Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3260/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 12 września 2006r r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Głowacki Sędziowie WSA Małgorzata Brachel -Ziaja WSA Grażyna Firek (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 października 2002r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M. J. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania , III stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości.


UZASADNIENIE

II SA/Kr 3260/02

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] września 2002 r. znak [...] na podstawie art. 37 ust. l, pkt. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał M. J. oraz W. L. dokonanie rozbiórki drewnianego budynku inwentarsko-gospodarczego zlokalizowanego na terenie posesji w S. przy ul. M. [...] oznaczonej numerem geodezyjnym [...].

Organ I instancji ustalił, że na terenie posesji w S. przy ul. M. [...] oznaczonej numerem geodezyjnym [...] stanowiącej własność W. L. oraz M. J. znajduje się drewniany budynek inwentarsko-gospodarczy, który jest obiektem parterowym z dachem jednospadowym, krytym papą, elementy konstrukcyjne ścian zewnętrznych (słupy, rygle, itp.) drewniane ustawione są na kamieniach, z zewnątrz budynek obity jest kawałkami wykładziny, PCV, papą na deskowaniu oraz samymi deskami, budynek pełni funkcję inwentarsko-gospodarczą tj. składu opału i kurnika, a wymiary zewnętrzne budynku wynoszą 11,90 x 4,0 m natomiast odległość od granicy sąsiedniej posesji 0,95m. Organ ustalił także, iż obiekt jest w złym stanie technicznym oraz narusza przepisy obowiązujące zarówno w dacie budowy, jak i obecne, a pokrycie dachowe jest nieszczelne, elementy drewniane są spróchniałe i zagrzybione, a więźba dachowa znacznie jest ugięta. Organ ustalił także, iż przedmiotowy budynek został wybudowany przez poprzedniego właściciela nieruchomości, na której budynek ten znajduje się około roku 1950 oraz podkreślił, że obecne współwłaścicielki nieruchomości nie przedłożyły pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu.

Organ I instancji wskazał, iż w czasie budowy przedmiotowego budynku zastosowanie miały przepisy Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1928r Nr 23 poz. 202). Zgodnie z art. 332 i art. 333 tego rozporządzenia przedmiotowa budowa wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.

Stosownie do zapisu z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem l stycznia 1995r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowej ustawy Prawo budowlane z 1974r.

Zd. organu I instancji art. 37 pkt. l ust. 2 stanowił łącznie z art. 40 i 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. podstawę do orzekania o losie przedmiotowego budynku inwentarsko-gospodarczego

Przywołany art. 37 ust. 2 stwierdza, że samowolnie wybudowany obiekt może być zalegalizowany jedynie w przypadku gdy nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia.

Organ stwierdził, że rozpatrując zatem prawidłowość wybudowania przedmiotowego budynku w trybie art. 37 ww. ustawy Prawo budowlane z 1974 roku musiał ustalić dwa zasadnicze fakty: tj. czy lokalizacja budynku nie jest sprzeczna z planem zagospodarowania przestrzennego oraz czy obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Organ ustalił, że wg miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta S. teren na, którym znajduje się budynek zlokalizowany jest w jednostce strukturalnej oznaczonej symbolem 81 MN - projektowana zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna dla około 360 mieszkańców, a zatem przedmiotowa inwestycja nie jest sprzeczna z przywołanymi zapisami planu. Nie zostały jednak spełnione wymogi Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928r o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1928r Nr 23 poz. 202), którego przepis art. 277 dopuszczał sytuowanie budynków nieogniotrwałych w odległości 6m od granicy sąsiedniej posesji. Z kolei art. 278 tego rozporządzenia dopuszczał sytuowanie obiektu przy granicy posesji w przypadku wąskich działek jednak pod warunkiem, że budynki są wznoszone jednocześnie z sąsiednim lub budynek posiada pokrycie dachowe ogniotrwałe i mur ogniochronny wyprowadzony 30 cm powyżej poziomu połaci. W nin. stanie faktycznym - stwierdził organ - żaden z wyżej wymienionych warunków nie został zachowany, na wysokości przedmiotowego budynku posesja nie jest zabudowana a obiekt posiada palne ściany i dach.

Organ podkreślił nadto, że podobne wymagania stawia obecnie obowiązujące Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 270 ust. 2 tego rozporządzenia "budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego od strony sąsiedniej działki", natomiast § 12 ust 6 oraz § 270 ust. l dopuszcza sytuowanie budynków gospodarczych bezpośrednio przy granicy działki tylko ze ścianami i dachami nie rozprzestrzeniającymi ognia.

Konkludując organ stwierdził, że biorąc pod uwagę nietrwałość obiektu, jego zły stan techniczny i zakres niezbędnych do wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z obecnie obowiązującymi przepisami nie można zastosować art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Inwestor musiałby wykonać nową, wraz z fundamentami ścianę oddzielenia pożarowego od strony sąsiedniej nieruchomości a pozostałe jako niepalne. Z uwagi na zły stan techniczny obiektu wiązałoby się to z budową od podstaw nowego trwałego budynku co w znaczny sposób przekracza zakres zmian i przeróbek określony w art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. Ponadto na roboty takie wymagane jest opracowanie projektu budowlanego i uzyskanie pozwolenia na budowę

Pozostawienie budynku w obecnym stanie byłoby niezgodne z prawem ponieważ powoduje on niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia poprzez zwiększenie strefy zagrożenia pożarowego.

Od powyższej decyzji odwołania złożyły M. J. oraz W. L..

M. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc w uzasadnieniu, iż przedmiotowy budynek nie powoduje jej zdaniem zagrożenia pożarowego, gdyż jest usytuowany w odległości 5 m od działki sąsiedniej. Ponadto trudna sytuacja finansowa jak również brak rozstrzygnięcia w sprawie podziału nieruchomości nie pozwala jej na budowę nowego budynku, a zatem zmuszona jest do użytkowania istniejącego budynku, który w tym celu wyremontowała tj. pokryła papą.

W. L. wskazała natomiast, że od chwili nabycia spadku tj. od 1998r. M. J. nie pozwala jej użytkować należącej do niej części budynku, a zatem nie może brać na siebie odpowiedzialności i ponosić żadnych kosztów związanych z przedmiotowym budynkiem. Odwołująca się wniosła równocześnie o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy o zniesienie współwłasności oraz zarzuciła, że oględziny w przedmiotowej sprawie zostały przeprowadzone bez jej udziału, gdyż pismo informujące o oględzinach otrzymała po dacie ich przeprowadzenia.

Decyzją z dnia 30 października 2002 r. znak [...] na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołań M. J. oraz W. L., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Analizując poprawność zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do jej uchylenia.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zrealizowana bez pozwolenia na budowę i zakończona przed l stycznia 1995r., a więc także w stosunku do przedmiotowego budynku gospodarczego mają zastosowanie przepisy dotychczasowej ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.).

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał przepis art. 37 ust. l pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., który stanowi, że: obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zaś z treści przepisu art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. wynika, że decyzja rozbiórki w trybie art. 37 ust. l pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. może być wydana wtedy, gdy nie istnieją możliwości dokonania zmian lub przeróbek obiektu budowlanego doprowadzających go do zgodności z przepisami.

W dacie budowy przedmiotowego budynku tj., około 50 lat temu miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (j.t. Dz. U. z 1939r. Nr 34, poz. 216).

W myśl art. 332 i 333 cyt. wyżej rozporządzenia Prezydenta RP, budowa przedmiotowego budynku szopy wymagała pozwolenia na budowę.

Przepis zaś art. 277 ust. l pkt b tego rozporządzenia dopuszczał sytuowanie budynków nieogniotrwałych w odległości 6 metrów od granic działek sąsiednich. W myśl zaś przepisu art. 278 budynek wznoszony przy granicy powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni o grubości równej co najmniej długości l cegły, wyprowadzony 30 centymetrów ponad dach, przy czym o ile zachodzi potrzeba wpuszczenia do muru ogniochronnego drewnianych konstrukcyjnych części, ma pozostawać od drzewa do zewnętrznej powierzchni muru co najmniej pół długości cegły pełnego muru.

Obecnie obowiązujące przepisy tj. § 270 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz. U. z 1999 r. Nr 15 poz. 140 z późn. zmianami) stawiają wymogi aby budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki posiadał ściany oddzielenia przeciwpożarowego, a pozostałe ściany niepalne. Przedmiotowy budynek jest drewniany, usytuowany w odległości 95 cm od granicy, a zatem należy stwierdzić, że zarówno jego konstrukcja, jak i usytuowanie naruszają przepisy obowiązujące w dacie jego budowy, jak również obowiązujące obecnie, powodując niebezpieczeństwo ludzi i mienia oraz ograniczenie prawidłowej zabudowy na działce sąsiedniej i nie można tego stanu zmienić poprzez przeróbki obiektu, gdyż przeróbki te sprowadzałyby się do wykonania nowego budynku tj. fundamentów, ścian i dachu. Na wykonanie zmian i przeróbek nie pozwala również stwierdzony zły stan techniczny budynku (brak fundamentów, spróchniałe drewniane elementy konstrukcyjne, znacznie ugięta więźba dachowa).

Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że skoro nie istnieją możliwości dokonania zmian lub przeróbek obiektu budowlanego doprowadzających go do zgodności z przepisami określonymi przepisem art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. zasadne było wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego na podstawie art. 37 ust. l pkt 2 tego prawa i dlatego uznał, że decyzja organu I instancji jest zasadna i zgodna z prawem.

W skardze od powyższej decyzji wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie M. J. domagała się jej uchylenia lub przesunięcia terminu rozbiórki do czasu wybudowania nowego budynku gospodarczego. Skarżąca wskazała, że wobec braku porozumienia z drugą współwłaścicielką zmuszona jest wystąpić na drogę postępowania sądowego o zniesienie współwłasności i do czasu zakończenia tego postępowania nie będzie mogła wykonać zaskarżonej decyzji, gdyż druga współwłaścicielka będzie mogła wystąpić z roszczeniami odszkodowawczymi. Skarżąca zarzuciła nadto, że zaskarżona decyzja nie uwzględniła stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji. W tej bowiem dacie połowa budynku była już rozebrana, a druga połowa tego budynku została przez nią wyremontowana i obecnie składowany tam jest opał.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie przytaczając raz jeszcze argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm./.

Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy/.

Skarga jest uzasadniona, ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że organy obu instancji praktycznie już z samego faktu nie przedstawienia przez współwłaścicielki nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy drewniany budynek inwentarsko-gospodarczy, pozwolenia na budowę uznały, że budynek ten został wybudowany bez takiego pozwolenia. Zd. Sądu stanowisko takie trudno uznać za prawidłowe. Przedmiotowy budynek powstał w latach 50-tych, co było okolicznością bezsporną, został wybudowany przez poprzednika prawnego obecnych współwłaścicielek i trudno wymagać by dysponowały one obecnie takim dokumentem. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie daje także podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że obiekt ten nie spełnia warunków wynikających z przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli /tj. Dz.U. z 1939 r. Nr 34 poz.216/, tj. z art. 277 ust.1 pkt b lub z art. 278 cyt. rozporządzenia "gdyż, jako położony w odległości 95 cm od granicy działki sąsiedniej powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów i próżni o grubości równej co najmniej długości 1 cegły, wyprowadzony 30 centymetrów ponad dach, przy czym o ile zachodziła potrzeba wpuszczenia do muru ogniochronnego drewnianych konstrukcyjnych części, pozostawać od drzewa do zewnętrznej powierzchni muru co najmniej pół długości cegły pełnego muru".

Przede wszystkim w sprawie nie zostały poczynione żadne ustalenia co do przebiegu granic nieruchomości na której znajduje się przedmiotowy budynek nieruchomości sąsiednie. Organy obu instancji ustaliły odległość budynku od granicy aktualniej, wynikającej z ewidencji gruntów, podczas gdy w dacie budowy przedmiotowego budynku podziału ewidencyjnego jeszcze nie było, przebieg granic miedzy przedmiotowymi nieruchomościami mógł być inny, a w konsekwencji odległość przedmiotowego budynku od granicy sąsiedniej nieruchomości także mogła być inna niż przyjęto, a zatem i ocena przedmiotowego budynku co do warunków jakim powinien odpowiadać może być inna od przyjętej przez organy obu instancji.

W tym stanie, zd. Sądu, organy obu instancji naruszyły zasady z art. 7,77 i 107 KPA oraz przepisy prawa materialnego, tj. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38 poz.229/, a naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy.

W okolicznościach nin. sprawy, zd. Sądu, bardziej uzasadnione było zastosowanie reguły z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. z 2000 r. Dz.U. Nr 98 poz. 1071 ze zm./, który w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że jeżeli nie użytkowany lub nie wykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich ukończenia, przy czym przed orzeczeniem o potrzebie rozbiórki przedmiotowego budynku na podstawie wskazanego przepisu należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, niezbędne do ustalenia, czy i w jaki sposób współwłaścicielki mają zamiar usunąć istniejący stan, a w przypadku ustalenia, że dokonają tego w drodze remontu czy odbudowy - to wówczas w decyzji - wydanej na podstawie art. 66 cyt. ustawy - Prawo budowlane - określić realny termin wykonania potrzebnych robót, po czym kontrolować ich wykonanie.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności na zasadzie art. 145 §1 pkt 1a/ i c/ oraz art.135 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, o kosztach postępowania orzekł na zasadzie art. 200 cyt. ustawy jak w pkt II sentencji wyroku, a na zasadzie art.152 tej ustawy orzekł jak w pkt III sentencji wyroku.