Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2437/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,77,107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1, art. 64d ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c/
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2694/13 w sprawie ze skargi M M na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) oddala skargę; 3) zasądza od M M na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2625 (dwa tysiące sześset dwadzieścia pięć) złotych kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W (dalej: WSA w W lub Sąd I instancji) uwzględnił skargę M M (dalej: skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

W dniu 28 lutego 2013 r. w Bydgoszczy zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z czteroosiowego ciągnika wraz z czteroosiową naczepą. Pojazdem wykonywany był przewóz drogowy czterech elementów betonowych w imieniu skarżącej.

K –P Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł z tytułu naruszenia przez pojazd dopuszczalnych norm.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania strony, GITD utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ wyjaśnił, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- łączna masa pojazdu członowego 74,55 t - przekroczenie dmc o 34,55 t (przekroczenie o 86,38%),

- długość pojazdu członowego wraz z ładunkiem - 24,75 m - przekroczenie dopuszczalnej długości o 8,25 m (przekroczenie o 50 %).

Kierowca w czasie kontroli okazał zezwolenie kategorii V, a powinien był legitymować się zezwoleniem kategorii VII, ponieważ rzeczywista masa całkowita pojazdu przekraczała 60 t.

Organ wyjaśnił, że pomiar został przeprowadzony w miejscu o właściwym stopniu nachylenia, przy użyciu wag z aktualnym świadectwem legalizacji, a kwestia podzielności przewożonego ładunku jest bez znaczenia, ponieważ skarżąca nie legitymowała się zezwoleniem, które upoważniałoby ją do przejazdu pojazdem o stwierdzonych parametrach. GITD stwierdził, że różnice w wynikach pomiarów pomiędzy pierwszym a drugim ważeniem pojazdu zawsze występują, bo jest to następstwem wielu czynników, np. sposobu najazdu kołami pojazdu na wagę.

WSA w W uwzględniając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej: k.p.a., co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, użyte do pomiarów w trakcie kontroli wagi typu SAW 10C, nie mogły być zastosowane do określenia masy całkowitej oraz nacisków zespołu pojazdów posiadającego więcej niż 3 osie wielokrotne, a poddany kontroli w niniejszym postępowaniu pojazd, składał się z 4-osiowego ciągnika i 4-osiowej naczepy.

W ocenie Sądu, wyjaśnienia organu zawarte w decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że wag typu SAW 10C można było użyć do pomiarów nacisków osi wielokrotnych oraz dmc spornego pojazdu. Producent w instrukcji obsługi wag SAW przewidział możliwość dokonania pomiaru nacisku osi wielokrotnej przy pomocy tylko jednej pary wag, ale wyłącznie w odniesieniu do osi wielokrotnych składających się z maksymalnie 3 osi składowych. W niniejszym przypadku kontroli poddano pojazd samochodowy czteroosiowy oraz naczepę wyposażoną w oś wielokrotną, która według ustaleń organu składa się z 4 osi składowych.

GITD zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 64 ust. 1, art. 64d ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), dalej: p.r.d., polegające na nierozpoznaniu sprawy przez Sąd I instancji w jej całokształcie i pominięciu istotnych ustaleń w sprawie, a w konsekwencji mylnym uznaniu, że ewentualne wątpliwości co do prawidłowości uzyskania pomiaru masy całkowitej kontrolowanego pojazdu za pomocą wag typu SAW 10C mogły mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy wobec pozostałych naruszeń stwierdzonych w toku kontroli drogowego polegających na przekroczeniu długości pojazdu członowego o 8,25 m (tj. o wartość 50,00%), okoliczność co do przekroczenia masy pojazdu nie mogła mieć już żadnego znaczenia dla zakwalifikowania przedmiotowego przewozu jako realizowanego bez wymaganego zezwolenia kategorii VII i wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d.;

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego mógł być wadliwy, gdyż został przeprowadzony za pomocą wag SAW 10C, które w ocenie Sądu I instancji nie były przeznaczone do określenia masy całkowitej oraz nacisków zespołu pojazdów posiadającego więcej niż 3 osie, podczas gdy pojazd samochodowy wyposażony był w oś pojedynczą oraz oś wielokrotną składającą się z 3 osi składowych, zaś jedynie naczepa wyposażona była w oś wielokrotną o liczbie osi składowych - 4, przy czym skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wyniki pomiaru ww. parametrów uzyskane za pomocą wag SAW 10C były błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, natomiast organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń w zakresie nacisku osi wielokrotnych, a w konsekwencji także masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego;

ponadto, z ostrożności procesowej zarzucam także:

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a/ pkt (ii) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r., s. 6) /poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenie wag SAW 10C do użytkowania - art. 1 ust. 2 lit. a/ pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych - Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16/, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu SAW 10C przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi pojazdu, a w przypadku osi wielokrotnych, co najwyżej do pomiaru osi o liczbie 3 osi składowych, podczas gdy przepisy te wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu jak i jego masy całkowitej;

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Jeżeli skarga kasacyjna oparta zostaje na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. w takiej sytuacji Sąd II instancji dokonuje, co do zasady, w pierwszej kolejności oceny podniesionych w tej skardze zarzutów z zakresu prawa procesowego. Konieczność zachowania takiej kolejności oceny wyroku Sądu I instancji wynika z tego, że odniesienie się do naruszeń prawa materialnego jest możliwie dopiero w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie przesądzone, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z przepisami prawa albo że w postępowaniu kasacyjnym nie został skutecznie zakwestionowany.

Skarga kasacyjna Inspektora zasługuje na uwzględnienie, gdyż istnieją usprawiedliwione podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W ocenie Sądu II instancji trafny jest zarzut procesowy podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w odesłaniu do art. 64 ust. 1, art. 64d ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c/ p.r.d., w którym Inspektor twierdzi, że Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli skarżonej decyzji, gdyż przyjął, że organ rozpoznał sprawę nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności, zwłaszcza związanych z procedurą ustalenia masy całkowitej pojazdu, w sytuacji gdy ten pojazd był pojazdem nienormatywnym, którego przejazd wymagał zezwolenia kategorii VII.

Tak postawiony zarzut trafnie podnosi, że Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli decyzji Inspektora, gdyż jako podstawę faktyczną kontroli decyzji przyjął ustalenia w zakresie masy całkowitej pojazdu i procedury jego ważenia, nie zauważając, że pojazd będący przedmiotem postępowania był nienormatywny w dwóch płaszczyznach. Niewątpliwie przekraczał dopuszczalną masę, inna rzecz jakiej wielkości było to przekroczenie. W tym zakresie należy podzielić argumentację Sądu I instancji, w której odnosi się do procedury ważenia pojazdu i ustalania jego masy całkowitej. Jednak w rozpoznawanej sprawie kontrola skarżonej decyzji nie mogła się ograniczać tylko do tej kwestii, skoro w trakcie kontroli ustalono, że pojazd M M prowadzącej działalność gospodarczą jako firma "B" był nienormatywny również ze względu na przekroczenie dopuszczalnej długości, a ponadto przekraczał w sposób oczywisty masę całkowitą. Ewentualne uchybienia w zakresie określenia tej masy nie mogły mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie.

Pominięcie tego faktu przy ocenie decyzji Dyrektora ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ze względu na treść art. 64d ust. 1, który wymaga dla przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwolenia kategorii VII i warunków udzielenia takiego zezwolenia, które zostały wskazane w art. 64d ust. 2, a z akt sprawy wynika, że M M oświadczyła, że kontrolowanym pojazdem dokonywała przewozu ładunku niepodzielnego. Ocena tych okoliczności jest niezbędna dla prawidłowej oceny decyzji, na co słusznie zwraca uwagę Inspektor w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnoszącym się do rozpoznawanego zarzutu. Tym bardziej ma to znaczenie ze względu na treść art. 140ab ust. 1 pkt 3 ppkt c/, z której wynika wysokość kary. Sąd I instancji dokonując kontroli decyzji powinien uwzględnić ten stan faktów i prawa oraz rozważyć na jakiej zasadzie możliwe jest wymierzenie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, zwłaszcza czy w tym zakresie możliwe jest określenie kary. Dopiero dokonanie kontroli decyzji z punktu widzenia tych warunków odniesionych do ustalonego stanu faktycznego daje gwarancję należytej kontroli zaskarżonej decyzji, a więc takiej, która spełnia warunki określone w art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Brak takich ustaleń musi prowadzić do uznania, że Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy, a to oznacza, że zarzut skargi kasacyjnej jest usprawiedliwiony.

Sąd II instancji stoi na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie organy ustaliły niezbędne przesłanki wymierzenia kary z tytułu braku zezwolenia kategorii VII dla wykonywanego przez M M przejazdu pojazdem nienormatywnym. Wątpliwości co do sposobu ustalenia masy całkowitej pojazdu, w rozpoznawanej sprawie nie mogą mieć znaczenia, ze względu na przekroczenie tej wielkości w sposób znaczący.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 188 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 200 p.p.s.a.