Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 676/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia i. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2081/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi i. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2081/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu i. sp. z o.o. z siedzibą w G. (zwanej dalej: "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że spółka wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych wskazała, że na skutek działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K., zablokowano jej wszystkie konta bankowe, uniemożliwiając tym samym pozyskanie i dysponowanie środkami pieniężnymi. Komornicy zajęli również wszystkie środki ruchome strony. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o majątku i dochodach wynikało zaś, że jej kapitał zakładowy wynosi 6.000.000 zł, a wartość środków trwałych 2.024.729,36 zł. W ostatnim roku obrotowym skarżąca poniosła stratę w wysokości 373.575,72 zł. Spółka oświadczyła, że na rachunku bankowym w [...] S.A. [...] nie posiada żadnych środków pieniężnych.

Mimo dwukrotnego wezwania skarżącej do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących jej sytuację finansową, spółka nie udzieliła odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia nie dostrzegł przesłanek warunkujących zwolnienie strony od kosztów sądowych w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd podkreślił, że oświadczenia spółki nie były wystarczające by orzec o przyznaniu prawa pomocy. Skarżąca nie dostarczyła zaś jakiegokolwiek materiału dowodowego, na podstawie którego możliwe byłoby dokonanie analizy stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony.

W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Dodatkowo w piśmie z dnia 18 maja 2015 r. skarżąca oświadczyła, iż podtrzymuje zażalenie "z powodu rażącego naruszenia prawa".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów sądowych. Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W przedmiotowej sprawie przede wszystkim zwrócić uwagę należy na brak możliwości dokonania oceny rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej. Wobec wątpliwości co do sytuacji majątkowej strony najpierw referendarz sądowy, a następnie sąd, działając w oparciu o art. 255 p.p.s.a., rozpoczął postępowanie wyjaśniające występując do skarżącej o przedłożenie odpowiednich dokumentów i udzielenie dodatkowych informacji w tym zakresie (zob. zarządzenia: referendarza sądowego z dnia 20 sierpnia 2014 r. – k. 19-20 i sędziego sprawozdawcy z dnia 17 lutego 2015 r. - 41 akt sądowych). Skarżąca jednak w ogóle nie zareagowała na przedmiotowe wezwania, wypełniając jedynie formularz PPPr. Co więcej mając świadomość, że jej bierna postawa w istocie zadecydowała o niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciu w kwestii zwolnienia od kosztów sądowych – nawet na etapie zażalenia nie podjęła próby wyjaśnienia i doprecyzowania jej sytuacji materialnej, poprzestając na stwierdzeniu o rażącym naruszeniu prawa przez Sąd pierwszej instancji.

Podkreślenia wymaga, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie przedstawia żądanych informacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania. W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, który może – tak jak w niniejszej sprawie – okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.