Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 886/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia /spr./ WSA Protokolant: Magdalena Wieczorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A.S. na Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i poprzedzającą ją uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz A. S. kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

VI SA./Wa 886/04

UZASADNIENIE

Uchwałą o nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2001r. na podstawie art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zmianami ) i zgodnie z §§ 18 – 24 jednolitego tekstu Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich, stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001r. odmówiono A. S., zwanej dalej skarżącą, wpisania na listę aplikantów radcowskich I roku 2001/2002. W uzasadnieniu przywołano uchwałę Rady OIRP w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2001r. powołującą Komisję Konkursową działającą na podstawie Regulaminu postępowania konkursowego w sprawie przyjęć na aplikację radcowską zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady OIRP w [...] z dnia [...] lutego 2001r. Stwierdzono, że skarżąca w wyniku przeprowadzonego egzaminu konkursowego uzyskała 106 punktów, co dało jej 41 lokatę na liście osób biorących udział w postępowaniu konkursowym i co wobec przyjęcia przez OIRP w [...] limitu 40 osób mogących uzyskać wpis na listę aplikantów radcowskich w roku 2001 nie pozwoliło na dokonanie wpisu zainteresowanej na listę aplikantów radcowskich.

Odwołanie od uchwały OIRP w [...] złożyła do Krajowej Rady Radców Prawnych, za pośrednictwem Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], A. S. zarzucając rozstrzygnięciu oparcie się na niepełnej ocenie części pisemnej konkursu w zakresie prawa pracy. Dodatkowo, skarżąca złożyła do OIRP w [...] pismo o powzięciu przez nią informacji o rezygnacji jednej z nowo przyjętych aplikantek, co winno skutkować przyjęciem skarżącej jako sklasyfikowanej na 41 miejscu. W ślad za tym pismem, skarżąca uzupełniła odwołanie i w związku ze zmianą stanu faktycznego tj. rezygnacją jednej z aplikantek, wniosła o zmianę uchwały i wpisanie jej na listę aplikantów radcowskich. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r. Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu podano, że brak jest podstaw do zmiany stanowiska, bowiem Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs zgodnie z § 22 – 252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 ustawy o radcach prawnych. W wyniku przeprowadzonego konkursu skarżąca uzyskała 106 punktów, co spowodowało, że znalazła się poza limitem ustalonym dla 40 osób i co skutkowało wydaniem decyzji o odmowie wpisu. Rada nie naruszyła postępowania konkursowego, a praca pisemna skarżącej została oceniona zgodnie z zasadami regulaminu, mieści się w granicy ocen i oceniona została przez dwóch recenzentów jednoznacznie. Rada nie mogła również uwzględnić wniosku o wpisanie w związku z rezygnacją jednej z aplikantek, bowiem w jej miejsce przyjęta została osoba, która wskutek oczywistej pomyłki arytmetycznej uzyskała korektę zdobytej punktacji i która w związku z tym legitymowała się większą liczbą punktów, niż skarżąca..

A. S. zaskarżyła uchwałę Nr [...] KRRP z dnia [...] grudnia 2001r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie prawa procesowego przez uznaniowy charakter decyzji podjętej w formie uchwały oraz naruszenie uchwały organów samorządu radcowskiego, a tym samym ustawy o radcach prawnych. Skarżąca wskazała Uchwałę nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] kwietnia 2001r., wprowadzającą jednolity tekst Regulaminu postępowania KRRP i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich i stwierdziła że przeprowadzonym postępowaniem organy samorządu radcowskiego naruszyły przepisy Regulaminu, a ocena jej pracy konkursowej została zdecydowanie zaniżona. Wskazała, że uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ustalono limit przyjęć na aplikację radcowską na 35 osób następnie zwiększono go uchwałą z dnia [...] czerwca 2001r. do 40 osób. Przyjęty w miejsce aplikantki rezygnującej z aplikacji, P. Z. znajdował się na dalszym miejscu, niż skarżąca i nie powinien zostać przyjęty, a tym bardziej podstawą jego przyjęcia nie powinna być zmieniona, w stosunku do pierwotnie i jak podaje Rada omyłkowo przyznanej, punktacja. Tego rodzaju praktyki skarżąca uznała za niedopuszczalne, decyzję za uznaniową i nie korespondującą z przepisami Regulaminu.

Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie również powtarzając argumenty powołane w zaskarżonej decyzji.

Zarzut naruszenia postanowień Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego, Rada uznała za bezpodstawny. Praca skarżącej została oceniona przez dwóch recenzentów w sposób jednoznaczny. Wyjaśniła również, że uchwałą Rady OIRP w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2001r. i nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r. Rada ustaliła limit przyjęć na aplikację rozpoczynającą się w 2001r. na 40 osób. Skarżąca uzyskała 106 punktów i zakwalifikowała się na 41 miejscu poza limitem. Zwolnione miejsce w wyniku rezygnacji jednej z aplikantek zajął P. Z., któremu przyznano pierwotnie, wskutek pomyłki arytmetycznej zamiast 113 punktów przyznano 103 punkty i odmówiono wpisu. Zwolnione miejsce uzyskała więc osoba mająca więcej punktów, niż skarżąca.

Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – p.p.s.a. Zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny na obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na decyzję Krajowej Rady Radców Prawnych, której siedziba znajduje się w Warszawie, sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności administracji publicznej, przy czym na podstawie § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Rozpatrując sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza prawo, choć z innych przyczyn od wskazanych w skardze.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ), a w szczególności art. 33 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 1, 3-5, na listę aplikantów radcowskich mogą być wpisane osoby, które spełniają określone w tych ustawach warunki z tym, że wpis na listę aplikantów następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych. Oznacza to, że w sytuacji, gdy kandydat spełni określone w ustawie warunki i uzyska pozytywny wynik w konkursie, winien uzyskać wpis na listę aplikantów radcowskich.

Zaskarżona uchwała Rady OIRP w [...] odmawiająca skarżącej wpisu na listę radców prawnych oraz utrzymująca ją w mocy uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych, oparte zostały na powołanych wyżej przepisach Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich, w brzmieniu nadanym załącznikiem do uchwały Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2001r.

W dacie podejmowania zaskarżonych decyzji, do Krajowej Rady Radców Prawnych należało, na podstawie art. 60 pkt 8b i art. 33 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych, ustalanie reguł postępowania konkursowego, przy czym brak było w zakresie tego upoważnienia ustawowego do przyznania sobie przez rady okręgowe izb radców prawnych, a także przez samą Krajową Radę Radców Prawnych, prawa do ustalania limitu miejsc na aplikację radcowską oraz przyjmowania regulaminów postępowań w sprawie przyjęć na aplikację radcowską.

Dlatego też przepisy cyt. wyżej Regulaminu określające, że uchwałę w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich podejmuje rada o.i.r.p. kierując się lokatą uzyskaną przez kandydata oraz ustalonym w drodze uchwały limitem miejsc, w całości winny być uznane jako przepisy Regulaminu wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 60 pkt 8b ustawy radcach prawnych i jako takie nie posiadające mocy obowiązującej, gdyż nie znajdują umocowania w ustawie. Ustawa o radcach prawnych nie tylko nie reguluje kwestii ustalania limitów przyjęć na aplikacją radcowską, ale także nie upoważniła samorządu radcowskiego do takiego działania. Dodatkowo, należy stwierdzić, że upoważnienie do określania zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską otrzymała na mocy art. 60 pkt 8b ustawy Krajowa Rada Radców Prawnych i tego upoważnienia nie mogła subdelegować dla rad okręgowych izb radców prawnych.

W świetle konstytucyjnej zasady źródeł prawa powszechnie obowiązującego przepisy wykonawcze oparte na delegacji ustawowej, muszą mieścić się w granicach szczegółowego upoważnienia ustawowego, które winno zawierać wytyczne co do ukształtowania aktu wykonawczego – art. 92 Konstytucji RP.

W myśl przepisu art. 92 ust. 2 Konstytucji RP, organ upoważniony do wydania rozporządzenia, nie może przekazać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1 innemu organowi. Uchwały OIRP w [...] będące podstawą przeprowadzenia konkursu na aplikację radcowską w roku 2001/2002, a konkretnie uchwała Nr [...] z dnia [...] lutego 2001 i Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r. ustalające limit miejsc na aplikację radcowską, zostały podjęte bez podstawy prawnej z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004r. sygn akt P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 , Nr 126, poz. 1069, Nr 153, poz. 1271, z 2003r. Nr 124, poz. 1152 ) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania oraz że art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, w zakresie w jakim odnosi się do osób nie będących członkami korporacji zawodowej radców prawnych, jest niezgodny z art. 17 Konstytucji. W rozpatrywanej sprawie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, mimo że zaskarżona uchwała nie opiera się wprost na zakwestionowanym przepisie, znajduje zastosowanie, bowiem w dacie wydawania zaskarżonych uchwał, delegację dla ustalania zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską dla Krajowej Rady Radców Prawnych formułował właśnie art. 60 pkt 8b ustawy i z przekroczeniem delegacji tego przepisu, OIRP w [...] podjęła uchwały ustalające limit przyjęć w roku 2001/2002 na 40 osób oraz uchwałę Nr [...] z dnia [...] lutego 2001r. zatwierdzającą Regulamin postępowania konkursowego w sprawie przyjęć na aplikację radcowską.

Podstawą odmowy wpisu skarżącej A. S. na listę aplikantów radcowskich było uzyskanie liczby punktów, która uplasowała skarżącą na 41 miejscu tj. poza limitem miejsc przewidzianym na dany rok. W tym stanie rzeczy, należy przyjąć, że zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską, także te określone uchwałami OIRP w [...], wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją przepisu miały zasadniczy wpływ na treść podjętych przez Krajową Radę Radców Prawnych i Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] uchwał.

Stosownie do art. 145a § 1 Kpa. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) zobowiązuje sąd administracyjny badający sprawę do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc ponieważ rozstrzygnięcia w sprawie oparte są na przepisie niekonstytucyjnym, co mogłoby prowadzić do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżone uchwały samorządu radcowskiego. Rozważanie dalszych zarzutów podnoszonych w skardze staje się zbędne.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zważywszy, że z zaskarżoną decyzja nie wiąże się bezpośrednio kwestia jej wykonalności, Sąd uznał za niecelowe orzekanie w trybie art. 152 p.p.s.a.