Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 900/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 pkt 1 i 2, art. 43 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Anna Mierzejewska, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 marca 2012 r. B. M. zwrócił się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o zobligowanie Ordynariusza Diecezji [...] do zaktualizowania danych osobowych przechowywanych, w kancelarii Rzymskokatolickiej Parafii [...], w dokumentach, tj. akcie ślubu oraz aktach chrztu dzieci przez naniesienie adnotacji o treści: "Dnia 17 maja 2010 r. w Parafii [...] formalnym aktem wystąpił z Kościoła Rzymskokatolickiego".

W uzasadnieniu wniosku B. M. podniósł, że pomimo złożenia wniosku o dokonanie adnotacji o jego wystąpieniu z Kościoła Katolickiego w pozostałych dokumentach, tj. akcie ślubu i aktach chrztu dzieci, jego prośba nie została uwzględniona. Z tych powodów wystąpił do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie z wniosku B. M.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że B. M. w dniu 17 maja 2011 r. skierował do Proboszcza Parafii Rzymsko - Katolickiej [...] pismo, w którym złożył oświadczenie o rezygnacji z członkostwa w Kościele Rzymsko - Katolickim i wniósł o wykreślenie go z wszelkich możliwych spisów w dokumentacji kościelnej i sporządzenie odpowiedniej adnotacji o jego apostazji w księdze chrztu. Z dniem 8 czerwca 2010 r. Proboszcz Parafii naniósł adnotację w świadectwie chrztu świętego B. M. o akcie wystąpienia z Kościoła Rzymskokatolickiego. Pismem z dnia 16 czerwca 2010 r. skierowanym do Biskupa Diecezjalnego Diecezji [...], B. M. wniósł o wydanie odpowiedniej zgody celem dokonania adnotacji o apostazji w księgach parafialnych parafii [...] i ich duplikatach, tj. w księdze ślubu i chrztu dzieci. W odpowiedzi na wniosek, B. M. otrzymał z Kurii Biskupiej Diecezji [...] pismo, w którym pouczono go, że przepisy prawa kanonicznego nie przewidują dokonywania tego typu adnotacji w innych, niż księgi chrztu, kartoteka parafialna i archiwum kurii dokumentach kościelnych.

Organ podał, że w toku prowadzonego postępowania do Biura Generalnego Inspektora wpłynęły wyjaśnienia Kurii Biskupiej Diecezji [...], w których wskazano, że zgodnie z obowiązującą Instrukcją Episkopatu Polski - Zasady postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła z dnia 27 września 2008 r., nr 12, dokonano wszelkich procedur przewidzianych prawem kościelnym i odnotowano fakt apostazji w metryce chrztu i księdze ślubu B. M. Potwierdzeniem faktu wystąpienia z Kościoła jest nowa metryka chrztu z wpisem o apostazji, którą B. M. otrzymał. Ponadto poinformowano organ, że dokonanie wpisu o apostazji B. M. w aktach chrztu jego dzieci nie jest możliwy, gdyż dzieci B. M. są dorosłe i tylko one mają prawo dostępu do swoich aktów chrztu i dokonywania zmian w tych aktach. Domaganie się takich adnotacji nie ma uzasadnienia w prawie kościelnym.

W tym stanie faktycznym Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zważył, iż stosownie do postanowień art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jednocześnie organ przytoczył treść art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, oraz zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1a, przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne, Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych, nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18. Dodatkowo wskazał, że treść art. 43 ust. 1 pkt 3 stanowi, iż z obowiązku rejestracji zbioru danych zwolnieni są administratorzy danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego. Organ wyjaśnił, że Kościół Rzymsko - Katolicki należy do instytucji o uregulowanej sytuacji prawnej, bowiem jest instytucją, której funkcjonowanie zostało unormowane w Konstytucji RP, w umowie międzynarodowej jaką jest Konkordat oraz w ustawach, nad którymi umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 29, poz. 154 ze zm.) w przepisie art. 2 stanowi, iż Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami. W sprawach odnoszących się do Kościoła, nie uregulowanych ustawą, stosuje się powszechnie obowiązujące przepisy prawa, o ile nie są sprzeczne z wynikającymi z niej zasadami. Zdaniem organu, analiza powołanych przepisów prawa wskazuje, iż Kościół Katolicki oraz inne związki wyznaniowe o uregulowanej sytuacji prawnej w zakresie swojej działalności są niezależne i przy wykonywaniu władzy duchownej posługują się swoim wewnętrznym prawem. W związku z treścią przepisu art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, w sprawie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego kierunkowanego na wydanie merytorycznej decyzji administracyjnej, ani przeprowadzać czynności kontrolnych, z wyłączeniem prawa żądania złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego.

Reasumując, Generalny Inspektor Ochrony Danych stwierdził brak swojej kognicji do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w sprawie.

Od decyzji tej B. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie decyzji pierwszej instancji w całości. Zdaniem B. M. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie zaistniały przesłanki dla zastosowania art. 105 § 1 kpa. W ocenie B. M., przepis art. 105 § 1 kpa ma zastosowanie tylko w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, czyli takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Powoływanie się na przepisy mówiące o stosunku Państwa do Kościoła i prawo kanoniczne, jako uniemożliwiających urzędowi działanie, jest czystą fikcją i manipulacją mającą na celu świadome wprowadzenie w błąd, co urąga praworządności działań urzędu. B. M. podniósł, że powoływanie się na art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych jako odbierający Generalnemu Inspektorowi władcze uprawnienia w stosunku do zbiorów z danymi w kościołach, nie zwalniało organu od wydania merytorycznej decyzji na podstawie art. 12 ust. 2 tej ustawy. Zatem organ nie mógł uznać sprawy za bezprzedmiotową, gdyż w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego występuje sprawa administracyjna będąca przedmiotem postępowania i organ posiada wystarczające instrumenty prawne oraz kognicję, aby załatwić skargę.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż po powtórnym rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. jest prawidłowe. Wskazał, że w decyzji prawidłowo podano, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., że przepis art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych nie przyznaje mu uprawnień określonych w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18 oraz, że z obowiązku rejestracji zbioru danych zwolnieni są administratorzy danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego.

W zaskarżonej decyzji słusznie wskazano, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej w przepisie art. 2 stanowi, iż Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami. Analiza powołanych przepisów prawa wskazuje, iż Kościół Katolicki oraz inne związki wyznaniowe o uregulowanej sytuacji prawnej, w zakresie swojej działalności są niezależne i przy wykonywaniu władzy duchowej posługują się swoim wewnętrznym prawem, dlatego w związku z treścią art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie mógł orzec inaczej, jak tylko umorzyć postępowanie, gdyż nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego ukierunkowanego na wydanie decyzji administracyjnej ani przeprowadzać czynności kontrolnych, z wyłączeniem prawa żądania złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego.

Reasumując, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, ponownie stwierdził brak swojej kognicji do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w sprawie.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w skardze wniósł o:

1. uchylenie decyzji i wydanie orzeczenia obligującego administratorów danych osobowych w parafii [...] oraz w Kurii [...] do przestrzegania ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez naniesienie adnotacji o wystąpieniu skarżącego formalnym aktem z Kościoła Rzymskokatolickiego z dniem 17 maja 2010 r. w danych zawartych w aktach chrztu dzieci w pozycji religio pairis, identycznie jak to ma miejsce w jego aktach chrztu i ślubu;

2. skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego zapytania prawnego, czy art. 43 ust. 2 ustawy w znakach "i 3", czyli w części dotyczącej wyłączenia zbiorów z danymi osobowymi przetwarzanymi w kościołach i innych związkach wyznaniowych o uregulowanej sytuacji prawnej osób doń należących, z pod kognicji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, jest zgodny z art. 32 ust. 1 i 2 i art. 47 Konstytucji RP.

Pismem z dnia 15 czerwca 2012 r. skarżący rozszerzył swoją skargę i dodatkowo wniósł o:

1. skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego zapytania prejudycjalnego, czy art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych w części w jakiej pozbawia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych uprawnień kontrolnych i wydawania merytorycznych decyzji administracyjnych wobec administratorów przetwarzających dane w kościołach i innych związkach wyznaniowych osób doń należących, jest zgodny z art. 5, art. 25 ust. 2, art. 31 ust. 1 i 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 47 Konstytucji RP,

2. skierowanie na podstawie przepisu art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy art. 3 ust. 2 tiret pierwszy Dyrektywy Europejskiej 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych obejmuje przetwarzanie danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, na potrzeby tego kościoła lub innego związku wyznaniowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że postępowanie w jego sprawie powinno zakończyć się wydaniem merytorycznej decyzji administracyjnej. Podniósł, że postępowanie to było prowadzone nierzetelnie, bez wykorzystania przysługujących uprawnień wynikających z obowiązującego prawa, z naruszeniem prawa i z wykorzystaniem wewnętrznego prawa Kościoła Katolickiego jako powszechnie obowiązującego, oraz z podważaniem wystąpienia z Kościoła Katolickiego. Zdaniem skarżącego, takie działanie organu doprowadziło do wydania decyzji o umorzeniu sprawy, która narusza jego słuszny interes i dobra osobiste. Zarzucił organowi, że nie chciał skorzystać z możliwości wynikających z art. 12 pkt 6 i 19a ust. 1 ustawy. Skarżący wskazał na treść art. 32 ust. 1 ustawy i podniósł, że wynika z niego, iż każdej osobie przysługuje prawo do kontroli przetwarzania danych, które jej dotyczą, zawartych w zbiorach danych. Wynika zatem z tego, że każdy może aktualizować swoje dane bez względu na to, w jakim one zbiorze się znajdują. Oznacza to, że dzieci skarżącego nie mają prawa aktualizować i zmieniać danych osobowych skarżącego nawet w swoich aktach, gdyż tylko skarżący może osobiście o to występować. Natomiast administratorzy tych danych odmawiają aktualizacji pomimo, że taki obowiązek nakłada na nich art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wskazał również, że skarżący nie dokonał skutecznego aktu apostazji, a zatem przez Kościół Katolicki nie został uznany za osobę do niego nienależącą. Wobec powyższego jego dane nadal znajdują się w zbiorach danych dotyczących osób należących do Kościoła Katolickiego.

W piśmie zaś z dnia 5 lipca 2012 r., będącym odpowiedzią na pismo skarżącego z dnia 8 czerwca 2012 r., organ wskazał, że omyłkowo stwierdzono w odpowiedzi na skargę, że skarżący nie dokonał skutecznej apostazji z Kościoła Katolickiego. Faktem jest bowiem, że z dniem 8 czerwca 2010 r. Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej [...] naniósł adnotację w świadectwie chrztu świętego skarżącego o treści (...) 17 maja 2010 r. w Parafii [...] formalnym aktem wystąpił z Kościoła Rzymskokatolickiego. Kuria Biskupia Diecezji [...] (...). Nie zmienia to jednak stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji.

W obszernym piśmie, złożonym na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. wraz z załącznikami, skarżący ponownie podważył możliwość umorzenia przez organ postępowania w sprawie na podstawie art. 105 § 1 kpa, uznając, że istniała i nadal istnieje sprawa administracyjna, będąca przedmiotem postępowania. Ponownie odniósł się również do użytego w odpowiedzi na skargę sformułowania, stwierdzającego, że nie wystąpił skutecznie z Kościoła. Zarzucił też organowi, że ten uznaje pierwszeństwo stosowania prawa wewnętrznego Kościoła przed prawem powszechnie obowiązującym. W piśmie tym odniósł się do procesu legislacyjnego nad ustawą o ochronie danych osobowych, zarzucając mu nieprawidłowy tok procedowania. Powołał się też na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 6 listopada 2003 r. w sprawie C-101/01, wskazując, że Trybunał wyklucza by władze, urzędy czy też sądy mogły dokonywać wykładni prawa krajowego niezgodnie z Dyrektywą 95/46 WE, ale mają również dopilnować, aby kierować się taką wykładnią, która nie będzie naruszała podstawowych praw chronionych przez porządek wspólnotowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Stosownie do przepisu art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.), do zadań Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w szczególności należy m.in.:

1. kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych,

2. wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych.

W celu wykonania zadań, o których mowa w art. 12 pkt 1 i 2 ustawy, Generalny Inspektor, zastępca Generalnego Inspektora lub upoważnieni przez niego pracownicy Biura, zwani dalej "inspektorami", mają prawo w myśl art. 14 ustawy, m.in. żądać złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywać i przesłuchiwać osoby w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego (pkt 2).

Jednakże powyższe uprawnienia nie mają charakteru bezwzględnego i podlegają ograniczeniu bądź nawet wyłączeniu w określonych sytuacjach.

Wyłączenie takie przewiduje m.in. przepis art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3 oraz zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1a przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne, Generalnemu Inspektorowi nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18.

Natomiast zbiory, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3, to zbiory osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego, które zwolnione są z obowiązku ich rejestracji.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżący w dniu 17 maja 2010 r. skierował do Proboszcza Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] pismo, w którym złożył oświadczenie o swojej rezygnacji z członkostwa w Kościele Rzymsko-Katolickim i wniósł o wykreślenie go z wszelkich możliwych spisów w dokumentacji kościelnej. Bezsporne jest również, że z dniem 8 czerwca 2010 r. Proboszcz Parafii Rzymsko-Katolickiej [...], naniósł adnotację w świadectwie chrztu świętego skarżącego o tym fakcie. Skarżący w dniu 8 czerwca 2010 r. odebrał w kancelarii parafialnej swój akt chrztu z adnotacją o apostazji. Ponadto, w toku przeprowadzonego przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych postępowania, do Biura GIODO wpłynęły wyjaśnienia z Kurii Biskupiej Diecezji [...], w których wskazano, że zgodnie z obowiązującą Instrukcją Episkopatu Polski - Zasady Postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła z dnia 27 września 2008 r., nr 12, dokonano wszelkich procedur przewidzianych prawem kościelnym i odnotowano fakt apostazji w metryce chrztu i księdze ślubu skarżącego. Natomiast odnośnie odnotowania faktu apostazji skarżącego w metrykach chrztu dzieci w wyjaśnieniach tych wskazano, że tego typu adnotacje mogą być dokonywane w dokumentach kościelnych, które dotyczą osoby skarżącego, a nie jego dzieci czy innych członków rodziny. Wskazano ponadto, że dzieci skarżącego są dorosłe i tylko one mają prawo dostępu do swoich aktów chrztu, a także do dokonywania w nich zmian.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezspornym jest również okoliczność wystąpienia skarżącego do Generalnego Inspektora z żądaniem wydania decyzji administracyjnej, zobowiązującej Proboszcza Parafii Rzymsko-Katolickiej [...], jako administratora jego danych osobowych, do ich uaktualnienia poprzez naniesienie w księdze chrztu jego dzieci adnotacji o wystąpieniu skarżącego z Kościoła Katolickiego. Niewątpliwe jest zatem, że żądanie skarżącego dotyczyło więc zbioru, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych, w którym dane przetwarzane są na potrzeby Kościoła Katolickiego.

Niewątpliwe jest również, że Kościół Katolicki należy do instytucji o uregulowanej sytuacji prawnej, której funkcjonowanie zostało uregulowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), umowie międzynarodowej – Konkordacie podpisanym w dniu 28 lipca 1993 r. między stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską (Dz. U. z 1998 r. nr 51, poz. 318) oraz ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 29, poz. 154 ze zm.).

Analiza powyższych regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że Kościół Katolicki posiada autonomię w zakresie wykonywania władzy duchownej i jurysdykcyjnej oraz zarządza swoimi sprawami.

Zasadnie zatem Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych uznał, iż z uwagi na treść art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, nie był uprawniony do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji administracyjnej rozstrzygającej co do istoty, czy też przeprowadzenia czynności kontrolnych. Mógł jedynie żądać złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywać i przesłuchiwać osoby w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego i takie działanie w niniejszej sprawie niewątpliwie podjął.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy prawidłowe było zatem wydanie przez organ decyzji o umorzeniu postępowania na postawie art. 105 § 1 kpa wobec jego bezprzedmiotowości. Powołany przepis daje bowiem podstawę do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy w świetle przepisów prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego, brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.

Sprawa administracyjna jest konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, czyli takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/95, OSNP 11/96/150). W orzecznictwie i literaturze utrwalony jest pogląd, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kpa oznacza, że brak jest któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty.

Rozpoznając niniejszą skargę tutejszy Sąd nie znalazł też podstaw do tego, by zwracać się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem dotyczącym konstytucyjności przepisów stanowiących podstawę wydania skarżonej decyzji. Nie dopatrzył się bowiem występowania przesłanek mogących budzić wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją RP. Zgodnie zaś ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2115/10, niedopatrzenie się przez Sąd orzekający w sprawie przesłanek do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie pozbawia skarżącego prawa do wystąpienia z odpowiednią skargą konstytucyjną we własnym zakresie.

Skarżący, kwestionując podjęte w sprawie rozstrzygnięcia, twierdzi, że są one nieprawidłowe, gdyż GIODO winien uwzględnić uregulowania prawa wspólnotowego, jako że Rzeczpospolita Polska należy do Wspólnoty Europejskiej. Jego zdaniem, organ, stosując przepisy art. 43 ust. 1 pkt 3 i art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, całkowicie pominął dyrektywę 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych oraz swobodnego przepływu tych danych (Dz. Urz. WE L. 281 z dnia 23 listopada 1995 r., s. 31 ze zm.), a w szczególności jej art. 3 ust. 2 tiret pierwsze, nie zwracając przy tym uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 6 listopada 2003 r. o sygn. akt C-101/01. Dokonując analizy tych zarzutów i wniosków, jakie skarżący zawarł w skardze, Sąd uznał je za nieuzasadnione. Stosownie do art. 3 ust. 2 tiret pierwsze dyrektywy 95/46/WE, niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do przetwarzania danych osobowych w ramach działalności wykraczającej poza zakres prawa Wspólnoty, jak np. dane, o których stanowi tytuł V i VI Traktatu o Unii Europejskiej, a w żadnym razie do działalności na rzecz bezpieczeństwa publicznego, obronności, bezpieczeństwa Państwa (łącznie z dobrą kondycją gospodarczą Państwa, gdy działalność ta dotyczy spraw związanych z bezpieczeństwem Państwa) oraz działalności Państwa w obszarach prawa karnego. Z pierwszej części tego przepisu wprost wynika, że dyrektywa wyłącza spod zakresu swego stosowania przetwarzanie danych osobowych w ramach działalności wykraczającej poza zakres prawa Wspólnoty. Skoro Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje rozdział między Państwem a kościołami i związkami wyznaniowymi na zasadzie autonomii, to nie można przyjąć, by zakresem prawa Wspólnoty (prawa Państw Członkowskich) było objęte przetwarzanie danych osobowych wyznawców Kościoła Katolickiego przez tenże Kościół w relacji czysto wewnętrznej. Sfera wewnętrznych relacji Kościoła Katolickiego i jego wiernych nie jest bowiem objęta prawem Państwa Członkowskiego, a tym samym – nie wchodzi w zakres prawa Wspólnoty. Oznacza to, że przetwarzanie przez Kościół Katolicki danych osobowych jego wiernych nie korzysta z ochrony państwowej, a przez to także i wspólnotowej.

W takiej sytuacji stwierdzić należy, że ww. dyrektywa nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie i nie ma przy tym konieczności odnoszenia się do dalszej części tego przepisu, gdyż ta nie dotyczy zaistniałego w niej stanu faktycznego. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie miał zatem podstaw do jej stosowania. Z tego też względu Sąd nie przychylił się do wniosku skarżącego o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię art. 3 ust. 2 dyrektywy 95/46/WE.

Wskazać należy, że przepisy powołanej dyrektywy mają charakter ogólny i trudno przyjąć, że działanie GIODO w niniejszej sprawie jest z nimi niezgodne, zwłaszcza w sytuacji wyraźnego uregulowania krajowego odnośnie kompetencji organu w stosunku do kościołów i związków wyznaniowych o uregulowanej sytuacji prawnej.

Sąd nie podzielił także stanowiska strony skarżącej co do tego, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 6 listopada 2003 r. o sygn. akt C-101/01 wskazuje kierunek, w którym – zgodnie z oczekiwaniami skarżącego – winna zmierzać wykładnia art. 3 ust. 2 dyrektywy 95/46/WE. Wyrok ten zapadł w zupełnie odmiennym stanie faktycznym i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.