Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 812/97
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1998-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1, art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a"
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: par. 17, par. 31
journal: Dz.U. 1993 nr 39 poz. 176
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług.
Teza: Z istoty podatku od towarów i usług /od "wartości dodanej"/ wynika, że prawo nabywcy do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje tylko wtedy, gdy podatek naliczony został uiszczony przez zbywcę.

Okoliczność, że faktury pod względem formalnym zawierały wszystkie wymagane dane, nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z prawa odliczenia. Ryzyko wyboru niewłaściwego /nieuczciwego/ kontrahenta obciąża nabywcę.

TEZY

Z istoty podatku od towarów i usług /od "wartości dodanej"/ wynika, że prawo nabywcy do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje tylko wtedy, gdy podatek naliczony został uiszczony przez zbywcę.

Okoliczność, że faktury pod względem formalnym zawierały wszystkie wymagane dane, nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z prawa odliczenia. Ryzyko wyboru niewłaściwego /nieuczciwego/ kontrahenta obciąża nabywcę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w S. decyzją z dnia 29 września 1995 r., wydaną w trybie odwoławczym, utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 8 czerwca 1995 r., mocą której Urząd ten określił zobowiązanie podatkowe "L." Spółki z o.o. w S. w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1994 r. w kwocie 113.122 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie w tym podatku w kwocie 421.485,30 zł.

Za podstawę prawną orzeczenia o zobowiązaniu podatkowym powołano przepisy art. 10, art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a", art. 27 ust. 4 i 5 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ oraz par. 17, par. 31 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 39 poz. 176 ze zm./.

Z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że w deklaracji podatkowej VAT-7 za lipiec 1994 r. Spółka " L." wykazała

- podatek należny w kwocie 1.146.853.000 st. zł.

- podatek naliczony

do odliczenia w kwocie 1.420.584.000 st. zł.

- nadwyżkę do przeniesienia

na następny okres w kwocie 273.731.000 st. zł.

W wyniku przeprowadzonej kontroli źródłowej organy podatkowe ustaliły, że Spółka "L." ujęła w rejestrze zakupów oraz deklaracji VAT-7 za lipiec 1994 r. faktury z fałszywym numerem identyfikacyjnym NIP od nie istniejących firm "TV-SAT" Spółka z o.o. i Hurtowni "T." i uwzględniła w rozliczeniu podatek naliczony wynikający z tych faktur w wysokości 1.404.951.000 st. zł.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy o podatku VAT w powiązaniu z par. 31 ust. 4 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, których nabycie zostało udokumentowane fakturą wystawioną niezgodnie z art. 32 ustawy VAT. Podmioty nie istniejące /fikcyjne/, nie będące podatnikami VAT w rozumieniu art. 5 ustawy, nie mogły skutecznie pod względem prawnym wykonywać czynności, o których mowa w art. 2 ustawy, tym samym nie były uprawnione do wystawiania faktur VAT /par. 17/, co powoduje, że faktury wystawione zostały sprzecznie z przepisami rozporządzenia /par. 31 ust. 4/ jak i art. 32 ustawy, nie mogły więc być uwzględnione w ewidencji ani w rozliczeniu podatkowym.

Izba Skarbowa w ustosunkowaniu się do odwołania podkreśliła, że podatnik ma obowiązek sprawdzenia prawidłowości odbieranej faktury nie tylko pod względem formalnym, ale także powinien wiedzieć, z kim dany kontrakt zawiera, czy jest to rzeczywisty podatnik VAT, od tego bowiem zależy jego prawo odliczenia podatku naliczonego i zwrotu różnicy.

Określenie zobowiązania w podatku VAT jak i ustalenie dodatkowego zobowiązania /art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy VAT/ było rezultatem wyłączenia z rozliczenia podatkowego podatku naliczono wynikającego z faktur VAT pochodzących od nie istniejących firm.

Od decyzji Izby Skarbowej Spółka "L." wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją Urzędu Skarbowego. Skarżąca, tak jak w odwołaniu, kwestionuje stanowisko organów podatkowych i wywodzi, że nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe postępowanie swoich kontrahentów zwłaszcza, że otrzymane faktury były sporządzone zgodnie z przepisami, zawierały bowiem wszystkie wymagane elementy w tym numer NIP. Skarżąca podnosi, że przyjęła faktury w dobrej wierze i nie miała żadnych podstaw do kwestionowania ich wiarygodności, by przeprowadzać specjalne postępowanie sprawdzające kontrahentów w urzędach skarbowych. W ocenie skarżącej Spółki wydane decyzje obu instancji naruszają powołane w nich przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego.

Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przewidziane w art. 19 ust. 1 ustawy VAT prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług nie jest prawem samoistnym, lecz jest to prawo warunkowe, zależne od tego czy poprzedni podatnik, we wcześniejszej fazie obrotu podatek ten uiścił. Ustawa o podatku VAT nie przewiduje bowiem sytuacji, w której nabywca odbiera z budżetu państwa podatek naliczony na fakturze, a nie zapłacony przez zbywcę. Z istoty podatku od towarów i usług /od "wartości dodanej"/ wynika, że prawo nabywcy do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje tylko wtedy, gdy podatek naliczony został uiszczony przez zbywcę.

Zatem za trafne należy uznać stanowisko organów podatkowych obu instancji, że podatek naliczony wynikający z faktur pochodzących od nieistniejących firm nie podlegał odliczeniu od podatku należnego obciążającego skarżącą Spółkę, bowiem te fikcyjne firmy nie uiściły podatku naliczonego.

Okoliczność, że faktury pod względem formalnym zawierały wszystkie wymagane dane, nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z prawa odliczenia bowiem faktury te pod względem merytorycznym były fałszywe, sprzeczne z rzeczywistością i nie stanowią dowodu zapłaty podatku naliczonego przez ich wystawców w rozumieniu art. 32 ustawy o podatku VAT oraz par. 17 i par. 31 ust. 4 powołanego rozporządzenia. Tym samym słusznie przyjęły organy podatkowe, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy VAT skarżąca Spółka nie była uprawniona do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z fałszywych faktur, oraz że naruszyła obowiązki prawidłowej ewidencji /art. 27 ust. 4/.

Przyjmujący fakturę w dobrej, czy złej wierze od zbywcy, który nie zapłacił podatku od towarów i usług nie może skorzystać z obniżenia podatku należnego o kwotę nie zapłaconego podatku naliczonego. Ryzyko wyboru niewłaściwego /nieuczciwego/ kontrahenta obciąża nabywcę. Słusznie więc wywodzi Izba Skarbowa, że podatnik ma obowiązek sprawdzenia swojego kontrahenta, czy jest rzeczywistym, a nie fikcyjnym podatnikiem VAT, gdyż może on potrącić tylko podatek uiszczony przez zbywcę. Podatek nie uiszczony obciąża nabywcę, choćby był on w dobrej wierze. Konstrukcja podatku VAT polega bowiem na tym, że sprzedawca wystawia fakturę i płaci do budżetu wykazany w niej podatek, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swego podatku jedynie kwoty zapłaconej przez sprzedawcę.

Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga z braku podstaw do uwzględnienia podlega oddaleniu z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.