Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1512/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 30
journal: Dz.U. 2017 poz 1376
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
article: art. 207, art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez I. w W.(dalej: "Skarżący", "Spółka", "Beneficjent") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lipca 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (dalej: "NCBiR", "organ I instancji") nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. określającą zobowiązanie do zwrotu środków dofinansowania udzielonego Spółce na podstawie umowy z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] (dalej: "umowa o dofinansowanie"), na realizację projektu pn. "[...]", w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia dokonania zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2014 r. Beneficjent zawarł z NCBiR umowę o dofinansowanie projektu pn. "[...]", dalej: "Projekt".

Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie Projekt polegał na przeprowadzeniu szeregu badań przemysłowych oraz prac rozwojowych w zakresie innowacyjnego modelu analizy zachowań klientów. Innowacyjny model analizy - [...] Według Wnioskodawcy rozwiązanie stanowi innowację w skali świata (opinia o innowacyjności wystawiona przez Instytut [...]) i stanowi rzeczywistą odpowiedź na zapotrzebowanie rynku. Przeprowadzenie badań przemysłowych oraz prac rozwojowych prowadzących do powstania innowacyjnego modelu analizy zachowań klientów (cel nadrzędny przedmiotowego projektu), umożliwi realizację celów szczegółowych, które będą polegać na dostarczeniu danych dla poszczególnych grup odbiorców (będą to docelowo klienci Wnioskodawcy) zaangażowanych w proces zakupowy. Jak wskazał Wnioskodawca [...].

Projekt obejmował realizację pełnego zakresu rzeczowego związanego z przeprowadzeniem badań przemysłowych lub prac rozwojowych, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie (§ 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie).

Pismem z 6 listopada 2015 r. Beneficjent poinformował, że w wyniku zakończenia realizacji zadania nr 5 "Aplikacja wyników zadania 4", w ramach którego wykonano m.in. opracowanie wstępnej kalkulacji zwiększenia sprzedaży oraz zadania nr 7 "[...] ", w ramach którego przeprowadzano testy nawigacyjne w sklepie, Zespół projektowy przedstawił Zarządowi Spółki informację, iż dalsze badania przemysłowe/prace rozwojowe nie doprowadzą do osiągnięcia zakładanych w projekcie wyników, a ewentualne zakończenie badań i próby wdrożenia ich wyników są bezcelowe z ekonomicznego punktu. Wobec powyższego, przywołując postanowienie § 3 ust. 13 umowy o dofinansowanie, Spółka złożyła wniosek o płatność końcową wraz z Informacją końcową z realizacji projektu w ramach działania 1.4. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, z której wynikało, iż:

1) zadanie nr 1 zrealizowano w całości;

2) zadanie nr 2 zrealizowano w całości, za wyjątkiem: a) do określenia głównych typów ścieżek wizyty [...] nie zastosowano telewizji przemysłowej, zamiast tego przeprowadzono badanie w formie obserwacji uczestniczącej;

b) nie przeprowadzono prerekrutacji respondentów do badań ilościowych, uzasadniając to tym, że badania ilościowe zostały odrzucone jako badania nie wnoszące nowej wiedzy ze względu na to, iż istotne dla projektu badania pozyskane zostały w ramach badań jakościowych;

3) zadanie nr 3 zrealizowano w całości;

4) zadanie nr 4 zrealizowano w całości;

5) zadanie nr 5 zrealizowano w całości;

6) zadanie nr 6 zrealizowano w całości;

7) zadanie nr 7 zrealizowano w części.

NCBiR powołał dwóch niezależnych ekspertów celem oceny Informacji końcowej z realizacji Projektu, którzy w opiniach z [...] i [...] grudnia 2015 r. stwierdzili, iż Beneficjent zbyt późno przerwał realizację Projektu, bowiem problem nawigacyjny mógł zostać zidentyfikowany przez Beneficjenta podczas realizacji zadania nr 3. Spowodowało to uznanie kosztów zadań nr 4-7 za niekwalifikowalne.

W opinii NCBiR materiały przedłożone na moment złożenia wniosku o płatność końcową nie potwierdziły realizacji Projektu zgodnie z umową o dofinansowanie. Organ wskazał, że Beneficjent naruszył § 3 ust. 13 umowy o dofinansowanie, bowiem nie zasygnalizował niezwłocznie problemu z osiągnięciem dokładności lokalizacji ustawienia produktów na półkach, tzw. problemu nawigacji. W opinii NCBR, problem powinien zostać zgłoszony już po zakończeniu zadania nr 3, albowiem w ramach tego zadania miał powstać prototyp programu integrującego dane ze wszystkich podzespołów. Powyższe okoliczności organ uznał za udowodnione na podstawie opinii biegłego z [...] lutego 2017 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], NCBiR po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zobowiązał Stronę do zwrotu środków w wysokości [...] zł otrzymanych na podstawie umowy o dofinansowanie. Organ uznał, że Beneficjent wykorzystał otrzymane środki z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej: "u.f.p.", powodując ziszczenie się przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Po rozpoznaniu odwołania, Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] lipca 2018 r., o powołanym wyżej numerze, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, powołując się na § 3 ust. 1 i 3; ust. 2 pkt 5; ust. 4, ust. 13-15 umowy o dofinansowanie wyjaśnił, że w łączącej strony umowy o dofinansowanie, zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta, a sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p.

Minister podkreślił, że działanie Beneficjenta nie było zgodne z postanowieniami umowy o dofinansowanie, co jest równoznaczne z naruszeniem prawa. Warunkiem uznania wydatków za kwalifikujące się do objęcia wsparciem jest poniesienie ich przez Beneficjenta w związku z realizacją projektu, zgodnie z postanowieniami umowy oraz katalogiem i wysokością wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem zgodnie z przepisami prawa unijnego. Zaistniałe okoliczności, tj. kontynuowanie realizacji Projektu pomimo jego bezcelowości spowodowało powstanie szkody, a wydatki związane z realizacją zadań nr 4, 5, 6 i 7 nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne, tym samym doszło do sfinansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. W przypadku bowiem zachowania przez Beneficjenta należytej staranności przy realizacji Projektu, byłby on w stanie zidentyfikować problem właśnie w trakcie realizacji zadania nr 3, a tym samym zadania następujące po tym okresie w ogóle nie byłyby realizowane, a koszty związane z realizacją tych zadań nie byłyby poniesione i zrefundowane.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Minister wskazał, że nie ma wątpliwości, iż biegły w swojej opinii jednoznacznie wskazał, że decyzja o przerwaniu realizacji powinna nastąpić wcześniej, zgodnie z wymogami umowy o dofinansowanie i przy zachowaniu wszelkiej staranności - w odniesieniu do części problemów nawet przed przystąpieniem do realizacji projektu (w zakresie błędnych założeń i wstępnego rozeznania, które Beneficjent powinien posiadać), a ostatecznie najpóźniej na etapie realizacji zadania nr 3. Tymczasem Beneficjent poinformował o zaprzestaniu realizacji Projektu dopiero po zakończeniu zadania nr 7.

I. w W wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżono decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lipca 2018 r., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów sądowych wg norm przepisanych.

Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 w związku z art. 84 § 1, art, 75 § 1, art. 80 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a., oraz naruszenie art. 136 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczności istotne z punktu widzenia przedmiotowej sprawy, podczas gdy wiedza specjalistyczna z zakresu systemów informatycznych w zarządzaniu była niezbędna do prawidłowego ustalenia istotnych okoliczności sprawy, ze względu na istotne wady opinii biegłego dopuszczonej przez organ I instancji, które to wady dyskwalifikowały ją jako podstawowy środek dowodowy, determinujący treść rozstrzygnięcia sprawy oraz podczas gdy wspomniane wady opinii biegłego dopuszczonej przez organ I instancji zostały wskazane w skierowanym do organu odwołaniu Skarżącego od decyzji organu I instancji, co prowadziło do błędnych ustaleń faktycznych skutkujących wydaniem decyzji wywołującej negatywne konsekwencje po stronie Skarżącego;

2. art 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozpoznania sprawy, nieustosunkowanie się do wszystkich argumentów Skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz poprzez niedostateczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie, zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których część stanowisk Skarżącego nie została wzięta pod uwagę przy rozstrzygnięciu, podczas gdy z pisemnych stanowisk Skarżącego zawartych w aktach sprawy (por. pismo Skarżącego z 26.10.2016 r. - dowód nr 35 wg numeracji przyjętej w decyzji organu I instancji) oraz z treści odwołania Skarżącego od decyzji organu I instancji w sposób ewidentny wynikało, że okolicznością uniemożliwiającą nałożenie na Skarżącego obowiązku zwrotu kwot dotacji był fakt, że dopiero efekty i ustalenia poczynione na etapie realizacji Zadania nr 7 (a nie: na etapie Zadania nr 3) mogły prowadzić do potencjalnego wniosku, że całość projektu prowadzi lub może prowadzić do stanu braku celowości lub braku ekonomicznego uzasadnienia dla kontynuowania całości projektu co prowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, które całościowo skutkowały wydaniem decyzji o zaskarżonej treści;

3. art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia do decyzji (stanowiącego jej integralną a więc podlegającą zaskarżeniu cześć) sprowadzającego się niejako do powtórnego przytoczenia tej samej argumentacji przemawiającej za orzeczeniem o obowiązku zwrotu przez Skarżącego kwot dotacji, podczas gdy oświadczenia i wnioski zawarte w odwołaniu Skarżącego od decyzji I instancji wymagały co najmniej zrewidowania zapatrywań organów na zagadnienie momentu w jakim Skarżący mógł pozyskać wiedzę i uzasadnione przeświadczenie o braku celowości kontynuacji prac projektowych (co zdaniem Skarżącego miało miejsce dopiero na etapie ukończenia Zadania nr 7, nie zaś Zadania nr 3) co prowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, skutkujących wydaniem decyzji o zaskarżonej treści.

W motywach wniesionej skargi podkreślono, że biegły w szczególności nie wziął pod uwagę, że na etapie zadania nr 3 miał powstać jedynie prototyp oprogramowania umożliwiającego obróbkę danych, który w dodatku nie mógł być testowany "w praktyce", w oparciu o zebrane "w terenie" dane rzeczywiste, gdyż zbieranie tych danych stało się możliwe dopiero na etapie zadania nr 7, po przygotowaniu stosownej aparatury umożliwiającej zbieranie tych danych.

Skarżący jest przekonany, że opinię biegłego należało uznać za niepełną, z jej treści nie sposób odtworzyć pełnego toku rozumowania biegłego prowadzącego do wskazanych w tej opinii konkluzji. Zdaniem Skarżącego w treści opinii biegłego nie zostały we właściwy sposób przeanalizowane przedstawiane przez Spółkę na wcześniejszym etapie postępowania kontrargumenty. Okoliczności te przemawiają za wadliwością opinii biegłego i potwierdzają, że nie może ona pełnić funkcji podstawowego dowodu determinującego treść rozstrzygnięcia decyzji. Wnoszący skargę stoi na stanowisku, że mając taka opinię organ zobowiązany był wezwać biegłych do uzupełnienia opinii bądź zasięgnąć opinii innej placówki naukowej z zakreśleniem okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór w sprawie dotyczy zasadności zwrotu pobranych przez Skarżącą na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia [...] maja 2014 r. środków na realizację projektu pn.: " [...]".

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 5 ww. umowy o dofinansowanie, Skarżąca zobowiązała się do realizacji projektu na podstawie wniosku o dofinansowanie. Z wniosku o dofinansowanie wynika, że w ramach realizacji Projektu planowane były następujące prace badawcze (badania przemysłowe lub prace rozwojowe):

Zadanie nr 1 (badania przemysłowe) - [...]

Okres realizacji zadania: czerwiec - lipiec 2014 r.

[...]

Zadanie nr 2 (badania przemysłowe) - [...]

Okres realizacji zadania: sierpień - październik 2014 r.

[...]

Zadanie nr 3 (prace rozwojowe) - [...]

Okres realizacji zadania: październik 2014 r. - marzec 2015 r.

[...]

Zadanie nr 4 (prace rozwojowe) - [...].

Okres realizacji zadania: kwiecień - maj 2015 r.

[...]

Zadanie nr 5 (prace rozwojowe) - Aplikacja wyników zadania 4.

Okres realizacji zadania: czerwiec — lipiec 2015 r.

[...]

Zadanie nr 6 (badania przemysłowe) - [...]

Okres realizacji zadania: sierpień - październik 2015 r.

[...]

Zadanie nr 7 (prace rozwojowe) - [...]

Okres realizacji zadania: czerwiec - grudzień 2015 r.

[...]

Pismem z 6 listopada 2015 r. Skarżąca poinformowała, że w wyniku zakończenia realizacji zadania nr 5 - "Aplikacja wyników zadania 4", w ramach którego wykonano m.in. [...], w ramach którego przeprowadzano testy [...] Zespół projektowy przedstawił Zarządowi Spółki informację, iż dalsze badania przemysłowe/prace rozwojowe nie doprowadzą do osiągnięcia zakładanych w projekcie wyników, a ewentualne zakończenie badań i próby wdrożenia ich wyników są bezcelowe z ekonomicznego punktu.

W myśl § 3 ust. 13 umowy o dofinansowanie, Skarżąca była zobowiązana do złożenia wniosku o płatność końcową w przypadku gdy w trakcie realizacji Projektu okaże się, że dalsze badania przemysłowe lub prace rozwojowe nie doprowadzą do osiągnięcia zakładanych wyników, bądź gdy po zakończeniu ww. badań lub prac wdrożenie okaże się za bezcelowe z ekonomicznego punktu widzenia. W takim przypadku, Projekt uznaje się za zakończony, a Beneficjent otrzyma dofinansowanie proporcjonalne do zakresu zrealizowanych badań i prac z zachowaniem reguły, zgodnie z którą kwota dofinansowania obliczana jest na podstawie faktycznie poniesionych przez Beneficjenta lub Partnera kosztów kwalifikujących się do objęcia wsparciem, wykazanych we wniosku o płatność i zatwierdzonych przez lnstytucję Pośredniczącą, z uwzględnieniem poziomów intensywności wsparcia oraz maksymalnych wysokości dofinansowania.

Z treści zadania 3 wynika, że Skarżąca na tym etapie zakładała skonstruowanie prototypu oprogramowania umożliwiającego obróbkę danych w celu analizy danych pochodzących z [...]. Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, iż to właśnie podczas realizacji zadania 3, problem nawigacyjny, tj. problem z osiągnięciem dokładności lokalizacji [...], powinien zostać zidentyfikowany przez Skarżącą.

Taką ocenę potwierdza również zakres zadania 4, obejmujący przeprowadzenie misji [...] w obu środowiskach, która stanowiła jeden z kluczowych elementów Projektu i, jak wskazała Skarżąca we wniosku, stanowi główną innowacyjność całego rozwiązania. Należy podkreślić, że Skarżąca zadeklarowała, iż zadanie 4 zostało zrealizowane w całości. Takie oświadczenie zostało również złożone przez Skarżącą w odniesieniu do zadania 5, które w założeniu opierało się na aplikacji wyników zadania 4. Jak wskazano we wniosku dzięki przeprowadzeniu misji zakupowej i analizie modelu innowacyjnego rozwiązania, możliwe będzie przeprowadzenie dalszych prac, w tym nad wizualizacją oraz aplikacją wyników badań percepcji wzrokowej, m.in. [...]. Przedmiotem zadania 6 było z kolei opracowanie autorskiej aplikacji (software), umożliwiającej dokładną analizę historii [...] na potrzeby Projektu.

Z tego względu, zdaniem Sądu, oświadczenie Skarżącej, iż dalsze badania przemysłowe/prace rozwojowe nie doprowadzą do osiągnięcia zakładanych w projekcie wyników, powinno być złożone podczas realizacji zadania 3, już na tym etapie istniały bowiem uzasadnione wątpliwości, co do zasadności kontynuowania prac. W tych okolicznościach realizacja zadań nr 4, 5, 6 i 7 nie znajduje uzasadnienia, w szczególności w kontekście nadrzędnego celu Projektu, tj. powstania innowacyjnego modelu analizy zachowań klientów. Takie stanowisko przedstawili również dwaj niezależni eksperci oraz powołany przez organ Biegły dr inż. P.S. W opinii z [...] lutego 2017 r. ww. Biegły stwierdził m.in., że: "...nierozpoznanie istotnych okoliczności technologicznych dla realizowanego systemu w zadaniu nr 3 rzutowało w sposób bezpośredni na celowość dalszych działań w Projekcie. Dlatego należy stwierdzić, że badania i prace nie były prowadzone zgodnie z zaplanowanym w Umowie zakresem i zachowaniem należytej staranności, poczynając najpóźniej od zadania nr 3 – konkretnie zaś tego momentu, w którym podjęto kwestię danych [...]."

Nie znajdują zatem uzasadnienia zawarte w skardze argumenty, iż dopiero efekty i ustalenia poczynione na etapie realizacji zadania nr 7 mogły prowadzić do potencjalnego wniosku, że całość projektu prowadzi lub może prowadzić do stanu braku celowości lub braku ekonomicznego uzasadnienia dla kontynuowania całości projektu.

Zdaniem Sądu uzasadnione jest stwierdzenie, że Skarżąca naruszyła § 3 ust. 13 umowy o dofinansowanie, bowiem nie zasygnalizowała niezwłocznie, tj. realizując zadanie 3, w ramach którego miał powstać prototyp programu integrującego dane ze wszystkich podzespołów, problemu z osiągnięciem dokładności [...]. Natomiast kontynuowanie realizacji Projektu pomimo jego bezcelowości spowodowało powstanie szkody, a wydatki związane z realizacją zadań nr 4, 5, 6 i 7 nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do sfinansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Sąd wskazuje, że w krajowym porządku prawnym zasady prowadzenia polityki rozwoju, podmioty prowadzące tę politykę oraz tryb współpracy między nimi, określone zostały w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz.U. z 2017 poz.1376 ze zm), dalej: "u.z.p.p.r.".

W myśl art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r., umowa o dofinansowanie stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2), w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku – ogólnie rzecz ujmując – nieprawidłowego ich wykorzystania.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Art. 184 u.f.p. stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia jakiejś sprawy. Zatem pod pojęciem "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" należy rozumieć reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych. Wspomniane reguły nie są przedmiotem regulacji prawa unijnego. Z kolei w prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami nie mającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 8 u.z.p.p.r. Wspomniany wzór umowy składa się także na dokumentację konkursową. Uczestnik konkursu ma możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie. Zawierając umowę dotyczącą realizacji projektu, Skarżąca zobowiązała się do realizacji projektu na podstawie wniosku o dofinansowanie.

Zasadnie zatem, wobec naruszenia przez Skarżącą procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków projektu, organ zastosował art. 207 w związku z art. 184 u.f.p.

W myśl art. 98 ust. 1 rozporządzenia Rady WE 1083/2006, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. W rozporządzeniu 1083/2006 zdefiniowane zostały też terminy i pojęcia, którymi się ono posługuje. I tak, zgodnie z art. 2 pkt 3 rozporządzenia dla jego celów terminowi "operacja" nadano znaczenie: projekt lub grupa projektów wybranych przez instytucję zarządzającą danym programem operacyjnym lub na jej odpowiedzialność, zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez komitet monitorujący, i realizowanych przez jednego lub więcej beneficjentów, pozwalające na osiągnięcie celów osi priorytetowej, do której odnosi się ta operacja.

Natomiast w art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006 zdefiniowano pojęcie "nieprawidłowość", które oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

W powyższym kontekście, odnosząc się do zarzutów skargi, należy podkreślić, że sama ewentualność, czy też zagrożenie sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku nakłada na właściwe organy obowiązek podjęcia działań w celu poniesienia konsekwencji przez podmiot naruszający swoim działaniem procedury, których winien przestrzegać. Wydatkowanie środków z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje nieuzasadniony wydatek dla budżetu Unii. W związku z powyższym organ nie naruszył art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego opinii biegłego Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 84 K.p.a. w sprawie, w której wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Jednocześnie przepisy Kodeksu nie określają warunków, jakie musi spełniać opinia biegłego. W orzecznictwie przyjęto, że opinia taka, oprócz konkluzji, powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez danego biegłego, lecz także do innych dowodów zebranych w sprawie, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny (wyrok NSA z 19 lutego 1999 r. sygn. akt II SA/Wr 1452/97, ONSA 2000, nr 2, poz. 63). Zdaniem Sądu zarzuty dotyczące opinii biegłego z dnia [...] lutego 2017 r. nie są uzasadnione. Z akt sprawy wynika, że Biegły, który sporządził przedmiotową opinię jest ekspertem w dziedzinie systemów informatycznych w zarządzaniu, a opinia została opracowana po zapoznaniu się przez Biegłego z wnioskiem o dofinansowanie przedmiotowego Projektu, umową o dofinansowanie Projektu, Informacją końcową z realizacji Projektu, dodatkowymi wyjaśnieniami Beneficjenta i korespondencji z Centrum w związku z przerwaniem realizacji Projektu. Ponadto organ I instancji postanowieniem z dnia (...) lutego 2017 r. poinformował Skarżącą o powołaniu biegłego wskazując imię, nazwisko, dziedzinę w jakiej specjalizuje się biegły oraz okoliczności na jakie został powołany. Skarżąca nie zakwestionowała kompetencji powołanego biegłego.

Należy wskazać, że postępowanie dowodowe, a w konsekwencji dokonywanie przez organ ustaleń faktycznych jest uzasadnione celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać organowi dokonanie ustaleń, które stanowią podstawę wydania decyzji. Sąd wyjaśnia, iż organ prowadzący postępowanie nie jest zobowiązany do przeprowadzenia wszystkich możliwych dowodów, w sytuacji, gdy nie naruszając zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 K.p.a., może na podstawie zebranych dowodów potwierdzić zaistniałe okoliczności. Organ nie ma bowiem obowiązku przeprowadzenia kolejnych dowodów na okoliczności wynikające już z innych dowodów, które są wystarczające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył również powołanych w skardze przepisów postępowania, m.in. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, dokonał ich analizy i wyciągnął prawidłowe wnioski zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, a stosowna argumentacja znalazła swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Organ wyjaśnił również szczegółowo na czym polegało nieprawidłowe działanie Skarżącej, przy czym działał zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania wyrażoną w art. 8 K.p.a. oraz zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a. Reasumując, w ocenie Sądu w przeprowadzonych postępowaniach organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że Skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nieprawidłowo wykorzystanych środków unijnych.

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.