Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 95/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
659
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 13 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku G. S. i W. B. z [...] maja 1958 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 35, hip. "[...]" cz. nr rej. Hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] marca 2021 r. P. S. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie wniosku G. S. i W. B. z [...] maja 1958 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] Nr rej. Hip. [...].

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.

Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret". Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.

Obecnie, na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. 2018, poz. 1817), grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność [...].

Pismem z [...] maja 1958 r. G. S. i W. B., następcy prawni J. B. (przeddekretowego właściciela nieruchomości), wystąpili z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. Wraz z przedmiotowym pismem został złożony wniosek z [...] maja 1958 r. o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości.

Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] lipca 1959 r. załatwiło odmownie wniosek z [...] maja 1958 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Do rozpoznania pozostał zatem wniosek z [...] maja 1958 r. o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości.

Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] października 2004 r. odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, stanowiącego obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...].

Zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2005 r., nr [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta [...].

Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 marca 2006 r., sygn. akt SA/Wa 1141/05, uchylił obie powyższe decyzje.

Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] - utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...][...] czerwca 2017 r. - ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] Nr rej. Hip. [...] o powierzchni [...] m2.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 lutego 2018 r., sygn. akt SA/Wa 1218/17, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 2018 r. uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2016 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Rozpoznając po raz kolejny przedmiotową sprawę dotyczącą przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (w której postępowanie toczy się obecnie w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami) Prezydent [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. zawiesił z urzędu to postępowanie - do czasu złożenia przez strony prawomocnego odpisu postanowienia właściwego sądu stwierdzającego nabycie praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym M. G.. Zaś postanowieniem z [...] maja 2019 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie.

Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na ww. postanowienie o zawieszeniu postępowania - postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W dniu [...] stycznia 2020 r. P. S. złożył ponaglenie na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w sprawie dotyczącej przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] lutego 2020 r. stwierdziło, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i zobowiązało go do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie do dnia [...] maja 2020 r.

Następnie skarżący pismem z [...] maja 2020 r. złożył kolejne ponaglenie na przewlekłe prowadzenie niniejszej sprawy przez Prezydenta [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] lipca 2020 r. uznało zażalenie za nieuzasadnione.

Prezydent [...] pismami z [...] czerwca 2020 r. oraz z [...] października 2020 r. poinformował skarżącego o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia [...] grudnia 2020 r., zaś pismem z [...] grudnia 2020 r. poinformował go, że przewidywany termin wydania decyzji w tej sprawie to [...] kwiecień 2021 r.

Pismem z [...] marca 2021 r. P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.

Skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji administracyjnej w sprawie rozpoznania wniosku z [...] maja 1958 r. w terminie dwóch miesięcy,

2. zasądzenie od Prezydenta [...] na jego rzecz:

a) na podstawie art. 149 §2 p.p.s.a. kwoty [...] zł,

b) kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi dokładnie przedstawił faktyczny przebieg postępowania oraz stan prawny sprawy - w tym konieczność sporządzenia operatu szacunkowego

Podniósł, że od listopada 2018 r. organ nie potrafi w sprawie powołać biegłego, który sporządziłby operat w zakresie wyceny nieruchomości. O ile można uznać za usprawiedliwioną sytuację, że Prezydent nie mógł procedować nad sprawą w okresie, kiedy nie posiadał akt sprawy na skutek ich przekazania do Wojewody [...], to po ich zwrotnym przekazaniu przez Wojewodę, nic nie stało na przeszkodzie, aby w sprawie mógł zostać powołany biegły do wyceny nieruchomości. Dlatego też podawane przez organ przyczyny tak długiego procedowania nad sprawą trudno jest uznać za zasadne i rzeczywiste.

Także nie można uznać za zasadne powoływanie się na ogrom spraw, z którymi organ musi się zmierzyć oraz na złożony charakter sprawy - albowiem niniejsza sprawa w żaden sposób nie odbiega, co do stopnia złożoności, od innych spraw tego rodzaju, a sama organizacja pracy nie może stanowić podstaw do uzasadniania przewlekłego prowadzenia spraw. Poza tym obywatele nie mogą ponosić negatywnych skutków związanych z organizacją pracy przez organy administracji publicznej.

Z tych też względów, pomimo wyznaczenia przez Prezydenta [...] kolejnego terminu na załatwienie sprawy do końca kwietnia bieżącego roku - nie można uznać, że podejmowane przez niego działania mają na celu załatwienie sprawy, a jedynie służą do stworzenia pozorów podejmowania jakichkolwiek czynności w sprawie.

Ponadto - pomimo wyznaczenia przez Kolegium terminu do załatwienia sprawy do [...] maja 2020 r. - sprawa do dnia dzisiejszego nie została załatwiona, a jedyne działania w sprawie polegają na wyznaczaniu kolejnych terminów na jej załatwienie.

Skarżący stwierdził, iż sposób procedowania w sprawie w pełni uzasadnia także wniosek o przyznanie na jego rzecz od Prezydenta [...] kwoty [...] zł - która stanowi pięciokrotność średniego wynagrodzenia z 2020 roku. Kwota ta, oprócz rekompensaty za prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, będzie także stanowić czynnik dyscyplinujący organ do podjęcia takich czynności w sprawie, które rzeczywiście zmierzają do jej zakończenia.

Na zakończenie podniósł, że wyznaczenie Prezydentowi [...] dwumiesięcznego terminu do jej załatwienia pozwoli na powołanie w sprawie biegłego oraz na podjęcie decyzji w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] w [...].

W obszernej odpowiedzi na skargę Prezydent [...] szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy - wskazując, że skarga jest nieuzasadniona.

Podniósł, że obecnie przedmiotowe postępowanie toczy się w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jest ono prowadzone zgodnie z obowiązującą procedurą postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], stosowaną odpowiednio do spraw prowadzonych na podstawie art. 214 ww. ustawy, a stanowiącą załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z [...] grudnia 2019 r. W toku postępowania koniecznym jest m.in.: skontrolowanie dokumentów stwierdzających nabycie spadków; skontrolowanie dokumentów przenoszących roszczenia, w tym badanie zdolności do czynności prawnych stron; uzyskanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej na dzień wejścia w życie ww. dekretu, tj. na dzień 21 listopada 1945 r.; sprawdzenie czy istnieją przesłanki uzasadniające objęcie wnioskodawców lub ich następców prawnych układami indemnizacyjnymi; wykonanie opinii geodezyjnej przez geodetę uprawnionego w przedmiocie rozliczenia powierzchni gruntu w działkach ewidencyjnych celem sprawdzenia czy nieruchomość hipoteczna pokrywa się z obecnymi granicami działek ewidencyjnych; uzyskanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Następnie stwierdził, iż akta przedmiotowej sprawy zostały mu zwrócone przy piśmie Wojewody [...] z [...] października 2020 r. i od tego momentu podejmowane są czynności mające na celu merytoryczne załatwienie sprawy, w tym dokonywana jest analiza dotychczas zgromadzonej dokumentacji. Ponadto - ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość postępowań administracyjnych dotyczących ustanawiania prawa użytkowania wieczystego - nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Z tych względów nie było możliwym rozpatrzenie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. - o czym strony zostały poinformowane pismem z [...] grudnia 2020 r. Jednocześnie wskazał, iż przewidywany termin wydania decyzji w przedmiotowej sprawie to [...] kwiecień 2021 r.

Dodał, że pewne opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do niego korespondencji w sprawach o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntów nieruchomości [...] oraz w sprawach odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Również okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, także znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, bowiem nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze.

Jednocześnie, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że przedmiotowy wniosek jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków oczekujących na rozpatrzenie.

Na zakończenie przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/16: "W tej sytuacji - zdaniem Sądu - wystarczającą sankcję dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy p.p.s.a. dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji finansowej jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu warszawskiego, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa.

Stwierdził też, iż wobec faktu podejmowania przez niego kolejnych czynności mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy - wnosi o oddalenie skargi.

Do dnia [...] października 2021 r.(data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa

w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...], złożył ponaglenie w trybie art. 37§ 1 k.p.a do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw.

Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Zatem z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje więc opieszałe, niesprawne

i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Do przewlekłości postępowania dojdzie w przypadku prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub czynności pozornych, zbędnych i powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce również wtedy, gdy czynności organu będą nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy i nie będą prowadziły do ustalenia jakiejkolwiek istotnej w sprawie okoliczności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania - bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał złożonego przez G. S. i W. B. wniosku z [...] maja 1958 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.

Sąd miał przy tym na względzie okoliczność, że sprawa ta była już rozstrzygana zarówno decyzjami administracyjnymi, jak i wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - zatem rozpoznając ponownie sprawę organy związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi - zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - w wyroku z 23 lutego 2018 r., sygn. akt SA/Wa 1218/17.

W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu tego wniosku Sąd uznał za całkowicie uzasadniony.

Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych,

a także naruszył wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania

w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 k.p.a. - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa".

Stosownie do art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Analizując akta sprawy Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, iż formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że po zwrocie akt przez Wojewodę [...] Prezydent praktycznie nie podejmował żadnych konkretnych czynności - skupiając się na "analizie dotychczas zgromadzonej dokumentacji".

Oceny charakteru stwierdzonej przewlekłości nie może też zmienić zawiadomienie skarżącego pismami z [...] czerwca 2020 r. oraz z [...] października 2020 r. o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia [...] grudnia 2020 r. oraz zawiadomienie go pismem z [...] grudnia 2020 r., że przewidywany termin wydania decyzji w tej sprawie to [...] kwiecień 2021 r. Tym bardziej, że również ten dodatkowy termin rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy nie został przez organ dotrzymany.

W ocenie Sądu, taki sposób działania organu stoi w rażącej sprzeczności

z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie

i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 k.p.a.), jak i przepisami procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.).

Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja,

w której postępowanie dotyczące ustanawiania prawa użytkowania wieczystego prowadzone jest przez organ administracji od 26 maja 1958 r. i nadal nie jest ostatecznie zakończone. Zdaniem Sądu, okres ten jest wystarczający, aby zakończyć nawet niezwykle skomplikowaną sprawę.

Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy.

Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku będzie adekwatny i realny.

Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a - sumy pieniężnej w wysokości [...] zł - uznając to żądanie za nieuzasadnione.

Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego artykułu oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.

Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością postępowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wymienione w skardze powody żądania przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej nie uzasadniają jej przyznania. Z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznał w związku z przewlekłością postępowania krzywdy, którą należałoby zrekompensować.

Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań Prezydenta [...] jako przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa - nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia sumy pieniężnej, bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.

Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 151 orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.