Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 589/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 października 2007 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w spawie przyznania zasiłku celowego.

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2007r. M. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie potrzeb związanych z zakupem środków czystości, obuwia i odzieży, z powodu niemożności podjęcia pracy, złego stanu zdrowia i konieczności leczenia w poradniach specjalistycznych. Jednocześnie wnioskodawca wyjaśnił, iż jest osobą niepełnosprawną, utrzymującą się jedynie z zasiłków udzielanych mu przez MOPR. Stąd też, oczekuje wsparcia finansowego, które wystarczałoby na pokrycie wydatków związanych z niezbędnym leczeniem.

Decyzją z dnia [...] maja 2007r., organ I instancji przyznał stronie świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, w łącznej wysokości 210 zł. Przed wydaniem skarżonego rozstrzygnięcia organ ustalił, że podopieczny znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej i spełnia kryterium finansowe do uzyskania wnioskowanego świadczenia.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie M. K. podkreślił, iż jest osobą niepełnosprawną, na diecie a leczenie w poradniach specjalistycznych wymaga znacznych środków finansowych. Nadto wskazał, iż nie posiada żadnego dochodu, co winno zostać uwzględnione w orzeczeniu organu odwoławczego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie podzieliło zarzutów odwołania i decyzją z dnia

[...] czerwca 2007 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż przesłanki udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego zawiera art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie zaś z zasadą kierunkową wyrażoną w ust. 1 powołanego przypisu zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, a także kosztów pogrzebu. Warunkiem jednak przyznania pomocy jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Mając na uwadze powyższe uznano, iż M. K.. spełnia warunki uprawniające go do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Jest osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą, a ustalony do obliczenia zasiłku dochód (kwota zasiłku okresowego) pozwala na stwierdzenie, że kryterium dochodowe zostało zachowane.

Odnosząc się do kwoty przyznanego świadczenia wskazano, iż pomoc została przyznana w wysokości odpowiedniej do możliwości finansowych Ośrodka, jednocześnie pozwalającej częściowo przezwyciężyć trudną sytuację życiową strony. Organ podkreślił, iż stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z brzmienia przytoczonego wyżej art. 39 ust. 1 wynika, że organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Oznacza to, iż decyzja przyznająca zasiłek celowy podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego (organ może przyznać, lecz nie musi). A zatem, to organ w oparciu o posiadane środki i liczbę osób zgłaszających się o pomoc decyduje o wysokości świadczenia.

W tych uwarunkowaniach przyjęto, iż odwołujący otrzymał pomoc w kwotach realnych ze względu na sytuację Ośrodka i bez wątpienia mogących poprawić jego sytuację życiową. Dodatkowo zauważono, iż odwołującemu odrębnymi decyzjami przyznano zasiłek okresowy - w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] maja 2007 r. do [...] lipca 2007 r., zasiłek celowy na leki w wysokości [...] zł. W tej sytuacji zdaniem organu M. K. uzyskał znaczną pomoc na poprawę swojej sytuacji materialnej.

W kwestii ujęcia do ustalenia dochodu kwoty 167,00 zł, tj. kwoty uzyskanego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku zasiłku okresowego wyjaśniono, iż stosownie do treści ustawy, w szczególności art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Powyższe uzasadnia przyjęcie do dochodu odwołującego kwoty zasiłku okresowego, ustalonego decyzją MOPR z dnia [...] lutego 2007 r. Co więcej nawet jeśli przyjąć, że skarżący nie posiada żadnego dochodu, przyznane decyzjami kwoty zasiłków nie musiałyby być większe.

Reasumując stwierdzono, iż organ I instancji uwzględnił wszystkie żądania wnioskodawcy w kwotach przekraczających nawet średnią wysokość przyznawanego innym podopiecznym zasiłku celowego, wynoszącą 106 zł.

Końcowo rozumiejąc trudną sytuację skarżącego wskazano, iż może on skorzystać również z innej formy pomocy społecznej, jakim jest zasiłek stały (oczywiście przy spełnieniu kryterium ustawowego określonego w art. 37 ust. 1 ustawy i przesłanek ustawowych w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku stałego). Organ pouczył, iż zasiłek ten może zostać przyznany osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności potwierdzonej stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

Od tego rozstrzygnięcia M. K. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wnosząc o ustalenie zasiłku stałego od Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie wniosku skarżącego o ustalenie zasiłku stałego przez Sąd wskazano, iż jest on zapewne nieporozumieniem wynikającym z niezrozumienia treści decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np. orzeczenia o przyznaniu zasiłku stałego), ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Sąd nie posiada również kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jej wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą kontrolowanej decyzji.

Przede wszystkim wskazać należy, że zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) – zwanej ustawą, zaś tryb rozpatrywania tych spraw - Kodeks postępowania administracyjnego z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według zaś art. 3 - pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Zgodnie zaś z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Powołany przepis stwarza możliwość przyznania zasiłku celowego, a zatem jest to świadczenie fakultatywne, tj. uzależnione wyłącznie od uznania administracyjnego. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w ugruntowanej już linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym np. w wyroku NSA z dnia 5 marca 1998 r. sygn. akt I SA 984/97, Lex nr 45812, w którym podkreślono, iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, iż organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać to świadczenie.

Co więcej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej (vide: wyrok NSA w Gdańsku z dnia 28 lutego 1996 r. sygn. akt SA/Gd 1472/0, Lex nr 44079). W konsekwencji, jeśli organ oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby skarżącego z jednej strony, zaś z drugiej własne możliwości, uzna, iż przy posiadanych zasobach majątkowych rodziny skarżącego nie jest celowe kierowanie tam środków finansowych, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.

Także wynikający z treści art. 7 kpa obowiązek załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela nie powinien być odczytywany jako bezwzględny nakaz, skoro należy badać czy nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala, zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, opubl. LEX nr 79608). Dodać należy, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż skarżący spełnia warunki do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Jest on osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą, a określony do obliczenia zasiłku dochód w postaci zasiłku okresowego (167 zł) pozwala na przyjęcie, iż kryterium dochodowe zostało zachowane (477 zł). Powyższe ustalenia dokonane przez organy obu instancji znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy i w ocenie Sądu pozwalają na uwzględnienie złożonego wniosku i przyznania skarżącemu żądanej pomocy. W szczególności stwierdzić należy, iż mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego oraz możliwości finansowe ośrodka, organ I instancji przyznał zasiłek celowy w wysokości i zakresie mieszczącym się w granicach uznania administracyjnego. Skarżący otrzymał pomoc na wszystkie zgłaszane potrzeby: zakup środków czystości, obuwia i odzieży, suma zaś przyznanego świadczenia nie odbiega od przeciętnych kwot zasiłków celowych przyznawanych podopiecznym w tym okresie, a nawet przekracza dwukrotnie tą średnią wynoszącą 106 zł. W tym miejscu dodać należy, iż skarżący w rozpatrywanym okresie korzystał również z innych form pomocy społecznej, a mianowicie zasiłku okresowego przyznanego w wysokości [...] zł miesięcznie od [...] maja 2007 r. do [...] lipca 2007 r., zasiłku celowego na leki w kwocie [...] zł. Podzielić zatem należy stanowisko organu odwoławczego, iż skarżący uzyskał znaczną pomoc na poprawę swojej sytuacji materialnej.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły do ustalenia dochodu kwotę 167 zł, to jest kwotę uzyskanego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku zasiłku okresowego. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W tym stanie prawnym przyjęcie do dochodu skarżącego kwoty zasiłku okresowego ustalonego decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. uznać należy za prawidłowe.

W tych uwarunkowaniach stwierdzić należy, iż organy obu instancji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wyniki wywiadu środowiskowego prawidłowo ustaliły sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, nadto trafnie wskazały okoliczności, które wpłynęły na zakres udzielonej pomocy socjalnej, a w szczególności, jakie względy rzutowały na ograniczony jej charakter. W tym stanie rzeczy Sąd w pełni podziela argumentację rozstrzygnięć organów administracji, albowiem jest ona zgodna z obowiązującym prawem, specyfiką świadczeń z opieki społecznej i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych.

Końcowo podkreślić należy, iż żądanie skarżącego dotyczące ustalenia zasiłku stałego od MOPR w B. nie mogło zostać uwzględnione. Sąd administracyjny, o czym już była mowa na wstępie nie może zastępować jurysdykcji zastrzeżonej organom administracyjnym, których działalność pod względem zgodności z prawem jedynie kontroluje. Jednocześnie zauważyć należy, iż przedmiotem dokonywaj obecnie oceny jest rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku celowego, nie zaś zasiłku stałego, o którego przyznanie skarżący w ogóle nie wnosił na etapie postępowania administracyjnego. Wskazanie natomiast przez organ odwoławczy na możliwości skorzystania z innej formy pomocy społecznej, jakim jest zasiłek stały nie może być rozumiane jako żądanie ustalenia tego świadczenia przez Sąd.

Mając powyższe na względzie zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie.