Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 657/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt1 lit.a-c, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 133 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 1, ust. 1b, art. 7 ust. 3,
journal: Dz.U. 2004 nr 167 poz 1758
law: ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jednolity
article: art. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 102 poz 643
law: Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym.
article: art. 21 ust. 1, art. 37 ust. 1, ust. 2, art. 64 ust. 3, art. 31, art.2,
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 924, art. 925, art. 1025-1028,
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: zał. nr 12 tytuł 4 - Swobodny przepły kapitału, pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczyp
article: art. 669-679
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... marca 2009r. nr ... w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na nabycie w drodze dziedziczenia testamentowego nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... kwietnia 2009 r. wniesionej przez G. G. jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr ... z ... marca 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję własną nr ... z ... grudnia 2008 r. odmawiającą wydania wnioskodawczyni zezwolenia na nabycie w drodze dziedziczenia testamentowego po W. L. M. udziału wynoszącego 1/3 części w prawie własności nieruchomości położonych w C. , gmina J., powiat j., woj. d..

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu ... listopada 2008 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik obywatelki A. – G. G. wniósł o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jego mocodawczyni jest cudzoziemką w rozumieniu ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców tj. osobą fizyczną nie posiadającą obywatelstwa polskiego. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w J. z ... listopada 2006 r. stwierdzającego nabycie spadku po W. L. M., zmarłym ... października 2003 r. w J., G. G. znalazła się w kręgu spadkobierców i nabyła udział w wysokości 1/3 części masy spadkowej w skład której wchodzą następujące nieruchomości położone w woj. d. , gmina J., C. :

1. nieruchomość gruntowa o łącznej powierzchni ...ha, zabudowana budynkiem mieszkalno-gospodarczym o kubaturze ... m³, dla której Sąd Rejonowy w J. Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr ..., położoną na działkach gruntu nr ... ;

2. nieruchomość gruntowa o łącznej powierzchni ... ha, zabudowana budynkiem, dla której Sąd Rejonowy w J. Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr ..., położona na działkach gruntu nr ... .

Zdaniem pełnomocnika skarżącej termin do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rozpoczął swój bieg w dniu 15 marca 2007 r., kiedy orzeczenie Sądu II instancji stało się wykonalne i wnioskodawczyni znalazła się w kręgu spadkobierców. Przed tą datą wnioskodawczyni nie dysponowała jeszcze prawomocnym stwierdzeniem nabycia spadku, nie była więc spadkobiercą w rozumieniu ustawy. Bezprzedmiotowym byłoby więc składanie wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości wcześniej, skoro nie znajdowała się w kręgu spadkobierców.

Decyzją z dnia ... grudnia 2008 r. nr ... wydaną m.in. na podstawie art. 1 ust. 1 i 1a oraz art. 3, art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r., Nr 167, poz. 1758 z późn. zm.), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił obywatelce A. G. G. wydania zezwolenia na nabycie w drodze dziedziczenia testamentowego udziału wynoszącego 1/3 części w prawie własności nieruchomości określonych w przedmiotowym wniosku.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż z postanowienia Sądu Rejonowego w J. z ....11.2006 r. (sygn. akt I Ns ...) o stwierdzeniu nabycia spadku po W. L. M. wynika, iż zmarł on ... października 2003 r. Stosownie do art. 924 kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. G. G. nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłym. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców miała więc obowiązek wystąpić o wydanie zezwolenia w terminie 2 lat od dnia otwarcia spadku tj. od dnia śmierci W. L. M.. Termin ten upłynął ... października 2005 r. Wniosek o wydanie zezwolenia wpłynął do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji 7 listopada 2008 r. Ustawowy termin do złożenia wniosku nie został więc zachowany. W związku z powyższym prawo własności nieruchomości wchodzących w skład spadku nabyły z dniem 7 października 2005 r. osoby, które byłyby powołane do spadku po W. L. M. z ustawy.

Na skutek wniosku z dnia 19 stycznia 2009 r. o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia ... marca 2009 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ...grudnia 2008 r. nr ... .

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w niniejszej sprawie ustalono, iż dwuletni termin do złożenia przez Panią G. wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, należy liczyć, od ... października 2003 r. tj. od dnia śmierci W. L. M.. Termin ten upłynął ... października 2005 r. Art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców należy interpretować w świetle przepisów prawa spadkowego. Zgodnie z tym przepisem termin do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia liczy się od dnia otwarcia spadku, co stosownie do art. 924 kodeksu cywilnego następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Zgodnie zaś z art. 925 kodeksu cywilnego spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia. Pełnomocnik skarżącej nie odniósł się do wskazanych przepisów prawa cywilnego, organ nie zgadza się zaś z twierdzeniem, iż do nabycia spadku przez Panią G. doszło na mocy orzeczenia sądu. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie wywołuje skutku prawnego w postaci przejścia na spadkobierców praw i obowiązków wchodzących w skład spadku, lecz stanowi jedynie stwierdzenie tego faktu. Nabycie spadku następuje zawsze z chwilą śmierci spadkodawcy. Orzeczenie o stwierdzeniu nabycia spadku ma więc charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, nie tworzy zatem nowego stanu faktycznego, a jedynie potwierdza istniejący. Powołanie do spadku może wynikać z ustawy albo z testamentu. Ewentualny spór spadkobierców co do ważności testamentu lub istnienie kilku testamentów nie ma wpływu na chwilę nabycia nieruchomości przez właściwych spadkobierców, a więc także na bieg terminu określonego w art. 7 ust. 3 ww. ustawy. O tym kto jest właściwym spadkobiercą rozstrzyga sąd w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Tak więc w opinii organu spór co do istnienia dwóch testamentów sporządzonych przez W. M. nie stał na przeszkodzie do złożenia przez Panią G. wniosku o wydanie zezwolenia. Wniosek taki mógł być złożony przed uzyskaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. MSWiA w żadnym bądź razie nie stoi na stanowisku, iż uznaje siebie jako organ właściwy do ustalenia kręgu spadkobierców, co zarzucił pełnomocnik skarżącej. Organ podkreślił, iż ewentualne wydanie Pani G. zezwolenia na nabycie nieruchomości w drodze dziedziczenia testamentowego przed uzyskaniem przez nią postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie przesądzałoby, iż jest ona spadkobiercą. Takie domniemanie wynika jedynie, jak słusznie wskazała strona, z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Organ wskazał również, iż kodeks postępowania administracyjnego przewiduje instytucję zawieszenia postępowania. Tak więc w przypadku sporu co do testamentu postępowanie o wydanie zezwolenia może zostać zawieszone do czasu wydania przez właściwy sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Odnosząc się natomiast do zarzutu wydania decyzji wbrew przepisom Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organ II instancji wskazał, iż wprowadzenie przez ustawodawcę obowiązku uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości w drodze dziedziczenia przez cudzoziemców nie należących do kręgu spadkobierców ustawowych uzasadnione było zapewnieniem bezpieczeństwa państwa, a przepisy w tym zakresie stanowią lex specialis stosunku do przepisów prawa spadkowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję

Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z ... marca 2009 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie i zmianę w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr ... z .. grudnia 2008 r. zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów:

• art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP,

• art. 7 ust. 3 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców,

• art. 19 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej jak i art. 14 Europejskiej Konwencji i ochronie praw człowieka i podstawowych wolności;

2. prawa procesowego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie;

• art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 19, art. 104 w zw. z art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego,

• art. 1025-1028 Kodeksu cywilnego oraz art. 669-679 Kodeksu postępowania cywilnego.

Ponadto pełnomocnik skarżącej wystosował wniosek o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność z art. 2, art. 21, art. 31 oraz art. 64 Konstytucji RP przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 z poźn. Zm.) który stanowi, że "jeżeli cudzoziemiec, który nabył wchodzącą w skład spadku nieruchomość na podstawie testamentu, nie uzyska zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych na podstawie wniosku złożonego w ciągu dwóch lat od dnia otwarcia spadku, prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nabywają osoby, które byłyby powołane do spadku z ustawy" w związku z naruszeniem prawa własności oraz dziedziczenia gwarantowanych Konstytucją RP.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie termin z art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, należy liczyć od dnia 15 marca 2007 r., gdyż w dacie tej można mówić o nabyciu w drodze testamentu przez Wnioskodawczynię przedmiotowej nieruchomości na mocy orzeczenia Sądu. Dodatkowo wskazał, iż do nabycia nieruchomości oraz innych rzeczy konieczne jest powstanie zdarzenia prawnego, w oparciu o które to nabycie następuje; w przypadku nabycia spadku na podstawie testamentu konieczne jest zdarzenie polegające na śmierci spadkodawcy oraz oświadczeniu i przyjęciu spadku, gdyż zgodnie z art. 1012 kodeksu cywilnego uprawniony do spadku może spadek odrzucić. Z uwagi na skomplikowany stan faktyczny i prawny, będący przedmiotem niniejszego postępowania, skarżąca do momentu złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku była jedynie osobą uprawnioną do dziedziczenia na podstawie testamentu, ale nie nabyła skutecznie spadku w terminie wskazanym w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, a więc do dnia ... października 2005 r., nie miała też prawnych możliwości do złożenia takiego wniosku z art. 7 ust. 3 cyt. ustawy, gdyż przedmiotowej nieruchomości wchodzącej w skład spadku do wyżej wskazanej daty nie nabyła, gdyż nadal toczyło się postępowanie spadkowe. Wskutek wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku w sprawie sygn. akt I Ns ... w Sądzie Rejonowym w J. toczył się w tej dacie spór prawny o istnienie dwóch przeciwstawnych testamentów pisemnego i ustnego wykluczających wzajemnie krąg ewentualnych spadkobierców. W toku tego postępowania pojawiła się konieczność uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyroku rozwodowego spadkodawcy. W związku z powyższym Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku o sygn. akt I Ns ... i podjął je dopiero w dniu 12 czerwca 2006 r.

Pełnomocnik skarżącej oświadczył również, iż skarżąca uzyskała z mocy prawa wpis jako właściciel w księgach wieczystych na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w J., VI Wydział krąg Wieczystych. Instytucja, która pozwala skarżącej na wylegitymowanie się swoim statusem przed innymi osobami jest sądowe stwierdzenie nabycia spadku. Postanowieniem z ... listopada 2006 r. sygn. akt I Ns ... Sąd Rejonowy w J. stwierdził, że zgodnie z ostatnią wolą spadkodawcy spadek po nim nabyli w częściach równych G. G., A. M. i P. M. . Wskutek apelacji uczestnika postępowania, która została przez Sąd Okręgowy w J. oddalona postanowieniem z 15 marca 2007 r., postanowienie stwierdzające nabycie spadku stało się prawomocne. Termin do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rozpoczął swój bieg w dniu 15 marca 2007 r., kiedy orzeczenie Sądu II instancji stało się wykonalne i skarżąca znalazła się w kręgu spadkobierców.

Wadliwa interpretacja przez organ przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców prowadzi więc do dalszego naruszenia art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa własności i prawo dziedziczenia cudzoziemców odnośnie nieruchomości położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto regulacja art. 7 ust. 3 wprowadza de facto niedozwolony w prawie polskim zakaz "ukrytego" wywłaszczenia, bowiem pozbawia "atrybutu" dziedziczenia cudzoziemców, którzy uzyskali status spadkobiercy po śmierci określonej osoby, nie zapewnia równej ochrony praw wszystkich spadkobierców, a przez to stanowi przeszkodę w sukcesji praw i obowiązków w drodze dziedziczenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez Organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -powoływanej dalej jako "ustawy p.p.s.a.", lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Bezsporne w sprawie jest to, iż skarżąca nabyła w drodze dziedziczenia testamentowego po W. L. M. udział w wysokości 1/3 części masy spadkowej, co zostało potwierdzone postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego w J. sygn. akt I Ns ... . Z uwagi na fakt, iż w skład masy spadkowej wchodzą nieruchomości w postaci nieruchomości gruntowych i budynków skarżąca zobowiązana była wystąpić do ministra właściwego do spraw wewnętrznych z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie niniejszych nieruchomości.

Materialnoprawna podstawa, w oparciu o którą należało rozpoznać i rozstrzygnąć niniejszą sprawę jest unormowana w ustawie z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane, w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Stosownie do ust. 1b art. 1 przedmiotowej ustawy odmowa wydania zezwolenia nie wymaga wystąpienia do Ministra Obrony Narodowej lub ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy jeżeli cudzoziemiec, który nabył wchodzącą w skład spadku nieruchomość na podstawie testamentu, nie uzyska zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych na podstawie wniosku złożonego w ciągu dwóch lat od dnia otwarcia spadku, prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nabywają osoby, które byłyby powołane do spadku z ustawy.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił niekonstytucyjność art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz wystąpił z wnioskiem o wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności tegoż przepisu z Konstytucją.

Odnosząc się do tego zarzutu należy wstępnie wyjaśnić, iż zgodnie z art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r., Nr 102, poz. 643 ze zm.) każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Użyte w tym przepisie "może" nie oznacza obowiązku. Ocena ta została pozostawiona sądowi orzekającemu, a sąd zgodnie z przepisami proceduralnymi, o ile nie znajduje podstaw, powinien podać, z jakich powodów wystąpienie nie jest uzasadnione (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.09.2004, sygn. akt GSK 746/04, LEX nr 162438).

Uwzględniając powyższe Sąd nie podziela zarzutu niekonstytucyjności art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Art. 37 ust. 1 Konstytucji stanowi zasadę, że kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Wyjątki od tej zasady, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa (art. 37 ust. 2 Konstytucji RP). Ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w art. 7 ust. 3 wprowadza ograniczenie w nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców polegające na określeniu dwuletniego terminu od dnia otwarcia spadku na złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości. Ograniczenie to jest przewidzianym w Konstytucji wyjątkiem (art. 37 ust. 2 Konstytucji RP) od powołanej powyżej zasady. Oceny Sądu nie zmienia powoływanie się przez skarżącą na treść art. 64 Konstytucji RP. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Omówione powyżej ograniczenie wprowadzone zostało właśnie ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Istotne jest również to, że przepis ten umożliwia nabycie przez cudzoziemca nieruchomości na podstawie testamentu pod warunkiem wystąpienia o uzyskanie stosownego zezwolenia w terminie dwóch lat od otwarcia spadku. Zróżnicowanie sytuacji cudzoziemskich spadkobierców testamentowych i ustawowych, jako mieszczące się w przewidzianym przez Konstytucję wyjątku odnoszącym się do cudzoziemców, nie może uzasadniać zarzutu niekonstytucyjności art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. W tej sytuacji wskazany przez skarżącą art. 31 Konstytucji RP, dotyczący wolności i praw człowieka, jak i art. 2 Konstytucji RP stanowiący, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zbadanie konstytucyjności wskazanego przepisu ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

W ocenie Sądu za niezasadny należy uznać również zarzut pełnomocnika skarżącej dotyczący błędnej interpretacji dokonanej przez organ art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w zakresie przyjęcia momentu, od którego biegnie termin do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości. Zasadnie organ przyjął, iż interpretacja wskazanego przepisu w części dotyczącej określenia momentu "otwarcia spadku" następuje z uwzględnieniem przepisów kodeksu cywilnego, który za dzień otwarcia spadku przyjmuje dzień śmierci spadkodawcy (art. 924 kodeksu cywilnego), a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 kodeksu cywilnego). Nieuzasadnione są zatem zarzuty skarżącej oparte na naruszeniu przepisów kodeksu cywilnego, regulujących instytucję stwierdzania przez Sąd nabycia spadku (art. 1025 – 1028 kodeksu cywilnego). Podkreślenia wymaga, że postanowienie sądu w powyższym zakresie ma charakter deklaratywny a spadkobierca nabywa spadek z mocy samego prawa z chwilą otwarcia spadku. Zasada nabycia spadku z mocy samego prawa dotyczy każdego spadkobiercy, ustawowego i testamentowego.

Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw prawnych, by móc przyjąć za prawidłowe stanowisko pełnomocnika skarżącej, iż moment otwarcia spadku i jego nabycia określany jest poprzez wydanie prawomocnego orzeczenia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Wobec złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości (....11.2008 r.), po upływie ponad pięciu lat od otwarcia spadku (śmierć W. L. M. nastąpiła ....10.2003), skarżąca nie może skutecznie podważać zasadności rozstrzygnięcia organu administracyjnego. Dwuletni termin określony w art. 7 ust. 3 cyt. ustawy jest terminem ustawowym, po upływie którego wygasa uprawnienie cudzoziemca do uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości.

Organ orzekający w sprawie z wniosku cudzoziemki o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, nie naruszył regulacji prawnych Unii Europejskiej. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z załącznikiem nr 12 tytuł 4 - Swobodny Przepływ Kapitału, pkt 2 do Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864) – nie naruszając zobowiązań wynikających z Traktatów stanowiących podstawę Unii Europejskiej, Polska może utrzymać w mocy przez okres 12 lat od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej zasady przewidziane w ustawie z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Zatem utrzymywanie ograniczeń ustawowych w nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (w tym także wobec obywateli Unii Europejskiej), w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, nie naruszało traktatu o akcesji Polski do Unii Europejskiej jak i Traktatów stanowiących podstawę Unii Europejskiej. Nieuzasadnione jest zarzut naruszenia przez organ orzekający art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, p[oz. 284 ze zm.), który zakazuje dyskryminacji w korzystaniu z praw i wolności wymienionych w Konwencji. Dodać w tym miejscu należy, że Konwencja nie reguluje kwestii nabywania nieruchomości przez cudzoziemców w związku czym w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia praw i wolności wymienionych w Konwencji.

Chybione są również zarzuty pełnomocnika skarżącej o charakterze procesowym tj. naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasad praworządności, przekonywania, prawdy obiektywnej i działania w sposób budzący zaufanie do organów administracyjnych – zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: k.p.a. W niniejszej sprawie organ administracyjny przeprowadził wnikliwie postępowanie wyjaśniające w sprawie, nie naruszając przy tym reguł postępowania dowodowego, uwzględnił wszystkie zebrane dowody i dokonał ich oceny, co znalazło wyraz w szerokim uzasadnieniu jego decyzji, które obejmuje podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa, jak również wskazuje w jakiej relacji pozostaje ich treść do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. Dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cechy dowolności. Sąd pragnie wskazać, iż sam fakt wydania decyzji niekorzystnej dla Strony nie może świadczyć o tym, iż organ działał wbrew zasadzie pogłębiania zaufania do organów państwowych. Powyższa zasada nie może być bowiem rozumiana jako konieczność wydawania decyzji satysfakcjonującej stronę, która jednocześnie byłaby sprzeczna z obowiązującym prawem. Zauważyć należy, iż każda sprawa ma charakter indywidualny i rozpatrywana jest w oparciu o zgromadzony w danej sprawie materiał dowodowy. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżąca nie została powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co wskazuje na naruszenie w sprawie art. 10 § 1 k.p.a. Niemniej jednak wskazane naruszenie przepisu postępowania administracyjnego, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, której rozstrzygnięcie oparte zostało na ocenie całokształtu materiału dowodowego, a powodem nie uwzględnienia wniosku skarżącej o nabycie nieruchomości była, odmienna od przedstawionej przez skarżącą, ale prawidłowa interpretacja przepisów prawa materialnego. Wobec powyższego stwierdzone uchybienie formalne nie uzasadnia uwzględnienia skargi.

Całkowicie nietrafny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia w sprawie art. 669 - 679 Kodeksu postępowania cywilnego. Podkreślenia wymaga, że wniosek skarżącej o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości złożony został w trybie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Został on rozpoznany przez organ właściwy do rozstrzygania tego rodzaju spraw – tj. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, co wynika z art. 1 ust. 1 ustawy. W postępowaniu z wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości nie stosuje się wymienionych powyżej przepisów kodeksu postępowania cywilnego, regulują one postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku. Wydając zaskarżone w sprawie rozstrzygnięcie organ nie naruszył wskazanych przepisów postępowania cywilnego.

W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.