Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2350/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1, art. 29, art. 64 § 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit. a i b
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia del. WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 września 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 369/11 w sprawie ze skargi A. E. M. Spółka z o.o. w B. - wspólnika spółki cywilnej "W. A." na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 września 2011r., sygn. akt VIII SA/Wa 369/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpatrzeniu skargi "A. E. M." sp. z o.o. wspólnika spółki cywilnej "W. A." z siedzibą w B. na decyzję nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: ARiMR ) z [...] lutego 2011r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z [...] listopada 2010 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że spółka cywilna "W. A.", zarejestrowana pod odrębnym numerem w ewidencji producentów rolnych , złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. na podstawie art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej k.p.a.) oraz § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 33 ,poz.262) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Stwierdził, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i z uwagi na treść art. 29 i 30 k.p.a. uznał, że nie może też być stroną postępowania administracyjnego, ani adresatem decyzji administracyjnych. Skoro wspólnicy spółki cywilnej "W. A." są zarejestrowani w ewidencji producentów rolnych ARiMR jako niezależni producenci rolni (każdy z osobna), to nie można przyznać płatności rolnej, o którą wnosi spółka cywilna, na rzecz jej wspólników, a wniosku złożonego w imieniu spółki nie można traktować jako wniosku wniesionego przez jej wspólników i dlatego postępowanie w sprawie należało umorzyć.

Rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] lutego 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.c/ i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 –dalej p.p.s.a). Stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 w zw. art. 8, art. 29, art. 30, art. 63 § 2 i art. 64 § 2 k.p.a. Organy naruszyły zasadę zaufania obywateli do organów państwa, wyrażoną w art. 8 k.p.a., wprowadzając wspólników spółki cywilnej w błąd i traktując dotychczas spółkę cywilną jako rolnika. Świadczy o tym nadanie Spółce numeru producenta rolnego oraz doręczenie Spółce wniosku (z wpisanymi w formularzu wniosku danymi Spółki), jako producentowi ubiegającemu się o płatność. Skoro organ pierwszej instancji uznał, że spółka cywilna nie może być wnioskodawcą, to obowiązany był wezwać wspólników tej Spółki na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków wniosku poprzez wskazanie właściwego podmiotu , który mógłby być stroną postępowania.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że wnioskodawcą o przyznanie płatności nie może być spółka cywilna. Nie ma ona bowiem osobowości prawnej. Również przepisy szczególne nie przyznają jej w sprawach dotyczących pomocy dla rolników podmiotowości ( zdolności ) prawnej w rozumieniu art.29 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że podmiotem uprawnionym do otrzymania przedmiotowej pomocy finansowej dla producentów rolnych (rolnikiem) może być nie tylko pojedyncza osoba fizyczna lub prawna, ale również grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Takie określenie kręgu podmiotów uprawnionych zawarte jest w art. 2 lit. a) Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.03.270.1; DZ.U.UE.-sp.03-44-486 ze zm.;) i przepisy prawa krajowego dotyczące dopłat odsyłają właśnie do tej definicji. Przenosząc te definicje na grunt prawa krajowego należy stwierdzić, że za tak rozumianego "rolnika" uprawnionego do otrzymania pomocy należy uznać będących osobami fizycznymi i/lub prawnymi wspólników spółki cywilnej prowadzących na podstawie węzła obligacyjnego wynikającego z zawiązanej przez nich umowy spółki działalność rolniczą w ich gospodarstwie na terenie Wspólnoty.

W ocenie Sądu brak było podstaw do umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego. W pierwszej kolejności należało podjąć próbę usunięcia stwierdzonych braków wniosku przez wezwanie zainteresowanych do właściwego wskazania strony lub złożenia wyjaśnień, a dopiero po takim wezwaniu przy wskazaniu jako podmiotu uprawnionego takiego , który beneficjentem pomocy dla rolników być nie może , organ mógłby rozważyć bądź to umorzenie postępowania, bądź wydanie decyzji merytorycznej ,w tym również odmownej , jeśli nie wystąpiłyby przesłanki ( podmiotowe lub przedmiotowe) udzielenia pomocy.

W skardze kasacyjnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1lit c p.p.s.a. w związku z:

a) art.7 Konstytucji RP w związku z art.6, art.7, art.8, art.9, art.61 § 2, art.105 § 1, kodeksu postępowania administracyjnego- dalej k.p.a. w związku z art.2 lit a i b rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólnie zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2011, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (dalej "rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003") oraz w związku z art. 10 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 17 marca 2007r. o wspieranie rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64,poz. 427 ze zm.) i w związku z §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię orz nieprawidłowe zastosowanie , polegające na błędnym przyjęciu, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy spółka cywilna, która skierowała żądanie do organu o przyznanie płatności nie ma podmiotowości prawnej , nie może być stroną postępowania administracyjnego oraz nie jest nie może być uznana za rolnika,

b) art.29, art. 61§1, art. 105 §1 k.p.a. w związku z art. 2 lit a i b rozporządzenia Rady (WE) 1782/ 2003 poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż postępowanie przed organem I instancji nie stało się bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy stroną postępowania rozpoznawanego przez skarżącego była spółka cywilna, a zatem zgodnie z ustaleniami poczynionymi w zaskarżonym wyroku przez Sąd Orzekający instytucja nie posiadająca osobowości prawnej w rozumieniu art.29 k.p.a. oraz niemającego statusu rolnika,

c) art. 33 k.c. i art. 1 k.c. oraz w związku z art. 30 k.p.a. i art. 61 §1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż płatność może być przyznana wspólnikowi spółki wskazanemu przez spółkę , a zatem osobie niewystępującej jako strona w postępowaniu,

d) art. 61§ 1, art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 lit a i b rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) i w związku z §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż płatności, o którą wnioskowała spółka cywilna może być przyznana wspólnikowi tej spółki wskazanemu przez wspólników, w sytuacji, gdy zgodnie z powyższymi przepisami płatności, a nadto w sytuacji ,gdy każdy ze wspólników spółki jest zarejestrowany zgodnie z ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów producentem rolnym "rolnikiem", za zatem zgodnie z powyższymi wskazaniami płatność zostałby przyznana na rzecz podmiotu niewystępującego z żądaniem przyznania płatności, zatem z naruszeniem obowiązujących przepisów prawnych,

e) art. 6 i 7 k.p.a. oraz w związku z art. 2 lit a i b rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 w związku z art. 10 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) i w związku z § 2 ust.1 pkt1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w prawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) poprzez zobowiązanie organu do rozpoznania przedmiotu postępowania wobec strony, która nie złożyła wniosku o przyznanie płatności, tj. wspólnika spółki cywilnej, na którego pozostali wspólnicy lub pełnomocnik wyraża zgodę,

f) art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz ar. 153 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegającego na błędnym wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błędne wyjaśnienie,

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało na wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w związku z art. 2 lit a i b rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) i w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w prawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2001-2013 (Dz. U. Nr 33 poz. 262 ze zm.) o przez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie na sutek przyjęcia, iż spółka cywilna jest rolnikiem – grupą osób fizycznych lub prawnych (wspólników spółki cywilnej) mającą zdolność administracyjnoprawną do ubiegania się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyeliminował z obrotu prawnego decyzje organów ARiMR obu instancji uznając, że zostały wydane z naruszeniem art. 105 § 1 kpa i uchybienie to wypełniło dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną legalności decyzji dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, niemniej nie podziela argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu tego wyroku. Wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie mogła mieć jednak wpływu na wynik postępowania kasacyjnego. Zgodnie z treścią art. 184 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W orzecznictwie przyjmuje się, że orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, jeżeli nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie nie uległoby zmianie (por. m.in. wyrok NSA z 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04, publ. w: ONSA i WSA 2005/5/101, wyrok NSA z 17 lipca 2012 r., II GSK 369/11, dostępny na stronie internetowej www.nsa.gov.pl – zakładka Orzecznictwo, Baza orzeczeń - orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu nie mógł być uznany za uzasadniony zarzut błędnego wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ppsa), skoro w podstawie prawnej rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji prawidłowo powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 135 ppsa.

Sąd pierwszej instancji błędnie natomiast przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy przedwcześnie (a tym samym wadliwie) umorzyły postępowanie z wniosku spółki cywilnej o przyznanie płatności w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 uznając, że spółka cywilna nie może być wnioskodawcą. Obowiązane były uprzednio wezwać wspólników tej spółki na podstawie art. 64 § 2 kpa do usunięcia braków wniosku przez wskazanie jednego z nich, jako osoby uprawnionej do otrzymania płatności. Powyższa ocena Sądu pierwszej instancji była konsekwencją wadliwego przyjęcia za organami administracji, że uprawnioną do płatności nie może być spółka cywilna, z uwagi na brak osobowości prawnej i podmiotowości (zdolności) prawnej w rozumieniu art. 29 kpa. Sąd pierwszej instancji zauważył wprawdzie, że podmiotem uprawnionym do otrzymania pomocy finansowej (rolnikiem) może być nie tylko osoba fizyczna lub prawna, ale również grupa osób fizycznych lub prawnych, w rozumieniu art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003, niemniej wadliwie przyjął, że za tak rozumianego "rolnika" uprawnionego do otrzymania pomocy finansowej można uznać jedynie będących osobami fizycznymi i/lub prawnymi wspólników spółki cywilnej prowadzących na podstawie umowy spółki cywilnej działalność rolniczą na terenie Wspólnoty. Należy zauważyć, że w tych stwierdzeniach sądu pierwszej instancji kryje się dość oczywista niekonsekwencja. Jeżeli bowiem przyjmuje się, że rolnikiem uprawnionym do płatności jest grupa osób fizycznych lub prawnych, to nie można jednocześnie twierdzić, że prawo do tych płatności mają członkowie tej grupy, w rozpatrywanej sprawie wspólnicy spółki cywilnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania przez organy ARiMR. Jednakże nie z tych powodów, które przyjął sąd pierwszej instancji, a więc niewezwania wspólnika spółki cywilnej, występującego z wnioskiem w imieniu spółki do sprecyzowania, kto jest wnioskującym o przyznanie płatności. W tej sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania, ponieważ z taką bezprzedmiotowością mamy do czynienia między innymi wtedy, gdy wszczęcia postępowania domaga się podmiot nieuprawniony (zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, publ. w: ONSA 1999/4/119). Organy ARiMR umarzając postępowanie administracyjne tak właśnie przyjęły uznając, że spółka cywilna nie jest uprawniona do płatności.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego zapatrywania. Nie są więc zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 29, art. 61 § 1, art. 63 § 2, art. 64 § 2 i art. 105 § 1 kpa w sposób wskazany w skardze kasacyjnej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W.

Bezzasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 2 lit. a/ i b/ rozporządzenia nr 1782/2003 w zw. art.10 ust1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i w zw. z §2 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania tych przepisów autor skargi kasacyjnej upatruje w przyjęciu, że "spółka cywilna jest rolnikiem - grupą osób fizycznych lub prawnych (wspólników spółki cywilnej) mająca zdolność administracyjnoprawną do ubiegania się o przyznanie płatności. Tymczasem Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej w tych sprawach, nie jest rolnikiem w rozumieniu przytoczonych wyżej przepisów prawnych.

Problematyka dotycząca podmiotowości spółki cywilnej była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle identycznych okoliczności faktycznych. Sąd w uchwale składu siedmiu sędziów z 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, podjętej na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 15 § 1 pkt 3 ppsa stwierdził, że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.; dalej: ustawa o krajowym systemie ewidencji) przysługuje spółce cywilnej.

Naczelny Sąd Administracyjny, orzekający w sprawie podziela stanowisko wyrażone w uchwale oraz dokonaną w jej uzasadnieniu wykładnię - mające zastosowanie również w tej sprawie - przepisów prawa krajowego i unijnego, z następujących powodów.

Z treści art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji wynika, że producentem rolnym jest: osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca: a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003 lub c/ posiadaczem zwierzęcia. Z kolei z art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003, do którego przywołana powyżej regulacja odsyła wynika, iż producentem rolnym, tj. rolnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna, bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą.

Uwzględniając treść przywołanych regulacji stwierdzić należy, że producentem rolnym (rolnikiem) jest obok osoby fizycznej lub prawnej - jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Według art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003 tą jednostką organizacyjną, nieposiadającą osobowości prawnej jest grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy w świetle prawa krajowego, a więc również grupa osób związanych na podstawie prawa polskiego umową spółki cywilnej. Z przepisów tych niedwuznacznie wynika, że w określeniu podmiotów uprawnionych do płatności odróżnia się osoby fizyczne lub prawne od grupy osób fizycznych lub prawnych.

W powołanej uchwale składu 7 sędziów NSA stwierdził, że art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji w sposób samoistny nie kształtuje zdolności prawnej spółki cywilnej w sferze płatności. Użyte w tej ustawie określenie producenta rolnego wskazuje jedynie podmiot, który może się ubiegać o płatności i płatności mogą mu być przyznane. (...) Prawo unijne i prawo krajowe wykracza, w zakresie dopłat, poza tradycyjny podział podmiotów prawa na osoby fizyczne i osoby prawne, uznając również za podmiot uprawniony do dopłat grupę osób fizycznych lub prawnych (inaczej jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej). Trzeba zwrócić uwagę na to, że przepisy prawa unijnego uznają za rolnika grupę osób fizycznych lub prawnych całkowicie abstrahując od statusu prawnego takiej grupy i jej członków w prawie krajowym (art. 2 lit. a/) rozporządzenia nr 1782/2003). Traktują grupę jako rolnika, a więc podmiot prawny, niezależnie od tego, kto na gruncie prawa krajowego ma w takim przypadku podmiotowość prawną - grupa jako taka, czy jej członkowie. Wynika z tego niebudzący wątpliwości wniosek: sam fakt, że spółka cywilna nie ma według prawa krajowego osobowości prawnej, nie została generalnie, jako odrębny od wspólników podmiot, wyposażona w zdolność prawną. Nie jest przeszkodą do uznania spółki cywilnej, na podstawie szczególnych przepisów prawnych, za uprawnioną do uzyskania płatności. Dopuszczalności występowania spółki cywilnej jako podmiotu uprawnionego do płatności nie należy zatem rozpatrywać w kategoriach ogólnej zdolności do działań prawnych (ściślej braku takiej zdolności), lecz według wymagań określonych przez omawiane przepisy prawne, dotyczące płatności. Spółka cywilna ma prawo do dopłat, jeżeli jest rolnikiem w znaczeniu wyżej przedstawionym, a więc jeżeli może być uznana za jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej (według rozporządzenia nr 1782/2003 za grupę osób fizycznych lub prawnych, prowadzących działalność rolniczą).

Spółka cywilna może być więc uznana za producenta rolnego - rolnika w kategorii: "jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej" (grupa osób, o jakiej mowa w art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003). Należy jednak podkreślić, że osoby tworzące grupę osób - rolnika w rozumieniu art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003, związane umową spółki cywilnej, muszą wspólnie (wszystkie) prowadzić działalność rolniczą w ramach wspólnego (jednego) gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że według tej reguły współdziałania wspólników, a nie reguł współdziałania (wnoszenia wkładów) określonych przepisami prawa krajowego dotyczącymi spółki cywilnej, należy oceniać spełnienie przez grupę osób tworzących spółkę wymagań uprawniających do uzyskania płatności.

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że podmiotem legitymowanym do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego może być spółka cywilna. Kwestia przyznania spółce cywilnej płatności wiązać się będzie jednak z koniecznością przeprowadzenia przez organy ARiMR oceny, co do faktycznego prowadzenia działalności rolniczej przez wszystkich członków grupy związanych umową spółki cywilnej, w ramach jednego (wspólnego) gospodarstwa rolnego.

Z uwagi na powyższe należało uznać za bezzasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące braku zdolności prawnej spółki cywilnej w sprawie dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, ale wyraża w uzasadnieniu wyroku inną oceną prawną niż Sąd pierwszej instancji, ocena NSA jest wiążąca dla organów administracyjnych oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 153 w zw. z art. 193 ppsa (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04, publ. w: ONSA i WSA 2005/5/101).

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji.