Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 169/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji,


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. S. od decyzji wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta B. Kierownika Referatu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...]października 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w okresie od 1 września 2008 r. do dnia 30 września 2008 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Nr [...], organ l instancji odmówił stronie umorzenia kwoty 650,00 zł wraz z odsetkami z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 września 2008 r. do dnia 30 września 2008 r. przez D. S. na jej czworo dzieci: K. S. ur. [...] marca 1990 r., M. S. ur. [...] marca 1990 r., N. S. ur. [...] stycznia 1993 r. i D. S. ur. [...] sierpnia 1999 r. jednocześnie odraczając do dnia 30 czerwca 2011 r. termin spłaty należności.

Zdaniem organu l instancji, w przypadku strony nie zaistniały żadne szczególnie uzasadnione przesłanki dające podstawę do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń.

Od decyzji odwołała się w ustawowym terminie D. S. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, iż pobrane świadczenia zużyła na bieżące utrzymanie rodziny. Jej sytuacja rodzinna i materialna jest bardzo trudna ponieważ sama utrzymuje czworo uczących się dzieci. Ojciec dzieci nie interesuje się rodziną i nie daje żadnych środków na jej utrzymanie. Wskazała, iż zarówno w okresie pobierania świadczeń, jak i obecnie odwołująca się pozostaje bez pracy. Obecnie przebywa w Grecji pozostając na utrzymaniu swojej siostry. Do prośby dołączyła zaświadczenie z Urzędu Zatrudnienia Republiki Grecji przetłumaczone na język polski, z którego wynika, że od dnia 26 października 2009 r. strona jest wpisana w tamtejszym rejestrze bezrobotnych. Ponadto to odwołująca się wskazała, że nawet w przypadku podjęcia pracy nie będzie w stanie spłacić tak wysokiej należności mając jednocześnie na utrzymaniu czworo dzieci,

Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium ustaliło i zważyło, co następuje:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] organ l instancji zobowiązał D. S. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dzieci K., M., N. S. oraz D. S. w łącznej wysokości 650,00. Decyzja doręczona na podany przez stronę adres w B., dwukrotnie awizowana nie została podjęta przez stronę w wyznaczonym terminie. Zatem zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. uznano, że pismo zostało doręczone stronie, a ponieważ strona nie wniosła odwołania od decyzji w ustawowym terminie, decyzja stała się ostateczna.

W dniu 6 kwietnia 2010 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynęła prośba strony o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Prośbę strona umotywowała trudną sytuacją materialną i rodzinną. Obecnie strona przebywa w Republice Grecji wraz z dwojgiem młodszych dzieci gdzie pozostaje na utrzymaniu swojej siostry w zamian za pomoc w prowadzeniu domu. Dwoje starszych dzieci przebywa w kraju, uczęszczając do szkół.

Do podania strona dołączyła przetłumaczone na język polski zaświadczenie z Urzędu Zatrudnienia Republiki Grecji, z którego wynika, że od dnia 26 października 2009 r. strona jest wpisana w tamtejszym rejestrze bezrobotnych.

Organ orzekający I instancji w dniu 14 kwietnia 2010 r. wezwał stronę do dostarczenia w terminie 30 dni dokumentów potwierdzających jej sytuację rodzinną dochodową.

Następnie w dniu 17 maja 2010 r. przesłuchał w charakterze świadka M. S., syna strony. Przesłuchany oświadczył, że nadal uczęszcza do szkoły, ani on ani jego matka nie posiadają żadnych dochodów a matka D. S. przebywa za granicą.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, organ l instancji odmówił stronie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Nie zgadzając się rozstrzygnięciem organu l instancji D. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu l instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Wskazując, iż ponownie rozpatrując sprawę organ l instancji uzupełni postępowanie dowodowe poprzez dokładne ustalenie sytuacji dochodowej rodzinnej i życiowej strony i porównanie tej sytuacji z ustalonymi przez siebie kryteriami umarzania należności, a także realną możliwością wyegzekwowania nienależnie pobranych świadczeń od strony.

Ponownie rozpatrując sprawę organ l instancji uzupełnił materiał dowodowy przeprowadzając wywiad środowiskowy z córką D. S. – K. S.. Jednocześnie wskazano, że nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego z D. S. z uwagi na to, że przebywa ona zagranicą. Następnie decyzją organ l instancji ponownie odmówił stronie umorzenia kwoty 650,00 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 września 2008 r. do dnia 30 września 2008 r. przez panią D. S. na jej czworo dzieci: K. S. ur. [...] marca 1990r., M. S. ur. [...] marca 1990r., N. S. ur. [...] stycznia 1993r. i D. S. ur. [...] sierpnia 1999 r. jednocześnie odraczając do dnia 30 czerwca 2011 r. termin spłaty należności.

Podstawę materialne - prawną zwrotu i umorzenia nienależnie pobranych świadczeń są odpowiednio art. 30 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem organu brzmienie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje na uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Zdaniem organu, uznanie administracyjne jest określoną sferą swobody pozostawionej organowi administracyjnemu.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mając na uwadze ustalony stan faktyczny, który jest w niniejszej sprawie bezsporny, odwołanie nie mogło być uwzględnione, albowiem kwestionowana decyzja jest zgodna z prawem i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że wydając decyzję o odmowie umorzenia świadczeń nienależnie pobranych organ l instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające, ustalając stan faktyczny i sytuację dochodową w rodzinie odwołującej się. Ustalenia te nie są również kwestionowane przez stronę. Organ odmawiając umorzenia należności wskazał, iż strona jest osobą młodą, zdrową, zdolną do pracy a tym samym nie zachodzą szczególnie uzasadnione przesłanki do umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Mając na uwadze, iż strona jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej możliwa jest poprawa sytuacji dochodowej. Analizując materiał zebrany w sprawie, organ l instancji uznał, że obecna sytuacja, w jakiej się D. S. jest wprawdzie trudna, ale z pewnością przejściowa i w ocenie organu l instancji w przyszłości, w wyniku skutecznej egzekucji należności spoczywające na stronie będą mogły być uregulowane. Mając jednak na uwadze obecną sytuacje rodzinna i finansowa odroczono termin spłaty należności do dnia 30 czerwca 2011 r.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja odmawiająca umorzenia świadczenia została wydana po indywidualnym rozpatrzeniu wniosku odwołującej się. Organ l instancji przeprowadził w sposób poprawny postępowanie administracyjne i zebrał materiał dowodowy, czyniąc ustalenia faktyczne, które nie są kwestionowane przez stronę. Następnie dokonał ich rozważenia. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego użyty w art. 30 ust: 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż co do zasady do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. A zatem sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin, (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 139/09). Mając na uwadze z jednej strony obowiązek zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, z drugiej zaś sytuację rodzinną odwołującej się, organ l instancji uznał, iż trudna sytuacja rodzinna odwołującej się ma jedynie charakter przejściowy i nie uzasadnia umorzenia należności nienależnie pobranych. Jednocześnie uwzględniając interes strony i jej sytuację dochodową, która ma w ocenie organu l instancji charakter wyłącznie przejściowy i strona dysponuje możliwościami jej poprawy, postanowił uwzględnić obecną sytuację finansową strony w ten sposób, że odroczył termin płatności do dnia 30 czerwca 2011 r.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Kolegium organ l instancji właściwie ustalił sytuację D. S. i jej rodziny oraz zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Uzasadniając przesłanki odmowy umorzenia świadczeń nienależnie pobranych, uwzględnił sytuację rodzinną finansową rodziny D. S. w ten sposób, że zastosował odroczenie spłaty należności. Przy czym należy szczególne podkreślić, iż zasadą jest, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie obowiązana jest do ich zwrotu, zaś umorzenie jest instytucją wyjątkową, stosowną w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Brzmienie przepisu ustawy wskazuje jednoznacznie, że organ nie ma obowiązku umorzenia nienależnie pobranych świadczeń nawet w trudnych sytuacjach, a jedynie przyznano mu prawo do takiego umorzenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przy wydawaniu decyzji umarzającej, konieczne jest ustalenie, wskazanie i uzasadnienie tych szczególnych okoliczności. Przepis wprawdzie nie precyzuje, co oznacza przypadek szczególnie uzasadniony, jednak bez wątpienia chodzi tutaj o okoliczności wyjątkowe. Zaś w analizowanej sprawie, strona przebywa zagranicą, a jako powód szczególny wskazuje, iż w chwili obecnej nie pracuje i nie osiąga dochodów. Jednak nie podejmuje przy tym dostatecznej aktywności w znalezieniu zatrudnienia, a jedynie nieodpłatnie ( w zamian za wyżywienie) pomaga siostrze. W chwili obecnej sytuacja finansowa strony jest niewątpliwie trudna, gdyż nie osiąga dochodów, jednak nie wątpliwie posiada możliwości zarobkowe, jest osobą zdolną do pracy. Zaś za przypadek szczególny uznać należy sytuacje bardzo wyjątkowe. Przykładowo ze taką wyjątkową sytuację należało by uznać, pogorszenie się sytuacji rodzinnej w wyniku jakiegoś niezależnego od strony zdarzenia, czy też niemożności podjęcia zatrudnienia w dłuższym okresie czasu ze względu na chorobę, utratę zdrowia, kalectwo itp. W tym kontekście sytuacja strony nie jest przypadkiem szczególnym.

Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, iż w przypadku braku poprawy sytuacji finansowej, strona może wystąpić z wnioskiem o rozłożenie spłaty należności na raty.

W skardze na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca podniosła identyczne argumenty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a szczególności, wskazała że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, że obecnie przebywa u siostry w Grecji, że ojciec dzieci nie interesuje się nimi, że nie miała do tej pory stałej pracy, a jedynie pomagała jej siostra mieszkająca w Grecji. Skarżąca podała, że pobierając świadczenia alimentacyjne i świadczenia rodzinne nie była świadoma, iż nie jest uprawniona do ich pobierania. Dzieci są Polakami a będąc w Grecji nie otrzymywała na nich żadnych świadczeń.

Ustosunkowując się do skargi, organ dodatkowo wskazał, iż skarżąca będąc zobowiązana do poinformowania organu wypłacającego świadczenia o każdej zmianie mającej wpływ na wypłatę świadczeń nie poinformowała organu pierwszej instancji o takiej zmianie, a w szczególności skarżąca we wniosku z dnia 14 sierpnia 2008 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz do dodatków do tego zasiłku podała nieprawdziwe dane, a mianowicie że dzieci córka N. i syn D. przebywają w B. podczas gdy faktycznie uczęszczali oni do szkoły w Grecji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu zarzutów zawartych w skardze nie znalazło podstaw do jej uwzględnienia i podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. przekazuje sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Przy czym stosownie do treści art. 3 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprawując tę kontrolę sądy administracyjne stosują przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zauważyć także trzeba, iż sąd wprawdzie rozstrzyga w granicach danej sprawy, lecz nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek, dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Zobowiązany jest więc do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Uwzględnienie skargi następuje natomiast w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Na wstępie należy wskazać, że wydane w sprawie decyzje dotyczyły odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podstawę rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy, która w preambule wskazuje, że celem ustawodawcy obok wpierania osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów, są działania zmierzające do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji, mniej korzystnie kształtuje możliwość umarzania należności dłużników alimentacyjnych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. W art. 30 ust. 1 tej ustawy wprowadzono bowiem dodatkową przesłankę skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego, od której uzależniono możliwość umorzenia przedmiotowych należności w wysokości 30%, 50% i 70 %, wyłączając tym samym możliwość umorzenia całej kwoty zaległości dłużnika alimentacyjnego.

Z kolei w myśl art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Ratio legis powyższej regulacji wskazuje zatem, że nie każdy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych należności. Ustawodawca dopuścił bowiem możliwość zaniechania obciążania dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu w przypadkach uzasadnionych warunkami materialnymi i rodzinnymi osoby zobowiązanej.

Należy przypomnieć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w wyroku z dnia 21 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1685/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych stwierdził, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz.

Analizując treść ust. 2 art. 30 ustawy należy podkreślić, iż ustawodawca używając zwrotu "może umorzyć" przesądził, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy kwota świadczenia powinna być np. umorzona w całości, w części, czy też nie, rozstrzyga organ, który wydał decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Organ ten ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie stwierdzenia, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Nie może to jednak oznaczać "dowolności" organu wyrażonej w podjętej decyzji (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 maja 2010 r., II SA/Ol 336/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Kwestia działania organów administracji publicznej w ramach "uznania administracyjnego" była wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, Lex nr 47243) Sąd ten stwierdził, iż w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki jego badania. Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01, Lex nr 149543) NSA zwrócił uwagę, iż podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych.

Uwzględniając powyższe należy podkreślić, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu administracji nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 kpa), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 kpa W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest staranne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. Generalnie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2601/07, Lex nr 462382).

Oceniając zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję w świetle przedstawionych powyżej norm, Sąd doszedł do przekonania, iż organy obu instancji nie przeprowadziły wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie dokonały wnikliwej analizy sytuacji majątkowej oraz rodzinnej skarżącego w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy. Przesłanki te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie, że w omawianym przypadku, decyzje dotyczyły nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Organy winny zatem przekonać wnioskującą stronę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wskazać, jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada.

We wniosku z dnia 6 kwietnia 2010 r. skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Wskazała, że obecnie przebywa w Republice Grecji wraz z dwojgiem młodszych dzieci gdzie pozostaje na utrzymaniu swojej siostry w zamian za pomoc w prowadzeniu domu.

Organy orzekające w niniejszej sprawie, pomimo uznania tej trudnej sytuacji życiowej wnioskującej i na tej podstawie odroczeniu spłaty nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, nie wskazały z jakich powodów uznał, że trudna sytuacja życiowa skarżącej ma jedynie charakter przejściowy co było przyczyną odroczenie spłaty, a stanowiło podstawę do odmowy umorzenia należności. Pozbawione podstaw jest zatem stwierdzenie, że ustalenia dokonane przez organy administracji "są wszechstronne i w pełni usprawiedliwiają odmowę umorzenia spłaty nienależnie pobranego świadczenia". Powyższe wskazuje na zasadność zarzutu naruszenia normy materialnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Oceny tej nie można podzielić, gdyż nie ma ona oparcia w zgromadzonym materialne dowodowym.

Organy orzekające zobowiązane są przy ponownym rozpatrywaniu sprawy do dokładnego ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej i do podjęcia stosownej decyzji. Sytuacja ta w świetle materiałów sprawy nie jest bowiem przejrzysta. Należałoby w szczególności wyjaśnić dokładnie wysokość dochodu skarżącej oraz ustalić jakie ponoszą wydatki.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji, należy dodatkowo zwrócić uwagę, iż w toku postępowania administracyjnego organy winny również respektować zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nie jest dopuszczalne wyjście z założenia, że interes społeczny przewyższa swą rangą interes prywatny. W wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r. (sygn. III SA 3118/01, publ. POP 2004/4/77) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Przedstawione powyżej argumenty przemawiają za przyjęciem, iż organy nie oceniły należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a powyższe przesądza o zasadności wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu z przyczyn wyżej wskazanych, należało skargę uwzględnić i orzec o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 powołanej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.