Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 52/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art.60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki Protokolant Starszy sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Ł.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Skarżący, Ł.G., wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.

Rozstrzygnięcia organów zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy.

W dniu 5.05.2017 do organu pierwszej instancji wpłynął skarżącego o przyznanie płatności na rok 2017. Skarżący w zadeklarował, że ubiega się o płatności do wskazanych we wniosku działek rolnych o łącznym obszarze 125,43 ha w ramach następujących schematów pomocowych: jednolitej płatności obszarowej (zwana dalej płatnością JPO), płatności za zazielenienie, - płatności dodatkowej - zwaną dalej płatnością redystrybucyjną, płatności dla młodych rolników - zwana dalej płatnością PMR oraz płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - zwanej dalej płatnością PSTR.

W odpowiedzi na wezwanie organu pełnomocnik skarżącego J.G. przedłożył szereg dokumentów, m.in. t.j.: umowa dzierżawy z dnia [...]-06-2015 r. na działki rolne o nr [...] obręb [...], łączna powierzchnia 135,1558 ha podpisane przez skarżącego i S.T., - wypis z rejestru gruntów dla działki [...] obręb [...] - właściciel Ł.G. z dnia [...].09.2015 r., - zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów i budynków z dnia [...].09.2014 dla działek [...], na podstawie umowy dzierżawy R i Ł.G. z dnia [...].06.2014 roku, - zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów i budynków z dnia [...].08.2015 dla działek [...], na podstawie umowy dzierżawy S.T. i Ł.G. z dnia [...].06.2015 roku, - akt notarialny nr [...] z dnia [...].06.2015 r. kupna działki [...] o powierzchni 4,6024 ha przez Ł.G. od S.T., - certyfikat ekologiczny T z dnia [...].09.2016 r. na mieszankę strączkowo-zbożową (ziarno), proso (ziarno) i pszenżyto ozime (ziarno), szereg faktur wystawionych przez skarżącego oraz na jego rzecz.

W swoim piśmie z dnia [...].4.2018 r. skarżący, oświadczył, że w gospodarstwie sprawuje rolę zarządczą, oraz że działki rolne użytkuje na podstawie dołączonych umów i aktu notarialnego. Środki do produkcji pochodzą z zakupów bezpośrednich, a sprzedaż oparta jest na sprzedaży bezpośredniej. Natomiast maszyny i urządzenia do produkcji rolniczej zapewniają firmy zewnętrzne.

Skarżący wyjaśnił również, odpowiadając na wezwanie organu, że nasiona łubinu w ilości 20 t pochodziły z roku poprzedniego, siano zebrane w ilości 4 t sprzedano odbiorcom indywidualnym, a zabiegi wykonane przez R sp. z o.o. dotyczyły orki, uprawy agregatem oraz siewu łubinu.

W wyniku przedmiotowej kontroli administracyjnej organ I instancji ustalił istnienie ścisłych powiązań, z osobą pełnomocnika, tj. J.G. oraz S.T., którzy dokonali multiplikacji podmiotów, które następnie z osobna mogły ubiegać się o przyznanie płatności obszarowych z ominięciem kwotowych limitów dofinansowania przysługującego jednemu gospodarstwu rolnemu. Organ I instancji ustalił w szczególności, że J.G. oraz S.T. podzielili potencjał spółki R powołując nowe podmioty, tj. T sp. z o.o. oraz P sp. z o.o. Ponadto sukcesywnie tworzyli nowe dodatkowe spółki, tj., D Sp. z o.o., L Sp. z o.o., J Sp. z o.o. (powstała z podziału R), T Sp. z o.o., T Sp. z o.o., P Sp. z o.o., K Sp. z o.o., a następnie rozpisali na te podmioty ziemię z ich majątku. Ustalono ponadto, że działki ewidencyjne nr [...] obręb [...], zgłoszone przez Ł.G. do płatności obszarowych, zostały wydzierżawione mu przez S.T. na mocy umów dzierżaw z dnia [...].06.2015 r. Dodatkowo ustalono, że J.G. jest pełnomocnikiem J.G., która również złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2017, i która działalność rolniczą opiera na współpracy z podmiotami powiązanymi osobowo i kapitałowo J.G. i S.T.. Nadto wnioski obszarowe w 2017 r. zostały osobno złożone przez S.T. i J.G. w ramach ubiegania się o płatności obszarowe, jako osoby fizyczne.

Oceniając wskazane okoliczności organ stwierdził, że J.G. i S.T. dokonując podziału R Sp. z o. o. i powołując nowe dodatkowe podmioty, dokonali multiplikacji, co umożliwiło obejście przepisów ograniczających wielkość wsparcia dla pojedynczego gospodarstwa w ramach płatności bezpośrednich, płatności ONW oraz PRŚ, RE, PRSK. W ocenie organu wszystkie jednostki produkcyjne, tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby, tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane z S.T. oraz J.G.. Organ uznał, że takie elementy jak: struktura i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, struktura osobowa (te same osoby fizyczne oraz prawne występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, iż poszczególne podmioty występujące w 2017 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej (również w ramach programów: ONW i rolnośrodowiskowego) z pominięciem ograniczenia co do deklaracji powierzchni i degresywnych stawek płatności. Tym samym w sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie bezpośrednio bądź pośrednio S.T. oraz J.G.. W ocenie organu zorganizowanie kilkunastu podmiotów (spółek kapitałowych i osób fizycznych) przez te same osoby jest w realiach sprawy sztucznym działaniem w celu obejścia modulacji wynikającej z przepisów prawa ustanowionych w: art. 13 oraz art. 15 ust. 2 Ustawy oraz innych przepisach prawa (tożsame działki deklarowane do poszczególnych rodzajów pomocy finansowej, tj. § 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem PRŚ, § 3 ust. 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364) – zwanego dalej Rozporządzeniem ONW oraz § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 maja 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U z 2015 r., poz. 655).

Organ I instancji uznał, że w sprawie należy zastosować art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W ocenie organu przyznanie skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017 stałoby również w sprzeczności z regulacją wyrażoną w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 2988/95, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Ustalenia organu I instancji znalazły swoje odzwierciedlenie w decyzji z dnia [...].04.2019 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając organowi pierwszej instancji:

I. Rażące naruszenie prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem, ani posiadaczem gospodarstwa rolnego,

II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do przyznania płatności i nie spełnia wymogów do przyznania takiej płatności;

2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący podjął działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego,

3. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego,

4. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje, iż skarżący powinien wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność PRŚ, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności tj. niewłaściwe zastosowanie norm: a) art. 18 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich; b) § 2 Rozporządzenia ONW; c) § 20 ust. 1 i 2 oraz §13a Rozporządzenia PRŚ; d) § 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020; e) art. 13, art. 15 ust. 2 ustawy.

III. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego, poprzez naruszenie:

1. art. 3 i 24 ust. 8 Ustawy, poprzez niewłaściwe i nieterminowe przeprowadzenie postępowania, przedłużające się prowadzenie postępowania, nieudzielanie żadnych wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych, uniemożliwienie przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych;

2. art. 77 K.p.a., poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie;

3. art. 80 K.p.a. poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego,

4. art. 10 K.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie,

5. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym

naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak: a) zasada praworządności (art. 6 K.p.a.); b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego, interesu społecznego i interesu obywateli (art. 7 K.p.a.); c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 K.p.a.); d) art. 9 K.p.a., albowiem organ nie poinformował na żadnym etapie postępowania czego naprawdę dotyczy postępowanie, uniemożliwiając stronie podjęcie skutecznej obrony i złożenia wniosków dowodowych, nadto w kolejnych zawiadomieniach o niezałatwieniu sprawy w terminie organ wskazywał na konieczność ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach rolnych, przez co wprowadził stronę w błąd, co do zakresu prowadzonego postępowania; e) zasada zasadności przesłanek (art. 11 K.p.a.); f) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a K.p.a.) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki; g) zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a.) albowiem postępowanie trwało 10 miesięcy licząc od dnia 1 marca 2018, kiedy miała być wydana w sprawie, a 17 miesięcy od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie doprowadziło do wniosku, że pełnomocnik skarżącego J.G. oraz S.T. w sposób sztuczny wykreowali szereg podmiotów, m.in. spółek prawa handlowego oraz gospodarstw prowadzonych przez osoby fizyczne, w celu upozorowania prowadzenia przez nie odrębnej działalności rolniczej. Grunty wchodzące w skład majątku S.T. zostały podzielone i przypisane w/w podmiotom ale również osobom fizycznym, tj. m.in. skarżącemu, który nie prowadzi gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą, gdyż grunty, które zostały mu formalnie przypisane w rzeczywistości zarządzane są przez S.T. i J.G.. Podział potencjału produkcyjnego pochodzącego z majątku S.T. i J.G. na rzecz nowo wykreowanych podmiotów dokonany został w celu uzyskania płatności do gruntów w kwotach większych niż możliwe do uzyskania w ramach jednego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Dalej organ wyjaśnił, że

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z danych zawartych w KRS R Sp. z o. o. została zarejestrowana dnia [...].08.2002 r. Prezesem Zarządu spółki jest S.T., który posiada również 888 z 7400 udziałów, a prokurentem w spółce jest J.G.. Ponadto 6512 udziałów w spółce R przypada podmiotowi P Sp. z o.o., w której zarząd aktualnie pełnią S.T. (Prezes Zarządu) oraz J.G. (Wiceprezes Zarządu). Aktualnie udziały w spółce P Sp. z o.o. posiada podmiot M Sp. z o.o., w której większość udziałów posiada J.G.. Z danych zawartych w KRS wynika, iż dnia [...].05.2013 r. zarejestrowano Spółkę T natomiast dnia [...].10.2014 r. zarejestrowano Spótkę P, które na podstawie art. 529 § 1 list. 4 Kodeksu spółek handlowych powstały z podziału R Sp. z o. o. Udziały w spółce T Sp. z o. o. posiadają spółki D Sp. z o. o. (1/2 udziału) oraz spółka P Sp. z o. o. (1/2 udziału) a Prezesem Zarządu jest J.G.. W odniesieniu do spółki P Sp. z o. o. S.T. jest Prezesem zarządu jak i współwłaścicielem (49 z 50 udziałów), natomiast w spółce D Sp. z o. o. S.T. jest Prezesem zarządu a współwłaścicielem jest spółka A Sp. z o. o., w której podobnie jak w opisanych wcześniej spółkach S.T. jest Prezesem zarządu jak i współwłaścicielem (49 z 50 udziałów), natomiast udziały w P Sp. z o. o. posiadają spółki A Sp. z o, o. (1/2 udziału) oraz spółka P Sp. z o. o. (1/2 udziału) a Prezesem Zarządu jest J.G.. Zarówno spółka T, jak również P, złożyły wnioski o przyznanie płatności na rok 2017. J.G., który pełni funkcję prezesa zarządu w spółkach D Sp. z o.o., L Sp. z o.o., J Sp. z o.o., T Sp. z o.o., T Sp. z o.o., P Sp. z o.o., K Sp. z o.o., w których udziały posiada pośrednio S.T., oraz które w roku 2017 również złożyły wnioski o przyznanie płatności obszarowych.

Organ podkreślił, że J.G. jest pełnomocnikiem skarżącego Ł.G. a także J.G., która podobnie jak skarżący, również złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2017. Nadto J.G. oraz S.T. wystąpili w roku 2017 o płatności indywidualnie, tj. jako osoby fizyczne.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w przedmiotowych spółkach tylko S.T. oraz J.G. mają istotny wpływ na ich działalność. Nikt inny nie zasiada w zarządzie tych spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów.

W ocenie organu odwoławczego podmiotom tym nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. W przypadku podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. W zarządach wszystkich wskazanych spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G.. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w tych spółkach przez inne osoby. W ocenie organu, realny wpływ na sposób działalności tych spółek mają tylko S.T. i J.G.. Tym samym wszystkie 10 spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą ww. osób. Nadto wszystkie spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Mają tych samych kontrahentów, z którymi zawierane były opcje kupna środków produkcji i sprzedaży płodów rolnych, tych samych doradców rolnych oraz księgowość.

Organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie sprawie R sp. z o. o. ma kluczowe znaczenie. Podkreślił, że R sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z bilansu tej spółki sporządzonego na dzień [...] grudnia 2017 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada aktywa zapisane pod pozycjami: grunty; budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny; środki transportu, inne środki trwałe. Na podstawie analizy systemu , o którym mowa w art. 9a ustawy EP organ stwierdził, że wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Przy czym od 2013 r., nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R.

W ocenie organu odwoławczego sposób podziału spółki R potwierdza tezę, iż chodziło jedynie o rozdrobnienie areału gruntów pozostających w zasobach tej spółki w celu uzyskania płatności poprzez nowo zawiązane podmioty, które nadal były kierowane przez zarząd i udziałowców spółki dzielonej.

Zwrócono uwagę na fakt, iż podmioty P Sp. z o.o., T Sp. z o.o., T Sp. z o.o., J Sp. z o.o., D Sp. z o.o., L Sp. z o.o., T Sp. z o.o., P Sp. z o.o., K Sp. z o.o., a także J.G., J.G., Ł.G., nie posiadają kadry pracowniczej oraz niezbędnej infrastruktury do prowadzenia działalności rolniczej. Wymusiło to konieczność korzystania przez te podmioty z usług świadczonych przez podmioty trzecie. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż w/w spółki kapitałowe oraz osoby fizyczne zawarły jednobrzmiące umowy na świadczenie usług rolniczych z podmiotami R Sp. z o.o. oraz R Sp. z o.o. (wykaz umów s. 29 - 30 decyzji). Działalność spółek R sp. z. o, o. oraz R sp. z o. o. również pozostaje w gestii S.T. i J.G.. Księgowość spółek zlecona jest do spółki macierzystej R. Podobna sytuacja występuje w przypadku pozostałych nowo zawiązanych podmiotów tj., D sp. z o.o., T sp. z o. o . T sp. z o. o., P sp. z o.o. K sp. z o. o., a także w przypadku J.G., J.G. i Ł.G., którym to spółkom i osobom przypisano jedynie grunty zgłaszane do dopłat. Jednak wymienione osoby prawne i fizyczne, zdaniem organu odwoławczego, nie prowadzą odrębnych gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił wniosek organu I instancji, że adresy zarówno siedzib spółek, jak i do korespondencji przewijają się we wszystkich omawianych podmiotach, które zgłosiły się o przyznanie płatności. Zaznaczył, że o ile zabieg taki jest prawnie dozwolony to w okolicznościach niniejszej, sprawy, musi budzić wątpliwości.

W ocenie organu odwoławczego, nowo powstałe podmioty nie stanowią gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą, gdyż nie posiadają niezbędnej do tego kadry pracowniczej oraz infrastruktury, a ich działalność opiera się na zlecaniach wszystkich wymaganych usług podmiotom zewnętrznym (którymi w znacznej mierze są spółki powiązane kapitałowo i osobowo ze S.T. i J.G.).

Organ podkreślił, że w przypadku skarżącego o pozorności jego samodzielnej działalności rolniczej świadczą m.in. zapisy umowy dzierżawy zawarła dnia [...] czerwca 2015 r., której przedmiotem jest wydzierżawienie wyżej wymienionemu przez S.T. 135,16 ha nieruchomości gruntowych. W § 5 w/w umowy postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł, co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych. Co więcej w § 5 pkt. 2 w/w umowy stwierdzono, że całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy, tj. w dniu [...].07.2025 r. i to w sytuacji, w której obowiązek opłacania podatku rolnego spoczywać miał na wydzierżawiającym. W ocenie organu odwoławczego rezygnacja przez S.T. z części swojego potencjału produkcyjnego, ma pozorny charakter w celu zmultiplikowania pomiotów mogących ubiegać się o zwiększone płatności obszarowe. W przypadku skarżącego stwierdzono ponadto, że nie sporządza on oświadczeń i wyjaśnień, które osobiście podpisuje, czego przykładem są wyjaśnienia z dnia [...].04.2018 r. Analiza treści dokumentu wskazuje bowiem, iż powstał on na bazie szablonu wykorzystywanego przez pozostałe spółki, czego dobitnym dowodem jest zdanie zawarte w pkt. Ad. 2 pkt 2) cyt. : "Środki produkcji spółka zapewnia poprzez: zakupy bezpośrednie, maszyny i urządzenia rolne ..." oraz Ad. 2 b), cyt. "Zabiegi techniczne spółka realizuje...". Dowodzi to w ocenie organu jednoznacznie, że skarżący nie zajmuje się bezpośrednio sprawami gospodarstwa, które rzekomo prowadzi. O pozorności działalności skarżącego świadczy w ocenie organu również to, że jego działania sprowadzają się w praktyce do zlecania wszystkich czynności podmiotom trzecim, często powiązanym takim, jak R lub takim jak A J.P., który wykonuje usługi na rzecz wskazanych, powiązanych osobowo lub kapitałowo podmiotów.

W ocenie organu odwoławczego przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 na rzecz skarżącego stałoby w oczywistej sprzeczności nie tylko z zasadami rzetelnego finansowania i wydatkowania środków unijnych, ale przede wszystkim z celami wspólnej polityki rolnej wskazanymi w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz w art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013, którymi są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizacja rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów; f) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; g) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; h) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Celem zatem pomocy dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej nie jest wspieranie podmiotów, które pozorują status rolnika. Jeżeli natomiast mamy do czynienia ze stworzeniem tylko pozorów (sztucznych warunków), by uzyskać dopłaty, jest to sprzeczne z celami systemu wsparcia producentów rolnych.

W roku 2017 skarżący nie spełniła cele wspólnej polityki rolnej jakimi są: zapewnienie (...) odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie oraz osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy, czy optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej. Organ wskazał, że J.G. w zeznaniach złożonych w dniu [...].09.2019 r. stwierdził wprawdzie, iż prace na rzecz skarżącego Ł.G. wykonują okoliczni rolnicy, jednak argumentacja taka jest w ocenie organu mało wiarygodna, ponieważ brak jest w tym zakresie jakichkolwiek dowodów. Takowe mogłyby stanowić np. potwierdzenia przelewów za wykonaną pracę (pensja za pracę jest elementem naturalnym i należnym), a tych do sprawy nie wniesiono. Ponadto jak wynika z zeznań J.G., Ł.G. nie zatrudnia żadnych pracowników. Tym samym nie sposób mówić, że poprzez podział ziemi z majątku J.G. i S.T. zapewniono osiągnięcie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie oraz racjonalnym wykorzystaniu siły roboczej. Dalej organ wskazał, że zabiegi agrotechniczne w przypadku nowych podmiotów realizowane są na podstawie stałej ramowej umowy o współpracę z dnia [...].03.2016 r. zwartej ze spółką R Sp. z o. o., która - wg tejże umowy - ma zapewnić pracowników. Z kolei sprzęt zapewnia spółka R sp. z o. o. Organ odwoławczy zaznacza, iż tożsame umowy podpisały pozostałe osoby prawne i fizyczne wymienione w niniejszej decyzji jako zmultiplikowane podmioty. Zatem w założeniu wszelkie prace na areale ponad 1700 ha gruntów będących w zarządzie S.T. i J.G. wykonywać mieli pracownicy spółki R Sp. z o. o. za pomocą sprzętu należącego do R sp. z o. o., a co za tym idzie, ani wydzielone z R spółki ani żaden inny zmultiplikowany podmiot wnioskujący o płatności nie jest w stanie wypełnić celów wspólnej polityki rolnej jakim jest podniesienie indywidualnego.

Dyrektor OR ARiMR za niewiarygodne uznał wyjaśnienia odnośnie przyczyn podziału spółki R, tj., że nastąpiło to na skutek znacznych szkód majątkowych w spółkach w wyniku popełnienia przestępstwa przez były zarząd tych spółek oraz, że celem tego podziału było poprawienie wizerunku spółki, odzyskanie zaufania rynku, nawiązanie i utrzymanie kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami na rynku rolnym. Organ stwierdził, że pełnomocnik strony nie wyjaśnił, jakie są różnice pomiędzy prowadzeniem działalności na gruntach przez spółkę macierzystą R sp. z o. o., a prowadzeniem działalności przez spółki nowo wydzielone. Nie wyjaśniał jakie korzyści nastąpiły po przeniesieniu gruntów do spółek P i T i z jakiego powodu nastąpiło obniżenie kosztów obsługi i kosztów utrzymania. Organ zaznaczył, że nowo zawiązane podmioty wszystkie prace polowe, jak również księgowość, zwrotnie zlecają do podmiotów powiązanych, w tym do spółki macierzystej. Również kierownictwo tych spółek nadal składa się z tych samych osób.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie może się zgodzić z tezą, że spółka R sp. z o. o. zmniejszyła swój zakres działalności gdyż wyzbyła się części gruntów - jednakże grunty te weszły w posiadanie nowo wydzielonych spółek i zarządzane są dokładnie w taki sam sposób w nowo zawiązanych spółkach. Pełnomocnik nie wyjaśniała natomiast, w jaki sposób udziałowcy polepszyli sytuację w zakresie zobowiązań. Przecież część zobowiązań została przeniesiona na nowo wydzielone spółki i ciąży na tych nowo wydzielonych spółkach, w których udziały nadal pozostają w rękach tych samych osób. W opinii organu odwoławczego widoczne są wady omawianej operacji, którym jest niewątpliwie zwiększony zakres działań zakresie administracji i księgowości. W ramach pozorowania działalności nowo utworzonych podmiotów, w celu prowadzenia działalności rolniczej, koniecznym stało się zawarcie szeregu umów, zlecania księgowości, fakturowania usług i sprzedaży na odrębne spółki, konieczność fakturowania produktów przekazywanych między spółkami itd.

Organ zaznaczył, że R sp. z o. o. nie zmieniła nazwy w celu odbudowania zaufania do rolników. Ponadto w ocenie organu wątpliwa jest zasadność wydzielenia nowych podmiotów prawnych, w przypadku gdy R sp. z o. o. miała możliwość sprzedaży ziemi celem pozyskania środków na spłatę zobowiązań.

Odnosząc się z kolei do podniesionego w odwołaniu argumentu o nowelizacji przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego organ odwoławczy wyjaśnił, że podział bazy produkcyjnej przez J.G. i S.T. miał miejsce w latach 2013 - 2015 (poza spółkami P i Z zarejestrowanymi w KRS na początku 2016 r.). Natomiast nowelizacja ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. t.j. 2019, poz. 1362) ograniczająca możliwości nabywania ziemi przez rolników indywidualnych miała miejsce dopiero 30 kwietnia 2016 r. Tym samym podział bazy produkcyjnej nie mógł być następstwem nowelizacji przepisów o kształtowaniu ustroju, gdyż został zrealizowany przed wejściem w życie ww. regulacji. Natomiast na mocy regulacji ustawy z dnia 19 października 1991 r o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U- 2019 r. poz. 817) w art. 28a przedmiotowego aktu prawnego ustanowiono ograniczenie w przypadku nabywania ziemi. tj. w wyniku sprzedaży przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (wcześniej Agencję Rynku Rolnego) łączna powierzchnia użytków rolnych nabywcy nie mogła przekraczać 500 ha, a po nowelizacji w/w ustawy - obowiązującej od dnia 30 kwietnia 2016 r. - nie może przekraczać 300 ha.

Organ odwoławczy zauważył, że T sp. z o.o. nabyła grunty od R sp. z o.o, a spółki D, L, T, P. K nabyły grunty od S.T., w których to przypadkach ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa nie ma zastosowania. Organ zaznaczył również, że zgodnie z aktualną treścią przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. t.j. 2019. poz. 1362) możliwe jest połączenie spółek prawa handlowego z pominięciem limitu maksymalnej powierzchni gospodarstwa ustalonego na poziomie 300 ha.

Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik BP ARiMR nie ma obowiązku informowania strony, iż postępowanie zmierza w kierunku udowodnienia zamiaru stworzenia sztucznych warunków przez stronę.

Nadto zaznaczył, że obowiązek stosowania przez organ regulacji art. 10 K.p.a. jest wprost wyłączony poprzez art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Obowiązek zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów następuje tylko na żądanie strony a w niniejszym postępowaniu strona takiego żądania nie złożyła.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę zarzucając organowi:

I. rażące naruszenie prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit. a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem a nie posiadaczem gospodarstwa rolnego.

II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez:

1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do przyznania płatności i nie spełnia wymogów przyznania takiej płatności;

2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący podjął działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego;

3. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013/95 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych norm i przyjęcie, iż skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego;

4. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący podjął działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego;

5. naruszenie normy art. 3 pkt. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (EP), art. 2 ust 1a Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 2 ust. 1 d Rozporządzenia nr 1306/2013 , oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008, poprzez jej niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie jest producentem rolnym i nie posiada gospodarstwa rolnego;

6. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, poprzez przyjęcie, że skarżący nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej;

7. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje, iż skarżący powinien wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności, tj. niewłaściwe zastosowanie norm:

a) art. 18 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,

b) § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (rozporządzenie ONW PROW 2014 - 2020);

c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (rozporządzenie PRŚ 2013);

d) § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020;

e) art. 13, art, 15 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

III. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego, poprzez naruszenie:

a) art. 3 i art. 24 ust. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej zwanej Ustawą o płatnościach bezpośrednich), poprzez niewłaściwe i nieterminowe przeprowadzenie postępowania, przedłużające się prowadzenie postępowania, nieudzielanie żadnych wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych, uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych,

b) art. 77 K.p.a., poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,

c) art. 80 K.p.a., poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego,

d) art. 10 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt. 3 i 4, ustawy o płatnościach, poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie,

e) rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak:

- zasada praworządności (art. 6 K.p.a. oraz art. 3 ust 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego),

- zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 K.p.a.),

- zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 K.p.a.),

- art. 9 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego albowiem organ nie poinformował na żadnym etapie postępowania, czego naprawdę dotyczy postępowanie, uniemożliwiając stronie podjęcie skutecznej obrony i złożenia wniosków dowodowych, nadto w kolejnych zawiadomieniach o niezałatwieniu sprawy w terminie organ wskazywał na konieczność ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach rolnych, przez co wprowadzał stronę w błąd co do zakresu prowadzonego postępowania;

- zasady zasadności przesłanek (art. 11 K.p.a.);

- zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a K.p.a.) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia, całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki;

- zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a.), albowiem postępowanie przed Dyrektorem Oddziału ARiMR trwało ponad pół roku, a przed organem I instancji blisko dwa lata od dnia złożenia wniosku.

f) naruszenie normy art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 § 1, § 2 , § 3 i § 4 K.p.a. oraz art. 127 K.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji.

Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także wydanie w trybie art. 145a § 1 K.p.a zobowiązania Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR do zmiany tej decyzji, poprzez orzeczenie o zmianie decyzji Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i przyznanie skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, o które ubiegał się, zgodnie z ze swoim wnioskiem.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący stwierdził, że zarówno decyzja organu odwoławczego jak i pierwszej instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Nadto postępowanie przed organem drugiej instancji było przewlekłe, prowadzone z ukierunkowaniem na wydanie z góry zaplanowanego rozstrzygnięcia, w celu odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego na rok 2017.

Podniósł, że wielokrotnie sprzeciwiał się, zarówno w odwołaniu, jak i w kolejnych pismach składanych do akt sprawy, przeprowadzaniu postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w trybie art. 136 § 1 K.p.a. z uwagi na objętość i obszerność postępowania dowodowego. Wskazywał, iż zarówno ilość materiału dowodowego i jego znaczenie dowodowe dla wyjaśnienia sprawy stanowi o konieczności uchylenia decyzji przez Dyrektora OR ARiMR i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z zobowiązaniem tego organu do przeprowadzenia postępowania w sprawie przy zapewnieniu stronie odpowiedniej inicjatywy dowodowej, możliwości złożenia wniosków dowodowych, udziału przy ich przeprowadzaniu, a następnie umożliwieniu zapoznania się z zebranymi w sprawie materiałami procesowymi i wypowiedzenia w sprawie w trybie art. 10 K.p.a. Tymczasem odwoławczy przeprowadził za organ pierwszej instancji znakomitą większość postępowania, dokonał własnej i samodzielnej oceny materiału dowodowego i wydał decyzję merytoryczną na podstawie tak zebranego materiału dowodowego. Wydając w ten sposób decyzję uniemożliwił stronie jej kontrolę w toku instancji.

W ocenie skarżącego całe postępowanie administracyjne, miało na celu udowodnienie skarżącemu, że jego działalność jest pozorna. Z osobą J.G. powiązano dodatkowo S.T. i przyjęto, że wszystkie podmioty, wszystkie spółki, w których występują ci panowie lub przynajmniej jeden z nich, stanowią jeden organizm, jedno gospodarstwo, utworzone przez S.T. i J.G. w wyłącznym celu pozyskania niezasadnych płatności. Zarzucono J.G. i S.T. stworzenie sztucznych warunków z uwagi na występowanie wielu podmiotów (spółek), w których panowie ci występują jako zarządzający nią członkowie zarządu lub i (lub) wspólnicy spółek bezpośrednio posiadających udziały lub posiadający udziały w spółkach, które mają udziały w spółkach rolnych. Organ uznał, że wymienieni panowie stworzyli jeden zmultiplikowany organizm, który starał się bezprawnie, sprzecznie z celami Wspólnej Polityki Rolnej uzyskać płatności. Zarzuty te są zupełnie niezasadne.

Organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie kilkanaście miesięcy zataił prawdziwy jego cel i nigdy nie poinformował strony, że zmierza do ustalenia sztucznych warunków i ustalenia, iż skarżący działa w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności.

Skarżący podniósł, iż nie miał możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych w celu wykazania, że zarzut stworzenia sztucznych warunków jest nieuzasadniony, a przy spółki powiązane osobowo nie stanowią jednego organizmu i działają każda we własnym imieniu. Podobnie jak S.T., J.G., J.G. i Ł.G.. Tym samym organ pierwszej instancji uniemożliwił skarżącemu obronę jego praw. Powyższe stało się poważnym zarzutem odwołania od decyzji wydanej przez Kierownika BP ARiMR.

Organ odwoławczy podając w uzasadnieniu swej decyzji, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie miał obowiązku informowania strony o prawdziwym celu postępowania również zaprzeczył prawu skarżącego do obrony jej praw. Takie stwierdzenie wprost godzi w porządek prawa polskiego i stanowi jego nadużycie.

W ocenie skarżącego działanie organów ARiMR oraz lekceważenie praw strony do informacji i rzeczywistych celach prowadzonego postępowania jak i lekceważenie jego praw do działania i udowodnienia okoliczności, z których skarżący wywodzi skutki prawne odmienne od organu, jest sprzeczne w całości z obowiązującymi przepisami prawa i Konstytucyjnie chronionym prawem do obrony praw podmiotowych przez każdego obywatela i każdy podmiot prawa polskiego.

Skarżący stwierdził, że uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji (pomimo przeprowadzenia postępowania dowodowego na nowo i to w znacząco poszerzonym zakresie w stosunku do postępowania dowodowego organu pierwszej instancji) sprowadza się do wskazania na takie okoliczności, które obiektywnie mogłyby prowadzić do powstania tezy, iż skarżący miała na celu wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW). Wszelkie twierdzenia, okoliczności, dowody przeciwne organ odrzucał nie dając im wiary bądź po prostu pomijał. Z wykazanych przez siebie okoliczności obiektywnych organ przyjął na zasadzie wnioskowania, iż wystąpiły również okoliczności subiektywne. Tymczasem nie jest to przez organ drugiej instancji w żaden sposób udowodnione. Wbrew zarzutom organu intencje skarżącego i podmiotów powiązanych z nim osobowo były zupełnie inne, aniżeli założył to na potrzeby wydanego rozstrzygnięcia organ.

Skarżący podniosła, że S.T. oraz J.G. są udziałowcami nie tylko spółek prowadzących działalność rolniczą, ale także wielu innych podmiotów oraz wielu spółek, które występują w obrocie gospodarczym. Podobnie osoby te zasiadają w zarządach spółek o przeróżnych profilach działalności. Powstałe spółki rolnicze prowadzące gospodarstwa rolne tylko w niewielkim zakresie ogólnej skali różnorodnych innych przedsięwzięć, którymi zajmują się wymienione osoby.

Skarżący zaznaczył, iż przedstawiono organowi przykładowe wykazy spółek. Organ został powiadomiony (a postępowanie dowodowe wykazało) również, że niektóre ze spółek, które ujął organ w swoim wykazie jako rzekomo celowo zmultiplikowane spółki nabywały ziemie w celach zgoła innych aniżeli prowadzenie działalności rolniczej. Docelową działalnością spółki T sp. z o.o., P sp. z o.o., P sp. z o.o., T sp. z o.o. i spółki L sp. z o.o. jest budowa farm fotowoltaicznych, a spółki są w trakcie opracowywania dokumentacji i ustalenia możliwości odbioru energii przez operatorów i zakłady energetyczne. Również i tu jest bądź prowadzenie działalności gospodarczej przez spółki zarobkowo w zakresie pozyskiwania i odsprzedaży energii odnawialnej, bądź po przeprowadzeniu inwestycji sprzedaż udziałów w spółkach z zyskiem.

Zdaniem skarżącego organ celowo i całkowicie pominął powyższe okoliczności albowiem nie pasowały organowi do koncepcji "wyłącznego celu" przypisywanego przez organ pierwszej instancji skarżącemu i innym spółkom powiązanym osobowo ze S.T. i J.G.. Organ pominął również i inne dowody świadczące o tym, że nigdy i w żadnym wypadku skarżący (jak i inne spółki i podmioty) nie powstała, nie działała w wyłącznym celu pozyskania dopłat.

Skarżący podniósł, że o ile dla osoby trzeciej, nie znającej specyfiki przejawów działalności skarżącej spółki jak i podmiotów z nią powiązanych osobowo osobami S.T. i J.G., może się wydawać, że zachodzą obiektywne przesłanki dla przyjęcia iż istnieją sztuczne warunki uzasadniające odmowę przyznania dopłat, o tyle nie jest możliwe w żadnym momencie i w żaden sposób, że zachodzi element subiektywny.

Skarżący stwierdził, że organ drugiej instancji tezę stworzenia sztucznych warunków powielił dla wszystkich spółek, które zgłosiły wnioski o dopłaty unijne. Wobec tych spółek (i innych podmiotów) wydał decyzje utrzymuje w mocy decyzje organu I instancji. Natomiast fakt, iż występują spółki w tych samych konfiguracjach osobowych, ale w innych branżach organ pominął. Skarżący wskazywał, że niektóre spółki powstały na skutek podziału, poprzez wydzielenie a niektóre zostały utworzone na potrzeby rozwijającej się działalności lub w związku z potrzebą gospodarczą chwili - inną aniżeli zarzucany przez organ cel uzyskania niezasadnie dopłat unijnych.

Decyzje o powyższym podejmował S.T. i J.G. kierując się potrzebą gospodarczą, perspektywą rozwoju działalności, przyszłym zyskiem najczęściej związanym ze sprzedażą udziałów spółki bądź sprzedażą przedsiębiorstwa spółki lub jego zorganizowanej części. W ten sposób panowie od lat prowadzą swój biznes, planując znaczący dochód finalny związany ze sprzedażą (w różnej w/w formie) spółki. Początkowo w branży rolniczej pierwsze decyzje S.T. i J.G. zapadły w związku z szeroko opisaną działalnością przestępczą zarządu w osobie L.G.. Materiał dowodowy został przedstawiony do akt sprawy. Spółka R sp. z o.o. (obecnie K sp. z o.o.) i spółka R sp. z o.o. straciły po kilka milionów złotych w związku z działaniem na szkodę spółek przez Zarząd, główną księgową i inne osoby. Sprawa kama tocząca się latami zakończyła się wydaniem wyroków skazujących wobec 12 osób, a główny oskarżony zmarł w toku procesu, sprawa w tym zakresie została umorzona. Konieczne było ratowanie finansów spółki i reputacji spółki. Do spółek zgłaszały się różne podmioty, osoby z żądaniem zapłaty. Spółki R sp. z o.o. i R sp. z o.o. mogły nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Podjęto czynności restrukturyzacyjne. Zwalniano personel. Ograniczano kontrahentów. Ograniczono koszty. Podjęto decyzję o podziale spółek. Zabieg miał służyć poprawie wizerunku producentów, odzyskaniu zaufania rynku, nawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami, usługobiorcami na rynku rolnym. Nikt wówczas nie myślał o żadnych płatnościach ONW czy płatnościach środowiskowych, ratowano majątek i spółki przed upadłością. To są rzeczywiste cele powstania spółek, a nie cel sztucznie przypisywany spółkom przez organy.

W ocenie skarżącego wyliczone przez organ rzekome korzyści z uzyskanych płatności dla skarżącego są niewielkie i nie stanowią przy działalności gospodarstwa rolnego warunku dla jego istnienia. Nie jest to kwota, dla której należy celowo tworzyć gospodarstwo rolne i prowadzić je wyłącznie w celu uzyskania dopłat. Wysokość dopłat uzyskanych przez skarżącego nie stanowi dla niego warunku sine qua non bytu gospodarstwa. Podobnie w przypadku zakładanych spółek. Koszty założenia spółki, dokonywania opłat za czynności rolnicze, ponoszenie innych kosztów bieżących powoduje, że dla kilku tysięcy złotych rocznie nie opłacałoby się zakładać spółki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r. odmawiającą skarżącemu przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017.

Decyzja ta została wydana na skutek stwierdzenia przez organ, że działalność skarżącego nie stanowi działalności samodzielnej a pozyskanie przez niego gruntów miało na celu uniknięcie zastosowania modulacji, stawek degresywnych, limitu powierzchni, do których można uzyskać płatności oraz schematów pomocowych.

Istota sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia czy skarżący wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.

Skarżący nie godząc się z ww. wnioskami organu podniósł w skardze zarzuty związane z naruszeniem przez Dyrektora OR ARiMR przepisów prawa materialnego jaki i przepisów procesowych. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez organy przepisy prawa materialnego.

Skarżący zarzucił organowi, że prowadził postępowanie z naruszeniem zasad postępowania, o których mowa w art. 6,art. 7,art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz art. 3 i art. 24 ust. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ocenie Sądu zarzuty te są bezpodstawne.

Przypomnieć bowiem należy, że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach K.p.a, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu.

Stosownie do treści art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1)

Zgodnie z ust. 2 omawianego przepisu w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust.3 art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).

Ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 790/19).

Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad, ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.

Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1369/18; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontekście powyższego chybiona jest argumentacja skarżącego, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie kilkanaście miesięcy zataił prawdziwy jego cel i nigdy nie informował strony, że zmierza do ustalenia w celu otrzymania płatności stworzyła tzw. sztuczne warunki i działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności, co w konsekwencji spowodowało, że nie miała możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych w celu wykazania, iż zarzut stworzenia sztucznych warunków jest nieuzasadniony oraz, że wskazane w decyzji spółki powiązane osobowo nie stanowią jednego organizmu i działają każda we własnym imieniu. Podobnie też chybiony jest zarzut, że organ odwoławczy podając w uzasadnieniu swej decyzji, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku informowania strony o prawdziwym celu postępowania zaprzeczył prawu skarżącego do obrony jego praw.

Stwierdzić bowiem należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności, organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym skarżący, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, winien być świadom, że złożony przez niego wniosek oceniany jest także w tym aspekcie. Zwłaszcza, gdy jednocześnie kontroli podlegały wnioski złożone przez podmioty powiązane, również osobowo.

Zgodzić się należy, że skarżącym, że organ pierwszej instancji, informując, o niezakończeniu prowadzonego postępowania w terminie wskazywał, że następuje to "z uwagi na prowadzone postępowanie w zakresie ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017". Niemniej jednak, trudno czynić organowi z tego powodu zarzut, bowiem ustalenie tej powierzchni, także było jednym z elementów kontroli wniosku o przyznanie płatności.

Natomiast skarżący na żadnym etapie postępowania przed organem pierwszej instancji - pomimo, iż prowadzone one było przez wiele miesięcy i organ w tym czasie domagał się od strony przedłożenia wielu szczegółowych dokumentów - nie zwracał się do organu by udzielił mu niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Podobnie też nie żądał od organu by zapewnił mu czynny udział w każdym stadium postępowania.

Zaznaczyć należy, że skarżący po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji znała już szczegółowo stanowisko organu i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji mógł zaprezentować kontrargumenty i dowody pozwalające je podważyć. Trudno zatem przyjąć, by był pozbawiony możliwości obrony swych praw. Zwłaszcza, gdy organ odwoławczy przeprowadził wszystkie zawnioskowane przez stronę dowody, a strona nie wskazała w skardze, jakież to jeszcze inne dowody mogły by zostać w sprawie przeprowadzone.

Skarżący zarzucił organowi także naruszenie art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 § 1, § 2, § 3 i § 4 K.p.a. oraz art. 127 K.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji twierdząc, że ten przeprowadził za organ pierwszej instancji znakomitą większość postępowania, dokonał własnej i samodzielnej oceny materiału dowodowego i wydał decyzję merytoryczną na podstawie tak zabranego materiału dowodowego, czym uniemożliwił stronie kontrole tak wydanej decyzji w trybie instancji.

Wobec powyższego przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 127 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1). Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2).

Z kolei po myśli art. 136 § 1 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Zaznaczyć również trzeba, że stosownie do treści art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wyrażona w art. 15 i 138 § 1 i 2 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania nakazuje organowi odwoławczemu ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć. Postępowanie organu odwoławczego nie może się zatem ograniczać jedynie do oceny zasadności rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Niemniej jednak treść przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a. należy interpretować łącznie z przepisem art. 136 § 1 K.p.a. określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Organ musi wyważyć czy ewentualne uzupełnienie postępowania wyjaśniającego w oparciu o art. 136 K.p.a. nie będzie stanowiło naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Samodzielne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy, mogłoby być więc oceniane w kategorii naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, szczególnie, jeżeli na podstawie tych ustaleń doszłoby do całkowicie odmiennego orzeczenia organu odwoławczego niż to miało miejsce w decyzji organu pierwszej instancji (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2908/17).

W ocenie Sądu, mając na uwadze specyfikę postępowania w przedmiocie przyznania płatności, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organ odwoławczy uzupełniając w toku postępowania odwoławczego materiał dowodowy o wskazane przez stronę w odwołaniu dokumenty, zeznania świadków i oświadczenia nie naruszył zasady dwuinstancyjności. Przeprowadzone przez organ odwoławczy postępowanie dowodowe miało charakter uzupełniający. Dyrektor OR ARiMR zgromadził bowiem wszystkie dowody, o które wnioskowała strona oraz dokonał ich oceny w kontekście podniesionych w dowołaniu zarzutów a także dowodów i argumentów wskazanych przez organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r.

Taka postawa organu odwoławczego z pewnością nie prowadzi do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania w stopniu istotnym, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć należy, że wnioski organów obu instancji, co do tego, że skarżący wraz z podmiotami powiązanymi tworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania większych dopłat są zbieżne. Natomiast uchylenie zaskarżonej decyzji tylko z tego względu, że organ pierwszej instancji w motywach swego rozstrzygnięcia nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego podniesionych dopiero na etapie odwołania, godziło by w zasadę szybkości postępowania, sprowadzało by się bowiem do tego, że organ pierwszej instancji powieliłby czynności dokonane już przez organ odwoławczy.

Jak już wyżej wyjaśniono, z treści art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ II instancji wykazał, na stronach 28-72 zaskarżonej decyzji, iż skarżący wraz z innymi wskazanymi w decyzji powiązanymi podmiotami (osobami fizycznymi i prawnymi) sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zgodnie z ww. przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani wcześniej rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo.

Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1313/18).

W ocenie Sądu organ wykazał istnienie po stronie skarżącego wszystkich ww. elementów. Prawidłowe są bowiem ustalenia organów o istnieniu ścisłych powiązań skarżącego z osobą pełnomocnika, tj. J.G. oraz S.T., którzy dokonali multiplikacji podmiotów, które następnie z osobna mogły ubiegać się o przyznanie płatności obszarowych z ominięciem kwotowych limitów dofinansowania przysługującego jednemu gospodarstwu rolnemu. W szczególności organy ustaliły, J.G. oraz S.T. podzielili potencjał spółki R powołując nowe podmioty, tj. T sp. z o.o. oraz P sp. z o.o. Ponadto sukcesywnie tworzyli nowe dodatkowe spółki, tj., D Sp. z o.o., L Sp. z o.o., J Sp. z o.o. (powstała z podziału R), T Sp. z o.o., T Sp. z o.o., P Sp. z o.o., K Sp. z o.o., a następnie rozpisali na te podmioty ziemię z ich majątku. Ustalono ponadto, że działki ewidencyjne nr [...] obręb [...], zgłoszone przez Ł.G. do płatności obszarowych, zostały wydzierżawione mu przez S.T. na mocy umów dzierżaw z dnia [...].06.2015 r. Dodatkowo ustalono, że J.G. jest pełnomocnikiem J.G., która również złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2017, i która działalność rolniczą opiera na współpracy z podmiotami powiązanymi osobowo i kapitałowo J.G. i S.T.. Nadto wnioski obszarowe w 2017 r. zostały osobno złożone przez S.T. i J.G. w ramach ubiegania się o płatności obszarowe, jako osoby fizyczne.

Organ ustalił, że udziały w spółce T (prezes zarządu J.G.) posiadają D Sp. z o.o. oraz P Sp. z o.o., których prezesem zarządów jest S.T..

O płatności na rok 2017 wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: P sp. z o.o., R sp. z o. o., P sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T sp. z. o. o., T sp. z o. o. D sp. z o. o. oraz N sp. z. o. o. (aktualnie K sp. z o. o.). Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2017 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T., J.G. oraz J.G. i skarżący Ł.G. (dzieci J.G.).

Na działalność ww. spółek istotny wpływ mają tylko S.T. i J.G.. Nikt inny nie zasiada w zarządzie tych spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów. Podobnie gospodarstwa ww. osób fizycznych pozostają w ścisłej zależności z osobami J.G. oraz S.T..

Wszystkie ww. spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Mają tych samych kontrahentów, z którymi zawierane są operacje kupna środków produkcji i sprzedaży płodów rolnych, tych samych doradców rolnych, oraz księgowość zlecaną do tego samego miejsca, a także ten sam adres siedziby (prócz K) i do korespondencji.

Poza spółką R sp. z o. o. niemal wszystkie wymienione spółki (w tym skarżąca) nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów przechowalniczych, środków-transportu, a wszystkie zabiegi i usługi są zlecane do tych samych podmiotów (w tym podmiotów powiązanych z S.T. i J.G.). Spółka R sp. z o. o. ma kluczowe znaczenie dla ww. podmiotów. Z bilansu tej spółki wynika bowiem, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada aktywa zapisane pod pozycjami: grunty; budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny; środki transportu, inne środki trwałe. Pozostałe podmioty współpracują z tą spółką na podstawie zawartych umów ramowych.

Organ dokonał szczegółowej analizy danych KRS skarżącej oraz podmiotów powiązanych z J.G. i S.T. oraz okoliczności, powstania ww. spółek. Po czym stwierdził, że wszystkie ww. spółki zostały utworzone w celu przypisania im gruntów rolnych rozdzielonych przez udziałowców R sp. z o.o. i R sp. z o.o. (tj. S.T. i J.G.) celem otrzymania wyższych dopłat obszarowych, poprzez ominięcie przepisów ustanawiających limity kwotowe i powierzchniowe obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa.

Skarżący podniosła, że dokonano podziału spółek R i R by ratować finanse spółek i ich reputację, mogły bowiem nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Zabiegi restrukturyzacyjne miały zatem służyć odzyskaniu zaufania rynku, zawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami i usługobiorcami na rynku rolnym. Niemniej jednak z akt sprawy nie wynika by nowoutworzone spółki, zawierały umowy czy też kontrakty z rolnikami, dostawcami czy usługobiorcami innymi niż podmioty powiązane.

W ocenie skarżącego gdyby wszystkie spółki miały zostać zawiązane w celu uzyskania płatności, zapewne osoby je zawiązujące zrobiły by to w jednym czasie a nie na przestrzeni kilku lat. Skarżący pominął jednak fakt, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki, pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organu, że jego gospodarstwo zostało utworzona w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób też zgodzić się ze skarżącym, że prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne.

Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013 gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium lego samego państwa członkowskiego. Natomiast zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. U. UE L, 2008.321.14) gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno po względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku 1 na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

Zasadnie stwierdziły organy, że w przypadku skarżącego o pozorności jego samodzielnej działalności rolniczej świadczą m.in. zapisy umowy dzierżawy zawarła dnia [...] czerwca 2015 r., której przedmiotem jest wydzierżawienie wyżej wymienionemu przez S.T. 135,16 ha nieruchomości gruntowych. W § 5 w/w umowy postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł, co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych. Co więcej w § 5 pkt. 2 w/w umowy stwierdzono, że całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy, tj. w dniu [...].07.2025 r. i to w sytuacji, w której obowiązek opłacania podatku rolnego spoczywać miał na wydzierżawiającym. Rezygnacja przez S.T. z części swojego potencjału produkcyjnego, ma pozorny charakter w celu zmultiplikowania pomiotów mogących ubiegać się o zwiększone płatności obszarowe. W przypadku skarżącego stwierdzono ponadto, że nie sporządza on oświadczeń i wyjaśnień, które osobiście podpisuje, czego przykładem są wyjaśnienia z dnia [...].04.2018 r. Analiza treści dokumentu wskazuje bowiem, iż powstał on na bazie szablonu wykorzystywanego przez pozostałe spółki, czego dobitnym dowodem jest zdanie zawarte w pkt. Ad. 2 pkt 2) cyt. : "Środki produkcji spółka zapewnia poprzez: zakupy bezpośrednie, maszyny i urządzenia rolne ..." oraz Ad. 2 b), cyt. "Zabiegi techniczne spółka realizuje...". Dowodzi to w ocenie organu jednoznacznie, że skarżący nie zajmuje się bezpośrednio sprawami gospodarstwa, które rzekomo prowadzi. O pozorności działalności skarżącego świadczy w ocenie organu również to, że jego działania sprowadzają się w praktyce do zlecania wszystkich czynności podmiotom trzecim, często powiązanym takim, jak R lub takim jak A J.P., który wykonuje usługi na rzecz wskazanych, powiązanych osobowo lub kapitałowo podmiotów.

Wbrew twierdzeniem skarżącego, analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy wskazuje, że uzyskanie płatności stanowiło główny zastrzyk finansowy "gospodarstwa". Skarżący z jednej strony wskazuje bowiem, że otrzymane płatności nie stanowią warunku sine qua non jego istnienia by w innym miejscu skargi stwierdzić, że w związku z odmową wypłaty płatności przez ARiMR, jego los jak i innych spółek i wszystkich producentów stoją pod znakiem zapytania.

W ocenie Sądu trafne są wyliczenia organu wskazujące, na różnice kwotowe możliwych do uzyskania płatności przed i po podziale gruntów przez S.T..

Podkreślić należy, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby mniejszą płatność wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy oraz spraw pozostałych podmiotów powiązanych z J.G. oraz S.T. przemawia za przyjęciem, że utworzenie spółek lub przekazanie gruntów osobom fizycznym w tym skarżącemu, miało na celu uzyskanie większych dopłat (element subiektywny), co ma wpływ na wartość majątku skarżącej spółki, a tym samym rzeczywistą wartość udziałów wspólnika w spółce z o.o. W szczególności świadczy o tym tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie powiązane spółki, ich skład osobowy, organy, siedziba, oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki rolnej. Sąd nie wyklucza, że stworzenie większej ilości spółek może realizować także inne cele (np. późniejsza sprzedaż spółek ich udziałów lub majątku, poddzierżawa gruntów, prowadzenie innej niż rolnicza działalności gospodarczej) niż tworzenie sztucznie warunków do uzyskania płatności. Jednak z ww. okoliczności wynika, że J.G. oraz S.T. świadomie stworzyli mechanizm dzięki któremu, poszczególne kontrolowane przez nich spółki mogłyby uzyskać wyższe płatności niż miałoby to miejsce wypadku złożenia wniosków przez jedną czy dwie z nich.

W ocenie sądu trafny jest również wniosek organu, że działania skarżącego zdecydowanie nie wypełniają celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Skarżący nie korzysta bowiem z usług podmiotów niepowiązanych i nie posiada własnego zaplecza technicznego trudno zatem przyjąć by jego działalność służyła zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej, czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Zaś uczestnictwo w procederze stworzenie sztucznych warunków raczej niszczy niż wspiera konkurencyjność rolnictwa.

Wyjaśnić trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15).

Niewątpliwie wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Tymczasem, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że "gospodarstwo" skarżącego zostało stworzone wyłącznie w celu uniknięcia skutków modulacji.

Zaznaczyć należy, że zgodnie z motywem 13 preambuły Rozporządzenia nr 1307/2013 charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5 % część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR. Aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników, państwa członkowskie mogą zadecydować o uwzględnieniu kosztów zatrudnienia podczas stosowania tego mechanizmu. Aby takie zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania płatności stosując w sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził, że jest ona zgodna z prawem nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy.

Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.