Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SAB/Lu 14/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość prowadzonego postępowania
Powołane przepisy: article: art. 37
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 25 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. zobowiązuje Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku skarżącej wskazanego w punkcie I sentencji; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. w pozostałym zakresie oddala skargę; V. zasądza od Wójta Gminy na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę [...] złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 23 stycznia 2020 r. pełnomocnik E. . z o.o. z siedzibą w O. (dalej jako: skarżąca lub Spółka) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia. Pełnomocnik wniósł o: stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenia postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do natychmiastowego wydania decyzji merytorycznej w sprawie, orzeczenie o obowiązku zapłaty przez organ na rzecz skarżącej kwoty 25.000 zł, zasądzenie kosztów postępowania.

Z treści skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:

Pismem z 31 grudnia 2018 r. Spółka wystąpiła do organu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia w postaci kopalni piasku O. V., zlokalizowanego na działkach o nr ew. [...], obręb O.. Wniosek był kilkukrotnie uzupełniany na żądanie organu (ostatnie uzupełnienie – 15 lutego 2019 r.).

Pismem z 22 marca 2019 r. Wójt zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, a następnie zwrócił się do właściwych organów o wydanie opinii w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Pismem z 12 kwietnia 2019 r. R. D. O. Ś. przesłała do Wójta wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie planowanej inwestycji. Wezwanie zostało przesłane przez organ do inwestora w dniu 26 kwietnia 2019 r. Wnioskodawca złożył wyjaśnienia w piśmie z 29 kwietnia 2019 r.

Pismem z 30 maja 2019 r. R. D. O. Ś. wyraziła opinię, że dla planowanego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Tożsamą opinię wyraził w piśmie z 29 maja 2019 r. R. Z. G. W. w L. PGW Wody Polskie.

Pismem z 11 czerwca 2019 r. Wójt poinformował inwestora oraz pozostałe strony (w trybie art. 49 k.p.a.), że postepowanie nie może zostać zakończone w terminie, z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. Organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na 11 sierpnia 2019 r.

W dniu 5 lipca 2019 r. do organu wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Postanowieniem z 25 lipca 2019 r. Wójt dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu.

W związku ze zmianą zakresu przedsięwzięcia przez wnioskodawcę, organ ustalił nowy krąg stron postępowania. Pismem z 25 lipca 2019 r. zawiadomiono nowe strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie.

Pismem z 24 lipca 2019 r. Spółka wniosła ponaglenie na przewlekłe prowadzenia postepowania przez Wójta. Postanowieniem z 7 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło Wójtowi termin 30 dni na wydanie orzeczenia w sprawie.

Postanowieniem z 9 września 2019 r. Wójt Gminy zawiesił postepowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu wyznaczenia przez sąd kuratora spadku po zmarłych stronach postępowania.

Uzasadniając w skardze do sądu zarzut przewlekłości postępowania, pełnomocnik skarżącej podniósł, że od czasu wydania opinii przez RDOŚ nie są podejmowane żadne działania, celem załatwienia sprawy, a Wójt podejmuje jedynie czynności, celem nieuzasadnionego odciągnięcia w czasie wydania decyzji. W zawiadomieniu o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy nie wskazano żadnego racjonalnego powodu uzasadniającego uznanie sprawy za nadmiernie skomplikowaną i niemożliwą do załatwienia w ustawowym terminie. Kierowane do organu pisma o załatwienie sprawy pozostawały bez odpowiedzi. Pomimo uwzględnienie ponaglenia, Wójt nie zastosował się do żadnego z poleceń Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jedynym działaniem Wójta było wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. Spółka zaskarżyła postanowienie, na skutek czego dnia 4 listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienia Wójta w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Inwestor zwrócił się do organu o niezwłoczne wydanie decyzji w sprawie, lecz Wójt odmówił wydania decyzji, zasłaniając się rzekomym brakiem możliwości rozstrzygnięcia sprawy, ze względu na przekazanie akt postępowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W ocenie skarżącej Wójt nie ma prawa wstrzymywać się z wydaniem decyzji, ponieważ wydane przez SKO postanowienie o uchyleniu postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie jest ostateczne

i wykonalne.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że planowana inwestycja jest w pełni zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie z opinią R. D. O. Ś. brak jest konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Dalsza zwłoka organu powoduje wyłącznie szkody w majątku Spółki, która bez uzasadnionej przyczyny nie może przystąpić do realizacji planowanej inwestycji, a dalsze przesunięcie terminu jej już skutkowało utratą całego sezonu wydobywczego w roku 2019, jak również zagraża realizacji wydobycia w nadchodzącym 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie.

Przedstawiając w uzasadnieniu przebieg sprawy organ zwrócił uwagę na zmianę kręgu stron postępowania, w wyniku zmiany treści wniosku przez Spółkę, co skutkowało koniecznością zawiadomienia na nowo o wszczęciu postępowania. W toku postępowania ustalono, że dwie ze stron postępowania nie żyją. Po uzyskaniu aktu zgonu organ zwrócił się do sądu o udzielenie informacji w sprawie postępowanie spadkowe po zmarłych stronach. Nie mając informacji, kto jest spadkobiercą, organ nie mógł wezwać spadkobierców do udziału w postępowaniu. W związku z tym zawieszono postępowanie do czasu ustalenia spadkobierców lub kuratora sprawy. W dniu

25 września 2019 r. do organu wpłynęło pismo z sądu w sprawie zmarłych stron.

Wójt wyjaśnił, że akta sprawy znajdują się w sądzie administracyjnym, w związku ze skargami wniesionymi na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania. Do czasu zwrotu akt z sądu organ nie ma możliwości prowadzenia postępowania.

Ponadto organ powołał się na fakt, że zarówno pracownik prowadzący postępowanie, jak i kierownik referatu w 2019 r. kilkukrotnie przebywali na zwolnieniach lekarskich i urlopach wypoczynkowych.

Konkludując organ stwierdził, że pomimo wysokiego stopnia zawiłości sprawy, zmiany przepisów prawa oraz przejściowych braków kadrowych uczynił wszystko w celu niezwłocznego załatwiania sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, gdyż Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Nie wszystkie jednak żądania zawarte w skardze podlegały uwzględnieniami.

Tytułem wstępu należy przypomnieć, że w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, przewlekłość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (por. art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Podobnie w orzecznictwie wskazuje się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. wyrok NSA z 26 października 2012 r., II OSK 1956/12). Innymi słowy stan przewlekłości postępowania oznacza prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi o opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (por. wyroki NSA z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3097/12 i z 3 stycznia 2016 r., I OSK 2341/15). Analogiczne elementy konstrukcyjne pojęcia przewlekłości postępowania akcentowane są w literaturze przedmiotu (por. przykładowo: J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 77; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44).

Dodatkowo należy wskazać, że rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania sąd bierze zasadniczo pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie wniesienia skargi do sądu.

W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy, ustalone na podstawie treści pism procesowych stron i akt administracyjnych (dołączonych z innych spraw zawisłych przed tutejszym sądem), wskazują na to, że postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Można zatem postawić Wójtowi Gminy skuteczny zarzut przewlekłości postępowania.

O takiej ocenie świadczą przede wszystkim pojawiające się kilkukrotnie w toku postępowania przerwy w czynnościach, które znajdują należytego usprawiedliwienia.

Wniosek o wydanie decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia wpłynął do organu w dniu 3 stycznia 2019 r. Procedura usuwania braków wniosku trwała dość długo, aż do 21 lutego 2019 r., kiedy to organ postanowił o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych. Do tego momentu nie ma podstaw do zarzucania organowi przewlekłości postępowania.

Po przywróceniu terminu i ostatecznym usunięciu braków wniosku, kolejna czynność organu – w postaci zawiadomienia o wszczęciu postepowania została podjęta po upływie miesiąca – 22 marca 2019 r. Tak długi upływ czasu bez podjęcia żadnych czynności w sprawie nie znajduje usprawiedliwienia w okolicznościach sprawy.

Dalsza przerwa w czynnościach – do 12 kwietnia 2019 r. była już usprawiedliwiona oczekiwaniem na przedstawienie opinii przez właściwe organy.

W dniu 12 kwietnia 2019 r. do organu wpłynęło pismo R. D. O. Ś. w L., informujące o konieczności przedłożenia wyjaśnień w zakresie kilku elementów wniosku. Wątpliwości organu opiniującego wzbudziła m.in. kwestia wskazania działek objętych planowanym przedsięwzięciem.

Dopiero po dwóch tygodniach od wpływu pisma RDOŚ, organ skierował do inwestora wezwanie do złożenia wyjaśnień. Jest to druga przerwa w podejmowanych czynnościach, nie znajdująca usprawiedliwienia w okolicznościach sprawy.

Po złożeniu wyjaśnień przez inwestora (pismo z 29 kwietnia, wpłynęło do organu 30 kwietnia 2019 r.) organ dopiero po dwóch tygodniach przesłał wyjaśnienia do RDOŚ. Po raz kolejny doszło do zbędnej zwłoki w wykonywaniu czynności procesowych.

W dniach 30 maja oraz 3 czerwca 2019 r. do organu wpłynęły opinie R. D. O. Ś. oraz R. Z. G. W. P. W. [...], obydwie wskazujące na brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Pomimo uzyskania powyższego materiału, pismem z 11 czerwca 2019 r. organ zawiadomił, w trybie art. 36 k.p.a., o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Zawiadomienie to jest kolejnym dowodem przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Po pierwsze, organ w istocie nie wywiązał się z obowiązku sygnalizacji, wynikającego z art. 36 k.p.a. Biorąc pod uwagę ogólne zasady postepowania administracyjnego, w tym w szczególności zasadę ochrony zaufania (art. 8) i zasadę informowania (art. 11 k.p.a.) nie sposób uznać, że ogólnikowe powołanie się na "skomplikowany charakter sprawy" stanowi realną realizację obowiązku podania przyczyny zwłoki. Taki argument nie wyjaśnia niczego stronom, może być w sposób dowolny podawany w każdym postępowaniu, nie poddaje się żadnej weryfikacji. Po drugie, o ile rzeczywiście sprawy oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko należą z reguły do skomplikowanych, to trzeba mieć na uwadze moment czasowy

i okoliczności sprawy, w których organ przedłużył termin załatwienia sprawy. W tym czasie organ dysponował już zarówno pełnym wnioskiem, jak i dwiema bardzo istotnymi opiniami wskazującymi na brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia. Oczywiście opinie te nie wyczerpują całokształtu okoliczności sprawy, które należy wziąć pod uwagę rozstrzygając o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (por. art. 63 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; Dz. U. z 2020 r., poz. 283, ze zm.; dalej jako: u.u.i.ś.). Jeżeli jednak uwzględnić fakt, że przedsięwzięcie miało być realizowane na obszarze przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod tereny eksploatacji powierzchniowej (co potwierdza opinia RDOŚ), trudno wskazać jakie to dodatkowe skomplikowane elementy stanu faktycznego sprawy wymagały prowadzenia postępowania jeszcze przez dwa miesiące.

Co istotne z punktu widzenia oceny przewlekłości postępowania, po zawiadomieniu stron o przedłużeniu terminu, organ znów zaniechał na dłuższy czas podejmowania czynności zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Nie sposób uznać za usprawiedliwienie zwłoki czynność sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w zawiadomieniu (27 czerwca 2019 r.). Trzeba przy tym zauważyć, że pełnomocnik inwestora dwukrotnie wzywał organ do wydania decyzji w sprawie.

W dniu 5 lipca 2019 r. do organu wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] i okolic (dalej jako: Stowarzyszenie) o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Rozpatrzenie tego wniosku trwało blisko trzy tygodnie (postanowienie o dopuszczeniu do udziału wydano 25 lipca 2019 r.). Abstrahując od oceny prawidłowości tego rozstrzygnięcia, zupełnie chybiony jest argument organu w odpowiedzi na skargę o "wnikliwym" rozpoznawaniu tego wniosku przez trzy tygodnie. Treść art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. (organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania) wskazuje na szczególny status organizacji ekologicznych w tego rodzaju postępowaniu, co znacząco upraszcza rozpatrywanie tej kwestii wpadkowej w porównaniu ze "zwykłym" trybem, obowiązującym na tle art. 31 k.p.a. Czas rozpatrywania tego wpadkowego wniosku jest kolejnym dowodem zbyt długiego prowadzenia postępowania przez organ.

W dniu 19 lipca 2019 r. do referatu właściwego ze względu na przedmiot sprawy, trafiły pisma mieszkańców gminy sprzeciwiających się realizacji inwestycji. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że ewentualny opór społeczny nie stanowi ustawowej przesłanki, którą należy brać pod uwagę przy rozpatrywaniu kwestii nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Obowiązkiem organu jest dokonanie obiektywnej oceny w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, niezależnie od nacisków społecznych. Konieczność wyjaśnienia społeczności lokalnej prawnych przesłanek realizacji przedsięwzięcia jest kwestią leżącą poza przedmiotem postępowania.

Usprawiedliwieniem dalszej przerwy w podejmowaniu czynności (między 25 lipca 2019 r. a 8 sierpnia 2019 r.) była konieczność przekazania akt sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., w związku z ponagleniem wniesionym przez Spółkę.

Akta sprawy powróciły do organu w dniu 8 sierpnia 2019 r. (zob. k. 377 akt adm.). W tym momencie nastąpiła kolejna długa przerwa w podejmowaniu czynności procesowych. Dopiero 27 sierpnia 2019 r. podjęto czynności w celu pozyskania odpisów aktów zgonu właścicieli działki sąsiadującej z terenem inwestycji (jako zmarłych stron postępowania). Ponownie nie sposób znaleźć usprawiedliwienia dla tak długiej zwłoki w działaniach organu. Informację o śmierci stron postępowania organ uzyskał już w dniu 26 lipca 2019 r., kiedy to powróciły przesyłki pocztowe, zawierające postanowienia o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Przekazanie akt sprawy do Kolegium nie było przeszkodą dla dokonania dość prostych ustaleń w tym zakresie. Co więcej, stosowne akty zgonu były dostępne organowi z urzędu, zostały bowiem wystawione przez Urząd Stanu Cywilnego w [...]. Nie sposób z tych okolicznościach usprawiedliwić zwłoki w uzyskaniu niezbędnych dokumentów dla potwierdzenia śmierci stron postępowania.

Postanowieniem z 9 września 2019 r. organ zawiesił postępowanie, z uwagi na śmierć stron i brak możliwości zawiadomienia ich spadkobierców. Brak podjęcia czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy od tego momentu musi być uznany za usprawiedliwiony. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania. Postanowieniem z 26 września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy postanowienie Wójta, jednakże w następstwie skargi Spółki, postanowieniem z 4 listopada 2019 r., wydanym w trybie autokontroli (art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) Kolegium uchyliło swoje postanowienie z 26 września 2019 r., a także postanowienie Wójta z 9 września 2019 r. o zawieszeniu postępowania. W tej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Spółki na postanowienie Kolegium z 26 września 2019 r. zostało umorzone (postanowienie z 5 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 656/19). Z kolei na postanowienie autokontrolne Kolegium z

4 listopada 2019 r. zostały wniesione do sądu dwie skargi. Pierwsza z nich, wniesiona przez Wójta Gminy Niemce została odrzucona (postanowienie Sądu z 15 stycznia 2020 r., II SA/Lu 788/19). Druga skarga, wniesiona przez Stowarzyszenie, została oddalona wyrokiem z 25 marca 2020 r. (sygn. akt II SA/Lu 789/19), co jest okolicznością znaną sądowi z urzędu. Wyrok ten jest nieprawomocny.

Przedstawiony tok czynności, wskazujący na wystąpienie w toku postępowania kilku znaczących, nieuzasadnionych przerw w podejmowaniu czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy, w ocenie Sądu jednoznacznie przesądza o tym, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie.

Argumenty organu dotyczące przebywania pracowników odpowiedzialnych za prowadzenie sprawy na długotrwałych zwolnieniach lekarskich i urlopach wypoczynkowych w trakcie trwania postępowania nie mają znaczenia dla oceny samej przewlekłości postępowania. To rzeczą kierownictwa (w tym przypadku Wójta Gminy) jest takie zorganizowanie pracy w podległym urzędzie, aby zapewnić jego należyte funkcjonowanie również w okresach usprawiedliwionej absencji pracowników, do których zakresu kompetencji należy rozpatrywanie danego rodzaju spraw. Argumenty te mogą jednak mieć znaczenie dla oceny charakteru przewlekłości, o czym będzie mowa w dalszych wywodach uzasadnienia.

Konstatacja ta uzasadnia treść punktu I sentencji wyroku, w którym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku Spółki w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Jest to podstawowy element rozstrzygnięcia Sądu w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania. Pominięcie tego elementu jest możliwe zasadniczo tylko w przypadku, gdyby zobowiązanie organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe, wobec wydania decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, co nie miało miejsca w badanej sprawie.

Sąd dostrzega specyficzny problem, jaki wystąpił w rozpoznawanej sprawie, w związku ze wspomnianym wyżej zaskarżeniem postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania. W ocenie Sądu kwestia ta nie stanowi jednak przeszkody do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez Wójta.

Po pierwsze, należy zwrócić uwagę, że w zakresie oceny przewlekłości lub bezczynności organu, sąd bierze pod uwagę stan istniejący w dacie wniesienia skargi do sądu, ale w zakresie ewentualnego zobowiązania do wydania decyzji musi uwzględniać stan istniejący w dacie orzekania. W rozpoznawanej sprawie, w dacie orzekania przez Sąd stan sprawy przedstawiał się w taki sposób, że w obrocie prawnym pozostawało ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z

4 listopada 2019 r., uchylające postanowienie Wójta o zawieszeniu postępowania. Wyrok sądu administracyjnego, oddalający skargę na to postanowienie nie jest jeszcze prawomocny, jednakże skoro postanowienie pozostaje w obrocie prawnym, dopóki nie zostanie ewentualnie uchylone, trzeba uwzględniać jego skutki. W konsekwencji – w dacie orzekania postępowanie w sprawie prowadzonej przez Wójta nie było zawieszone, a zatem nie istniała czasowa przeszkoda do merytorycznego rozpatrzenia tej sprawy. Ponadto, trzeba pamiętać, że ocena prawna wyrażona w wyroku sądu wiąże w określonym stanie faktycznym i prawnym będącym podstawą orzekania, zmiana tego stanu faktycznego i prawnego może podważyć moc wiążącą oceny prawnej sądu. Jeżeli taka zmiana nastąpi, Wójt będzie musiał uwzględnić jej wpływ na aktualność oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.

Po drugie, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie należy dokonać ważenia kolidujących wartości – z jednej strony praw i interesów prawnych Spółki jako inwestora, zainteresowanego uzyskaniem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie, z drugiej konieczności zapewnienia ochrony prawnej właścicielom działek znajdujących się w obszarze oddziaływania, w tym praw potencjalnych spadkobierców zmarłych właścicieli takich działek. Rozstrzygając ten konflikt trzeba brać pod uwagę przede wszystkim wskazówki płynące z obowiązujących przepisów, w tym ze zmian normatywnych, które wyrażają aktualną wolę ustawodawcy i dyrektywy w zakresie rozstrzygania tego rodzaju konfliktów.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów ustawy środowiskowej, do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć m.in. wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania (art. 74 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś.). W przypadku gdy w dniu wszczęcia postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dokument, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, zawiera nieaktualne dane lub w przypadku gdy dane te stały się nieaktualne na skutek śmierci jednej ze stron tego postępowania, nie stosuje się art. 97 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 74 ust. 3c u.u.i.ś.). Nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Do zawiadomień o decyzjach i innych czynnościach organu osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przez nieuregulowany stan prawny należy rozumieć sytuację, w której: (1) dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje

i nie przeprowadzono postępowania spadkowego lub nie zostało ono zakończone; (2) nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe (art. 74 ust. 3f i 3g u.u.i.ś.). Przytoczone nowe regulacje, wprowadzone ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1712, ze zm.), weszły w życie z dniem 24 września 2019 r. Zawarte w nowelizacji regulacje przejściowe stanowią, że do spraw wszczętych na podstawie ustaw zmienianych

i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 4 ust. 1 ), jednak do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się powołane regulacje (art. 74 ust. 3b-3h u.u.i.ś.) w nowym brzmieniu, nadanym ustawą nowelizującą (ust. 2). Wynika z tego, że w aktualnym stanie prawnym, miarodajnym dla rozpoznania sprawy, brak ustalenia kręgu spadkobierców po właścicielach działek sąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji nie jest przeszkodą procesową do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Oceny tej nie zmienia treść art. 4 ust. 3 ustawy nowelizującej, pozwala on bowiem na zachowanie mocy czynności tego rodzaju jak np. sporządzone raporty czy karty informacyjne przedsięwzięć, przeprowadzone rozprawy administracyjne, wydane opinie w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Kwestia prawidłowego zastosowania przywołanych przepisów ustawy środowiskowej w nowym brzmieniu była przedmiotem oceny Sądu we wspomnianej wyżej sprawie o sygn. akt II SA/Lu 389/19, dlatego w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej przewlekłości postępowania, Sąd nie może wyrażać bezpośrednio ocen dotyczących zasadności zawieszenia postępowania przez Wójta. Nie ulega jednak wątpliwości, że treść zmienionych przepisów (w ocenie Sądu mających zastosowanie w nowym brzmieniu w rozpoznawanej sprawie), stanowi jednoznaczne wskazanie przez ustawodawcę sposobu rozstrzygnięcia powyższego konfliktu, pomiędzy prawem inwestora a prawami potencjalnych, nieznanych jeszcze spadkobierców. Nieuregulowany stan prawny nie może stanowić przeszkody w merytorycznym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W ocenie Sądu przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało w rozpoznawanej sprawie charakteru rażącego. Jak wskazuje się w utrwalonym już orzecznictwie, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. przykładowo: wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2018 r., IV SAB/Wa 423/18). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 listopada 2018 r., II SAB/Po 74/18).

Organ niewątpliwie popełnił błędy dopuszczając się niepotrzebnych przerw w podejmowaniu czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy. Ustawodawca rozróżnia jednak "zwykłą" przewlekłość postępowania, od takiej, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, opóźnienia, jakich dopuścił się organ nie miały postaci oczywistego lekceważenia interesów wnioskodawcy, w działaniach organu Sąd nie dostrzega jawnego naruszenia zasady szybkości postepowania i lekceważenia obowiązku załatwienia sprawy w terminie określonym przepisami prawa. Organ popełnił błędy, ale wynikały one bardziej z niewłaściwej oceny sytuacji, niż z dążenia do uchylenia się od merytorycznego załatwienia sprawy. W tym kontekście znaczenia nabierają powołane wyżej argumenty dotyczące absencji pracowników, w których zakresie obowiązków leżało załatwienie rozpoznawanej sprawy. Z punktu widzenia obiektywnej oceny przewlekłości, argumenty te są bez znaczenia, o czym była mowa wyżej, ale z punktu widzenia oceny, czy przewlekłość miała charakter rażący, tego rodzaju kwestie subiektywne, leżące po stronie organu, ale w jakimś stopniu usprawiedliwiające zwłokę, powinny być brane pod uwagę.

Z tych samych przyczyn (brak rażącego charakteru naruszenia prawa) Sąd oddalił skargę w zakresie odnoszącym się do żądania przyznania na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej. W ocenie Sądu, suma pieniężna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. z jednej stromy ma stanowić swoistą rekompensatę (zadośćuczynienie) za długie oczekiwanie na merytoryczne załatwienie sprawy, z drugiej jednak, stanowi dodatkową dolegliwość i środek napiętnowania organu, dlatego powinna być zasądzana w przypadkach, kiedy przewlekłość miała charakter rażący. Ten sam motyw spowodował, że nie było w ocenie Sądu podstaw do wymierzenia organowi z urzędu grzywny przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r., poz. 1800). Zwrot kosztów objął wpis od skargi w kwocie [...]zł, wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w kwocie [...]zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).