Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1789/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1982 nr 40 poz 268
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
article: art. 1 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Ewa Marcinkowska Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku za wysługę lat oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, działając na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 6 w związku z § 2 ust. 2 pkt 4, § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz. 1101) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) w związku z § 4 ust. 1 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 24, poz. 148 z późn. zm.), przyznał [...] K. B. na dzień [...] kwietnia 2009 r. dodatek za wysługę lat w wysokości [...] % uposażenia zasadniczego. Do wysługi lat zaliczono funkcjonariuszowi pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, przypadającą na okres od dnia [...] stycznia 1991 r. do dnia [...] lipca 1993 r. Nie zaliczono natomiast okresu od dnia [...] lipca 1988 r. do dnia [...] grudnia 1990 r., bowiem w tym czasie, w ocenie organu, K. B. nie posiadał statusu domownika, a zatem nie spełniał ustawowych przesłanek, aby wskazany okres zaliczyć do wysługi lat.

W wyniku złożonego przez stronę odwołania od powyższego rozkazu personalnego, Komendant Główny Straży Granicznej, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej zalicza się inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Przepis § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia stanowi natomiast, iż do wysługi lat nie zalicza się okresów służby i pracy, za które nie przysługiwało uposażenie zasadnicze, wynagrodzenie lub zasiłek z tytułu choroby, a także okresów zawieszenia w czynnościach służbowych. W myśl zaś § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, powyższego przepisu nie stosuje się do okresów służby i pracy, za które nie przysługiwało uposażenie zasadnicze, wynagrodzenie lub zasiłek z tytułu choroby w przypadku gdy funkcjonariusz, także przed podjęciem służby w Straży Granicznej, prowadził indywidualne gospodarstwo rolne lub pracował w takim gospodarstwie na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Podał, że do dnia 31 grudnia 1990 r., w myśl art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.), za domownika uznawano członka rodziny rolnika, który pozostawał z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ukończył 16 lat, nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jego główne źródło utrzymania. Organ powołał się również na treść § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (t. j.: Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 z późn. zm.), zgodnie z którym praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli kształci się on w szkole ponadpodstawowej lub wyższej.

Wskazując na przytoczone przepisy Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził, iż okres pracy K. B. w gospodarstwie rolnym rodziców, przypadający od dnia [...] lipca 1988 r. do dnia [...] grudnia 1990 r., nie może być zaliczony do wysługi lat z uwagi na fakt, że zainteresowany nie spełnia warunków określonych w definicji domownika. Wykonując bowiem pracę w gospodarstwie rolnym, jednocześnie uczył się w szkole ponadpodstawowej, co wyklucza możliwość uznania, iż praca w gospodarstwie rolnym stanowiła dla niego główne źródło utrzymania. Organ podkreślił również, iż K. B., będąc uczniem, podlegał w tym czasie ubezpieczeniu społecznemu na podstawie art. 2 ust. 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 51, poz. 396), tym samym nie można uznać go za domownika.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej,

- § 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej,

- art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego w części dotyczącej nieuwzględnienia przez organ przy obliczaniu stażu pracy, okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] lipca 1988 r. do dnia [...] grudnia 1990 r. jako domownika. Ponadto, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi K. B. podał, iż w okresie od dnia [...] lipca 1988 r. do dnia [...] grudnia 1990 r. miał ukończone 16 lat, pozostawał ze swoimi rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym i zamieszkiwał na terenie tego gospodarstwa oraz stale pracował w gospodarstwie rolnym. Stwierdził, iż w tym czasie uczęszczał co prawda do Zespołu Szkół [...] w B., ale nie mieszkał w internacie, a do szkoły jedynie dojeżdżał. W ocenie skarżącego, organy orzekające w niniejszej sprawie błędnie zinterpretowały przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, iż sam fakt kształcenia się w szkole ponadpodstawowej wyklucza posiadanie statusu domownika. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II SA/Wa 181/08 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy skarżącemu przysługiwało uprawnienie do wzrostu uposażenia za okres od dnia [...] lipca 1988 r. do dnia [...] grudnia 1990 r., tj. czy w tym okresie posiadał on przymiot domownika, w świetle przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.).

Na wstępie podkreślić należy, iż do oceny istnienia ww. okoliczności zastosowanie znajdą przepisy prawne obowiązujące w okresie, za jaki skarżący domaga się uznania go za domownika. Stąd też, wbrew wywodom skargi, nie zachodzi możliwość dokonywania oceny istoty niniejszej sprawy przez pryzmat ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 z późn. zm.), gdyż nie obowiązywała ona jeszcze w czasie, który skarżący chciałby uwzględnić do wzrostu swego uposażenia.

Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją art. 2 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, za domownika uważano osobę, będącą członkiem rodziny rolnika, pracującą w gospodarstwie rolnym, jeżeli:

- pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem,

- ukończyła 16 lat,

- nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów,

- praca w gospodarstwie rolnym stanowi jej główne źródło utrzymania.

Treść powołanego przepisu sprawia, iż w celu uzyskania statusu domownika dana osoba musi spełniać wszystkie z wyżej wskazanych przesłanek. Brak spełnienia którejkolwiek z nich, uniemożliwia zaś skuteczne wywodzenie, iż osobie takiej przysługuje przymiot domownika.

Jak wynika z akt postępowania, okolicznością niekwestionowaną był fakt pobierania przez skarżącego w spornym okresie nauki w szkole ponadpodstawowej. Organ prawidłowo więc ustalił, iż skarżący nie może być uznawany za domownika. Będąc uczniem szkoły ponadpodstawowej był bowiem osobą obowiązkowo ubezpieczoną zgodnie z wymogami ustawy o ubezpieczeniu społecznym. To zaś sprawia, iż skarżący w spornym okresie nie spełniał przesłanki "niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów". Nie mógł więc zostać uznany za domownika.

Bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej pozostają argumenty skargi, iż skarżący, mimo nauki w innej miejscowości, mieszkał wraz z rodzicami i pracował w rodzinnym gospodarstwie rolnym. Nie zmienia to bowiem faktu, iż będąc uczniem podlegał ubezpieczeniu na podstawie innych przepisów, a więc nie był domownikiem w świetle przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Okolicznością nierzutującą na rozstrzygnięcie pozostaje także to, iż zdaniem pełnomocnika skarżącego, powołane przez organ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (t. j.: Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 z późn. zm.), wykracza poza zakres delegacji ustawowej. Nawet bowiem podzielając ten pogląd i nie podpierając się normą § 2 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia, stanowiącą wyłączenie z pojęcia "pracy w gospodarstwie rolnym, która stanowi główne źródło utrzymania", skarżący nadal nie będzie mógł skutecznie wywodzić posiadania statusu domownika, gdyż będąc uczniem podlegał ubezpieczeniu na podstawie innych przepisów.

W konsekwencji powyższego nie zachodziła możliwość zastosowania wobec skarżącego dyspozycji przepisu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310).

W tym stanie sprawy uznając, iż organ nie dopuścił się naruszenia prawa wydając skarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).