Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 999/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

III S A /Gl 999/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: WSA Małgorzata Jużków (spr.) WSA Małgorzata Walentek Protokolant: Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., w sprawie nr [...], wydaną po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz art.104 § 1 i § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u E. F. choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 21 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) – obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz.

Jak wynika z treści uzasadnienia rozstrzygnięcie oparto na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ze względu na brak spełnienia kryterium ubytku słuchu wynoszącym 45 dB w uchu lepiej słyszącym oraz wystąpienie objawów niedosłuchu po upływie 2 lat od ustania narażenia zawodowego. Wskazano, że ubytek słuchu wynosił w UL - [...]dB, w UP – [...] dB, a ustanie narażenia na hałas nastąpiło w 1999 r.

Z oceny narażenia zawodowego z [...] 2003 r. wynikało, że E. F. podczas zatrudnienia w latach 1982- 1999 kolejno w "A" w C. i w "B" w S. na stanowisku [...], [...] pracował w hałasie o natężeniu w granicach 78 – 92 dB czyli warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez uprawnione placówki orzecznicze niemożliwe było wydanie decyzji o jej stwierdzeniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. F. podniósł, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, gdyż leczy się na niedosłuch od 1998 r., a jako potwierdzenie zarzutów załączył audiogramy przeprowadzonych badań słuchu w latach 1998, 1999 i 2002.

Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art.138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy skarżącego poczynione przez organ pierwszej instancji. Uznał, że pracował on kolejno w latach 1982-1996 w "A" w C. jako [...] i w latach 1996 -1999 w "B" w S. jako [...], gdzie hałas w środowisku pracy stanowił zagrożenie dla narządu słuchu.

Dalej powołał się na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z [...] r. oraz nr [...] Instytutu Medycyny Pracy z [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, co wykluczyło u E. F. stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych(...)

W skardze z [...] r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem organu odwoławczego E. F. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, nie zgadzając się z jej argumentacją. Zarzucił organom inspekcji sanitarnej błędne ustalenia faktyczne co do niedosłuchu, a w szczególności wielkości jego ubytku oraz stwierdzenia pierwszych objawów niedosłuchu po upływie 2 lat od ustania narażenia. Zdaniem skarżącego miało ono miejsce w 1998 r. czyli w okresie pracy zawodowej i narażenia na czynnik szkodliwy w środowisku pracy jakim był hałas. Podkreślił, że niezrozumiałe są dla niego różnice stwierdzonego ubytku słuchu wynikające z poszczególnych badań prowadzonych w latach 1998 – 2003, które wykazywały tendencję wzrostu ubytku słuchu, w przeciwieństwie do wyników badań przeprowadzonych w roku 2004 w Instytucie na których oparto niekorzystne dla niego orzeczenie, a w konsekwencji i decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do uznania zasadności podniesionych w niej zarzutów. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z obowiązującą od 3 września 2002 r. definicją choroby zawodowej zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) przy stwierdzaniu choroby zawodowe uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zwanym "narażeniem zawodowym". Zgłoszenie podejrzenia oraz jej rozpoznanie może nastąpić w okresie zatrudnienia w narażeniu lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Dla obustronnego ubytku słuchu typu ślimakowego (pozycja 21 wykazu) okres w którym wystąpienie objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia wynosi 2 lata (§ 2 ust. 2)

Z powyższego zapisu wynika w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych oraz, że zostało spowodowane (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) pracą w narażeniu zawodowym. W niniejszej sprawie jednostka orzecznicza I szczebla rozpoznała schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jednakże nie uznała jego zawodowego pochodzenia ze względu na fakt ustania narażenia na hałas w [...] 1999 r., czyli jak należy domniemywać, gdyż nie zostało to wyjaśnione, z powodu upływu ponad 2 lat od wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby mimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Stwierdzono niedosłuch obustronnie odbiorczy, społecznie niewydolny, którego ubytek określono dla obu uszu w wysokości [...] dB. Orzeczenie wydano [...] r. Placówka II szczebla, po przeprowadzeniu badań słuchu takimi samymi metodami, w orzeczeniu z [...] r. stwierdziła stopień ubytku słuchu obustronnie odbiorczego w wysokości dla UP -[...] dB i UL – [...] dB i orzekła o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej słuchu ze względu na brak spełnienia kryterium wysokości niedosłuchu wynoszącego 45 dB dla ucha lepiej słyszącego oraz brak udokumentowanych objawów niedosłuchu w okresie 2 lat od ustania narażenia zawodowego, co nastąpiło w 1999 r.

Rozpatrywana skarga zawiera słuszny zarzut braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności określenia rzeczywistego stopnia ubytku słuchu skarżącego i błędnych ustaleń czasokresu narażenia zawodowego w stosunku do wystąpienia pierwszych udokumentowanych objawów chorobowych, które to ustalenie w konsekwencji mogło prowadzić do naruszenia prawa materialnego.

Rozstrzygając sprawę, mając w pamięci wniesioną skargę, trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom nie dał wiary i odmówił mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja wskazanym wymaganiom nie odpowiada, gdyż uzasadnienie charakteryzuje lakoniczność jej pisemnych motywów. Nadto organ odwoławczy oparł się na opinii lekarskiej, jaką jest orzeczenie placówki diagnostycznej II szczebla, której treść pozostaje w sprzeczności z innymi dowodami zebranymi w sprawie. Bezspornym jest, że skarżący zakończył pracę zawodową w [...] 1999 r., kiedy przeszedł na [...], zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonano [...] 2004 r., a decyzję organ I instancji wydał [...] r. Jednakże z załączonych do odwołania audiogramów wynika, że skarżący cierpiał na dolegliwości słuchu już w 1998 r. i leczył się w Przychodni Przyzakładowej w S. –[...]. Z przedłożonych sądowi akt postępowania nie wynika aby orzecznicza jednostka odwoławcza przed wydaniem orzeczenia z [...] r. dysponowała dokumentacją lekarską skarżącego dołączoną do odwołania wniesionego [...] r. W postępowaniu odwoławczym nie uzupełniono w tym zakresie wskazanego wyżej orzeczenia, a ujawnione nowe, aczkolwiek istniejące w dacie wydania decyzji dowody pominięto. Postępowanie odwoławcze prowadzone przed wydaniem zaskarżonej decyzji sprowadzało się wyłącznie do ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji. Należy stwierdzić, że nie uwzględniono w niej argumentacji odwołania i nowych dowodów, nie odniesiono się do nich także w uzasadnieniu decyzji bezkrytycznie przyjmując jako podstawę jej wydania negatywne opinie jednostek orzeczniczych. Nie dokonano ich wnikliwej oceny, którą sprowadzono do stwierdzenia, że "wyczerpano dwuszczeblowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy", a "uprawnione placówki diagnostyczne w konkluzjach wydanych orzeczeń lekarskich stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej". Nie odniesiono się do treści tych orzeczeń i zawartych w nich sprzecznych ze sobą ustaleń stopnia ubytku słuchu, istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wątpliwy wydaje się wynik badania stopnia ubytku słuchu wykazany przez Instytut w [...] 2004 r. ([...] dB) w zestawieniu z wynikami badań przeprowadzonych tymi samymi metodami w okresie wcześniejszym ([...] dB). Tym bardziej, że za chybiony należy uznać argument upływu 2 lat od wystąpienia objawów chorobowych niedosłuchu od ustania narażenia na czynnik szkodliwy. Objawy wystąpiły w 1998 r., a narażenie ustało w roku 1999. Fakt wszczęcia postępowania w sprawie, bez wydania wymaganego prawem postanowienia (§ 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych..) na podstawie Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej sporządzonej przez pracodawcę [...] 2003 r. nie przesądzał o upływie 2 lat od stwierdzenia objawów choroby w stosunku do ustania narażenia zawodowego, zakreślonych rozporządzeniem z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych dla możliwości stwierdzenia choroby zawodowej słuchu wymienionej w pozycji 21 wykazu.

Tym samym budzi wątpliwości argumentacja decyzji organu odwoławczego o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej słuchu i uzasadnia twierdzenie, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji uchybił dyspozycji art. 7, art. 77 oraz dyrektywie wnikliwej i konsekwentnej oceny wiarygodności zebranego materiału dowodowego, wynikającej z art. 80 k.p.a.

Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. Z konstrukcji prawnej choroby zawodowej wynika obowiązek wykazania bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych.

Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości występujących w toku prowadzonego postępowania dowodowego, a wydana przez niego decyzja winna być zgodna z prawem. Winien pamiętać, że jak to już wielokrotnie podkreślano w innych orzeczeniach sądowych w sprawie chorób zawodowych orzeczenie lekarskie jest opinią podlegającą ocenie tak jak każdy inny dowód zebrany w toku postępowania. Tym bardziej, że obie placówki orzecznicze stwierdziły niedosłuch obustronny odbiorczy charakterystyczny dla działania czynnika szkodliwego jakim jest hałas, a nie rozpoznały go jako zawodowego ze względu na niską jego wielkość i znaczny upływ czasu od ustania narażenia. Te ostatnie argumenty opierają się na budzących wątpliwości ustaleniach dowodowych organu administracji, który pominął dowody przedstawione przez stronę. Art. 78 k.p.a. stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Inaczej mówiąc organ nie może odmówić przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę, co miało miejsce w niniejszej sprawie chociaż nie zostało formalnie wyartykułowane. Organ ma również obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla sprawy okoliczności i jest zgodna z innymi ustaleniami dowodowymi. Zaś w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odnieść się do poczynionych ustaleń i wyjaśnić wszelkie występujące w sprawie wątpliwości czy rozbieżności.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ Inspekcji Sanitarnej uwzględni powyższe rozważania Sądu i uzupełni materiał dowodowy o pełną dokumentacja chorobowa skarżącego znajdująca się w Przychodni Zakładowej w S. i Poradni Chorób Zawodowych w S., którą następnie przedłoży Instytutowi Medycyny Pracy celem uwzględnienia przy wydaniu uzupełniającego orzeczenia. Winno ono zawierać szczegółowe uzasadnienie wyjaśniające przyczyny uznania wykazanych w jego badaniach wysokości ubytków słuchu skarżącego jako ostatecznych i uzasadniających uznanie braku przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej słuchu. Nadto wyjaśnienie przyczyny różnic wyników badań audiometrycznych (tonalnych, impedancyjnych i ABR) prowadzonych tymi samymi metodami w okresie od 1998 r., które zawsze były wyższe niż wymagane 45 dB w uchu lepiej słyszącym w stosunku do wyniku badania Instytutu w roku 2004 r. oraz wyjaśnienie wątpliwości - czy różnica 1 dB nie stanowi dopuszczalnego błędu pomiaru lub odczytu.

Mając na względzie powyższe, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy, została ona uchylona na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art.152 p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.