Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 639/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 120,121,122,144,145 par. 2,149,150,162,187 par. 1,191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 639/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2011 r., sprawy ze skarg Z.G., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21 lutego 2011 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],, [...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 11 października 2010r. o nr od [...]do [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności Z. G. jako osoby trzeciej - prezesa zarządu - za zaległości podatkowe "E. " S.A. z siedzibą w K. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2004r. do marca 2006r., za wyjątkiem stycznia 2006r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Przesyłki zawierające te rozstrzygnięcia zostały przesłane na adres zamieszkania Z. G., zaś po dwukrotnym awizowaniu w dniu 19 października 2010r. i w dniu 26 października 2010r. zostały zwrócone do Urzędu Skarbowego z adnotacją: "Zwrot - nie podjęto w terminie".

W pismach skierowanych do organu podatkowego w dniu 28 grudnia 2010r. podatnik zaskarżył opisane decyzje w drodze odwołań wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do ich złożenia.

Wniosek o przywrócenie terminu skarżący uzasadnił tym, że postępowanie w przedmiocie zaskarżonych decyzji toczyło się bez wiedzy skarżącego, a także nie otrzymał zaskarżonych decyzji. Ponadto nie dotarło do niego żadne awizo pocztowe o przesyłkach pozostawionych do odbioru w placówce pocztowej. Skarżący podniósł, że nie było mu też wiadome o żadnej próbie doręczenia przesyłek ze strony poczty, przy czym siostra skarżącego przebywała cały czas w mieszkaniu z uwagi na zagrożoną ciążę. O zastępczym doręczeniu zaskarżonych decyzji skarżący dowiedział się dopiero w momencie zajęcia środków pieniężnych na rachunku bankowym.

Postanowieniami z dnia 21 lutego 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie przez podatnika terminowi do wniesienia odwołań i postanowieniami z tego samego dnia o nr od [...]do [...] orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 11 października 2010 r.

W uzasadnieniu, organ stwierdził, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, przez co skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek, które obligują organ do przywrócenia terminu.

W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pełnomocnik podatnika zakwestionował wskazane postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zarzucając organowi naruszenie:

1) art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez odmowę jego zastosowania;

2) art. 144, art. 145 § 2, art. 149 i art. 150 Ordynacji podatkowej w związku z niewłaściwym lub bezpodstawnym ich zastosowaniem, albo odmową ich zastosowania;

3) art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej - poprzez nie ustalenie stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, w zakresie niezbędnym do ustalenia zasadności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a przez to również naruszenie art. 120, art. 121 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej;

4) art. 123 § 1 w związku z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z niewłaściwym ich zastosowaniem lub odmową zastosowania.

W konsekwencji tych zarzutów zażądano uchylenia zakwestionowanych postanowień.

W uzasadnieniach skarg zwrócono uwagę, iż podatnik dopiero z otrzymanej w banku w dniu 21 grudnia 2010r. informacji o zajęciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jego rachunku bankowego – dowiedział się o prowadzeniu wobec niego postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 11 października 2010r. W konsekwencji, całe postępowanie toczyło się bez jego wiedzy, gdyż nie tylko nie został poinformowany o jego wszczęciu i zakończeniu, lecz również nie wezwano go do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Wbrew dyspozycji art. 144, art. 148 § 1 i § 2, art. 149 i art. 150 Ordynacji podatkowej skarżący nie otrzymał żadnego zawiadomienia, nie dotarło do niego żadne awizo pocztowe o przesyłkach pozostających do odbiorczej w placówce pocztowej, nie odnotowano również jakiejkolwiek próby – ze strony poczty lub organu podatkowego - doręczenia wprost podatnikowi lub osobie dorosłej przebywającej pod adresem przy ulicy N. w K., zawiadomień i przedmiotowych decyzji.

Zaznaczono przy tym, że siostra skarżącego przebywała cały czas w mieszkaniu z uwagi na zagrożoną ciążę i późniejszą stałą opiekę nad dzieckiem. Nic nie wiadomo na temat próby doręczenia przesyłek sąsiadowi lub dozorcy z jednoczesnym umieszczeniem informacji na ten temat w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania podatnika.

Podniesiono również, że Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, znany był z innych postępowań adres pełnomocnika, którego ustanowił skarżący i który był wykorzystywany wiele razy w innych sprawach do nawiązania kontaktu ze skarżącym, stąd niezrozumiałym jest dlaczego w tym przypadku zaniechano podjęcia tego typu czynności.

Skarżący stwierdził, że w sprawie zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Już brak jakiejkolwiek informacji o wyczerpaniu przez pocztę działań wskazanych przez ustawodawcę w art. 148 i art. 149 Ordynacji podatkowej, warunkujących zastosowanie zasady doręczenia przewidzianej w art. 150 Ordynacji podatkowej, w sytuacji podniesienia we wniosku o przywrócenie terminu wątpliwości co do dochowania tych rygorów - uzasadniał pozytywne rozpatrzenie wniosku. W warunkach sprawy podatnik oraz jego pełnomocnik sami zmuszeni byli natomiast podjąć starania o wyjaśnienie uchybień Poczty Polskiej w zakresie doręczenia przedmiotowych decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 11 października 2010r. W wyniku badania zgromadzonego materiału dowodowego, skarżący ustalił numery przesyłek poleconych, za którymi wysyłano doń korespondencję dotyczącą postępowania. Następnie złożył w Urzędzie Pocztowym nr [...] w K., pisma domagając się wyjaśnienia przyczyn braku próby doręczenia przesyłek poleconych nr [...]nr [...] i nr [...] zgodnie z dyspozycją art. 148, art. 149, a następnie art. 150 Ordynacji podatkowej. Co więcej, zwrócono uwagę, iż "zwrotki" przedmiotowych przesyłek zawierają skreślenia i omyłki pisarskie, które mogą świadczyć o ewentualnych uchybieniach doręczyciela. Wymienione zastrzeżenia, nie znalazły jednak uznania organu podatkowego, który winien z ostrożności procesowej zweryfikować i zbadać przyczyny braku doręczenia, a nie przyjmować za pewnik, że zaniechanie leży po stronie skarżącego. Nie sposób zgodzić się z takim postępowaniem organu podatkowego również w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2010r., zgodnie z którym żeby doręczenie - które jest instytucją uregulowaną w rozdziale 5 dział IV Ordynacji podatkowej - można było uznać za skuteczne, istnieć muszą niezbite dowody, że doręczyciel wykonał obowiązki, jakie w tym zakresie obciążają go z mocy prawa. Wszelkie natomiast uchybienia w realizacji tych czynności, w tym uchybienia doręczycieli zewnętrznych (np. poczty), stanowią przeszkodę dla przyjęcia, że doręczenie zostało dokonane.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zakwestionowanych postanowieniach wniósł o oddalenie skarg.

W piśmie procesowym z dnia 17 maja 2011 r. skarżący stwierdził, że jego twierdzeniom przeciwstawiane są jednostronne twierdzenia pracownika poczty nie poparte żadnymi faktami. Do pisma tego dołączono pismo z dnia 15 kwietnia 2011 r. zawierające stanowisko poczty, z którego wynika, że wobec nieobecności adresata awiza pozostawiano w skrzynce pocztowej. Ponadto niejednokrotnie, gdy listonosz chciał doręczyć zastępczo korespondencję kierowaną do skarżącego obecnym mieszkańcom – odmawiano przyjęcia prosząc o awizowanie przesyłek.

Powyższe skargi zostały zarejestrowane pod sygnaturami akt I SA/Kr 639/11 do I SA/Kr 653/11. Postanowieniem z dnia 18 października 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach od I SA/Kr 639/11 do I SA/Kr 653/11 i prowadzić je pod wspólną sygnaturą I SA/Kr 639/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając zasadność skarg w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Dla oceny zasadności wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w pierwszej kolejności należy odnieść się do prawidłowości doręczenia zastępczego decyzji organu I instancji.

Kwestia ta była przedmiotem badania tutejszego Sądu, w sprawie o sygnaturze akt I SA/Kr 624/11 zakończonej wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011r. Zasadnym jest zatem przytoczenie argumentacji zawartej w uzasadnieniu ww. wyroku, którą orzekający sąd w pełni podziela i przyjmuje za własną. Jak stwierdzono, przepis art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – dalej O.p. (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), formułuje precyzyjnie przesłanki, pozwalające na zastosowanie fikcji doręczenia przez awizo. Zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, poczta przechowuje pismo przez 14 dni w swojej placówce. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 §1a O.p.). Z kolei przepis art. 150 § 2 O.p. stanowi, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenia uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, że decyzje z dnia 11 października 2010 r. zostały skutecznie doręczone stronie w trybie art. 150 O.p. Organ wykazał, że decyzje zostały wysłane pod właściwy adres, a właściwa placówka Poczty Polskiej zawiadomiła skarżącego w sposób prawidłowy o nadejściu pism i miejscu, gdzie i kiedy może je odebrać. Zgodnie z adnotacjami widniejącymi na kopercie, zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz wyjaśnieniami Poczty (w piśmie z dnia 15 kwietnia 2011r.), przesyłki była awizowana w dniach 19 października i 26 października 2010r., a zawiadomienie o pozostawieniu pism w Urzędzie Pocztowym na okres 14 dni zostało pozostawione w skrzynce oddawczej. Z powodu nieodebrania przesyłek w wyznaczonym terminie, zostały one zwrócona do nadawcy, a skutek doręczenia nastąpił w dniu 2 listopada 2010r. Tym samym nie może być mowy o naruszeniu przepisów art. 144, art. 145 § 2,art.149 i art.150 O.p.

W trakcie postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jak i w sprawie podatkowej dotyczącej samej spółki cała korespondencja była doręczana skarżącemu w ten sam sposób, na ten sam adres. Skarżący nigdy też nie twierdził, by nie mieszkał pod wskazanym adresem. Co więcej w mieszkaniu ze skarżącym przebywała jego siostra, która jednak nie odbierała kierowanej do brata korespondencji. A zatem, by dać wiarę twierdzeniom skarżącego o braku jakiejkolwiek próby doręczenia przesyłki przez Pocztę Polską należałoby przyjąć, że organ pocztowy przez długi okres czasu, celowo i świadomie działał na szkodę skarżącego. To jednak nie zostało przez skarżącego niczym wykazane. Tymczasem w orzecznictwie sądów cywilnych – które znajduje zastosowanie w sprawie z uwagi na podobieństwo regulacji postępowania cywilnego i Ordynacji podatkowej - uznaje się, że dla obalenia skuteczności doręczenia zastępczego nie jest wystarczające samo zaprzeczenie przez adresata, iż nie powziął wiadomości o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1970 roku, sygn. akt I PZ 53/70, OSNCP 6/1971, poz. 100).

Tym samym nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 art. 120, art. 121 oraz art. 122 O.p.

Z powyższych ustaleń wynika, że odwołanie wniesione przez pełnomocnika dopiero w dniu 28 grudnia 2010r. nastąpiło z uchybieniem czternastodniowego terminu określonego w art. 223 § 2 O.p.

Zgodnie z treścią art. 162 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośba o przywrócenie terminu zostanie wniesiona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, a jednocześnie z wniesieniem prośby zainteresowany dopełni czynności, dla której określony był termin.

Wyżej opisane przesłanki muszą wystąpić łącznie. Z treści tego przepisu wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenia terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. "Ordynacja podatkowa. Komentarz" Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, komentarz do art. 162). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie.

Skarżący złożył wnioski o przywrócenie terminu do złożenia odwołań od decyzji z dnia 11 października 2010r. w dniu 28 grudnia 2010r., wskazując, że o wydanych decyzjach dowiedział się w związku z zajęciem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego środków na rachunku bankowym. Uzasadniając wniosek stwierdził, że nie otrzymał żadnego awiza, a nadto nawet nie próbowano doręczyć przesyłek bezpośrednio adresatowi, co potwierdza oświadczenie siostry skarżącego, która pod nieobecność skarżącego, stale przebywała w jego mieszkaniu. Tym samym skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu i nie miał możliwości zachować przepisane prawem terminy.

W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących, że w okresie, w którym miał uprawnienie do złożenia odwołania nie mógł złożyć odwołania. Nie uprawdopodobnił też, że przy zachowaniu należytej staranności w dbałości o własne interesy nie był w stanie odebrać skierowanej do niego korespondencji zawierającej decyzję. Co więcej z pisma Poczty Polskiej z dnia 15 kwietnia 2011r. (przedłożonego przez skarżącego) wynika, że listonosz doręczający przedmiotową przesyłkę chcąc doręczyć zastępczo korespondencję kierowaną do skarżącego obecnym mieszkańcom spotykał się z odmową przyjęcia i prośbą o awizowanie przesyłek. Samo twierdzenie skarżącego poparte oświadczeniem siostry skarżącego nie może niweczyć skutków doręczenia zastępczego, które to zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 162 O.p.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że adres pełnomocnika był znany organowi z innych stwierdzić zaznaczyć należy, że brak doręczenia przesyłki pełnomocnikowi jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie albowiem pełnomocnik został ustanowiony dopiero w przy wniesieniu odwołania, w dniu 28 grudnia 2010r.

W związku z powyższym Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ podatkowy i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na w/w. zaskarżone decyzje, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich zaskarżonych decyzjach skarga opiera się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów postępowania przy identycznym stanie faktycznym – stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy w/w sprawami związek, o którym mowa w ww. art. 111 § 2 p.p.s.a., a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, a strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia.