe, zastosowanie w projekcie organizacji ruchu barier ochronnych U-14b na wysokości działki skarżącego było jak najbardziej uzasadnione, racjonalne i zgodne z przepisami prawa.

Odnośnie zarzut nr 2 organ stwierdził, iż zawartość projektu organizacji ruchu określa rozporządzenie z dnia 23 września 2003 r., które nie wskazuje na konieczność określenia w nim parametrów barier ochronnych wymienionych przez skarżącego. Jednocześnie organ uznał zarzut naruszenia pkt. 7.1 załącznika nr 4 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. za niezrozumiały i niesłuszny zważywszy na fakt, iż przedmiotowy przepis nie precyzuje zakresu projektu organizacji ruchu.

W zakresie zarzutu nr 3 organ stwierdził, iż postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...] dotyczy nakazu powstrzymania się od prowadzenia prac wykonawczych, do których nie zaliczają się czynności organizacyjno-technicznych polegające na zatwierdzaniu projektów organizacji ruchu. Zdaniem organu przedstawiony do zatwierdzenia projekt organizacji ruchu zapewnił w sposób należyty bezpieczeństwo ruchu drogowego, w tym min. zminimalizował potencjalne kolizje rowerzystów (niechronionych uczestników ruchu drogowego) z pojazdami ciężarowymi na wysokości działki nr [...] (poprzez zastosowanie drogowych barier ochronnych U-14b), a jednocześnie pozostawał w zgodzie z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2018 r. pełnomocnik skarżącego w całości podtrzymał dotychczasowe wnioski i twierdzenia zawarte w skardze, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z: postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2018r., sygn. [...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego z dnia [...] sierpnia 2018r., sygn. akt [...] na okoliczność istnienia interesu prawnego w zaskarżeniu aktu Prezydenta Miasta po stronie skarżącego jako posiadacza działki ewidencyjnej nr [...], wydruku księgi wieczystej nr [...] na okoliczność istnienia interesu prawnego w zaskarżeniu aktu Prezydenta Miasta po stronie skarżącego jako właściciela działki ewidencyjnej nr [...].

Pełnomocnik skarżącego uznał za nieuzasadnione stanowisko organu dotyczące braku przysługującego skarżącemu interesu prawnego, wskazując, iż z obrotu jest wyłączony jedynie pas gruntu znajdujący się bezpośrednio pod jezdnią, a nie cała działka ewidencyjna, na której zlokalizowana jest droga publiczna, dodając, iż kwestia ta była już przedmiotem rozstrzygnięcia w jednym ze sporów prowadzonych pomiędzy skarżącym a organem administracji przed sądami powszechnymi w sprawie o ochronę posiadania. Pełnomocnik skarżącego wskazał przy tym, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy zabezpieczył powództwo wniesione przez skarżącego poprzez nakazanie pozwanemu Miastu wstrzymania się od jakichkolwiek prac związanych z wykonywaniem ścieżki rowerowej — w pasie przy ul. [...], na działce nr [...], w obszarze przylegającym do nieruchomości powoda, położonej w [...], prowadzonych na podstawie zgłoszenia o zamiarze przystąpienia do budowy lub wykonania robót budowlanych niewymagających pozwolenia, polegających na przebudowie ul, [...] oraz ul. [...], w zakresie budowy ścieżki rowerowej, chodnika oraz oświetlenia drogowego na działkach [...] w ramach zadania pt. "Budowa infrastruktury rowerowej na terenie Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego [...] Miasto". Pełnomocnik skarżącego wskazał ponadto, iż w postanowieniu Sądu Okręgowego z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] oddalającym zażalenie na powyższe postanowienie Sądu Rejonowego orzeczono, iż co prawda działka nr [...] w świetle księgi wieczystej stanowi działkę przeznaczoną pod drogę publiczną, jednak drogą publiczną w sensie ustawowym i funkcjonalnym nie jest i nie była, zgodnie bowiem z art. 4 ustawy o drogach publicznych drogą jest budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Działka nr [...] nie spełnia powyższych kryteriów, jedynie przylega do drogi publicznej, dopiero prace związane z wykonaniem drogi rowerowej miały nadać tej działce charakter nieruchomości użyteczności publicznej. Tym samym zatem powód mógł być w świetle obowiązujących przepisów prawa jej posiadaczem.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego skarżący jest legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, gdyż z działki nr [...] będącej jego własnością korzysta za pośrednictwem działki nr [...], poprzez którą ma odpowiedni dostęp do drogi publicznej - ul. [...]. Zatwierdzenie więc wadliwego projektu stałej organizacji ruchu obejmującej ul. [...] wpływa na interes prawny skarżącego, zarówno jako właściciela działki nr [...], jak i posiadacza działki nr [...]. Odnosząc się z kolei do kwestii barier, jakie miały być zastosowane w związku z budową przedmiotowej drogi rowerowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje stanowisko, co do konieczności ustalenia w projekcie stałej organizacji ruchu parametrów barier betonowych, których ustawienie przewiduje projekt, wskazując, iż projekt organizacji ruchu powinien posługiwać się terminologią i oznaczeniami poszczególnych znaków oraz urządzeń organizacji ruchu zgodną z obowiązującymi przepisami, tak, aby możliwa była weryfikacja tego projektu przez organ nadzoru. Jednocześnie dodał, iż rozporządzenie z dnia 3 lipca 2003 r. nie zna pojęcia "bariery betonowej".

Na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. Sąd przeprowadził dowód z: dokumentów z kart: 29-34,35-45,46-52,53-56,57-72, opinii Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] kwietnia 2018 r., odpisu księgi wieczystej nr [...] w zakresie działu III wg. stanu na dzień [...] października 2018 r., odpisu księgi wieczystej nr [...], odpisu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2018 r. sygn. akt [...] i odpisu postanowienia Sądu Okręgowego z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie pod względem legalności stanowił akt Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] zatwierdzający projekt stałej organizacji ruchu, szczegółowo opisany na wstępie niniejszego uzasadnienia.

W pierwszej kolejności należało dokonać oceny dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego powyższego aktu. Kwestia ta została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale wydanej w składzie siedmiu sędziów z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13 stwierdził, że zatwierdzenie organizacji ruchu przez organ jednostki samorządu terytorialnego wskazany w art. 10 ust. 4, 5, 6 u.p.r.d., na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r., jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że skarga w przedmiotowej sprawie wniesiona została w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 994 - określanej dalej jako u.s.g.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skarga taka nie musi zatem być poprzedzona środkiem zaskarżenia i może być wniesiona w każdym czasie (art. 53 § 2a p.p.s.a.).

W następnej kolejności zbadaniu podlegała legitymacja skarżącego do złożenia przedmiotowej skargi. Powołany przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. W orzecznictwie podkreśla się, iż skarga wniesiona w tym trybie nie jest skargą powszechną, a zatem dopiero wykazanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przysługującego stronie skarżącej otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania. Przy czym naruszenie to powinno być realne i aktualne. Powyższe oznacza, iż skarżący jest zobligowany wykazać, że kwestionowany akt, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawno-materialną. Szczególną cechą tak rozumianego "interesu prawnego" jest przede wszystkim bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, z którego wywodzi on swój interes prawny. Natomiast naruszenie tak rozumianego interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę skarżącą, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonego aktu został naruszony konkretny interes prawny lub uprawnienie skarżącego przez ograniczenie lub pozbawienie go uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa, w sytuacji bowiem stwierdzenia braku naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.

Na gruncie przedmiotowej sprawy skarżący wykazując interes prawny, o którym mowa w art. 101 u.s.g., wskazał na przysługujące mu prawo własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...], na której prowadzi działalność gospodarczą (obejmującą produkcję wyrobów budowlanych z betonu), a z której następuje zjazd przez działkę nr [...] na drogę publiczną (objętą przedmiotową stałą organizacją ruchu) oraz na fakt posiadania nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...], po wschodniej stronie jezdni, która stanowi jedyną drogę dojazdową do nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. Zdaniem skarżącego zaskarżona zmiana organizacji ruchu, szczególnie w obrębie działki nr [...], w tym przede wszystkim w zakresie ustawienia betonowych barier, narusza jego interes prawny.

Krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. winien być weryfikowany w okolicznościach danej sprawy. Nie ulega wątpliwości, iż właściciel nieruchomości położonej przy drodze objętej zmianą organizacji ruchu znajduje się w innej sytuacji, niż podmiot jedynie korzystający z drogi. Skomunikowanie nieruchomości przy takiej drodze i ewentualne zmiany w jej dostępności oddziałują na sposób korzystania z gruntu i znajdujących się na nim obiektów, czyli na sferę uprawnień właścicielskich, wynikających z art. 140 i nast. Kodeksu cywilnego. Zatem w orzecznictwie przeważa pogląd, iż właściciel gruntu położonego przy danej drodze, mający lub mogący mieć urządzony na nią zjazd, w przypadku zmiany organizacji ruchu, posiada interes prawny w kwestionowaniu wprowadzonej zmiany organizacji ruchu (por. wyroki WSA w Gliwicach z 22 czerwca 2015 r., II SA/Gl 1496/14, wyrok WSA w Poznaniu z 20 lipca 2016 r., III SA/Po 170/16, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 marca 2017 r. , II SA/Go 863/16). Analizując powyższą kwestię należało zwrócić uwagę, że skoro akt dotyczący zmiany organizacji ruchu podlega kognicji sądu administracyjnego, to interpretacja art. 101 ust. 1 u.s.g., na podstawie którego wnoszona jest skarga na dany akt, nie może doprowadzić do sytuacji, w której w praktyce w tego rodzaju sprawach nikt nie jest w stanie wykazać spełnienia przesłanki z art. 101 ust. 1 u.s.g., a do tego prowadziłoby stanowisko organu, wskazującego, iż jedynie właściciel działki na której znajduje się droga, objęta organizacją ruchu, mógłby kwestionować zaskarżony akt.

Mając na uwadze, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] (działka nr [...]), graniczącej z nieruchomością, przez którą przebiega powyższa ulica (działka nr [...]), objętą skarżonym aktem o zatwierdzeniu projektu organizacji ruchu, Sąd uznał, iż zmiana organizacji ruchu, polegająca m.in. na ustawieniu na wysokości nieruchomości skarżącego betonowych barier, miała wpływ na prawa i obowiązki skarżącego, co uzasadniało przyjęcie, iż skarżącemu przysługuje legitymacja skargowa w niniejszej sprawie. Dodatkowo przy ocenie naruszenia interesu prawnego skarżącego Sąd wziął pod uwagę wydane przez Sąd Rejonowy postanowienie z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...], w którym udzielono skarżącemu zabezpieczenia roszczenia o ustanowienie na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości – dz. [...] przy ul. [...] służebności drogi koniecznej polegającej na prawie nieograniczonego przejścia, przejazdu i wjazdu oraz wyjazdu przez nieruchomość położoną przy ul. [...] nr działki [...] poprzez nakazanie obowiązanemu Miasto oraz podmiotom działającym na jego bezpośrednie zlecenie lub dalsze zlecenie, powstrzymanie się od prowadzenia prac wykonawczych, w takim zakresie w jakim prace te mają zmierzać do postawienia barier betonowych oddzielających drogę rowerową od drogi publicznej.

Należy w tym miejscu jednakże podkreślić, iż postanowienie to dotyczy etapu realizacji przedsięwzięcia, nie zaś etapu wydania aktu administracyjnego jakim jest zatwierdzenie projektu organizacji ruchu. Mając na uwadze ponadto kognicję sądu powszechnego nie mogło ono oddziaływać na sferę prawa publicznego. Nie można zatem z tego orzeczenia w żaden sposób wyinterpretowywać zakazów wydania aktów o charakterze administracyjnym, których ocena merytoryczna czy też wstrzymywanie ich wykonania należy do właściwości sądów administracyjnych.

Natomiast posiadanie jest stanem faktycznym, który tylko w określonym zakresie podlega ochronie prawnej na gruncie prawa cywilnego. Stąd z samego faktu posiadania nie sposób konstruować interesu prawnego podlegającego ochronie również na gruncie prawa administracyjnego.

Ustalenie w przedmiotowej sprawie, iż spełnione zostały przesłanki określone w powołanym art. 101 ust. 1 u.s.g. umożliwiło dokonanie przez Sąd merytorycznej oceny podniesionych w skardze zarzutów i przeprowadzenie tym samym kontroli zaskarżonego aktu.

Należy przy tym zauważyć, iż obowiązek uwzględnienia skargi na uchwałę (zarządzenie) organu gminy powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem. Wówczas, mimo że naruszony zostaje prawem chroniony interes skarżącego, nie ma obowiązku uwzględnienia skargi.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowiły przepisy u.p.r.d. oraz rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. Zgodnie z art. 10 ust. 6 u.p.r.d. prezydent miasta zarządza ruchem na drogach publicznych położonych w miastach na prawach powiatu, z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych. Mając na uwadze, iż [...] jest miastem na prawach powiatu, co wynika z części IV załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. Nr 103, poz. 652), zaskarżony akt wydany został przez organ do tego uprawniony.

Natomiast warunki sporządzania, opiniowania, zatwierdzania i wprowadzania organizacji ruchu uregulowane zostały w rozporządzeniu z dnia 23 września 2003 r. W rozumieniu tego rozporządzenia przez organizację ruchu rozumie się mające wpływ na ruch drogowy: geometrię drogi, zakres dostępu do drogi, sposób umieszczenia znaków pionowych, poziomych, sygnalizatorów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu, zasady i sposób działania sygnalizacji znaków świetlnych, znaków o zmiennej treści i innych zmiennych elementów (§ 1 ust. 2 pkt 1). Z kolei przez projekt organizacji ruchu rozumie się dokumentację sporządzoną w celu zatwierdzenia organizacji ruchu przez właściwy organ zarządzający ruchem (§ 1 ust. 2 pkt 2). Organ zarządzający ruchem zatwierdza organizację ruchu na podstawie złożonych projektów (§ 3 ust. 1 pkt 3). Elementy, jakie powinien zawierać projekt organizacji ruchu, zostały wymienione w § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r.: 1) plan orientacyjny w skali od 1:10000 do 1:25000 z zaznaczeniem drogi lub dróg, których projekt dotyczy; 2) plan sytuacyjny w skali 1:500 lub 1:1000 (w uzasadnionych przypadkach organ zarządzający ruchem może dopuścić skalę 1:2000 lub szkic bez skali) zawierający: a) lokalizację istniejących, projektowanych oraz usuwanych znaków drogowych, urządzeń sygnalizacyjnych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu; dla projektów zmian stałej organizacji ruchu dopuszcza się zaznaczenie lokalizacji tylko znaków i urządzeń dla nowej organizacji ruchu, b) parametry geometrii drogi; 3) program sygnalizacji i obliczenia przepustowości drogi - w przypadku projektu zawierającego sygnalizację świetlną; 4) zasady dokonywania zmian oraz sposób ich rejestracji - w przypadku projektu zawierającego znaki świetlne lub znaki o zmiennej treści oraz w przypadku projektu dotyczącego zmiennej organizacji ruchu lub zawierającego inne zmienne elementów mające wpływ na ruch drogowy; 5) opis techniczny zawierający charakterystykę drogi i ruchu na drodze, a w przypadku organizacji ruchu związanej z robotami prowadzonymi w pasie drogowym - opis występujących zagrożeń lub utrudnień; przy robotach prowadzonych w dwóch lub więcej etapach opis powinien zawierać zakres planowanych robót dla każdego etapu i stan pasa drogowego po zrealizowaniu etapu robót; 6) przewidywany termin wprowadzenia czasowej organizacji ruchu oraz termin wprowadzenia nowej stałej organizacji ruchu lub przywrócenia poprzedniej stałej organizacji ruchu - w przypadku projektu dotyczącego wykonywania robót na drodze; 7) nazwisko i podpis projektanta.

W myśl § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. do przedstawionego do zatwierdzenia projektu organizacji ruchu powinna zostać dołączona opinia m.in. komendanta miejskiego Policji – w przypadku projektu obejmującego drogę położoną w mieście na prawach powiatu. Po rozpatrzeniu złożonego projektu organizacji ruchu organ zarządzający ruchem może:

1) zatwierdzić organizację ruchu w całości lub w części:

a) bez zmian,

b) po wprowadzeniu zmian lub wpisaniu uwag dotyczących wdrożenia organizacji ruchu;

2) odesłać projekt w celu wprowadzenia poprawek;

3) odrzucić projekt (§ 8 ust. 2). Przy czym zgodnie z § 8 ust. 5 analizowanego rozporządzenia projekt podlega odrzuceniu w przypadku stwierdzenia: 1) że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego;

2) niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Ponadto – stosowanie do § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. - organ zarządzający może odrzucić projekt w przypadku stwierdzenia:

1) niezgodności projektowanej organizacji ruchu z założeniami polityki transportowej lub potrzebami ludności lokalnej;

2) nieefektywności projektowanej organizacji ruchu.

W przedmiotowym projekcie organizacji ruchu zatwierdzonym zaskarżonym aktem przewidziano ustawienie barier betonowych. W pkt. 4 projektu zawierającym opis projektowanych rozwiązań wskazano, iż w okolicach ul. [...] należy ustawić "bariery drogowe betonowe", wymieniono je także w tabeli nr 1 "projektowane oznakowanie pionowe i poziome – urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego" oraz zaznaczono powyższe bariery betonowe również na planie sytuacyjnym. Zgodnie z pkt 7.1 złącznika nr 4 rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. drogowe bariery ochronne są urządzeniami bezpieczeństwa ruchu drogowego stosowanymi w celu fizycznego zapobieżenia zjechaniu pojazdu z drogi w miejscach, gdzie jest to niebezpieczne, wyjechaniu pojazdu poza koronę drogi, przejechaniu pojazdu na jezdnię przeznaczoną dla przeciwnego kierunku ruchu lub niedopuszczenia do powstania kolizji pojazdu z obiektami lub przeszkodami stałymi znajdującymi się w pobliżu jezdni. Stosowanie drogowych barier ochronnych dopuszczalne jest tylko wtedy i w takich miejscach, w których przewidywane skutki wypadków będą poważniejsze niż skutki najechania pojazdu na barierę. W cytowanym rozporządzeniu betonowe bariery ochronne zostały określone symbolem U-14b, a lokalizacja drogowych barier ochronnych została przestawiona na rysunkach od 7.1 do 7.11. Opisany powyżej projekt organizacji ruchu posługuje się wyłącznie pojęciem bariery drogowe betonowe, bez użycia symbolu nadanego w rozporządzeniu, przy czym przyjąć należy, iż mimo braku precyzji w tym zakresie, iż chodzi właśnie o bariery oznaczone symbolem U-14 b. W treści projektu brak jest jakiejkolwiek analizy i uzasadnienia dla ich wprowadzenia w projektowanej organizacji ruchu. Brak jest także analizy na jakiej podstawie uznano, iż przewidywane skutki wypadków będą poważniejsze niż skutki najechania pojazdu na barierę, mimo, iż tylko w takich sytuacjach dopuszczalne jest stosowanie powyższych barier.

Próbę uzasadnienia ich wprowadzenie podjął się organ dopiero w odpowiedzi na skargę. Organ mianowicie podał, iż zastosowanie tych barier na działce nr [...] uznał za uzasadnione mając na uwadze odbywający się na drodze ruch pojazdów ciężkich, dowożących i wywożących materiały budowlane z działki skarżącego, dodając, iż odcinek drogi rowerowej na wysokości działki nr [...] jest miejscem szczególnie niebezpiecznym dla rowerów, gdyż bezpośrednio przylega do placu, po którym codzienne porusza się wiele pojazdów ciężarowych, natomiast przewidywane skutki wypadków drogowych z udziałem rowerzystów i pojazdów ciężarowych byłyby poważniejsze od ewentualnego najechania roweru na barierę ochronną. Mając na uwadze powyższe, zastosowanie w projekcie organizacji ruchu barier ochronnych U-14b na wysokości działki skarżącego było - zdaniem organu - jak najbardziej uzasadnione, racjonalne i zgodne z przepisami prawa.

Przede wszystkim należy zauważyć, iż stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę nie może zastępować uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia ani też go uzupełniać, gdyż odpowiedź nie podlega ocenie w zakresie legalności. Odpowiedź będąca pismem procesowym należy bowiem do postępowania sądowego, a nie administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007 r., II OSK 1446/06). Właściwą organizację ruchu stanowi zespół czynników mających bezpośredni wpływ na ruch drogowy w kontekście jego bezpieczeństwa. Realizacja celu, jakim jest bezpieczny ruch na drodze, zależy od poziomu merytorycznego projektu organizacji ruchu, a więc dokumentacji przedkładanej organowi właściwemu do jej zatwierdzenia. W orzecznictwie wskazuje się, iż analiza i uzasadnienie zastosowania określonego rozwiązania powinno wynikać z projektu organizacji ruchu, a dokładnie z wymaganego przez § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenie z dnia 23 września 2003 r. opisu technicznego zawierającego charakterystykę drogi i ruchu na drodze. Ten bowiem element projektu stałej organizacji ruchu ściśle się wiąże z uzasadnieniem dla umieszczenia w drodze określonych znaków drogowych, sygnałów i urządzeń (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2014 r., II SA/Sz 723/13, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2018 r., III SA/Gd 880/17). Podkreślić należy, iż zatwierdzenie projektu organizacji ruchu nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną. Jak już wskazano organ zarządzający ruchem może podjąć jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r., w tym odesłać projekt w celu wprowadzenie zmian. Zwrócić również należy uwagę na fakultatywne przesłanki odrzucenia projektu wskazane w § 8 ust. 6 tego rozporządzenia, tj. nieefektywność projektowanej organizacji i sprzeczność z potrzebami społeczności lokalnej. Prawodawca wymaga zatem od organu merytorycznej analizy projektu, a więc oceny jego rzetelnego sporządzenia, zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Go 11/17).

W rozpoznawanej sprawie zaskarżony akt zatwierdzenia projektu organizacji ruchu został zatem wydany bez wnikliwej analizy organu w zakresie skutków wprowadzonej organizacji oraz bez należytego jej uzasadnienia, zwłaszcza w kontekście tego, iż co najmniej od momentu doręczenia postanowienia Sądu Rejonowego z [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...] organ miał zidentyfikowane potrzeby skarżącego polegające na zachowaniu dotychczasowej odpowiedniej szerokości drogi na wysokości wjazdu na jego działkę niezbędną do wjazdu pojazdów w związku prowadzoną od 30 lat działalnością gospodarczą, którą nowa organizacja ruchu poprzez umieszczenie barier betonowych w istocie niweczy. Stąd też organ winien był wyważyć w tym zakresie różne potrzeby ludności lokalnej, czego w ocenie Sąd nie uczynił w sposób dostateczny wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 8 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r.

Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę należy zauważyć, iż w istocie sprowadza się ona do tego, iż wprowadzone bariery betonowe mają na celu uchronić rowerzystów przed wypadkami z pojazdami poruszającymi się po jezdni. Całkowicie jednak ta argumentacja pomija cel ich umieszczania wynikający z załącznika nr 4 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. Drogowe bariery ochronne stosuje się bowiem do zabezpieczania pojazdów będących w ruchu (pkt 7.1), natomiast do zabezpieczania powierzchni przeznaczonych dla pieszych i rowerzystów stosuje się: separatory, azyle prefabrykowane lub wbudowane na stałe, balustrady, poręcze i barieroporęcze, ogrodzenia segmentowe i łańcuchowe, kładki dla pieszych i słupki metalowe lub z tworzywa sztucznego w formie prostej lub ozdobnej w szczególności w celu niedopuszczenia do wjeżdżania pojazdów na chodniki lub ciągi piesze albo rowerowe stosuje się słupki blokujące U-12c (pkt 1 – zasady ogólne, pkt 5). Powyższe wskazuje, iż dla zapewnienia bezpieczeństwa rowerzystom nie przewidziano drogowych barier ochronnych, które przewidziane zostały w zaskarżonym akcie. Nie sposób również uznać, dokonując analizy projektu organizacji ruchu w kształcie przedstawionym do zatwierdzenia – na co słusznie zwraca uwagę skarżący – aby miejsca, w których przewidziano te bariery były to miejsca niebezpieczne w rozumieniu pkt. 7.1 załącznika nr 4 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. i konieczne było ich zastosowanie, aby zapobiec zjechaniu z drogi, czy też zapobiec wyjechaniu pojazdu poza koronę drogi, przejechaniu pojazdu na jezdnię przeznaczoną dla przeciwnego kierunku ruchu lub niedopuszczenia do powstania kolizji pojazdu z obiektami lub przeszkodami stałymi znajdującymi się w pobliżu jezdni.

Ponadto należy zauważyć, iż w istocie w projekcie nie sprecyzowano w sposób jednoznaczny o jakiego rodzaju betonowe bariery ochronne chodzi. W załączniku nr 4 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. na rys. 7.9 i 7.10 wskazano betonowe bariery ochronne, które maja różną wysokość, co wiąże się równie z zachowaniem odpowiedniej odległości od krawężnika, czyniąc w tej części projekt niewykonalny. Tym samym organ w sposób niedostateczny ocenił zgodność projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, co należało do jego obowiązków stosownie do § 8 ust. pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. Ponadto analiza akt sprawy wskazuje, iż zaskarżony akt wydany został także z naruszeniem § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. Projekt organizacji ruchu zatwierdzony został przez organ mimo braku załączonej do projektu opinii komendanta miejskiego Policji. Zaskarżony projekt nie był projektem uproszczonym, nie dotyczył wyłącznie dróg gminnych lub drogi wewnętrznej, nie korzystał tym samym ze zwolnienia, o którym mowa § 7 ust. 3 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. Opinia taka wydana została dopiero po zatwierdzeniu projektu, tj. [...] kwietnia 2018r. (k. 99). W dniu [...] stycznia 2018r. wydana została pozytywna opinia miejskiego komendanta Policji, ale dotyczyła ona projektu tymczasowej organizacji ruchu, a zatem innego projektu. Zdaniem Sądu w świetle powołanego § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. załączenie opinii komendanta miejskiego Policji jest wymogiem koniecznym i braku tego nie można konwalidować, załączając wymagany dokument już po zatwierdzeniu projektu. Powyższe sprzeniewierzałoby się celowi, dla którego powyższa opinia jest wymagana, czyli ocenie projektowanych rozwiązań w organizacji ruchu z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Przyznać należy rację skarżącemu, iż ogrodzenia U-12a stosuje się w celu ochrony pieszych i oddzielenia ich od jezdni, uniemożliwienia im przekraczania jezdni w miejscach niedozwolonych lub skanalizowania ruchu pieszych (pkt 5. 4 załącznika nr 4 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r.), a nie w celu ochrony rowerzystów, jak uczyniono w zatwierdzonym projekcie. Jednakże powyższe ogrodzenia zostały przewidziane w miejscach, oddalonych od działki skarżącego, w żaden sposób nie naruszając jego interesu prawnego, a tym samym nie był on uprawniony do skutecznego podnoszenia zarzutów w odniesieniu do tej części projektu.

Stwierdzone powyżej naruszenia przepisów prawa należało ocenić jako istotne w rozumieniu art. 91 ust. 4 u.s.g. W myśl bowiem art. 91 ust. 1 u.s.g. nieważna jest uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczna z prawem, zgodnie zaś z art. 91 ust. 4 u.s.g. w wypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały (zarządzenia), lecz tylko wskazuje się, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Analiza przywołanych przepisów prowadzi do wniosku o istnieniu dwu rodzajów wad uchwał (zarządzeń): pierwszej w postaci "nieistotnego naruszenia prawa" oraz drugiej, określanej jako "sprzeczność z prawem", która obejmuje, jak należy sądzić, naruszenia prawa o charakterze istotnym. Przez sprzeczność taką należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok NSA z 29 listopada 2006 r., I OSK 1287/06 , LEX nr 320891). Termin "sprzeczność" jest pojęciem nieostrym. Sprzeczność uchwały z prawem musi być oczywista i bezpośrednia (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2007 , IV SA/Wa 2296/06). Przesłanki nieważności aktów jednostek samorządu terytorialnego, co podkreśla się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, nie pokrywają się z przyczynami nieważności decyzji i postanowień z art. 156 k.p.a. (por. A. Matan w: B. Dolnicki (red.) Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2010, s.879).

Za "istotne" naruszenie prawa uznać należy uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (z uzasadnienia wyroku TK z 9 grudnia 2003 r., P 9/02). Może ono polegać na naruszeniu prawa materialnego albo procesowego, o ile naruszenie norm procesowych mogło mieć wpływ na materialne ukształtowanie treści aktu.

Wobec stwierdzonych powyżej naruszeń - na mocy art. 147 § 1 p.p.s.a. – Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego aktu, o czym orzeczono w pkt I wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego kwotę 797 zł, w tym :

a. 300 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu,

b. 17 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa

c. 480 zł tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego radca prawnym, ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 268).