Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4993/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec, Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.), Sędzia WSA del. Beata Kozicka, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 116/16 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 116/16, oddalił skargę R. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto następujące ustalenia:

I

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2015 r. o odmowie R. G. (dalej: skarżący, wnioskodawca) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia.

Organ wskazał, że skarżący prowadził działalność gospodarczą od [...] lutego 2002 r. W 2012 r. uzyskał przychód z tytułu prowadzenia tej działalności w kwocie 1.831.496 zł, stratę w kwocie 11.002,90, w 2013 r. w kwocie 2.482.743 zł, stratę w kwocie 45.049,02 zł, w 2014 r. w kwocie 2.220.495,29 zł, dochód w kwocie 27.201,53 zł. Nie ujawnił natomiast uzyskanego wyniku finansowego za I półrocze 2015 r. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem jest to jedyne źródło dochodu skarżącego. Skarżący nie pozostaje w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę, nie pobiera świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, czy innych form pomocy skierowanej do osób znajdujących się w niedostatku.

Dalej ZUS stwierdził, że skarżący ma dwoje dzieci z czego jedno z pierwszego związku małżeńskiego, na które płaci alimenty w formie dobrowolnych wpłat w kwocie 1.000 zł. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim z drugą żoną niewyjawioną z imienia i nazwiska, z którą ma drugie dziecko. Swoje wydatki na zaspokojenie potrzeb bytowych skarżący oszacował na łączną kwotę ok. 1.600 zł powiększoną o dobrowolnie płacone alimenty w kwocie 1.000 zł, co daje łącznie 2.600 zł miesięcznie. W aktach sprawy brak jest jednak dowodu na potwierdzenie pochodzenia środków finansowych na wykazane wydatki.

Ponadto ZUS ustalił, że skarżący był posiadaczem ośmiu pojazdów mechanicznych, z których jeden został sprzedany w 2014 r., a pozostałe siedem w 2015 r. Okoliczność ta została wyjawiona w bazie CEPIK w miesiącu październiku 2015 r. Ponadto w bazie CEPIK wnioskodawca nie występuje jako właściciel samochodu marki Audi A6 na którym ustanowiony był zastaw skarbowy celem zabezpieczenia zobowiązań skarżącego.

Skarżący oświadczył również, że posiada nieruchomość gruntową położoną w miejscowości [...] gm. [...] o pow. 30a objętą księgą wieczystą KR 1 P/00497240/9.

Organ uznał, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą podstawy do umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.; dalej u.s.u.s.). Całkowita nieściągalność wskazana w tym przepisie musi mieć bowiem charakter trwały, nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, iż nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika. W tym kontekście ZUS podniósł, że skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej, z której można prowadzić egzekucję co rokuje pozytywnie na skuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego co najmniej w kwotach przekraczających koszty egzekucyjne.

Odnosząc się do możliwość umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie z 2003 r.) organ wskazał, że spłata zadłużenia nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem ZUS mając na uwadze wartość posiadanego przez skarżącego majątku w stosunku do wysokości zobowiązania będącego przedmiotem postępowania (zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne) - można uznać, że jest on w stanie przy odpowiednim gospodarowaniu posiadanym majątkiem, wziąć na siebie taki ciężar choćby częściowej spłaty zobowiązania. Zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że zagrożone jest w jakikolwiek sposób zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Organ nie kwestionował, że jednorazowa wpłata należności wraz z odsetkami może okazać się niemożliwa, jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby przystąpić do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec ZUS w ramach umowy o rozłożeniu spłaty zadłużenia na raty dostosowane do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalając skargę wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r. stwierdził, że była ona nieuzasadniona.

Wskazał, że zgodnie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wskazanych w ust. 3. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. W sytuacji, gdy nie występuje całkowita nieściągalność składek, organ jest zobowiązany do wydania decyzji o odmowie umorzenia należności ZUS.

W ocenie Sądu I instancji ZUS prawidłowo ustalił, że wobec skarżącego nie została spełniona żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności.

Sąd I instancji stwierdził, że organ prawidłowo rozważył zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia z 2003 r., czyli okoliczności związanych z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W tym zakresie ustawodawca posłużył się tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że nawet po stwierdzeniu istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnej oceny tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi.

WSA stwierdził, że organ poddał twierdzenia i dowody przedstawione w sprawie wnikliwej analizie i wyprowadził z nich prawidłowe wnioski, natomiast sąd administracyjny nie może dokonywać własnych ustaleń faktycznych, ani też nie może zmienić zaskarżonej decyzji, co wynika m.in. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Zdaniem WSA ograniczone możliwości płatnicze zobowiązanego, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia powstałych zaległości. Sytuacja taka nie oznacza wypełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. Nie mają znaczenia subiektywne odczucia dłużnika, lecz obiektywna, wyjątkowa sytuacja, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie mógł także zostać określony, jako osoba uboga, bowiem zaspokaja swoje potrzeby bytowe, i nie można uznać, aby było to dokonywane na niskim poziomie.

W konkluzji, WSA wskazał, że istotą regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Muszą przy tym istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny. Natomiast z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika prawidłowe ustalenie, że skarżący ma zaspokojone niezbędne minimum socjalne. Wprawdzie skarżący nie ujawnił należycie swoich dochodów, eksponując jedynie wydatki, lecz skoro może pokryć tak wysokie wydatki oraz aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, nie sposób uznać, aby jego sytuacja bytowa była zagrożona. Ponadto, jeżeli skarżący ma trudności w jednorazowej spłacie zadłużenia może dokonywać spłat ratalnie.

Według Sądu I instancji trudno uznać, aby skarżący mógł zostać określony, jako osoba uboga. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że skarżący zaspokaja swojej potrzeby bytowe i nie można uznać, aby było to dokonywane na niskim poziomie. Prawidłowo organ zwrócił uwagę na wysokie rachunki na zakup produktów. Osoba uboga, za jaką chce uchodzić skarżący, nie mogłaby ponieść aż tak dużych wydatków. Na uwagę zasługują również wysokie wydatki skarżącego na bieżące utrzymanie. Skarżący przeznacza między innymi miesięcznie kwotę 800 zł na koszty pobytu dziecka w żłobku plus koszty wyżywienia, co dla zdecydowanej większości rodzin, nie byłoby możliwe.

II

R. G. wniósł skargę kasacyjną żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, iż opłacenie należności z tytułu zaległych składek nie pozbawiłoby skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, podczas gdy zapłata składek doprowadziłaby do uszczuplenia faktycznego dochodu skarżącego i jego rodziny do poziomu poniżej minimum socjalnego;

2) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 7, 9, 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz oddalenie skargi, pomimo braku ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, która winna być decydująca w ocenie zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności;

3) art. 8 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznaniowości decyzji z pominięciem zasad racjonalności, a także poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego dopiero w momencie zaistnienia wysokiego zadłużenia, przekraczającego możliwości finansowe skarżącego.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty dotyczące naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 7, 9, 77, 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., sformułowane w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej. Według autora skargi kasacyjnej zaniechanie przez Sąd I instancji wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji skutkowało oddaleniem skargi, pomimo braku ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, która winna być decydująca w ocenie zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległych składek. W tym kontekście kasator wskazuje, że ustalenie stanu faktycznego należy do obowiązków organów prowadzących postępowanie i w ramach tych obowiązków organy mogą zażądać od strony przedstawienia posiadanych przez nią dokumentów, szczególnie gdy strona, nie znając przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, może nie mieć wiedzy, jakie dowody są istotne w sprawie. Skarżący kasacyjnie podnosi, że nie został zaś wezwany do przedłożenia uzyskanego wyniku finansowego za I półrocze 2015 r. oraz zeznania podatkowego za 2015 r.

Odnosząc się do tak postawionych zarzutów należy w pierwszej kolejności podkreślić, że powołany przez autora skargi kasacyjnej przepis art. 1 § 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy, a sąd administracyjny mógłby go naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1172/15).

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu, albowiem skontrolował, czy organ administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór, co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym orzekł w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym. Nie można natomiast dopatrywać się naruszenia ww. przepisu w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 1 § 2 p.u.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13).

Wobec powyższego za nieprawidłowe należało uznać powiązanie przez autora skargi kasacyjnej przepisu ustrojowego jakim jest art. 1 § 2 p.u.s.a. z przepisami k.p.a. Chcąc w skardze kasacyjnej podważyć przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny, jej autor powinien postawić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1389/15). Niemniej jednak ten mankament skargi kasacyjnej nie stanowi przeszkody w jej rozpoznaniu pod kątem naruszenia zarzucanych przepisów postępowania.

Wprawdzie jak słusznie zauważa autor skargi kasacyjnej, ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, to trudno byłoby jednak przyjąć, aby w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych - na podstawie przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. - organ był obarczony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych w tych przepisach przesłanek (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2317/13).

W świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia z 2003 r. będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (por. wyroki NSA: z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z dnia 13 marca 2014 r., sygn. II GSK 31/13; z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. II GSK 149/11).

Wobec tego nie mogą odnieść zamierzonego skutku twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że skoro skarżący nie został wezwany do przedłożenia uzyskanego wyniku finansowego za I półrocze 2015 r. oraz zeznania podatkowego za 2015 r., to organ naruszył powoływane przepisy k.p.a. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy, skarżący był dwukrotnie wzywany przez organ do przedłożenia dokumentów obrazujących jego sytuację materialną (pisma z dnia: [...] lipca 2015 r. oraz [...] października 2015 r. - k. [...] akt administracyjnych). Nie może natomiast ulegać wątpliwości, że zestawienie wyniku finansowego prowadzonej działalności gospodarczej jest kluczowym dokumentem przedstawiającym rzeczywistą sytuację majątkową skarżącego. Zatem skarżący nie przedkładając ww. dokumentu sam pozbawił się możliwości pełnej oceny jego kondycji finansowej i z tego powodu - jak słusznie zauważył Sad I instancji - nie może czynić organowi zarzutu, że określonych danych nie ustala.

Ponadto, z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że jej autor skupiając się na kwestii związanej z brakiem wezwania skarżącego do przedłożenia wyniku finansowego za I półrocze 2015 r. oraz zeznania podatkowego za 2015 r. pomija, że organ podejmując zaskarżoną decyzję oceniał cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a podnoszona przez autora skargi kasacyjnej okoliczność była jedną z wielu przesłanek, które w toku postępowania zostały wzięte pod uwagę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił przeprowadzone postępowanie administracyjne pod kątem przestrzegania powołanych przez kasatora przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie - jak wynika to z akt administracyjnych - ZUS dopuścił wszystkie dowody na okoliczność sytuacji finansowej skarżącego. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Poczynione przez ZUS ustalenia oraz ich ocena znajdują zaś swoje szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej do WSA decyzji. Zatem na obecnym etapie postępowania nie ma konieczności powtarzania całej obszernej argumentacji organu słusznie zaakceptowanej przez Sąd I instancji.

Sąd I instancji badając legalność wydanej decyzji uznaniowej trafnie zdaniem NSA uznał, że żądaniu strony organ przeciwstawił i należycie umotywował zaistnienie ważnego interesu społecznego, który przemawia za odmową uwzględnienia wniosku strony. Z uwagi na wyjątkowy charakter należności z tytułu ubezpieczenia społecznego, który powoduje, że do umorzenia może i powinno dojść w szczególnych wypadkach, prowadzący postępowanie organ rzetelnie i wnikliwie dokonał analizy okoliczności, co trafnie zaakceptował Sąd I instancji uznając, że trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającym argumentem do umorzenia należności, bowiem skarżący nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Jak wynika z poczynionych przez ZUS ustaleń skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przychody. W 2012 r. skarżący uzyskał przychód w kwocie 1.831.496 zł, stratę w kwocie 11.002,90, w 2013 r. w kwocie 2.482.743 zł, stratę w kwocie 45.049,02 zł, w 2014 r. w kwocie 2.220.495,29 zł, dochód w kwocie 27.201,53 zł. Takie przychody wskazują, że skarżący prowadzi działalność na dużą skalę. Zatem twierdzenia skarżącego, że jest "osobą biedną żyjącą skromnie" należy uznać, jak trafnie wywodzi organ - jako subiektywną ocenę samego skarżącego. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że w obrocie gospodarczym strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienia NSA z dnia: 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FZ 360/16; 21 maja 2015 r., sygn. akt II GZ 216/15). Jak słusznie wywodzi Sąd I instancji, trudno przy tym uznać, aby skarżący mógł zostać określony, jako osoba uboga. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że skarżący zaspokaja swoje potrzeby bytowe na poziome, który jest nieosiągalny dla osób żyjących w ubóstwie, przez które należy rozumieć sytuację cechująca się niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. W tym kontekście prawidłowo Sąd I instancji zwrócił uwagę na wysokie rachunki na zakup produktów. Osoba uboga, za jaką chce uchodzić skarżący, nie mogłaby ponieść aż tak dużych wydatków. Na uwagę zasługują również wysokie wydatki skarżącego na bieżące utrzymanie. Skarżący przeznacza między innymi miesięcznie kwotę 800 zł na koszty pobytu dziecka w żłobku plus koszty wyżywienia, co dla zdecydowanej większości rodzin, nie byłoby możliwe. Trudno wobec powyższego uznać skarżącego za osobę ubogą.

Niezrozumiałe jest również twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że wbrew ustaleniom dokonanym w postępowaniu skarżący nie jest właścicielem działki, ponieważ własność utracił w wyniku odwołania darowizny. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, to sam skarżący oświadczył, że posiada nieruchomość gruntową położoną w miejscowości [...] gm. [...] o pow. 30a. Okoliczność ta została potwierdzona informacją z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Zatem w toku prowadzonego postępowania ZUS prawidłowo ustalił posiadanie przez skarżącego ww. nieruchomości gruntowej. Natomiast kasator zupełnie przemilcza kwestię, w jakim okresie miało dojść do przeniesienia własności powyższego gruntu i czy skarżący utracił jego własność w toku prowadzonego przez ZUS postępowania. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie ocenia poprawność ustaleń organów.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również dowolności w stwierdzeniu Sądu I instancji, że sytuacja skarżącego nie musi mieć charakteru trwałego i może ulec zmianie. Skarżący dalej aktywnie prowadzi działalność gospodarczą. Nie można również zapominać o młodym wieku skarżącego. Ma on zatem możliwości uzyskania w przyszłości środków na spłatę zadłużenia. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że oceny występowania przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dokonuje się w oparciu o wszelkie dostępne dowody, które pozwalają stwierdzić, czy wnioskujący o umorzenie "rokuje" spłatę w przyszłości swoich zobowiązań czy też nie, mając na uwadze konieczność ochrony interesu publicznego w tego rodzaju sprawach (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt II GSK 553/15).

Skarżący nie wykazał również, że jego stan zdrowia uniemożliwia wykonywania pracy zarobkowej. Sąd I instancji słusznie zaakceptował stwierdzenie organu, że prowadzi on działalność gospodarczą, więc nie można podzielić poglądu, że jest całkowicie niezdolny do pracy, co pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwania z tego tytułu dochodu. Wprawdzie skarżący wskazywał, że od lat leczy się w poradni zdrowia psychicznego z powodu zespołu depresyjno-lękowego z somatyzacją oraz posiada problemy z pamięcią i koncentracją uwagi, jednakże nie każda choroba zobowiązanego umożliwia umorzenie zaległych składek, lecz tylko taka, która pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (por. wyroki NSA z dnia:14 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2043/13; 29 września 2011 r., sygn. akt II GSK 913/10).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej nie podważył prawidłowości ustaleń faktycznych. Skarga kasacyjna sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji i w pełni zaakceptowaną przez Sąd I instancji, nie wykazując jednocześnie, że uregulowanie należności ubezpieczeniowych na odpowiednich warunkach doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutów naruszenia art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - należy je uznać za niezasadne.

Przede wszystkim należy przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej musi wykazać, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być zastosowany.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarga kasacyjna wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika, zawiera zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej dotyczącej naruszenia prawa materialnego ale ich uzasadnienie wskazuje, że jej autor kwestionuje ustalenia faktyczne stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że nie można uzasadniać naruszenia prawa materialnego okolicznościami wskazującymi na kwestionowanie ustaleń faktycznych, bowiem próba zwalczania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia może być dokonywana wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z 30.10.2014 r. I GSK 186/13, wyrok NSA z 4.11.2014 r. I GSK 824/13 niepublikowane).

Niezależnie od powyższego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia z 2003 r. Skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie tej oceny.

Na marginesie należy dodać, że zmiana sytuacji skarżącego i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej).

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).