Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 10/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, art. 29 ust. 2,
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80, art. 138,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: §  2 ust. 1, § 5 ust. 1 pkt 2, § 4 ust. 1 pkt 7, § 14 ust. 1 pkt 5 , § 19 ust. 2, § 19 ust. 3 , § 20 ust. 3 i ust. 4, § 34 ust. 1 i ust. 2 pkt 4,
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi G. U. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za lata 2016-2018 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie (zwany dalej: "organem odwoławczym", "organem II instancji") zaskarżoną decyzją z dnia 25 października 2021 r. nr 9016.65100.43.2021 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (zwanego dalej: "organem I instancji")

z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr BP315.5260.2.4.2021 ustalającą G. U. (zwanemu dalej: "rolnikiem", "stroną", "skarżącym") kwotę nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) za lata 2016-2018 w łącznej wysokości 50 775,60 zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt administracyjnych sprawy wynika, że rolnik w dniu 15 czerwca 2016 r. złożył w Biurze Powiatu Wałeckiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Mirosławcu wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 na 2016 rok, w którym zadeklarował pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.4.4 Świnie rasy złotnickiej białej (objęte programem ochrony po 1 stycznia 2006 r.) - 8 sztuk. Na podstawie tego wniosku organ I instancji decyzją z dnia 29 czerwca 2017 r. nr 0315-2017-002083 przyznał rolnikowi płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2016 w wysokości 9 120 zł do 8 sztuk zwierząt w wariancie 7.4.4. Przyznana pomoc została przekazana w dniu 12 lipca 2017 r. na rachunek bankowy rolnika. Tym samym rolnik rozpoczął swoje zobowiązanie w Działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym w wariancie 7.4.4 od dnia 15 marca 2016 r. - utrzymanie świń rasy złotnickiej białej.

Następnie, w dniu 31 maja 2017 r. rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 - do 19 sztuk świń w wariancie

7.4.4. Świnie rasy złotnickiej białej. Na podstawie złożonego wniosku organ I instancji decyzją z dnia 30 maja 2018 r. nr 0315-2018-001735 przyznał stronie

płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 w pomniejszonej wysokości

za nieterminowe złożenie wniosku, w kwocie 19 995,60 zł do 19 sztuk zwierząt

w wariancie 7.4.4.

W dniu 14 czerwca 2018 r. rolnik złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 rok - do 19 sztuk świń w wariancie 7.4.4. Świnie rasy złotnickiej białej. Na tej podstawie organ I instancji decyzją

z dnia 24 stycznia 2019 r. nr 0315-2019-000536 przyznał stronie płatność

rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2018 w wysokości 21 660 zł do 19 sztuk zwierząt w wariancie 7.4.4.

Rolnik w dniu 30 maja 2019 r. złożył wniosek o przyznanie czwartej płatności

rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 do 19 sztuk świń w wariancie 7.4.4. Decyzją z dnia 22 stycznia 2020 r. nr 0315-2020-000339 organ I instancji odmówił przyznania rolnikowi płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 w wariancie 7.4.4 z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli Inspekcji Weterynaryjnej w gospodarstwie w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz dobrostanu zwierząt. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 25 lutego 2021 r. nr 9016.2021.24M.65100 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rolnik na ww. decyzję organu odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 390/21 oddalił skargę.

W ostatnim roku 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnik nie złożył wniosku o przyznanie płatności na rok 2020. Z uwagi na zaniechanie kontynuowania podjętego zobowiązania, w dniu 26 marca 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za lata 2016-2018. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ I instancji w dniu 26 kwietnia 2021 r. wydał decyzję o ustaleniu stronie kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za lata 2016-2018 w łącznej wysokości 50 775,60 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazał podstawę prawną jej wydania oraz wyjaśnił przepisy prawa normujące podstawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Następnie, po omówieniu stosownych przepisów, organ I instancji stwierdził,

że w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Organ zaznaczył, że wydane w sprawie decyzje o przyznaniu płatności na poszczególne lata nie wynikały z pomyłki organu w związku z tym ww. kwota jest płatnością nienależną.

W uzasadnieniu decyzji organ wypowiedział się także co do przedawnienia ustalonej należności i powołując się na regulacje unijne, stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie upłynął jeszcze termin przedawnienia nienależnie pobranych płatności.

Rolnik nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji i we wniesionym odwołaniu zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 29 ust. 1 i 2 i art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm. – zwaną dalej "ustawą o ARiMR") w zw. z § 34 ust. 1 i 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 415 ze zm.

- zwanego dalej "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym"), poprzez uznanie, że strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej, w tym hodowli do 8 sztuk zwierząt w wariancie 7.4.4, ponieważ rolnik cały czas prowadzi działalność rolniczą, w tym hodowlę ponad 8 sztuk zwierząt w wariancie 7.4.4;

- art. 59 ust. 7 rozporządzenia UE nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez uznanie, że rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli zwierząt Inspekcji Weterynaryjnej, ponieważ w tym czasie przebywał na nieprzerwanym zwolnieniu lekarskim;

- art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – zwanego dalej "K.p.a.") poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wszystkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Rolnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji decyzją z dnia

25 października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ wskazał, że wypłacone rolnikowi nienależnie środki publiczne

w działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym za lata 2016-2018 pochodziły ze środków z funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych

na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Strona otrzymała płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną za rok 2016

do utrzymywanych 8 sztuk świń rasy złotnickiej białej w wariancie 7.4.4 w łącznej kwocie 9 120 zł, która została wypłacona w dniu 12 lipca 2017 r. na rachunek bankowy rolnika. Tym samym rolnik rozpoczął swoje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od dnia 15 marca 2016 r. w ww. wariancie w pakiecie 7.

Po przytoczeniu przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że w kolejnych latach 2017-2018 rolnik składając wnioski o przyznanie płatności w wariancie 7.4.4, potwierdził, że kontynuuje swoje zobowiązanie. W 2019 roku rolnik złożył kolejny wniosek, ale w tym roku uniemożliwił przeprowadzenie w swoim gospodarstwie kontroli Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz dobrostanu zwierząt. Z tego powodu organ odmówił przyznania ww. płatności. Strona odwołała się od decyzji organu I instancji, a następnie zaskarżyła do sądu decyzję organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 22 września 2021 r. (sygn. akt I SA/Sz 390/21) oddalił skargę.

W ostatnim roku trwania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnik nie złożył wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, ani też informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Organ stwierdził, że powyższe oznaczało, że rolnik nie wywiązał się

z podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego. Z tego powodu organ

I instancji zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Następnie organ odwoławczy dodał, że zaniechanie złożenia przez

rolnika wniosku kontynuacyjnego o przyznanie kolejnej płatności

rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok lub informacji - na formularzu udostępnionym przez Agencję - o zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym w odniesieniu do tych zwierząt (jeśli nie chciał ubiegać się o przyznanie

tej płatności), w terminie składania wniosku o dopłaty, oznaczało, że nie dotrzymał

on warunków podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego i zobowiązany był do zwrotu uzyskanej płatności w wariancie 7.4.4 za wcześniejsze lata:

- za 2016 rok w wysokości 9 120 zł,

- za 2017 rok w wysokości 19 995,60 zł,

- za 2018 rok w wysokości 21 660 zł.

Strona została poinformowana o obowiązku zwrotu ww. kwoty, o terminie dokonania tej czynności oraz o konsekwencjach niewywiązania się z tego zobowiązania.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ stwierdził, że organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, podjął wszelkie czynności w trakcie prowadzonego postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji stan faktyczny i załatwił sprawę, działając zgodnie z przepisami prawa, w tym K.p.a. oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy wyjaśnił także znaczenie terminów: "nienależna płatność" oraz "kwoty nadmiernie pobranych środków".

Według organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji nie zostały naruszone przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR i art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1234 ze zm. – zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020") w zw. z § 34 ust. 1 i 2 pkt. 4 rozporządzenia rolno- środowiskowo-klimatycznego, gdyż to właśnie na podstawie wymienionych przepisów zostało przeprowadzone postępowanie w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym.

Również kolejny zarzut, tj. dotyczący uznania, że rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli zwierząt Inspekcji Weterynaryjnej, organ uznał za bezzasadny, wskazując, że postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone w oparciu o § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego z uwagi na to, że rolnik nie złożył kolejnego wniosku kontynuacyjnego lub informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 ww. rozporządzenia, tym samym nie zakończył swojego zobowiązania. Organ odwoławczy dodał, że uniemożliwienie przeprowadzenia

ww. kontroli dotyczyło postępowania w sprawie przyznania płatności na 2019 rok i zostało rozstrzygnięte ostateczną decyzją organu odwoławczego, a Sąd w ww. wyroku z dnia 22 września 2021 r. oddalił skargę wniesioną na tę decyzję. Natomiast aktualne postępowanie jest postępowaniem odrębnym i zarzuty dotyczące sprawy o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 rok nie mieszczą się w jego zakresie.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a., organ odwoławczy uznał je za nieuzasadnione. Zdaniem organu ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a zatem rolnik powinien dostarczyć stosowne dowody i złożyć wyjaśnienia organowi. Natomiast rolnik do swojego odwołania dołączył tylko pełnomocnictwo oraz wyrok sądu z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt V Ka 281/20, który nie miał znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż dotyczył zupełnie innego postępowania.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo omówił i dokładnie wyjaśnił podstawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Ponadto organ I instancji przeanalizował czy ustalona należność nie przedawniła się, co przedstawił w uzasadnieniu decyzji, przy czym organ odwoławczy zaznaczył, że organ niższej instancji błędnie powołał się na przepisy Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy powołał prawidłową podstawę prawną i przedstawił swoje obszerne wyjaśnienia w zakresie sposobu liczenia biegu terminu przedawnienia należności. Następnie organ wskazał, że w sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika należy uznać ostateczną datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2020 rok lub informacji na formularzu (jeśli rolnik nie chce wnioskować o przyznanie płatności), w terminie składania wniosków do biura powiatowego ARiMR - tj. dnia 10 lipca 2020 r. Natomiast przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez doręczenie w dniu 29 marca 2021 r. zawiadomienia (z dnia 26 marca 2021 r.) o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ I instancji w dniu 26 kwietnia 2021 r. wydał decyzję ustalającą kwotę wymaganą do zwrotu, którą doręczono w dniu 5 maja

2021 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia obliczonego na dzień 31 grudnia 2023 r. Organ zaznaczył, że do powstania obowiązku zwrotu płatności nienależnych

lub nadmiernych wystarczające jest doręczenie przed upływem terminu przedawnienia decyzji organu I instancji.

Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji zbadał również,

czy nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności zawarte w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. W ocenie organu w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie powyższego przepisu. Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne za lata 2016-2018 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek strony. Płatności te nie wynikały z błędu organu. Dlatego też organ I instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił brak wystąpienia przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie, a w konsekwencji ustalił rolnikowi kwoty nienależnie pobranych ww. płatności.

Organ II instancji podkreślił, że płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne

nie były przyznawane z urzędu, ale na wniosek, którego integralną część stanowiły oświadczenia i zobowiązania, w tym oświadczenie, że rolnik zna zasady przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Zatem rolnik zdawał sobie sprawę z tego, że niedotrzymanie jakiegokolwiek warunku programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym brak złożenia w wymaganym terminie wniosku o przyznanie kolejnej płatności lub informacji o utrzymywanych zwierzętach w wariancie 7.4.4, będzie się wiązało z koniecznością zwrotu środków finansowych wypłaconych

we wcześniejszych latach.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo nie odstąpił

od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za lata 2016-2018 bowiem kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia przekraczała 100 euro, nie licząc odsetek. Organ przedstawił także stosowne wyliczenia w tym zakresie w odniesieniu do poszczególnych płatności za lata 2016 – 2018.

Ponadto organ odwoławczy badał czy wystąpiły w sprawie zdarzenia zaliczane do siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności i stwierdził, że w prowadzonej sprawie nie miały miejsca okoliczności uzasadniające zwolnienie strony z obowiązku dokonania zwrotu płatności. Skarżący nie zgłosił organowi I instancji żadnych zdarzeń zaliczanych do siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Organ zauważył, że sam rolnik w swoim odwołaniu wskazał, że w dalszym ciągu prowadzi działalność rolniczą, w tym hodowlę zwierząt. Z czego wynikało, że pomimo przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w 2019 roku był zdolny do wykonywania zawodu rolnika.

Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności

rolno-środowiskowo-klimatycznej w wysokości 50 775,60 zł była płatnością nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 809/2014, którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki. Jednocześnie jednak nie zachodziły negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia.

Na koniec organ odwoławczy powołując się na art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji oraz art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 56 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 - zwanej dalej: "O.p."), wskazał, że stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, poczynając od dnia 9 października 2014 r. wynosiła 8,00% kwoty zaległości w stosunku rocznym

- obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 10 października 2014r. (M.P. poz. 905) oraz obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 4 stycznia 2016r. (M.P. poz. 20) i może ulec zmianie.

Strona w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie zaskarżonej w całości decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

- art. 29 ust. 1 i 2 i art. 44 ust. 1 i 2 ustawy ARiMR w zw. z § 34 ust. 1 i 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu przyznawania pomocy finansowej (...) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej w tym hodowli do 8 sztuk zwierząt objętych zobowiązaniem rolniczo-środowiskowo-klimatycznym podczas gdy skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność rolniczą w tym hodowlę ww. ponad 8 sztuk zwierząt, co spowodowało bezpodstawność wydanej decyzji,

- art. 59 ust. 7 rozporządzenia UE o nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu i uznaniu, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli podczas, gdy w rzeczywistości nie uniemożliwił kontroli, był na nieprzerwanym zwolnieniu lekarskim z uwagi na swój stan zdrowia, wskazał i upoważnił osobę do przeprowadzenia kontroli czym uczynił kontrolę możliwą do przeprowadzenia. A nadto jak wynikało z protokołu kontroli nr 4/ASF/2019, kontrola w stadzie skarżącego odbyła się w dniu 26 marca 2019 r., podczas, której dokonano identyfikacji i rejestracji trzody chlewnej, a sam fakt braku przytrzymania świń z uwagi na zły stan zdrowia skarżącego został przez niego zgłoszony i zaprotokołowany;

2) przepisów postępowania mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 77 i 80 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wszystkich okoliczności niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w tym:

- nieustalenie przez organ I Instancji okoliczności, iż w terminach kontroli skarżący okazał zwolnienie lekarskie uniemożliwiające mu uczestniczenie czynne przy wyznaczonej kontroli, pominięcie tych dokumentów przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. lub ich merytoryczną ocenę bez posiadanych ku temu kompetencji,

- nieustalenie okoliczności, iż skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność rolniczą co wynika z dokumentacji wynikającej z protokołów kontroli Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej w W. ,

- niezwrócenia się z urzędu do Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej w W.

o dokumentację dotyczącą hodowli i działalności rolniczej skarżącego, w tym zaświadczeń dotyczących pobrania krwi przez lekarza weterynarii od świń rasy złotnickiej będących w hodowli skarżącego,

- nieustalenie z urzędu, iż skarżący nieprzerwanie w latach 2016-2021 podlegał ubezpieczeniu rolniczemu KRUS świadczącemu o prowadzeniu działalności

o charakterze rolniczym,

b) wydanie decyzji w sprawie, w przedmiocie ustalenia zwrotu nienależnych płatności za lata 2016, 2017 i 2018 z uwagi na powołanie się na fakt utrudnienia przeprowadzenia kontroli weterynaryjnej w sytuacji, gdy skarżący został prawomocnie uniewinniony od zarzucanego mu czynu z art. 37 ust. 1 ustawy

z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 15 września 2020 r. w sprawie [...], a zatem rozstrzygnięcie sprawy wykroczeniowej pozbawiło podstaw organ administracyjny do wydania decyzji opartej na okoliczności, iż skarżący swoim postępowaniem uniemożliwił przeprowadzenie kontroli. Prawomocny wyrok karny uniewinniający skarżącego jest w obrocie prawnym wraz z wszystkimi skutkami jakie ze sobą niesie, w tym również tymi, iż nie można uznać, iż skarżący popełnił jakikolwiek czyn zabroniony w związku z przedmiotową kontrolą.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości oraz poprzedzającej ją decyzji, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Ponadto skarżący zwrócił się o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona odniosła się do zarzutów podniesionych w petitum skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odnosząc się do zarzutów, wskazał, że zostały one przeanalizowane i rozpatrzone w zaskarżonej decyzji, skarżący zaś nie wniósł nowych zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Zastępca Przewodniczącej Wydziału I zarządzeniem z dnia 5 maja 2022 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, gdyż brak było zgody wszystkich stron postępowania na rozpoznanie sprawy na rozprawie odmiejscowionej.

Ponadto wyjaśnić należy, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość działania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), może dotyczyć między innymi decyzji administracyjnych. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia organu II instancji, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekającą

o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) za lata 2016 – 2018. Przy tym zarzuca organom naruszenie zasad procesowych przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, z uwagi na pominięcie ważnych dowodów i nie wykazanie inicjatywy dowodowej.

Natomiast zarówno organ I jaki i II instancji, na podstawie zebranego materiału dowodowego uznały, że w 2020 roku (w ostatnim roku) skarżący nie wywiązał się

z podjętego 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, gdyż nie złożył wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznego lub informacji o utrzymywanych zwierzętach w wariancie 7.4.4. w ustawowym terminie,

tj. przewidzianym na złożenie kolejnego wniosku o przyznanie płatności. A to z kolei obligowało organ do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za poszczególne lata 2016 – 2018.

Sąd po rozpoznaniu sprawy, doszedł do wniosku, że rację należy przyznać organowi. Za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu II instancji. Skład orzekający

w rozpoznawanej sprawie podzielił przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i zajęte w sprawie stanowisko. Ze zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżący otrzymał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną za rok 2016 do utrzymywanych 8 sztuk świń rasy złotnickiej białej w pakiecie 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie w wariancie 7.4.4 Świnie rasy złotnickiej białe (objęte programem ochrony po 1 stycznia 2006 r.) w łącznej kwocie 9 120 zł, która została wypłacona w dniu 12 lipca 2017 r. Tym samym skarżący rozpoczął swoje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od dnia 15 marca 2016 r.

Warunki uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ustawodawca określił m.in. w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, stanowiąc, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"), jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9;

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje zwierzęta ras lokalnych zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności

rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej rasy lokalnej objętej wariantem pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, dla których są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, będące zwierzętami zatwierdzonymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 640/2014.

W § 4 ust. 1 pkt 7 określono następujące pakiety i ich warianty: Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie:

a) Wariant 7.1. Zachowanie lokalnych ras bydła,

b) Wariant 7.2. Zachowanie lokalnych ras koni,

c) Wariant 7.3. Zachowanie lokalnych ras owiec,

d) Wariant 7.4. Zachowanie lokalnych ras świń,

e) Wariant 7.5. Zachowanie lokalnych ras kóz.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 18 lit. b ww. rozporządzenia

nr 640/2014 (rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 181, str. 48 ze zm.) zawierającego definicję legalną terminu: "zwierzę zatwierdzone" oznacza w przypadku środka wsparcia związanego z produkcją zwierzęcą - zwierzę zidentyfikowane w drodze kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu.

Na podstawie § 14 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do krów, klaczy, loch, owiec matek lub kóz matek, jeżeli ich liczba w stadzie wynosi co najmniej 8 loch rasy złotnickiej białej, a w przypadku stada objętego programem ochrony zasobów genetycznych przed dniem 1 stycznia 2006 r. - 6 loch. W § 14 ust. 2 zastrzeżono, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje do nie więcej niż 100 krów lub do 70 loch stada podstawowego rasy puławskiej lub do 100 loch rasy złotnickiej białej lub do 100 loch rasy złotnickiej pstrej, utrzymywanych w jednym stadzie.

Jak prawidłowo wskazał organ na podstawie § 19 ust. 2 rozporządzenia

rolno-środowiskowo-klimatycznego wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej składa się do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika lub zarządcy, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie natomiast do § 19 ust. 3 ww. rozporządzenia jeżeli rolnik lub zarządca nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.

W § 20 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wprowadzono dodatkowe wymogi dla skorzystania z omawianej płatności, a mianowicie: do wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7 (czyli pakietu "Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie" – dopisek Sądu), dołącza się kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia:

1) rolnika,

2) podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch, owiec matek i kóz matek,

3) podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy, loch, owiec matek i kóz matek

- zawierające wskazanie zwierząt ras lokalnych, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 (ust. 3).

Do wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7, dołącza się oświadczenie o zwierzętach, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, w ramach tego pakietu, z podaniem numerów identyfikacyjnych tych zwierząt, sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję (ust. 4).

Odnosząc powyżej przytoczoną regulację prawną do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że organ na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy słusznie uznał, że skarżący składając wnioski o przyznanie płatności w wariancie 7.4.4 w kolejnych latach (tj. 2017 – 2018) potwierdził, że kontynuuje swoje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne. Zastrzeżeń Sądu nie budziły również ustalenia organów w zakresie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019, co znalazło wyraz w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia

22 września 2021 r. (sygn. akt I SA/Sz 390/21), na mocy którego została oddalona skarga rolnika wniesiona na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie płatności

rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 rok. Sąd przyznał rację organom, które odmówiły przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej z uwagi na fakt, że w 2019 roku skarżący wprawdzie złożył kolejny wniosek, ale uniemożliwił przeprowadzenie w swoim gospodarstwie kontroli Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz dobrostanu zwierząt. Sąd podzielił również ustalenia organów poczynione w zakresie ostatniego roku trwania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego (tj. 2020 roku), które stwierdziły, że skarżący w tym roku nie złożył wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, ani też - jeśli zrezygnował z ubiegania się

o przyznanie tej płatności - informacji (na stosownym formularzu udostępnionym przez Agencję) o określonych zwierzętach, czyli świniach rasy złotnickiej białej, objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, w terminie na złożenie wniosku o dopłatę. A w związku z powyższym organy zasadnie uznały, że skarżący nie wywiązał się z podjętego 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego. Powyższe skutkowało koniecznością przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, do czego organ był zobligowany na podstawie § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Stosownie bowiem do § 34 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu. Na mocy § 34 ust. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt.

Na podstawie § 34 ust. 4 tego rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje art. 44 ustawy PROW 2014-2020 regulujący zwrot nienależnych kwot pomocy. Stosownie do art. 44 ust. 1 ww. ustawy nienależne kwoty pomocy i pomocy technicznej podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 44 ust. 2 tej ustawy właściwość i tryb ustalania nienależnych kwot pomocy i pomocy technicznej są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczących ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR środki publiczne:

1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowe, przeznaczone na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości

w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

W ocenie Sądu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, prawidłowo organy uznały, że wypłacone skarżącemu nienależnie środki publiczne w Działaniu rolno-środowiskowo- klimatycznym za lata 2016-2018 pochodziły ze środków z funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie,

tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Podkreślić należy, że w świetle przytoczonych przepisów prawnych, mających zastosowanie w sprawie, słusznie organ przyjął, że zarówno wniosek

o przyznanie płatności, w którym zawarta jest deklaracja realizacji wariantu w Działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym jak i informacja, którą rolnik może złożyć zamiast wniosku (w przypadku rezygnacji z ubiegania się o płatność), są potwierdzeniem kontynuowania podjętego zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatycznego w danym wariancie. W sytuacji, gdy skarżący w roku 2020 nie złożył ani wniosku ani informacji, potwierdził tym samym, że nie kontynuuje swojego zobowiązania. W tych okolicznościach uprawnione jest stanowisko organu, że ustalone kwoty do zwrotu, są nienależnie pobranymi przez skarżącego kwotami środków publicznych.

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że skarżący otrzymał płatności nienależne, czyli płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla ww. płatności w przepisach krajowych. Niedotrzymanie w kolejnym roku warunków podjętego zobowiązania, o którym mowa w § 34 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, oznacza nieprawidłowe wypłacenie kwot pomocy, których zwrotu, jako płatności nienależnej z mocy prawa organ był zobowiązany dochodzić. Prawidłowo organ również wskazał, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Do płatności nienależnej należy także zaliczyć sytuację, w której doszło do zaniechania przez rolnika realizacji zobowiązania w odniesieniu do płatności w ramach PROW,

co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Reasumując, wskazać należy, że organy działając na podstawie prawa, zasadnie stwierdziły, że skarżący nie dopełnił warunków podjętego zobowiązania

rolno-środowiskowo-klimatycznego, z czym wiązał się obowiązek zwrotu uzyskanej płatności w wariancie 7.4.4 za wcześniejsze lata, tj. za 2016 rok w wysokości 9 120 zł, za 2017 rok w wysokości 19 995,60 zł, a za rok 2018 w wysokości 21 660 (łącznie

w kwocie 50 775,60 zł). Prawidłowo również organy przyjęły, że ustalone kwoty

do zwrotu, są nienależnymi płatnościami rolno-środowisko-klimatycznymi, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika.

W świetle powyższego, za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR i art. 44 ust. 1 i 2 ustawy PROW 2014-2020 w zw. z § 34 ust. 1 i 2 pkt. 4 rozporządzenia rolno- środowiskowo-klimatycznego.

Za bezpodstawny Sąd uznał zarzut naruszenia przez organ

art. 59 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz. DE L 347/549 z dnia 20 grudnia 2013r., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1306/2013) poprzez uznanie, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli zwierząt Inspekcji Weterynaryjnej, ponieważ w tym czasie przebywał na nieprzerwanym zwolnieniu lekarskim. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy rozstrzygnięcie (aktualnie poddane kontroli Sądu) dotyczyło bowiem postępowania prowadzonego na podstawie § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego z uwagi na to, że skarżący nie złożył kolejnego wniosku kontynuacyjnego lub informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 ww. rozporządzenia, tym samym nie zakończył swojego zobowiązania. Natomiast kwestia uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli Inspekcji Weterynaryjnej w gospodarstwie skarżącego w 2019 roku dotyczyła zupełnie innego postępowania, tj. postępowania w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 rok i została rozstrzygnięta decyzją ostateczną organu II instancji

z dnia 25 lutego 2021 r., nr 9016.2021.24M.65100. Ze stanowiskiem organu zgodził się Wojewódzki Sąd Administracyjny, który prawomocnym wyrokiem z dnia 22 września 2021r. (sygn. akt I SA/Sz 390/21) oddalił skargę G. U. na ww. decyzję z dnia 25 lutego 2021 r.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wszystkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w tym przebywania skarżącego na zwolnieniu lekarskim podczas wyznaczonych kontroli przez Inspekcję Weterynaryjną, prowadzenie przez skarżącego działalności rolniczej, jak również brak dokumentacji z Inspekcji Weterynaryjnej i brak ustalenia z urzędu, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS od roku 2016 do 2021 roku, Sąd podziela stanowisko organu, że skoro zdaniem skarżącego uzupełnienie materiału dowodowego było konieczne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, to skarżący powinien przedłożyć stosowne dokumenty organowi i złożyć wyjaśnienia. Obowiązek taki wynikał z art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, który stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Natomiast Skarżący poprzestał na dołączeniu do odwołania pełnomocnictwa oraz wyroku sądu z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt V Ka 281/20, który nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy zupełnie innego postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych we wskazanym powyżej zakresie

są nieuzasadnione.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził także innego naruszenia zasad postępowania dowodowego wyrażonych w art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a., które znajdują zastosowanie w sprawie z mocy art. 4 ustawy PROW 2014-2020, który stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej.

Wskazać zatem należy, że organy ustalając stan faktyczny sprawy, podjęły wszelkie niezbędne czynności, zgodnie z zasadami postępowania obowiązującego na gruncie niniejszej sprawy.

W art. 7 K.p.a. wyrażona została zasada prawdy obiektywnej zobowiązująca organ do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zasada zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego została uregulowana w art. 77 § 1 K.p.a. W ostatnim wymienionym powyżej przepisie (art. 80 K.p.a.) ustawodawca uregulował zasadę, zgodnie z którą organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z zasady tej wynika, że dla ustalenia udowodnionej okoliczności, organ powinien ustalić jakie fakty są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są niezbędne.

Sąd zauważa, iż powyższe zasady ograniczone są regulacjami m.in. art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW 2014-2020 w myśl którego organ jest jedynie zobowiązany "w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy" (nie zaś podejmować wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego czy zebrania pełnego materiału dowodowego). Z cytowanego bowiem wcześniej art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, wynika, że to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu Organy wywiązały się z nałożonych na nie obowiązku, albowiem w sposób wystarczający zebrały, a następnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Po przeprowadzeniu oceny wszystkich dowodów uzyskanych w toku postępowania, organ wypowiedział się co do każdego z nich (łącznie z wyrokiem sądu z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt V Ka 281/20, załączonym do odwołania), czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organ ocenił nie tylko poszczególne dowody, ale rozpatrzył cały materiał dowodowy, mając na uwadze wszystkie dowody we wzajemnym powiązaniu.

Niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, Sąd wskazuje, że organ II instancji postępując w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 138 K.p.a. (zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji), w swojej decyzji odniósł się do kwestii, co do której wypowiedział się organ I instancji, tj. terminu przedawnienia orzeczonych należności. Organ wymienił akty prawne mające zastosowanie w sprawie i przeprowadził szczegółową wykładnię przepisów prawa. Następnie odniósł je do okoliczności rozpoznawanej sprawy i prawidłowo stwierdził, że w sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącego należało uznać ostateczną datę złożenia wniosku

o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok lub informacji

na formularzu udostępnionym przez ARiMR o utrzymywanych zwierzętach w wariancie 7.4.4. - jeśli rolnik nie chciał ubiegać się o te płatności, w terminie składania wniosków do biura powiatowego Agencji - tj. dnia 10 lipca 2020 r. Natomiast przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez doręczenie w dniu 29 marca 2021 r. zawiadomienia (z dnia 26 marca 2021 r.) o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Decyzję organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2021 r. ustalającą kwotę do zwrotu należnie pobranych płatności doręczono stronie w dniu 5 maja 2021 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia ustalonego na dzień 31 grudnia 2023 r. Jak słusznie podniósł organ – powołując się na wyrok NSA

z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 162/04 – dla skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności nienależnych lub nadmiernych wystarczające jest doręczenie przed upływem terminu przedawnienia decyzji organu

I instancji, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy odniósł się także do zbadanych przez organ I instancji przesłanek uzasadniających odstąpienie od ustalenia nienależnych płatności,

na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014r., str. 69), który stanowi, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach (akapit pierwszy). Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności (akapit drugi).

W ocenie Sądu prawidłowo organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie powyższego przepisu. Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne za lata 2016-2018 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek skarżącego i nie wynikały z błędu organu. Z tego też względu słusznie organ II instancji podzielił stanowisko organu niższej instancji co do braku przesłanek wskazanych w przytoczonym powyżej przepisie. W związku z powyższym prawidłowo organ I instancji stwierdzając, że w sprawie nie wystąpił błąd organu, nie odstąpił od ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności. Jak słusznie zauważył organ, skarżący nie złożył wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej lub (w przypadku rezygnacji z kontynuowania tego zobowiązania) informacji o utrzymywanych zwierzętach w wariancie 7.4.4 w ustawowym terminie - zgodnie

z § 19 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Tym samym skarżący nie dotrzymał podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

A zatem w tej sytuacji nie można mówić o jakimkolwiek błędzie organu.

Sąd podziela także rozważania organu co do znajomości przez skarżącego zasad przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ciążących na nim obowiązków związanych z przyznaniem płatności, z czym wiązało się to, że skarżący zdawał sobie sprawę z tego, że niedotrzymanie jakiegokolwiek warunku programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym brak złożenia w wymaganym terminie wniosku o przyznanie kolejnej płatności lub informacji o utrzymywanych zwierzętach w wariancie 7.4.4, będzie skutkowało koniecznością zwrotu środków wypłaconych we wcześniejszych latach.

W ocenie Sądu za słuszne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, który zaaprobował pogląd organu I instancji o braku możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w oparciu o art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020, który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 oraz z 2022 r. poz. 24, 88 i 646), odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy. Stosownie natomiast do powołanego art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013 w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych

oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek.

Mając zatem na uwadze, że kwoty obliczonej należności za lata: 2016, 2017 i 2018 wynoszą (odpowiednio): 9120 zł, 19 995,60 zł i 21 660,00 zł zaś kurs wymiany euro odnośnie dokonania płatności za ww. lata 2016-2018 wynosił (odpowiednio): 4,2489 zł, 4,3135 zł i 4,2905 zł, to równowartość kwoty 100 EUR przeliczonej na złote wynosiła (odpowiednio): 424,89 zł, 431,35 zł i 429,05 zł, a zatem obliczone kwoty do zwrotu

za wskazane lata przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 EUR. Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie prawidłowo organ nie odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za lata 2016-2018 na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020.

Mając na uwadze wspomnianą powyżej zasadę dwuinstancyjności postępowania i obowiązek organu odwoławczego do wydania ponownego rozstrzygnięcia,

po ponownych wszechstronnym zbadaniu sprawy we wszelkich aspektach (zarówno pod względem zastosowania przez organ I instancji prawidłowych przepisów materialnych jak i przestrzegania przepisów procesowych), Sąd za prawidłowe uznał wypowiedzenie się przez organ odwoławczy co do wystąpienia w sprawie zdarzeń zaliczanych

do siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności (organ I instancji nie odniósł się do tego zagadnienia). Organ powołując się na uregulowania prawne zawarte w art. 4 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UEL 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.), słusznie uznał, że nie wystąpiły w prowadzonej sprawie okoliczności uzasadniające zwolnienie skarżącego z obowiązku dokonania zwrotu płatności. Skarżący nie zgłosił organowi I instancji żadnych zdarzeń zaliczanych do siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Skarżący sam w odwołaniu wskazał, że w dalszym ciągu prowadzi działalność rolniczą, w tym hodowlę zwierząt, co dowodzi, że pomimo przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w 2019 roku jest zdolny do wykonywania zawodu rolnika.

Podsumowując, stwierdzić należy, iż Sąd nie znalazł podstaw do podważenia oceny zawartej w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organ podjął niezbędne kroki

do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżoną decyzję wydał na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny zarówno co do stanu faktycznego i jak prawnego sprawy. Organ prowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.