Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2448/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151 kpa, art 15, 136 kpa; art 156 ust 3, art 154, art 134 ust 1 uogn
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. w P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Województwa [...] i "[...]" spółki z o.o. z siedzibą we P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012r., znak: [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania na rzecz "[...]" spółki z o.o. z siedzibą we P. w kwocie 303 576,00 zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości położonej na terenie gminy [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2100 ha, które podlega w całości zaliczeniu na spłatę wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...], z tytułu wygaśnięcia hipoteki umownej kaucyjnej ustanowionej na ww. nieruchomości uchylił decyzją z dnia [...] czerwca 2015 roku znak: [...] zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 roku zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy:

Nieruchomość położona w gminie [...], obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,2100 ha, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008r., znak: [...], o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009r., sygn. akt [...], została przeznaczona pod budowę drogi wojewódzkiej [...], etap [...] zadanie [...] i [...] oraz etap [...] zadanie [...] od km 6+308,00 do km 8+070,00.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r., znak: [...],Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz "[...]" spółki z o.o. z siedzibą we P. w kwocie 174 300,00 zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Województwo [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości, które podległo w całości zaliczeniu na spłatę wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...].

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury wniósł Zarząd Województwa [...]. "[...]" spółka z o.o. pismem z dnia 9 listopada 2011r. skierowanym do Ministra Infrastruktury natomiast wskazała, iż operat szacunkowy stanowiący podstawę wydanej decyzji, sporządzony w dniu 15 czerwca 2011r. przez rzeczoznawcę majątkowego L.B., został zakwestionowany przez Polskie Towarzystwo Rzeczoznawców Majątkowych w [...] z uwagi na błędy merytoryczne oraz odstępstwa od przepisów wynikające z błędnych, ustaleń faktycznych i metodologicznych, a także błędy w analizie rynku szczegółowo opisane, w efekcie których opiniowany operat został uznany za nieprawidłowy i został zdyskwalifikowany jako przydatny do podjęcia decyzji administracyjnej. Jednocześnie "[...]" spółka z o.o. wskazała, iż do dnia 20 grudnia 2011r. przedstawi Ministrowi Infrastruktury operat szacunkowy przejętej nieruchomości sporządzony na jej zlecenie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012r., znak: [...], orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz ww spółki w kwocie 303 576,00 zł z powyższego tytułu i wskazał, iż podlega ono w całości zaliczeniu na spłatę ww. wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...]. Swoje rozstrzygnięcie oparł o operat szacunkowy z dnia 27 grudnia 2011r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego H.K. Od tej decyzji odwołanie, złożyli Zarząd Województwa [...] i skarżąca spółka. Zarząd Województwa [...] zakwestionował kwotę odszkodowania i tym samym prawidłowość sporządzenia operatu szacunkowego. Jego zdaniem biegły błędnie przyjął do porównań działki o przeznaczeniu w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego pod usługi i produkcję w sytuacji gdy wyceniana działka przeznaczona jest w planie pod budowę drogi. Wskazano też, że w poprzednim operacie szacunkowym dla tej samej nieruchomości, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego L.B., wartość nieruchomości została określona na kwotę 174 300,00 zł, co oznacza prawie dwukrotny wzrost wartości.

Natomiast "[...]" spółka z o.o. z siedzibą we P. podniosła, iż organ I instancji zaniechał ustalenia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, a w szczególności błędnie i bezzasadnie przyjął, że nieruchomość obciążona jest hipoteką kaucyjną z tytułu kredytu, podczas gdy w rzeczywistości kredyt został spłacony, a [...] S.A. z siedzibą w [...] wydał zaświadczenie o spłacie kredytu i zgodę na wykreślenie hipoteki. Wskazano też na pominięcie faktu, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 2 lutego 2009r. tj. w dniu przejścia prawa własności na Wojewodę [...] posiadała prawomocną i ważną decyzję o pozwoleniu na budowę budynku administracyjno - usługowo - produkcyjnego, a dodatkowo budowa była rozpoczęta i prowadzono roboty budowlane. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 10 Kpa z uwagi na poinformowanie strony o wyjaśnieniach biegłego już po wydaniu decyzji oraz art. 65 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z uwagi na fakt, że w przypadku wydania decyzji o pozwoleniu na budowę decyduje treść tej decyzji, a nie zapisy planu. Podniesiono też niewłaściwy dobór nieruchomości i wadliwe przyjęcie wartości rynkowej nieruchomości bez podatku VAT. Nadto wskazała na rażące naruszenie art. 21 Konstytucji RP poprzez ograniczenie wysokości odszkodowania wyłącznie do kwoty stwierdzonej w operacie szacunkowym z pominięciem pozostałych elementów odszkodowania podnoszonych przez "[...]" spółka z o.o. Spółka wniosła też o dopuszczenie dowodu z operatu szacunkowego z dnia 12 kwietnia 2014r., w którym oszacowano wartość rynkową przejętej nieruchomości na kwotę 597 000,00 zł, z pisma [...] S.A. z siedzibą w [...] z dnia 12 lipca 2012r. oraz z oświadczenia z dnia 23 marca 2011r. w przedmiocie zgody na wykreślenie hipoteki kaucyjnej ustanowionej na nieruchomości, a także wniosła o ustalenie odszkodowania w kwocie 1 898 652,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 3 marca 2009r. i zapłatę kwoty 30 145,00 zł z tytułu zwrotu uzasadnionych i koniecznych kosztów przez nią poniesionych w postępowaniu o ustalenie wysokości odszkodowania.

Po rozpatrzeniu wniesionych odwołań, mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 2014r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Rozwoju (Dz.U. z 2014r., poz. 1257), właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury i Rozwoju, Minister wydał w dniu [...] czerwca 2015 roku znak: [...] zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, iż operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 156 ust. 3 ww. ustawy). Może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę majątkowego, który go sporządził. Jednakże rzeczoznawca majątkowy H.K., poinformowała, iż ze względu na znaczny upływ czasu, nie jest możliwe potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego z dnia 27 grudnia 2011r. Oznacza to konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania w zakresie ustalenia odszkodowania przez organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania strona nie może być pozbawiona możliwości żądania rozpatrzenia sprawy również w drugiej instancji. Organ odwoławczy również odniósł się do spłaty kredytu podnosząc, iż organ I instancji nie mógł uwzględnić powyższego faktu w ww decyzji nie dysponując w dacie orzekania stosownymi dokumentami. Skoro jednak zgodnie z oświadczeniem banku z dnia 23 marca 2011r. bank wyraził zgodę na wykreślenie hipoteki kaucyjnej do kwoty 1 000 000,00 zł z uwagi na zmianę zabezpieczenia ww. kredytu, fakt ten powinien zostać uwzględniony w ponownie przeprowadzonym postępowaniu odszkodowawczym i całość odszkodowania powinna zostać przyznana na rzecz "[...]" spółka z o.o. Nadto organ wskazał, iż nie miało miejsca naruszenie art. 10 Kpa przez organ I instancji skoro strony były na bieżąco informowane o terminie rozpatrzenia sprawy i otrzymywały kopie wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego. Również, zdaniem Ministra, organ I instancji prawidłowo nie uwzględnił w wysokości odszkodowania podatku VAT, uznając, że podatek ten związany m.in. z transakcją kupna - sprzedaży nieruchomości jak i inne podatki i opłaty nakładane przez państwo, stanowi jedno z narzędzi polityki fiskalnej państwa i powinien być traktowany wyłącznie jako element wpływu państwa na wolny rynek. Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z obowiązującym prawem, w szczególności z art. 21 Konstytucji RP oraz w istotny sposób narusza prawa strony organ odwoławczy stwierdził, że art. 21 ust. 2 Konstytucji uzależniając dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania, nie precyzuje pojęcia "słuszne odszkodowanie". Wskazał na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. SIC 11/02 (OTK-A 2004/7/66) dotyczącym zgodności art. 73 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) z art. 21 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem Trybunału "słuszne odszkodowanie" to odszkodowanie związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości.

Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu złożyła "[...]" spółki z o.o. z siedzibą we P. zarzucając rażące naruszenie:

- art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ("Specustawa") w zw. z art. 134 i 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że tylko operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę powołanego przez organ administracyjny może stanowić podstawę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, a przez to wadliwe pominięcie złożonego przez stronę operatu;

- niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez pominięcie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę budynku administracyjno - usługowo produkcyjnego a dodatkowo, że budowa była rozpoczęta, a roboty budowlane prowadzone;

- art. 10 ust. 1 kpa polegającego na niewysłuchaniu stron po złożeniu pisemnych wyjaśnień przez rzeczoznawcę majątkowego H.K.;

- art. 151 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej "uogn") w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97 poz. 1050 ze zm.) wskutek przyjęcia przez rzeczoznawcę w Operacie szacunkowym wartości rynkowej szacowanej nieruchomości bez podatku VAT;

- art. 21 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że wysokość odszkodowania ogranicza się wyłącznie do kwoty stwierdzonej w operacie szacunkowym przy założeniu, że słuszne odszkodowanie może być niższe aniżeli wartość rynkowa nieruchomości stwierdzona prawidłowo wykonanym operatem szacunkowym, oraz z pominięciem pozostałych elementów odszkodowania podnoszonych przez [...] Sp. z o.o., a w szczególności pominięciem 1) kosztów i nakładów finansowych koniecznych na nabycie analogicznej nieruchomości, 2) szacowanych kwot z tytułu najmu budynku na potrzeby działalności statutowej [...] Sp. z o.o. na okres 5 lat (szacowany okres na wybudowanie budynku biurowo-usługowo-handlowego na analogicznej działce);

- wydanie decyzji przez organ II instancji z rażącym naruszeniem art. 12 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, który nakazuje organom administracji publicznej działanie w sprawie wnikliwie i szybko od 30 dni do 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania i to wyjątkowo, umożliwiającym Skarżącemu rozsądne i uzasadnione zaplanowanie zainwestowania środków z tytułu odszkodowania, gdy decyzja organu II instancji została wydana prawie po 3 latach od dnia złożenia odwołania zważywszy na fakt, że nieruchomość została wywłaszczona w 2008, a pierwsza decyzja w przedmiocie ustalenia odszkodowania została wydana 2 sierpnia 2011 roku.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania na rzecz [...] Sp. z o.o. w kwocie 1 898 652,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia od 03 marca 2009 roku do dnia zapłaty. Na odszkodowanie składa się kwota 597 000,00 zł (ustalona na podstawie Operatu z oszacowania) oraz koszty okołotransakcyjne nabycia analogicznej nieruchomości i koszty najmu ponoszone w związku z utratą Nieruchomości. Szczegółowe wyliczenie znajduje się w dalszej części.

2. dopuszczenia jako środka dowodowego dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z "Operatu z oszacowania wartości prawa własności do nieruchomości gruntowej z rozpoczętym procesem inwestycyjnym z dnia 12 kwietnia 2012 roku, ("Operat z oszacowania"), na okoliczność wartości rynkowej wywłaszczonej Nieruchomości w kwocie 597 000,00 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem tysięcy złotych) jako jednego ze składników odszkodowania dochodzonego przez [...] Sp. z o.o. opartego na właściwej metodzie wyceny wobec braku nieruchomości porównywalnych,

3. Zasądzenie kwoty 30 145,00 zł tytułem zwrotu uzasadnionych i koniecznych kosztów poniesionych przez [...] Sp. z o.o. w postępowaniu o ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu wywłaszczenia,

ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji i o zobowiązanie organu do:

1) dopuszczenia jako środka dowodowego dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z "Operatu z oszacowania wartości prawa własności do nieruchomości gruntowej z rozpoczętym procesem inwestycyjnym z dnia 12.04.2012 roku, ("Operat z oszacowania"), na okoliczność wartości rynkowej wywłaszczonej Nieruchomości w kwocie 597 000 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem tysięcy złotych) jako jednego ze składników odszkodowania dochodzonego przez [...] Sp. z o.o.,

2) uwzględnienia treści art. 65 ust.2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym to przepisem pomimo uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego o przeznaczeniu nieruchomości w stosunku do której została wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, decyduje właśnie treść tej decyzji a nie zapisy planu, a w konsekwencji przyjęcia przy szacowaniu nieruchomości faktu istnienia ważnej decyzji pozwolenia na budowę budynku administracyjno - usługowo - produkcyjnego a dodatkowo, że budowa była rozpoczęta, a roboty budowlane prowadzone,

3) uwzględnienia przepisów art. 18 ust. 1. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zgodnie z którym wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i pominięcie faktu, nieruchomość była w trakcie budowy;

4) zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie ustawowym, a maksymalnie w terminie 2 miesięcy i to pod warunkiem, że Sąd orzekający uzna sprawę za skomplikowaną.

Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Rozstrzygając sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Nadto zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Stosownie do przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., podstawą niewadliwej decyzji w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ administracyjny pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego sprawy, który powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie tut. Sądu, organ odwoławczy przeprowadzając ponowną analizę zgromadzonych dokumentów, prawidłowo uznał, iż koniecznym było uchylenie decyzji Wojewody [...] celem ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

W prowadzonym postępowaniu podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa (Województwa [...]) prawa własności powołanej nieruchomości stanowi operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Wojewody [...] w dniu 27 grudnia 2011r. przez rzeczoznawcę majątkowego H.K.

Należy podkreślić, że treść operatu szacunkowego przesądza o treści decyzji administracyjnej, na wysokość ustalanego odszkodowania przyznanego stronie postępowania i dlatego należy zagwarantować stronie prawo do oceny tego operatu przez organy obu instancji. W przeciwnym wypadku merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy mogłoby nastąpić z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, iż w trybie art. 136 Kpa może być wprawdzie uzupełniona opinia biegłego, lecz ponowne przeprowadzenie tego dowodu, tj. ponowne sporządzenie operatu szacunkowego i to przy zastosowaniu innych danych rynkowych oznacza w istocie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W art. 15 Kpa została sformułowana jedna z podstawowych dla procedury administracyjnej zasad - zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Respektowanie tej zasady oznacza, iż organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w taki sposób, aby nie doprowadzić do "faktycznego" rozpoznania sprawy w jednej tylko instancji.

Przepis art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ust. 4 cyt. artykułu z kolei stanowi, iż operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę majątkowego, który go sporządził. Jednakże pismem z dnia 29 maja 2015r. rzeczoznawca majątkowy H.K. odmówiła, ze względu na znaczny upływ czasu, potwierdzenie aktualności sporządzonego przez siebie operatu szacunkowego z dnia 27 grudnia 2011r. A zatem, brak podstawowego dowodu w sprawie, uniemożliwił zgodnie z powyższym, wydanie organowi odwoławczemu decyzji co do meritum.

Realizacja konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (art. 21 Konstytucji RP), podnoszona przez skarżącą spółkę, wymaga wyjaśnienia kwestii prawidłowej wartości przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania przez organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania strona nie może być pozbawiona możliwości żądania rozpatrzenia sprawy również w drugiej instancji. Stanowisko te znajduje całkowicie oparcie w szerokim orzecznictwie sądowoadministracyjnym, min. w wyroku NSA z dnia 17 lutego 2010r., sygn. akt i OSK 624/09, w wyroku z dnia 11 lutego 2010r., sygn. akt I OSK 564/09, w którym Sąd stwierdził, że w sprawie o wywłaszczenie nieruchomości opinia biegłego może być uzupełniona w trybie art. 136 K.p.a., lecz ponowne przeprowadzenie tego dowodu, oznacza w istocie przeprowadzenie postępowania w znacznej części i uzasadnia wydanie przez organ decyzji kasacyjnej.

W takiej sytuacji nie było możliwe zajęcie stanowiska przez organ odwoławczy co do zarzutów obu skarżących zawartych w odwołaniach a dotyczących prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego.

Należy również wskazać, iż zarzut spółki nie wzięcia pod uwagę przez organ I instancji faktu spłacenia przez skarżącą kredytu, obciążającego przedmiotową nieruchomość, nie jest też uzasadniony albowiem organ I instancji nie dysponował przed wydaniem decyzji żadnymi informacjami odnośnie wysokości hipoteki, a o całkowitej spłacie kredytu organ powziął wiadomość dopiero z pisma z dnia 12 lipca 2012r., po wydaniu decyzji. Jednocześnie jednak organ odwoławczy słusznie wskazał w swojej decyzji, aby przy ponownym ustalaniu odszkodowania powyższa okoliczność została wzięta przez Wojewodę [...] pod uwagę. Zgodnie z oświadczeniem banku z dnia 23 marca 2011r., bank wyraził zgodę na wykreślenie hipoteki kaucyjnej do kwoty 1 000 000,00 zł z uwagi na zmianę zabezpieczenia ww. kredytu, stąd też fakt ten powinien zostać uwzględniony w ponownie przeprowadzonym postępowaniu odszkodowawczym i całość odszkodowania powinna zostać przyznana na rzecz "[...]" spółki z o.o.

Należy także uznać za całkowicie zasadne stanowisko organu I instancji, a za nim organu odwoławczego, który nie uwzględnił w wysokości ustalanego odszkodowania podatku VAT, wskazując, iż podatek ten powinien być traktowany jako jeden z kosztów zawarcia transakcji, który odliczany jest od ceny transakcyjnej, a nie jako integralny element tej ceny. Tym samym wartość rynkowa przedmiotu wyceny określana w operacie szacunkowym może być traktowana tylko i wyłącznie jako wartość nie obejmująca podatków i opłat lokalnych oraz innych obciążeń związanych z realizacją umowy. Dlatego Sąd nie podzielił zarzutu skargi, iż wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powinna być powiększona o podatek VAT od wartości utraconych praw z tego powodu, że obowiązek odprowadzenia takiego podatku przez skarżącą od odszkodowania (art. 7 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy bo podatku od towarów i usług) spowoduje spadek jego wartości. W ocenie Sądu sytuacja taka nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą słusznego odszkodowania, w rozumieniu powołanego wyżej art. 21 ust. 2 Konstytucji R.P. albowiem podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości (art. 134 ust. 1 ugn w zw. z art. 12 ust. 5 ustawy drogowej z 2003 r.). Zgodzić należy się zatem z organem II instancji, że obowiązek zapłaty przez skarżącego podatku VAT od odszkodowania nie ma wpływu na wartość rynkową nieruchomości. Inaczej mówiąc, z tego powodu wartość rynkowa nieruchomości nie rośnie i gdyby wygasłe prawo miało być przedmiotem czynności prawnej (np. umowy sprzedaży), racjonalny nabywca nie zapłaciłby za nią więcej niż wartość rynkowa, tylko dlatego, że zbywca jest podatnikiem VAT. Podatek ten jest cenotwórczy i gdyby wartość nieruchomości odnieść do jej ceny, to powinna ona zawierać już w sobie podatek VAT. Tym samym należy uznać, że należny podatek zawsze będzie pomniejszał wysokość przyznanego odszkodowania, co znajduje potwierdzenie w treści art. 29 ust. 1 zd. 2 ustawy o podatku od towarów i usług" (interpretacja Izby Skarbowej w [...] z dnia 6.07.2009 r. zamieszczoną w systemie LEX przy art. 12 ustawy drogowej).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 Konstytucji RP należy zwrócić uwagę, że art. 21 ust. 2 Konstytucji uzależniając dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania, nie precyzuje pojęcia "słuszne odszkodowanie". Rozumienie tego pojęcia wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., dotyczącym zgodności art. 73 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) z art. 21 ust. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Trybunału "słuszne odszkodowanie" to odszkodowanie związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości. Znamienne jest, że prawodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne" odszkodowanie, lecz zastosował termin "słuszne", który ma bardziej elastyczny charakter. Należy zatem przyjąć, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, że mogą istnieć szczególne sytuacje, gdy inna ważna wartość konstytucyjna pozwoli uznać za "słuszne" również odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne.

Powyższe dyrektywy w zakresie interpretacji art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, które ustalił Trybunał Konstytucyjny w pełni odnoszą się do sposobu rozumienia i stosowania przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, bowiem temu samemu celowi publicznemu - budowie dróg - podporządkowane są zawarte w niej uregulowania prawne. Oznacza to, że odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę drogi krajowej, ustalone w trybie art. 18 ust. 1 powołanej ustawy, odpowiada konstytucyjnej zasadzie "słusznego odszkodowania".

Nie zasadny jest także zarzut skarżącej dotyczący przyznania odszkodowania za utracone korzyści. Obowiązujące przepisy przewidują ustalenie w drodze decyzji odszkodowania odpowiadającego wartości odjętego prawa własności lub użytkowania wieczystego. Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003r. wyraźnie wskazuje, iż odszkodowanie należy się za nieruchomość rozumianą jako grunt wraz z jego częściami składowymi, które ustala się wg wartości nieruchomości a nie szkody, jaką poniesie skarżący wskutek utraty tej nieruchomości.

Sąd również nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji art. 10 Kpa skoro informowano strony o terminie rozpatrzenia sprawy i przekazywano jej stanowisko i wyjaśnienia rzeczoznawcy. A zatem skarżąca spółka miała pełną wiedzę o prowadzonym postępowaniu odszkodowawczym.

Na marginesie można podnieść, iż w przypadku długotrwałości postępowania administracyjnego, wykraczającego poza ramy objęte przepisem art. 35 § 1 Kpa., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa), stronie przysługują skuteczne środki prawne do dyscyplinowania organu (art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), celem wydania rozstrzygnięcia.

Reasumując zatem trzeba wskazać, że stanowisko skarżącej spółki nie znajduje oparcia zarówno w materiale dowodowym jak i obowiązującej regulacji prawnej.

Ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami.).