Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2202/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 140 aa
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Paweł Ludwiniak po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1976/14 w sprawie ze skargi D A na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D A na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę D A (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 26 lipca 2013 r. w miejscowości Bilno na drodze powiatowej nr 2934C zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika wraz z trzyosiową naczepą. Pojazdem członowym wykonywany był przejazd drogowy z ładunkiem piasku w imieniu przedsiębiorcy D A. W wyniku kontroli stwierdzono:

- nacisk 8,50 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,50 t (przekroczenie o nie więcej niż 10 % od dopuszczalnej wartości, tj. o wartość 6,25 %),

- nacisk 25,1 t na potrójnej osi nienapędowej naczepy (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 1,1 t (przekroczenie o nie więcej niż 10 % od dopuszczalnej wartości, tj. o wartość 4,58 %),

- rzeczywistą masę całkowitą pojazdu członowego 40,20 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie dmc o 0,20 t (przekroczenie o nie więcej niż 10 % od dopuszczalnej wartości, tj. o wartość 0,5 %),

Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. o nałożył na D A karę pieniężną w wysokości 500 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym tak jak bez zezwolenia kategorii VII, bo nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10 %.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. GITD po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję przypomniał, że zgodnie z art. 140 aa ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity z dnia 30 sierpnia 2012 r. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), dalej: p.r.d., karę pieniężną nakłada się przede wszystkim na podmiot wykonujący przejazd, natomiast istnieje także możliwość nałożenia kary na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym po stwierdzeniu, że podmioty te miały wpływ lub godziły się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Możliwość ukarania podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem nie wyłącza natomiast odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd.

W ocenie Sądu I instancji nie można pominąć faktu, że w aktach sprawy znajduje się dokument "świadectwo ważenia" z dnia 26 lipca 2013 r. z godz. 14:50:25 (a więc sprzed kontroli), z którego wynika już sam fakt przekroczenia DMC pojazdu, bowiem w rubryce: brutto widnieje zapis: 41980 kg, co przy dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu zarejestrowanego po dniu 13 marca 2003 r. (vide – wpis w polu "B" dowodu rejestracyjnego) bezspornie dawało obraz przekroczenia tego parametru.

Zdaniem Sądu fakt, że już opuszczając miejsce załadunku kierowca miał pełną świadomość, że co najmniej jeden z parametrów wagowych pojazdu był przekroczony w stosunku do obowiązujących norm prawnych, świadczy o braku dochowania odpowiednich procedur, a zarazem aktów staranności przez przedsiębiorcę.

Wszelkie zarzuty skarżącego odnoszące się do wadliwych procedur wagowych niweluje okoliczność potwierdzenia ustaleń faktycznych kontroli dokumentem dostarczonym przez samego kierowcę, którego obowiązkiem było, jak zasadnie stwierdził organ, dostosowanie ilości przewożonego ładunku oraz takie jego rozmieszczenie, aby naruszenia norm będących podstawą nałożenia kary nie miały miejsca.

D A zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:

I. Prawa materialnego:

1) art. 140aa ust. 4 pkt 1a w zw. z art. 61 i art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.r.d. poprzez wymierzenie stronie kary pieniężnej za popełnienie deliktu administracyjnego, w sytuacji gdy zachowanie strony nie spowodowało naruszenia dobra prawnego stanowiącego przedmiot ochrony przepisów administracyjno-karnych p.r.d., a tym samym nałożenie kary, w sytuacji gdy zachowanie strony nie wyczerpało wszystkich znamion deliktu administracyjnego, których tylko łączne wyczerpanie może uzasadniać zastosowanie sankcji;

2) art. 140aa ust. 4 pkt 1a w zw. z art. 61 i art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy p.r.d. poprzez wymierzenie stronie kary pieniężnej za popełnienie deliktu administracyjnego, w sytuacji gdy zachowanie strony nie było społecznie szkodliwe, nie było bezprawne, a stronie nie można przypisać braku należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, a tym samym nie zostały spełnione wszystkie warunki uzasadniające zastosowanie sankcji administracyjno-karnej.

II. Przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie naruszenia przez organ wskazanych poniżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a przez to petryfikowanie naruszeń przez organ:

1) art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o wyniki ważenia - pomiar uzyskany przy użyciu wag typu SAW 10 C/II, posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji, jednak dokonane niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonym w świadectwie legalizacji oraz instrukcji producenta wag, przez co niebędące wystarczającymi do uznania za prawidłowe i zgodne z zasadami określającymi sposób ustalania kar administracyjnych za wskazane w decyzji naruszenie, a tym samym naruszenie zasady legalizmu. Ponadto uznanie za wystarczający dowód naruszenia prawa przez kierującego, przedstawionego przez kierującego kwitu wagowego, w sytuacji gdy brak jest informacji o urządzeniu jakim wykonano pomiar (wagi), czy było to urządzenie legalizowane, jaki charakter miało ważenie (czy było to ważenie kontrolne, próbne, ostateczne), jaka była tolerancja błędu ważenia wskazana przez producenta urządzenia, którym wykonano pomiar (wagi, którą wykonano ważenie), braku informacji, czy ważenie zostało prawidłowo wykonane zgodnie z wytycznymi producenta i świadectwem legalizacji urządzenia, jeżeli takie w ogóle zostało dla urządzenia wydane i jeżeli było aktualne. Tym samym oparcie ustaleń faktycznych stanowiących podstawą nałożenia kary pieniężnej na prywatnym dokumencie wytworzonym poza procedurą prawnie unormowanej kontroli i tym samym naruszenie zasady legalizmu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna D A oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji, co do zasady, Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do zarzutów kasacyjnych podnoszących naruszenia prawa procesowego, a dopiero w dalszej do naruszeń prawa materialnego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że kontrola stosowania prawa materialnego jest możliwa wtedy, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy między stronami jest niesporny albo gdy nie został skutecznie zakwestionowany skargą kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.

W ocenie NSA nietrafny jest postawiony w tej skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania. Jego niezasadność jest konsekwencją wadliwości formalnej. Sąd II instancji podkreśla, że skarga kasacyjna to sformalizowany i profesjonalny środek prawny, który wyznacza granice rozpoznania. Oznacza to, że NSA nie może wypowiadać się co do prawidłowości wyroku w innym zakresie jak tylko ten, który wynika z jej treści, zatem Sąd II instancji nie może dokonywać kontroli orzeczenia z urzędu, jeżeli skarga kasacyjna nie daje podstaw do takiego działania. Z treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że skarga kasacyjna ma wskazywać podstawy kasacyjne i zawierać ich uzasadnienie. Dodać należy, że uzasadnienie tej skargi jest elementem niezbędnym, zwłaszcza w przypadku zarzutów podnoszących naruszenie prawa procesowego. Jest tak dlatego, że naruszenia tego typu mogą być skuteczną podstawą tej skargi tylko wówczas, gdy strona wykaże, że miały one istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Taki wniosek jest prostą konsekwencją treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd II instancji nie może domniemywać istotności wpływu wskazanych w zarzucie naruszeń, jeżeli strona nie wyjaśnia w uzasadnieniu jaki jest związek tych naruszeń z rozstrzygnięciem.

Rozpoznawana skarga kasacyjna jako naruszenie przepisów postępowania wskazuje naruszenie przez Sąd I instancji treści art. 174 pkt 2 w związku z art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 k.p.a. W zakresie tych naruszeń przyjmuje, że wyrok WSA w Warszawie jest wadliwy, bo akceptuje naruszenie przez organ zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w obrocie prawnym wadliwej decyzji nakładającej na D A karę pieniężną za przejazd po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego. Zarzut tak postawiony nie został jednak uzasadniony. Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej nie odnosi się do tej kwestii. Wprawdzie w tym uzasadnieniu strona kwestionuje wyniki ważenia pojazdu za pomocą wag, które jej zdaniem nie mogły być stosowane do ustalenia tej okoliczności faktycznej, jednak tę okoliczność łączy z naruszeniem prawa materialnego. Wprost wskazuje, że wadliwość ważenia ma być łączona z pierwszym zarzutem kasacyjnym, a ten odnosi się do prawa materialnego, gdyż dotyczy podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., bo to wynika z przyjętej w skardze systematyki. Zresztą wprost łączy to naruszenie z treścią art. 61 p.r.d., a ten zarzut stawia w ramach podstawy materialnej, a nie procesowej. Takie ujęcie zarzutu nie daje podstaw do jego merytorycznej oceny. Z powodów wcześniej wskazanych Sąd II instancji może działać tylko w ramach poprawnie stawianych i uzasadnionych zarzutów i tylko w takim przypadku może oceniać skarżony wyrok. Stanowisko Sądu II instancji znajduje oparcie w treści uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1. Wprawdzie w tej uchwale NSA dopuszcza liberalne podejście do niektórych wad formalnych skargi kasacyjnej, jednak nie może mieć ono zastosowania do wady, którą obarczona jest rozpoznawana skarga kasacyjna. Z tego powodu zarzut procesowy stawiany w niej przez stronę należało uznać za nieusprawiedliwiony, bo niedający podstaw do oceny wyroku z punktu widzenia wskazanych w nim naruszeń prawa.

Zdaniem NSA nietrafny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego. Skarżący kasacyjnie podnosi w nim naruszenie treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 140aa ust. 4 pkt 1a związku z art. 61 i art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.r.d. Naruszenia tych przepisów ujmuje w dwóch wariantach, raz wskazuje, że w sprawie doszło do nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym, w sytuacji gdy nie doszło do wypełnienia znamion deliktu administracyjnego uzasadniającego jej nałożenia, po wtóre twierdzi, że działaniu, które stało się podstawą nałożenia kary nie można było przypisać bezprawności, bo dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem.

Odnosząc się do tego zarzutu Sąd II instancji stwierdza, że on również postawiony został wadliwie. Z treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni albo na niewłaściwym zastosowaniu. Skarga kasacyjna musi jednoznacznie wskazywać jakiego rodzaju naruszenia dopatruje się w stosowaniu tego prawa. Analiza uzasadnienia rozpoznawanej skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że ten warunek nie został spełniony. Przede wszystkim w zakresie podnoszonego naruszenia strona kwestionuje ustalenia faktyczne, a więc wskazuje na wadliwość ważenia pojazdu. Wady w zakresie ustaleń faktycznych nie mogą być podnoszone w ramach naruszeń prawa materialnego. Stanowisko takie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, a jego skutkiem musi być uznanie tak stawianego zarzutu za niezasadny, jako nie spełniającego warunków określonych w ustawie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z tego więc powodu zarzut materialny w tej części należało uznać za nietrafny.

Z kolei w tej części, w której odnosi się on do należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem, należy przyjąć, że jest merytorycznie nietrafny. Jego istota, co daje się ustalić na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, polega na niezastosowaniu treści art. 140aa ust. 4 pkt 1a do sytuacji faktycznej, w której znalazł się skarżący kasacyjnie, gdyż wykonywał przewóz po drodze, która na podstawie umowy między Powiatem Włocławskim a konsorcjum budującym autostradę została zawarta w zakresie korzystania z drogi powiatowej. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu stwierdzić należy, że treść umowy nie odnosi się do zasad przejazdu pojazdów nienormatywnych. Sąd II instancji zauważa, że strona skarżąca kasacyjnie tak postawiony zarzut uzasadnia odwołaniem się do naruszeń prawa procesowego, a w ramach zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. formułuje pogląd o wpływie umowy na ocenę kwestii materialnej jaką jest uchylenie odpowiedzialności z deliktu opisanego w art. 140aa ust. 1 p.r.d. Tak skonstruowane zarzuty nie odpowiadają wymogom ustawy, a to nie daje podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.