Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1355/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 30, art. 30a, art. 33, art. 35
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23, art. 23a, art. 28, art. 29
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 71/11 w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od S. T. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 71/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę S. T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010r. Nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] 05.2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek S. T. o przyznanie płatności bezpośredniej (ozn. dalej OB) na rok 2008 obejmującej jednolitą płatność obszarową (JPO) i przejściowe płatności z tytułu owoców miękkich (OM). Ponadto skarżący zawnioskował o przyznanie na 2008 r. uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (UPO). Wniosek ten dotyczył również przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Nadto w dniu 13.05. 2008r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej dotyczył przyznania płatności do obszaru 13 działek rolnych: A o pow. 0,24 ha gdzie strona zadeklarowała łąkę trwałą; B - 0,86 ha sad śliwkowy; C - 1,41 ha porzeczka czarna; D/D1 - 0,36 ha mieszanka zbożowa; E/E1 - 0,30 ha malina; F - 0,10 ha ziemniaki; G/G1 - 0,11 ha pszenica ozima; H - 0,19 ha łąka trwała; l - 0,21 ha porzeczka czarna; J - 0,22 ha sad jabłoniowy. W/w działki rolne były położone na działkach ewidencyjnych: nr 458 (działka rolna A), 527 (B, C), 539/1 (F, E/E1, D/D1), 539/2 (D, E), 544/10 (G), 544/9 (G/G1), 546 (H, J), 550 (550). Skarżący łącznie zadeklarował 4,00 ha do płatności JPO; 0,47 ha do płatności UPO i 0,30 ha do płatności OM.

W dniu [...] 07.2008 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu. W jej wyniku stwierdzono zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do w/w płatności wobec powierzchni faktycznie do nich uprawnionej. Dotyczyło to obszaru zadeklarowanego jako ''działka rolna A (powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,04 ha), B (0,49 ha), C (1,05 ha), E/E1 (0,19 ha), F (0,05 ha), G/G1 (0,05 ha), H (0,13 ha) oraz l (0,05 ha)." W/w kontrola została uzupełniona inspekcją z dnia [...] 10.2008 r., która była poświęcona sprawdzeniu wypełniania przez stronę wymogów związanych z tzw. dobrą kulturą rolną. W wyniku późniejszej z w/w kontroli stwierdzono, że w przypadku działki rolnej A strona nie przeprowadziła w terminie (tj. do dnia 31 lipca 2008 r.) wykoszenia i odchwaszczenia.

Podczas dalszej kontroli wniosku stwierdzono, że obszar zadeklarowany jako powierzchnia użytkowana rolniczo na działce ewid. nr 539/2, 539/1 i 527 była większa od możliwej do zadeklarowania według danych posiadanych przez ARiMR, obliczonych na podstawie danych zawartych w Ewidencji Gruntów i Budynków oraz zdjęć lotniczych.

Pierwotnie wydane w sprawie wniosku S. T. decyzje, tj. decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] 02.2009r. oraz decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR z [...] 05.2009r. nr 1383/OR06/10 odmawiające przyznania S. T. wnioskowanych płatności i nakładające sankcje zostały na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 03.03.2010r. sygn. akt I SA/Kr 965/09 uchylone ze względu na stwierdzenie przez Sąd braków postępowania wyjaśniającego dotyczących w szczególności analizy zastrzeżeń skarżącego odnośnie wykonanych u niego kontroli.

Ponownie rozpoznając sprawę, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. decyzją z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...] na podstawie art. 7 ust. 1,2 i 3a, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), art. 51 ust. 1 i 2 i 71a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004r. ) w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44. Poz. 265 ze zm.), na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVA tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r.) – odmówił przyznania S. T. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 529,32 zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i odmówił przyznania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich i nałożył sankcję w wysokości 149,45 zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W/w decyzja była wynikiem stwierdzenia, że powierzchnia uprawniona za 2008 r. do płatności JPO, UPO i OM była wyraźnie mniejsza niż powierzchnia, którą skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie w/w płatności. Niezgodność ustalono na podstawie pomiarów przeprowadzonych podczas kontroli w gospodarstwie strony przy pomocy urządzeń GPS (nawigacji satelitarnej). Zawyżenia powierzchni uprawnionej do w/w płatności stwierdzono w przypadku działek rolnych: A (położona na działce ewid. nr 458), F (531/9), G/G1 (544/9 i 544/10), l (546), B (527), C (527), E/E1 (539/1) oraz H (546). Zakwestionowane części tych działek (stanowiące wg organu l instancji: 0,20 ha działki A; 0,05 ha F; 0,06 ha G; 0,16 ha l; 0,37 ha B; 0,36 ha C; 0,11 E oraz 0,06 ha działki H) zostały wykluczone z wniosku strony i potraktowane jako zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności. W przypadku działki rolnej F wykluczenie całej powierzchni było konsekwencją ocenienia sposobu gospodarowania na niej jako nieużytku. Ponieważ powierzchnia stwierdzona działek rolnych A, F, G, l była mniejsza niż minimalna powierzchnia uprawniająca działkę rolną do płatności (wynosząca 0,10 ha), z wniosku strony wykluczono całe powierzchnie tych działek. Ponadto w przypadku działki rolnej A stwierdzono uchybienia dot. dobrej kultury rolnej polegające na braku wykoszenia obszaru tej działki w terminie do końca lipca 2008 r. Ustalenia dokonane podczas tej kontroli nie pozwalały na uznanie, że na zakwestionowanym obszarze zgodnie z normami prowadzona jest uprawa roślin zadeklarowanych we wniosku strony. Wynikało to z wykrycia na zadeklarowanym przez stronę obszarze zalesień lub intensywnych zakrzaczeń (większość działki A), gruntów inaczej użytkowanych niż zadeklarowano to we wniosku (F, D), zadrzewienia i terenów rekreacyjnych (G oraz H), braku odpowiednio wysokiej obsady w przypadku plantacji (E, l, B). W przypadku działki rolnej B strona zadeklarowała do płatności ziemniaki i to ich powierzchnia została zmierzona jako kwalifikująca się do płatności (pominiętą powierzchnię stanowiła trawa i mieszanka zbożowa). W przypadku działki rolnej D do płatności zgłoszono mieszankę zbożową i tylko obszar tej uprawy zmierzono i zakwalifikowano do płatności. W przypadku działek gdzie strona zadeklarowała plantacje wieloletnie (działki rolne E, l, B) z płatności wykluczono te części działek, które nie odznaczały się minimalną obsadą charakteryzującą rośliny zadeklarowane na tych działkach, opisaną w załączniku nr 8 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r., Nr 34, póz. 200 z późn. zm.).

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości ustalenia organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu odwołania organ wyjaśnił, że pomiary geodety na zlecenie skarżącego zostały wykonane już w 2009 r. W przypadku działki rolnej B wskazał, że za uprawnioną do płatności nie uznano części tej działki okalające działkę ewid. nr 527. Drzewa okalające w/w działkę ewid. nie tworzyły bowiem zwartego obszaru, tak jak miało to miejsce w przypadku pozostałej części działki rolnej B, znajdującej się w południowej części działki ewid. nr 527. Wyjaśnił również, że wymóg zwartości sadu śliwkowego (a więc uprawy zadekl. na działce B) zawarto m.in. w pkt 1.2 załącznika nr 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r, Nr 38, póz. 454 z późn. zm.). Organ nadmienił, że prawidłowość pomiarów przeprowadzonych w 2008 r. potwierdzają również wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie strony w 2010 r. Dokumentacja fotograficzna z 2010 r. wskazuje m.in., że strona uzupełniła obsadę dot. porzeczki, malin i śliw już po 2008 r. W/w nieprawidłowości oznaczały brak dochowania przez stronę podstawowych wymogów związanych z płatnościami, o jakie starano się w przedmiotowej sprawie. Dotyczy to w szczególności art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i §1 i §4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2007r., Nr 46, poz. 306). Konsekwencje zastosowano zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.WE Nr L 345 z 20.11.2004r.), rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. w związku z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniają oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ dodał, że w zakresie zawyżenia powierzchni płatności JPO nie stwierdzono by był to wynik celowego działania producenta, tak samo jeśli chodzi o płatności OM. Organ wskazał również na zasadę postępowania wynikająca z ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, iż to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie płatności są obowiązane samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. zawarty został wniosek o uchylenie decyzji i zarzut oparcia rozstrzygnięcia na nieprzeprowadzonej kontroli z 07.10.2008r., stwierdzenie uchybień dotyczących braku wykoszenia działek rolnych do końca października 2008r., oparcie ustaleń o nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę z lipca 2008r., nieuwzględnienie pomiarów działek strony wykonanych przez geodetę i brak podania przez organ szczegółów dotyczących urządzeń wykorzystywanych do pomiaru powierzchni działek oraz informacji dotyczących kompetencji pracowników wykonujących kontrole w gospodarstwie skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 r. oddalił skargę uznając, że jest niezasadna, a zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na wstępie WSA, odnosząc się do uprzednio wydanego w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyroku z dnia 3 marca 2010r. sygn.akt I SA/Kr 965/09 wskazał, że Sąd ten uwzględniając wówczas skargę stwierdził naruszenie przepisów postępowania w związku z niewyjaśnioną kontrolą w gospodarstwie skarżącego z dnia [...] października 2008r., a także nieustosunkowanie się organu do wniesionych przez skarżącego zastrzeżeń do protokołu kontroli na miejscu.

Sąd I instancji orzekający obecnie stwierdził, że zaskarżona aktualnie decyzja wydana została z zachowaniem art.153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie i bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Wskazał, że art. 3 ustawy z dnia 27 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wprowadza istotne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., które osłabiają pozycję procesową stron postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności wskazywanych w skardze art. 6 i 7 k.p.a.

Wskazał również, że istotnym elementem sporu pomiędzy skarżącym a organem, dotyczącym ustaleń faktycznych sprawy jest kwestia kontroli w gospodarstwie skarżącego z dnia 07.10.2008r., w czasie której stwierdzono, że na działce rolnej A skarżący nie przeprowadził w terminie ( tj. do 31 lipca 2008r.) wykoszenia i odchwaszczenia ( kody DR14, N2 i N3 ). WSA podkreślił, że w przedmiotowej sprawie kwestia kontroli z dnia [...] 10.2008r. nie miała prawnego znaczenia. Zwrócił uwagę, że odnośnie podanej we wniosku działki rolnej A - łąki trwałe o pow.0,24 ha, to w wyniku kontroli która miała miejsce w dniu [...] 07.2008r. stwierdzono, że powierzchnia tej działki wynosi 0,04 ha, co spowodowało, że działka rolna A nie kwalifikowała się do wniosku z uwagi na nie spełnione kryterium powierzchni, które wynosi 0,1ha. Natomiast uzupełniająca kontrola, która została przeprowadzona w dniu [...] 10.2008r. związana była z faktem, że skarżący ( obok płatności obszarowych i ONW ) starał się również o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2008r. w wariantach SO2b01 i SO2b02,a wariant SOb02 był realizowany przez skarżącego na działce rolnej A.

WSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie najważniejsze okoliczności faktyczne ustalone zostały w wyniku kontroli w gospodarstwie skarżącego w dniu [...] 07.2008r. Celem tej kontroli było zweryfikowanie zgodności danych podanych we wniosku ze stanem faktycznym. Z uwagi na specyfikę i charakter tego rodzaju spraw, przeprowadzana kontrola ma decydujące, rozstrzygające znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. O kontroli w dniu [...] 07.2008r. skarżący został zawiadomiony i brał w niej udział. Kontrola polegała na ustaleniu granic i powierzchni zadeklarowanych przez stronę działek rolnych i zweryfikowaniu grup upraw rolnych wskazanych przez stronę na tych działkach. Pomiary powierzchni uprawnionych do płatności zostały dokonane przy pomocy odbiorników nawigacji satelitarnej (GPS) umożliwiających dokonanie obliczeń obwodu i powierzchni kontrolowanego terenu. Ostateczne wyniki pomiarów podane zostały z uwzględnieniem tolerancji, której zakres jest uzależniony od wielkości i kształtu mierzonego obszaru oraz charakterystyki urządzeń, którymi dokonano pomiaru. Wyniki kontroli utrwalone zostały w zapisach urządzeń pomiarowych, a także obszernym materiale fotograficznym. Dlatego WSA uznał, że podnoszone zarzuty dotyczące kontroli w dniu [...] 07.2008r. są niezasadne.

Sąd nie podzielił również zarzutu co do braku weryfikowalności metody GPS zastosowanej w toku kontroli na okoliczność pomiaru działek rolnych z uwagi na nie wskazanie urządzenia za pomocą którego pomiaru dokonano. Pomiar spornych działek rolnych został przeprowadzony metodą GPS i taki też sposób pomiaru został odnotowany w raporcie kontroli. Organ II instancji poinformował, że pomiary działek skarżącego zostały wykonane przy pomocy posiadanych przez ARiMR odbiorników GPS typu Trimble GEO XT. Podkreślił, że zastosowany sposób pomiaru ma umocowanie prawne w art.29 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. (Dz.U.UE. L Nr 141, poz.18 ze zm.) normującym elementy kontroli na miejscu. Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie mogą korzystać z systemów teledetekcji oraz technik globalnego systemu nawigacji satelitarnej. Odnośnie zaś zarzutu nieuwzględnienia przez organ pomiarów przedłożonych przez skarżącego, a wykonanych przez geodetę J.S. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu co do oceny przedłożonego dokumentu. Dokument ten został określony jako "wykaz powierzchni pomierzonych użytków rolnych z dnia [...] 04.2009r." Słusznie zatem organ zwrócił uwagę, że przedmiotem sprawy jest stan faktyczny z 2008r., a nie z 2009r., a nadto z przedłożonych wyników pomiarów nie wynika ani sposób, ani metoda ich przeprowadzenia. Nadto zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedłożony dokument dotyczący pomiaru pozostaje nieadekwatny do stanu sprawy: jest w nim mowa o użytkach, a nie o działkach rolnych, a podane powierzchnie pozostają w sprzeczności z danymi, które podał sam skarżący we wniosku z dnia [...] 05.2008r. o przyznanie płatności bezpośrednich, potwierdzonymi oświadczeniem skarżącego z dnia 30.10.2008r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień.

WSA stwierdził, że mając na uwadze prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy oraz poprawnie zastosowane przepisy prawa, organ zasadnie odmówił przyznania S. T. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 529,32 zł, która będzie potrącana z płatności do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz odmówił przyznania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich i nałożył sankcję w wysokości 149,45 zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

S. T., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu zaskarżył w całości powyższy wyrok skargą kasacyjną, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K., a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a/ art. 134 p.p.s.a., art. 3§1 p.p.s.a. i art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U.Nr 153, poz.1269 ze zm., dalej "p.u.s.a."), poprzez rozpatrzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyłącznie zarzutów sformułowanych w toku postępowania przez skarżącego oraz brak skontrolowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego zastosowanych przy wydaniu zaskarżonej decyzji, ograniczenie się wyłącznie do rozważenia prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie przez organ administracji publicznej, a w konsekwencji wadliwe wykonanie przez Sąd I instancji funkcji kontrolnej;

b/ art. 153 p.p.s.a., art. 3§1, art. 145§1 lit.c p.p.s.a. i art. 1§2 p.u.s.a. poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem art.153 p.p.s.a., podczas gdy wbrew wskazaniom zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 3 marca 2010 roku (I SA/Kr 965/09) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor [...] OR ARiMR w K. nie odniósł się do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów do kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2008 roku, a takie odniesienie znalazło się dopiero w odpowiedzi na skargę z dnia [...] grudnia 2010r. oraz brak uwzględnienia przez Sąd I instancji, że wbrew wskazaniom zawartym w wyroku WSA w K. z [...] 03.2010 r. nie wyjaśniono w treści decyzji znaczenia mało czytelnych, odręcznych adnotacji zawartych w protokole kontroli oraz braku w dokumentacji postępowania administracyjnego oficjalnego dokumentu (tzw. raportu wymaganego postanowieniami art. 29 rozporządzenia Komisji (WE) dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 dalej rozporządzenie "KE", potwierdzającego, ze w dniu [...] października 2008 r. została przeprowadzona kontrola uniemożliwiając w ten sposób skarżącemu odniesienie się do ww. adnotacji oraz kontroli;

c/ art. 3§1, art. 145§1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. art. 3 ust. 1 i ust.2 i ust.3 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.jed. Dz.U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051) oraz art. 6 i 7 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez Sąd I instancji, że podstawowym obowiązkiem organów administracyjnych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego jest prawidłowe ustalenie i wyjaśnienie stanu prawnego sprawy oraz brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., że organy I i II instancji powinny (z urzędu) oprzeć wydane rozstrzygnięcie na prawidłowo zastosowanej normie kompetencyjnej, normie procesowej i normie prawa materialnego, w sytuacji gdy z treści zaskarżonej decyzji oraz z poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynika, że organy me wypełniły tego obowiązku;

d/ art. 3§1, art. 145§1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art.3 ust.1, 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz art. 6 i 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że art. 3 ustawy wyłącza możliwość powołania się przez skarżącego na zarzut naruszenia art. 6 i 7 k.p.a., w sytuacji gdy z treści tego przepisu wynika, że do postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji indywidualnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej, a zastosowanie zasad ogólnych k.p.a. nie zostało w żadnym miejscu tej ustawy wyłączone, co więcej zasada zawarta w art. 6 i 7 (zdanie pierwsze) k.p.a. została powtórzona w art.3 ust.2 ustawy, a nadto treść tych zasad ogólnych wynika z art. 7 oraz 2 Konstytucji RP, a ustawa nie może w żadnym wypadku modyfikować przepisów konstytucyjnych;

e/ art. 3§1, art. 145§1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz art. 6 i 7 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe stanowiska Dyrektora [...] OR ARiMR z [...] października 2010 r. w sytuacji, gdy z uwagi na nieustosunkowanie się przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie do zastrzeżeń wniesionych przez Skarżącego odnośnie wyników przeprowadzonych kontroli, uniemożliwiało Skarżącemu w toku prowadzonego postępowania administracyjnego przedstawienie nowych dowodów oraz wyjaśnień dotyczących okoliczności sprawy;

f/ art. 3§1, art. 134, art. 145§1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz art. 6 i 7 k.p.a., poprzez nieuprawnione przyjęcie w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia, iż zarówno decyzja organu II instancji jak i poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne były prawidłowe, w tym uznanie iż Skarżący został zawiadomiony o kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2008 r., podczas gdy z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu II instancji oraz akt postępowania administracyjnego wynika, iż takowe zawiadomienie nie miało miejsca;

g/ art. 3§1, art. 134, art. 145§1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 23, art. 23a, art. 28 i art. 29 rozporządzenia KE, art. 30, art. 30a, art. 33 i art. 35 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nieuprawnione przyjęcie przez Sąd orzekający, iż w "przedmiotowej sprawie kwestia kontroli z dnia [...] października 2008 r. nie miała prawnego znaczenia" z uwagi na powierzchnię działki "A", albowiem czynność ta - ponieważ stanowiła część postępowania wyjaśniającego w sprawie - niezależnie od mającego zapaść lub przewidywanego rozstrzygnięcia, winna zostać przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i powinna zostać udokumentowana stosownym raportem, w tym zgodnie z ww. przepisami rozporządzenia oraz z poszanowaniem zasady praworządności;

h/ art. 3§1, art. 134, art. 145§1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, oraz art. 23, art. 23a rozporządzenia KE, art. 30, art. 30a, art. 33 i art. 35 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez pominięcie, iż w toku postępowania administracyjnego Skarżący nie został zawiadomiony o kontroli na miejscu z dnia [...] lipca 2008 r. oraz z dnia [...] października 2008 r., w sytuacji gdy zawiadomienie takie nie zagrażało celowi kontroli, a było konieczne dla skutecznego zweryfikowania zgodności z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc;

i/ art. 3§1, art. 134, art. 145§1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, oraz art. 23, art. 23a, art. 28 i 29 rozporządzenia KE, art. 30, art. 30a, art. 33 i art. 35 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie za prawidłowego stanowiska organu II instancji, iż w sprawie została przeprowadzona jedna kontrola lecz w dwóch częściach, w sytuacji gdy postanowienia ww. rozporządzenia nakazują kwalifikować zdarzenia jakie miały miejsce jako dwie kontrole na miejscu wymagające sporządzenia niezwłocznie po ich przeprowadzeniu dwóch niezależnych raportów z kontroli na miejscu;

j/ art. 3§1, art. 145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 107§1 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał wyczerpująco, wbrew wymaganiom wynikającym z art. 107§1 k.p.a., podstawy prawnej decyzji;

k/ art. 3§1, art. 145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 107§3 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR z dnia [...] października 2010 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nie zawarto uzasadnienia prawnego wydanych rozstrzygnięć, zgodnie z wymogami art. 107§3 k.p.a., w szczególności nie wyjaśniono materialnej podstawy decyzji administracyjnej, ani nie uzasadniono jakie przepisy (obowiązujące w dniu złożenia wniosku czy w dniu wydawania decyzji) powinny zostać i zostały zastosowane do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej;

l/ art. 3§1, art. 145 pkt 1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 107§3 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR nie wyjaśniono w jaki sposób została obliczona powierzchnia uprawiona do płatności, brak było wyjaśnienia z jakiego względu działki poniżej 0,1 ha nie mogą być wliczane do powierzchni uzasadniającej pomoc finansową;

m/ art. 141§4 i art. 3§1 p.p.s.a. w zw. z art. 1§2 p.u.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., w szczególności brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia w jakiej dacie obowiązujące uregulowania prawne stanowiły zdaniem Sądu podstawę materialną zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz z jakich względów Sąd I instancji uznał, że została ona prawidłowo zastosowana przez organ;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj.:

a/ art. 23 i 23a rozporządzenia KE oraz art. 30, art. 30a, art. 33 i art. 35 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez:

- uznanie, iż organ II instancji nie był zobowiązany do zawiadomienia Skarżącego o terminach kontroli na miejscu mimo, iż z powołanej regulacji wynika nie tylko uprawnienie lecz również obowiązek organu do zawiadomienia producenta o kontroli na miejscu w dniu [...] lipca 2008 r. oraz [...] października 2008 r., jeżeli dopełnienie takowego zawiadomienia nie zagraża wynikom kontroli, a jest konieczne dla skutecznego zweryfikowania zgodności z warunkami na których przyznawana jest pomoc - co miało miejsce w niniejszej sprawie;

- uznanie, iż przywołana regulacja dopuszcza kwalifikowanie kilku czynności przedsiębranych na gruncie w dość znacznych odstępach czasu jako jednej kontroli na miejscu mimo, iż z przywołanej regulacji wynika, że każde tego rodzaju zdarzenie na gruncie winno zostać zakwalifikowane jako odrębna kontrola na miejscu,

b/ art. 28 rozporządzenia KE oraz art. 30, art. 30a, art. 33 i art. 35 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie, iż przywołana regulacja dopuszcza kwalifikowanie kilku czynności przedsiębranych na gruncie w dość znacznych odstępach czasu jako jednej kontroli na miejscu mimo, iż z przywołanej regulacji wynika, że każde tego rodzaju zdarzenie na gruncie winno zostać zakwalifikowane jako odrębna kontrola na miejscu dokumentowana stosownym raportem sporządzonym niezwłocznie po jej przeprowadzeniu;

c/ art. 29 rozporządzenia KE oraz art. 30, art. 30a, art. 33 i art. 35 ustawy o płatnościach w tamach systemów wsparcia bezpośredniego przejawiające się pominięciem, iż kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne zadeklarowane we wnioskach o przyznanie pomocy, tym samym nie jest dopuszczalne kwalifikowanie kontroli z dnia [...] października 2008 r. jako "pozbawionej znaczenia prawnego w niniejszej sprawie".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej - p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie kasacji winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie powołano się na obydwie podstawy kasacyjne wymienione w przepisie art. 174 p.p.s.a.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów naruszenia przepisów postępowania (zarzut I-a skargi kasacyjnej), a to naruszenia art.134 p.p.s.a., art.3§1 p.p.s.a. i art.1§2 p.u.s.a. poprzez rozpatrzenie przez Sąd wyłącznie zarzutów sformułowanych przez skarżącego, brak skontrolowania prawidłowości zastosowania przepisów przy wydawaniu decyzji oraz ograniczenie się do rozważenia prawidłowości dokonania przez organy ustaleń faktycznych i przez to wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej, NSA stwierdza, że brak jest podstaw do uznania, iż zarzut ten jest uzasadniony. W myśl art. 1 § 2 p.u.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei powołany przez skarżącego art. 3§1 p.p.s.a. jest jednym z przepisów wyznaczających zakres postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl powołanego przepisu, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Naruszenie art. 3§1 p.p.s.a. mogłoby zatem polegać na wykroczeniu poza kompetencje sądu albo zastosowaniu środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie na sytuacji gdy Sąd rozpoznający skargę, uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie.

Sąd I instancji nie naruszył żadnego z tych przepisów, ponieważ skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór, co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym wymierzył sprawiedliwość w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym. Wskazać również należy, że art.134 p.p.s.a. zawiera dwie jednostki redakcyjne, wobec niewskazania, naruszenie której skarżący zarzuca, NSA nie ma możliwości oceny trafności zarzutu naruszenia tego przepisu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma również usprawiedliwionych podstaw zarzut sformułowany w punkcie "I - b" skargi kasacyjnej t.j. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem art.153 p.p.s.a., podczas gdy w ocenie skarżącego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor Oddziału) w zaskarżonej decyzji nie wykonał wskazań zawartych w uprzednio wydanym wyroku WSA. Należy przypomnieć, że wyrokiem z dnia 3 marca 2010 r. WSA uchylił zaskarżone decyzje organów ARiMR z dwóch powodów: po pierwsze dlatego, że organy orzekające wydały rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy, nie znały bowiem treści zastrzeżeń złożonych przez skarżącego w odniesieniu do protokołu kontroli na miejscu, po wtóre ze względu na zastrzeżenia Sądu co do kontroli przeprowadzonej w październiku 2008 r., o której nie było żadnej wzmianki w uzasadnieniach decyzji obu organów, skarżący o fakcie przeprowadzenia kontroli został poinformowany przez "wprowadzenie do raportu z kontroli odręcznej, lapidarnej wzmianki o tym zdarzeniu", a więc nie miał możliwości ustosunkowania się do wyników tej kontroli.

Zarzut naruszenia art. 153 powiązany został ze stanowiskiem Sądu I instancji dotyczącym kontroli z października 2008 r. W ocenie NSA, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji uznając, że została wydana z zachowaniem art.153 p.p.s.a. Sąd ten jednoznacznie stwierdził, że kwestia kontroli z [...] października 2008 r. nie miała w sprawie prawnego znaczenia, ponieważ była kontrolą uzupełniającą związaną z faktem, że skarżący obok płatności obszarowych i ONW starał się również o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Sąd ten wskazał również, że w odniesieniu do działki A zadeklarowanej we wniosku jako łąki trwałe o pow.0,24 ha, to w wyniku kontroli z dnia [...] lipca 2008 r. stwierdzono, że jej powierzchnia wynosi 0,04 ha, a więc nie kwalifikowała się do płatności z uwagi na niespełnienie kryterium powierzchni, które wynosi 0,1 ha.

Prawidłowe ustalenie, że kontrola z dnia [...] października 2008 r. nie miała prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest wystarczającym wykonaniem wskazań WSA zawartych w wyroku z dnia 3 marca 2010 r., a dotyczących tej kontroli.

Zarzuty związane z kontrolą z [...] października 2008 r. zostały sformułowane również w punktach "I - g, h, i" skargi kasacyjnej, a także w ramach zarzutów wskazanych jako naruszenie prawa materialnego ujętych w punktach "II – a,b,c" skargi kasacyjnej.

Należy zwrócić uwagę, że wskazane w skardze kasacyjnej przepisy art.23, 23a, 28 i 29 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 ( Dz.U.UE.L 2004,141, 18, dalej rozporządzenie 796/2004) oraz przepisy art.30,30a, 33 i 35 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach) regulujące sposób przeprowadzania i dokumentowania kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu są przepisami prawa procesowego, a nie jak wskazał skarżący prawa materialnego.

Podzielając, co do zasady stanowisko strony skarżącej, iż każda kontrola powinna zostać przeprowadzona zgodnie z przepisami, NSA wskazuje, że postawą uchylenia zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ za prawidłowe NSA uznał stanowisko WSA o braku znaczenia kontroli z 7 października 2008 r. dla rozstrzygnięcia sprawy, wszelkie ewentualne uchybienia związane tą kontrolą jako niemogące mieć wpływu na wynik sprawy nie mogły być podstawą uchylenia zaskarżonego wyroku, a więc odnoszenie się do nich jest bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do zarzutów związanych z kontrolą przeprowadzoną dnia [...] lipca 2008 r. (punkty I- f,h) należy wskazać, że ich podstawę skarżący wywodzi z faktu niepowiadomienia go o tej kontroli. Zarzuty te są nieuzasadnione, ponieważ skarżący został dnia [...] lipca 2008 r. powiadomiony telefonicznie o kontroli, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych protokołu kontroli, a ponadto brał udział w tej kontroli, co prawidłowo zauważył Sąd I instancji.

Nie mają uzasadnionych podstaw zarzuty naruszenia przepisów p.p.s.a. powiązane z naruszeniem przez organy orzekające przepisów art.3 ust.1,2 i 3 ustawy o płatnościach sformułowane w punktach " I - c,d" skargi kasacyjnej.

W myśl art. 3 ust.1 ustawy o płatnościach do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W ust. 2 (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych po 15.03.2008r. i niezakończonych decyzją ostateczną do 15.03.2010 r.) określono, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast w ust. 3 ustalono, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu nałożony został obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

Przepis art.3 ustawy o płatnościach w znacznym stopniu zmodyfikował wynikające z art.7 k.p.a. zasady, przerzucając na stronę ciężar udowodnienia okoliczności, z których wywodzi ona skutki prawne, zwalniając tym samym organ z obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji modyfikacje przepisów k.p.a. wprowadzone przepisami art.3 ustawy o płatnościach osłabiają pozycję procesowa stron. Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie stwierdził, że art.3 ustawy o płatnościach wyłącza możliwość powoływania się na zarzut naruszenia art.6 i 7 k.p.a., stwierdził natomiast, że niezasadny jest podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów postępowania, w szczególności wskazanych w skardze przepisów art.6 i 7 k.p.a., które to stanowisko NSA podziela.

Zasady postępowania określone w art. 3 ustawy o płatnościach nie naruszają, wbrew twierdzeniu skarżącego, ani przepisu art.2 Konstytucji RP stanowiącego, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, ani przepisu art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Działanie organów ARiMR zgodne z ww. ustawą o płatnościach nie może być potraktowane jako naruszające art. 6 k.p.a. stanowiący, ze organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Co do zarzutów z punktów "I– b, e" skargi kasacyjnej NSA wskazuje, że art.3 ustawy o płatnościach nie zawiera ust. 4. Nieuzasadnione jest również twierdzenie o nieustosunkowaniu się organów ARiMR do zastrzeżeń wniesionych przez skarżącego odnośnie wyników kontroli. ARiMR stanowisko co do tych zastrzeżeń przedstawiła stronie w piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r., a przede wszystkim odniosły się do niech, zgodnie z zaleceniem WSA, organy ARiMR orzekające w tym postępowaniu, gdzie w decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] października 2010 r., szeroko omówiono sposób obliczenia powierzchni uprawnionych do płatności, ze szczegółowym wyjaśnieniem dotyczącym sadu śliwkowego. Zatem Sąd I instancji zasadnie uznał działanie organów orzekających za prawidłowe.

Skarżący kasacyjnie zarzucił również Sądowi I instancji, że Sąd ten dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie uwzględnił, iż organy orzekające winny oprzeć wydane rozstrzygnięcie na prawidłowo zastosowanej normie kompetencyjnej, normie procesowej i normie prawa materialnego, czego w ocenie strony organy nie uczyniły. Wobec niesprecyzowania tego zarzutu, w szczególności wobec niewskazania jakie normy prawa zostały przez organy orzekające zastosowane nieprawidłowo, brak jest podstaw do odniesienia się do tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego (zarzut I-c).

Nieuprawniony jest też zarzut nieuwzględnienia przez WSA, że w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał wyczerpująco podstawy prawnej decyzji (zarzut I- j). W uzasadnieniu decyzji Dyrektora Oddziału wskazane zostały zastosowane przepisy, a WSA uznał, że organ ten poprawnie zastosował obowiązujące przepisy, tj. art. 7 ust. 1,2 i 3a, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 51 ust. 1 i 2 i 71 a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra rolnictwa i rozwoju Wsi z 14 marca 2008r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44. Poz. 265 ze zm.) art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVA tego rozprowadzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r.). Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko Sądu I instancji podziela.

Nieuprawniony jest sformułowany w punkcie I – l zarzut naruszenia art. 3§1, art. 145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., art. 1§2 p.u.s.a. w zw. z art. 107§3 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR nie wyjaśniono w jaki sposób została obliczona powierzchnia uprawiona do płatności oraz brak było wyjaśnienia z jakiego względu działki poniżej 0,1 ha nie mogą być wliczane do powierzchni uzasadniającej pomoc finansową. W uzasadnieniu decyzji Dyrektora Oddziału wyjaśniono sposób obliczenia powierzchni uprawnionej do płatności opisując, że w wyniku kontroli terenowej z dnia [...] lipca 2008r., podczas której był obecny skarżący, ustalono granice i powierzchnię deklarowanych przez stronę działek, zweryfikowano grupy upraw wskazanych przez stronę na tych działkach, stwierdzono stan działek, ustalono czy były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] czerwca 2003 r. Wskazano, że pomiary powierzchni uprawnionych do płatności zostały przeprowadzone przy pomocy odbiorników nawigacji satelitarnej (GPS), umożliwiających dokładne obliczenia dotyczące obwodu i powierzchni kontrolowanego terenu. Opisano również, że na zadeklarowanym przez stronę terenie wykryto obszary o charakterze zalesień lub intensywnych zakrzaczeń, co odnosiło się do działki A , a co nie pozwalało na uznanie, że na zakwestionowanym obszarze prowadzona jest uprawa roślin zadeklarowana we wniosku strony. Opis przyczyn stwierdzenia zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności dotyczy również działek B, C, E, F, G, i H, na których zawyżenia stwierdzono. Organ II instancji stwierdził ponadto, że ponieważ powierzchnia stwierdzona działek rolnych A, F, G, I była mniejsza niż minimalna powierzchnia uprawniająca działkę rolną do płatności, tj. mniejsza niż 0,1 ha, z wniosku wykluczono całe powierzchnie działek. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji istotnie nie zawiera wyjaśnienia z jakiego względu działki poniżej 0,1 ha nie mogą być wliczane do powierzchni uzasadniającej pomoc finansową. Zasada ta wynika wprost z przepisów prawa i brak wyjaśnień w tym zakresie nie jest uchybieniem, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc nie może być podstawą do zakwestionowania zaskarżonej decyzji oraz prawidłowości kontroli postępowania administracyjnego przeprowadzonej przez WSA. Należy wyjaśnić, że stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w brzmieniu obowiązującym dla płatności za 2008 r. działka rolna została określona jako działka w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia nr 796/2004, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Art.2 pkt 1a tego rozporządzenia definiował "działkę rolną" jako zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania.

Stosownie do art.7 ust.1 ww. ustawy rolnikowi przysługiwała jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003. Jednym z warunków otrzymania płatności było posiadanie na ten dzień działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004, czyli nie mniejszej niż jeden hektar. Art.143b ust.5 rozporządzenia nr 1782/2003 stanowił, między innymi, że do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. i spełniają inne wymienione kryteria.

Stosownie do powyższych przepisów działka gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,1 ha nie jest działką rolną i nie może stanowić podstawy do przyznawania jednolitej płatności obszarowej.

Nie zawierają uzasadnionych podstaw również zarzuty (I- j,k,m) dotyczące niewyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji oraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku czy zastosowanie w sprawie miały przepisy prawne obowiązujące w dacie złożenia wniosku czy w wydania decyzji. Skarżący kasacyjnie nie wskazał, czy w jego ocenie zastosowano niewłaściwe przepisy, jakie przepisy winny zostać zastosowane, ani też jaki wpływ na rozstrzygnięcie sprawy mogłoby mieć uwzględnienie postawionego zarzutu.

Z wyżej wyłożonych przyczyn NSA na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Na podstawie art.207§2 p.p.s.a. NSA odstąpił od zasądzenia od S. T. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR kosztów postępowania kasacyjnego uznając, że sytuacja materialna skarżącego kasacyjnie, która uzasadniała zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem przewidzianym w tym przepisie uzasadniającym takie rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.