Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 842/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 14 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia

14 lipca 2021 r. SKO Gd/1284/21 w przedmiocie uznania go za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 4 lipca 2020 r. M. S. będąca przedstawicielką ustawową małoletnich: O., L. i N. S., wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z wnioskiem o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego M. S.

W dniu 9 lipca 2020 r. wniosek M. S. został przesłany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z siedzibą w C., który to

w dniu 13 lipca 2020 r. wezwał M. S. do osobistego stawienia się w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego.

Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone w dniu 17 lipca 2020 r., M. S. nie stawił się na wezwanie.

W związku z powyższym, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. z siedzibą w C. zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z prośbą o podanie informacji, czy w okresie ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco zasądzonych alimentów.

W dniu 30 października 2020 r. do organu wpłynęło zaświadczenie od Komornika informujące, że w okresie ostatnich 6 miesięcy od M. S. nie wyegzekwowano żadnej kwoty.

W dniu 22 grudnia 2020 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. z siedzibą w C. zawiadomił M. S. o wszczęciu postępowania o uznaniu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Decyzją z dnia 21 stycznia 2021 r. GOPS.FA.UZ.4411.1.2021 Wójt Gminy P. orzekł o uznaniu M. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej

w skrócie "k.p.a." w związku z art. 5 ust. 3, ust. 3a i ust. 3b, art. 8b oraz art. 25 ustawy

z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 808 ze zm.), zwanej dalej także "ustawą".

W uzasadnieniu wydanej decyzji, powołując się na wskazane przepisy, organ wyjaśnił, że będący dłużnikiem alimentacyjnym M. S. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

W wyniku rozpoznania odwołania M. S. zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzja organu odwoławczego wydana została m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 5 ustawy.

W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu znajdujących zastosowanie przepisów prawa oraz ustalonych okoliczności faktycznych, organ odwoławczy wskazał,

że postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydana

w sprawie decyzja jest zgodna z prawem. Organ otrzymał bowiem stosowny wniosek

o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Do wniosku załączono zaświadczenie organu egzekucyjnego o bezskuteczności egzekucji ze wskazaniem zaległości na dzień 2 czerwca 2020 r. oraz wyegzekwowanych kwot od września 2018 r. do kwietnia 2020 r.

Powołując się na ustawową definicję bezskuteczności egzekucji (art. 2 pkt 2 ustawy) organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku M. S. egzekucja ponad wszelką wątpliwość okazała się bezskuteczna. Przed złożeniem wniosku

o uznanie za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, tzn. w czerwcu i maju 2020 r., nie wyegzekwowano żadnej kwoty tytułem zaległych lub bieżących alimentów. Ostatnia wyegzekwowana kwota to 1.169,41 zł, zajęta dnia 9 kwietnia 2020 r.

W związku z otrzymaniem wniosku wraz z zaświadczeniem o bezskuteczności egzekucji organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 4 ust. 1ustawy, wezwał M. S. do stawienia się w siedzibie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i ustalenia sytuacji majątkowej i życiowej dłużnika. Ponieważ dłużnik nie odpowiedział na nie w żaden sposób, organ I instancji miał prawo wydać decyzję

o uznaniu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co stanowi sankcją

za uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego przez dłużnika lub odmowę złożenia oświadczenia majątkowego (art. 5 ust. 3 ustawy). Decyzja wydawana na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 jest ponadto decyzją związaną, co oznacza, że organ nie ma w tym wypadku możliwości wyboru rozstrzygnięcia. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu lub odmowa złożenia oświadczenia majątkowego stanowią okoliczności zobowiązujące organ właściwy dłużnika do wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ nie może okoliczności tych pominąć i odstąpić od wydania tej decyzji.

Organ stwierdził, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego jest okolicznością bezsporną. W odwołaniu strona podała wprawdzie, że przyczyną braku stawiennictwa na wezwanie organu jest ostry konflikt z pracownikami organu, którzy naruszają prawa M. S., są stronniczy i poświadczają nieprawdę, co powinno stanowić podstawę wyłączenia organu. W ocenie organu, argument ten nie może wpłynąć na wydane rozstrzygnięcie. Dłużnik alimentacyjny ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Jeśli zaś uważa,

że organ prowadzący postępowanie, albo któryś z jego pracowników, podlega wyłączeniu od prowadzenia jego sprawy, powinien w toku postępowania złożyć stosowny wniosek. W niniejszej sprawie taki wniosek nie został złożony. Zarzuty podniesione w odwołaniu nie zostały natomiast poparte żadnymi dowodami mogącymi świadczyć o działaniach naruszających prawa M. S.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie naruszył przepisów procedury administracyjnej. Skoro dysponował wnioskiem wierzyciela wraz z zaświadczeniem o bezskuteczności egzekucji, zaś dłużnik uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, jedynym rozstrzygnięciem, jakie mogło zostać w sprawie wydane było uznanie dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie było podstaw do odstąpienia od wydania tej decyzji na podstawie art. 5 ust. 3a ustawy, czyli w sytuacji, gdy dłużnik przez okres i ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Przepisy ustawy egzekucyjnej jednoznacznie wskazują bowiem, kiedy egzekucja alimentów jest bezskuteczna, przy czym dowodem na taki stan rzeczy jest informacja udzielana przez organ prowadzący egzekucję. Oznacza to, że koszty ponoszone przez dłużnika alimentacyjnego w związku z opieką nad dziećmi, czy też opłacanie różnych usług świadczonych na rzecz dzieci nie mają dla rozpatrzenia niniejszej sprawy żadnego znaczenia. Podobnie rzecz ma się z informacją o nieruchomości strony - to czy strona jest aktualnie jej właścicielem, nie jest okolicznością istotną dla sprawy. M. S. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, trudno zatem zaakceptować zarzut nieustalenia przez organ I instancji jego sytuacji majątkowej.

Organ stwierdził brak podstaw do uznania, że zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji stanowi poświadczenie nieprawdy, bądź też, że egzekucja była prowadzona przez niewłaściwy organ. Zarzutów tych nie potwierdzono żadnymi dowodami.

W skardze na decyzję organu odwoławczego M. S. zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 ust. 2 w zw. z art. w zw. z art. 75

§ 1 oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji

I instancji w sytuacji braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności braku weryfikacji, czy skarżący w rzeczywistości uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych i czy zachodzi przesłanka bezskuteczności egzekucji, braku weryfikacji prawdziwości twierdzeń przedstawicielki ustawowej małoletnich M. S. oraz komornika sądowego A. K., braku weryfikacji majątku skarżącego, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji błędnych ustaleń faktycznych.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów a ponadto o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. zawiadomienia komornika A. K. z dnia 8 marca 2020 r. o przekazaniu postępowania egzekucyjnego, na okoliczność braku spełnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organy obu instancji nie przeprowadziły w rzetelnego postępowania dowodowego. Rozumowanie organów jest błędne i pomija okoliczności wskazywane przez skarżącego, mające istotne znaczenie dla oceny,

czy w sprawie została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji.

Skarżący wyjaśnił, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji postępowanie egzekucyjne prowadził już inny komornik. Niezrozumiałe jest, na jakiej podstawie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w G. w swoim piśmie wskazał na niewywiązywanie się "w ciągu ostatnich 6 m-cy" z nałożonego przez Sąd świadczenia alimentacyjnego na rzecz wierzyciela M. S., skoro nie był w dacie sporządzenia pisma właściwym organem egzekucyjnym sprawie i nie miał wiedzy odnośnie aktualnego zadłużenia.

Skarżący wyjaśnił, że bezskuteczność egzekucji w rozumieniu ustawy

to egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.

W konsekwencji zaświadczenie z dnia 2 czerwca 2020 r. nie może być podstawą uznania, że M. S. nie wpłacił w maju oraz czerwcu 2020 r. alimentów, ponieważ w tym czasie przedmiotowy komornik nie prowadził postępowania egzekucyjnego i nie był uprawniony do takiego twierdzenia.

Skarżący wskazał, że wierzycielka miał wiedzę, że egzekucja została przekazana innemu komornikowi i że środki wpłacane były na rzecz nowego organu egzekucyjnego. M. S. z premedytacją uzyskała dokument od nieuprawnionego organu, zawierający nieprawdziwe dane, aby móc się nim posłużyć składając przedmiotowy wniosek. Organy pominęły te okoliczności, co świadczy

o wadliwości wydanych decyzji, tym bardziej w sytuacji, że zaświadczenie od organu egzekucyjnego jest wyłącznym dokumentem, na podstawie którego stwierdzono spełnienie ustawowej przesłanki bezskuteczności egzekucji.

W ocenie skarżącego, organ zobowiązany jest ponadto zweryfikować,

czy zobowiązania alimentacyjne rzeczywiście nie są wypełniane, jak również zbadać obiektywne możliwości osoby zobowiązanej do świadczeń oraz przyczyny ewentualnego zadłużenia. Organ w niniejszej sprawie okoliczności tych jednak

nie zbadał.

Znaczna część kwoty zawartej w orzeczeniu alimentacyjnym była i jest uiszczana przez skarżącego, o czym przedstawicielka małoletnich ma wiedzę. Skarżący

w okresie wskazanym we wniosku opłacał koszty terapii psychologicznej małoletniej L. (600 złotych miesięcznie), jak również koszty basenu dzieci (480 złotych miesięcznie). Dodatkowo skarżący płaci za korepetycje syna O. w wysokości 240 złotych miesięcznie. Skarżący nie przekazuje wspomnianych środków pieniężnych

do rąk matki dzieci, lecz bezpośrednio na rzecz podmiotów świadczących usługi. Koszty terapii psychologicznej oraz basenu zostały uwzględnione w kwocie alimentów orzeczonych przez Sąd, co jest okolicznością bezsporną. Przy uwzględnieniu kwot ściąganych co miesiąc przez komornika, skarżący uiszcza na rzecz małoletnich kwotę ponad 2.500 złotych, a więc znacznie ponad połowę orzeczonej sądownie kwoty. W czerwcu 2018 r. matka dzieci wycofała córkę L. z terapii psychologicznej. W sierpniu 2019 r. dziecko dokonało ponownie okaleczenia. Skarżący przez przeszło rok podejmował starania, aby sąd zabezpieczył terapię psychologiczną dziecka i tak też się stało. Skarżący wskazał, że od 2019 r. strony faktycznie zajmują się dziećmi w trybie opieki naprzemiennej. Dzieci spędzają analogiczny wymiar czasu u matki, jak i u ojca. Wobec nieprzekazywania przez matkę dzieci niemal żadnych rzeczy dzieci, w postaci ubrań, butów, przyborów szkolnych, sprzętów, czy akcesoriów, skarżący kupuje wszystko we własnym zakresie, co powinno również mieć wpływ na wymiar kosztów utrzymania dzieci.

Skarżący dodał, że kilkukrotnie zwracał się do matki dzieci z propozycją spłaty zadłużenia, jednak M. S. nie wyrażała zgody na polubowne rozwiązanie sprawy.

Skarżący wyjaśnił, że jego nieobecność na przesłuchaniu w GOPS wynikała

z ostrego konfliktu z pracownikami organu i toczącymi się postępowaniami m.in.

w zakresie poświadczenia nieprawdy oraz przekroczenia uprawnień przez pracowników GOPS. W ocenie skarżącego, pracownicy organu naruszają jego prawa i postępują niezgodnie z prawem. Wbrew twierdzeniom organów, okoliczności te powinny mieć znaczenie, a skarżącemu należy umożliwić bycie przesłuchanym w innym oddziale GOPS.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 poz. 329), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, określające przesłanki uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Przepis art. 5 ust. 3 ustawy wymienia pozytywne przesłanki, od wystąpienia których ustawodawca uzależnił wszczęcie postępowania, stanowiąc, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych,

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Pojęcie dłużnika alimentacyjnego unormowane zostało w art. 2 pkt 3 w związku z punktem 2 ustawy. Z przepisów tych wynika, że dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu ustawy jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna, a bezskuteczność egzekucji – oznacza m.in. egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.

Przepis art. 5 ust. 3a ustawy określa negatywną przesłankę uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, wskazując, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w sprawie zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, określone w art. 5 ust. 3 ustawy.

M. S. jest dłużnikiem alimentacyjnym. Skarżący został zobowiązany postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z dnia 26 października 217 r. sygn. akt II C 371/17 do płacenia alimentów na rzecz małoletnich dzieci O., L. i N. S. do rąk ich matki M. S. w wysokości 4500 zł.

Z zaświadczeń Komornika przy Sądzie Rejonowym w G. oraz Komornika przy Sądzie Rejonowym G. w G. wynika, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy przed złożeniem przez M. S. w dniu 3 lipca 2020 r. wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika nie wyegzekwowano od dłużnika pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, w miesiącach od maja do sierpnia egzekucja była bowiem zupełnie bezskuteczna (dowód: zaświadczenie o wyegzekwowanych kwotach z dnia 19 lutego 2021 r., zaświadczenie o dokonanych wpłatach z dnia 29 września 2020 r. oraz pismo z dnia 29 września 2020 r., w aktach administracyjnych organu I instancji).

Podnoszony przez skarżącego argument, że wierzycielka wskazała nieprawdę podając, ze egzekucję prowadzi Komornik przy Sądzie Rejonowym w G. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem z zaświadczenia Komornika przy Sądzie Rejonowym G. w G. prowadzącego sprawę od 24 czerwca 2020 r. wynika, że w okresie czerwca (a także lipca i sierpnia) 2020 r. nie wyegzekwowano od skarżącego żadnych kwot zasądzonych alimentów.

Skarżący nie stawił się na wezwanie w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. W wystosowanym wezwaniu z dnia 13 lipca 2020 r. organ pierwszej instancji pouczył skarżącego o konsekwencjach związanych z niezastosowaniem się do wezwania, odmówienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 17 lipca 2020 r., co potwierdza własnoręcznie złożony podpis skarżącego na znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy dokumencie potwierdzenia odbioru. Pomimo tak dokonanego doręczenia dłużnik nie stawił się w siedzibie organu. Tym samym organy zasadnie przyjęły, że w sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, tj. miało miejsce uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odmowa złożenia oświadczenia majątkowego. Skarżący nie stawił się w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, ani nie złożył oświadczenia majątkowego i w żaden sposób nie zareagował na wezwanie organu.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji zasadnie wskazał, że podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące konfliktu z pracownikami organu nie zasługiwały na uwzględnienie. Skarżący mógł złożyć wniosek o wyłączenie pracowników organu. Skarżący takiego wniosku nie złożył, nie może zatem powoływać się na okoliczności dotyczące relacji z pracownikami organu, jako okoliczności zwalniające go z obowiązków związanych z przeprowadzeniem wywiadu i złożeniem oświadczenia.

Z przywołanych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a ustawy (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2105/19).

Rozważenia wymagało zatem, czy skarżący przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Organy prawidłowo ustaliły, że skarżący przez okres ostatnich 6 miesięcy od daty orzekania przez organ pierwszej instancji nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Skarżący musiałby w każdym z 6 miesięcy uiszczać tytułem alimentów kwotę co najmniej 2 250 zł.

Decyzja organu I instancji została wydana w dniu 21 stycznia 2021 r. Skarżący w styczniu 2021 r. mógł jeszcze dokonać wpłat alimentów, bowiem miesiąc ten w dacie orzekania jeszcze nie upłynął. Skarżącemu nie można by zatem czynić zarzutu braku płatności w tym miesiącu. Okres ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji to okres od lipca do grudnia 2020 r. W miesiącach - lipiec i sierpień 2020 r. skarżący nie dokonał wpłat żadnej kwoty należności do organu egzekucyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że brzmienie art. 5 ust. 3a ustawy nie stoi na przeszkodzie dokonywaniu przez dłużnika wpłat z góry za dwa lub więcej miesięcy, w okresie 6 miesięcy, o których mowa w tym przepisie. Albowiem z właściwości i celu zobowiązania alimentacyjnego - obejmującego obowiązek dostarczania środków utrzymania - wynika, że termin spełnienia przez dłużnika pieniężnego świadczenia alimentacyjnego jest terminem zastrzeżonym w istocie na korzyść dłużnika. Oznacza to, że dłużnik może spełnić swoje świadczenie wcześniej i nie stanowi to wówczas nienależytego wykonania zobowiązania. Zarazem świadczenie tak spełnione nie kwalifikuje się jako nienależne, co wyłącza możliwość żądania jego zwrotu przez dłużnika (zob. art. 411 pkt 4 k.c.). Spełnienie świadczenia alimentacyjnego (pieniężnego) przed terminem jego wymagalności musi być traktowane na równi ze spełnieniem świadczenia w terminie. To zaś oznacza, że dłużnik alimentacyjny uiszczający świadczenia alimentacyjne z góry za jeden, dwa lub więcej miesięcy, powinien być uznawany za dłużnika wywiązującego się ze zobowiązań alimentacyjnych, w rozumieniu art. 5 ust. 3a ustawy w każdym z tych miesięcy. W takim przypadku możliwe jest zatem skorzystanie przez dłużnika alimentacyjnego z dobrodziejstwa art. 5 ust. 3a ustawy (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 775/21, WSA w Olsztynie z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 623/21).

Zasada ta nie działa jednak w przypadku dokonania wpłat po terminie płatności zobowiązania alimentacyjnego. Dokonanie przez skarżącego we wrześniu wpłaty w znacznej wysokości 5 743,85 zł, nie może być uznane za spełnienie świadczenia w miesiącach wcześniejszych, w których do zapłaty zobowiązań alimentacyjnych nie doszło czyli w lipcu i sierpniu 2020 r.

Wskazać należy, że przepis art. 5 ust. 3a ustawy nie wymaga, tak jak przyjął to organ odwoławczy, ustalenia czy stan egzekucji jest bezskuteczny, lecz ustalenia, czy dłużnik alimentacyjny faktycznie nie wykonywał obowiązku alimentacyjnego. W związku z tym okoliczność niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego nie może być ustalana wyłącznie na podstawie zaświadczenia komornika, które dotyczy prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący odmówił sporządzenia wywiadu alimentacyjnego, nie przedłożył organowi dowodów zapłaty alimentów do rąk M. S., ani dowodów na okoliczność, że obowiązek alimentacyjny w kwocie nie mniejszej niż 2 250 zł był przez niego realizowany we wszystkich 6 miesiącach, o jakich jest mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Błędna wykładnia przez organ normy art. 5 ust. 3a ustawy w tym zakresie nie miała zatem wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Okoliczność, że skarżący uiszczał należności za zajęcia dodatkowe dzieci lub opiekę psychologiczną, co do zasady, mogłaby mieć znaczenie dla oceny realizacji obowiązku alimentacyjnego. Wpłaty takie mogłyby jednak stanowić realizację obowiązku alimentacyjnego, jedynie wówczas, gdyby wynikało to z orzeczenia sądowego lub z umowy zawartej przez skarżącego z matką dzieci. Skarżący nie udowodnił takich okoliczności. Niewątpliwym jest, że wobec istnienia pieniężnego obowiązku alimentacyjnego polegającego na zapłacie określonej kwoty do rąk matki dzieci, skarżący nie może samodzielnie decydować o tym w jaki sposób powinny być wydatkowane środki pieniężne z tytułu jego zobowiązania alimentacyjnego.

Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że przedłożone przez skarżącego dowody wpłat nie potwierdzają okoliczności, że w miesiącach, w których skarżący nie dokonywał wpłat z tytułu zobowiązań alimentacyjnych t.j. w lipcu oraz sierpniu 2020 r. wysokość tych wpłat wynosiła 2 250 zł. Z rachunków tych wynika, że skarżący mógł ponieść koszty terapii psychologicznej córki w miesiącu sierpniu 2020 r. w wysokości 1200 zł (dowód – rachunek w aktach administracyjnych organu I instancji). Brak jest przy tym jakichkolwiek dowodów świadczących o wydatkach z tytułu zajęć dodatkowych lub terapii w miesiącu lipcu 2020 r.

W sprawie nie było podstaw do podjęcia przez organ działań w celu wyjaśnienia czy w zakresie ponoszonych kosztów tych zajęć istniała podstawa do zaliczenia ich do wpłat alimentacyjnych, bowiem nie dotyczyły one sierpnia 2020 r., a w lipcu wynosiły kwotę mniejszą niż 2 250 zł, tym bardziej, że skarżący przed organem I instancji odmówił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego a wnosząc odwołanie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata.

Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że dzieci przebywają często pod jego opieką, w związku z czym opieka rodziców ma charakter naprzemienny, co powinno wpłynąć na zakres zobowiązań alimentacyjnych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zakres obowiązku alimentacyjnego wynika z prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Organ administracji nie jest upoważniony do samodzielnej oceny zmiany zakresu obowiązku alimentacyjnego. W sytuacji gdy rzeczywisty sposób sprawowania opieki odbiega od określonego orzeczeniem sądu rodzinnego, skarżący winien wystąpić do sądu o zmianą orzeczenia w zakresie opieki nad dziećmi i wysokości zasądzonych alimentów. Podobnie okoliczność zakupu dla dzieci odzieży lub innych niezbędnych rzeczy związanych z ich pobytem w domu skarżącego, nie może wywrzeć wpływu na ocenę przez organ, wynikającego z orzeczenia sądowego, zakresu pieniężnego obowiązku alimentacyjnego.

Skarżący nie wykazał, by w okresie ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W sprawie zaistniały zatem przesłanki uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Wskazać także należy, że okres 6 miesięcy winien być liczony do daty orzekania przez organ pierwszej instancji. Mimo, że co do zasady, organ drugiej instancji jest organem rozpoznającym sprawę merytorycznie, stan faktyczny sprawy w zakresie spełnienia przesłanki niewywiązywania się przez okres ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, musi być oceniany z uwzględnieniem tego samego okresu jak stanowił podstawę orzekania przez organ pierwszoinstancyjny.

Taki sposób działania organu odwoławczego wynika z charakteru rozstrzyganej sprawy i konieczności zapewnienia kontroli instancyjnej przewidzianej przepisami obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 78 Konstytucji RP, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W Kodeksie postępowania administracyjnego przewidziana została zasada dwuinstancyjność postępowania administracyjnego, przepis art. 15 stanowi bowiem, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W celu realizacji tej zasady ustalenia organów obu instancji oraz ich ocena prawna muszą dotyczyć tego samego okresu spełniania przez dłużnika obowiązku alimentacyjnego. W innym przypadku, kontrola prawidłowości orzeczenia organu I instancji byłaby z istoty swej niemożliwa.

Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ma charakter związany, zaistnienie przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 5 ust. 3, przy nie stwierdzeniu wystąpienia przesłanki negatywnej z art. 5 ust. 3a ustawy oznaczało konieczność wydania decyzji uznającej stronę za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od alimentacji.

Podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Organy nie dopuściły się bowiem naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W sprawie brak było także podstaw do uwzględnienia skargi z innych przyczyn, podlegających ocenie przez Sąd z urzędu.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).