Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1127/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56 § 1 pkt 1, art. 57 § 1, art. 58 § 1 i  § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała, po rozpoznaniu w dniu 2 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej PPHU A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 737/18 w sprawie ze skargi PPHU A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia w całości postępowania w sprawie wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnej oddala skargę kasacyjną NSA/wyr. 1 - wyrok


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z 28 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę PPHU A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 16 stycznia 2018 r. w przedmiocie umorzenia w całości postępowania w sprawie wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnej.

2. Od powyższego wyroku strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to jest:

- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., dalej: "k.p.a.") polegające na oddaleniu w całości skargi na skutek przeprowadzenia wadliwej kontroli działań organów i niedostrzeżenie tego, że w sytuacji kiedy postępowanie egzekucyjne uprzednio zawieszone w dacie złożenia wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnych zostało podjęte przed rozpoznaniem danego, wniosku to należało potraktować wniosek jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego skarżącej z uwagi na ważny interes skarżącej a nie umarzać postępowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi,

- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 105 § 1 k.p.a. polegające na oddaleniu w całości skargi na skutek przeprowadzenia wadliwej kontroli działań organów i niedostrzeżenie tego, że organ błędnie uznał, że postępowanie w sprawie wniosku skarżącej-o uchylenie czynności egzekucyjnej zajęcia rachunku bankowego jest bezprzedmiotowe albowiem w dacie rozpoznania wniosku-postępowanie egzekucyjne nie było już zawieszone, podczas gdy w związku z zmianą okoliczności należało dany wniosek rozpoznać jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego i tym samym zachowany został przedmiot postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi.

Mając powyższe na uwadze skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez NSA oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych

3. Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przy czyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że w sprawie nastąpiło takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć szczególna relacja między faktem a prawem, z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej. Umorzenie postępowania w przypadku bezprzedmiotowości jest obligatoryjne, a decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna ze stwierdzeniem braku przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.

W sprawie bezsporny jest fakt, że wobec skarżącej toczyło się postępowanie egzekucyjne. Należy wskazać, że okoliczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w związku ze wstrzymaniem wykonania decyzji, nie niweczy tytułu tej egzekucji. Złożony, w związku ze wstrzymaniem wykonania decyzji wniosek skarżącej o odblokowanie i umożliwienie korzystania z konta bankowego firmy stał się w toku postępowania bezprzedmiotowy, skoro w międzyczasie, zanim został on rozstrzygnięty przez właściwy organ, nastąpiło zdarzenie pozwalające na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, którego skutkiem było także podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Takim zdarzeniem jest wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 5 kwietnia 2017 r., V SA/Wa 1110/16 oddalającego skargę na decyzję stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, który to wyrok się uprawomocnił. Organ zatem dysponuje prawomocnym orzeczeniem w sprawie, potwierdzającym zasadność wydanej decyzji a w konsekwencji, także tytułu wykonawczego, uprawniającego do prowadzenia egzekucji. Odpadła więc podstawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego wynikająca z czasowego, wynikającego ze wstrzymania przez sąd wykonania decyzji niemożności prowadzenia egzekucji. Postępowanie egzekucyjne zasadnie zostało podjęte, zaś postępowanie wywołane nierozstrzygniętym wnioskiem skarżącej o uchylenie czynności egzekucyjnej, wynikającym ze wstrzymania wykonania decyzji i będącego jej następstwem zawieszenia postępowania egzekucyjnego, uznane za bezprzedmiotowe.

Trafnie wobec tego Sąd pierwszej instancji za organem podatkowym wskazał, że w sprawie doszło do zawieszenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, na mocy wydanego przez organ egzekucyjny, na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., postanowienia z 15 lipca 2016 r., jednak – jeszcze przed rozpatrzeniem wniosku skarżącej z 23 marca 2017 r. o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, zawieszone postępowanie egzekucyjne zostało podjęte, wydanym, na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a., postanowieniem z 7 listopada 2017 r.

Przepis art. 58 § 1 u.p.e.a. potwierdza zasadę, że sam fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznego uchylenia czynności egzekucyjnych. Z § 2 tego przepisu wynika natomiast, że organ egzekucyjny może uchylić dokonane jeszcze przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, czynności egzekucyjne. Postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu jest swego rodzaju postępowaniem wpadkowym, prowadzonym w ramach postępowania egzekucyjnego, o relatywnie wąskim zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie przesłanek zawartych w tym przepisie, możliwe jest podjęcie mającego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych. Norma ujęta w art. 58 § 2 u.p.e.a. może znaleźć zastosowanie jedynie w fazie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Z przytoczonych regulacji, na co słusznie zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wynika, że wnioskowane przez skarżącą rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter uznaniowy i uzależnione jest od łącznego spełnienia przesłanek określonych w § 2, tj. jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie oraz osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Powołana norma prawna może znaleźć zastosowanie jedynie w fazie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy art. 58 § 2 i 3 u.p.e.a. muszą być bowiem odczytywane łącznie z § 1 tego przepisu

W sprawie niniejszej, z uwagi na wstrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 czerwca 2016 r., V SA/Wa 1110/16 wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 8 marca 2016 r., będącej podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego, postanowieniem z 15 lipca 2016 r. organ egzekucyjny zawiesił na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne. Natomiast wyrokiem z 5 kwietnia 2017 r., V SA/Wa 1110/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 8 marca 2016 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Wyrok ten stał się prawomocny, w związku z tym, że postanowieniem z 22 września 2017 r., V SA/Wa 1110/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną na ten wyrok.

Stosownie do art. 61 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Tym samym słusznie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że po uprawomocnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie się z 5 kwietnia 2017 r., V SA/Wa 1110/16, utraciło moc wstrzymanie wykonania decyzji, co obligowało organ do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, zasadnie postanowieniem z 7 listopada 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], skoro ustała przesłanka jego zawieszenia. Organ zobowiązany był zatem do kontynuowania wszczętego postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego słusznie Sąd administracyjny pierwszej instancji uznał, że brak było podstaw do rozpatrzenia wniosku skarżącej o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w oparciu o przepis art. 58 § 2 u.p.e.a. Jeżeli bowiem ustały przesłanki do zawieszenia postępowania to brak było podstaw do stosowania art. 58 § 2 u.p.e.a. Jak już wskazano w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z 15 lipca 2016 r. zawieszono prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, a następnie podjęto je postanowieniem z 7 listopada 2017 r., co nastąpiło przed rozstrzygnięciem wniosku skarżącej o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Ta okoliczność sprawiła, że badanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. przesłanek określonych w art. 58 § 2 u.p.e.a., było niecelowe. Norma ujęta w art. 58 § 2 u.p.e.a. może bowiem znaleźć zastosowanie jedynie w fazie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego zostało podjęte przed przystąpieniem organu pierwszej instancji do rozpoznania wniosku spółki o uchylenie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] S.A. Tym samym Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie niniejszego wniosku należało uznać za bezprzedmiotowe

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a z uwagi na nieprzeprowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania pod kątem zasadności ograniczenia egzekucji i uchylenia zajęcia rachunku bankowego, w skutek którego spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności, generowania dochodów i tym samym wykonania ciążącego na niej obowiązku podatkowego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 81 § 4 u.p.e.a. wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.