Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2045/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 3, art. 19 ust. 3b
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: W stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2000 r., tj. od czasu wprowadzenia w życie przepisu art. 19 ust. 3b ustawy zdnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ ustawą z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 95 poz. 1100/ brak było odpowiednika tego nowego przepisu, według którego naruszenie przez podatnika terminów określonych w art. 19 ust. 3 ustawy o VAT powodowałoby utratę prawa do obniżenia podatku.

TEZY

W stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2000 r., tj. od czasu wprowadzenia w życie przepisu art. 19 ust. 3b ustawy zdnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ ustawą z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 95 poz. 1100/ brak było odpowiednika tego nowego przepisu, według którego naruszenie przez podatnika terminów określonych w art. 19 ust. 3 ustawy o VAT powodowałoby utratę prawa do obniżenia podatku.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja D. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 20.06. 2001 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 1997 r.

1. oddala skargę w części odnoszącej się do decyzji wymiarowej za styczeń 1997 r.

2. uchyla zaskarżoną decyzję w części odnoszącej się do wymiaru za luty 1997 r. (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z 20.06.2001 r. (...), wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 2, art. 21 par. 1 i 3, art. 51 par. 1 i art. 54 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, art. 10 ust. 2, art. 19 ust. 1, 2 i 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, Izba Skarbowa w W., po rozpoznaniu odwołania Andrzeja D. od decyzji Urzędu Skarbowego w O. z dnia 23.11.2000 r. (...) określającej wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 1997 r., uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego w odniesieniu do stycznia i w tym zakresie orzekła co do istoty sprawy, utrzymała decyzję wymiarową w mocy w pozostałym zakresie.

Z uzasadnienia decyzji wynikało, ze organy podatkowe, w odniesieniu do miesiąca stycznia 1997r. zakwestionowały prawo podatnika do odliczenia od podatku należnego podatku naliczonego wynikającego z dokumentu administracyjnego SAD-8 (...) wystawionego 4.02.1997 r., a otrzymanego przez niego następnego dnia. Podatek naliczony został pomniejszony o kwotę 5.395,80 wynikającą z tego dokumentu. Równocześnie kwota ta nie zwiększyła sumy podatku naliczonego za luty 1997 r. bowiem organy podatkowe uznały się za niewłaściwe do dokonania takiej "korekty" jako, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (...) odliczenie podatku naliczonego, w terminie wskazanym w art. 19 ust. 3, jest prawem, a nie obowiązkiem podatnika. Andrzej D. w odniesieniu do lutego 1997 r. z prawa tego nie skorzystał.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej D. wyraził pogląd, że w przepisach o podatku od towarów i usług nie było przepisu pozbawiającego podatnika możliwości odliczenia podatku naliczonego w wypadku zaliczenia dokumentu, z którego ten podatek wynika, do wcześniejszego okresu sprawozdawczego.

W sytuacji kiedy podatnik w sposób jednoznaczny wyraził wolę odliczenia podatku naliczonego odliczonego przez niego w niewłaściwym okresie to odliczenie to mogło być dokonane przez organy podatkowe, na wniosek podatnika, w rozliczeniu za miesiąc, w którym otrzymał dokument celny.

Z tego powodu wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej jako niezgodnej z prawem.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podzielił pogląd wyrażony w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 9 listopada 2001 r. FPS 12/01 /ONSA 2002 Nr 3 poz. 98/, że wydając decyzję na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2000 r., określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług /lub kwotę zwrotu różnicy podatku/ za określony miesiąc 1997r., organ podatkowy obowiązany był uwzględnić podatek naliczony z faktury podlegający rozliczeniu w tym okresie, a wadliwie ujęty przez podatnika w rozliczeniu za okres wcześniejszy.

Powyższe miało zastosowanie do zaskarżonej decyzji w części dotyczącej lutego 1997r.

Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy Andrzej D. dopełnił obowiązku złożenia deklaracji dla celów podatku od towarów i usług za oba objęte zaskarżoną decyzją miesiące, tj. obowiązku samoobliczenia podatku, chociaż wadliwie /przedwcześnie/ zadeklarował wolę skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o określona kwotę podatku naliczonego - w odniesieniu do lutego 1997 r. W stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2000 r., tj. od czasu wprowadzenia w życie przepisu art. 19 ust. 3b omawianej ustawy ustawą z dnia 20 listopada 1999r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 95 poz. 1100/ brak było odpowiednika tego nowego przepisu, według którego naruszenie przez podatnika terminów określonych w art. 19 ust. 3 ustawy powodowałoby utratę prawa do obniżenia podatku.

W przewidzianym dla podatku od towarów i usług mechaniźmie samoobliczenia zobowiązania podatkowego /bądź kwoty zwrotu różnicy podatku/ organowi podatkowemu przypadła funkcja podmiotu dokonującego kontroli prawidłowości tego samoobliczenia i weryfikującego to obliczenie w drodze decyzji w razie stwierdzenia nieprawidłowości. Kontrolując prawidłowość złożonej przez podatnika deklaracji, organ podatkowy jest niewątpliwie zobowiązany do określenia prawidłowej za dany miesiąc wielkości podatku naliczonego obniżającego podatek należny. Podstawę takiego określenia stanowi dla organu podatkowego - podobnie jak dla podatnika - ewidencja podatkowa, którą podatnik obowiązany jest prowadzić stosownie do art. 27 ustawy o VAT.

Rozpatrując zasady, jakimi powinien kierować się organ podatkowy w procesie weryfikacji zeznania złożonego przez podatnika podatku od towarów i usług /deklaracji VAT-7/, nie można było pominąć zasady zapisanej w art. 122 Ordynacji podatkowej, nakazującej organom podatkowym podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W tym aspekcie normy art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r., adresowanej do podatnika, a nie do organu podatkowego, nie można było odczytywać jako bezwzględnego nakazu uwzględnienia przez organ - przy ustalaniu kwoty podatku naliczonego do odliczenia w danym miesiącu /w rozpoznawanej sprawie w lutym 1997 r./ - podatku z tych faktur /dowodów odprawy celnej/, które w ramach samoobliczenia podatnik zaewidencjonował i rozliczył w miesiącach wcześniejszych aniżeli te miesiące /miesiąc/, w których mógł to uczynić prawidłowo. To właśnie zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej nakazuje organowi podatkowemu uwzględnić zarówno okoliczności niekorzystne jak i korzystne dla strony postępowania. Jeżeli zatem Andrzej D. w styczniu 1997r. wadliwie zastosował adresowaną do niego normę art. 19 ust. 3 ustawy korzystając przedwcześnie z przysługującego mu prawa do odliczenia podatku naliczonego, to jakkolwiek uzasadniało to /niekorzystne/ konsekwencje wynikające z weryfikacji jego samoobliczenia za styczeń przez wydanie decyzji wymiarowej z pominięciem przedwcześnie odliczonego podatku, bynajmniej nie oznaczało to utraty przezeń - na gruncie stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2000 r. - prawa do uwzględnienia tego podatku w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatek naliczony z dokumentu SAD powinien być prawidłowo odliczony /luty 1997 r./, który również był przedmiotem weryfikacji dokonanej przez organy podatkowe; ostatecznie w zaskarżonej decyzji.

Z tych przyczyn uznając, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za luty 1997 r. została wydana z naruszeniem art. 19 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług (...), a zatem, że wyczerpana została przesłanka z art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 27 ust. 1 i art. 55 ust. 1 tej ustawy orzekł jak w wyroku.