Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 708/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92
journal: Dz.U. 2016 poz 1782
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
article: par. 7 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1130
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad  przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Adam Nita, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. przy udziale - sprawy ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie wypłaconego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w J. zobowiązującą T. K. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia 11 października 2009r. do dnia 30 kwietnia 2015r. w kwocie [...] zł.

Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm.; dalej jako Kpa), w związku art. 92 ust. 1, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm.), § 7 pkt 1, § 9 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1130 ze zm.; dalej rozp.MSWiA).

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy i argumentacje prawną. Podkreślił, że T. K. jest funkcjonariuszem w służbie stałej od dnia [...] r.; pełnił służbę w Komendzie Miejskiej Policji w J.. Od dnia [...] r. pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego dla funkcjonariuszy posiadających rodzinę na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o Policji i § 12 pkt 1 zarządzenia nr 44 MSW z dnia 19 marca 1993r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad wypłaty policjantom, funkcjonariuszom UOP i Straży Granicznej równoważników pieniężnych związanych z prawem do lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. MSW Nr 3 poz. 31 ze zm.), z tym że przy każdorazowej zmianie wysokości świadczenia wydawano nowe decyzje w tej sprawie – [...] i [...] r. (akta mieszkaniowe).

Wyjaśniono, że na dzień przyznania policjantowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości ustalonej dla funkcjonariuszy posiadających rodzinę T. K. nie posiadał tytułu prawnego do żadnego lokalu mieszkalnego; zamieszkiwał wraz z żoną – E. K. oraz córką O. K., u rodziców żony w J. przy ul. [...]; dom nie odpowiadał górnym granicom norm zaludnienia.

W następstwie wejścia w życie zarządzenia MSW z 30 września 1997 r. w sprawie

wysokości szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (Dz. Urz. Nr 76, poz. 708) decyzją Nr [...] z [...] r. Komendanta Rejonowego Policji w J. Stronie został przyznany równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w nowej wysokości. Zarządzenie to przewidywało coroczną waloryzację stawek równoważnika pieniężnego z barak lokalu mieszkalnego i od tego momentu odstąpiono od wydawania nowych decyzji przy zmianie wysokości przyznanego świadczenia. Tak samo kolejne rozporządzenia MSWiA z z dnia 20 grudnia 1999r. i z 28 czerwca 2002r. Policjant nie składał corocznie oświadczeń mieszkaniowych do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości. Powołując treść § 9 rozporządzenia z 1999r. i § 10 ust. 2 zarządzenia z 1997r. organ podkreślił nakaz aby policjant o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego lub za brak lokalu mieszkalnego albo na ich wysokość niezwłocznie zawiadomił organ; zgodnie z § 17 ewi-dencję wypłaconych równoważników prowadziły właściwe w sprawach mieszkaniowych komórki organizacyjne organów.

Pierwsze oświadczenie mieszkaniowe policjant złożył ubiegając się o przyznanie świadczenia [...]r.; [...] r. poinformował, że nic się nie zmieniło w stanie jego zakwaterowania i w stanie osób uwzględnionych do rozmiaru przysługującego mu mieszkania. W dniu [...]r. oświadczył, że od wydania decyzji Komendanta Nr [...] z [...] r. o przyznaniu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, wydanej na podstawie złożonego przez niego "Oświadczenia mieszkaniowego", nie nastąpiły żadne zmiany mające wpływ na uprawnienia do równoważnika; powyższe oświadczył świadomy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Następnie dopiero oświadczeniem mieszkaniowym do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości z [...] r. funkcjonariusz powiadomił organ, że od [...] r. zameldowany jest w J. przy ulicy [...] w lokalu mieszkalnym będącym własnością D. M. (aktualnie D.M.-K.), będącą dla policjanta wówczas osobą obcą; żona policjanta – E. K. wraz z córką O. zamieszkiwała nadal u matki w J. przy ul. [...]. Identyczna sytuacja mieszkaniowa została przedstawiona oświadczeniem mieszkaniowym z dnia [...]r.; dodatkowo do oświadczenia została wpisana córka – J.K. - urodzona [...] r. Natomiast w oświadczeniu mieszkaniowym z [...] r. policjant nie podał już żony – E. K. i córki O., wykazał natomiast córkę J. K. a jako adres zamieszkania swój i córki J. podał J. ul. [...] . Tytuł prawny do tego mieszkania posiadała M.D., zgodnie z oświadczeniem policjanta matka jego dziecka była wówczas dla niego osobą obcą. Sytuacja taka została powielona również w oświadczeniu mieszkaniowym za rok 2009, z [...] r. W informacjach dodatkowych tego dokumentu policjant napisał: "ja i córka nie posiadamy tytułu do jakiegokolwiek lokalu". Przez kilka lat policjant nie składał oświadczeń mieszkaniowych. Do Zespołu Finansów i Zaopatrzenia, zajmującego się sprawami mieszkaniowymi funkcjonariuszy KMP w J., dotarły informacje o istotnych zmianach w sytuacji osobistej funkcjonariusza. Organ w ramach aktualizacji danych wystąpił z urzędu do policjanta o złożenie oświadczenia mieszkaniowego. W odpowiedzi Strona złożyła jedynie krótkie pismo, w którym poinformowała, że od 2010 roku nie składała oświadczenia mieszkaniowego do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego; fakt ten może zostać zweryfikowany w Zespole Finansów Jednostki.

W następstwie Komendant Miejski Policji w J. wszczął postępowanie administracyjne o ustalenie uprawnień do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Policjant wezwany ponownie do aktualizacji danych [...] r. przedłożył organowi: kserokopię odpisu skróconego aktu małżeństwa, kserokopię aktu notarialnego - umowy sprzedaży mieszkania w J. przy ulicy [...], odręczny szkic pokoi, oświadczenie mieszkaniowe.

Organ stwierdził, że obecna rodzina Strony składa się z 3 osób: policjanta, jego drugiej żony oraz drugiej córki. Zgodnie z normami z § 2 pkt 1 i § 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (t.j.: Dz.U. z 2013r. poz. 1170 ze zm.) rodzinie tej przysługiwał lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej od 21 do 30 m2, a zajmowany lokal mieszkalny składał się z trzech pokoi o łącznej powierzchni 33,75m2. Zatem uznano, że zaspakaja ustawowe potrzeby rodziny funkcjonariusza i z chwilą zawarcia związku małżeńskiego z osobą będącą właścicielem lokalu mieszkalnego usytuowanego w miejscu pełnienia służby policjant przestał spełniać kryteria uzasadniające posiadanie dalszych uprawnień do świadczenia.

Komendant Miejski Policji w J. wydał, na podstawie § 1 ust. 1 pkt 5 i § 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., decyzję Nr [...] z [...] r. cofającą Stronie uprawnienia do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego; za datę cofnięcia uprawnień przyjęto datę [...] roku, czyli datę zawarcia związku małżeńskiego z D.M., która posiadała na dzień zawarcia związku małżeńskiego lokal mieszkalny usytuowany w miejscu pełnienia służby przez skarżącego i zaspakajający potrzeby mieszkaniowe jego rodziny.

W wyniku złożonego odwołania Śląski Komendant Wojewódzki Policji decyzją nr [...] z [...] r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w J. z [...] r. Decyzja stała się prawomocna i wykonalna [...] r. Zatem organ stwierdził, że konsekwencją tej sytuacji jest zwrot nienależnie pobranego świadczenia.

Na marginesie organ nadmienił, iż postanowieniem nr [...] z [...] r. Komendant Miejski Policji w J. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko Stronie zarzucając, że po [...] r. jako funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w J. nie zawiadomił organu poprzez złożenie nowego oświadczenia mieszkaniowego o zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymywania równoważ-nika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, do czego był obowiązany po uzyskaniu prawa do lokalu mieszkalnego stanowiącego własność małżonki, tym samym świadomie pobierał nienależny równoważnik w kwocie ok. 300 zł miesięcznie, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji; doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach, bezpodstawnie pobierając równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, czyniąc szkodę w kwocie łącznej [...] zł. Do dnia wydania decyzji postępowanie dyscyplinarne nie zostało zakończone.

Poza tym [...] r. złożone zostało do prokuratury zawiadomienie o przestępstwie doprowadzenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w okresie od 22 października 2009 r. do 26 czerwca 2015 r. w wysokości 21.966,70 zł przez policjanta. Jednak Pokuratura Rejonowa S. w S. w dniu [...] r. wszczęła śledztwo w sprawie o czyn z art. 286 § 1 kodeksu karnego, które umorzyła w dniu [...]r., gdyż nie dopatrzyła się znamion czynu zabronionego. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach w dniu [...] r. do Sądu Rejonowego w S. złożył zażalenie na postanowienie Prokuratora Rejonowego S.- [...] w S.o umorzeniu śledztwa.

W konsekwencji powyższych okoliczności decyzją nr [...] z [...] r. zobowiązano Stronę do zwrotu wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od 10 października 2009 do 30 kwietnia 2015r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach decyzją nr [...] z [...] r. uchylił w/w decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując elementy postępowania wymagające doprecyzowania.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniem Komendant Miejski Policji w J. [...]r. decyzją nr [...] zobowiązał policjanta do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego z tytułu równoważnika za brak lokalu w kwocie 23.917,40zł wyjaśniając w uzasadnieniu, że sytuacja ta wynikła z wcześniej przeprowadzonego postępowania o cofnięciu uprawnień do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, zakończonego prawomocną decyzją w tym przedmiocie.

Kwestionując powyższą decyzję Strona wniosła odwołanie zarzucając:

1. naruszenie § 7 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w realiach niniejszej sprawy wskutek błędnych ustaleń co do okoliczności poinformowania o wystąpieniu zmian mających wpływ na istnienie uprawnienia do równoważnika;

2. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i błędną oraz wybiórczą ocenę dowodów;

3. naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. poprzez niezasadne obciążenie strony konsekwencjami działania organu, który zaniechał należytego pouczenia strony o obowiązkach wynikających z przepisów dotyczących przyznawania przedmiotowego świadczenia;

4. naruszenie art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez udział w rozpoznaniu sprawy i wydaniu decyzji pracownika organu podlegającego wyłączeniu z mocy prawa od udziału w postępowaniu;

5. naruszenie art. 107 ustawy o Policji.

Zdaniem odwołującego organ postępowania dokonał błędnych ustaleń faktycznych, co w efekcie skutkowało niezasadnym przyjęciem zawinienia po stronie policjanta, nie zaś organu weryfikującego przekazywane przez niego informacje i oświadczenia co do stanu rodzinnego i majątkowego i miało bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji, w której odpowiedzialnością za ujawniony stan rzeczy, tj. pobieranie nienależnego świadczenia, obciążono w całości funkcjonariusza. Błędnie uznano prawidłowe pouczenie o ciążących na Stronie obowiązkach wynikających z rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. i obowiązek posiadania wiedzy co do obowiązku zgłaszania zmian w sytuacji mieszkaniowej lub osobistej, a wiedza ta powinna wynikać z wieloletniej pracy w Policji; z żadnego dokumentu w sprawie nie wynika, że jakikolwiek pracownik pouczył Stronę o procedurze związanej z pobieraniem przedmiotowego świadczenia.

Podkreślono, że policjant nabył uprawnienia do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego 21 lat temu, na podstawie nieaktualnych już przepisów prawa, a fakt podpisania w roku 1996 oświadczenia zobowiązującego do zgłaszania organowi informacji o zmianie sytuacji mieszkaniowej "usprawiedliwia niepamięć strony powodowaną upływem czasu".

Przypisując stronie świadome i celowe zatajenie faktu zawarcia małżeństwa, skutkującego zmianą sytuacji mieszkaniowej, według odwołującego organ bagatelizuje w uzasadnieniu decyzji fakt poinformowania o tej okoliczności przełożonego strony w drodze raportu; zgodnie z dekretacją Komendanta Miejskiego Policji informacja funkcjonariusza dotycząca zawarcia związku małżeńskiego została zadekretowana do Działu Kadr, który nie przekazał go do pozostałych działów. Podkreśla, że "niedopatrzenia czy bierności pracowników organu" obciążają aktualnie Stronę skutkami tego niedopatrzenia lub bierności.

Zarzucono całkowicie nieuprawnioną nadinterpretacji treści pisma tj. wyjaśnienia Strony w temacie informowania jego żony o przewidywanym wpływie na konto należności i brak jakiegokolwiek przeciwdowodu obalającego zeznania świadka – D. M.. Zauważono także brak w obiektywnym wykonywaniu czynności postępowania, ponieważ z dokumentów ujawnionych na karcie 520 akt sprawy, osobą która dokonała wyliczenia kwoty zwrotu była świadek A. P., a organ faworyzuje jedno źródło dowodowe, przyjmując zeznania A. P.. Zatem nie wykazano – zdaniem Strony - spełnienia przesłanki z § 7 ust. 1 rozporządzenia, a to zawinionego przez stronę niepoinformowania o zmianie okoliczności decydujących o uprawnieniu do pobierania przedmiotowego świadczenia; przepisy rozporządzenia nie precyzują adresata zgłoszenia o zmianach w sytuacji rodzinnej, a jedynie formę zgłoszenia, która w razie jej niedochowania - winna była być uzupełniona na wezwanie organu, którego zaniechano. Zatem odwołujący pozostawał w usprawiedliwionym przeświadczeniu, iż skutecznie zawiadomił o zmianach, czego dodatkowym potwierdzeniem jest fakt, iż zaprzestał składania dalszych oświadczeń mieszkaniowych - nie ubiegając się o dalsze świadczenia. Na zakończenie stwierdzono, że Strona nie ponosi odpowiedzialności za zaistniały stan sprawy i wypłatę świadczenia w kolejnych latach i podniesiono zarzut przedawnienia, wywodząc go z art. 107 ustawy o Policji.

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania KWP utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w pełni podzielając wyrażone w nim stanowisko. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów Strony zauważył, że z akt sprawy wynika, że policjant nie występował do Zespołu Finansów i Zaopatrzenia KMP w J. (ogniwa m.in. prowadzącego w jednostce gospodarkę mieszkaniową) z prośbą o udzielenie informacji dotyczących równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Z akt sprawy nie wynika również, aby od osoby, zajmującej się kwestiami mieszkaniowymi, otrzymał wadliwe pouczenie w zakresie przyznanego mu świadczenia. Sam dokonał wyboru - po zawarciu związku małżeńskiego zaprzestał składania oświadczeń mieszkaniowych. Poza tym z dokumentów jasno wynika, że pomimo tego, że nie był zapraszany do złożenia oświadczenia mieszkaniowego przez organ mieszkaniowy, potrafił zrobić to samodzielnie i skutecznie potrafił ubiegać się o przyznanie świadczenia finansowego.

Dalej zauważono, że kwestią budzącą wątpliwości co do braku wiedzy policjanta o konieczności poinformowania organu o zmianie sytuacji mieszkaniowej jest fakt, że od roku 2010 policjant ten nie składał nie tylko oświadczenia mieszkaniowego do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości, ale również nie składał oświadczenia mieszkaniowego do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości. Z Karty Mieszkaniowej policjanta (w której między innymi zamieszczane są informacje o sytuacji mieszkaniowej i rodzinnej policjanta oraz wypłaconych świadczeniach) wynika, że w latach 1993, 1994, 1995 i 1996 pobrał on równoważnik za remont lokalu mieszkalnego, a od 27 lutego 1996 roku otrzymywał równoważnik za brak lokalu mieszkalnego. Gdyby policjant zgłosił się w roku 2010 do ogniwa mieszkaniowego jednostki z wnioskiem dotyczącym przyznania równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego przynależnego policjantowi który (lub członek jego rodziny) posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego, zmiana sytuacji mieszkaniowej policjanta byłaby wyjaśniona. Tymczasem w jego dokumentacji mieszkaniowej brak wpływu takiego dokumentu. Policjant ten od roku 2010 nie ubiegał się o przyznanie tego świadczenia. W konsekwencji nie było ono wypłacane, a policjant nadal otrzymywał świadczenie korzystniejsze.

Zaakcentowano także, że osoba pełniąca służbę w organach Policji, będąca funkcjonariuszem Policji powinna być kompetentna. Policjant, to nie tylko z racji wykonywanych czynności posiadający określone uprawnienia umożliwiające samodzielne podejmowanie decyzji, ale równocześnie ten, który dysponuje odpowiednim poziomem wiedzy oraz umiejętnie korzysta z doświadczenia innych. Zatem organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem, że to pracownicy organu ponoszą, odpowiedzialność za zaistniałą sytuację, z braku należytej koordynacji zadań czy z braku przepływu informacji pomiędzy komórkami organizacyjnymi jednostki. W poszczególnych komórkach gromadzone są różne katalogi i bazy dotyczące konkretnych zagadnień

Co do zarzutu dotyczącego uczestnictwa w postępowaniu A. P., pomimo wyłączenia jej od niniejszego postępowania wyjaśniono, że uczestnictwo to polegało jedynie na czynności technicznej, czyli na wyliczeniu kwoty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Podkreślono również, że cały ciężar dowodowy w kierunku: czy policjant powiadomił skutecznie organ o fakcie zawarcia związku małżeńskiego ze swoją wcześniejszą partnerką, która była właścicielką lokalu mieszkalnego, czy też starał się ten fakt zataić przed organem mieszkaniowym; rozważania dotyczące wiedzy bądź braku wiedzy policjanta o comiesięcznych wpływach na konto równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego; czy Pani A. P.- pracownik sekcji mieszkaniowej Komendy Miejskiej Policji w J. wiedziała, że funkcjonariusz zawarł związek małżeński, czy też nie wiedziała; czy pracownicy Komendy rozmawiali, czy też nie rozmawiali na temat sytuacji rodzinnej wymienionego policjanta – czyli argumenty zarówno organu jak i Strony oparte są w większości na domniemaniach, przypuszczeniach szczegółowo opisanych w dokumentach sprawy, a następnie treści decyzji nr [...] z dnia [...] r. Komendanta Miejskiego Policji w J..

Zdaniem organu istotą niniejszego postępowania jest samo orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika oraz określenie jego wysokości, a nie ustalenie strony winnej zaistniałej sytuacji. Decyzją nr [...] z [...] r. Komendanta Miejskiego Policji w J., utrzymaną w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] r. Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach zostało cofnięte policjantowi prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Jako datę ustania tych uprawnień przyjęto dzień [...] r. Decyzja nie została zaskarżona i stała się prawomocną w dniu [...] r. Natomiast obecna decyzja jest jej konsekwencją.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną Strona zakwestionowała jej prawidłowość zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego powielając argumenty odwołania. Wniosła o uchylenie decyzji obu instancji; dopuszczenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi na okoliczność ich treści, a to: decyzji Komendanta Miejskiego Policji w J. nr [...] z dnia [...] r., decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach nr [...] z dnia [...] r., decyzji Komendanta Miejskiego Policji w J. nr [...] z dnia [...] r.

W uzasadnieniu dodatkowo zawarto sprzeciw ujawnieniu w niniejszym postępowaniu informacji o toczących się postępowaniach: dyscyplinarnym i karnym powiązanego właśnie z faktem nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, uznając że organ kreuje tym negatywny wizerunek Strony. Zwrócono też uwagę, że na żadnym etapie postępowania nie pozyskano żadnego dowodu na to , by skarżący został poddany w toku "szkolenia podstawowego" jakiemukolwiek instruktażowi w zakresie stosowania przepisów rozporządzenia MSWiA z 2002r. Ponownie zaakcentowano błędność i dowolność twierdzeń organów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo zauważył, że Strona nie wnosi żadnego argumentu w sprawie, poza stwierdzeniem, że policjant otrzymał świadczenie na podstawie innych - nieaktualnych już przepisów.

Na rozprawie sądowej strona skarżąca powtórzyła brak swej świadomości co do nienależnego charakteru spornego świadczenia. Na pytanie Sądu wyjaśniła, że aktualnie nie pozostaje już w służbie, jest w stanie spoczynku; miała stopień [...]; stanowisko [...] w Wydziale [...] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa.

Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie zobligowały Stronę do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia 11 października 2009r. do dnia 30 kwietnia 2015r. w kwocie 23.917,40zł.

Poza sporem jest fakt funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji nr [...] z dnia [...] r. Komendanta Miejskiego Policji w J., utrzymanej w mocy decyzją nr [...] z [...] r. przez Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, którą zostało cofnięte Skarżącemu prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego z datą ustania tych uprawnień tj. na dzień [...] r. Decyzja ta stała się prawomocna i wykonalna z dniem [...] r.

Materialnoprawną podstawę decyzji zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofnięcia i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Artykuł 92 ustawy stanowi bowiem, że policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członek jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej i jest to jedyna regulacja dotycząca kwestii prawa policjanta do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Kwestie szczegółowych zasad w tej materii normuje rozporządzenie, wydane na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy. Jego normy określają przesłanki przyznawania lub odmowy przyznania równoważnika, jego wysokości, dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego, a także sytuacje dotyczące cofnięcia uprawnień do równoważnika oraz zwrotu wypłaconego równoważnika. Z przepisów rozporządzenia wynika więc następująca sekwencja zdarzeń.

Pierwszym rozstrzygnięciem jest orzekanie w sprawie przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, bądź odmowa przyznania – § 1 rozporządzenia; drugie to w sprawie zwrotu wypłaconego równoważnika – § 7. Przesłanką przyznania równoważnika jest brak – nieposiadanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza lub członka jego rodziny w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej (art. 92 ust. 1 ustawy, § 1 rozporządzenia), natomiast przesłanką cofnięcia prawa do równoważnika jest uzyskanie lokalu mieszkalnego we własnym zakresie; podstawą zwrotu jest nienależne pobranie równoważnika na skutek niepoinformowania o zmianach w sytuacji mieszkaniowej lub podanie nieprawdziwych danych w oświadczeniu o tej sytuacji czy uprawomocnienie się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika (§ 7 rozporządzenia).

Jakkolwiek decyzja o zwrocie równoważnika powinna być konsekwencją ostateczności decyzji o cofnięciu uprawnień, nie zawsze musi tak być, bowiem w sprawie może być wydana tylko decyzja o cofnięciu uprawnień do równoważnika, na podstawie § 6 rozporządzenia, czego konsekwencją będzie zaprzestanie jego wypłaty, może zostać wydana tylko decyzja o zwrocie równoważnika, na podstawie § 7 rozporządzenia. Wynika to z tego, że § 7 jako przesłanki zwrotu równoważnika przewiduje inne, aniżeli wskazane w § 6 powody cofnięcia uprawnienia, a raczej należałoby powiedzieć – dodatkowe.

§ 6 rozporządzenia jako przyczyny cofnięcia uprawnień wymienia otrzymanie pomocy na uzyskanie lokalu lub domu przez funkcjonariusza lub jego małżonka (pkt 1 i 2), bezzasadną odmowę przyjęcia lokalu mieszkalnego (pkt 3), uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (pkt 4). Z kolei jako przesłanki zwrotu wypłaconego równoważnika § 7 podaje nienależne jego pobranie na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podanie nieprawdziwych danych w oświadczeniu o przyznanie równoważnika (pkt 1), uprawomocnienie się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika (pkt 2). Przesłanki zatem zwrotu równoważnika mówiące o niepoinformowaniu o wystąpieniu zmian w sytuacji mieszkaniowej – § 7 pkt 1 początkowa fraza zdania pokrywa się z przesłanką cofnięcia uprawnienia do równoważnika wobec uzyskania lokalu lub domu mieszkalnego – § 6 pkt 1, 2, 4. W sytuacji gdy wystąpi zbieżność tych przesłanek decyzja o zwrocie równoważnika może być poprzedzona decyzją o cofnięciu uprawnienia do jego otrzymania.

Ustalenie uprawnienia do równoważnika pieniężnego następuje na podstawie oświadczenia policjanta – § 3 rozporządzenia, a ma on obowiązek niezwłocznego zawiadomienia o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do równoważnika, przez złożenie nowego oświadczenia – § 5 rozporządzenia. Wykonanie prawidłowe tego obowiązku – niezwłocznego powiadomienia o zmianie – pozwoli na wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień – § 6 i wstrzymanie wypłaty równoważnika, aby nie doprowadzić do sytuacji, gdy będzie on niezasadnie pobierany. Niewykonanie więc należyte tego obowiązku, a zatem niepowiadomienie/powiadomienie ale niemające charakteru niezwłoczności spowoduje, że równoważnik będzie pobierany nienależnie, czego konsekwencją będzie konieczność wydania decyzji o jego zwrocie. Ta decyzja będzie poprzedzona decyzją o cofnięciu uprawnienia.

Zauważyć też należy, że decyzja orzekająca o cofnięciu przedmiotowego równoważnika ma charakter konstytutywny (por. wyrok 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn. akt OSA 8/01, ONSA 2002/3/95). Cechą istotną aktów konstytutywnych jest to, że tworzą one nowe obowiązki bądź przyznają uprawnienia, a zatem w ich wyniku zawiązuje się nowy, zmienia bądź uchyla istniejący stosunek administracyjnoprawny. Ze względu na taką ich istotę, wywołują one skutki prawne wyłącznie na przyszłość (ex nunc), nie wcześniej niż od chwili ich wydania. Z kolei akty deklaratoryjne charakteryzują się tym, że w przeciwieństwie do aktów konstytutywnych nie tworzą, nie zmieniają ani nie powodują ustania stosunku administracyjnoprawnego, a jedynie stwierdzają, że skutek taki wystąpił z mocy samego prawa, w wyniku zrealizowania się prawem przewidzianego stanu faktycznego. Akty deklaratoryjne stwierdzają więc jedynie, że wystąpił pewien prawem określony stan faktyczny, z którym prawodawca związał istnienie pewnych konsekwencji prawnych. Dlatego też istotą aktów deklaratoryjnych jest stwierdzenie skutków prawnych z mocą wsteczną (ex tunc), tj. od chwili zrealizowania się stanu faktycznego, z którym prawodawca związał określone konsekwencje prawne.

W rozpoznawanej sprawie decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] r., utrzymano w mocy decyzję KMP w J. z [...] r. o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Zatem stwierdzić należy, że stan faktyczny sprawy uprawniał organy do wydania decyzji o zwrocie wypłaconego równoważnika za orzeczony w niej okres skarżący bowiem, wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 5 rozporządzenia, który stanowi, że policjant jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość – nie powiadomił o zawarciu związku małżeńskiego [...] r. z osobą będącą właścicielką lokalu mieszkalnego o wymaganej normie zaludnienia; nie złożył stosownego oświadczenia mieszkaniowego w związku z otrzymywanym dotychczas równoważnikiem w wysokości przewidzianej dla policjanta.

Nie mógł więc odnieść skutku zarzut braku świadomości funkcjonariusza co do takiego obowiązku skoro składał kilkakrotnie oświadczenia w zakresie przedmiotowego świadczenia, zaznaczał zmiany w stanie rodzinnym, miejscu zamieszkania, ilość osób w gospodarstwie itd.

Dalej zauważyć należy, że status policjanta jako funkcjonariusza publicznego nakłada szczególny ciężar dbałości o przestrzeganie praworządności, uczciwości i wyjątkowej dbałości o nieskazitelną postawę zarówno na niwie zawodowej, jak i w życiu prywatnym. Długoletni staż służby, podoficerski stopień, stanowisko w wydziale kryminalnym świadczą poza tym, że Skarżący nie był – jak próbuje wywodzić to skardze – przeciętnym policjantem, bez znajomości prawa. Poza tym – jak sam Skarżący wie z racji swej profesji – nieznajomość prawa nie usprawiedliwia jego naruszenia lub niewypełnienia nakazów prawnych.

Chybione jest także twierdzenie o braku wyłączenia pracownika A. P. od udziału w postępowaniu skoro była świadkiem w tej sprawie. Pracownik ten swoją aktywność ograniczył bowiem jedynie do wyliczenia wysokości należności do zwrotu, a wysokość ustalonej kwoty nie jest sporna w tej sprawie.

Chybiony jest także zarzut przedawnienia. Art. 107 ustawy resortowej, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Z samej treści już tej normy wynika, że nie ma ona zastosowania w rozpoznawanej sprawie bowiem spornym jest zwrot nienależnie pobranego świadczenia a nie zaległego, niewypłaconego funkcjonariuszowi.

Zatem zarzuty skargi należało uznać za bezpodstawne a stanowisko organów co do wystąpienia przesłanek nakazujących orzec o zwrocie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego za słuszne. Sąd stwierdził, że kontrolowana decyzja Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] r. jak i decyzja ją poprzedzająca są uzasadnione. Organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy prawa materialnego: art. 92 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 7 ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. dochowując przy tym wymogów określonych przepisami art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 7 - 9 kpa. Decyzja o zwrocie równoważnika była bowiem konsekwencją ostateczności decyzji o cofnięciu uprawnienia do niego, a przesłanką zwrotu było niepoinformowanie o wystąpieniu zmiany w sytuacji mieszkaniowej, gdyż oświadczenie o zmianie nie zostało złożone niezwłocznie po fakcie zawarcia związku małżeńskiego z osobą posiadającą prawo do lokalu mieszkalnego czyli z chwilą ustąpienia przesłanek warunkujących przyznanie równoważnika za brak lokalu.

Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.