Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 689/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją [..]. odmówił M. G. umorzenia należności na:

- ubezpieczenie społeczne za okresy: 03.1999 r. – 05.1999 r.; 07.1999 r. – 12.1999 r.; 05.2000 r.; 07.2000 r. – 12.2000 r.; 02.2001 – 09.2004.; 11.2005 r. – 05.2006 r. w łącznej kwocie 83.793,43 zł., w tym z tytułu: składek 29.097,43 zł., odsetek liczonych na dzień 20.12.2010 r. - 52.568 zł., opłaty dodatkowej – 1790 zł., kosztów upomnienia – 337,57 zł.,

- ubezpieczenie zdrowotne za okresy: 07.1999 r. – 05.2000 r.; 08.2000 r. – 11.2002 r.; 01.2003 r. – 09.2004 r.; 09.2005 r. – 10.2006 r.; 12.2006 r.; 02.2007 r.; 05.2007 r.; 09.2007 r.; 01.2008 r. – 03.2008 r.; 05.2008 r. – 05.2009 r., w łącznej kwocie 21.038,27 zł, w tym z tytułu: składek – 9.987,05 zł, odsetek liczonych na dzień 20.12.2010 r. -10.149 zł., opłaty dodatkowej – 497 zł., kosztów upomnienia – 405,22 zł.

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: 03.1999 r. – 05.1999 r.; 09.1999 r.- 05.2000 r.; 08.2000 r. 09.2004 r.; 11.2005 r. – 03.2006 r. w łącznej kwocie 6.580, 91 zł., w tym z tytułu składek – 2.490,51 zł., odsetek liczonych na dzień 20.12.2010 r. – 3.609 zł, opłaty dodatkowej – 135 zł., kosztów upomnienia – 346, 40 zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dalej: Z.U.S. uzasadniając decyzję wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zostało wszczęte wnioskiem strony z dnia [...] r. M] G]we wniosku powołała się na trudną sytuacje materialną i zdrowotną w jakiej się znajduje. Jest wdową. Posiada zadłużenie w banku [...] w kwocie ok. 750.000 zł. Otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1193 ,93 zł., z którego komornik pobiera 356 zł. na poczet zadłużenia w Z.U.S – ie. Cierpi na choroby układu pokarmowego i przewlekłe schorzenia układu kostno mięśniowego i układu krążenia. Wskazała, że umorzenie zadłużenia w Z.U. S. umożliwi spłatę zadłużenia w banku.

Z.U.S. prowadząc postępowanie ustalił, że strona prowadzi działalność gospodarczą: handel okrężny artykułami rolno – spożywczymi, przemysłowymi pochodzenia krajowego i zagranicznego, transport towarowy towarów różnych. Utrzymuje się z dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej oraz świadczenia emerytalnego w kwocie netto 1193,93 zł. Po potrąceniu na rzecz komornika sądowego świadczenie netto wynosi 838,73 zł. W złożonym w urzędzie skarbowym zeznaniu podatkowym za rok podatkowy 2008 wykazała stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.414,04 zł. ( przychód 158.328,51 zł., koszty uzyskania przychodów 159.742,55 zł.). W 2009 r. uzyskała dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 19.679 zł. ( przychód 223.915,96 zł., koszty uzyskania 204.236,69 zł.). Ponadto w roku 2009 uzyskała dochód ze świadczenia rentowego 8.272,68 zł. oraz z tytułu umów cywilnoprawnych 56,60 zł. Łączny dochód w roku 2009 stanowił kwotę 28.008,55 zł. Rok 2010 zamknęła strata z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 6.347, 39 zł.

Ze złożonej przez stronę ewidencji środków trwałych majątek firmy stanowią:

- budynek produkcyjno – magazynowo – administracyjny, którego wartość umorzenia dotychczasowa zaktualizowana stanowi 297.392,80 zł.,

- budynek warsztatowy, którego wartość umorzenia dotychczasowa zaktualizowana stanowi 7.236 zł,

- budynek magazynowy wyrobów gotowych, którego wartość umorzenia dotychczasowa zaktualizowana stanowi 23.584 zł.,

- urządzenia produkcyjne, których łączna wartość umorzenia dotychczasowa zaktualizowana stanowi ponad 51.000 zł.

M. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W ocenie Z.U.S. podana przez stronę kwota wydatków 700 zł., obejmująca oprócz opłat stałych także lekarstwa, środki higieniczne i żywność, nie jest zawyżona. W ramach egzekucji ze świadczenia emerytalnego na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne uzyskano w okresie ostatnich 6 miesięcy kwotę 306, 77 zł. Na podobnym poziomie kształtuje się egzekucja należności skierowanych do dochodzenia przez urząd skarbowy ( przez ostatnich 6 miesięcy 340, 35 zł.). Nie zalega w opłacaniu podatków, co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu wydanym przez Urząd Skarbowy w P.. Jest współwłaścicielką nieruchomości położonej w miejscowości R. o powierzchni 96 arów 65 m 2. Udział strony we własności tej nieruchomości wynosi 20/32 części. Należności z tytułu składek z okresu od 01.2000 r. do 07.2005 r. na kwotę 44.498 zł. zabezpieczone są wpisem hipoteki przymusowej na przedmiotowej nieruchomości. Nieruchomość obciąża również hipoteka na rzecz [...] na kwotę 300.000 zł. oraz hipoteka na rzecz [...] na kwotę 80.000 zł. Łączna kwota zaległości z tytułu składek zaewidencjonowanych na koncie M. G.stanowiła na dzień złożenia wniosku o umorzenie kwotę 118.696, 69 zł. Nie został złożony wniosek o ratalną spłatę zadłużenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania.

W ocenie Z.U.S. na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe potwierdzenie istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności zaległych składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Przeprowadzone postępowanie wykazało, że istnieje majątek ruchomy ( przedmioty wymienione w ewidencji środków trwałych), nieruchomy ( udział we własności nieruchomości) oraz świadczenie emerytalne w kwocie 1420,80 zł. brutto. Te składniki majątku stanowić mogą przedmiot zajęć egzekucyjnych – aktualnie prowadzona jest egzekucja ze świadczenia emerytalnego.

W art. 28 ust. 3 a powołanej wyżej ustawy przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz.U. nr 141, poz. 1365). W myśl tego przepisu Z.U.S. może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) Gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) Poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) Przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z.U.S. stwierdził, iż strona mimo szeregu schorzeń nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Aktualna sytuacja zdrowotna nie ogranicza jej możliwości zarobkowania i nie umożliwia pozyskiwania środków na spłatę zadłużenia. M.G. jest aktywna zawodowo, prowadzi działalność gospodarczą nieprzerwanie od 20 lat. Nie wykazała także, by choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiała ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie poniosła strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłoby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności.

W ocenie Z.U.S. w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej dające możliwość umorzenia należności składkowych. Podejmując decyzję Z.U.S. zobowiązany jest skonfrontować interes dłużnika z interesem ogólnospołecznym, rozumianym jako zapewnienie wpływu należnych składek i odsetek za zwłokę do funduszy zarządzanych przez Z.U.S., w tym do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej szerokiej grupy społecznej. To z kolei może oznaczać, że interes administrowanych funduszy winien być stawiany wyżej niż interes wnioskodawczyni. Umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek jest wyrazem ostatecznej rezygnacji z określonych kwot, które jako powinności publicznoprawne powinny zasilać poszczególne fundusze celowe wchodzące w skład polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Z kwot zgromadzonych na tych funduszach realizowane są zadania z zakresu świadczeń długoterminowych ( emerytury, renty) oraz świadczeń krótkoterminowych ( np. zasiłki z ubezpieczenia chorobowego czy wypadkowego). Z uwagi na powyższy charakter należności oraz cele na jakie są przeznaczane składki, umorzenie traktowane jest jako instytucja o wyjątkowym charakterze, której stosowanie uzależnione jest zaistnieniem konkretnych, wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, tj. zaistnieniem całkowitej nieściągalności lub ważnym interesem osoby zobowiązanej. W niniejszej sprawie nie zostało wykazane, że splata zobowiązań pociągnęłaby za sobą niemożliwe do akceptacji przez zobowiązaną skutki. Umorzenie należności w chwili obecnej byłoby przedwczesne, tym samym naruszałoby interes publiczny. M. G. otrzymuje świadczenie emerytalne i jest jednocześnie osobą aktywną zawodowo. Wypowiada się optymistycznie w zakresie prognoz dotyczących działalności ( planuje wznowienie produkcji artykułów spożywczych). Wobec strony nie orzeczono całkowitego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję – organy egzekucyjne nie wypowiedziały się dotychczas w przedmiocie majątku. Istnieje realna szansa na odzyskanie wierzytelności z tytułu składek, np. w wyniku udzielenia układu ratalnego lub w drodze prowadzonego aktualnie postępowania egzekucyjnego.

M. G. w dniu [...] r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarcza od 1989 r. Do końca lat 90- tych jej firma dobrze prosperowała. Zatrudniała powyżej 20 pracowników, a sezonowo nawet 50. Jednakże pod koniec lat 90 – tych została oszukana przez zorganizowana grupę przestępczą zajmującą się wyłudzaniem towaru z firm. Mimo zgłoszenia przestępstwa na policji i w prokuraturze oraz prowadzenia spraw sądowych nie odzyskała towaru ani pieniędzy. Przed sądem stanęły osoby podstawione przez złodziei ( tzw. słupy), zaś faktyczni sprawcy nie zostali ukarani. Od 1999 r. firma zaczęła podupadać. Strona pozostała z niezakończoną rozbudową zakładu produkcyjnego, kredytami i innymi zobowiązaniami do spłacenia. Ponadto w tym czasie ciężko chorował jej mąż, który zmarł w 2004 r. Leczenie chorób wiązało się z zakupem bardzo drogich leków. Dochód z działalności ledwie starczał na bieżące utrzymanie , a o płaceniu składek, czy raty kredytu nie było mowy. Dług narastał i nie było szans na jego uregulowanie nawet w formie rat. M. G. stwierdziła, iż stan jej zdrowia jest bardzo zły. Jest po zawale i ma kłopoty z kręgosłupem. Wobec powyższego nie może długo siedzieć, stać ani dźwigać ciężarów. Nigdy nie było jej potrzebne orzeczenie o niepełnosprawności i dlatego nie starała się o nie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją [...]r. utrzymał w mocy decyzję [...] odmawiającą umorzenia zaewidencjonowanych na koncie M. G. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu Z.U.S. wyjaśnił, iż ponownie przeanalizował wniosek o umorzenie należności z tytułu składek oraz złożoną przez wnioskodawczynię dokumentację i nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Odniósł się do dokumentów złożonych w trakcie ponownego rozpatrywania wniosku, dotyczących niespłaconych kredytów zaciągniętych w [...]. Z ich treści wynika, że strona nie jest jedyną osobą zobowiązaną do spłaty zadłużenia. Wraz z nią zobowiązanych jest czworo dzieci. Bank oraz zobowiązani podjęli czynności zmierzające do uregulowania zobowiązania. Organ wskazał, iż M.G.w żaden sposób nie udokumentowała jakie straty powstały w wyniku kradzieży towaru z jej firmy. Nie przedstawiła także orzeczeń potwierdzających fakt kradzieży i wielkości poniesionych strat. Z.U.S. uznał, że powołane okoliczności nie wpłynęły na decyzję o ewentualnym zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem intensywność niezależnych od strony okoliczności nie była na tyle dotkliwa, aby mogła spowodować zaprzestanie działalności gospodarczej.

Zdaniem organu orzekającego sytuacja M. G. nie jest tak drastyczna i wykluczająca możliwości płatnicze, by traktować ją jako szczególną i odpowiadającą dyspozycji § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Z.U.S. wyjaśnił, ze ustawodawca określając szczegółowe zasady umarzania kierował się ważnym interesem osoby zobowiązanej, ale i stanem finansów ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego dla organu dodatkowa wskazówka o stosowaniu instytucji umorzenia jako wyjątkowej i ograniczonej do sytuacji niezwykle trudnej. Zakład może, ale nie musi podjąć decyzję zgodną z żądaniem wnioskodawcy także w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże istnienie przesłanki umorzenia. A to może m.in. oznaczać, że pomimo sytuacji w danej sprawie zbliżonej do treści ustawowo określonej przesłanki umorzenia, Z.U.S. może odmówić pozytywnego załatwienia wniosku – z innych powodów. Do innych powodów można zaliczyć i tę okoliczność, według której podjęcie decyzji o wygaśnięciu zobowiązania jest przedwczesne w określonym stanie zaawansowania działań podjętych wobec dłużnika, np. z powodu trwającego postępowania egzekucyjnego – jak w niniejszej sprawie.

M. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. Zdaniem skarżącej decyzja jest niesprawiedliwa, gdyż jej sytuacja finansowa i zdrowotna jest bardzo trudna. Ubieganie się o rozłożenie na raty mijało się z celem, bo jeśli nie miała środków na zapłacenie bieżącej składki, to tym bardziej nie zapłaciłaby raty. Negocjacje z bankiem podjęły dzieci jako współzobowiązani do spłaty zadłużenia. Sytuacja skarżącej nie pozwalała na negocjowanie z bankiem oraz z Z.U.S – em w celu rozłożenia zaległości na raty.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał dogłębnej oceny prawnej prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do spostrzeżenia, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wyczerpujący. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżąca utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie netto 1193 zł. Ponadto prowadzi działalność gospodarczą. Działalność ta nie zawsze przynosi dochód, ale umożliwia stały dopływ środków pieniężnych. W ocenie skarżącej kontynuowanie tej działalności jest racjonalne. Ponadto skarżąca posiada majątek w postaci nieruchomości i środków trwałych przedsiębiorstwa, którego wartość, w oparciu o złożona dokumentację, oszacować można na kwotę ok. 400.000 zł. Zobowiązania z tytułu przeterminowanych kredytów bankowych obciążają nie tylko skarżącą, ale także inne osoby.

W omawianym stanie rzeczy organ słusznie zatem uznał, że sytuacja skarżącej przemawia za odmową wydania na jej rzecz, niewątpliwie uznaniowej w swym charakterze, decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dokonując wykładni językowej tego przepisu uznać należy, że dotyczy on wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Zgodnie z art. 4 u.s.u.s. użyte w ustawie określenia oznaczają – "ubezpieczeni" - osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, z kolei określenie "płatnik składek" - oznacza m.in.: pracodawcę w stosunku do pracowników (pkt 2 lit. a) lub ubezpieczonego zobowiązanego do opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne (pkt 2 lit. d). Przepis dotyczy wyraźnie należności składkowych "ubezpieczonych", to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r. III UK 84/06, wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 588/10, wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 589/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. II GSK 564/09 ).

Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Szczegółowe zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne).

Skarżąca była zobowiązana do płacenia składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek skarżąca była zobowiązana finansować nie tylko sama, jako płatnik składek, ale również z własnych środków w stosunku do zatrudnionych pracowników. Nie może zatem budzić wątpliwości, że ocena zasadności umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne obciążających skarżącą powinna odbywać się także z uwzględnieniem postanowień tego rozporządzenia.

Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącej, szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie daje podstawy do przyjęcia, że wypełnia ona dyspozycję § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Na dochód skarżącej składają się świadczenie emerytalne w wysokości 1193 zł. netto oraz kwoty uzyskiwane w poszczególnych okresach z prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wysokość miesięcznych wydatków na stałe opłaty, żywność i leki określiła na kwotę 700 zł. Tym samym nawet po potrąceniu egzekucyjnym w kwocie 355,20 zł. miesięcznie, zaspokojone zostaną jej niezbędne potrzeby życiowe.

Schorzenia występujące u skarżącej nie uniemożliwiają jej dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Nie zachodzi w sprawie także przesłanka umorzenia wynikająca z § 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia, polegająca na sprawowaniu opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny i w konsekwencji pozbawieniu możliwości dalszego prowadzenia działalności. Mąż skarżącej zmarł po długiej chorobie w 2004 r. Wnioskodawczyni nie podnosiła, by w czasie jego choroby musiała sprawować nad nim stałą opiekę. Wskazała jedynie, iż zmuszona była nabywać dla męża bardzo drogie leki. W okresie choroby męża prowadziła cały czas swoją firmę.

Przesłanką podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległości składkowej jest sytuacja podatnika istniejąca w chwili podejmowania decyzji, przy czym dłużnik jest zobowiązany do wykazania inicjatywy dowodowej w tym zakresie stosowanie do postanowień § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt GSK 160/10). Wobec powyższego organ winien dokonać analizy sytuacji osobistej, majątkowej i rodzinnej zobowiązanego z daty ubiegania się o umorzenie zaległości. Prawidłowo zatem organ przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej uwzględnił uzyskiwane przez nią świadczenie emerytalne, dochody z działalności gospodarczej, a także posiadanie znacznego majątku w postaci nieruchomości i wyposażenia firmy.

Z.U.S. dopuścił wszystkie dowody złożone przez skarżącą na okoliczność jej sytuacji majątkowej. Dowody te zbadał i ocenił w sposób rzetelny i prawidłowy.

Za ustaleniem, czy w danym przypadku występuje ważny interes zobowiązanego przemawiający za umorzeniem zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego, winny przemawiać określone zobiektywizowane wartości, społecznie akceptowalna hierarchia tych wartości, a nie subiektywne odczucia zobowiązanego. Uznanie interesu strony za ważny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji zobowiązanego, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy, czy nierozumienia przez organ trudnej sytuacji faktycznej. Niewątpliwie, za słuszny interes zobowiązanego należy uznać także zobiektywizowaną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków, posiadany majątek.

Z.U.S. dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego. Odmawiając umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion dowolności. Rozstrzygnięcie mieści się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowuje proporcje pomiędzy ważnym interesem strony i interesem społecznym.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

t.p.