Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1176/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 449/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i obciążenia kosztami usunięcia, przechowywania oraz oszacowania wartości pojazdu postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

K.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia, przechowywania oraz oszacowania wartości pojazdu i obciążenia tymi kosztami solidarnie K.K. oraz A.S. Jednocześnie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten nie został uzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 449/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), po przekazaniu skargi przez organ sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania konkretnych okoliczności, popartych stosownymi faktami oraz dowodami, iż złożony przez niego wniosek jest zasadny w kontekście przedstawionych wyżej przesłanek i że ewentualna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki dotyczą jego osoby. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia ocenę, czy spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w w/w przepisie, co spowodowało konieczność odmowy jego uwzględnienia.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła błędne przyjęcie, iż sposób sformułowania jej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 29 grudnia 2016 r. nr [...] uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji skarżącej w kontekście zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania w/w decyzji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W uzasadnieniu zażalenia podała, że Sąd pierwszej instancji dysponował szeregiem faktów, dowodów i okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co powinno stanowić podstawę do zweryfikowania sytuacji skarżącej. Ponadto stwierdziła, że jej wniosek jest w sposób oczywisty uzasadniony ze względu na obowiązek zapłaty bardzo dużej kwoty (przeszło 30.000 zł), należnej do zapłaty oraz sytuację życiową i materialną skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod względem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął, że skoro zawarty w skardze wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawierał uzasadnienia, to w konsekwencji uniemożliwiał dokonanie oceny, czy przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. zostały spełnione. Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdej decyzji pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jej uchylenie powoduje, że wykonanie decyzji okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanej decyzji, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jej wydania.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie przesłanki ochrony tymczasowej nie wystąpiły. Bezspornym jest, że skarżąca wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadniła, a w konsekwencji nie wykazała, na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, że nie jest rolą Sądu domniemywanie, w czym wnioskodawca upatruje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2010 r. sygn. akt II FZ 223/10, z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OZ 73/11, z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 2988/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Ponadto zauważyć należy, iż przytoczenie okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie merytorycznej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dopiero w zażaleniu, nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., w przypadku, gdy sądowi nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 P.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie, rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz w istocie doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11 i z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16 oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 212-213).

Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż nawet w przypadku, gdy strona we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 P.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, skutkujący oddaleniem wniosku. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu, poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 61, teza 11 oraz postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OZ 848/13 oraz z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I OZ 744/14).

Wyjaśnić również należy, że niniejsze rozstrzygnięcie nie zamyka skarżącej drogi do ponownego złożenia do Sądu pierwszej instancji wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który byłby należycie umotywowany i w którym skarżąca udokumentowałby swoją sytuację majątkową, umożliwiając tym samym dokonanie oceny, jaki wpływ w tym zakresie będzie miało wykonanie zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika wnoszącej zażalenie o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, wskazać należy, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 P.p.s.a.), który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga jednak, iż przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 P.p.s.a.).