Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 917/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] Starosta I., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), art. 10 ust. 1, w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 z późn. zm.) oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231) w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt II K 573/15, po rozpatrzeniu wniosku M. M. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E, orzekł o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E.

W uzasadnieniu tej decyzji orzekający organ podniósł, iż w dniu [...] lutego 2016 r. M. M. złożył w wydziale wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E, natomiast zgodnie z aktami ewidencyjnymi kierowcy znajdującymi się w siedzibie organu, zainteresowany posiadał prawo jazdy kat. AM, B, C, B+E, C+E wydane przez Starostę Inowrocławskiego w dniu [...] kwietnia 2014 r.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt 3 Ds. 139/15 Prokuratura Rejonowa w I. poinformowała Starostwo Powiatowe w I. o zatrzymaniu M. M. prawa jazdy kat. AM, B, C, B+E, C+E, wydanego w dniu [...] kwietnia 2014 r. przez Starostę Inowrocławskiego. Do postanowienia Prokuratury Rejonowej w I. załączony został zatrzymany dokument prawa jazdy.

W dniu [...] lutego 2016 r. do Starostwa wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w I., II Wydział Karny, z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt II K 573/15, w którym orzeczono wobec M. M. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres 3 lat.

W dniu [...] lutego 2016 r. organ I instancji wykonując prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w I., zawiadomił stronę o wykonaniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii: B na okres 3 lat, tj. od [...] listopada 2015 r. do [...] października 2018 r. włącznie.

W konsekwencji otrzymania oznaczonego wyżej wyroku, Starosta I. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., orzekł o cofnięciu M. M. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii: B na określony wyrokiem okres.

Orzekający organ wyjaśnił ponadto, ze podstawę odmowy zwrotu zainteresowanemu prawa jazdy w zakresie kat. C, CE stanowią przepisy ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 z późn. zm.), a w szczególności przepisy zawarte w art. 12 ust. 1 i 2 tej ustawy, w których to przepisach ustawodawca wyraźnie wymienił przesłanki, które uniemożliwiają wydanie prawa jazdy, zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz przywrócenie uprawnienia innych kategorii, niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego, a powyższe regulacje mają kluczowy wpływ na rozpatrywaną sprawę.

Wykładnia przytoczonych przepisów w ocenie organu I instancji nie pozostawia wątpliwości, iż osobie, która ma orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B w okresie obowiązywania tego zakazu, nie może być zwrócone prawo jazdy kategorii C, C+E, chociażby nie było ono objęte zakazem orzeczonym przez sąd, natomiast wykładnia mających zastosowanie przepisów, prowadząca do odmiennego wniosku, byłaby wykładnią contra legem.

Podkreślono, że niezaprzeczalnym jest fakt, iż przedmiotowy dokument prawa jazdy M. M. kat. AM, B, C, B+E, C+E zatrzymany został postanowieniem Prokuratury Rejonowej w I. z dnia [...] listopada 2015 r. (sygn. akt Nr 3Ds. 139/15) oraz, że w dniu [...] stycznia 2016 r. Sąd Rejonowy w I. (sygn. akt II K 573/15) orzekł wobec ww. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres 3 lat. W konsekwencji otrzymania tego wyroku Starosta I. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. cofnął M. M. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii: B na okres 36 m-cy, tj. od [...] listopada 2015 r. do [...] października 2018 r. włącznie.

Na podstawie mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa, biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny, orzekający organ stwierdził, że Starosta I. jest zobligowany do nie wydania M. M. dokumentu prawa jazdy i odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E pomimo, iż orzeczony wyrokiem Sądu, zakaz prowadzenia pojazdów rzeczywiście nie obejmuje pojazdów kat. C, C+E. Zakaz zwrotu prawa jazdy kat. C, C+E, osobie wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B w okresie obowiązywania orzeczonego zakazu, wynika zdaniem organu wprost z przepisów art. 12 ust. 2 w związku z ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 3 w związku ust. 1 pkt. 3 ustawy.

W ocenie organu wydającego decyzję w I instancji, odmowa zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E jest w pełni uzasadniona, gdyż decyzja administracyjna konkretyzuje jedynie swoją treścią obowiązujące wobec zainteresowanego zakazy z uwzględnieniem zapisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje zatem w żaden sposób środka karnego, a uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących pojazdami zawierającą wykaz dolegliwości będących skutkiem (wprost) orzeczonego środka karnego przez sąd karny. W przedmiotowej sprawie przepisy ustawy o kierujących pojazdami są jednoznaczne, a podejmowane w tym zakresie rozstrzygnięcie nie ma charakteru uznaniowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Odwołujący się zarzucił:

1. obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 10 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) poprzez błędną ich wykładnię sprzeczną z całym systemem prawa polskiego i Konstytucją RP tj. z art. 7 w zw. z art. 8 Konstytucji RP z dnia 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483), z którego wynika, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio, poprzez odmowę wydania skarżącemu dokumentu (wtórnika) potwierdzającego jego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C, C i E w sytuacji, gdy na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w I. II K 573/15 orzeczono jedynie środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres 3 lat, co w konsekwencji powoduje, że organy administracji nie respektują przepisów prawa, a zwłaszcza wydają decyzję sprzeczną z prawomocnym wyrokiem skazującym i wydając decyzję odmowną, powodują wtórną penalizację tego samego czynu, orzekając tym samym o prawach skarżącego ponad granice zakreślone w wyroku skazującym, przy jednoczesnym zaniechaniu stosowania Konstytucji wprost, w sytuacji gdy zastosowane przepisy ustawy o kierujących pojazdami pozostają w kolizji z Konstytucją i nakazują organom działanie w granicach prawa i zgodnie z przepisami,

2. obrazę przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 6 i 7 i 8 kpa w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez zaniechanie przez organ I instancji wydania skarżącemu dokumentu potwierdzające uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C oraz C i E, w sytuacji gdy organ administracji publicznej jest związany orzeczeniem sądu powszechnego w sprawie karnej, które jest prawomocne i zobowiązany do działania w granicach prawa, z uwzględnieniem zasady uwzględniania słusznego interesu strony i pogłębiania zaufania obywateli do działalności organów; w konsekwencji obrazy powyższych przepisów skarżący otrzymał rozstrzygnięcie sprzeczne z orzeczoną karą w zakresie środka karnego jak również orzeczenie wydane z naruszeniem jego słusznego interesu,

3. obrazę przepisów prawa materialnego art. 12 ust. 1 pkt 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący de facto ubiegał się o wydanie duplikatu dokumentu w zakresie potwierdzenia jego uprawnień kat. C, C i E, co do których nie zaszły żadne ustawowe przesłanki, które by pozwoliłyby na ograniczenie mu prawa do kierowania pojazdami powyższych kategorii,

4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu przez organ, że skarżący ubiegał się o wydanie prawa jazdy kat. C oraz C i E w sytuacji, gdy tak naprawdę ubiegał się o wydanie duplikatu dokumentu, który potwierdziłby posiadanie aktualnych uprawnień kat. C, C i E, które pomimo wyroku skazującego, zostały przez skarżącego zachowane, co miało wpływ na nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego tj. art. 10 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami,

5. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie przez organ I instancji, że skarżący ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w sytuacji, gdy prawo jazdy w zakresie dotyczącym kat. C, C i E nie zostało mu w znaczeniu prawnym zatrzymane, co miało wpływ na treść orzeczenia i niesłuszne uznanie przez organ, że skarżący ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, natomiast art. 12 ust 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w nowym brzmieniu stanowi z kolei, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Natomiast art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia [...] czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej, w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ustawą zmieniającą) ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (ustawy zmieniającej). Z kolei art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że ustawa zmieniająca wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 4-6, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Ustawa zmieniająca została ogłoszona w dniu [...] lipca 2014 r. i zmiana art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nastąpiła artykułem 1 pkt 4 lit. b) ustawy zmieniającej i w konsekwencji w tym zakresie weszła w życie w dniu [...] października 2014 r.

Podkreślono, że w niniejszej sprawie wyrok orzekający zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres trzech lat zapadł w dniu [...] stycznia 2016 r. i stał się prawomocny i wykonalny w dniu [...] stycznia 2016 r., a zatem po wejściu w życie ustawy zmieniającej w zakresie dotyczącym art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Wobec powyższego prawo jazdy w żądanym przez zainteresowanego zakresie nie może być zwrócone, gdyż organy administracji są zobowiązane zastosować przepisy prawa w nowym brzmieniu, co wynika wprost z treści art. 6 K.p.a. stanowiącym, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło na marginesie, że poprzednie brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami pozwalałoby na zwrot prawa jazdy w sytuacji mającej miejsce w rozpatrywanym przypadku.

Skład orzekający Kolegium zauważył również, że M. M. wskazał we wniosku z dnia [...] lutego 2016 r., że ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, zatem jego wniosek został prawidłowo rozpatrzony, natomiast jednoznacznie sformułowany wniosek o wydanie wtórnika, do Starosty [...] wpłynął dopiero w dniu [...] maja 2016 r., zatem po wydaniu zaskarżonej decyzji.

W skardze do sądu M. M. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz decyzji ją poprzedzającej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania wraz z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a ponadto przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 133 § 1 Ppsa poprzez nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu sprawy przez organ zarówno I, jak i II instancji całokształtu okoliczności wynikających z akt sprawy - w tym wyroku Sądu karnego, który orzekł zakaz kierowania pojazdem przez skarżącego co do kat. B, a co do pozostałych uprawnień - nie orzekł wobec skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów innych kategorii, jednakże organy administracyjne doszły do wniosków zupełnie przeciwnych; nadto naruszenie ww. przepisu polegało również na braku wszechstronnego zbadania sprawy i nie dokonania wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającego na pominięciu okoliczności, iż prawomocne orzeczenie Sądu Karnego wiąże inne organy i sądy, a więc dokonane rozstrzygnięcie w sposób jednoznaczny określiło zakres odpowiedzialności skarżącego za wykroczenie drogowe,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 kpa poprzez odmowę wykonania orzeczenia sądu powszechnego, to jest wyroku Sądu Rejonowego w I., Wydziału Karnego i bezprawne rozstrzygnięcie sytuacji prawnej skarżącego wychodzące poza zakaz prowadzenia pojazdów ustanowiony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, a także poprzez wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi skarżącego, gdyż pomimo posiadania przez niego uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii C+E, które nie zostały objęte prawomocnym wyrokiem skazującym, organ uniemożliwia skarżącemu korzystanie z uprawnień poprzez odmowę wydania dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii;

3. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8 kpa w zw. z art. 7 Konstytucji poprzez zaniechanie przez organ I instancji wydania skarżącemu dokumentu potwierdzającego jego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C i C + E, w sytuacji gdy organ administracji jest związany orzeczeniem sądu powszechnego w sprawie karnej, które jest prawomocne i jest zobowiązany do działania w granicach prawa z uwzględnieniem zasady słusznego interesu strony i pogłębiania zaufania obywateli do działalności organów, co w konsekwencji doprowadziło do obrazy poniższych przepisów; skarżący bowiem otrzymał rozstrzygnięcie sprzeczne z orzeczoną karą w postaci środka karnego, jak również orzeczenie wydane z naruszeniem jego słusznego interesu, stanowiące wtórną penalizację jego osoby.

4. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w sytuacji, gdy prawo jazdy w zakresie kat. C. C i E nie zostało mu w znaczeniu prawnym zatrzymane, co miało wpływ na treść wydanego orzeczenia i niesłuszne uznanie przez organ, że skarżący ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, podczas gdy z orzeczenia sądu karnego wynikał zakaz prowadzenia pojazdów określonej kat. B, a tym samym błędne przyjęcie przez organ administracyjny, iż prawomocny wyrok sądu uprawnia go do nie wydania wtórnika co do kat. C, C + E, skarżący uprawnienia do ww. kategorii pojazdów już posiadał i w związku z tym wydano decyzję, w której nie uwzględniono faktu posiadania przez skarżącego uprzednio nabytych (i nie odebranych przez Sąd Karny) uprawnień;

5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu przez organ, że skarżący ubiegał się o wydanie prawa jazdy kat. C oraz C i E w sytuacji, gdy tak naprawdę ubiegał się o wydanie wtórnika dokumentu, który potwierdziłby posiadanie aktualnych uprawnień kat. C, C + E, które pomimo wyroku skazującego zostały przez skarżącego zachowane, co miało wpływ na nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1 55 ze zm.);

6. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 10 w zw. z. art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) poprzez błędną wykładnię sprzeczną z całym system prawa polskiego i Konstytucją RP tj. art. 7 w związku z art. 8 Konstytucji RP, z którego wynika, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio, poprzez odmowę wydania skarżącemu dokumentu (wtórnika) potwierdzającego jego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C i C + E w sytuacji, gdy na mocy prawomocnego wyroku sądu karnego orzeczono jedynie środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres 3 lat, a zwłaszcza wydając decyzje sprzeczne z prawomocnym wyrokiem skazującym, przy jednoczesnym zaniechaniu stosowania Konstytucji wprost, w sytuacji gdy zastosowane przepisy ustawy o kierujących pojazdami pozostają w kolizji z Konstytucją i nakazują organom działanie w granicach prawa i zgodnie z przepisami;

7. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 182 § 2 kkw w. z art. 6 kpa w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 104 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez nie wydanie dokumentu prawa jazdy obejmującego kategorie, co do których nie orzeczono środka karnego wskazanego w art. 42 K.k.,

8. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 Konstytucji RP poprzez działanie sprzeczne z treścią rozstrzygnięcia sądu powszechnego, kiedy to organy są zobowiązane do wykonywania i uznawania ważności orzeczeń sądowych, tym samym organy administracyjne nie są władne do wydawania decyzji prawotwórczych.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżący zwrócił uwagę, że ponowna penalizacja jego czynu stoi w sprzeczności z Konstytucją RP jak i podstawowymi prawami człowieka, podkreślając przy tym, że organ dokonał błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż stronie zostało odebrane prawo jazdy kat. B. Sąd Karny zastosował środek karny jedynie co do kat. B, co jego zdaniem oznacza, że nie utracił uprawnień co do kat. C, C i E, stąd też organ rozpoznając wniosek skarżącego powinien dokonać jego wykładni zgodnie z intencją jego autora, a w razie wątpliwości wezwać go do sprecyzowania treści żądania, czego organ nie uczynił i mylnie przyjął, że skarżący ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w sytuacji, gdy skarżący ubiegał się o zwrot duplikatu dokumentu w zakresie w jakim ma ten dokument potwierdzać jego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C, C i E.

W konsekwencji, w wyniku przyjęcia nieprawidłowych ustaleń faktycznych, zdaniem skarżącego organ dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów o kierujących pojazdami, w szczególności nie zastosował wykładni celowościowej i systemowej, z której wynika, że organ dokonując wykładni winien stosować cały system obowiązującego prawa, a przede wszystkim Konstytucję, która nakazuje działać na podstawie i w granicach prawa, przy czym zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że w podobnej sprawie rozpatrywanej przez tutejszy Sąd wskazano, że o zakresie zakazu prowadzenia pojazdów, tj. o tym których typów pojazdów on dotyczy, nie decyduje Starostwo, a Sąd Karny rozpatrujący sprawę o przestępstwo z art. 178a § 1 K.k. Organ administracji w tym wypadku wykonuje wydany wcześniej przez sąd wyrok, a nie go modyfikuje. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, o którego interpretację chodzi, jest stosowany jedynie wobec tych kierowców, którzy ubiegają się o wydanie prawa jazdy wyższych kategorii po raz pierwszy, a wcześniej orzeczono wobec nich zakaz prowadzenia pojazdów, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kat. B (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. akt II SA/Bd 1490/13).

Zdaniem skarżącego wymaga podkreślenia, iż stanowisko Sądu Najwyższego jest w tym przedmiocie jednoznaczne, mianowicie "organy administracyjne nie mogą ingerować w treść prawomocnego wyroku sądu orzekającego środek karny. Organ nie może rozszerzać ani zwężać orzeczonego przez sąd zakazu. Jeżeli Sąd orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów z wyłączeniem wskazanych kategorii , to zakaz ten, nie może rozciągać się na wyłączone kategorie, albowiem stanowiłoby to dolegliwość znacznie przekraczającą treść prawomocnego wyroku i działania te stanowiły by pogwałcenie zasad Konstytucji" (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt I KZP29/13).

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia [...] czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 627). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy).

W poprzednim brzmieniu art. 12 ust. 2 stanowił jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Nowelizacja, która weszła w życie z dniem [...] października 2014 r. miała na celu doprecyzowanie wątpliwości, jakie pojawiły się na tle stosowania tego przepisu i w związku z tym dookreśliła, że zakaz, o którym mowa w art. 12 ust. 2 odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości. Wobec skarżącego został prawomocnym wyrokiem sądu z dnia [...] stycznia 2016 r. (prawomocny – [...] stycznia 2016 r.) orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B na okres trzech lat – w związku z uznaniem go winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 K.k., tj. kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości z wynikiem badania, odpowiednio w trzech próbach: 0,41 mg/l, 0,46 mg/l, 0,47 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu.

W świetle brzmienia art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, skutki orzeczenia sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonej kategorii zostały przez ustawodawcę rozszerzone w ten sposób, że orzeczenie zakazu przez sąd powszechny w zakresie wskazanym w wyroku, pociąga za sobą także skutki w obszarze prawa administracyjnego, wyrażające się w ograniczeniu możliwości wydania lub zwrotu prawa jazdy lub przywrócenia uprawnienia także w zakresie innych kategorii, niż objęte zakazem w wyroku karnym, a które zostały wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 2.

W kwestii oceny dopuszczalności rozszerzenia w ten sposób skutków wyroku karnego w drodze regulacji administracyjnoprawnych, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko utrwalone już w orzecznictwie sądów administracyjnych, a wyrażone w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14, co do tego, że jakkolwiek odmowa wydania dokumentu prawa jazdy następuje na skutek orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, to decyzja (na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami) nie jest wydawana w wykonaniu wyroku karnego, nie można więc przyjąć, że odmowa wydania prawa jazdy stanowi niedopuszczalne rozszerzenie - decyzją administracyjną - sankcji orzeczonej wyrokiem karnym. W takiej sytuacji nie ma znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się przy tym uwagę na wykładnię celowościową art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wskazując, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji, a taką osobą jest niewątpliwie osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Zamierzenie to realizuje przyjęte w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami rozwiązanie o rozszerzeniu skutków orzeczonego wyrokiem sądu karnego, zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, na kategorie prawa jazdy nie objęte zakazem, w okresie obowiązywania zakazu. Skutek administracyjny nie wyraża się przy tym w utracie posiadanych już uprawnień w zakresie szerszym, niż wynikający z zakazu, ale w czasowym (w okresie obowiązywania zakazu orzeczonego przez sąd) zawieszeniu możliwości ich pozyskania lub wykonywania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że organ nie ma swobody przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, ale w razie orzeczenia przez sąd karny zakazu prowadzenia pojazdu danej kategorii, jest zobowiązany odmówić mu także zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii nieobjętych tym zakazem, ale wskazanych w ustawie o kierujących pojazdami.

Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami określa w sposób szczegółowy i precyzyjny jak orzeczenie o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych danej kategorii, przekłada się na konieczność odmowy m.in. zwrotu posiadanego prawa jazdy innej kategorii. W przypadku zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, ustawa wprowadza ograniczenia w ubieganiu się o zwrot, wydanie lub przywrócenie uprawnienia w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E. Tym samym odmowa wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C, C+E znajdowała oparcie w przepisach prawa. Należy też zaznaczyć, że przedmiotem sprawy jest zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C i C+E, co wynika jednoznacznie z treści wniosku z dnia [...] lutego 2016 r. Jednocześnie treść wniosku zakreśla przedmiot sprawy. Dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji, wpłynął wniosek skarżącego o wydanie wtórnika prawa jazdy oraz przywrócenie pozostałych kategorii prawa jazdy, ponad te, wobec których orzeczono wyrokiem sądu karnego. Nie jest to więc przedmiot rozpatrywanej sprawy.

Decyzją z [...] marca 2016 r. Starosta I. cofnął skarżącemu uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. B na okres 36 miesięcy tj. od dnia [...] listopada 2015 r. do [...] października 2018 r.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy, odmawiając skarżącemu zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E, prawidłowo zastosowały przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Z tego względu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.