Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 273/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 150, art. 162
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014r. spraw ze skarg J. W. i K. W. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej - z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, - z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargi-


UZASADNIENIE

I SA/Rz 273/14

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu wniosku J. i K. W. (dalej: podatnicy, skarżący) o przywrócenie nie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. w wysokości 5.962,00 zł., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia ww. odwołania.

Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2014r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odwołanie podatników od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] listopada 2013r., nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. w wysokości 5.962,00 zł., wniesione zostało z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniach ww. postanowień organ odwoławczy wskazał, że decyzją

z dnia [...] listopada 2013r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił podatnikom zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. w wysokości 5.962,00 zł. Decyzja zawierała pouczenie o terminie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej, za pośrednictwem organu

I instancji, który zgodnie z art. 223 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749) - dalej: Ordynacja podatkowa – wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

W ocenie organu II instancji, decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej

w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2013r. została skutecznie doręczona podatnikom

w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej w dniu 20 listopada 2013r. Organ odwoławczy wskazał, że pismo podatników oznaczone jako odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 27 grudnia 2012r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia.

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podatnicy oświadczyli, że decyzja organu I instancji nie została im w ogóle doręczona i o jej wydaniu dowiedzieli się 20 grudnia, kiedy otrzymali tytuły wykonawcze. Podatnicy podnieśli również, że nie otrzymali awizo, co dyskredytuje doręczenie zastępcze i pozostawali w przekonaniu, że postępowanie jest w dalszym ciągu prowadzone, gdyż nie został rozpatrzony wniosek dowodowy, który złożyli

w postępowaniu kontrolnym.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji przekazał organowi odwoławczemu pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 6 lutego 2014r. w którym stwierdzono, że zarówno pierwsze, jak i powtórne zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki poleconej zostało doręczone w dniach 6 listopada 2013r. i 14 listopada 2013r. do skrzynki oddawczej podatników - pod adresem J. W., K. W., C. D.

Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił podatnikom przywrócenia terminu do wniesienia ww. odwołania, stwierdzając, że nie wykazali oni, iż do uchybienia terminu doszło

z przyczyn od nich niezależnych. Organ wskazał, że powyższej okoliczności nie wykazało także postępowanie wyjaśniające przeprowadzone z udziałem Poczty Polskiej. Z potwierdzenia odbioru decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej

z dnia [...] listopada 2013r. adresowanej do podatników wynika, że

z powodu niemożności jej doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej, w dniu 6 listopada 2013r. pozostawiono ją - na okres 14 dni - do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym w L.. Na potwierdzeniu odbioru zaznaczono, że "zawiadomienie o pozostawieniu pisma w (...) UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata". Ponownego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w ww. placówce pocztowej dokonano w dniu 14 listopada 2013r. Z uwagi na niepodjęcie awizowanej przesyłki do dnia 21 listopada 2013r., w tym dniu zwrócono ją do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto

w terminie".

Wskazując na obowiązujące przepisy Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2013r. została skutecznie doręczona podatnikom w dniu 20 listopada 2013r. tj. z upływem czternastodniowego terminu przechowania przesyłki listowej w placówce pocztowej, który rozpoczął bieg w dniu 7 listopada 2013r. Z uwagi na powyższe, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji upłynął w dniu

4 grudnia 2012r.

Zdaniem organu odwoławczego, podatnicy podnosząc, że nie wiedzieli

o wydaniu decyzji organu I instancji z uwagi na brak awiza przesyłki zawierającej tę decyzję, nie uprawdopodobnili tej okoliczności, gdyż nie przedłożyli jakichkolwiek dowodów na jej potwierdzenie. Jednocześnie z potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki wynika, że zostały spełnione wszystkie wymogi skutecznego doręczenia pisma, co potwierdza również Poczta Polska.

W ocenie organu II instancji podatnicy nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013r. nastąpiło z przyczyn od nich niezależnych, nie została zatem spełniona przesłanka przywrócenia terminu wynikająca z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, postanowieniem z dnia [...] marca 2914r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził, że odwołanie podatników od decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013r. wniesione zostało z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania.

Na postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2014r. i [...] marca 2014r. podatnicy złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie wnosząc:

- o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

- zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego,

- zasięgnięcie informacji w Urzędzie Pocztowym w celu wykazania, kto doręczał przesyłkę zawierającą decyzję z dnia [...] listopada 2013r. oraz czyje podpisy widnieją na zwrotnej korespondencji,

- przeprowadzenie oględzin w miejscu zamieszkania skarżących celem wykazania braku posiadania skrzynki oddawczej – w obecnym czasie oraz w listopadzie 2013r.,

- zawieszenie postępowania do czasu wydania prawomocnej decyzji w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w decyzji organu z dnia [...] listopada 2013r.

Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono:

1) Obrazę przepisów postępowania:

- Art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej przez stwierdzenie, że skarżący wnieśli odwołanie z uchybieniem terminu mimo, że nie otrzymali oni przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia

[...] listopada 2013r., jak też nie pozostawiono im awiza z uwagi na nieobecność

w miejscu zamieszkania, a jednocześnie Urząd Pocztowy nie udzielił w tej kwestii odpowiedzi na zapytanie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, nie wskazał pracownika doręczającego przesyłkę w tym dniu, lakonicznie tylko wskazując, że awizo pozostawiono w skrzynce oddawczej adresatów, w sytuacji gdy skarżący nigdy takiej skrzynki w miejscu zamieszkania nie posiadali.

- Art. 162 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez stwierdzenie, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili, że nie otrzymali przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia

[...] listopada 2013r. i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

2) Błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki adresowanej do skarżących przez pozostawienie awiza

w skrzynce oddawczej, co nie mogło mieć miejsca, ponieważ skarżący nie posiadają skrzynki oddawczej miejscu zamieszkania.

W uzasadnieniu skarg skarżący zarzucili, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013r., gdyż skarżący nie posiadają i nie posiadali we wcześniejszym okresie skrzynki oddawczej w miejscu zamieszkania. Z tego też powodu organy błędnie ustaliły stan faktyczny

w sprawie. Skarżący nie mogli udowodnić braku odebrania przesłanej im pocztą decyzji, gdyż przesłanek negatywnych się nie udowadnia. Zdaniem Skarżących,

w postępowaniu administracyjnym to organ powinien udowodnić skuteczne doręczenie. W tym zakresie organ nie poczynił właściwych starań - nie wezwał Urzędu Pocztowego do uzupełnienia odpowiedzi na zapytanie o prawidłowość doręczenia i ustalenia osób, których podpisy widnieją na zwróconej kopercie.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych postanowieniach i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153,poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga

w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skargi są niezasadne.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienie stwierdzające, że odwołanie skarżących zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Sporna w niniejszej sprawie jest kwestia czy skarżący uprawdopodobnili, że nie ponoszą winy w spowodowaniu przekroczenia terminu i związana z nią kwestia skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji.

Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w przepisach art. 162 - 164 Ordynacji podatkowej. Stosownie do tych przepisów w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie

z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). W sprawie przywrócenia terminu postanawia właściwy w sprawie organ podatkowy, przy czym w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 163 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej).

Z przepisów tych wynika, że do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, w tym również, jak w niniejszej sprawie, terminu do wniesienia odwołania, niezbędne jest – oprócz złożenia wniosku w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia i dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był termin będący przedmiotem wniosku - uprawdopodobnienie braku winy w przekroczeniu terminu.

Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w szczególności okoliczności takie jak powódź, pożar, katastrofa, przerwa w komunikacji, nagła choroba strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą; czyli takie okoliczności, które stanowią poważne przeszkody

w dochowaniu terminu.

W niniejszej sprawie jako okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu podano nieskuteczność (nieprawidłowość) doręczenia skarżącym decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucili, że nie otrzymali przesyłki zawierającej ww. decyzję, gdyż doręczenie miało miejsce w czasie ich nieobecności, a doręczyciel nie pozostawił zawiadomienia (awizo) o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym. Skarżący podkreślili, że w okresie tym nie posiadali skrzynki pocztowej.

Należy wskazać, że przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Oznacza to, że organ podatkowy ma obowiązek przestrzegać ich z urzędu i jedynie doręczenie dokonane zgodnie z przepisami prawa powoduje skuteczność czynności podejmowanych przez organ podatkowy.

Stosownie do art. 148 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się

w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata albo

w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 149 Ordynacji podatkowej).

Zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, operator ten (w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe) przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Natomiast pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (art. 150 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Adresata zawiadamia się dwukrotnie

o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w art. 150 § 1 ww. ustawy. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma - w terminie 7 dni (art. 150 § 1a ww. ustawy). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu wskazanym powyżej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 ww. ustawy).

Z akt sprawy wynika, że doręczenie decyzji skarżącym nastąpiło w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, który ustanawia zastępczy sposób doręczania pism. Przepis ten umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał

z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu.

Podkreślenia wymaga, że osoba doręczająca pismo powinna uczynić adnotację w dokumencie potwierdzenia odbioru o niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art.149 Ordynacji podatkowej, a następnie pozostawić zawiadomienie o miejscu przechowywania pisma. Zasadą jest, że zawiadomienie to umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej. Jedynie wtedy, gdy nie jest to możliwe, zawiadomienie można umieścić w pozostałych miejscach wskazanych

w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Zawiadomienie (awizo) należy ponowić, jeżeli adresat nie podejmie pisma w terminie 7 dni. Miejsce pozostawienia zawiadomienia powinno wyraźnie wynikać z dokumentu potwierdzenia odbioru.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak podstaw do zakwestionowania doręczenia decyzji w trybie tzw. doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej, a tym samym do przyjęcia, że decyzja nie została w ogóle doręczona.

Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ kontrolny wykazało, że przesyłka zawierająca decyzję została prawidłowo doręczona w sposób zastępczy tzn. pismo złożono w Urzędzie Pocztowym w L., a zawiadomienie o tym (awizo) pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata.

Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżących o nieposiadaniu skrzynki pocztowej nie stanowią przesłanki uznania doręczenia zastępczego za nieskuteczne.

Z przepisów ustawy z dnia 23 listopada 2012r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012r. poz. 1529 ze zm.) wynika obowiązek posiadania skrzynki pocztowej, który spoczywa na właścicielach nieruchomości i budynków stanowiących odrębne nieruchomości (art. 40 ww. ustawy) – zagrożony karą pieniężną.

Nie realizując powyższego obowiązku, właściciel nieruchomości podejmuje ryzyko, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki (awizo) nie zostanie przez niego odebrane, ponieważ umieszczenie go na drzwiach, czy przy wejściu na posesję, nie gwarantuje możliwości odbioru.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ zasadnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło

z przyczyn od nich niezależnych. Nie zostały zatem spełnione przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Z tych względów odmowa przywrócenia terminu była zasadna. Konsekwencją rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, było wydanie postanowienia stwierdzającego, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Odnośnie zawartego w skardze wniosku skarżących o zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione

z uchybieniem terminu, do czasu wydania prawomocnej decyzji w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Sąd stwierdził brak podstaw do zawieszenia postępowania. Nie jest bowiem konieczne, aby wydane wcześniej postanowienie o odmowie przywrócenia terminu było prawomocne. Ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie stoi na przeszkodzie wydaniu tego postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nawet bezpośrednio po wydaniu ostatniego z tych postanowień (por. wyrok NSA z 29 lutego 2012r., II FSK 1663/10, Lex nr 1123045).

Wnioski skarżących o zasięgnięcie informacji w Urzędzie Pocztowym w celu ustalenia osoby doręczającego oraz o dokonanie oględzin miejsca zamieszkania skarżących pod kątem posiadania przez nich skrzynki pocztowej nie mogą zostać przez Sąd uwzględnione. Sąd administracyjny co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego. Przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu (art. 106 § 3 P.p.s.a.), natomiast prowadzenie tego postępowania w innym zakresie jest niedopuszczalne.

Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów art. 150, art. 162 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a także nie stwierdził naruszenia innych przepisów prawa materialnego bądź procesowego, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a, oddalił skargi.