Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1519/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 6, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 145 par. 1 pkt 5,
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Warunkiem uznania, że w istocie obaj skarżący byli podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą w postaci samochodu osobowego w stanie rozmontowanym jest stwierdzenie, że odprawy celne części nie mogły wywołać skutków prawnych. Nie wywołują zaś skutków prawnych czynności prawne dotknięte wadami.

TEZY

Warunkiem uznania, że w istocie obaj skarżący byli podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą w postaci samochodu osobowego w stanie rozmontowanym jest stwierdzenie, że odprawy celne części nie mogły wywołać skutków prawnych. Nie wywołują zaś skutków prawnych czynności prawne dotknięte wadami.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rafała B. i Krzysztofa Ś. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 maja 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. z dnia 10 lutego 1998 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 maja 1998 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania Rafała B. i Krzysztofa Ś., od decyzji Urzędu Celnego w P. nr /../ z dnia 10 lutego 1998 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ustalono, że w dniu 15 lutego 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w C. przekazał nadwozie samochodu osobowego Volkswagen Golf zgłoszone przez Rafała B. do odprawy celnej. Sprawę przejął Urząd Celny w P., którego Dyrektor dopuścił je do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzył cło decyzją zawartą w dokumencie DOC (...) z dnia 19 lutego 1996 r. W dniu 15 lutego 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w C. przekazał zawieszenie przednie, tylne, układ kierowniczy i koła oraz silnik ze skrzynią biegów do samochodu Volkswagen zgłoszone do odprawy celnej przez Krzysztofa Ś. Sprawę przejął Urząd Celny w P., którego Dyrektor decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej (...) z dnia 19 lutego 1996 r.

Ustalono też, że przedmiotowe części posłużyły do zmontowania samochodu marki VW Golf. Samochód ten został zarejestrowany jako składak przez Błażeja S. Na podstawie dokumentów nadesłanych przez belgijskie władze celne ustalono, że samochód VW Golf został sprzedany przez Van Cars w całości Rafałowi B.

Ustalenia te doprowadziły władze celne do wniosku, iż na polski obszar celny wprowadzono towary, które w dniu zgłoszenia do odpraw celnych posiadały charakter pojazdu samochodowego w stanie rozmontowanym.

Fakty te stanowią dla władz celnych okoliczność nie znaną organowi celnemu w dniu wydawania decyzji o dopuszczeniu tych towarów do obrotu na polskim obszarze celnym. Stanowiły one dla organów celnych podstawę do wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania skutkowało wydaniem decyzji uchylających decyzje zawarte w dowodach odpraw celnych i wymierzenie cła od kompletnego samochodu.

W skardze na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 25 maja 1998 r. Rafał B. i Krzysztof Ś. wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej decyzji Urzędu Celnego w P.

Skarżący zarzucają naruszenie art. 23 ust. 1 prawa celnego i reguły 2a Ogólnych Reguł Interpretacyjnych Nomenklatury Scalonej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Okoliczności faktyczne sprawy winny być niesporne.

Niezbędne jest jednak przeanalizowanie ich celem ustalenia iż zachodziły podstawy do wznowienia postępowania oraz czy przepisy prawa celnego z 1989 r. umożliwiały wydawanie decyzji o wymiarze cła jak od wyrobu kompletnego dwóm różnym osobom fizycznym.

Organy celne uznały na podstawie informacji zagranicznych władz celnych, że w istocie granicę przekroczył samochód uprzednio rozmontowany, zakupiony przez Rafała B. Konsekwencją takiego wniosku winno być uznanie, że w istocie podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą i wprowadzającym na polski obszar celny samochodu osobowego był Rafał B. Wydanie decyzji o wymierzeniu cła obu osobom fizycznym narusza prawo. Nie ma bowiem przesłanek do przyjęcia, że w dniu odprawy celnej Rafał B. i Krzysztof Ś. dokonali obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu /art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm. - prawo celne/ oraz, że przedmiotem obrotu był samochód osobowy w stanie rozmontowanym. Śledząc tok rozumowania organów celnych uznały one, że o tym, czy w dniu odprawy celnej przekraczał granicę samochód rozmontowany decydują okoliczności niezależne od tego, czy z przywiezionych części zmontowano kompletny samochód.

Wydaje się jednak, że tak nie jest, gdy różne osoby sprowadzają z zagranicy części, które następnie posłużyły do zmontowania kompletnego samochodu. By móc zastosować Regułę 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej w odniesieniu do dwóch podmiotów dokonujących obrotu towarowego z zagranicą. Reguła 2a dotyczy wyłącznie informacji o wyrobie będącym przedmiotem obrotu. Nie odnosi się natomiast w ogóle do podmiotowości osób dokonujących obrotu towarowego z zagranicą. Warunkiem uznania, że w istocie obaj skarżący byli podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą w postaci samochodu osobowego w stanie rozmontowanym jest stwierdzenie, że odprawy celne części nie mogły wywołać skutków prawnych. Nie wywołują zaś skutków prawnych czynności prawne dotknięte wadami.

W postępowaniu celnym brak instrumentów umożliwiających stwierdzenie, że dana czynność jest nieważna. Organy celne nie mają podstaw do przyjmowania w postępowaniu celnym, że czynności prawne podmiotów dokonujących obrotu towarowego z zagranicą były np. pozorne bądź wynikały z czynu niedozwolonego. Stwierdzanie wad prawnych określonych czynności jest domeną sądów powszechnych bądź organów rozpoznających sprawy karno-skarbowe. Nie powinno budzić wątpliwości, że w niniejszej sprawie takie postępowania się nie toczyły.

Jest to podstawowa przyczyna uniemożliwiająca przyjęcie, że obaj skarżący dokonywali w istocie obrotu towarowego z zagranicą przywożąc samochód w stanie rozmontowanym. Ponadto w postępowaniu celnym dotyczącym wymiaru nie można wydawać decyzji opierając się na domniemaniu a takim jest niewątpliwie przyjęcie, że skarżący spełnili warunek z art. 2 pkt 6 prawa celnego i dokonali obrotu towarowego z zagranicą /przywieźli samochód w stanie rozmontowanym/.

Postępowanie celne jest prawem autonomicznym, do którego stosuje się przepisy postępowania administracyjnego.

W obu postępowaniach brak instrumentów upoważniających organy celne do oceny skutków czynności celnych przez podmioty tego postępowania. Organy celne nie zajęły stanowiska i nie wyjaśniły czy i jakie decyzje byłyby wydane, gdyby w tych samych okolicznościach, z przywiezionych części nie zmontowano samochodu.

Wydaje się, że decydujące znaczenie dla omawianej sprawy ma informacja o zarejestrowaniu samochodu z przywiezionych części. Dopiero bowiem rejestracja "składaka" czyni przywiezione części samochodem rozmontowanym. Jest to jednak okoliczność, która powstała po dokonaniu odprawy celnej.

Nie było więc podstaw do wznowienia postępowania.

Stąd zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszają prawo /art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa/.

Należało zatem orzec na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 i art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.