Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2680/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant ref.-stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich, skargę oddala.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2680/01

U Z A S A D N I E N I E

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...], działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, pozbawił J. S. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu przez b. Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w P. z tytułu utrwalania władzy ludowej. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający w sprawie wskazał, że w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka /10.10.1946 r. - 31.12.1947 r./ J. S. był członkiem Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej i uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy powołanej na wstępie.

J. S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wyjaśniając, że będąc członkiem ORMO walczył z bandami UPA na terenie pow. Lubaczowskiego i zamojskiego. Nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w decyzji z dnia [...] marca 2001 r., że był utrwalaczem władzy ludowej, gdyż walczył w obronie ludności polskiej przed napadami band UPA.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2001 r. o pozbawieniu J. S. uprawnień kombatanckich. Uzasadniając swoje stanowisko Kierownik Urzędu pokreślił, że J. S. otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia WUSW w Z. stwierdzającego jego przynależność do ORMO w okresie 10.10.1946 r. - 30.09.1949 r. i czynny udział w okresie 10.10.1946 r. - 31.12.1947 r. w utrwalaniu władzy ludowej oraz walkach z reakcyjnym podziemiem na terenie pow. Biłgoraj. Dlatego należy go pozbawić uprawnień kombatanckich zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy. ORMO nie była służbą zmilitaryzowaną - w myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych - stąd też jakiekolwiek zadania wykonywane w ORMO nie mogą być uznane jako działalność kombatancka.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. wnosił o zmianę decyzji z dnia [...] października 2001 r. poprzez uchylenie decyzji pozbawiającej go uprawnień kombatanckich. Uzasadniając skargę J. S. ponowił argumentację zawartą we wniosku z dnia 27 marca 2001 r. Na terenie pow. Lubaczowskiego, biłgorajskiego, tomaszowskiego i innych, usytuowanych na ścianie wschodniej Państwa, grasowały bandy UPA. Wstąpił do ORMO, aby bronić się przed tymi bandami, a organizacja ta zapewniała bezpieczeństwo ludności polskiej i możliwość przetrwania. Zdaniem skarżącego zaliczenie go do osób, które utrwalały władzę ludową w tej konkretnej sytuacji nie wytrzymuje krytyki, nie walczył z polskim podziemiem i przeciwko Polakom, a wyłącznie przeciwko bandom UPA.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi J. S., gdyż została ona wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oceniając zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie, Sąd nie stwierdził aby została ona wydana z naruszeniem prawa.

Podstawę prawno-materialną decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich stanowi przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./. Zgodnie z jego brzmieniem pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Z akt administracyjnych nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę bezspornie wynika fakt uczestnictwa skarżącego w walkach "o utrwalenie władzy ludowej" i przyznania mu uprawnień kombatanckich wyłącznie z tego tytułu. W zaświadczeniu WUSW w Z. /K. 3/ stwierdzono, że J. S. jako członek ORMO w okresie od 10 października 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. brał czynny udział w utrwalaniu władzy ludowej oraz w walkach z reakcyjnym podziemiem na terenie wsi Zamch b. pow. Biłgoraj. W życiorysie i deklaracji członkowskiej skarżący podał, że aktywnie brał udział w likwidacji reakcyjnego podziemia /K. 4 i 7/. Z uzasadnienia orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej b. Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w P. jednoznacznie wynika, że uprawnienia kombatanckie przyznane skarżącemu z tytułu "utrwalanie władzy ludowej ORMO od 10.X.1946 do 31.XII.1947" /K. 1 str. 2/.

Zatem na gruncie obowiązującego prawa materialnego - art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. wyżej ustawy - organ administracji orzekający w sprawie zasadnie pozbawił skarżącego przyznanych mu uprzednio uprawnień kombatanckich. Zebrane w sprawie dowody nie dają żadnych podstaw do wykluczenia w niniejszej prawie zastosowania powyższego przepisu; wyłącznym bowiem tytułem uzyskania przez skarżącego uprawnień kombatanckich był jego udział w okresie członkostwa w ORMO w walce o utrwalenie władzy ludowej.

W skardze, jak i wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, J. S. podniósł, że brał udział w walkach z bandami UPA w okresie członkostwa w ORMO.

Przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. wyżej ustawy stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę, iż "jakiekolwiek zadania wykonywane w ORMO nie mogą być uznane jako działalność kombatancka". Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej nie była bowiem "zmilitaryzowaną służbą państwową".

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 5/00 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W motywach tej uchwały podano, że użyte w tym przepisie określenie "zmilitaryzowanych służbach państwowych" oznacza służby państwowe, które na podstawie ówczesnych przepisów były objęte militaryzacją. Milicja Obywatelska w drodze aktu normatywnego nie została zmilitaryzowana, tak więc walki w jej szeregach nie można uznać za walkę z tymi oddziałami w ramach zmilitaryzowanych służb państwowych.

Taka sama interpretacja pojęcia "zmilitaryzowana służba państwowa" odnosi się do ORMO; do wskazanej wyżej interpretacji tego pojęcia przychyla się Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Walka w szeregach ORMO z oddziałami UPA nie może być więc uznana za walkę z tymi oddziałami w ramach "zmilitaryzowanych służb państwowych", a w konsekwencji za działalność kombatancką.

Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.