Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1393/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie Asesor sądowy Karol Pawlicki Asesor sądowy Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2006r. sprawy ze skargi Spółki A S. A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela wobec zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę /-/ K.Nikodem /-/ M.Skwierzyńska /-/ K.Pawlicki


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] wystawionego przez Wójta Gminy wobec Spółki A S.A. w celu wyegzekwowania należności z tytułu podatku od nieruchomości.

Na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161, ze zm.) Zarząd A S.A. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Podstawą zarzutu jest prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W opinii A S. A. organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia egzekucji jest Urząd Skarbowy, a nie Urząd Skarbowy. Zobowiązany podnosi, że zgodnie z art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych wprowadzająca zmiany w właściwości terytorialnej urzędów skarbowych dla tzw. dużych podmiotów. Spółka A S.A. spełnia kryterium określone w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych w związku z czym, urzędem właściwym miejscowo był do 31 grudnia 2003 r. i Urząd Skarbowy, natomiast od 1 stycznia 2004 r. jest nim Urząd Skarbowy. Przepisy przejściowe w zakresie zmiany właściwości terytorialnej urzędów skarbowych zawarte w art. 31 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych stanowią, że postępowania egzekucyjne w sprawach wszczętych i niezakończonych przez organy podatkowe przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzą dotychczasowe organy. Dlatego też dla postępowań egzekucyjnych wszczynanych po dniu 31 grudnia 2003 r. organem egzekucyjnym właściwym miejscowo jest Urząd Skarbowy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w związku ze złożonymi o zajęcie stanowiska w sprawie i wydanie postanowienia na podstawie art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968, ze zm.).

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Wójt Gminy uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. W ocenie wierzyciela wskazany tytuł wykonawczy został prawidłowo skierowany do właściwego organu egzekucyjnego.

Na postanowienie Wójt Gminy zobowiązany złożył zażalenie, zarzucając wierzycielowi błędną interpretację art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz naruszenie art. 124 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 107. W opinii zobowiązanego Burmistrz Miasta nie zawarł uzasadnienia prawnego i faktycznego zajętego stanowiska, co narusza art. 124 § 2 w związku z art. 107 1§ i §3 kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto zobowiązany w zażaleniu podtrzymał stanowisko zawarte w zarzutach, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest właściwym organem egzekucyjnym w sprawie. Według składającej zażalenie spółki w sprawie istotny jest fakt, że przynależność A S.A. do grupy "dużych podatników", skutkuje odrębnym określeniem właściwości organów podatkowych i to ma odpowiednie zastosowanie w określeniu właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Zmiana właściwości miejscowej organu podatkowego wpływa na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 i art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161, ze zm.) organem egzekucyjnym w sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Skoro A S.A. jest tzw. "dużym" podatnikiem, to właściwość miejscowa została określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych. Strona wskazuje, że w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia, który określa wykaz siedzib naczelników urzędów skarbowych wykonujących zadania określone w art. 5 ust. 6 ustawy, z wyłączeniem egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz terytorialny zasięg ich działania, nie zostały wymienione urzędy do obsługi tzw. "dużych podatników".

Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem nr [...] z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. Organ odwoławczy uznał, że zarzut zgłoszony przez zobowiązanego, że prowadzona jest egzekucja przez niewłaściwy organ egzekucyjny nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Kolegium stanowisko wierzyciela odpowiada prawu, ponieważ zgodnie z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Naczelnik Urzędu Skarbowego jest właściwym organem egzekucyjnym dla zobowiązanych mających siedzibę w W. przy ul. [...]. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza odrębnych uregulowań w zakresie tzw. "dużych podatników".

W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] zarząd A S.A. wniósł o uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wraz z poprzedzającym je postanowieniem Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. zarzucając naruszenia prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 19, art. 22 § 2 i art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161, ze zm.).

Skarżąca spółka podnosi, że zgodnie z art. 19 ust. 1 i art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161, ze zm.) organem egzekucyjnym jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa Minister Finansów w wydanym rozporządzeniu. Do dnia 31 grudnia 2003 r. właściwym organem egzekucyjnym dla A S.A. był Naczelnik Urzędu Skarbowego. Właściwość wynikała z faktu, że organ ten był wymieniony w zał. Nr 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib urzędów skarbowych i izb skarbowych (Dz. U. nr 237, poz. 2002). Rozporządzenie powyższe zostało uchylone przez ustawę z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Od 1 stycznia 2004 r. obowiązuje rozporządzenie z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. nr 209, poz. 2027). Naczelnik Urzędu Skarbowego został wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia jako organ właściwy miejscowo w stosunku do podatników nie spełniających kryteriów art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych. Właściwość miejscowa naczelników w stosunku do podatników spełniających kryteria określone w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych została podana w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Skoro spółka A jest podatnikiem spełniającym warunki przewidziane w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, to właściwym organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd nie doparzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.

Kwestią sporną między stroną skarżącą a organem, która pojawiła się w związku z wniesieniem przez zobowiązaną spółkę akcyjną A zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest właściwość miejscowa organu egzekucyjnego: czy do prowadzenia egzekucji wobec A S. A., właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, czy też Naczelnik Urzędu Skarbowego. Skarżąca spółka wskazuje, że od 1 stycznia 2004 r. należy do grupy podatników określonych przepisami art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. nr 106, poz. 489, ze zm.) - tzw. "dużych" podatników co do których ustawodawca określił inną właściwość organu podatkowego i tym samym egzekucyjnego. Ta właściwość została określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i izb skarbowych. W związku z czym organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest Naczelnik Urzędu Skarbowego.

Spór sprowadza się do interpretacji prawa. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tylko przez jeden organ egzekucyjny – ten, którego właściwość miejscowa została ustalona zgodnie z art.22.

Przepis art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 nr 229, poz. 1954) stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym. Ustawa wskazana wyżej reguluje również kwestię właściwości rzeczowej i miejscowej. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Właściwość organu egzekucyjnego określa wyłącznie art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 22§ 2 powołanej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się co do zasady wg miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W związku z czym wierzyciel, znając zasady, miejsce zamieszkania, czy siedzibę zobowiązanego w sposób prosty jest w stanie ustalić właściwy organ egzekucyjny. Kiedy właściwym rzeczowo jest naczelnik urzędu skarbowego, terytorialny zasięg działania naczelników urzędu skarbowego określa rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. nr 209, poz. 2027). Żadne inne kryteria oprócz wskazanych w powołanym art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogą wpływać na określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. nr 137, poz. 1302) wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 21 czerwca 1966 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. nr 106, poz. 489, ze zm.), art. 5 ust. 9 otrzymał brzmienie, że właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiednio urzędu skarbowego i izby skarbowej, z uwzględnieniem ust. 9a. Przepis art. 5 ust. 9a stanowi, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników (tzw. "dużych podatników" wymienionych w art. 5 ust. 9b tejże ustawy) – może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. W rozporządzeniu wykonawczym do ww. ustawy z dnia 19 listopada 2003 r. (już wcześniej cytowanym) w § 2 ustalono siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych.

Należy zauważyć, że wskazane przepisy kładą nacisk na pojęcia "podatnik", "terytorialny zasięg działania (...) wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników". Postępowanie egzekucyjne nie zna pojęcia podatnik. Postępowanie egzekucyjne ma na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążących na nich obowiązków, zatem postępowanie to prowadzi się wobec zobowiązanego na rzecz wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku. W tym postępowaniu podmiotami są "zobowiązany" i "wierzyciel". Dlatego też w opinii Sądu ta odrębna właściwość terytorialna naczelników urzędów skarbowych, obejmująca podmioty wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dotyczy kompetencji do prowadzenia spraw podatkowych jak również egzekucji, ale wyłącznie w zakresie należności, co do których poboru te urzędy są właściwe. W takim przypadku właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego jest zarówno organem egzekucyjnym jak i organem podatkowym (wierzycielem) wobec zobowiązanego. Zatem, zdaniem Sądu, naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. nie są właściwi (co do zasady) do prowadzenia egzekucji na rzecz tzw. obcych wierzycieli, chyba że nastąpi zbieg egzekucji i ten organ egzekucyjny zostanie wyznaczony do prowadzenia egzekucji.

W tych okolicznościach na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, p[oz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji .

/-/ K. Nikodem /-/. M. Skwierzyńska /-/K. Pawlicki

AR