Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 22/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.7, art. 75, art. 76, art. 145, art.145a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 2 i § 3
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności

SENTENCJA

Dnia 17 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz § 6 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 roku. Nr 73 poz. 657 ze zm. ) w wyniku pozytywnej weryfikacji wniosku z dnia [...] czerwca 2004 roku, przyznał R.C. płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwaną dalej: "płatnością ONW" w wysokości 16 800 zł, w tym środki z budżetu Unii Europejskiej - 13440,04 zł, środki krajowe 3360,01 zł.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 150 i art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej jako: Kpa), wznowił z urzędu postępowanie zakończone wskazaną decyzją ostateczną.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku R.C. z dnia [...] czerwca 2004 r. w trybie wznowieniowym, organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 r., Nr 229 poz. 2273 ze zm.), art. 10, art. 104, art. 145 § 1 ust. 5, art. 149, art. 150 § 1 art. 151 § 1 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, § 2 ust.1 pkt 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r., Nr 73, poz. 657 ze zm. ) oraz art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ), jak również art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE L z dnia 26 czerwca 1999 r. z późn. zm.), decyzją z dnia [...] marca 2007 roku nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] oraz odmówił wnioskodawcy przyznania płatności ONW na rok 2004.

W uzasadnieniu organ podał, iż w dniu [...] czerwca 2004 r. R.C. złożył w Powiatowym Biurze ARiMR wiosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania dla działek rolnych położonych w [...] oznaczone identyfikatorami A, B, C, D, E, F, G, oraz w [...] działka oznaczona jako H, o łącznej powierzchni 175,42 ha. W wyniku pozytywnego zatwierdzenia tego wniosku decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] przyznana została płatność ONW w kwocie 16800,05 zł. Dalej organ wskazał, iż grudniu 2006 r. wpłynęły do niego prawomocne wyroki Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2006 roku sygn. akt. IV Ka 762/06, utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2006 roku, sygn. akt. K 165/06, którym uznano R.C. za winnego popełnienia czynu z art. 286 §1 kk i art. 297 § 1 w zb. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk.

Organ l instancji stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu karnym ustalono w sposób bezsporny, iż R.C. zawarł z A.B. - Prezesem Zarządu PRP Sp. z o.o. umowę użyczenia działek ewidencyjnych o numerach [...] oraz [...], dzierżawionych przez Spółkę od Agencji Nieruchomości Rolnych. Zgodnie z treścią umowy użyczająca spółka zobowiązana była do zapłaty podatku rolnego jak również czynszu na rzecz ANR. R.C. zobowiązał się natomiast do przekazania na rzecz spółki kwoty płatności obszarowych, w zamian za użyczenie działek. Z uwagi na fakt, że powyższa umowa przewidywała czynsz za użyczenie działek, w dniu [...] maja 2004 r. do umowy sporządzono aneks, zmieniający brzmienie jej § 3, który przewidywał, iż poddzierżawca – R.C. zobowiąże się do przekazywania spółce plonów uzyskanych z poddzierżawionych działek oraz przyznanych do gruntów dopłat. W kontekście obowiązków stron tej umowy, wynikających z treści umowy użyczenia i aneksu zmieniającego ją na umowę poddzierżawy, organ pierwszej instancji wskazał iż z ustaleń dokonanych w postępowaniu karnym tj. zarówno z treści umów jak i dowodów osobowych przeprowadzonych w sprawie wynikało bezspornie, że całość dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych gruntów uprawiana była nadal przez pracowników spółki "S.". Oznacza to, że w rzeczywistości producentem rolnym na poddzierżawionych terenach było Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "S." - Spółka z o.o., która wykonywała wszystkie zabiegi agrotechniczne i ponosiła na ten cel wszystkie nakłady. Tym samym to "S." Sp. z o.o. a nie R.C. "władała nią jak dzierżawca". W tej sytuacji wnioskodawcy nie można zatem było przypisać statusu posiadacza, gdyż nie posiadał on ani woli władania, ani też fizycznego władztwa nad gruntem. Umowa użyczenia, przekształcona w umowę poddzierżawy, była fikcyjna i zawarta została jedynie dla pozoru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Organ wskazał, iż ustalenia wynikające ze wskazanych wyroków karnych stanowiły podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, będąc jednocześnie wiążące dla organu. Wskazując na wynikające z przepisów, przytoczonych w podstawie prawnej decyzji, przesłanki przyznawania dopłat ONW tj. prowadzenie gospodarstwa rolnego na minimalnym areale, prowadzenie działalności rolniczej na obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, stosowanie dobrej praktyki rolniczej oraz posiadanie statusu producenta rolnego organ uznał, iż wnioskodawca nie był posiadaczem działek zadeklarowanych we wniosku. Wskazał, iż R.C. nie może być traktowany jako posiadacz gospodarstwa rolnego w rozumieniu jakie temu pojęciu nadaje przepis art. 336 Kodeksu cywilnego bowiem nie miał zamiaru władania rzeczą (gruntami) dla siebie. W tych okolicznościach wznowione postępowanie administracyjne wykazało, iż R.C. nie spełniał warunków umożliwiających przyznanie płatności ONW, albowiem nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach, a wykluczonych z powierzchni kwalifikowanej do uzyskania dopłat ONW. Wobec faktu iż wnioskodawca nie był posiadaczem zadeklarowanych gruntów to tym samym nie spełniał kryteriów przyznania wyżej wymienionych płatności określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich .

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R.C., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania albo przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Odwołujący się zarzucił organowi błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że wnioskodawcy nie należą się na rok 2004 płatności z tytułu ONW. Odwołujący się podniósł, że organ pierwszej instancji oparł swoje ustalenia faktyczne jedynie na dokumentach zawartych w sprawie karnej przeciwko wnioskodawcy, z którymi nie zgodził się on składając apelację do Sądu Okręgowego. W ocenie strony powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy orzekania, gdyż nie zostały przez niego uznane, za uznanie takie nie można także uznać stanowiska małżonki wnioskodawcy. Ponadto strona podniosła, że dowodzenie z akt sprawy karnej dokonane zostało z obrazą przepisu art. 75 kpa.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10 i art. 107 Kpa, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 1994 r., Nr 1, poz. 2 ze zm.), § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a także art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn.zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach swego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, iż w wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zachodziły podstawy do stwierdzenia, iż posiadaczem działek nr [...] oraz [...] było Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "S." -Spółka z o.o., a nie R.C.. Organ drugiej instancji powołał się na wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2006 roku w którym stwierdzono, iż zawarta przez skarżącego umowa poddzierżawy była fikcyjna, a prace agrotechniczne związane z uprawą roli wykonywali wyłącznie pracownicy Spółki "S". Organ odwoławczy wskazał, iż płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu, który stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zobowiązał się przestrzegać wymagań zwykłej, dobrej praktyki rolniczej (por. art. 14 ust. 2 i 3 Rozporządzenia nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR). Ponadto producent rolny powinien prowadzić działalność rolniczą na powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż jeden hektar, na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. W ocenie organu odwoławczego samoistność posiadania gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów regulujących przyznawanie dopłat ONW, oznacza że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy jak właściciel. Możliwe i dopuszczalne jest więc jednoczesne dzierżawienie i użytkowanie, gdyż głównym elementem stosunku dzierżawy jest zawsze korzystanie z przedmiotu dzierżawy, czyli jego użytkowanie. Organ wskazał, iż nie jest posiadaczem rzeczy, a jedynie "dzierżycielem" osoba, która faktycznie włada rzeczą za kogo innego. Zamiar władania rzeczą dla siebie rozstrzyga zatem faktycznie o posiadaniu w rozumieniu art. 336 KC.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że R.C. nie spełnia warunków umożliwiających przyznanie płatności z tytułu ONW, ponieważ nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych przez siebie gruntach, nie był ich posiadaczem. W skardze z dnia [...] lipca 2007 r. R.C. wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości, z powodu naruszenia przepisów prawa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, która została wydana wyłącznie w oparciu o akta postępowania karnego. W jego ocenie zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, postępowania administracyjnego. Niezależnie od podstaw wznowienia postępowania administracyjnego skarżący wyraził pogląd, że postępowanie poprzedzające wydanie przedmiotowej decyzji powinno być przeprowadzone z zachowanie zasad przewidzianych w kodeksie posterowania administracyjnego, a nie polegać na przepisaniu ustaleń z postępowania karnego, które prowadzone jest na podstawie innych przepisów i inny jest jego cel.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddanie skargi i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania niezgodnie z zasadami określonymi w kodeksie posterowania administracyjnego organ wskazał, iż jest on nieuzasadniony bowiem postępowanie administracyjne w sprawie prowadzone było w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 7 i art. 75 Kpa organ administracyjny zobowiązany jest do podjęcia wszelkich działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy, który umożliwi zastosowanie odpowiedniego przepisu prawa materialnego. Dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem, umożliwia realizacje zasady prawdy obiektywnej. W tym zakresie, w ocenie organu, powołanie się na postępowanie wyjaśniające oraz wyniki ujęte w wyrokach sądów karnych jest wystarczające w ramach postępowania administracyjnego, również w kontekście art. 107 § 3 Kpa. Organ wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, iż: "żądanie powtórzenia w postępowaniu podatkowym wszystkich uprzednio przeprowadzonych dowodów byłoby niecelowe, naruszające zasadę szybkości i prostoty postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 Kpa. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu bezpośrednio upoważniającego organ do wykorzystania jako dowodu protokołu przesłuchania świadka sporządzonego w postępowaniu odrębnym, to jednak takie działanie jest dopuszczalne w świetle art. 75 Kpa, pod warunkiem rozpatrzenia materiałów dowodowych w sposób przewidziany w art. 77 § 1 Kpa" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 1985 r. SA/Wr 90/85 Lex Polonica nr 297035).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem legalności tj. zgodności z prawem.

Możliwość wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego zachodzi w sytuacji, gdy został wydany z naruszeniem prawa procesowego jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego, które miało wpływ na jej wynik (art. 145 § 1 p.p.s.a.).

W zakresie tak określonej kognicji skarga podlegała oddaleniu, bowiem zakwestionowana nią decyzja nie naruszała prawa w stopniu mającym wpływ na zawarte w niej rozstrzygnięcie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia była, wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, decyzja uchylająca ostateczną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu skarżącemu dopłaty z tytułu ONW na rok 2004 i orzekająca o odmowie ich przyznania. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do oceny czy zaistniały określone prawem przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej, a przy pozytywnym rozstrzygnięciu w tym przedmiocie, czy zaszły podstawy do uchylenia tej decyzji i rozstrzygnięcia odmiennie niż nastąpiło to w badanej w trybie wznowieniowym decyzji ostatecznej.

Podkreślenia wymaga, iż wznowienie postępowania stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (art. 145 § 1 i 145a kpa). Jedną z podstaw wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Norma prawna wynikającą z powołanego przepisu wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej zarówno okoliczności faktyczne jak również dowody muszą być nowe. Pod pojęciem tym należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Wprawdzie należy zgodzić się z poglądem, iż błędna ocena stanu faktycznego nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, ale błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych dowodów prowadzić może nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Konstrukcja omawianej normy prawnej jednoznacznie wskazuje, iż ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), obowiązany jest ustalić czy, ta nowa okoliczność faktyczna występowała oraz czy jest dla sprawy istotna, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Ponadto nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (tak wyrok NSA z dnia 17 maja 2000 r., l SA/Lu 9/00, Lex nr 51768).

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2005 r. Organ wskazywał, iż podstawą tą było ujawnienie nowych okoliczności nieznanych mu w chwili wydawania powyższej decyzji tj. okoliczności, iż R.C. nie prowadził na gruntach zadeklarowanych we wniosku złożonym dnia [...] czerwca 2004 r. działalności rolniczej, lecz czynił to faktycznie inny podmiot. Wywodził, iż okoliczność ta istniała w dniu wydawania decyzji z dnia [...] marca 2005 r. zaś jemu stała się znana wskutek zapoznania się z wyrokami Sądu Rejonowego i Okręgowego i ich uzasadnieniami złożonymi w dniu 8 stycznia 2007 roku. W ocenie Sądu, już sam opis czynu za który prawomocnie skazany został R.C., zawarty w sentencji wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2006 roku sygn. akt II K 165/06, utrzymanego w mocy orzeczeniem sądu II instancji, dawał podstawę do uznania, iż ujawniły się nowe, istotne dla sprawy okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Ze wskazanego opisu wynika, iż złożony wniosek o dopłaty ONW na rok 2004 zawierał nieprawdę co do faktu rzeczywistego posiadania przez R.C. gruntów rolnych w oparciu o umowę użyczenia zawartą ze Spółką z o.o. "S.". Tym samym spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa warunkująca dopuszczalność wznowienia postępowania.

W zakresie zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania Sąd zważył, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności prawomocny wyrok Sądu Rejonowego prowadzi do uznania, iż w sprawie, niezależnie od podstawy wznowieniowej z pkt 5 § 1 art. 145 Kpa, zaistniała również przyczyna wznowienia postępowania o jakiej mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem podstawa do wznowienia postępowania zachodzi również w sytuacji gdy okaże się, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Wskazać należy, iż podstawą do przyznania płatności ONW decyzją z dnia [...] marca 2005 r. był wniosek z dnia [...] czerwca 2004 r., w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanych w nim działkach oznaczonych symbolami od A do H, położonych na gruntach stanowiących działki ewidencyjne [...]. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu wg wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz.U Nr 52, poz. 523). Prócz wskazania gruntów do naliczenia dopłat ONW dokument obejmował także oświadczenia i zobowiązania wnioskodawcy. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 kk oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych. Złożył też zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od otrzymania pierwszej płatności ONW. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych. Nie może budzić wątpliwości, w świetle regulacji prawnych dotyczących płatności ONW, zawartych w rozporządzeniu z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (...), iż wniosek taki jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania dopłaty ONW. W postępowaniu o przyznanie dopłat nie jest wymagane wykazywanie innymi dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się tytułem prawnym do gruntu, co oznacza, iż w sytuacji gdy nie zaistnieje sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, organ ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę ONW (analogicznie jak w § 2 art. 75 Kpa). Podkreślenia wymaga, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie IIK 165/06 R.C. uznany został winnym tego, że :

- działając wspólnie i w porozumieniu z A.B., z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błąd ARiMR co do tego, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych i w tym celu

zawarł z A.B. - Prezesem Zarządu PRP S. sp. z o.o. fikcyjną umowę użyczenia gruntów rolnych od PRP "S." sp. z o.o., a następnie

- przedłożył poświadczający nieprawdę wniosku o dopłaty do gruntów rolnych,

w wyniku czego doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez

ARiMR z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych

warunkach gospodarowania w wysokości 16 800,04 zł, czym działał na szkodę

Skarbu Państwa i interesów finansowych Unii Europejskiej tj. czynu z art. 286 § 1 i

art. 297 § 1 kk w zb. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk.

W świetle tego wyroku nie może budzić wątpliwości, iż wniosek z dnia [...] czerwca 2004 r. o przyznanie płatności z tytułu ONW, złożony w Biurze Powiatowym ARiMR był wnioskiem poświadczającym nieprawdę co do faktu posiadania przez skarżącego gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. Fałszywym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 Kpa jest między innymi fałszywy dokument. Jeżeli chodzi o dokumenty to za prawdziwy przyjmuje się dokument posiadający łącznie trzy cechy: został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, dokument posiada treść niezmienioną tj. taką jaką nadał mu wystawca. W razie braku którejkolwiek ze wskazanych cech mamy do czynienia z dokumentem fałszywym. Zatem fałszywym jest również dokument dotknięty fałszem intelektualnym, który wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń (vide: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego - B. Adamiak, J. Borkowski Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 638). W świetle wskazanych okoliczności wniosek skarżącego z dnia 11 czerwca 2004 r. musi być uznany za dokument, który okazał się fałszywy w rozumieniu pkt 1 § 1 art. 145 Kpa. Spełniona została bowiem druga przesłanka omawianej przyczyny wznowienia gdyż sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu (art. 145 § 2 Kpa). Wprawdzie bowiem skarżący skazany został za popełnione w zbiegu przestępstwo przeciwko mieniu (art. 286 §1 kk) i obrotowi gospodarczemu (art. 297 §1 kk) to jednak do ustawowych znamion czynu zabronionego z art. 297 § 1 kk należy posłużenie się podrobionym, przerobionym, poświadczającym nieprawdę albo nierzetelnym dokumentem albo nierzetelnym, pisemnym oświadczeniem dotyczącym okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania min. od instytucji dysponujących środkami publicznymi wsparcia finansowego np. w postaci dotacji, subwencji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy.

Wprawdzie organy administracji publicznej nie prowadziły postępowania w zakresie tej przesłanki wznowienia, to materiał dowodowy zgromadzony przez nie potwierdza jednoznacznie jej zaistnienie. Wskazać przy tym należy, iż w wyroku 7 sędziów z dnia 15 listopada 1999 roku w sprawie FSA 1/ 99 (ONSA 2000/2, póz. 45) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w sytuacji wznowienia postępowania z urzędu treść art. 149 § 2 Kpa uzasadnia wniosek, iż postanowienie o wznowieniu postępowania nie zwęża granic takiego postępowania tylko do podstawy wznowienia wskazanej w tym postanowieniu, a przedmiotem ustaleń mogą być wszystkie podstawy wskazane w art. 145 § 1 Kpa z wyjątkiem określonej w pkt 4. Należy mieć również na uwadze regulację art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym wyroku skazującego, co do faktu popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Sąd administracyjny jest związany treścią sentencji prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym. W konsekwencji sąd ten nie może dokonywać tych samych ustaleń, których dokonał już sąd karny co do popełnienia przestępstwa. Nie wiążą sądu administracyjnego natomiast ustalenia sądu karnego zawarte w uzasadnieniu wyroku, ponieważ są jedynie przejawem dochodzenia do rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2000 roku III SA 3097/99). Mając na uwadze wskazane okoliczności uznać należało, iż fakt zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2005 r. nie budzi wątpliwości.

W świetle § 2 i § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm.), podstawowymi przesłankami wymaganymi do uzyskania płatności ONW są m. in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. W § 2 ust. 2 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. podano definicję działalności rolniczej, która polega na prowadzeniu produkcji roślinnej i zwierzęcej, w tym również produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadowniczej, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Omawiane rozporządzenia zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie, z którą przyznano kompetencje Radzie Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymania, zawieszania, zwracania pomocy finansowej na działanie objęte planem przyjętym przez Komisję Europejską.

Zasadnie organy administracyjne wywiodły zatem, iż z treści ww. przepisów prawa wynika, że wystarczającą przesłanką uzyskania płatności ONW nie jest jedynie posiadanie przez wnioskodawcę formalnego statusu producenta rolnego. Ubiegający się o płatności ze środków budżetu Unii Europejskiej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania musi łącznie spełniać przesłanki określone w § 2 ust.1 rozporządzenia, w tym podstawowy wymóg prowadzenia przez niego faktycznej "działalności rolniczej" na zgłoszonych do płatności działkach rolnych.

W ocenie Sądu, poczynione w toku wznowionego postępowania ustalenia organu oparte na dokumentach urzędowych (sentencje wyroków karnych) oraz analiza treści umowy zawartej przez skarżącego z PRP "S." w powiązaniu z warunkami przyznawania dopłat ONW stanowiły materiał dowodowy uzasadniający przyjęcie, iż skarżący nie był w posiadaczem gruntów (nie miał woli władania nimi jak i faktycznego władztwa ) wskazanych we wniosku i faktycznie nie prowadził na nich działalności rolniczej, gdyż nadal jak przed zawarciem umów czyniła to spółka. Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem (pisemna umowa użyczenia przekształcona w umowę poddzierżawy) nie stanowi podstawy do przyznania dopłat ONW. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nich działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza we własnym imieniu. W rozpoznawanej sprawie umowa użyczenia (poddzierżawy) miała stanowić jedynie formalny tytuł prawny do fikcyjnego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW przez skarżącego, których PRP "S." występując o nie we własnym imieniu by nie uzyskało. Wskazać bowiem należy na regulację zawartą w przepisie § 4 ust. 4 rozporządzenia z dnia z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (...), zgodnie z którym do powierzchni działek rolnych wynoszącej powyżej 300 ha płatność ONW nie przysługuje.

Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, iż z uwagi na ogólną powierzchnię gruntów rolnych będących w posiadaniu Spółki PRP "S.", podobne umowy jak ze skarżącym (powierzchnia 178,69 ha) zawarte zostały także z innymi podmiotami tj. A.B. (243,10 ha) i Ł.B. (209,28 ha), którzy także w analogicznych okolicznościach faktycznych wystąpili z wnioskami o przyznanie płatności do gruntów rolnych zarówno bezpośrednich, jak i ONW (vide akta sprawy II SA/Go 12/08, II SA/Go 13/08 oraz II SA/Go 15/08).

Mając powyższe na uwadze należy zgodzić się z organami orzekającymi, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy z uwagi na treść sentencji skazującego wyroku karnego nie budzi wątpliwości fakt, iż R.C. nie prowadził, we własnym imieniu i na własny rachunek w 2004 roku działalności rolniczej na zadeklarowanych we wniosku gruntach, a co za tym idzie nie spełniał podstawowej przesłanki przyznania płatności z tytułu ONW, określonej w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków (...) pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Należy podkreślić, iż strona była zawiadomiona zarówno o wszczęciu postępowania wznowieniowego (postanowienie z dnia 24 stycznia 2007 r.), jak i pouczona o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami. W postępowaniu tym strona nie zgłosiła jakiegokolwiek dowodu, który niweczyłby ustalenia organu dokonane w oparciu o treść karnego wyroku skazującego skarżącego. Skarżący nie podnosił w szczególności, iż faktycznie działalność rolniczą w 2004 r. na spornych działkach we własnym imieniu prowadził samodzielnie, lub przy pomocy innych podmiotów. W tej sytuacji pomimo, iż w ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się częściowo z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez ograniczenie postępowania wyjaśniającego do analizy wyroków skazujących skarżącego za popełnienie przestępstwa. Ponadto należy wskazać, iż organ pierwszej instancji nie uzasadnił szczegółowo zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania. Uchybienie powyższe wobec treści dowodów, które przeprowadzono nie miały, w ocenie Sądu, istotnego wpływu na wynik sprawy. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że organ w oparciu o zgromadzone dowody, ustalił stan faktyczny niezgodny z rzeczywistością, takiego zarzutu nie stawia także skarżący. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 Kpa zasadą prawdy obiektywnej, organ administracji publicznej podejmuje wszelkie kroki niezbędne dla wyjaśnienia sprawy - ustalenia jej stanu faktycznego. Po myśli art. 75 Kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji zgodnie z którym przez środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć wszelkie źródła prawdziwych informacji, które umożliwiają dowodzenie. Z treści sentencji wyroku z dnia 29 czerwca 2006 r. wynika, iż R.C. wprowadził w błąd ARiMR, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych i w tym celu zawarł ze Spółką PRP "S." fikcyjną umowę użyczenia gruntów, a następnie złożył poświadczający nieprawdę wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW. W postępowaniu wznowieniowym skarżący nie

wykazał, aby posiadał i rolniczo użytkował w 2004 r. jakiekolwiek grunty, czy to

zgłoszone we wniosku czy też inne, nie przedstawił w tym przedmiocie jakichkolwiek

dowodów, czy chociażby kontrwywodu w stosunku do ustaleń dokonanych przez

organy ARiMR w oparciu o powyżej wskazane wyroki karne. Oznacza to, iż także

zawarte w ich uzasadnieniu wywody korzystają z domniemania prawdziwości i wiarygodności.

Na marginesie podkreślenia wymaga, iż formalne istnienie dokumentu umowy użyczenia gruntów rolnych nie stanowi także samoistnego tytułu do przyznania przedmiotowych płatności.

Nie można także organowi zarzucić naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz wniosków bowiem do specyfiki postępowania o nadanie statusu producenta rolnego, będącego w istocie jedynie formą "rejestracji" na podstawie danych wskazywanych przez wnioskodawcę w celu uzyskania numeru identyfikacyjnego niezbędnego do ubiegania się o dopłaty bezpośrednie. Przepis art. 76 § 3 Kpa dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Takim przeciwdowodem może być sentencja prawomocnego wyroku karnego skazującego skarżącego również za wprowadzenie w błąd ARiMR co do tego, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych. Ponadto należy podkreślić, iż z samego faktu figurowania określonego podmiotu w ewidencji producentów rolnych nie wynika jeszcze uprawnienie do przyznania płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zatem przesłanką konieczną do ubiegania się o takie świadczenie jest faktyczne prowadzenie działalności rolniczej dla siebie, zgodnie z wymaganiami uregulowanymi w odpowiednich przepisach.

W zaistniałych okolicznościach sprawy zachodziły zatem podstawy do uchylenia przez organ decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2005 r. przyznającej dopłaty z tytułu ONW na 2004 rok i orzeczenia o odmowie ich przyznania.

Z tych powodów skarga jako nieuzasadniona, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu.