Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2487/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 52 ust. 5 - brak regulacji ustawowej o której mowa w tym przepisie  mającej dotyczyć stwierdzenia polskiego pochodzenia
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 52 ust. 5 - brak regulacji ustawowej o której mowa w tym przepisie  mającej dotyczyć stwierdzenia polskiego pochodzenia
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach
article: art. 52 ust. 5 - brak regulacji ustawowej o której mowa w tym przepisie  mającej dotyczyć stwierdzenia polskiego pochodzenia
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek, Sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Joanna Gierak (spr.), Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Y. H. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia ... czerwca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... sierpnia 2007 r. wniesionej przez Y. H. jest decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z ... czerwca 2007 r. o nr ..., wydana w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w następującym stanie faktycznym:

W dniu ... listopada 2006 r. Y. H., obywatel U. – urodzony... grudnia 1987 r. w R., wystąpił do Wojewody M. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP. We wniosku podał, że w Polsce przebywa od ... września 2002 r., obecnie na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wydanego przez Wojewodę M. i ważnego do dnia ... stycznia 2007 r. Motywując wniosek wskazał na pobyt z rodziną w Polsce oraz na podjęcie w Polsce nauki, tj. studiów wyższych na Uniwersytecie W.. Do wniosku załączył m.in. kserokopię dokumentów potwierdzających zatrudnienie i wysokość zarobków jego matki – H. K. z domu H. (G.) oraz jego ojczyma – J. K., kserokopię decyzji Uniwersytetu W. o przyjęciu na studia w roku akademickim [...], kserokopię potwierdzenia zameldowania na pobyt czasowy i odpis aktu notarialnego umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego.

Pismem z ... listopada 2006 r. organ wezwał cudzoziemca do uzupełnienia złożonych dokumentów o kserokopie paszportu i umowę najmu lub użyczenia zajmowanego lokalu.

W odpowiedzi, w dniu... grudnia 2006 r. wnioskodawca uzupełnił akta sprawy w sposób wymagany przez organ. Dodatkowo do wniosku załączył odpis zupełny aktu urodzenia I. G.

Pismem z ... stycznia 2007 r. organ wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w sprawie w charakterze strony oraz do dołączenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających jego polskie pochodzenie.

W dniu ... stycznia 2007 r., odpowiadając na wezwanie organu, zainteresowany złożył kserokopię świadectwa szkoły powszechnej z ... czerwca 1939 r. I. G. urodzonego ... sierpnia 1930 r. w K. G. powiatu b. oraz kserokopię Świadectwa Legitymacyjnego wydanego przez [...] w dniu ... sierpnia 1918 r. obywatelowi polskiemu – J. G..

Do protokołu przesłuchania, które odbyło się w dniu ... lutego 2007 r., wnioskodawca oświadczył, iż jego matka urodziła się na U., jego dziadek – I. G., miał pochodzenie polskie. Babka raczej nie. I. G. był ojcem jego matki – H. G., obecnie K. Pradziadkowie – J.i M. G., również mieli pochodzenie polskie. Podał też, że w jego domu rodzinnym nie mówiło się po polsku, języka polskiego nauczył się w polskim liceum. Wskazał, że jest wyznania grecko-katolickiego, więc na U. nie obchodziło się świąt k..

Pismem z ... lutego 2007 r. organ ponownie wezwał zainteresowanego do złożenia dokumentów potwierdzających jego polskie pochodzenie.

W odpowiedzi, w dniu ... marca 2007 r., cudzoziemiec do akt sprawy złożył odpis skrócony aktu małżeństwa J. i M. G. z domu P., odpis skrócony aktu urodzenia J. G. oraz odpis skrócony aktu urodzenia H. G. (swojej matki).

W dniu ... marca 2007 r. do akt sprawy wpłynęło pismo K. P., w którym osoba ta oświadczyła, iż H. K. jest córką Ignacego G., syna J. i M. z domu P., siostry jego ojca – M. P. ze wsi K., gmina K. Rodzice I. G. przyjęli wyznanie prawosławne, ale byli Polakami. W latach 1945-1946 osoby tego wyznania zostały przesiedlone na U.

Decyzją z ... marca 2007 r. Wojewoda M., na podstawie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483, sprostowanie Dz. U. z 2001 r. Nr 28, poz. 319) oraz art. 71b ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694) i w oparciu o przepis art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił stronie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że cudzoziemiec we wniosku powołał się na polskie pochodzenie oraz spełnienie przesłanki zawartej w art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, a to zobligowało organ prowadzący postępowanie do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku na podstawie ww. przepisu art. 52 ust. 5. Zgodnie z jego brzmieniem, osoba, której pochodzenie polskie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Dalej Wojewoda wyjaśnił, iż zastosowanie w sprawie znajduje pomocniczo ustawa o cudzoziemcach jako regulująca zasady i tryb udzielania zezwoleń na osiedlenie się oraz ustawa z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. Nr 106, poz. 1118 ze zm.), będąca jedynym aktem prawnym określającym zasady ustalania polskiego pochodzenia. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji, za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską, której (po pierwsze) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej i która (po drugie) wykaże swój związek z polskością. Kierując się regulacjami zawartymi w wymienionych powyżej aktach prawnych i wskazując na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Wojewoda stwierdził, iż cudzoziemiec w niniejszej sprawie nie spełnił przesłanek pozwalających na uznanie go za osobę polskiego pochodzenia. Podał, iż wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, które zawierałyby wpis informujący o narodowości polskiej co najmniej jednego z dziadków albo dwojga pradziadków. Cudzoziemiec udokumentował jedynie posiadanie obywatelstwa polskiego przez jednego pradziadka. Organ uznał też, że wnioskodawca nie wykazał w sprawie swojego związku z polskością. W tym zakresie, powołując się na protokół z przesłuchania strony, stwierdził, że cudzoziemiec nie posługiwał się językiem polskim w domu rodzinnym oraz, że nie obchodził świąt w tradycji polskiej. Nie jest mu też znana historia kraju. Na koniec organ zaznaczył, iż strona nie spełnia również przesłanek, o których mowa w art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

W odwołaniu od decyzji Wojewody M. z ... marca 2007 r., cudzoziemiec zaznaczył, że we wniosku powołał się przede wszystkim na chęć zamieszkania z rodziną i kontynuowania nauki w Polsce, a nie na swoje polskie pochodzenie. Wyjaśnił, iż jego matka jako żona obywatela Polski posiada prawo stałego pobytu w Polsce od ... grudnia 2004 r. W listopadzie 2006 r. wystąpiła w imieniu swoim i jego małoletniego brata o przyznanie obywatelstwa polskiego. On sam przebywa w Polsce nieprzerwanie od czerwca 2002 r. W Polsce uczęszczał do liceum i szkoły pomaturalnej. Obecnie, od października 2006 r. studiuje rusycystykę na Uniwersytecie W.. Podniósł przy tym, że na U. nie ma najbliższej rodziny, ani mieszkania czy też źródła utrzymania. Od lat czuje się związany z Polską, gdzie mieszka, uczy się, ma rodziców, brata i przyjaciół. Dlatego zwraca się o pozytywne rozpatrzenie odwołania. Na koniec wskazał, iż składa do akt dodatkowe dokumenty dotyczącego jego związków z Polską. Zaznaczył przy tym, iż o konieczności posiadania dokumentów potwierdzających tożsamość co najmniej dwojga pradziadków dowiedział się z uzasadnienia wydanej decyzji.

Pismem z ... kwietnia 2007 r. organ odwoławczy wezwał cudzoziemca do dostarczenia dokumentów, których chęć dołączenia do akt sprawy ujawnił w odwołaniu oraz ewentualnych innych dokumentów potwierdzających posiadanie przez jego przodków narodowości polskiej lub obywatelstwa polskiego oraz dokumentów potwierdzających jego związek z polskością. Jednocześnie organ pouczył stronę o treści art. ... ustawy o repatriacji.

W dniu ... kwietnia 2007 r. do akt sprawy cudzoziemiec złożył -jak wskazał- kserokopię aktu urodzenia M. P. wraz z polskim tłumaczeniem z języka s. oraz odpis skrócony aktu małżeństwa J. G. i M. P..

Decyzją z ... czerwca 2007 r., wydaną na podstawie art. 66 pkt 1 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694), art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483, sprostowanie Dz. U. z 2001 r. Nr 28, poz. 319) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody M..

W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu wskazał, iż Y. H. (zamiast – H. – uwaga Sądu) wystąpił o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, zaznaczając w motywach wniosku: "Pobyt z rodziną. Podjęcie nauki - studia wyższe na Uniwersytecie W.". Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie wykazało, że cudzoziemiec nie spełnia żadnej z przesłanek do udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, uregulowanych w art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Niespełnienie wymogów określonych w art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi na podstawie art. 66 pkt 1 tej ustawy obligatoryjną przesłankę odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się. Przy czym Prezes Urzędu zauważył, iż przedmiotowy wniosek został rozpatrzony przez Wojewodę również na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP.

Nawiązując do treści art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe, Prezes Urzędu zwrócił uwagę, że o ile zapis ten stanowi, że polskie pochodzenie winno być stwierdzone na podstawie ustawy, o tyle artykuł ten nie wyjaśnia, na jakiej podstawie osoba polskiego pochodzenia miałaby zrealizować swój zamiar zamieszkania w Polsce na stałe. Właściwe zastosowanie ma więc art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. W wyżej cytowanym art. 52 ust. 5 znalazł się termin "osiedlić się ... na stałe". Należy przez to rozumieć, że osoba polskiego pochodzenia, pragnąca osiedlić się w Polsce, powinna wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się. Zasady i tryb udzielania takich zezwoleń reguluje ustawa o cudzoziemcach. Ustawa o cudzoziemcach nie daje szczególnych preferencji przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcom polskiego pochodzenia, ale preferencje takie wprowadza Konstytucja, która jest aktem wyższego rzędu i ma pierwszeństwo w stosowaniu. W takich przypadkach ustawa o cudzoziemcach jest jedynie aktem pomocniczym w ustaleniu między innymi organu odpowiedzialnego za rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Jedyną ustawą, która określa, na jakich zasadach ustalane jest polskie pochodzenie, jest ustawa o repatriacji, którą można posiłkować się przy rozpatrywaniu tego typu wniosku. Tak więc organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który deklaruje polskie pochodzenie, powinien ustalić jego polskie pochodzenie na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, pomocniczo wykorzystując kryteria określone w ustawie o repatriacji.

Przytaczając treść art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji, zgodnie z którym za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów, Prezes Urzędu uznał, iż z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, że wnioskodawca nie spełnia ww. warunków. Zauważył, że żaden z przedstawionych przez zainteresowanego dokumentów nie potwierdza, iż jedno z jego rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej. Jedynie Świadectwo Legitymacyjne wydane przez [...], dotyczące J. G. – brata pradziadka cudzoziemca, wskazuje na fakt, iż posiadał on obywatelstwo polskie. Nawet jednak przyjęcie na tej podstawie, iż obywatelstwo polskie posiadał również pradziadek zainteresowanego i tak nie spełniałby on ustawowych warunków do udzielenia przedmiotowego zezwolenia, gdyż w przypadku pradziadków udowodnić należy narodowość polską dwojga. Tymczasem zgromadzone dokumenty pozwalają jedynie na wyciągnięcie wniosku dotyczącego miejsca urodzenia podanych wyżej osób, co nie jest jednoznaczne z posiadaniem przez nie narodowości polskiej lub obywatelstwa polskiego. Ponadto organ podkreślił, iż zainteresowany w trakcie przedmiotowego postępowania nie wykazał spełnienia przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, tj. swojego związku z polskością.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do udzielenia wnioskodawcy zezwolenia na osiedlenie się w trybie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP oraz na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Na koniec organ podał, iż w podstawie prawnej decyzji Wojewody M. oprócz art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, należało wskazać art. 66 pkt 1 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, przy czym uchybienie to nie podważa zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Y. H. powołując się na przepis art. 154 § 1 i art. 155 oraz art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, wniósł o uchylenie w całości decyzji Prezesa Urzędu z 6 czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzja Wojewody M. z ... marca 2007 r. spowoduje rozdzielenie jego rodziny zamieszkałej na stałe na terenie Polski i uniemożliwi jego rodzicom, matce i ojczymowi, sprawowanie nad nim opieki, a tym samym wywiązanie się z obowiązków rodzicielskich. Podał, że w Polsce przebywa od 2002 r. Na U. jest wymeldowany od dwóch lat, nie ma tam żadnego mieszkania ani rodziny, a więc nie ma dokąd wrócić. Cała jego najbliższa rodzina jest w Polsce i z Polską łączy swoje dotychczasowe i przyszłe życie. W jego ocenie, słuszny interes strony przemawia w sprawie niepodważalnie za wzruszeniem decyzji ostatecznej. W sytuacji wzruszenia skarżonej decyzji będzie mógł bez żadnych obaw realizować się w ojczyźnie swoich przodków.

Następnie skarżący wyjaśnił, iż składając wniosek nie powoływał się na polskie pochodzenie w pierwszej kolejności. Traktował to jako ważną okoliczność, również uzasadniającą jego wniosek. Wyjaśnił przy tym, że nie jest prawnikiem i przed złożeniem wniosku nie zapoznał się z obowiązującymi przepisami prawa, dlatego przede wszystkim powoływał się na dokumenty świadczące o jego kształceniu się na polskiej uczelni, nie zaś na pochodzenie swoich przodków, którzy byli Polakami.

Podał też, że jest świadomy, iż nie spełnia jako cudzoziemiec wymogów określonych w art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, co stanowi obligatoryjną przesłankę do odmowy udzielenia mu zezwolenia na osiedlenie się. Mimo to widzi realną możliwość osiedlenia się na terytorium Polski, na zasadach przewidzianych w art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. Jako obywatel U. i potomek Polaków wywiezionych w 1945 r. w ramach wysiedlenia z ziem polskich ze wsi K. powiatu b. na tereny obwodu d. (U.), zadeklarował narodowość polską.

Dalej, powołując się na dokumenty załączone do skargi a dotyczące jego przodków wskazał, iż spełnia przesłankę z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Wyjaśnił, że przedstawił wszystkie dokumenty, które udało mu się do tej pory zgromadzić. Nie potwierdzają one jednoznacznie narodowości polskiej jednego z jego rodziców, dziadków lub dwojga pradziadków jednakże w zasadniczy sposób informują o historii jego przodków, ich związku z Polską i ziemiami rdzennie polskimi, na których zamieszkiwała jego rodzina. Skarżący podał również, że pozostałe istotne dla sprawy dokumenty zginęły podczas przesiedlenia jego rodziny na U.. Jednocześnie skarżący poinformował, że złożył wniosek w archiwach w L. i P. o odszukanie dokumentów geodezyjnych dotyczących nieruchomości jego przodków, do okresu wysiedlenia ich z terytorium Polski.

Na koniec skarżący wskazał, że część dokumentów przedstawionych w skardze nie była przedmiotem analizy Wojewody M. oraz Prezesa Urzędu, ponieważ dokumenty te udało mu się uzyskać po zakończeniu postępowania administracyjnego, a to uzasadnia w jego ocenie wznowienie postępowania przed Wojewodą M. w zakresie udzielenia zezwolenia na jego osiedlenie się na terytorium Polski.

Do skargi skarżący załączył szereg dokumentów, w tym występujące również w aktach administracyjnych sprawy oraz dokument nieznany organom orzekającym, tj. zaświadczenie z Archiwum Państwowego Obwodu L. poświadczające, że w dokumentach Archiwum są dane, z których wynika, że G. J. W. wraz z rodziną w 1945 r. był przesiedlony "(...) do obwodu D. ze wsi K. B. powiatu L. (Polska)".

Pismem procesowym z ... sierpnia 2007 r. skarżący uzupełnił zarzuty skargi, wskazując na naruszenie w sprawie art. 9 i art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie wymienionych przepisów Konstytucji RP oraz przepisu aktu prawa międzynarodowego – Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, albowiem decyzja Wojewody M. oznacza dla niego i jego bliskich rozpad rodziny.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Przy piśmie z ... stycznia 2008 r. matka skarżącego złożyła do akt sądowych m.in. wycinki z gazet mające dotyczyć jej rodziny.

Przy piśmie z ... lutego 2008 r. skarżący złożył do akt sądowych kserokopie artykułów prasowych opisujących losy jego rodziny i jego problemy z legalizacją pobytu w Polsce na stałe.

Przy piśmie z ... lutego 2008 r. matka skarżącego złożyła do akt sądowych kserokopię pisma z ... lutego 2008 r. z Archiwum Państwowego w L.

W dniu ... lutego 2008 r. skarżący złożył kolejne pismo procesowe, w którym przedstawił swoje stanowisko. Podał m.in., iż jest świadomy swojego polskiego pochodzenia albowiem wiosną zeszłego roku wraz z rodziną był we wsi K. G., gdzie mieszkał jego dziadek. Oprócz tego oświadczył, iż zebrał i nadal zbiera dokumenty dotyczące swojej rodziny w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności w sprawie należało rozważyć, czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż przesyłka, zawierająca skarżoną decyzję, była dwukrotnie przez organ administracyjny do strony wysyłana, w tym po raz drugi na wyraźną prośbę cudzoziemca (k. 29 akt adm. Prezesa Urzędu). Z notatki służbowej pracownika organu z 18 lipca 2007 r. wynika, iż organ za skuteczne przyjął pierwsze doręczenie decyzji stronie – tj. w dniu 3 lipca 2007 r., w trybie doręczenia zastępczego wynikającego z art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), (k. ... akt adm. Prezesa Urzędu). W ocenie Sądu doręczenia tego nie można było uznać za prawidłowe. Przesyłka została bowiem wysłana na błędny adres skarżącego, co potwierdzają akta administracyjne sprawy (tj. ..., przesyłkę skierowano na ...; k. ... akt adm. Wojewody M.). Zatem, dopiero drugie doręczenie decyzji skarżącemu -na właściwy adres- było skuteczne i od daty tego doręczenia, tj. od ... lipca 2007 r. (k. ... akt adm. Prezesa Urzędu), należało liczyć 30-dniowy termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Tym samym Sąd uznał, iż skarżący zachował ustawowy termin wynikający z art. 53 § 1 p.p.s.a., wnosząc skargę do Sądu w dniu 20 sierpnia 2007 r.

Przechodząc do analizy sprawy, Sąd na wstępie wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie tej regulacji prawnej sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd nie podzielił jednak wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, uzupełnionej pismem z ... sierpnia 2007 r., a swoje rozstrzygnięcie oparł o treść cyt. powyżej art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekając miał zaś na względzie cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku prowadzonego w sprawie postępowania, stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a.

W podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców powołał przepisy ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694), oraz art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z 2 kwietnia 1997 r.- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483, sprostowanie Dz. U. z 2001 r., Nr 28, poz. 319).

W ocenie Sądu, podnoszone przez wnioskodawcę w toku postępowania administracyjnego okoliczności oraz złożone przez niego w trakcie postępowania wyjaśniającego dowody, uzasadniały wydanie orzeczenia w sprawie na podstawie ww. ustaw, w tym Konstytucji RP. Wprawdzie bowiem -inicjując postępowanie administracyjne- skarżący wystąpił z wnioskiem (o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się) w trybie przewidzianym w ustawie o cudzoziemcach, motywując go pobytem wraz z rodziną w Polsce oraz kształceniem się w Polsce i jednocześnie deklarując narodowość u., jednakże w trakcie postępowania złożył do akt sprawy dokument (a następnie kolejne dokumenty – już na wezwanie organu), mogący świadczyć o jego polskim pochodzeniu. Ustawa o cudzoziemcach nie traktuje w sposób szczególny osób powołujących się na polskich przodków, natomiast rozpatrując wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się należało uwzględnić wszelkie okoliczności podnoszone przez stronę i mogące mieć wpływ na załatwienie jej żądania. Tym samym zasadne było zastosowanie w sprawie również ww. przepisu Konstytucji RP, przewidującego preferencje dla osób polskiego pochodzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 29 marca 2000 r., sygn. akt III RN 137/99, OSNP 2001/7/212).

Zasadnie też organy obu instancji przyjęły, iż w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącego wniosku, tj. w dniu 10 listopada 2006 r. Zgodnie z tym przepisem, zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi, który:

1) jest małoletnim dzieckiem cudzoziemca, posiadającego zezwolenie na osiedlenie się, urodzonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) pozostaje w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony;

3) bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 10 lat na podstawie zgody na pobyt tolerowany lub przez okres 5 lat w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy;

4) jest dzieckiem obywatela polskiego i pozostaje pod jego władzą rodzicielską.

Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie wskazują bezsprzecznie, iż skarżący nie wypełnia żadnej z przytoczonych powyżej przesłanek, a tym samym organ nie miał podstawy prawnej do uwzględnienia jego żądania w oparciu o ustawę o cudzoziemcach i związany był treścią art. 66 pkt 1 tej ustawy.

Skarżący tych ustaleń organu -jak wynika z treści skargi- nie kwestionuje. Nie zgadza się natomiast z tą częścią uzasadnienia skarżonego orzeczenia, w której odmówiono mu polskiego pochodzenia, a w konsekwencji uznano, iż brak jest podstaw do wydania w sprawie decyzji pozytywnej w oparciu o ww. przepis konstytucyjny.

W tym miejscu Sąd przypomina, iż zgodnie z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Zatem, przepis ten ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie, tj. zgodnie z ustawą stwierdzone, prawo do podmiotowego osiedlenia się na terytorium Polski. Przy czym z treści tego przepisu wynika wyraźnie konieczność ustawowej regulacji mechanizmu stwierdzania polskiego pochodzenia osób ubiegających się o prawo pobytu w Polsce. Należy też zaznaczyć, iż przepis ten nie zawiera żadnej regulacji co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa. Natomiast w polskim ustawodawstwie brak jest regulacji ustawowej, do której odsyła Konstytucja RP w omawianym artykule. Nie ma żadnej ustawy, która całościowo traktowałaby materie wskazane w cytowanym przepisie konstytucyjnym lub w sposób jednoznaczny określała przesłanki, od których uzależnione jest stwierdzenie polskiego pochodzenia. Pomimo zasygnalizowania przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 27 maja 2003 r., (sygn. akt S 2/03, OTK-A 2003/5/46, Lex Nr 79786), konieczności wprowadzenia jasnego trybu pozwalającego uwzględniać pochodzenie polskie w procesie wydawania zezwoleń na pobyt w Rzeczypospolitej Polskiej, sprawa dotychczas nie została uregulowana. Taki stan prawny powoduje, że nie ma jednoznacznej ustawowej regulacji trybu stwierdzania pochodzenia osób, do których stosuje się art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, jak i trybu postępowania w takich sprawach, w tym przepisów określających właściwość organów administracyjnych.

Z tych powodów stosowanie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP i wydawanie na jego podstawie zezwoleń na pobyt stały, jest problematyczne. Delegacja zawarta w art. 52 ust. 5 Konstytucji RP nie została do dnia dzisiejszego przez ustawodawcę zrealizowana, a to nastręcza trudności związane ze stosowaniem tego przepisu, czego najlepszym przykładem jest rozpoznawana sprawa.

W tej sytuacji Sąd uznał, iż organy obu instancji orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, że art. 52 ust. 5 Konstytucji RP należy zastosować bezpośrednio i w jego stosowaniu posiłkować się trybem wydawania zezwoleń na osiedlenie się przewidzianym w ustawie o cudzoziemcach oraz ustawą z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2004 r., Nr 53, poz. 532 ze zm.), która jako jedyna -tak w dacie rozstrzygania przez organy obu instancji w sprawie jak i w chwili obecnej- zawiera definicję "osoby polskiego pochodzenia", tj. określa jaką osobę uznaje się za osobę polskiego pochodzenia.

Prezes Urzędu w skarżonej decyzji zaznaczył, iż ustawa o repatriacji znajduje zastosowanie w tej sprawie posiłkowo. Podał, iż jest to jedyna ustawa, którą można mieć na względzie przy rozpatrywaniu tego typu wniosków. Podał też, że "(...) organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi posiadającemu polskie pochodzenie, powinien ustalić jego polskie pochodzenie na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, pomocniczo wykorzystując kryteria określone w ustawie o repatriacji". Wyjaśnił, iż takie stanowisko wyrażone jest w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 13 maja 2003 r., sygn. akt SK 21/02.

Z uwagi na obowiązujący stan prawny, Sąd w pełni podziela powyższe założenia organu. Natomiast zauważa, iż z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy rozpatrując sprawę i prowadząc postępowanie dowodowe kierował się literalnym brzmieniem przepisów wynikających z ustawy o repatriacji, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 6. Jego działanie nie polegało więc na "braniu pod uwagę" treści wskazanych przepisów ustawy o repatriacji, ale na ich zastosowaniu wprost, mimo, że są one przewidziane na potrzeby przecież zupełnie inne, niż wynikające z tej ustawy.

W oparciu o ustawę o repatriacji organ orzekając w niniejszej sprawie przyjął, że za osobę polskiego pochodzenia, do której stosuje się art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, może być uznana jedynie osoba deklarująca narodowość polską i spełniająca łącznie warunki wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji, tj.: co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej oraz wykazała swój związek z polskością. Organ przyjął też, jak wynika z jego uzasadnienia, że tylko dokumenty, które wyraźnie wskazują na narodowość polską, potwierdzają polskie pochodzenie.

W ocenie Sądu, postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu "o ściśle" stosowane przepisy ustawy o repatriacji (tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 6), w związku z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, a dodatkowo - błędną ich interpretacją, jest wadliwe.

Owszem, z uwagi na brak regulacji ustawowej, o której mowa w art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, należy posiłkować się w tym zakresie ustawą o repatriacji. Jednakże nie może to prowadzić do stosowania wprost przepisów tej ustawy, bez żadnej ich modyfikacji. Należy bowiem mieć na uwadze, iż ustawa o repatriacji ma inny zakres podmiotowy i przedmiotowy, a zawarty w niej tryb ustalania polskiego pochodzenia został przewidziany tylko na jej potrzeby, a więc związane z nabyciem obywatelstwa w drodze repatriacji i prawami repatrianta – co bezsprzecznie wynika z treści art. 5 ust. 1 zastosowanego w niniejszej sprawie. Ustawa ta nie powinna być więc stosowana bez żadnych ograniczeń w kontrolowanym postępowaniu, tym bardziej do wnioskodawcy, który -będąc obywatelem U.- w żaden sposób jej nie podlega. Na problem ten zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny w powyżej przywołanym postanowieniu, wskazując, iż ustawa o repatriacji "(...) choć przewiduje specjalny tryb stwierdzania polskiego pochodzenia obejmuje tylko część podmiotów, którym służy prawo z art. 52 ust. 5 Konstytucji (osoby mieszkające zagranicą, w azjatyckiej części dawnego Związku Radzieckiego). Nie może więc być wykorzystana w innych zakresach, wobec innych osób, a to dlatego, że sama wyraźnie mówi, że stwierdza polskie pochodzenie tylko w ramach i na potrzeby ustawy o repatriacji."

Zdaniem Sądu, z wymienionych powodów, sprawa wymaga ponownej analizy przeprowadzonej z założeniem, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o repatriacji jest w sprawie "brany pod uwagę", a to oznacza jedynie tyle, że kryteria wynikające z wymienionego przepisu mogą stanowić wskazówkę w prowadzonym postępowaniu dowodowym mającym na celu stwierdzenie polskiego pochodzenia osoby ubiegającej się o uprawnienie do osiedlenia się na stałe w Polsce na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. Sąd na tle rozpoznawanej sprawy, uwzględniając obowiązujący stan prawny oraz stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte tak w cytowanym już postanowieniu z 27 maja 2003 r. oraz w wyroku z 13 maja 2003 r., powoływanym również przez organ w sprawie (sygn. akt SK 21/02, OTK-A 2003/5/46, Lex Nr 79778), wyraża bowiem pogląd, iż postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracyjny na podstawie ustawy o cudzoziemcach a na potrzeby art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, winno opierać się na przepisach ustawy o repatriacji traktowanych tu w sposób tylko pomocniczy. Z uwagi na brak odpowiednich regulacji prawnych, do których odsyła Konstytucja w art. 52 ust. 5, nie można bowiem wykluczyć, że na podstawie całokształtu materiału dowodowego będzie możliwe uznanie wnioskodawcy za osobę polskiego pochodzenia nawet w sytuacji, gdy nie potwierdzi on (wprost) odpowiednimi dokumentami obywatelstwa polskiego czy narodowości polskiej dwóch pradziadków albo jednego dziadka – tak jak tego wymagają przepisy ustawy o repatriacji na potrzeby tej (tylko) ustawy.

Zatem, w ponownie prowadzonym postępowaniu dowodowym należy wziąć pod uwagę wszystkie dowody występujące w sprawie, w tym akty urodzenia i małżeństwa dotyczące przodków skarżącego oraz oświadczenie K. P. Należy określić ich znaczenie dowodowe i wpływ na wynik sprawy w świetle pomocniczo stosowanych tu przepisów ustawy o repatriacji. Takiej ocenie winno także niewątpliwie podlegać świadectwo szkoły powszechnej I. G., dziadka wnioskodawcy pochodzące z 1939 r. i wskazujące, że będąc w drugiej klasie szkoły powszechnej uczył się on języka polskiego. W ponownie prowadzonym postępowaniu trzeba też poddać odpowiedniej analizie dokument załączony do skargi w postaci zaświadczenia z Archiwum Państwowego Obwodu L., potwierdzający fakt przesiedlenia z Polski do U. w 1945 r. rodziny J. G. – pradziadka wnioskodawcy. Okoliczność wynikająca z tego zaświadczenia również winna być przez organ wnikliwie przeanalizowana, a w razie potrzeby materiał dowodowy dotyczący tej okoliczności winien być przez organ z urzędu uzupełniony. Należy wyjaśnić w miarę możliwości okoliczności i przyczyny wspomnianego przesiedlenia, a następnie określić znaczenie tej okoliczności w sprawie. Organ winien też mieć na względzie, iż skarżący -jak podał- "złożył wniosek o odszukanie dokumentów geodezyjnych w archiwach w L. i P. dotyczących nieruchomości jego przodków do okresu wysiedlenia ich z Polski" oraz ewentualne znaczenie dla sprawy faktów dotyczących tej kwestii.

Gromadząc materiał dowodowy w sprawie (także z urzędu) i kierując się przy tym przepisami ustawy o repatriacji, organ powinien dostrzec, iż art. 6 tej ustawy nie stanowi katalogu zamkniętego dowodów potwierdzających polskie pochodzenie, tak jak to błędnie przyjął w skarżonej decyzji. W artykule tym użyto dwukrotnie określenia "w szczególności", tj. w ust. 1 i ust. 2 tego przepisu, a to oznacza, że poza konkretnie wymienionymi tu dokumentami, dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne, niż wymienione. Należy też zauważyć, iż w ust. 2 pkt 2 omawianego przepisu wymienia się akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością – a to oznacza, iż dokumenty w tym miejscu wskazane nie muszą zawierać wpisu informującego o narodowości polskiej.

Powyżej poczynione uwagi dotyczące zakresu zastosowania w sprawie ustawy o repatriacji, odnoszą się także do postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie związków cudzoziemca z polskością. Dodatkowo Sąd zaznacza, iż przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji posługuje się tylko przykładowymi okolicznościami świadczącymi o związku z Polską. Tym samym wykazanie związku z polskością może nastąpić w inny sposób niż wskazany w ustawie, a więc nie tylko poprzez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Nie można też zakładać, że pielęgnowanie polskiej mowy, tradycji i zwyczajów musi mieć miejsce w rodzinnym domu wnioskodawcy. Należałoby tu uwzględnić dotychczasową sytuację rodzinną cudzoziemca, tj. czy pozwalała mu ona na pielęgnowanie polskości oraz czy miał on od kogo czerpać wzorce w tym zakresie, a także czy szukał kontaktów z polskością poza rodzinnym domem. Z akt sprawy, w tym protokołu rozprawy, wynika, iż skarżący nie poznał dziadka, albowiem zmarł on przed jego urodzeniem, a jego matka urodziła się już na U. – z uwagi na przesiedlenie jej rodziny z Polski, w latach 1945-1946. Z akt sprawy wynika też, iż skarżący nie tylko od kilku lat uczy się w Polsce, ale także zna język polski. Na tą okoliczność składał odpowiednie dowody, które organ w tym zakresie winien również uwzględnić i ocenić.

Z wymienionych powodów Sąd uznał, iż w skarżonej decyzji w sposób niewłaściwy dokonano oceny sprawy w kontekście przesłanek wynikających z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji w związku z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP, pomimo prawidłowo na jej wstępie poczynionych założeń. Stanowi to o naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., dotyczących niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

W przedstawionym zakresie Sąd podzielił zarzuty podniesione w skardze sprowadzające się do naruszenia ww. przepisów regulujących postępowanie dowodowe.

Natomiast nie znalazł podstaw do uznania za zasadne tych zarzutów wywiedzionych przez skarżącego, które sprowadzają się do naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284), który gwarantuje każdemu prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Na tle stanu faktycznego i prawnego sprawy nie można bowiem podzielić stanowiska skarżącego, iż organy orzekające w sprawie naruszyły wymieniony przepis Konwencji, a tym samym wskazane przez niego przepisy Konstytucji RP – art. 9 i art. 47. Sąd zauważa, że decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na pobyt stały w Polsce nie stanowi podstawy do deportacji cudzoziemca z terytorium Polski, a tym samym wydanie i wykonanie takiej decyzji nie stanowi ingerencji władzy publicznej w życie rodzinne cudzoziemca, oznaczającej konieczność zerwania związków rodzinnych -w tym przypadku- z matką, bratem i ojczymem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1998 r., sygn. akt III RN 163/98, OSNP 1999/19/600; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 964/05).

Ponownie rozpatrując sprawę organ, uwzględniając uwagi Sądu powyżej poczynione, powinien dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego -w sposób wyczerpujący zgromadzonego- kierując się obowiązującym stanem prawnym. Postępowanie to powinno zmierzać do ustalenia, czy skarżący potwierdził swoje polskie pochodzenie na potrzeby art. 52 ust. 5 Konstytucji RP i czy wobec tego przysługuje mu prawo wynikające z tego przepisu.

Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.