Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1348/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant st. sekr. sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. K. i P. K. reprezentowanych przez opiekuna prawnego w osobie D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z [...] listopada 2009 r. o numerze [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz J. K. i P. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2009 roku Wójt Gminy W. ustalił wymiar podatku od nieruchomości stanowiącej własność P. i J. K. (Skarżący), w imieniu których działał opiekun prawny w osobie Pani D. K. za rok 2009 na kwotę [...] złotych.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 13 §1 pkt 1, art. 21 §1 pkt 2, art. 47, art. 63, art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., zwanej dalej o.p.), art. 1 c, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., zwanej dalej u.p.o.l.) oraz uchwałę Rady Gminy W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2009 rok (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 18.11.2008 r. Nr 196, poz. 7277 ).

Jak wynika z uzasadnienia decyzji podstawą jej wydania było ustalenie w toku postępowania, że Skarżący figurują w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo w O jako współwłaściciele działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie geodezyjnym [...] sklasyfikowanej jako zurbanizowane tereny niezabudowane oznaczone symbolem Bp-RVI - o powierzchni [...] ha. Ustalenie dokonane zostało na podstawie przedłożonej przez opiekuna Skarżących informacji w sporawe podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego IN, w której w części [...] wykazane zostały grunty o powierzchni [...] m2 jako grunty pozostałe. Organ wskazał, że uwzględniając klasyfikację przedmiotowych gruntów (użytek Bp-R), Skarżący prawidłowo wykazali grunty o powierzchni [...] m2 jako grunty pozostałe.

Uzasadniając opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako zurbanizowane tereny niezabudowanego (Bp-R) organ wskazał, że stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty nie sklasyfikowane w ewidencji gruntów budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, pw. 969 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, zaś opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna, (art. 1 ust. I ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym - Dz.U. Nr 200, poz. 1682 ze zm.).

Z powyższego wynika, że wymiaru podatku dokonuje się na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków - co potwierdza również zapis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) w brzmieniu którego podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Organ wskazał, że kwota wskazana w decyzji podlega wpłacie w terminie 14 dni od dania otrzymania decyzji.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożyli odwołanie, w którym wskazali, że działka w ewidencji gruntu posiada klasę RVI, która zgodnie z przepisami ustawy opublikowanej w dzienniku ustaw nr 200 z 30 listopada 2002 roku zwalnia z podatku od nieruchomości użytki rolne klasy V, Vi i VIz, co oznacza, że decyzja podatkowa dotycząca "gruntów pozostałych" sporządzona została niezgodnie z ewidencją gruntów i przepisami ustaw podatkowych.

Skarżący podnieśli również, że działka przez wiele lat nie podlegała opodatkowaniu, a decyzja dotycząca podatku za 2009 rok doręczona została dopiero 3 listopada 2009 roku uniemożliwiając im uiszczenie podatku w terminach wskazanych w u.p.o.l.

Samorządowe Kolegium odwoławcze decyzją z [...] marca 2010 roku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość w ewidencji gruntów oznaczona jest symbolem Bp, którym zgodnie z § 68 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454, zwanego dalej Rozporządzeniem), oznacza się "zurbanizowane tereny niezabudowane". Organ wskazał, że, że gdyby teren ww. użytków miał stanowić - jak tego chcą Skarżący - grunty rolne, to wówczas w ewidencji gruntów powinny one być oznaczone symbole litery "R" (zgodnie z 68 ust. 1 pkt 1 cyt. Rozporządzenia). Natomiast np. grunty rolne zabudowane, powinny w ewidencji gruntów być oznaczone symbolem złożonym z litery "B" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym wzniesione zostały budynki, np. B-R B-Ł, B "s" (zgodnie z § 68 ust. 1 pkt 5 cyt. Rozporządzenia). Tak jednak nie jest, zaś organy podatkowe są związane danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, dopóki dane w ewidencji gruntów nie zostaną zmienione przez Starostę na wniosek Skarżących.

W skardze złożonej do tutejszego Sądu Skarżący zakwestionowali prawidłowość dokonanych przez organ drugiej instancji ustaleń faktycznych wskazując, że określenie gruntu jako Bp-R jest niezgodne z przepisami Rozporządzenia, jak również podnieśli, że organ pierwszej instancji wykorzystując nieznajomość prawa przez opiekuna Skarżących przekazał mu druk deklaracji oraz doprowadził opiekuna Skarżących do złożenia informacji o prowadzeniu działalności gospodarczej odpłatnej pożytku publicznego. Okoliczności tej opiekun prawny Skarżących zaprzeczył w skardze.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :

Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 §1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.

Skarga oceniana według powyższych kryteriów okazała się uzasadniona, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku postępowania dotyczącego wymiaru podatku od nieruchomości konieczne jest dokonanie ustaleń co do istnienia - bądź nie istnienia - przedmiotu opodatkowania. W tym celu, organy prowadzące postępowanie, zobowiązane są do ustalenia, czy dana osoba posiada nieruchomość podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, tak by mogła zostać uznana za podatnika podatku od nieruchomości, oraz do ustalenia, jaki rodzaj nieruchomości podlegającej opodatkowaniu posiada ewentualny podatnik, tak by możliwe było zastosowanie prawidłowej stawki podatku od nieruchomości.

Organ drugiej instancji prawidłowo wskazał, że podstawą do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Sąd rozpoznający sprawę podziela powyższe stanowisko i wskazuje, że organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do klasyfikacji gruntu, zatem wiążąca dla organów podatkowych jest klasyfikacja gruntów wynikająca z wyżej wskazanej ewidencji na podstawie art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Przepis ten stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Według tego przepisu zatem ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 372/07, publ. w: Lex nr 490966; z dnia 12 marca 2009 r., sygn. FSK 49/08, z 5 listopada 2009 roku sygn. akt. II FSK 836/08, z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 372/07, publ. w: Lex nr 490966; z dnia 12 marca 2009 r., sygn. FSK 49/08, z dnia 2 kwietnia 2009 r. II FSK 1949/07, z dnia 13 stycznia 2010 roku, sygn. akt II FFSK 1243/08).

W niniejszej sprawie organy podatkowe dokonały jednak nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przyjmując, że w aktach postępowania znajdują się dane pozwalające na stwierdzenie, że w ewidencji gruntów nieruchomość stanowiąca własność Skarżących oznaczona jest symbolem Bp.

W aktach sprawy znajduje się jedynie pismo zatytułowane "zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków datowane na 24 października 2005 roku, do którego dołączono "Wykaz dokonanych zmian w danych rejestru gruntów".

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 maja 2010 roku (sygn. akt. II FSK 81/09) w którym wskazano, że dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 o.p. i stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone. Co prawda, jak się podkreśla w doktrynie, pojęcie dokumentu urzędowego nie zostało jednoznacznie zdefiniowane, niemniej z art. 194 § 1 o.p. można wyprowadzić wniosek, że dokumentem urzędowym jest dokument spełniający łącznie następujące przesłanki: został sporządzony w formie określonej przepisami prawa oraz sporządziły go powołane do tego organy władzy publicznej.

Nie ulega wątpliwości, że dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne są ewidencje gruntów i budynków. Natomiast szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków uregulowane zostały w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków, które wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 2 powyższej ustawy. W myśl § 52 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków komputerowe wydruki i wyrysy (...) uwierzytelnia starosta przez opatrzenie odpowiednią klauzulą, natomiast według § 52 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków treść i formę wypisów oraz wyrysów, a także treść zamieszczanych na nich klauzul określa załącznik nr 5 do rozporządzenia określający treść i formę wypisu oraz wyrysu z operatu ewidencyjnego oraz klauzul związanych z ich uwierzytelnieniem (dalej: załącznik nr 5). Stosownie zaś do ust. 1 pkt 18, 19 i 20 załącznika nr 5, treść wypisu z rejestru gruntów stanowią m.in. nazwisko i imię osoby, która wykonała dokument, oraz jej podpis, pieczęć urzędową organu, a także podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz datę złożenia podpisu.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że znajdujący się w aktach administracyjnych "Wykaz dokonanych zmian w danych rejestru gruntów" dołączony do zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z [...] października 2005 roku nie spełnia przedstawionych powyżej wymagań dla dokumentu urzędowego, który mógłby stanowić podstawę ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości. Powyższy "wykaz" nie jest zatytułowany "wyrys", brakuje na nim podpisu osoby, która wykonała dokument, brak jest pieczęci urzędowej organu oraz podpisu osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz daty złożenia podpisu (ust. 1 pkt 18-20 załącznika nr 5).

W konsekwencji, opisany wyżej wykaz nie mógł stanowić podstawy do dokonania ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, pozwalających na stwierdzenie, że Skarżący posiadają nieruchomość podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Oznacza to, że organy podatkowe w niniejszej sprawie naruszyły przepisy art. 122, 187 § 1 i 194 § 1 o.p. nieprawidłowo przyjmując, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym znajdujące się w aktach sprawy dokumenty pozwalają na ustalenie, że działka Skarżących podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako grunt zaliczony do gruntów zurbaniowanych niezabudowanych oznaczonych symbolem Bp.

Uchybienie to uznać należy za mające istotny wpływ na wynik sprawy, skutkuje ono bowiem nieprawidłowością podstawowego dla sprawy ustalenia, to jest ustalenia, czy nieruchomość Skarżących podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że z uwagi na brak w aktach administracyjnych wypisu z ewidencji gruntów określającego klasyfikację gruntów, sąd nie mógł ustosunkować się do zarzutu Skarżących dotyczącego niezgodności określenia gruntu jako użytku Bp-R z przepisami Rozporządzenia.

Z uwagi na fakt, że uchybieniem procesowym w zakresie ustalenia przedmiotu opodatkowania dotknięte były decyzje organów obu instancji, sąd, korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 135 p.p.s.a, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W konsekwencji, rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy działka Skarżących w 2009 roku stanowiła nieruchomość podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. czy też, jak twierdzą Skarżący, stanowiła grunt o którym mowa w art. 2 ust. 2 u.p.o.l.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. wobec zawarcia stosownego wniosku w skardze. Zakres, w jakim uchylone decyzje nie mogą być wykonane określony został stosownie do treści art. 152 p.p.s.a.