Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 318/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 12 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Wolsztyna z dnia 27 grudnia 2021 r., nr [...], II. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2022 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania R. B., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia 27 grudnia 2021 r., [...] w sprawie odmowy przyznania odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H. P..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia 18 maja 2021 r. R. B. wystąpiła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. P.. Do wniosku zostało dołączone między innymi orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] września 2015 r., [...], w którym H. P. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 35. roku życia. Ponadto dołączono do wniosku decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznaniu renty rodzinnej R. B. od [...] czerwca 2020 r., to jest od dnia śmierci męża, na stałe. Załączono także opis czynności podejmowanych podczas opieki, w którym R. B. wskazała, że przygotowuje i kontroluje zażywanie leków w sposób regularny, załatwia sprawy urzędowe oraz zaprowadza do lekarza H. P.. Ponadto pomaga matce w codziennych czynnościach związanych z utrzymaniem higieny osobistej, przygotowuje posiłki oraz zaprowadza ją do środowiskowego domu samopomocy.

Do wniosku załączono także pismo R. B., reprezentowanej przez radcę prawnego A. L., w którym powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 wskazała, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej "u.ś.r.") w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślono, że powyższe nie pozostaje bez wpływu na sytuację wnioskującej. Jednocześnie wskazano, że R. B. posiada prawo do renty po zmarłym mężu w części, a w pozostałej części to prawo posiada córka wnioskodawczyni. W przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego R. B. wnosi o wypłatę tego świadczenia pomniejszonego o kwotę wypłacaną co do jej części z renty rodzinnej.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r., [...] Burmistrz odmówił przyznania R. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. P.. Wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W orzeczeniu o zaliczeniu H. P. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 35. roku życia. Ponadto Burmistrz wyjaśnił, że R. B. pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2021 r. R. B. odwołała się od powyższej decyzji. Wskazała, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Tym samym przepis ten nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono również, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane R. B. oraz pomniejszone o kwotę pobieranej renty rodzinnej. Pozbawienie osób na emeryturze lub rencie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego narusza zasadę równego traktowania.

Decyzją z dnia 14 września 2021 r., [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 18. roku życia albo pomiędzy 18. a 25. rokiem życia w trakcie nauki. Powyższe wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., który został uznany za niekonstytucyjny. Kolegium zaznaczyło, że w ponownym postępowaniu organ ustali czy R. B. zrezygnowała z zatrudnienia lub nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Ustalenia w tym zakresie organ powinien dokonać poprzez przeprowadzenie wywiadów środowiskowych. Dodatkowo, Burmistrz wyjaśni czy R. B. sprawuje oraz w jakim zakresie sprawuje opiekę nad matką oraz czy rezygnacja z zatrudnienia miała bezpośredni związek z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Pismem z dnia 20 września 2021 r., [...] Burmistrz wezwał R. B. do złożenia oświadczenia na okoliczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką oraz o wyjaśnienie czy wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki oraz do kiedy pozostawała aktywna zawodowo, a także czy stan jej zdrowia pozwala na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką.

Pismem z dnia 27 września 2021 r. R. B. poinformowała, że stan jej zdrowia pozwala na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką. Wykonuje ona czynności wskazane w załączonym do wniosku dokumencie pt. "Opis czynności podczas opieki nad osobą niepełnosprawną". R. B. oświadczyła także, że zrezygnowała z zatrudnienia na rzecz opieki nad matką i pozostawała aktywna zawodowo do kwietnia 2016 r.

Decyzją z dnia 15 października 2021 r., [...] Burmistrz ponownie odmówił przyznania R. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. P.. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., który nadal obowiązuje w systemie prawnym, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje R. B.. Ponadto Burmistrz podkreślił, że z przedłożonego pisma wynika, że wnioskodawczyni pozostawała aktywna zawodowo do kwietnia 2016 r. Natomiast z wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że R. B. zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej w dniu [...] grudnia 2020 r.

Pismem z dnia 25 października 2021 r. R. B. odwołała się od powyższej decyzji ponawiając argumentację przedstawioną w odwołaniu z dnia 12 sierpnia 2021 r.

Decyzją z dnia 24 listopada 2021 r., [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Ponownie wskazało, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy decyzji odmownej, gdyż przepis ten został uznany za niekonstytucyjny. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że Burmistrz nie przeprowadził w sposób należyty postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia. Z akt sprawy wynika, że H. P. uczęszcza do środowiskowego domu samopomocy. Brak jest jednak informacji czy korzysta z tego wsparcia codziennie, przez cały tydzień, ile godzin tam spędza oraz czy w związku z tym R. B. miałaby możliwość podjęcia pracy, np. w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Pismem z dnia 8 grudnia 2021 r. Burmistrz wezwał R. B. do złożenia oświadczenia i ustosunkowanie się do warunku "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia" w celu sprawowania opieki nad matką oraz od kiedy sprawuje opiekę nad matką, czy w przerwie między zawieszeniem a zamknięciem działalności gospodarczej sprawowała opiekę nad matką, czy stan zdrowia pozwala R. B. sprawować opiekę nad matką oraz czy H. P. uczęszcza do środowiskowego domu samopomocy codziennie, ile spędza tam godzin oraz czy R. B. w tym czasie miałaby możliwość podjęcia zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W oświadczeniu z dnia 23 grudnia 2021 r. R. B. wskazała, że opiekę nad matką sprawuje nieustannie od kwietnia 2016 r. W przerwie między zawieszeniem a zamknięciem działalności gospodarczej także sprawowała opiekę nad matką. Stan zdrowia R. B. pozwala na sprawowanie tej opieki. H. P. uczęszcza do domu samopomocy od poniedziałku do piątku w godz. 9-13. W tym czasie R. B. załatwia bieżące sprawy, takie jak zakupy. Podjęcie pracy jest niemożliwe, gdyż w przypadku kiedy matka źle się czuje R. B. musi z nią zostać w domu.

Decyzją z dnia 27 grudnia 2021 r., [...] Burmistrz odmówił przyznania R. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. P.. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia ponownie był art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Pismem z dnia 4 marca 2022 r. R. B., po przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, odwołała się od powyższej decyzji ponawiając wcześniejszą argumentację.

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2022 r., [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że w ocenie organu zakres sprawowanej przez R. B. opieki nad matką nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia czy pracy zarobkowej. Czynności opiekuńcze wskazane przez R. B. w większości są związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i nie kolidują z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową. H. P. jest poza domem przez cztery godziny dziennie, pięć dni w tygodniu. Ponadto Kolegium wskazało, że R. B. prowadziła działalność gospodarczą aż do [...] kwietnia 2016 r. kiedy to została ona zawieszona, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności H. P. uzyskała [...] czerwca 2015 r. Nie istnieje zatem bezpośredni i ścisły związek między niepodejmowaniem zatrudnienia (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaną opieką.

W skardze R. B. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania (k[...]-[...] akt sądowych), zarzucając przy tym naruszenie:

1) art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i brak zebrania całego materiału dowodowego, co z kolei skutkuje wadliwym – to jest niedostatecznie wyjaśnionym – stanem faktycznym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 7 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony;

3) art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. poprzez określenie, iż stanowi on przeszkodę do uznania, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane osobie, która jest faktycznym opiekunem.

W uzasadnieniu skarżąca zanegowała stanowisko Kolegium dotyczące tego, że opieka, którą sprawuje, nie jest na tyle absorbująca, aby nie mogła pracować. Wraz z matką mieszka w tej miejscowości od czterech lat. Nie zna tam za wiele osób i z nikim nie utrzymuje kontaktu. Dlatego też matka skarżącej jest zawożona przez skarżącą do Dziennego Domu Seniora, aby miała jakikolwiek kontakt z innymi ludźmi. Po drugie, podczas gdy skarżąca prowadziła działalność gospodarczą i opiekowała się swoją matką, wówczas żył jeszcze mąż skarżącej i ojciec skarżącej, którzy pomagali jej w sprawowaniu opieki nad H. P.. Po śmierci ojca i męża skarżącej jedynym opiekunem niepełnosprawnej pozostaje R. B.. Po trzecie, H. P. nie przebywa w Domu Seniora codziennie i wtedy pozostaje pod opieką tylko i wyłącznie skarżącej. Przykładowo, w dniach 19, 20, 21 kwietnia 2022 r. matka skarżącej w ogóle nie była w Domu Seniora+. Po czwarte, R. B. nie może podjąć zatrudnienia, bo stan zdrowia jej matki jest ciężki i uległ pogorszeniu po śmierci męża i ojca skarżącej. Obecnie skarżąca poświęca swojej niepełnosprawnej matce cały czas wolny i wykonuje czynności, który wykraczają poza czynności normalnego gospodarstwa domowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. [...] akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Na wstępie Sąd wyjaśnia dla jasności – z uwagi na to, że ta kwestia była zgłaszana przez organ pierwszej instancji w toku postępowania – iż w sprawie nie można stwierdzić negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, należy stwierdzić, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej.

Warto ponadto zaznaczyć, że przeszkodą dla przyznania R. B. świadczenia pielęgnacyjnego nie może być fakt posiadania przez nią prawa do renty rodzinnej. Z akt wynika, że skarżąca pobiera rentę rodzinną po mężu od [...] czerwca 2020 r., to jest od dnia jego śmierci. Renta ta nie była przyznawana w zbiegu ze świadczeniami wymienionymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Nie występuje zatem negatywna przesłanka z tego przepisu.

W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią sporną jest to, czy ocena organu co do zakresu sprawowanej przez R. B. opieki nad niepełnosprawną matką H. P. może uzasadniać stwierdzenie, że znajduje się ona w sytuacji takiej oto, że sprawowana opieka nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia. Organ doszedł właśnie do takich wniosków – przyjął tym samym, że nie podejmowanie przez R. B. zatrudnienia nie pozostaje w związku ze sprawowaną opieką i oznacza to, że skarżąca nie spełnia przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym kontekście Sąd pragnie stwierdzić, co następuje. W u.ś.r. nie znajduje się przepis, który umożliwiałby organom rozstrzygającym w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych ocenę stanu zdrowia osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz zakresu opieki, której wymaga.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wymienionym w nim osobom "jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Jednocześnie Sąd zaznacza, że warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może – co do zasady – sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania w środowisku.

W tym miejscu należy też podkreślić, że wymagająca opieki H. P. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym na stałe mocą orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] września 2015 r., [...] W orzeczeniu tym, w punkcie V.7 zaznaczono, że niepełnosprawna wymaga długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji.

H. P. została więc zakwalifikowana do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności wymagających długotrwałej opieki lub pomocy innych osób przez kompetentny do tego organ posiadający profesjonalną wiedzę z zakresu medycyny. Jest to osoba wymagająca również korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt V.6. orzeczenia [...]). Rozstrzygnięcie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. o stanie zdrowia osoby wymagającej opieki nie podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej. Jest to bowiem orzeczenie wydane w odrębnej procedurze, jednakże i w niej przewiduje się zasadę trwałości takich orzeczeń. Należy więc przyjmować, że rzeczywistość kształtuje się tak, jak orzeczono w związku z domniemaniem legalności tegoż orzeczenia. To z kolei powinno prowadzić do wniosku, że H. P. jest istotnie osobą wymagającą pomocy, aby samodzielnie egzystować w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Z orzeczenia o niepełnosprawności H. P. wynika niespornie, że potrzebuje ona pomocy w codziennym życiu. Tę pomoc świadczy jej córka – skarżąca. Sąd podkreśla słowo "opieka", które wybrzmiewa w części wspólnej art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ponieważ Kolegium kwestionuje fakt, że świadczona opieka przez skarżącą na rzecz jej matki nie pozwala jej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, należy zrekonstruować znaczenie powołanego słowa. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "opieka", oznacza ono "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 608). Ustawodawca stanowi prawo przede wszystkim używając znaczeń słów przyjętych w języku polskim, gdyż język ten jest narzędziem komunikacji ustawodawcy z adresatami norm prawnych. Oznacza to, że ustawodawca przyjmuje takie znaczenie słownictwa stosowanego w tekstach aktów normatywnych, jakie jest ich znaczenie w języku polskim. Słownikowe znaczenie słowa "opieka" obejmuje szerokie spektrum czynności zmierzających do zachowania dobrostanu osoby, nad którą sprawuje się ją. Nie oznacza to, wbrew kierunkowi rozumowania Kolegium, że sprawowanie opieki w myśl przepisów u.ś.r. ma, czy też miałoby polegać na opiekowaniu się osobą bardzo poważnie dotkniętą problemami zdrowotnymi (z reguły wówczas wyłącznie leżącą). Twierdzenie Sądu w składzie orzekającym jest w pełni akceptowane przez orzecznictwo. "Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby." (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., III SA/Gd 996/21 oraz w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., II SA/Lu 795/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu w realizacji czynności fizycznych, ale też może to być potrzebne osobie niepełnosparwnej wsparcie psychiczne przez wspólne przebywanie, rozmowę, pomoc w codziennych czynnościach, udzielanie wskazówek czy po prostu kontrola osoby niepełnosprawnej. Okoliczności powyższe muszą niewątpliwie być uwzględniane również w sytuacji przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2022 r., II SA/Po 489/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności musi być więc wystarczające do przyjęcia, że stała lub długotrwała opieka jest konieczna i tylko zmiana tego orzeczenia we właściwym trybie przez odpowiednie organy pozwala na odmienną ocenę (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lipca 2020 r., II SA/Lu 175/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie R. B. złożyła [...] grudnia 2021 r. przed pracownikiem organu oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że sprawuje opiekę nad matką i jej stan zdrowia na to pozwala. Matka od poniedziałku do piątku w godzinach od 9-13 uczęszcza do Dziennego Domu "Senior+" (nazwanego przez skarżącą "Domem Samopomocy"). R. B. w tym czasie załatwia bieżące sprawy, takie jak robienie zakupów. Zarazem skarżąca oświadczyła, że w istniejących uwarunkowaniach nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Gdy matka źle się czuje, skarżąca musi z nią zostać w domku.

Mając na uwadze powyższe, gdyby przyjąć rozumowanie Kolegium, zgodnie z którym nie ma przeszkód, aby R. B. nie podejmowała zatrudnienia, H. P. byłaby pozostawiona sama sobie. Jej schorzenia, które wymagały zakwalifikowania do grupy znacznego stopnia niepełnosprawności mogłoby sprowadzić na nią zagrożenie zdrowia lub życia. Warto odnotować, że wedle opisu czynności opiekuńczych z dnia 18 maja 2021 r. utrwalonego w aktach H. P. wymaga wsparcia przy czynnościach higieny, na przykład przy wchodzeniu i wychodzeniu z wanny, z uwagi na zawroty głowy po przebytym wylewie; konieczne jest także kontrolowanie przyjmowania posiłków, o których niepełnosprawna zapomina. Potrzebna jest jej także pomoc emocjonalna. Sąd administracyjny, ani organ administracji publicznej nie mogą oceniać tego, czy skarżąca ma jeszcze czas na podjęcie jakiejkolwiek pracy w sytuacji, gdy z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika obowiązek świadczenia pomocy przez osobę trzecią, aby umożliwić osobie schorowanej samodzielną egzystencję. Z tego względu należało stwierdzić, że skarżąca nie może podjąć zatrudnienia albo jakiejkolwiek innej formy zarobkowej z uwagi na konieczność długotrwałego sprawowania opieki nad swoją matką.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności tezy, na której oparto zarzuty skargi. S. H. Prządka jest osobą, która zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności wymagającą długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to nie można w tym kontekście uznać, że jej jedyna opiekunka i zamieszkująca z matką R. B. może podjąć pracę. Kolegium, a przed nim Burmistrz dopuścili się naruszenia prawa materialnego w ten sposób, że uznali, iż nie zachodzi związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że związek istnieje. Wedle wyjaśnień i oświadczeń skarżąca opiekuje się matką, która wymaga pomocy w samodzielnej egzystencji.

W tym stanie rzeczy, z powodów opisanych wyżej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.").

Końcowo Sąd zaznacza, że oceniając sprawę przez pryzmat formalny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. Organy podjęły starania, aby procesowo ustalić stan faktyczny, który ostatecznie jest czytelny, natomiast wyprowadziły dalej niewłaściwe wnioski w kontekście przepisów prawa materialnego (o czym wyżej). Zdaniem Sądu nie naruszono również art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Przepis ten dotyczy pozostawania niepełnosprawnego w związku małżeńskim, co nie koresponduje z okolicznościami niniejszej sprawy. Sąd zakłada więc, że wskazany wyżej zarzut wymieniono w skardze omyłkowo.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. 2018 r., poz. 265).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku (art. 153 P.p.s.a.). Sąd zastrzega jedynie, że gdy chodzi o płaszczyznę dowodową, to stan faktyczny (co do okoliczności sprawowania opieki skarżącej nad matką) przyjął i oceniał na podstawie nie kwestionowanych materiałów zebranych w aktach, w szczególności opisu czynności opiekuńczych z dnia 18 maja 2021 r. oraz późniejszego oświadczenia skarżącej z dnia 23 grudnia 2021 r. Jeżeli natomiast organ uzna, że okoliczności sprawy wymagają na przykład aktualizacji, będzie on uprawniony do przeprowadzenia czynności dowodowych według potrzeb, choćby w drodze wywiadu środowiskowego.