Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 282/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O[...] z dnia 29 października 2019 r. sygn. akt II SA/Op 314/19 w sprawie ze skargi K[...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O[...] z dnia 17[...]r. nr SKO[...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K[...] z dnia 12 kwietnia 2019 r. nr S[...].


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 października 2019 r., II SA/Op 314/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O[...] oddalił skargę K[...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O[...] z dnia 17 [...]r. nr SKO[...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza K[...] z dnia 12 [...]r. nr S[...], odmawiającą Kr[...]prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką – K[...].

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dnia 21 marca 2019 r. K[...]zwróciła się do Burmistrza K[...] – Ośrodka Pomocy Społecznej w K[...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką K[...]. Do wniosku dołączyła m.in. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O[...] z dnia 29 marca 2019 r. o waloryzacji emerytury oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K[...] z dnia 27 [...]r. nr PS[...], mocą którego K[...]została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 6 lipca 2018 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r.

Burmistrz K[...] odmówił przyznania Kr[...]prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K[...] wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Kr[...]otrzymuje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O[...] od dnia 23 marca 2013 r. emeryturę.

W odwołaniu od powyższej decyzji Kr[...]wniosła o uwzględnienie jej trudnej sytuacji materialnej i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli nie w pełnej wysokości, to chociaż w wysokości różnicy między jej emeryturą, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O[...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza K[...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że jest bezsporne, iż orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K[...] z dnia 23 [...] r. (Nr PS[...]) córka K. P. – K[...]została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od urodzenia na stałe. Nie budzi wątpliwości również fakt, że Kr[...] jest uprawniona do emerytury. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ I instancji prawidłowo stwierdził, że zachodzi negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018.2220 ze zm.), dalej jako u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Oczywiste więc jest, że w sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie zwrócono uwagę, że przepisy u.ś.r. nie przewidują możliwości wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym, a świadczeniem wymienionym w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w zależności od tego, które ze świadczeń jest dla strony bardziej korzystne. Posiadanie prawa do jednego ze świadczeń, o których mowa w tym przepisie (w niniejszej sprawie do emerytury), wyklucza więc możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z punktu widzenia wskazanego przepisu wykluczenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązuje bez względu na wysokość emerytury. Końcowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O[...] podkreśliło, że dopóki ustawa bądź przepisy ustawy obowiązują, korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją,, to organy administracji publicznej są nimi związane, a zatem zobowiązane do ich stosowania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Kr[...] wskazała, że jej córka jest osobą niepełnosprawną od urodzenia, wymaga stałej opieki w domu oraz opieki lekarzy specjalistów i z tego powodu musiała zrezygnować z pracy zarobkowej. Skarżąca podniosła również, że od stycznia 2002 r sama ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, zmieniony decyzją z 2018 r. na stopień znaczny. Te okoliczności spowodowały, że nie mogła "wypracować składek emerytalnych". Podkreśliła swoją trudną sytuację materialną, gdyż jej jedynym dochodem, który musi wystarczyć na utrzymanie i leczenie siebie oraz córki jest świadczenie emerytalne w kwocie 703,41 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O[...]wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dniu 28 października 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucił m.in. naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z art. 32 Konstytucji RP; art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.; art. 7 i art. 77 k.p.a.; art. 32, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Powołując się na orzecznictwo sądowe wskazano, że poprzestanie jedynie na wykładni gramatycznej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jest błędne. Należy bowiem sięgnąć do wykładni celowościowej (funkcjonalnej) tego przepisu i uznać, że ta regulacja pozbawia skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Posiadanie przez skarżącą uprawnienia do emerytury nie stanowi zatem przeszkody do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę emeryturę. W ocenie skarżącej, opiekunowie osób niepełnosprawnych, którzy nabyli prawo do emerytury mają takie same obowiązki oraz koszty związane ze sprawowaniem opieki jak pozostali opiekunowie i nie ma żadnych przekonujących argumentów dla różnicowania wysokości pobieranych przez nich świadczeń. Takie różnicowanie jako niczym nieuzasadnione stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznając skargę za niezasadną wskazał, iż materialną podstawę rozpoznania sprawy stanowi art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). W myśl zaś art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Następnie Sąd I instancji zauważył, iż istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Skarżąca oczekuje przy tym dokonania innej niż językowa wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., podnosząc, iż ich językowa wykładnia prowadzi do naruszenia wskazanych w skardze zasad Konstytucji RP, co rodzi potrzebę odwołania się do ich prokonstytucyjnej wykładni celowościowej. Odnosząc się do tej kwestii Sąd I instancji podzielił stanowisko Kolegium, że oba wskazane przepisy są jasne na tyle, że nie wymagają żadnej wykładni, zgodnie z obowiązującą w systemie prawa zasadą: clara non sunt interpretanda. Analizowany przepis jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i co istotne – jako norma bezwzględnie obowiązująca – nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego.

Sąd I instancji wskazał dalej, iż w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że Kr[...] sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką. Strona ma ustalone prawo do emerytury. Ta okoliczność faktyczna stanowi negatywną przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo tego, że strona może mieć uzasadnione poczucie krzywdy i niesprawiedliwości, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. u.ś.r. Niezależnie od powyższej okoliczności Sąd podkreślił, że nawet trudna sytuacja życiowa skarżącej związana z opieką nad niepełnosprawną córką nie może przemawiać za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na wyraźny zapis ustawy. Nadto, w ocenie Sądu I instancji, nie można przyjmować założenia, że skoro Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), to każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Państwo może określać warunki udzielania pomocy rodzinom, w tym przesłanki odmowy udzielenia pomocy. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony Państwa nie stanowi samo w sobie naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 Konstytucji RP. Sąd zauważył dalej, że cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy u.ś.r. mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żądnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Należy podkreślić, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem dla pracowników, którzy przejmują na siebie realizację zadań Państwa w zakresie opieki nad osobami niepełnosprawnymi. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Stąd też ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury, powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata.

Ponadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, że samo zróżnicowanie pobieranej emerytury (niezależnie od jej charakteru) i świadczenia pielęgnacyjnego, ze względu na wysokość, nie oznacza naruszenia zasady równości. Nie można bowiem pominąć, że świadczenia emerytalne oparte na zasadzie wzajemności są stabilne i silniej chronione niż świadczenia pielęgnacyjne. Świadczenie emerytalne, choć niższe niż świadczenie pielęgnacyjne, jest świadczeniem pewnym i stabilnym, odmiennie niż świadczenie pielęgnacyjne, stanowiące element systemu zabezpieczeń społecznych. Skoro przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r. jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i wystarcza jego wykładnia językowa, to sięganie do wykładni funkcjonalnej byłoby działaniem contra legem.

Sąd I instancji zauważył także, że dostrzega poglądy wyrażone w uzasadnieniach wyroków powołanych przez skarżącą, ale z przedstawionych wyżej względów nie aprobuje wyrażonego w nich stanowiska. Podkreślił, że częściej można spotkać w judykaturze stanowisko przeciwne – zbieżne z poglądem prezentowanym przez Sąd.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Kr[...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a. art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z art. 32 Konstytucji RP przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie, a następnie oddalenie skargi, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia;

b. naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przez oparcie rozstrzygnięcia na literalnym brzmieniu tego przepisu, z pominięciem celów ustawy, a tym samym przez uznanie, iż skarżąca nie jest uprawniona w żadnym zakresie do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką, ponieważ ma przyznane prawo do emerytury, mimo że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale wyłącznie do wysokości tej emerytury,

c. art. 32, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP przez wydanie zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji zaaprobowanie stanowisk organów administracji wydających decyzje z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, wprowadzających zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, a także zasadę szczególnej pomocy osobom niepełnosprawnym oraz rodzinie ze strony Państwa,

d. art. 2 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni art. 17 ust. 5 lit. a) u.ś.r. w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją, gdyż narusza zasady sprawiedliwości społecznej, bowiem pozbawia rzeczywistego (a nie formalnego) beneficjenta świadczenia pielęgnacyjnego – osobę niepełnosprawną i to z uwagi na okoliczności niezależne od niej,

e. art. 67 i art. 69 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni przepisu art. 17 ust. 5 lit, a) u.ś.r. w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją, co skutkuje pozbawieniem osoby niepełnosprawnej zabezpieczenia społecznego i pomocy w zabezpieczeniu egzystencji z uwagi na okoliczności niezależne od tej osoby

f. art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 67 ust. 1 i 2, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP przez nieprawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. polegającą na uznaniu, że osobie z ustalonym prawem do renty z tytułu trwałej częściowej niezdolności do pracy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, choćby w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną rentą z kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, co stanowi naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, wobec tego, że pozbawia faktycznego (a nie jedynie formalnego) beneficjenta świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczności niezależne od niej, a także ze względu na nieuwzględnienie charakteru (celu) renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i ratio legis ograniczeń przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego opisanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77 k.p.a. przez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego przez, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. emerytury skarżącej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu przez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku a także zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Krapkowic, a nadto zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2000.1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Powyższa regulacja nie przewiduje konieczności uzyskania zgody strony na rozpoznanie sprawy w powyższym trybie.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Ocenę zarzutów kasacyjnych wypada poprzedzić uwagą, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji zasadą winno być rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych. Z uwagi jednak na to, iż zarzut podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. możliwy jest do oceny w sytuacji prawidłowego zrekonstruowania normy prawa materialnego, to ocenę zasadności kasacji wypada rozpocząć od zarzutów podniesionych w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Spór istniejący w niniejszej sprawie wyraża się w pytaniu, czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje także w sytuacji gdy wnioskodawca posiada prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w szczególności gdy ma już ustalone prawo do emerytury? W orzecznictwie sądów administracyjnych odpowiedź w powyższej kwestii była już udzielana wielokrotnie. Nie ulega wątpliwości, iż w starszych orzeczeniach na postawione powyżej pytanie Naczelny Sąd Administracyjny udzielał odpowiedzi negatywnej, opowiadając się wyraźnie za dominacją wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i wskazując na odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno-rentowych oraz świadczeń rodzinnych (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2018 r., I OSK 134/18; wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., I OSK 2950/15; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., I OSK 3269/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał jednak wielokrotnie, że wyniki powyższej wykładni przestały być akceptowalne na skutek tego, iż uległa zmianie relacja między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu wejścia w życie przepisów u.ś.r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosiła 420,00 PLN miesięcznie i była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się do dnia 1 maja 2014 r., kiedy świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do kwoty 800,00 PLN i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury. Następnie wzrosło do kwoty 1.583,00 PLN i było już zdecydowanie wyższe niż najniższa emerytura wynosząca wówczas 878,00 PLN. W dniu wydania zaskarżonej decyzji świadczenie pielęgnacyjne wynosiło 1.830,00 PLN, zaś aktualnie wynosi 1.971,00 PLN. (vide: obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. (M.P.2020.1031)). Pomijanie powyższych okoliczności w procesie wykładni art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. dezawuowało wyraźną intencję ustawodawcy wyrażającą się w przekonaniu, że uprawniony opiekun nie powinien pobierać świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje już świadczenie wyższe (vide: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Wyrażone powyżej przekonanie doprowadziło do konkluzji, że w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., prowadzi do rezultatów nieakceptowalnych na gruncie konstytucyjnych zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Z tego też powodu obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, jest uwzględnianie w procesie wykładni prawa kontekstu konstytucyjnego, tak aby wyniki procesu interpretacji prawa uwzględniały wartości konstytucyjne, zapewniając uzyskanie wewnętrznie niesprzecznych w ramach systemu prawa, wyników owej wykładni. Wzorzec kontrolny skonstruowany w procesie wykładni prawa winien bowiem pozostawać w zgodności z normami konstytucyjnymi jako nadrzędnymi (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP). Tym samym koniecznym elementem procesu wykładni jest poznanie treści przepisu także w kontekście norm konstytucyjnych odnoszących się do kwestii uregulowanych interpretowanym przepisem. Powyższe zakłada zbadanie, czy ustalone znaczenie przepisu prawnego nie stoi w sprzeczności z wartościami konstytucyjnymi. Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, powinnością organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa.

Przedstawione powyżej okoliczności pozwalają na gruncie okoliczności niniejszej sprawy dokonać zrekonstruowania normy prawnej opierającej się na treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, iż proces wykładni przepisu prawa zwykle rozpoczyna się od reguł językowych ale nie powinien się do nich ograniczać. Poprzestanie na wynikach wykładni językowej nie jest uprawnionym zabiegiem interpretacyjnym i stanowisko takie odwołuje się do starszych poglądów doktryny i judykatury. Normę prawną rekonstruuje się bowiem z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych, a wykładnia prawa będąc operacją myślową dokonywaną przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych (językowych, systemowych, funkcjonalnych) nie może ograniczać się do wykładni językowej jednego przepisu lecz jest operacją, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów prawa stanowionego na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów. Oczywiste jest, że jednakowe rezultaty interpretacji otrzymane wg tych trzech typów dyrektyw wzmacniają uzyskany rezultat wykładni, natomiast różnice rezultatów wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej wymagają podjęcia decyzji o pierwszeństwie któregoś z nich (vide: wyrok TK z dnia 10 grudnia 2002 r., P 6/02, OTK-A 2002/7/91; M.Zieliński, Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość, ZNSA 2012/6/18-21; M.Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, LexisNexis 2012, s. 238 – 239). W najnowszej nauce prawa dominujący jest pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do jednoznacznych rezultatów (vide: M.Zieliński, Wybrane zagadnienia wykładni prawa, PiP 2009/6, s. 3; Z.Radwański, M.Zieliński, Wykładnia prawa cywilnego, SPP 2006/15 s. 29; L.Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010., s. 152; M.Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. C.H.Beck 2015 r., tom 4, s. 204; M.Gutowski, P.Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. C.H.Beck 2017 r., s. 275; postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt I KZP 6/07, OSNKW 2007/5/37; uchwała NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy dostrzec, iż istotną cechą osób będących adresatami zawartej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Poprzestanie na wynikach językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., prowadzące do wyeliminowania z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, naruszałaby konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Wskazuje ona, iż wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, winny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach, bowiem zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych może mieć miejsce jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad i w takiej sytuacji może być uznane za zgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (vide: wyrok TK z dnia 24 lutego 1999 r., I SK 4/98; wyrok TK z dnia 21 czerwca 2001 r., SK 6/01; wyrok TK z dnia 24 października 2005 r., P 13/04). Generalnie zatem adresaci normy prawnej charakteryzujący się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, winni być traktowani równo, a więc według jednakowej miary. Jeżeli zatem prawodawca bez odpowiednio przekonywujących argumentów różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą relewantną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości naruszając przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (vide: wyrok TK z dnia 9 marca 1988 r., U 7/87; wyrok TK z dnia 17 maja 1999 r., P 6/98; wyrok TK z dnia 18 grudnia 2000 r., K 10/00; wyrok TK, z dnia 21 maja 2002 r., K 30/01, wyrok TK z dnia 18 marca 2014 r., SK 53/12). Jednocześnie należy zauważyć, że w zakresie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych, Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r., K 38/13, wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Uwzględniając powyższy kontekst należy zwrócić uwagę, iż sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), oraz pkt 1b u.ś.r., zostały pozbawione świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie tym podmiotom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei podmiotom, które otrzymują inne dochody niż wymienione w ww. przepisach, przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. W związku z tym zróżnicowaniem sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, w szczególności w zakresie możliwości wyboru prawa do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w razie ich zbiegu ze świadczeniem pielęgnacyjnym, brak jest możliwości ustalenia racjonalnych przesłanek takiego zakresu zróżnicowania uprawnień opiekunów. Za tego rodzaju zróżnicowaniem, polegającym na pozbawieniu świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy otrzymują świadczenia niższe, wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., nie przemawia w szczególności stan finansów państwa. Świadczy o tym wprowadzenie w ostatnich latach nowych programów przyznających w dużej skali świadczenia socjalne, także osobom zamożnym (świadczenie wychowawcze, świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) i ich utrzymywanie w warunkach pandemii. Również uwzględnienie celu świadczenia pielęgnacyjnego, a więc rekompensowania braku dochodów z pracy zarobkowej wskutek sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie pozwala racjonalizować argumentów mogących przemawiać za pozbawieniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie. Wobec tej grupy opiekunów osób niepełnosprawnych cel ten nie jest realizowany, mimo że sprawując opiekę po nabyciu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (vide: wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z kolei sprzeczna z zasadą równości byłaby sytuacja, w której samo przyznanie prawa do świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. skutkowałoby odebraniem świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok TK z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17). Tym samym wypada uznać, iż brak jest przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tym opiekunom, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Wykładnia powyższego przepisu odwołująca się wyłącznie do wyników wykładni językowej i wyłączająca generalnie, w sytuacjach opisanych w tym przepisie, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje dyskryminację osób, które zrezygnowały z pracy zawodowej w celu podjęcia opieki i z tego tytułu mają ustalone prawo do emerytury, w stosunku do osób, które nigdy pracy zawodowej nie podjęły i nie nabyły prawa do emerytury. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy winna zatem przyznawać pierwszeństwo funkcjonalnym i systemowym wynikom wykładni, pomijając wyniki wykładni językowej jako prowadzące do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prowadzi zatem do uznania, iż osoba pobierająca świadczenie emerytalne, sprawująca opiekę w warunkach art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie powinna być pozbawiona prawa wyboru świadczenia, które uważa za korzystniejsze. Powyższe zapatrywanie nie zawiera w sobie elementów różnicujących sytuację prawną emerytów sprawujących opieką w warunkach art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jedynie za nierozsądne wypadałoby uznać wybranie przez emeryta sprawującego ww. opiekę świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy wypłacana emerytura jest w wyższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, a dodatkowo pozostaje prawem lepiej chronionym. Tym niemniej, potwierdzenie prawa strony do wyboru jednego z tych świadczeń, nie prowadzi do dyskryminowania osób pobierających świadczenia emerytalne w wysokości wyższej niż świadczenie pielęgnacyjne i nie stanowi naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Powyższe uwagi nie pozwalają potwierdzić zarzutu naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1a i art. 27 ust. 5 u.ś.r. Dokonana zaskarżonym wyrokiem wykładnia tych przepisów oparta jest na okolicznościach sprawy i trafnie przyznaje pierwszeństwo funkcjonalnym i systemowym wynikom wykładni, pomijając wyniki wykładni językowej jako prowadzące do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP).

Uwzględniając powyższe uwagi za trafny uznać należy zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 a) u.ś.r. przez zaniechanie uwzględnienia w procesie wykładni kontekstu konstytucyjnego wynikającego z przepisów art. 2, art. 32, art. 67, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, a w konsekwencji trafny jest także zarzut niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.

Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem naruszenia powyższych przepisów, podnoszonym w kontekście możliwości przyznania częściowego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy uzyskiwanym świadczeniem emerytalno-rentowym a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. Regulacja kolizyjna, w razie zbiegu uprawnień do świadczeń, znajduje się również w art. 95 i nast. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2018.1270 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "u.FUS". Przepis art. 95 ust. 1 u.FUS stanowi, że w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się osobie uprawnionej jedno z tych świadczeń, wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy u.ś.r. i u.FUS generalnie regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ale także na podstawie wyraźnie wskazanych przepisów (art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. i art. 96 u.FUS) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W sytuacji gdy przepisy powyższych ustaw nie regulują kwestii możliwości wyboru przez osobę uprawnioną jednego z tych świadczeń, to biorąc pod uwagę przedstawione powyżej rozważania na gruncie konstytucyjnej zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także uwzględniając konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązek Państwa w zakresie udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP), uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej emerytury swój wybór może zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.FUS. Emerytura jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z powyższego przepisu winna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Zasada wypłaty jednego świadczenia mająca swe źródło w treści art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) i art. 27 ust. 5 u.ś.r. sprzeciwia się dzieleniu świadczeń, a zatem nie jest trafny zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na nieustaleniu prawidłowego stanu faktycznego sprawy w zakresie różnicy wysokości świadczeń tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia przyznania tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę. Powyższy zarzut, pomijając zasadę wypłaty jednego świadczenia, błędnie zakłada możliwość przyznania osobie mającej ustalone prawo do emerytury, świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie różnicy pomiędzy pobieraną emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym.

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.), ustalając przede wszystkim, czy skarżąca w toku dotychczasowego postępowania dokonała wyboru jednego z dwóch zbiegających się uprawnień, w szczególności przez złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, o którym mowa w art. 103 ust. 3 u.FUS., a w razie konstatacji, iż wybór taki nie został jeszcze dokonany, pouczy stronę, stosownie do treści art. 9 k.p.a., o możliwości uzyskania tylko jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) i art. 27 ust. 5 u.ś.r. w związku z art. 95 ust. 1 u.FUS), umożliwiając dokonanie stosownego wyboru. Podejmując rozstrzygnięcie uwzględni także art. 24 ust. 2 u.ś.r. wskazujący, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami oraz ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych wskazujące, iż organy administracji nie powinny czynić stronie jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinny przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa do wyboru skorzystać (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., I OSK 1175/18; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi strony skarżącej z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w O[...] (art. 258 – 261 p.p.s.a.).