Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2474/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. P. i K. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2015 roku Nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. P. i K. P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 9a, art. 124 ust.la ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu odwołania A. i K. małżonków P., od decyzji Starosty O. Nr [...] z dnia [...] maja 2015 roku, zezwalającej spółce pod firmą: P. S.A. z siedzibą w K. zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości B., gmina L., oznaczonej jako działki nr [...] [...] o pow. 0,4800 ha (KW [...]), objętej decyzją Starosty O. z dnia [...] maja 2015 roku, Nr [...] ograniczającą sposób korzystania z wymienionej nieruchomości, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości linii elektroenergetycznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności:

- uchylił ww. decyzję Starosty O. z dnia [...] maja 2015 roku Nr [...] w części dotyczącej zezwolenia powołanej spółce na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości;

- zezwolił ww. spółce P. S.A. z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęcie powyższej nieruchomości w części pow. 0,3571 ha (pas technologiczny wymiarach 70 m i 51 m) i nr [...] o pow. 0,4800 ha, w części pow. 0,1332 ha (pas technologiczny wymiarach 70 m i 19 m), stosownie do załączników graficznych Nr 1 i Nr 2 do decyzji Starosty O. z dnia [...] maja 2015 roku ograniczającej sposób korzystania z wymienionej nieruchomości, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości linii elektroenergetycznej, w okresie od maja 2015 roku do grudnia 2016 roku, nie dłużej niż 60 dni;

- w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na wniosek spółki P. S.A. z siedzibą w K. (zwanej dalej P. S.A.) z dnia 19 lutego 2015 roku, na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami w przedmiocie o ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości położonej w miejscowości B., gmina L., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 1,2600 ha i nr [...] o pow. 0,4800 ha (KW [...]), stanowiącej własność A. i K. małżonków P., poprzez zezwolenie P. S.A. na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji pod nazwą "[...] ". We wniosku wskazano również, na podstawie art. 124 ust. 1 a ugn., o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności.

Starosta O. decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2015 roku ograniczył sposób korzystania z powyższej nieruchomości poprzez zezwolenie P. S.A. na założenie i przeprowadzenie nad nieruchomością przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w ramach realizacji powołanej wyżej inwestycji.

Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2015 roku, Starosta O. zezwolił P. S.A. na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości linii elektroenergetycznej. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

We wniesionym od ww. decyzji odwołaniu A. i K. małżonkowie P. zarzucili organowi I instancji naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Jednocześnie na podstawie art. 135 K.p.a. wystąpili o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności ww. decyzji ze względu możliwość wystąpienia nieodwracalnych skutków w postaci rozpoczęcia przez inwestora prac budowlanych związanych m.in. z wycinką istniejącego drzewostanu oraz prowadzeniem prac ziemnych, wskutek których ich nieruchomość dozna trwałych uszkodzeń i nieodwracalnych zmian.

Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją w uzasadnieniu której wskazał, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015 roku utrzymał w mocy decyzję Starosty O. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji podniósł, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło po uprzednim wydaniu przez Starostę O., decyzji z dnia [...] maja 2015 roku ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, nadto wskazał na publiczny cel planowanego przedsięwzięcia, przytoczył brzmienie art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami i omówił charakter powyższej normy prawnej.

W ocenie organu II instancji ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżących uzasadnione jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Wojewoda podzielił ocenę organu I instancji, że wydana decyzja uzasadniona jest koniecznością zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami mogącymi wyniknąć z utraty możliwości przesyłu energii elektrycznej. Nadto zważywszy na fakt, że pozyskanie tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest, w okolicznościach niniejszej sprawy, możliwe jedynie w trybie określonym w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest warunkiem koniecznym terminowej realizacji inwestycji.

W skardze wywiedzionej na tę decyzję do sądu administracyjnego Skarżąca działając poprzez pełnomocnika wskazała na naruszenie: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k. p. a., art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. la ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U.2014.518 j.t./ oraz art, 64 ust. 2 Konstytucji RP polegające na tym, że poprzez niezastosowanie w/w przepisów organ II. instancji bezzasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki wskazane w art. 124 ust. la u.g.n. oraz iż wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w części wskazanej w zaskarżonej decyzji jest niezbędne do realizacji interesu społecznego, ważnego interesu strony oraz ważnego interesu gospodarczego, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego i treści wniosku prowadzić musi do wniosku, że wydanie w/w decyzji nie było w niniejszej sprawie uzasadnione i konieczne, ponieważ w związku z wydaniem ostatecznej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z w/w nieruchomości, zaskarżona decyzja nie przesądza o możliwości wystąpienia przez wnioskodawcę o pozwolenie na budowę, a może spowodować jedynie nieusuwalne szkody po stronie właściciela nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż mając na uwadze m.in. fakt, że Spółka, w stosunku do nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, dysponuje ostateczną decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, stąd decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nie jest niezbędna do wystąpienia o pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji. W ocenie skarżących w/w decyzja byłaby niezbędna dla inwestora, gdyby termin wykonania inwestycji był realnie zagrożony, a co za tym idzie, inwestor, jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę musiałby niezwłocznie wykonać prace przygotowawcze do rozpoczęcia budowy. Na nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja nie ma konieczności wykonywania długotrwałych prac związanych z planowaną inwestycja. Nie jest na niej planowane usytuowanie słupa wysokiego napięcia, nie ma potrzeby wyburzania istniejących zabudowań lub przeprowadzania intensywnej wycinki, ponadto prace związane stricte z realizowaną inwestycją będą możliwe do przeprowadzenia dopiero po wydaniu pozwolenia na budowę, co ze względu na przedłużające się procedury dotyczące uzyskania tytułów prawnych do nieruchomości na przebiegu linii oraz procedury uzyskania decyzji środowiskowej, nie nastąpi w najbliższym czasie.

Podnosząc powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie z powodów podniesionych przez skarżących, lecz z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] maja 2015r. o zezwoleniu P. S.A. na zajęcie nieruchomości, której własność przysługuje skarżącemu. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), określanej dalej skrótem u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, "w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności". Przepis ten stosuje się odpowiednio w stosunku do decyzji wydawanych na podstawie art. 124b ust. 1, co wynika z art. 124b ust. 3 ww. ustawy.

Art. 124b ust. 1 u.g.n. reguluje przesłanki wydania decyzji zobowiązującej właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów.

Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości. Tak więc podjęcie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzedzone musi być stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja zobowiązująca właściciela (lub użytkownika wieczystego bądź osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) do udostępnienia nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji zobowiązującej do jej udostępnienia. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. (stanowiącej przykład decyzji związanej) skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124b ust. 1 u.g.n. (tak: np. postanowienie NSA z dnia 3.02.2015r. o sygn. I OZ 8/15, publ. LEX nr 1628672; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 12.06.2014r. o sygn. II SA/Bk 526/14, publ. LEX nr 1491176; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5.06.2014r. o sygn. II SA/Ol 247/14, publ. LEX nr 1479364; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8.05.2014r., sygn. II SA/Sz 1489/13, publ. LEX nr 1467940).

Mamy tu zatem do czynienia z dwiema decyzjami – pierwotną (ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejną (pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości). Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa unormowanej w art.124 ust.1 u.g.n. Pierwszorzędnym i zasadniczym problemem podlegającym ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie było więc ustalenie, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, istniała decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Dopiero bowiem pozytywne ustalenie tegoż umożliwia dokonanie oceny, czy zaistniały przesłanki określone w art.124 ust.1a u.g.n. oraz art.108 k.p.a.

Jak wynika z ustaleń Sądu, tut. Sąd Administracyjny w sprawie IV SA/Wa 2473/15 ze skargi małżonków P., wyrokiem z dnia 7 stycznia 2016 roku uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 roku, utrzymującą w mocy decyzję Starosty O. Nr [...] z dnia [...] maja 2015 roku, w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność skarżących A. i K. małżonków P.

Uchylone decyzje, zobowiązujące skarżących do udostępnienia powyższej nieruchomości P. S.A. z siedzibą w K., poprzedzały wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości.

W tej sytuacji, mając na uwadze treść powołanego wyżej przepisu art. 124 u.g.n., Sąd uznał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji wydanych w przedmiocie zobowiązania skarżących do udostępnienia nieruchomości spowodowało, że przestał istnieć akt prawny wymagany do funkcjonowania w obrocie prawnym rozstrzygnięć organów I i II instancji w sprawie zezwolenia na zajęcie nieruchomości.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy dotyczącej zezwolenia na zajęcie nieruchomości, organ administracji publicznej zobowiązany będzie do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego aktualny na dzień orzekania stan prawny, jak i stan faktyczny sprawy. Po ewentualnym ustaleniu, że w obrocie prawnym istnieje decyzja ograniczająca sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości (art.124 ust.1 u.g.n.) organ oceni, czy spełnione zostały przesłanki określone w art.124 ust.1 a u.g.n.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku zapadło na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.