Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2299/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy: article: art. 102, art. 107 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi P. spółka jawna z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2008 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kołek rozporowo-klinujący" nr Rp 6257 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim unieważnia ona prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kołek rozporowo-klinujący" nr Rp-6257 w części dotyczącej odmiany kołka przedstawionej na Fig. 1, Fig. 1a, Fig. 1b, Fig. 2, Fig. 2a, Fig. 3. Fig. 3a, Fig. 4, Fig. 4a, Fig. 6, Fig. 6a; 2. uchyla zaskarżoną decyzję w części unieważniającej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego wskazanego w punkcie 1, w zakresie dotyczącym odmiany kołka przedstawionej na Fig. 5, Fig. 5a; 3. stwierdza, że decyzja w zakresie, którym została stwierdzona jej nieważność i w zakresie uchylonym nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego P. spółka jawna z siedzibą w K. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2299/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 102 w związku z art. 107 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej p.w.p., po przeprowadzeniu postępowania spornego, unieważnił w całości prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "[...]" nr [...], udzielone P. sp. j. z siedzibą w K.

Stan sprawy przedstawiał się następująco;

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2005 r. W. K. - prowadzący P. w C. wystąpił do Urzędu Patentowego o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" nr [...], udzielonego [...] maja 2004 r., z pierwszeństwem od dnia [...] września 2003 r., na rzecz spółki W. Jako podstawę wniosku strona wskazała przepisy art. 102 i art. 103 w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p., powołując się jednocześnie na interes prawny wywodzony z faktu, iż uprawniony ze spornego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego wystąpił do wnioskodawcy z roszczeniami dotyczącymi naruszenia spornego prawa, co w konsekwencji prowadziło do ograniczenia jego działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wniosku W. K. podniósł, że w dacie zgłoszenia do ochrony wytwór według postaci przedmiotowego wzoru przedstawionej na Fig. 5 i Fig. 5a nie posiadał zdolności rejestrowej zgodnie w art. 102 p.w.p. z powodu braku nowości. Zdaniem wnioskodawcy kołek o wyglądzie tożsamym do spornego wzoru (Fig. 5 i Fig. 5a) był produkowany i sprzedawany przez wnioskodawcę od 2002 r., a także ujawniony przez niego na Międzynarodowych Targach Budownictwa "[...]" w P. w styczniu 2003 r. Jako dowód braku nowości wnioskodawca przedstawił:

- dokumentację konstrukcyjną z Rejestrem Dokumentacji Konstrukcyjnej i

oświadczeniem konstruktora J. S. o wykonaniu wskazanego

kołka u wnioskodawcy,

- oświadczenie J. S. o wykonaniu drążenia gniazd formy i elektrod kształtowych do przedmiotowej postaci kołka wraz z rachunkami,

- oświadczenie firmy "S." o zakupie wskazanego na oświadczeniu

przedmiotowego kołka wraz z fakturami z listopada 2002 r. i lutego 2003 r.,

- oświadczenie firmy "M." o zakupie wskazanego na oświadczeniu

przedmiotowego kołka wraz z fakturą z listopada 2002 r.,

- oświadczenie firmy "N." o zakupie wskazanego na oświadczeniu przedmiotowego kołka wraz z fakturą z marca 2003 r., oraz

- oświadczenia A. P. i K. L. dotyczące ujawnienia wskazanego na oświadczeniach przedmiotowego kołka na Międzynarodowych Targach Budownictwa "[...]" w P. w styczniu 2003 r.

Pismem z dnia [...] października 2005 r. W. K. rozszerzył swój

wniosek, domagając się unieważnienia w całości prawa z rejestracji spornego wzoru

przemysłowego. Jako dodatkową podstawę prawną wskazując przepis

art. 117 ust. 2 p.w.p. stwierdził, że sporny wzór narusza prawa autorskie J.

B.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na rozprawie w dniu [...] października 2006 r. Urząd Patentowy - działając na podstawie art. 102 i art. 103 p.w.p. – unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" nr [...], udzielone na rzecz spółki W., w części dotyczącej odmiany kołka przedstawionej na Fig. 5 i Fig. 5a (pkt 1 decyzji) stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że w pozostałej części wniosek W. K. oddalił.

Decyzja ta została zaskarżona przez spółkę W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 40/07) ją uchylił stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania. Sąd stwierdził, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się zarówno do zarzutów strony skarżącej dotyczących niewiarygodności przedstawionych przez W. K. oświadczeń, jak również nie dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego powołanego przez uprawnioną z rejestracji, w tym m.in. fotografii z targów budownictwa "[...]" z 2004 r., artykułów prasowych z 2004 r., kserokopii fragmentów protokołów z rozpraw przed Sądem Okręgowym w [...], kserokopii pism firmy "M." i firmy "N." mających wskazywać na fakt pozostawania tych podmiotów w konflikcie z uprawnionym. W związku z tym sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, nosząc cechę dowolności. Urząd Patentowy powinien dopuścić jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, czego w ocenie sądu nie uczynił. W ramach zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. dopiero po wszechstronnym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ administracji mógł dokonać oceny, czy istotne okoliczności zostały udowodnione, co jednocześnie powinno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem Urząd Patentowy, unieważniając prawo z rejestracji z powodu braku nowości w części dot. odmian kołka przedstawionych na Fig. 5 i Fig. 5a, dał wiarę wyłącznie dowodom zgłoszonym przez stronę wnioskującą o unieważnienie odmawiając wiarygodności dowodom przedłożonym przez uprawnioną z rejestracji dlatego, że zdaniem organu materiały te nie zaprzeczały dowodom strony wnioskującej. W przedłożonych wytycznych sąd zobowiązał organ administracji do dokonania, w toku ponownego postępowania, wszechstronne oceny materiału dowodowego oraz ewentualnego przesłuchania w charakterze świadków przedsiębiorców na których oświadczenia powołuje się podmiot wnioskujący o unieważnienie, w tym do szczegółowego ustosunkowania się do zarzutów spółki w zakresie wiarygodności dowodów przedłożonych przez W. K.

Ponownie rozpatrując sprawę Urząd Patentowy na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2008 r. przychylił się do wniosku W. K. o przesłuchanie go w charakterze świadka oraz zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia wyroków Sądu Okręgowego w [...] i Sądu Apelacyjnego w [...].

Na rozprawie w dniu [...] lipca 2008 r. zostali przesłuchani świadkowie J. S. i W. K. oraz zostały złożone dodatkowe materiały. Wnioskodawca, podtrzymując zgłoszone zarzuty, sprecyzował wniosek o unieważnienie spornego wzoru przez wskazanie podstawy prawnej z art. 102 w zw. z art. 107 ust. 1 p.w.p. uznając, że sporny wzór przemysłowy jest faktycznie wzorem użytkowym. Stwierdzając, że on był pierwotnym konstruktorem wyrobu, podniósł również zarzut braku nowości. Uprawniony na rozprawie przekazał odpisy protokółów z rozprawy przed Sądem Okręgowym w [...] zwracając uwagę na zeznania św. J. B. Przedłożył również oświadczenia pracowników W., B. M. i C. K. wnosząc o ich przesłuchanie w charakterze świadków, czemu oponował wnioskodawca. Kolegium nie uwzględniło wniosku uprawnionego o przesłuchanie zgłoszonych świadków na wskazane okoliczności uznając, że dowód ten nie ma znaczenia dla sprawy w związku z rozszerzeniem podstawy prawnej przez wnioskodawcę o art. 102 w zw. z art. 107 p.w.p.

W uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji Urząd Patentowy stwierdził, iż zgodnie z opisem spornego wzoru kołek rozporowo-klinujący jest stosowany do podwieszania elementów stanowiących wyposażenie wnętrz oraz innych elementów mocowanych w podłożu betonowym, w dziurawce a także w gazobetonie. Poszczególne odmiany wzoru w liczbie sześciu są szczegółowo opisane na str. 1 do 7 opisu i pokazane na rysunkach Fig. 1 - Fig. 6a.

Zgodnie z opisem na str. 7 istotne cechy kołka to: umiejscowienie na powierzchni kołka szczelin, w tym na powierzchni górnej czterech prostych równoległych oraz dwóch sinusoidalnych, a na powierzchni dolnej czterech szczelin prostych, równoległych i połączonych na dole szczeliną poziomą, przy czym występowanie tych szczelin wprowadzono w różnych kombinacjach zestawieniowych; zastosowanie w niektórych odmianach kołka dwóch symetrycznych zaczepów klinujących; umiejscowienie na dolnej powierzchni kołka symetrycznie rozmieszczonych zębów prostokątno-klinowych występujących w różnych ilościach, a także w kombinacji zębów przyległych do powierzchni kołka oraz wystających.

Zdaniem organu wiadomym jest, że powierzchnia kołka współpracuje z jednej strony z powierzchnią wywierconego otworu, a wnętrze kołka – jego część wokół podłużnej osi symetrii kołka – współpracuje z metalowym hakiem, wkrętem lub śrubą.

Uprawniony ze spornego wzoru przemysłowego zeznał przed Sądem Okręgowym w [...]: "Przedmiotem sporu są [...] zarejestrowane pod nr [...] jako wzór przemysłowy. Na wzór użytkowy dokonałem zgłoszenia we wrześniu 2002 r. do Urzędu Patentowego a we wrześniu 2003 r. rozszerzając ten wniosek na wzór przemysłowy...".

W opisie ww. wzoru użytkowego nr [...] na str. 4 podał: "Mocowanie kołka polega na wprowadzeniu go w otwór nawiercony w podłożu, a następnie wprowadzeniu w otwór tulejki metalowego wkręta, haka lub śruby. Podczas wprowadzania i dokręcania wkręta - pracują wszystkie elementy rozpierająco-klinujące i mocujące, umieszczone w kolejnych strefach roboczych. Stożek 1 strefy czołowej oraz stożkowo-walcowe nadlewy 5, a także podłużne żebra 12 i klinujące żebra 14 ułatwiają wprowadzenie kołka w podłoże oraz gwarantują trwałe i pewne osadzenie kołka w montowanym materiale. Prostokątne zęby 15 oraz klinujące płetwy 7 klinują kołek w podłożu zabezpieczając go przed wyrwaniem z podłoża, a także chronią przed przekręceniem wokół osi. Natomiast szczeliny 3 i 4 ułatwiają montaż a zarazem zwiększając trwałość mocowania i zakotwienia w podłożu w wyniku rozpierającego działania wycinków powierzchni kołka zawartej pomiędzy sinusoidalną szczeliną 3 i prostymi szczelinami 4." (oznaczenia cyfrowe są pokazane na rysunku wzoru użytkowego fig. 1, fig. 2 i fig. 3).

Urząd Patentowy z cytowanego fragmentu opisu wzoru użytkowego nr [...] wyprowadził wniosek, że istotne cechy spornego wzoru przemysłowego są cechami techniczno-funkcjonalnymi nie podlegającymi ochronie w myśl art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p., wskazując jednocześnie, że do podobnego wniosku doszedł Sąd Okręgowy w [...] stwierdzając, że sporne elementy na koszulkach kołków bez wątpienia należą do funkcji technicznej wytworu. W konsekwencji organ administracji uznał, że świetle definicji wzoru przemysłowego (art. 102 ust. 1 p.w.p.) sporny wzór przemysłowy nie spełnia wymagań tego przepisu, jako że nie jest scharakteryzowany cechami postaciowymi nadanymi mu przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2008 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2128/07) Urząd Patentowy uznał, że skoro sporny wzór nie spełnia wymagań wzoru przemysłowego to do unieważnienia jego prawa z rejestracji wystarczy to ustalenie bez konieczności badania nowości i jego indywidualnego charakteru, ponieważ te kryteria odnoszą się tylko do wzoru przemysłowego. Zdaniem Urzędu kołki rozporowo-klinujące mogą podlegać ochronie jako wzory użytkowe lub wynalazki, o czym świadczy uzyskanie przez uprawnionego prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "[...]" nr [...], przy czym w stanie techniki tego wzoru wymieniono wzór użytkowy nr [...]oraz patent na wynalazek nr Pat. [...].

Analizując inne aspekty zdolności ochronnej spornego wzoru organ administracji, wskazując na art. 102 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 p.w.p. oraz na art. 3 ust. 4 Dyrektywy 98/71WE - "normalne stosowanie" oznacza stosowanie przez użytkownika końcowego, wyłączając konserwację, obsługę i naprawę, a także na art. 3 ust. 3 Rozporządzenie Rady nr 6/2002 r. - "zwykłe używanie oznacza używanie przez użytkownika końcowego, wyłączając konserwację, obsługę i naprawę." doszedł do wniosku, że sporny wzór (kołek) jest częścią wytworu złożonego, jak ściana lub sufit – otwór – kołek – haczyk i np. obraz. Końcowym użytkownikiem jest natomiast osoba zawieszająca obraz na haczyku wkręconym w kołek. Ponieważ kołek tkwi w otworze to nie jest widoczny, a skoro tak to nie podlega ochronie jako wzór przemysłowy.

Komentując przepis art. 102 ust. 3 pkt 3 p.w.p. Urząd Patentowy stwierdził, że zgłaszający wzory przemysłowe niejednokrotnie przedkładają Urzędowi do rejestracji różne rodzaje części maszyn i urządzeń wskazując na ich cechy, które dla użytkownika po zamontowaniu takiego "wytworu" są niewidoczne.

W dalszej części wywodów organ administracji dokonał rozważań na temat pojęcia osoby zajmującej się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy (art. 103 ust. 2 p.w.p.) i zorientowanego użytkownika (art. 104 p.w.p.) dochodząc do wniosku, że pierwszą z nich będzie przykładowo hurtownik, sprzedawca, budowlaniec, natomiast zorientowany użytkownik to osoba używająca samochodu, listwy przypodłogowej w mieszkaniu czy kołka rozporowego do powieszenia obrazu. Z wywodów tych wyprowadzono wniosek, że wzór przemysłowy by odpowiadała definicji takiego wzoru musi w swej postaci być widoczny, także po właściwym jego użyciu.

Od decyzji tej P. sp. j. z siedzibą w K. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Decyzji zarzucono:

- wydanie jej z obrazą zasady związania organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu, wynikającą z art. 153 p.p.s.a.,

- naruszenie art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez przyjęcie, że istotne cechy rozpatrywanego wzoru są wyłączone spod ochrony,

- z naruszenie art. 102 p.w.p. poprzez przyjęcie, że rozpatrywany wzór nie stanowi wzoru przemysłowego,

- naruszenie art. 255 ust. 4 p.w.p. z uwagi na rozpoznanie sprawy poza granicami wniosku, który - po prawomocnym rozstrzygnięciu wniosku o unieważnienie pięciu odmian rozpatrywanego wzoru przemysłowego - obejmował wyłącznie odmianę Fig. 5 i 5a, a tym samym naruszenie art. 16 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej,

- naruszenie przepisów art. art. 7 i 8 k.p.a. przez uwzględnienie zarzutu wnioskodawcy, iż rozpatrywany produkt nie spełnienia warunków uznania go za wzór przemysłowy, pomimo nie dostarczenia przez wnioskodawcę żadnych dowodów uzasadniających ten zarzut, a wręcz dostarczenia przez niego dowodów przeciwnych,

- naruszenie przepisów art. art. 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez ograniczenie uzupełniającego postępowania dowodowego do dowodów zgłaszanych przez wnioskodawcę, zaniechanie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez uprawnionego i zaniechanie podania przyczyn, dla których Urząd Patentowy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej twierdzeniom przedstawionym przez uprawnionego.

Skarżąca spółka podnosiła, że Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] października 2006 r. unieważnił prawo ochronne na sporny wzór przemysłowy jedynie w części dotyczącej odmiany kołka przedstawionej na Fig. 5 i Fig. 5a. Żadna ze stron nie zaskarżyła tej decyzji co do pozostałe części, a Urząd Patentowy następną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. unieważnił prawo skarżącej w całości, nie przeprowadzając dowodów wskazanych przez sąd w wyroku z dnia 13 kwietnia 2007 r. W związku z tym Urząd wydał decyzję w części prawomocnie uprzednio rozstrzygniętej spełniając przesłankę z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej istotne jest to, że WSA nie zobowiązywał Urzędu do oceny sprawy pod kątem nowych jeszcze zarzutów, dotyczących zdolności rejestrowej rozpatrywanego wzoru, które musiały z urzędu być rozważone przez sąd. Oceniono bowiem, że dotychczas poczynione ustalenia w tym zakresie są prawidłowe. Urząd Patentowy rozpoznając sprawę w części rozstrzygniętej już prawomocnie (dotyczącej pięciu odmian wzoru), nie zaskarżonej i nie rozpoznawanej przez WSA - naruszył art. 16 k.p.a. Wydana przez organ i zaskarżona obecnie decyzja wykroczyła - w tej części - poza granice wniosku i wobec tego została wydana z naruszeniem art. 255 ust. 4 p.w.p. Skarżąca podkreślała, że zasada, iż postępowanie (po uchyleniu pierwotniej decyzji organu) toczy się od nowa, nie oznacza, że toczy się ono także w zakresie, w którym sprawa została już prawomocnie rozpoznana. Odmienny pogląd, kłóci się z zasadą trwałości decyzji administracyjnej. Urząd Patentowy błędnie natomiast założył, że niezaskarżenie części wydanej pierwotnie decyzji przez żadną ze stron, oraz uprawomocnienie się pierwotnej decyzji w tej właśnie jej części, nie stoi na przeszkodzie ponownemu badaniu sprawy w tym zakresie. Zatem, zdaniem skarżącej, zaskarżona obecnie decyzja jest dotknięta w tej części wadą nieważności.

Skarżąca nie zgadzała się z tym, że istotne cechy jej wzoru wynikają z cech funkcjonalnych, czym miałby być naruszony art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. podkreślając, że jej wzór ma oryginalny charakter. Jak podała, opisane cechy rozpatrywanego wzoru przemysłowego nie wynikają z jego funkcji technicznych, a w każdym razie w nie większym stopniu, niż jest to np. w przypadku innych rozwiązań felgi, krzesła, klamki, czy sztućców, których walorów estetycznych nikt nie próbuje kwestionować.

Spółka podkreślała, że ustawodawca, w art. 107 p.w.p. stwierdził jedynie, że prawo z rejestracji nie obejmuje cech wytworu, które wynikają wyłącznie z jego funkcji technicznej. Obejmuje natomiast a contrario te cechy, które pełnią nie tylko funkcję techniczną, ale również estetyczną.

Odnosząc się do naruszenia art. 102 p.w.p. spółka wyraziła przekonanie, że rozpatrywany wzór spełnia przesłanki uznania go za wzór przemysłowy określone w tym przepisie, ponieważ przedstawia nową i posiadającą indywidualny charakter postać wytworu, nadaną mu przez cechy jego konturów i kształtów. Wszystkie urzędy patentowe na świecie udzielają ochrony w kategorii wzorów przemysłowych na rozwiązania tego samego typu, jak rozpatrywany wzór, w tym także dokładnie na kołki. Skarżąca podkreślała to, że wnoszący o unieważnienie sam zgłosił do ochrony i uzyskał rejestrację szeregu wzorów przemysłowych przedstawiających różne postacie kołków, czego przykłady podano. Stwierdzając, że istnieją także liczne przykłady rozwiązań o podobnym charakterze do rozpatrywanego wzoru, chronione jako wzory przemysłowe rejestrowane przez WIPO (Światową Organizację Ochrony Własności Intelektualnej) w systemie Porozumienia Haskiego podano jednocześnie ich przykłady.

J. S., konstruktor, powołany na świadka w sprawie zeznał, że zęby i sinusoidalne rozcięcie kołka "... to elementy techniczne każdego kołka stosowane przez wszystkie firmy. Natomiast ich wygląd jest różny. Każda firma wprowadza różny wygląd, aby ich kołek wyglądał ładnie. Jeden klient uważa, że to jest ładny kołek, inny że nie. Niefachowcy kupując kołek kierują się wyglądem wizualnym, chyba, że sprzedawca zasugeruje konkretny kołek.".

Zgodnie z obserwacją rynku i zachowań nabywców, kształt kołka ma znaczenie w momencie jego prezentacji w sklepie oraz w chwili jego zakupu. Forma nadana temu elementowi ma zazwyczaj podstawowe znaczenie przy wyborze produktu przez jego ostatecznego odbiorcę. Przedmiotowy wzór z całą pewnością jest widoczny w czasie jego zakupu, wówczas też jego wygląd ma istotne znaczenie. Później następuje, jak to ujęła skarżąca, jego konsumpcja oraz zużycie wzoru. Wciąż jednak nawet wówczas wzór ten spełnia kryteria uznania go za wzór przemysłowy zgodnie ze wspólnotową wykładnią prawa, wynikającą a contrario z Dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów, której postanowienia - wbrew stanowisku Urzędu Patentowego - wydają się być jasne. Zgodnie z pkt 12 preambuły tej dyrektywy: "ochrona przyznana z tytułu rejestracji, nie obejmuje tych części składowych, które są niewidoczne podczas normalnego użytkowania produktu lub nie obejmuje tych cech danej części, które nie są widoczne podczas jej montowania, /.../." Inaczej mówiąc, te części wytworu, które są widoczne podczas normalnego użytkowania lub podczas montażu produktu - tak, jak jest to w przypadku rozpatrywanego wzoru, już po jego nabyciu przez ostatecznego klienta - objęte są ochroną z tytułu rejestracji wzoru. Jak podkreślała skarżąca powoływany przez Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji wyrok, był nieprzydatny do oceny stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie i bezpodstawnie został uznany przez Urząd, jako uzasadniający wydane orzeczenie. (Podobnie, jak nietrafnie Urząd przytaczał te fragmenty opisu wzoru, które nie zawierały opisu jego cech istotnych).

Zarzucając naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. podnoszono, że Urząd Patentowy niejako "wyręczy" wnioskodawcę na rozprawie w dniu [...] lipca 2008 r. w sformułowaniu rozszerzającym zarzut naruszając zasadę zaufania obywatela do organów Państwa.

Doszło również do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 164 i art. 255 ust. 1 p.w.p. Przepisy te zakładają aktywność dowodową stron, zwłaszcza wnioskodawcy dla wykazania zasadności zgłoszonych zarzutów związanych z żądaniem unieważnienia prawa ochronnego. Niezaprzeczalny pozostaje natomiast fakt, jak podkreślała skarżąca, że wnioskodawca nie tylko nie wykazał - jak twierdzi Urząd Patentowy - jakoby sporny wytwór nie mógł być uznany za wzór przemysłowy, ponieważ pełni on rzekomo wyłącznie funkcje techniczne, ale także wnioskodawca sam zaprzeczył tej tezie. Wnioskodawca nie tylko nie przedstawił żadnych dowodów, ani argumentów, które mogłyby uzasadnić ten zarzut, ale wręcz dostarczył dowodów przeciwnych, ponieważ sam wnioskował o udzielenie ochrony i jest uprawniony z rejestracji wzorów przemysłowych przedstawiających różne postacie kołków.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. skarżąca wskazywała, że Urząd Patentowy był zobowiązany przeprowadzić wszystkie niezbędne dowody, konieczne dla prawidłowego wyjaśnienia sprawy. Obowiązek ten był tym bardziej oczywisty, że wynikał dodatkowo z wytycznych udzielonych Urzędowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Tymczasem Urząd Patentowy, rozpoznając ponownie sprawę, uwzględnił wyłącznie wnioski dowodowe zgłoszone przez wnoszącego o unieważnienie, natomiast odmówił przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez uprawnionego, mimo, że dotyczyć miały one ustalenia tych samych faktów.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie.

Urząd Patentowy podnosił, że wyrok WSA z dnia 13 kwietnia 2007 r. dotyczył sprawy prowadzonej przez Urząd pod nr Sp. [...], w której wnioskodawca, na podstawi art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p., zarzucił spornemu wzorowi brak nowości. Dlatego zalecenia sądu dotyczyły powtórnego zbadania przez Urząd Patentowy materiału i okoliczności mających świadczyć o częściowym braku nowości spornego wzoru. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nadano jej nowy numer Sp. [...] i Urząd w celu wykonania wyroku WSA na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2008 r. wydał postanowienie. na drugiej rozprawie w dniu [...] lipca 2008 r. postępowanie toczyło się zgodnie ze wskazaniami sądu, aż do czasu, gdy wnioskodawca wycofał zarzut braku nowości spornego wzoru i podniósł nowy zarzut z art. 102 w zw. z art. 107 ust. 1 p.w.p. oraz wniósł o unieważnienie spornego wzoru w całości. Uprawniony natomiast nie dostrzegł wycofania zarzutu z art. 103 w zw. z art. 102 p.w.p. i usiłował kontynuować postępowanie w zakresie oceny nowości wzoru. Zatem zarzut skarżącej jest bezzasadny, bowiem wyrok WSA odnosił się do oceny nowości spornego wzoru na podstawie art. 103 p.w.p., a nie do oceny zdolności rejestracyjnej na podstawie art. 102 w zw. z art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Nie doszło również do naruszenia przepisów art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ uprawniony po wycofaniu przez wnioskodawcę zarzutu z art. 103 p.w.p. usiłował kontynuować postępowanie pomimo zmiany zarzutów w kierunku art. 102 w zw. z art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p., co jasno wynika z protokółu rozprawy. Natomiast wzory przemysłowe powoływane przez skarżącą nie były badane pod kątem ich zdolności rejestracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Stosownie do art. 117 ust. 1 p.w.p. do unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przepisy art. 89 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Wnioskujący o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego – W. K. – uzasadniał swój interes prawny tym, że przed zgłoszeniem przez spółkę uprawnioną z rejestracji swojego wzoru przemysłowego wnioskodawca już produkował i sprzedawał kołki rozporowe o wyglądzie tożsamym, jak wzór spółki W. Spółka ta wystąpiła przeciwko wnioskodawcy z roszczeniem dotyczącym naruszenia spornego prawa, czym doprowadziła do ograniczenia działalności gospodarczej wykonywanej przez wnioskodawcę. Zatem, jak wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2007 r. (sygn. akt II GSK 183/07) "Sam fakt uzyskania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego w sytuacji, gdy inny producent wprowadził wcześniej na rynek produkt o cechach podobnych do zarejestrowanego wzoru przemysłowego, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania istnienia po stronie tego producenta interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru". W świetle argumentacji wnioskującego o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, jak i mając na uwadze wymienione stanowisko NSA, W. K. miał interes prawny w żądaniu zawartym w swoim wniosku skierowanym do Urzędu Patentowego.

Skargą złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie VI SA/Wa 40/07 P. sp. j. z siedzibą w K. zaskarżyło decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2006 r., unieważniającą prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "[...]" nr [...]w części dotyczącej odmiany kołka przedstawionej na Fig. 5 i Fig. 5a, w części unieważniającej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, tj. dotyczącej odmian kołka podanych na Fig. 5 i Fig. 5a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2007 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 40/07 uchylił decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2006 r. w tej części w jakiej była ona zaskarżona, tj. w zakresie unieważniającym prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nr [...] czyli w zakresie dotyczącym odmian kołka przedstawionych na Fig. 5 i Fig. 5a. Z motywów sądu administracyjnego nie wynika by swoim rozstrzygnięciem objął prawo z rejestracji na cały wzór przemysłowy nr [...], tj. w zakresie dotyczącym wszystkich pozostałych odmian kołka, na które spółka W. otrzymała prawo z rejestracji. Zakres rozstrzygnięcia sądu administracyjnego wynika również z powołanej w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej – art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem rozstrzygał w granicach sprawy do niego skierowanej, które nakreślała skarga spółki W., a której granice podano wyżej. Sąd orzekający w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 40/07 nie uchylił rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego dotyczącego oddalenia wniosku W. K. co do unieważnienia spornego wzoru przemysłowego w całości. Gdyby bowiem takie rozstrzygnięcie podjął wydał by orzeczenie na niekorzyść skarżącej spółki, do czego byłby uprawniony na podstawie art. 134 § 2 p.p.s.a. Jednakże w takiej sytuacji wyrok stwierdzałby nieważność decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2006 r., a nie byłby wyrokiem decyzję tę uchylającym. Stosownie bowiem do art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Urząd Patentowy był zatem obowiązany do procedowania w sprawie, przede wszystkim zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku sądu administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2007 r. i nie zmieniało tego założenie dla tej samej sprawy, którą rozpoznał sąd administracyjny, nowej teczki i nadanie jej kolejnego numeru.

Wydając decyzję unieważniającą w całości prawo z rejestracji na wzór przemysłowy nr [...], Urząd Patentowy orzekł w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej decyzja ostateczną, bowiem jego decyzja z dnia [...] października 2006 r. został wzruszona jedynie w zakresie, w którym została zaskarżona. Urząd Patentowy nie prowadził postępowania w trybie nadzwyczajnym, zatem jego decyzja doprowadziła do sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym zarówno decyzji z dnia [...] października 2006 r. w zakresie nie uchylonym, jak i decyzji obecnie zaskarżonej.

Jednocześnie Urząd Patentowy nie zastosował się do art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do zmiany stanu faktycznego, a także nie doszło do zmiany stanu prawnego, na podstawie których procedował sąd administracyjny i Urząd Patentowy. Nie zmieniły się bowiem strony postępowania, ani przedmiot tego postępowania, który był znany stronom i Urzędowi Patentowemu już w czasie jego badania przed wydaniem uprzedniej decyzji administracyjnej i wyroku sądu. Przepis art. 153 p.p.s.a. w żadnym przypadku nie przewiduje zwolnienia organu od obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznawania sprawy oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu. Organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wytycznych sądu i oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Natomiast odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (przykładowo por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 lipca 1999 r. – sygn. akt IV SA 1177/97 oraz wyroki WSA w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2007 r. – sygn. akt II SA/Gd 422/07 i w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r. – sygn. akt IV SA/Wa 625/07).

Urząd Patentowy rozpatrując ponownie sprawę był więc związany wytycznymi sądu administracyjnego. Zakres rozpatrzenia sprawy organ administracji ustalił również w wydanym przez siebie postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2008 r. określając, iż "...dotyczy on unieważnienia w części prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]"[...]". W związku z tym dopuścił dowody osobowe z przesłuchania świadka i dowody z dokumentów. W takim też zakresie prowadził postępowanie do pewnego momentu, w którym skutkiem zmiany stanowiska wnioskodawcy w zakresie określenia podstawy prawnej żądania, odstąpił od wykonania wytycznych sądu. Stwierdził bowiem, że wnioski dowodowe zgłoszone przez uprawnioną z rejestracji, zgodnie z wytycznymi sądu, oddala, jako "nie mające znaczenia dla sprawy w związku z rozszerzeniem podstawy prawnej wniosku o unieważnienie spornego wzoru przemysłowego o art. 102 p.w.p. w zw. z art. 107 p.w.p.". Należy w tym miejscu podkreślić, iż na wnioskującym spoczywał obowiązek wykazania zasadności nowych zarzutów opartych na art. 102 i art. 107 p.w.p., gdyż jak wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2007 r. (sygn. akt II GSK 114/06) postępowanie o unieważnienie prawa z rejestracji toczy się w trybie spornym i do wnioskodawcy należy przedstawienie w tym postępowaniu zarzutów, twierdzeń i poparcie ich dowodami (por. również wyrok NSA z dnia 11 lipca 2006 r. – sygn. akt II GSK 82/06). Tymczasem organ administracji nie przeprowadzając postępowania w tym zakresie, niejako wyręczył wnioskodawcę z tego obowiązku, a nadto nie dopuścił dowodów zgłoszonych przez skarżącą uznając te dowody za nie mające znaczenia dla sprawy. W tych okolicznościach Urząd Patentowy nie tylko nie wykonał wytycznych sądu administracyjnego lecz nadto, z naruszeniem art. 7, art. 10 § 1, art. 75 i art. 77 § 1, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie przeprowadził postępowania administracyjnego z rozpatrzeniem argumentów stron, czym w rezultacie naruszył również art. 80 k.p.a. W świetle bowiem art. 255 pkt 9 p.w.p. inicjatywa dowodowa organu prowadzącego postępowanie sporne jest istotnie ograniczona wyłącznie do zbadania argumentów przedkładanych przez strony, a przedłożenia tych w szczególności skarżąca została pozbawiona.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stwierdzając wystąpienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.