Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 23/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 60
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ odwoławczy, organ drugiej instancji, Dyrektor OR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ pierwszej instancji, Kierownik BP) z dnia [...] lipca 2021 r. odmawiającą R. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (Skarżącej) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (dalej: płatność ONW) w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 (dalej: PROW 2014-2020) na rok 2019.

Z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR wynikał następujący stan sprawy. Skarżąca w złożonym 8 kwietnia 2019 r. wniosku o płatności domagała się płatności ONW do łącznego areału 4,82 ha. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Kierownik BP odmówił przyznania żądanej płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), wobec uznania, że Skarżąca, faktycznie funkcjonowała w ramach struktury licznych podmiotów, w tym spółek zarządzanych i powiązanych ze S.T. i J.G., a grunty, do których formalne tytuły prawne posiadali wnioskujący o wsparcie, były de facto składnikiem jednego spójnie kierowanego organizmu gospodarczego. Występowanie o dopłaty przez różne osoby prawne i fizyczne, które zgłaszały grunty wydzielone z większego gospodarstwa rolnego spowodowało stworzenie sztucznych warunków pozwalających uzyskanie płatności z pominięciem mechanizmów zmniejszenia kwot wsparcia. Organ pierwszej instancji wskazał, że strona Skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła żadnych dowodów odnoszących się do ustalenia posiadania gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Stwierdził, że kontynuuje ona proces sztucznego działania, który został udokumentowany decyzjami za rok 2017 i 2018.

Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, wymienioną na wstępie decyzją Dyrektor OR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Potwierdził ocenę, że Skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem,

a utworzona została i funkcjonuje w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych

w kwotach większych niż faktycznie możliwe do uzyskania przez osoby kreujące sztuczne warunki poprzez utworzenie odrębnych podmiotów w postaci spółek prawa handlowego. Wskazał, że zasadnicze znaczenie w zakresie odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanej płatności ma fakt, iż szereg podmiotów prawa handlowego: D. sp. z o.o., P. sp. z o. o., P. sp. z o. o., R. sp. z o. o., J. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o., L. sp. z o. o, Z. sp. z o. o., jak również osoby fizyczne: J.G., J.G., Ł.G., zostały uznane za sztucznie wykreowane wyłącznie w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w postępowaniach prowadzonych nie tylko przed organami ARiMR (za rok 2017 i 2018), ale też przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. (m.in. wyroki w sprawach o sygnaturze akt: I SA/Go 19/20, I SA/Go 23/20, I SA/Go 25/20, I SA/Go 28/20, I SA/Go 29/20, I SA/Go 30/20, I SA/Go 33/20, I SA/Go 35/20, I SA/Go 37/20, I SA/Go 49/20, I SA/Go 51/ I SA/Go 137/21, I SA/Go 141/21, I SA/Go 143/21 i in.). W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w roku 2018 w/w spółka działała w zakresie rolnictwa w sposób tożsamy jak w roku 2017, a w toku prowadzonego postępowania spółka nie przedstawiła przekonywujących dowodów pozwalających uznać ją za wyodrębnionego, samodzielnego oraz działającego na własną rzecz, rachunek i ryzyko producenta rolnego.

Jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym (zwanym dalej KRS) R. sp. z o. o. została zarejestrowana w dniu [...].08.2002 r. przez S.T. Prezesem zarządu spółki jest S.T., który posiada również 888z 7400 udziałów, a prokurentem się J.G. Ponadto 6512 udziałów przypada spółce P., w której zarząd pełnią S.T. i J.G.

Z kolei jedynym wspólnikiem P. sp. z o.o. jest podmiot M. sp. z o.o., w której prezesem zarządu oraz większościowym udziałowcem jest J.G.

Oprócz Skarżącej o płatności na rok 2019 wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z w/w osobami fizycznymi tj. J.G. oraz S.T. (P. sp. z o.o., R. sp. z o. o., P. sp. z o. o., J. sp. z o. o., T. sp. z o.o., D. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o. We wszystkich tych spółkach występował tożsamy jak u Skarżącej schemat własnościowo-zarządczy. Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2019 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T., J.G., oraz J.G. i Ł.G. (dzieci J.G.).

Jak wskazuje suma zgłoszonych obszarów w roku 2019 w/w 9 spółek, w tym strona niniejszego postępowania, jak również wymienione osoby fizyczne, wystąpili o przyznanie płatności na rok 2019 do łącznej powierzchni 1 664,29 ha. Przedmiotowe grunty zostały zgłoszone przez poszczególne osoby prawne i fizyczne w ramach następujących rodzajów płatności:

- L. sp. z o. o. - jednolita płatność obszarowa (zwana dalej JPO), płatność za zazielenianie (zwana dalej PZZ), płatność redystrybucyjna (zwana dalej RDST), płatność do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana dalej ONW);

- D. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, płatność STR, płatność PRSK

- P. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW, PRSK;

- J. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW;

- P. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW;

- T. sp. z o.o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;

- R. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;

- T. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW, PRSK;

- T. sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW, rolnictwo ekologiczne (RE);

- J.G. - JPO, PZZ, ONW,

- Ł.G. - JPO, PZZ, RDST, STR, płatność dla młodego rolnika (MR), ONW, RE;

- J.G. - JPO, PZZ, RDST, ONW, STR, MR;

- S.T. - JPO, PZZ, RDST, STR, ONW, PRSK.

W w/w spółkach tylko S.T. oraz J.G. mają istotny wpływ na ich działalność i okoliczność ta w żaden sposób nie zmieniła się w odniesieniu do kampanii obszarowej z lat 2017 i 2018. Nikt inny nie zasiada w zarządzie w/w spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów. Z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika ponadto, że w przypadku osób fizycznych tj. J.G i Ł.G. ich gospodarstwa pozostają w ścisłej zależności z osobami J.G. oraz S.T. Stwierdzono również, że J.G. także nie posiada gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną i niezależną całość gospodarczą. W ocenie organu odwoławczego J.G. oraz S.T. w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, w celu obejścia limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednego gospodarstwu rolnemu.

Organ odwoławczy wskazał, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013). Zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 (Dz. U. UE L.2018.200.1) gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...). Gospodarstwo rolne stanowi zatem wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Powinna posiadać odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo.

W ocenie organu w/w podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. W przypadku analizowanych spółek kapitałowych, jak również podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. Przede wszystkim zauważyć należy, iż w zarządach wszystkich w/w spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w w/w spółkach przez inne osoby. Wobec powyższego realny wpływ na sposób działalności w/w spółek kapitałowych mają tylko S.T. i J.G. Tym samym wszystkie 9 w/w spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą w/w osób. Spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Mają tych samych kontrahentów, z którymi zawierane są operacje kupna środków produkcji i sprzedaży płodów rolnych, tych samych doradców rolnych oraz księgowość zlecaną do tego samego miejsca. Poza spółką R. sp. z o.o. niemal wszystkie wymienione sukcesywnie utworzone spółki nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów przechowalniczych, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi są zlecane do podmiotów zewnętrznych (w tym podmiotów powiązanych ze S.T. i J.G.). Mając powyższe na uwadze wymienione wyżej spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy tj. jako jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez J.G. i S.T.

Organ zwrócił również uwagę na historię ubiegania się o płatności przez poszczególne podmioty. Wskazał, że R. sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z dokumentu "Dodatkowe informacje i objaśnienia za rok kończący się 31 grudnia 2018 r." spółki R. sp. z o. o. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada: grunty; budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu oraz inne środki trwałe. Wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Od roku 2013 nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R. sp. z o. o. W dniu [...] maja 2013 r. zarejestrowano spółkę T. sp. z o. o., natomiast [...] października 2014 r. zarejestrowano podmiot P. sp. z o. o., które na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych powstały z podziału R. sp. z o. o. Zarówno w spółce T., jak również w spółce P., funkcję prezesa zarządu pełni J.G. Natomiast udziałowcem w/w spółek, poprzez inne spółki kapitałowe, jest S.T. Jak wynika z planu podziału z dnia [...] października 2013 r. spółki R. sp. z o.o., w ramach podziału składników majątku do P. sp. z o.o. przeniesiono jedynie grunty - natomiast pozostałe składniki tj. budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu i inne środki trwałe pozostały w spółce R. sp. z o. o. Jak wynika z kolei z bilansu T. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. spółka ta w zakresie aktywów trwałych również posiada jedynie grunty (okoliczność nie zmieniona w odniesieniu do roku 2017). Taka forma podziału spółki potwierdza w ocenie organu odwoławczego tezę, iż chodziło jedynie o rozdrobnienie areału gruntów pozostających w zasobach spółki R., w celu uzyskiwania wyższych płatności poprzez spółki nowo zawiązane, które nadal kierowane są przez zarząd i udziałowców spółki dzielonej.

W kolejnych miesiącach i latach wyodrębnione zostały kolejne spółki, w tym L. sp. z o.o. która zarejestrowana została w dniu [...] grudnia 2015 r., a składanie wniosków o przyznanie płatności rozpoczęła od roku 2016. Z bilansu L. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T. w dniu [...] kwietnia 2016 r.

Przedmiotem deklaracji ze strony Skarżącej we wniosku o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2019 jest tylko i wyłącznie 1 działka o powierzchni 4,82ha. Spółka użytkuje tę działke na mocy umowy dzierżawy zawartej ze spółką P. Organ ustalił, że działki, które w 2017 r. zgłaszała do płatności spółka R., w roku 2018 były zgłaszane przez P. sp. zo.o.

Charakter wskazanych wyżej przeniesień posiadania gruntów - o ile dozwolony w sensie uwarunkowań gospodarczych czy handlowych - to jednak utwierdza o pozorności działań wymienionych S.T. oraz J.G. oraz ich nastawieniu mającym zasadniczy cel, a mianowicie uzyskanie dopłat przez spółki bądź osoby fizyczne, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby.

Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] maja 2013 r. zarejestrowano spółkę T. sp. z o. o., która na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych powstała z podziału R. sp. z o. o. przejmując od "spółki matki" wyłącznie grunty rolne.

Następnie w dniu [...] kwietnia 2013 r. w KRS została zarejestrowana spółka T. sp. z o. o. Podmiot rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2017, w którym do płatności zadeklarowano powierzchnię 199,59 ha. Z bilansu T. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od podmiotu R. sp. z o. o. Według danych znajdujących się w bazie KRS w w/w dacie całość udziałów w R. sp. z o. o. należała do S.T.

W dniu [...] maja 2013 r. w KRS została zarejestrowana J. sp. z o. o., która rozpoczęła składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2013. Podmiot powstał w wyniku podziału w trybie art. 529 § 1 pkt 4 Kodeks spółek handlowych przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej tj. R. sp. z o. o. na spółkę nowo zawiązaną (J,). Według danych znajdujących się w bazie KRS w dacie podziału spółki R. sp. z o. o. całość udziałów w tej spółce należała do S.T.

Z bilansu J. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka posiada grunty oraz składniki ujęte w pozycji: budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu.

W dniu [...] października 2014 r. zarejestrowano podmiot P. sp. z o.o., której forma powołania do funkcjonowania jest tożsama ze sposobem w jaki funkcjonowanie rozpoczęła spółka T. (przejęcie jedynie gruntów z majątku spółki dzielonej).

W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została kolejna spółka tj. L. sp. z o. o., która składanie wniosków o przyznanie płatności rozpoczęła od roku 2016.

Z bilansu L. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T.

W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została spółka D. sp. z o. o., która rozpoczęła składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu D. sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T.

W dniu [...] grudnia 2015 r. w KRS zarejestrowana została spółka T. sp. z o. o. Podmiot ten rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu spółki T. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T.

W dniu [...] stycznia 2016 r. w KRS zarejestrowana została spółka P. sp. z o. o., który to podmiot rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016.

Z bilansu spółki P. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T.

W dniu [...] lutego 2016 r. w KRS zarejestrowana została Z. sp. z o. o., który to podmiot rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności od roku 2016. Z bilansu Z. sp. o. o. sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada tylko grunty, które nabyła od S.T.

W zakresie wniosków składanych przez osoby fizyczne należy zauważyć, iż J.G. w dniu [...] czerwca 2014 r. zawarła umowę dzierżawy, na mocy której wydzierżawiła od R. sp. z o. o. nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 49,67 ha. W imieniu spółki R. umowa została podpisana przez prokurenta spółki J.G. J.G. rozpoczęła składanie wniosków obszarowych od roku 2015. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku J.G. osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.

Z kolei Ł.G. w dniu [...] czerwca 2015 zawarł umowę dzierżawy, na mocy której wydzierżawił od S.T. nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 135,16 ha. Dodatkowo [...] czerwca 2015 r. Ł.G. zakupił od S.T. działkę o powierzchni 4,60 ha. Ł.G. rozpoczął składanie wniosków obszarowych od roku 2015. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku Ł.G., osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.

J.G. w dniu [...].03.2014 r. zawarł umowę dzierżawny, na mocy której wydzierżawił od spółki T. sp. z o. o. (w której jest prezesem zarządu) działki rolne o łącznej powierzchni 31,19 ha. W imieniu spółki T. umowa dzierżawy została podpisana przez ustanowionego na tę okoliczność pełnomocnika w osobie M.P. J.G. rozpoczął składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych od roku 2014. Jak wynika z postępowania prowadzonego w sprawie wniosku J.G., osoba ta nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn urządzeń i środków transportu. Wszystkie usługi agrotechniczne zlecane są osobom/podmiotom trzecim.

Wszystkie wymienione spółki, z wyjątkiem spółki J., w ramach rzeczowych aktywów trwałych posiadają jedynie grunty. Z przedłożonych organom ARiMR bilansów wynika, że w/w spółki, poza gruntami nie posiadają na własność jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej (budynki inwentarskie, magazyny przechowalnicze, maszyny i urządzenia, środki transportu etc.). Jeżeli muszą korzystać z powierzchni magazynowych, to są to budynki stanowiące wyłączną własność S.T. i zostały wydzielone z jego zasobu własnościowego. Zauważyć ponadto należy, iż część w/w spółek została utworzona niemal w tym samym czasie (D., L., T.), a w przypadku spółek: L. i D. w tym samym dniu sporządzone zostały akty notarialne dotyczące zakupu ziemi. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż w/w spółki zarządzane są w podobny sposób (o czym również mowa poniżej) organ stwierdził, że zostały one utworzone w celu przypisania im gruntów rolnych rozdzielonych przez udziałowców R. sp. z o. o. i R. sp. z o. o. (S.T. i J.G.) celem otrzymywania wyższych dopłat obszarowych, poprzez ominięcie przepisów ustanawiających limity kwotowe i powierzchniowe obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że Skarżąca nie posiada na własność jakiejkolwiek infrastruktury magazynowej. W związku z powyższym by mieć możliwość przechowywania płodów rolnych prezes zarządu J.G., w dniu [...] grudnia 2015 r. podpisał - w imieniu spółki - umowę dotyczącą użyczenia nieruchomości zabudowanej magazynem zbożowym zlokalizowanym w miejscowości [...] z osobą fizyczną tj. S.T. Przedmiotowa umowa została aneksowana w dniu [...] października 2018 r., a pod aneksem podpisały się te same osoby. Co istotne, identyczne umowy oraz aneksy, w takiej samej formie podpisane zostały przez w/w osoby w odniesieniu do spółek: T. sp. z o. o., J. sp. z o. o, T. sp. z o. o. , P. sp. z o. o., L. sp. z o. o oraz P. sp. z o. o. Mimo podpisania umowy użyczenia - na korzystanie z powierzchni magazynowych - z S.T., Skarżąca korzystała w roku 2018 z powierzchni magazynowych spółki R. sp. z o. o. W tożsamy sposób sytuacja związana z kwestiami magazynowymi wygląda w przypadku spółek: T. sp. z o. o., J. sp. z o. o, T. sp. z o. o. oraz P. sp. z o. o.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, iż faktury vat wystawione przez spółkę R. sp. z o. o. na rzecz podmiotów: D. sp. z o. o., T. sp. z o. o., J. sp. z o. o., T. sp. z o. o. oraz P. sp. z o. o., obligują wskazane spółki nie tylko do opłaty za korzystanie z powierzchni magazynowej, ale też ze zbiornika paliwowego należącego do spółki R. sp. z o. o. Na tle sfery księgowo - finansowej spółka R. i w/w spółki powiązane oddzielnie od siebie kupują olej napędowy do maszyn rolniczych (przedstawione w przypadku poszczególnych spraw odrębne faktury zakupu dla każdej z w/w spółek). Jednakże należy zauważyć - co wynika bezpośrednio z w/w faktur - iż paliwo zakupione odrębnie przez każdą ze spółek przechowywane jest w zbiorniku należącym do spółki R. sp. z o. o., która z kolei musi przechowywać również paliwo zakupione na cel własnej działalności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył również, iż w toku trwającego postepowania dotyczącego przyznania płatności do gruntów rolnych nastąpiła zasadnicza zmiana obejmująca miejsce siedziby spółki D. sp. z o. o., L. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o., P. sp. z o. o., P. sp. z o. o., T. sp. z o. o., J. sp. z o. o. oraz R. sp. z o. o. Spółki te zmieniła siedzibę na: [...]. Pod w/w adresem w [...] znajdują się nieruchomości o charakterze magazynowym należące do S.T. Innymi słowy, pod koniec 2020 r. spółki zmieniły swą formalną siedzibę w miejsce, w którym mają prawo korzystać z użyczonych przez S.T. nieruchomości zabudowanych. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wskazywana forma działania jaką przyjęli S.T.(wspólnik poszczególnych spółek) oraz J.G. (prezes zarządu każdej ze spółek) potwierdza jedynie ustalenia organów ARiMR w zakresie pozorności odrębności opisywanych w niniejszej decyzji podmiotów. W zależności od potrzeb kreowana jest rzeczywistość w jakiej pozornie funkcjonują w/w spółki, a fundamentem tego funkcjonowania jest zasób nieruchomości nie tylko gruntowych, ale i zabudowanych, będących własnością S.T. W świetle powyższych rozważań należy skonstatować, iż forma w jakiej doszło do zmiany siedziby spółek - stanowiąca w ocenie organu odwoławczego masowe przeniesienie - wskazuje na koordynację działań podejmowanych przez jednoosobowy zarząd spółek.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że wszystkie w/w spółki oraz J.G., Ł.G., J.G. oraz S.T. mają ten sam adres do korespondencji. Adresy zarówno siedzib spółek, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich podmiotach prawa handlowego oraz wśród osób fizycznych, które zgłosiły do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Spółki i osoby fizyczne zarejestrowane w ewidencji producentów ARiMR wskazywały w roku 2018 miejsce swojej siedziby pod zasadniczym adresem: [...] (oprócz spółki Z. sp. z o. o.) będącym jednocześnie adresem, pod który należy kierować korespondencję dla wszystkich podmiotów - w tym osób fizycznych. W kontekście spółki Z. sp. z o.o. podkreślenia wymaga, iż spółka ta podaje adres swej siedziby: [...], który jest tożsamy z siedzibą spółki Z. sp. z o. o. tj. podmiotu, który wydzierżawia działki na rzecz spółki L. sp. z o. o. Adres do korespondencji w przypadku spółek oraz osób fizycznych powiązanych ze : S.T. oraz J.G. pozostaje zawsze bez zmian tj. [...] mimo, iż - jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym - w październiku 2020 r. (wg wpisów w KRS) wszystkie spółki (poza Z. sp. z o. o.) zmieniły adres swojej formalnej siedziby na: [...]. W ocenie organu odwoławczego adres: [...], to jedynie formalna siedziba. wykreowana na potrzeby umiejscowienia siedziby podmiotu wnioskującego o płatności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreśla, iż opisane wyżej okoliczności tj. fakt, iż D. sp. z o. o., P. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o., L. sp. z o. o., P. sp. z o. o., a także J.G., J.G. oraz Ł.G. nie posiadają kadry pracowniczej oraz niezbędnej infrastruktury do prowadzenia działalności rolniczej, wymusił konieczność korzystania przez te podmioty z usług świadczonych przez podmioty zewnętrzne.

W przypadku niniejszej sprawy Spółka nie podjęła nawet próby udokumentowania prowadzonej działalności rolniczej w 2019 r. od strony formalnej. Na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej pełnomocnik wniosła do sprawy szereg faktur odnoszących się wyłącznie do 2018 r. Dokumenty te były już ocenione w postępowaniu dotyczącym 2018 r. Tym samym R. sp. z o. o. nie udokumentowała w żaden sposób w jaki sposób prowadzona była działalność rolnicza w 2019 r.

Organ zauważył ponadto, że w wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu dotyczącym 2018 r. ustalono, iż w/w spółki kapitałowe oraz osoby fizyczne zawarły niemal jednobrzmiące umowy na świadczenie usług rolniczych z podmiotami R. sp. z o. o. oraz R. sp. z o. o. tj. podmiotami powiązanymi bezpośrednio bądź pośrednio z Panem S.T. oraz Panem J.G. Zgodnie z treścią umów najmu spółka R. sp. z o. o. zobowiązała się do wynajmu na rzecz w/w podmiotów sprzętu rolnego do celów własnych związanych z usługami rolnymi świadczonymi na rzecz własną i swoich kontrahentów. Co istotne, w/w umowy najmu oraz aneksy w imieniu obu stron podpisał prezes obu spółek J.G. Z kolei Spółka w 2019 r. nie posiadała żadnych własnych urządzeń technicznych i maszyn czy środków transportu.

W przypadku Ł.G. o pozorności jego samodzielnej działalności rolniczej świadczą także zapisy umowy dzierżawy zawarta dnia [...] czerwca 2015r., której przedmiotem jest wydzierżawienie wyżej wymienionemu przez S.T. 135,16 ha nieruchomości gruntowych. W § 5 w/w umowy postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł, co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych. Co więcej, w § 5 pkt 2 w/w umowy zapisano, iż całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy tj. w dniu [...] lipca 2025 r. i to w sytuacji, w której obowiązek opłacania podatku rolnego spoczywać miał na wydzierżawiającym.

Podobna sytuacja występuje również w przypadku J.G., która dnia [...] czerwca 2014 r. zawarła umowę na dzierżawę gruntów od spółki R. sp. z o. o. Przedmiot w/w umowy opiewa na 49,67 ha nieruchomości gruntowych. W § 5 w/w umowy postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł, co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych – identycznie jak ma to miejsce w przypadku Ł.G. Co więcej w § 5 pkt. 2 w/w umowy zapisano, iż całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy, tj. w dniu [...] czerwca 2024 r. - również aspekt tożsamy jak w przypadku dzierżawy zawartej Ł.G.

W ocenie organu odwoławczego rezygnacja przez S.T. z części swojego potencjału produkcyjnego ma sztuczny charakter w celu zmultiplikowania podmiotów mogących ubiegać się o płatności obszarowe.

Natomiast J.G. - jako osoba fizyczna - zawarł w dniu [...] marca 2014 r. umowę dzierżawy ze spółką T. sp. z o. o., w której pełni jednocześnie funkcję prezesa zarządu. Przedmiotem tejże jest 31,19 ha gruntów rolnych.

W/w umowy potwierdzają fikcję działalności zmultiplikowanych podmiotów. Analiza opisanych wyżej okoliczności prowadzi do konkluzji, iż w roku 2013 zarejestrowano spółkę T. sp. z o. o., która następnie od podmiotu R. sp. z o. o. nabywa ziemię, którą w 2014 r. wydzierżawia J.G.

Wszystkie te działania odbywają się w ścisłym porozumieniu pomiędzy J.G. i S.T., którzy swobodnie rozdzielają ziemię na rzecz zmultiplikowanych podmiotów, w celu zmaksymalizowania możliwych do uzyskania środków finansowych w ramach dopłat obszarowych dystrybuowanych przez ARiMR. We wszystkich sprawach wskazywanych w niniejszej decyzji w wypadku osób fizycznych i prawnych mamy do czynienia z jednym organizmem gospodarczym, w ramach którego grunty rolne zostały sztucznie "rozpisane" na zmultiplikowane podmioty. Natomiast infrastruktura techniczna oraz kadra pracownicza pozostała przy spółce macierzystej R. sp. z o. o., jak również w spółce powiązanej R. sp. z o. o. Kierownictwo tegoż organizmu tworzą w ocenie organu odwoławczego : S.T. oraz J.G., którzy są jednocześnie posiadaczami (także pośrednio) udziałów spółki macierzystej R. sp. z o. o., z której wydzielono: T. sp. z o. o. i P. sp. z o. o. Jednocześnie wyżej wymienieni są bezpośrednio bądź pośrednio udziałowcami pozostałych nowo utworzonych spółek.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom (tak jak mato miejsce w niniejszej sprawie), przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, co w przypadku nowo powołanych podmiotów nie ma miejsca.

W ocenie organu odwoławczego zamiarem J.G oraz S.T., pod kontrolą których znajdował się areał około 1660 ha gruntów uprawowych, kadra pracownicza oraz infrastruktura techniczna (maszyny i urządzenia rolnicze, budynki inwentarskie) było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa.

W roku 2019 spółki D. sp. z o. o., J. sp. z o. o., P. sp. z o. o., T. sp. z o. o. oraz P. sp. z o. o., jak również osoby fizyczne: J.G., Ł.G. i S.T., zgłosiły do płatności PRSK oraz RE obszar o powierzchni łącznej 450,44 ha. Przyjmując do wyliczeń ograniczenia powierzchniowe, organ stwierdził, że dzięki multiplikacji podmiotów uzyskano płatności wyższe o kwotę 44.148,84 od faktycznie przysługujących.

W przypadku płatności ONW w roku 2019 spółki: R. sp. z o.o., T. sp. z o. o., T. sp. z o. o., L. sp. z o. o. P. sp. z o. o., J. sp. z o. o., D. sp. z o. o., T. sp. z o. o., P. sp. z o. o., jak również osoby fizyczne: Ł.G., J.G., J.G. oraz S.T. wystąpiły o przyznanie pomocy finansowej do łącznej powierzchni 1664,29 ha (z czego na podstawie przepisów uwzględniających modulację powierzchnia deklarowana kwalifikowana wynosi 760,40 ha). Organ odwoławczy wskazał, iż gdyby jeden podmiot złożył jeden wniosek o przyznanie płatności ONW do tej powierzchni, to otrzymałby płatność jedynie do 75 ha - przy czym dla strefy I o najniższej stawce płatności wynoszącej 179 zł/ha płatność ONW wyniosłaby 7.831,25 zł. W przypadku zgłoszenia gruntów o obszarze 760,40 ha przez 9 spółek i 4 powiązane rodzinnie i biznesowo osoby fizyczne, z uwzględnieniem modulacji dla płatności ONW oraz uwarunkowań związanych z podjętymi nadmiarowo zobowiązaniami i przy stawce obowiązującej tylko dla strefy I płatność ONW wyniosłaby o 70.400,26 zł więcej.

Odnosząc się natomiast do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ wyjaśnił, że składając jeden wniosek o przyznanie płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - przy konieczności stosowania współczynnika korygującego w przypadku przedmiotowych rodzajów pomocy finansowej - S.T. (J.G.) jako główny udziałowiec oraz prezes zarządu spółek otrzymałby płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 w mniejszej wysokości (z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 26 ust. 1 Rozporządzenia nr 1306/2013) niż kiedy po sztucznym podziale areału gruntów rolnych zgłaszanych do przyznania płatności wnioski o przyznanie płatności na rok 2019 złożyło kilka odrębnych podmiotów.

Złożenie 13 odrębnych wniosków przez 9 spółek oraz 4 osoby fizyczne, powiązane personalnie i kapitałowo, spowodowało, iż w przypadku płatności RDST pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona na zasadzie: (13 x 27 ha x 184,98 zł/ha) = 64.927,98 zł. Natomiast zgłoszenie całości gruntów przez jeden podmiot w jednym wniosku spowodowałoby, iż płatność RDST naliczona zostałaby w następujący sposób: 27 ha x 184,94 zł/ha = 4.994,46 zł, zatem o 59.933,52 zł więcej.

W przypadku płatności MR (zgłosili: J.G. 53,87 ha oraz Ł.G. 125,42 ha) - przy uwzględnieniu regulacji wynikającej z art. 13 Ustawy i zgłoszeniu przez dwa odrębne podmioty pomoc finansowa mogłaby zostać wypłacona na zasadzie: 50 ha x 2 x 165,10 zł/ha = 16.510 zł., zatem o 8.255 zł niż w wypadku jednego podmiotu.

W zakresie płatności STR podmioty powiązane z S.T. i J.G., zgłosiły w roku 2019 działki rolne o łącznej powierzchni 123,22 ha. Biorąc pod uwagę okoliczność zgłoszenia przedmiotowej powierzchni w jednym wniosku, płatności STR wyniosłyby 75.898,44 zł. Natomiast zgłoszenie łącznego obszaru przez szereg zmultiplikowanych podmiotów pozwoliłby uzyskać płatność STR większą o 18.463,68 zł.

W kontekście płatności JPO Organ wskazał, że łączny obszar zgłoszony do płatności JPO przez 13 podmiotów opisywanych w niniejszej decyzji wynosi 1.664,29 ha, a stawka płatności JPO na rok 2019 wynosi 471,64 zł. W wyniku multiplikacji podmiotów możliwa do uzyskania kwota płatności JPO wynosi 784.945,74 zł. Zatem zwiększenie wpływów z tytułu pozornego podziału gruntów rolnych i rozdysponowania ich na odrębne podmioty wynosi 128.215,74 zł.

Mając na względzie przedstawiony wyżej stan rzeczy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, iż tworzenie przez S.T. oraz J.G. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów: § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW, § 13a ust. 1 oraz § 20 ust 1 Rozporządzenia PRŚ oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia PRSK oraz § 4 ust 4 rozporządzenia RE oraz art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy OB. Natomiast zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności we wszystkich schematach pomocowych mogłoby stanowić łączną kwotę 339.461,23 zł.

System dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Działalność J.G. i S.T. stoi w sprzeczności do w/w celów, ponieważ prowadzi do zwiększenia nierówności w dochodowości gospodarstw rolnych, poprzez ominięcie przepisów dotyczących limitów powierzchniowych, kwotowych i degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Organ uznał, że stworzono sztuczne warunki przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztucznie wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one przepisowi prawnemu, który miałby w normalnym układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej manipulacji korzystniejszemu.

Celem multiplikacji podmiotów przez J.G. oraz S.T. było uzyskanie dodatkowych korzyści finansowych z tytułu dopłat bezpośrednich, płatności ONW, płatności PRŚ, płatności PRSK i płatności RE, co wynika z poniżej następującej chronologii zdarzeń:

W roku 2013 areał macierzystej spółki R. sp. z o. o. został pomniejszony na rzecz nowo wydzielonej spółki T. sp. z o. o., co umożliwiło twórcom opisywanego mechanizmu uzyskanie dodatkowych korzyści z tytułu płatności bezpośrednich, poprzez ominięcie regulacji 11 rozporządzenia Rady nr 73/2009, który stanowi, iż kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000,00 euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 2,45365800%. Ponadto umożliwiło ominięcie regulacji art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r. zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce za rok 2013, w myśl której kwota krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich, które mają być przyznane temu rolnikowi zostaje pomniejszona o kwotę równą 10% całkowitej kwoty przekraczającej 5 tys. euro. W/w zabieg spowodował ponadto ominięcie regulacji § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007 - 2013 co stworzyło możliwość ubiegania się przez twórców opisywanego mechanizmu o płatność ONW do dodatkowych 300 ha, czyli po podziale R. sztucznie podwojono areał kwalifikujący się do objęcia płatnością ONW (300 ha + 300 ha; spółka R. dysponowała w roku 2012 areałem około 830 ha, a w roku 2013 - po wydzieleniu spółki T. - już tylko 436 ha).

Odnośnie podmiotu T. sp. z o. o. oraz roku 2018 zasadnym jest wskazanie, iż jego utworzenie w roku 2013 (z potencjału R. sp. z o. o.) nie tylko pozwoliło ubiegać się przez 5 lat (2013 - 2018) o płatności PRŚ, ale po realizacji zobowiązania PRŚ, swobodną próbę wejścia w realizację kolejnego 5-letniego cyklu w programie PRSK.

W 2013 r. zarejestrowano ponadto spółkę J. sp. z o. o., która powstała w wyniku podziału w trybie art. 529 § 1 pkt 4 Kodeks spółek handlowych przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej tj. R. sp. z o. o. (w tamtym czasie całość udziałów spółki R. przypadała Panu S.T.).

W/w zabieg, podobnie jak w przypadku spółki T.,umożliwił uzyskanie dodatkowych korzyści poprzez ominięcie regulacji 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r. oraz

- poprzez ominięcie regulacji § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW 2007-2013 - umożliwił ubieganie się o płatność ONW do dodatkowych 300 ha.

W roku 2014 aplikowanie o dopłaty jako osoba fizyczna rozpoczął J.G. (do gruntów wydzierżawionych od spółki T.), co umożliwiło w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejście regulacji 11 Rozporządzenia nr 73/2009 (w roku 2014 kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000,00 euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,30221400%). W/w zabieg umożliwił ponadto ominięcie regulacji § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW 2007-2013 ustanawiającego modulację i limit obszaru objętego płatnością ONW do poziomu 300 ha oraz ominięcie regulacji rozporządzenia PRŚ ustanawiającego limity powierzchniowe w zakresie poszczególnych wariantów i pakietów (§13 a ust. 1 oraz § 20 ust. 1).

W roku 2015 aplikowanie o dopłaty jako osoby fizyczne rozpoczęli: Ł.G. i J.G., co umożliwiło w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejście regulacji art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013 (zastosowanie współczynnika korygującego), obejście limitów powierzchniowych ustanowionych w Ustawie, w zakresie płatności RDST (art. 14 ust. 2), w zakresie płatności do roślin wysokobiałkowych (art. 15 ust. 2), a także wygenerowanie możliwości ubiegania się o płatność PMR (art. 13). W/w zabieg umożliwił ponadto ominięcie regulacji § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW 2014-2020 ustanawiających modulację i limit obszaru objętego płatnością ONW do poziomu 75 ha. Dzięki zabiegowi wykreowania gospodarstwa Ł.G. ominięty został przepis § 4 ust. 4 rozporządzenia RE, który stanowi, że rolnik nie może realizować zobowiązania ekologicznego jeżeli realizuje jednocześnie zobowiązanie PRS. Spółka R. miała podjęte zobowiązanie PRS, a tym samym kontynuując działalność rolniczą jako jeden podmiot nie mogła podjąć zobowiązania ekologicznego.

W roku 2016 aplikowanie o dopłaty rozpoczęły kolejne spółki kapitałowe: P., Z. , P., L., T. oraz strona niniejszego postępowania D., co umożliwiło w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obejście regulacji art. 8 Rozporządzenia nr 1307/2013 (zastosowanie współczynnika korygującego), obejście limitów powierzchniowych ustanowionych w Ustawie, w zakresie płatności RDST (art. 14 ust. 2) oraz w zakresie płatności do roślin wysokobiałkowych (art. 15 ust. 2). W/w zabieg umożliwił ponadto ominięcie regulacji § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW 2014-2020 ustanawiających modulację i limit obszaru objętego płatnością ONW do poziomu 75 ha, a tym samym zwielokrotnienie przysługujących praw w tym zakresie (każdy dodatkowy podmiot umożliwia zwiększenie możliwości ubiegania się o płatności ONW do kolejnych 75 ha).

Zdaniem organu twórcy opisywanego mechanizmu zastosowali kolejny wybieg zwiększający możliwości aplikowania o płatność ONW w ramach spółki P. Pierwszy wniosek o przyznanie płatności ONW przez spółkę P. został złożony w roku 2016, w którym § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW 2014-2020 ustanawia limit powierzchniowy na poziomie 75 ha. Jednakże dla rolników realizujących 5-letnie zobowiązanie o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia ONW 2007-2013, limit ten wynosi 300 ha. Spółka P. takiego zobowiązania nie podjęła, ale przejęła je od spółki T. (która z racji rozpoczęcia aplikowania o dopłaty ONW od roku 2013 takie zobowiązanie - dla którego obowiązywały korzystniejsze limity płatności - mogła podjąć). Przeniesienie fragmentu zobowiązania od spółki T. spowodowało, że zarówno spółkę T., jak również spółkę P. obowiązuje limit płatności ONW w wysokości 300 ha i "stara" (korzystniejsza) zasada modulacji płatności. Dzięki temu i T. i P. mogły ubiegać się o płatność ONW do łącznej powierzchni wynoszącej 600 ha (w 2018 wnioski o przyznanie płatności ONW spółek T. i P. opiewały łącznie na 765,62 ha).

W odniesieniu do roku 2019 i podmiotu P. sp. z o. o. organ podkreślił, że przedmiotowa spółka rozpoczęła w 2018 r. próbę rozpoczęcia realizacji 5-letniego zobowiązania w programie PRSK, a działki które zostały zgłoszone przekazała jej spółka R. sp. z o. o. po ukończeniu - w marcu 2018 r. - własnego zobowiązania rolnośrodowiskowego (rozpoczęte w 2013 r.). Innymi słowy nastąpił swobodny przepływ działek pomiędzy podmiotami zarządzanymi przez J.G. oraz S.T. W ocenie organu odwoławczego jest to wybieg pozorowany, zrealizowany w ramach swobodnego przekazywania pomiędzy powiązanymi podmiotami (identycznie zarządzanymi) działek pozostających pod wyłączną kontrolą S.T. i J.G.

W przypadku podmiotu D. sp. z o. o. ominięto ponadto regulację § 4 ust. 3 Rozporządzenia PRSK, który stanowi, że rolnik nie może realizować zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego jeżeli realizuje jednocześnie zobowiązanie PRS. R. sp. z o. o. miała podjęte zobowiązanie PRS, a tym samym kontynuując działalność rolniczą jako jeden podmiot nie mogła podjąć zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Również osobne aplikowanie o dopłaty przez S.T. wpisuje się w wykreowany mechanizm mający na celu zwiększenie korzyści finansowych. Przez ominiecie regulacji art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (zastosowanie współczynnika korygującego), obejście limitów powierzchniowych ustanowionych w Ustawie, w zakresie płatności RDST (art. 14 ust. 2). Ponadto poprzez ominięcie regulacji § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW 2014 - 2020 ustanawiających modulację i limit obszaru objętego płatnością ONW do poziomu 75 ha. Organ uznał, że powyższe działania J.G. i S.T., polegały na tworzeniu coraz mniejszych gospodarstw w celu dopasowywania wielkości areałów do zmieniających się przepisów (w zakresie płatności ONW na mocy rozporządzenia ONW 2014-2020 limit powierzchniowy został zmieniony z 300 ha do 75 ha).

Analiza powiązań pomiędzy podmiotami wskazuje na: zbliżony charakter pozyskania potencjału produkcyjnego poszczególnych podmiotów (wydzielenie działek z zasobów S.T. bądź spółek bezpośrednio lub pośrednio z nim powiązanych (R. sp. z o. o., R. sp. z o. o.) i przekazanie ich w formie sprzedaży lub dzierżawy osobom prawnym lub fizycznym aby te zgłaszały je do płatności, tożsamy sposób prowadzenia przez nowo zawiązane podmioty działalności rolniczej (brak pracowników, brak sprzętu, wyłącznie zlecenia do zewnętrznych powielających się podmiotów, jednolite umowy o współpracy i najmie, podpisywane w tym samym czasie), wykonywanie prac agrotechnicznych na zgłaszanych użytkach przez tych samych zleceniobiorców, tożsame adresy siedzib lub adresy korespondencyjne, łączące je więzi personalne i kapitałowe (ten sam prezes zarządu, wspólnicy: S.T. bądź spółki kapitałowe, w których tenże jest udziałowcem, bezpośrednie więzy rodzinne). W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe okoliczności świadczą o zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów m.in. polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, pozwalających na uzyskanie korzyści finansowych niezgodnych z regulacjami prawnymi dotyczącymi systemu wsparcia.

Organ wskazał, że nowo powołane podmioty nie zatrudniały pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, zlecały bowiem wszystkie prace i księgowość podmiotom powiązanym albo podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Zatem osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje, wskaźnik korygujący i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. W odniesieniu do płatności ONW korzyść polegała m.in. na uniknięciu zmniejszenia płatności na skutek ominięcia limitów powierzchniowych oraz modulacji płatności. Wprowadzenie zasady pełnego wsparcia dla mniejszych i słabszych ekonomicznie podmiotów i ograniczenie kwotowe dla podmiotów większych, służyło zapewnieniu konkurencyjności. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa, konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia konkurencyjności na danym rynku. Wprowadzenie konkurencyjności miało zapewnić zmniejszenie kwotowej płatności dla większych rolników poprzez wprowadzenie współczynnika korygującego albowiem wprowadzenie modulacji kwotowej jak również degresywnych stawek płatności miało na celu przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu mniejszych rolników, co w konsekwencji powoduje podniesienie indywidualnych dochodów prawdziwych rolników tj. tych którzy pracują w tych gospodarstwach i dla których dochody z tego gospodarstwa stanowią wartość dodaną.

Skarżąca nie zgodziła się z decyzją Dyrektora OR i wniosła od niej skargę

do WSA w Gorzowie Wlkp. Zarzuciła w niej:

I. Rażące naruszenie prawa materialnego:

1. niezastosowanie norm art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 oraz art. 2 lit. a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...) oraz art. 4 ust. 1 lit a i b , c) rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 1), 2) i 3) lit. b) ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, art. 2 ust 1a oraz ust. 1 d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 , oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 oraz art. 2 lit. A Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018r w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 rolnikiem beneficjentem i nie posiada gospodarstwa rolnego, pomimo iż zgodnie z przywołanymi przepisami posiada status rolnika, producenta rolnego, beneficjenta wsparcia, który prowadzi gospodarstwo rolne i ma prawo do otrzymania płatności

2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do istniejącego stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skarżąca spółka nie ma prawa do przyznania płatności

3. niezastosowanie normy art, 14 ust. 1 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 i przyjęcie iż skarżąca nie spełnia warunków przyznania wnioskowanej pomocy

4. niewłaściwe zastosowanie normy § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniamf’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW PROW 2014-2020) i przyjęcie iż nie przysługują skarżącej płatności rolnośrodowiskowe

5. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (wg wersji Traktat Amsterdamski art. 33 ust. 1 ) oraz art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013 poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej

6. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 i bezpodstawne przyjęcie, iż skarżąca spółka podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego

7. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 poprzez przyjęcie, iż skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego

8. niewłaściwą wykładnię normy art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe zdefiniowanie przesłanki subiektywnej koniecznej dla możliwości zastosowania przedmiotowej normy i przyjęcie, że wystarczające jest wykazanie istnienia elementów obiektywnych dla przypisania cech subiektywności, zamiaru działania i intencjonalności przesłanek działania w sztucznych warunkach w celu pozyskania nienależnych płatności, jak również poprzez wyłączenie z przesłanki subiektywnej konieczności wykazania wyłączności takiego celu działania, który determinuje wszelkie działania skarżącego tak w chwili powstania skarżącej spółki jak i w chwili składania wniosku o przyznanie płatności

9. niezastosowanie normy art. 20 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zakresie w jakim odmówiono przyznania płatności poprzez przyjęcie iż skarżąca nie była posiadaczem samoistnym ani zależnym gruntów a faktycznym ich posiadaczem był S.T. lub J.G. lub spółka R. sp. z o.o.,

10. naruszenia normy art. 24 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zakresie nieterminowego rozpatrzenia sprawy przez organy I i II instancji

11. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy:

a) art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013 poprzez przyjęcie, że strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności albowiem jedna ze spółek powiązanych osobowo i kapitałowo dokonała podziału spółki R. a także utworzono wiele innych powiązanych podmiotów w celu uzyskania wyższych płatności ONW

b) regulacji 11 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 i art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013r oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013 poprzez przyjęcie iż strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności jako spółki powiązane osobowo i kapitałowo ubiegały się o płatności w celu obejścia przepisów prawa

c) regulacji 11 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2007-2013 oraz § 13a ust. 1 oraz § 20 ust. 1 Rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy"' objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ 2013) (Rozporządzenie PRŚ) poprzez przyjęcie iż strona działała w wyłącznym celu pozyskania nienależnych płatności jako jeden "zmultiplikowany" podmiot powiązany osobowo i kapitałowo w celu ominięcia modulację i limitów obszarowych, limitów powierzchniowych i przyjęcie iż podmioty powiązane działały w celu obejścia przepisów prawa

d) art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 poprzez błędne założenie konieczności zastosowania ograniczeń pułapów płatności i współczynników korygujących dla płatności dla skarżącej i podmiotów powiązanych z uwagi na założenie iż wszystkie podmioty powiązane, wespół ze spółką skarżącą działały w celu obejścia przepisów prawa

e) § 2 ust. 3 Rozporządzenia ONW 2014-2020 oraz § 2 ust. 1 Rozporządzenia ONW 2007- 2013 między innymi poprzez przyjęcie iż spółka P. celowo przejęła program od spółki T. w celu ominięcia limitów powierzchniowych

f) § 3 ust. 3 i 4 Rozporządzenia ONW 2007-2013, § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW 2014-2020 § 13a ust. 1 oraz § 20 ust. 1 Rozporządzenia PRŚ , § 3 ust. 3 oraz § 4 ust. 3 Rozporządzenia PRSK , § 4 ust. 4 rozporządzenia RE oraz art. 13, 14 ust. 2 pkt. 1 i 2 Ustawy OB, art. 8 rozporządzenia 1307/2013 w zakresie w jakim ustalono, iż czynności podejmowane przez skarżącą i powiązane z nią spółki zmierzały do obejścia przepisów prawa w celu uzyskania nienależnych płatności.

II. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:

1. naruszenie przepisu art. 27 ust. 3 pkt 1 i art. 24 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014 - 2020 (ustawa zw. PROW 2014-2020) poprzez nieterminowe przeprowadzenie postępowania

2. naruszenie przepisu art. 27 ust. 1 pkt. 2) ustawy PROW 2014-2020 poprzez

a) dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego

b) pominięcie dowodów zgłoszonych przez stronę

c) niewłaściwą ocenę materiału dowodowego przedłożonego przez strony i zebranego przez organ w toku postępowania

3. naruszenie przepisu art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 poprzez:

a) przyjęcie iż cały ciężar dowodowy spoczywa na stronie a organ zwolniony jest z obowiązku udowodnienia woli strony, przesłanek intencjonalnych i subiektywnych uzasadniających przyjęcie iż wyłączną wolą strony było pozyskanie nienależnych jej płatności

b) przyjęcie iż strona zataiła okoliczności i celowo nie udzieliła wyjaśnień w sprawie

c) uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych,

d) niedopuszczenie dowodów przedłożonych przez skarżącą

4. naruszenie art. 27 ust. 1 pkt. 3) i 4) ustawy PROW 2014-2020 oraz 9 KPA poprzez nieudzielanie skarżącej wyjaśnień pomimo zgłoszenia przez skarżącą żądania w tym zakresie, nie poinformowania stronie o błędnym przedłożeniu przez nią dokumentów odnoszących się do roku 2018 zamiast do roku 2019 oraz poprzez niezasadne niewezwanie strony do uzupełnienia przedmiotowego braku i przedstawienia dokumentów za rok 2019, poprzez nieudzielenie wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych c)

5. przepisu art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,

6. przepisu art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego.

7. przepisu art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie , niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie

8. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak:

a) zasada praworządności (art. 6 KPA i art. 27 ust. 1 pkt. 1) ustawy PROW 2014-2020)

b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 KPA)

c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 KPA)

d) zasada zasadności przesłanek (art. 11 KPA)

e) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a KPA) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki

f) zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 KPA i art. 24 ustawy PROW 2014- 2020), albowiem postępowanie trwało blisko 3 lata licząc od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności

9. naruszenie § 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata-2014 - 2020 (dalej jako: "Rozporządzenie ONW") w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW w zw. z art. 7, art. 8 § 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym uznaniu, że Skarżąca nie wykazała faktu posiadania użytków rolnych (obszarów ONW), podczas gdy sposób korzystania z gruntów przez Spółkę w stosunku do lat poprzednich nie uległ zmianie, co organ sam potwierdza i w istocie twierdzi, że Skarżąca spółka wraz z grupą podmiotów występujących o przyznanie płatności za 2019r. stworzyła sztuczne warunki do pozyskania wyższych płatności.

III. Naruszenie prawa procesowego poprzez niezastosowanie normy art. 97 § 1 pkt. 4) KPA i niezasadną odmowę postanowieniem z dnia [...].1l.2021r. zawieszenia postępowania i nieuwzględnienie w tym zakresie wniosku strony zawartym w odwołaniu wniesionym przez skarżącą od decyzji Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa .

W uzupełnieniu skargi z dnia [...] grudnia 2021 r. Spółka zarzuciła dodatkowo:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej jako: "ustawa PROW") w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako; "k.p.a.") polegające na nieprzeprowadzeniu przez organy ARiMR wszechstronnego postępowania wyjaśniającego w celu wykazania tzw. elementu subiektywnego, podczas gdy, to na organie wywodzącym negatywne skutki prawne z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków, w szczególności tzw. elementu subiektywnego, tj. wykazania, że wyłącznym celem podziału gospodarstw rolnych było uzyskanie wyższych płatności, co nie znajduje jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości potwierdzenia w materialne dowodowym dotychczas zgromadzonym, w szczególności wobec dowodów i wyjaśnień Strony, z których wynika, że rozpoczęły w 2013 r. proces restrukturyzacji spółek R. i R. (a tyra samym podział gospodarstw rolnych na mniejsze) był uzasadniony koniecznością podjęcia działań naprawczych wobec sytuacji finansowej, w jakiej znalazły się te spółki na skutek wyrządzenia im szkody wielkiej rozmiarów stwierdzonej prawomocnymi wyrokami sądów karnych, co nie dawało podstaw, to tego, aby organy odmówiły Spółce przyznania płatności powołując się na tzw. stworzenie sztucznych warunków, gdyż elementy obiektywne i subiektywne muszą być stwierdzone łącznie, a istota sprawy w zakresie zamiaru subiektywnego nie została dostatecznie wyjaśniona, w efekcie czego Organ błędnie przyjął, że nowo powołane podmioty w latach 2013 - 2016 powstały wyłącznie w celu podzielenia areału gruntu rolniczego pozostającego pod kontrolą S.T. oraz J.G. na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej;

2. art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW w zw. z art. 7, art. 8 § 1 k.p.a., art. 11, art. 80 k.p.a. wobec dokonania ustaleń faktycznych na podstawie dowodów i okoliczności ocenionych z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności wobec przeprowadzenia tej oceny w oderwaniu od uwarunkowań gospodarczych i ekonomicznych, które mają w tej sprawie znaczenie kluczowe oraz w sposób nieuwzględniający sytuacji finansowej R. sp. z 0.0. i R. sp. z o.o., w której znalazły się w 2012 i 2013 r. wymuszającej na spółkach podjęcie działań restrukturyzacyjnych w celu zapewnienia płynności finansowej, uregulowania części zobowiązań oraz zachowania gospodarstw rolnych w efekcie czego Organ błędnie przyjął, że nowo powołane podmioty w latach 2013 - 2016 powstały wyłącznie w celu podzielenia areału gruntu rolniczego pozostającego pod kontrolą Pana S.T. oraz Pana J.G. na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej.

3. art. 7 k.p.a., 11 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 140 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW polegające na niedostatecznym odniesieniu się przez Organ do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących podjętej przez R. i R. restrukturyzacji w efekcie której doszło do utworzenia nowych podmiotów, a tym samym, że podział gospodarstw rolnych był uwarunkowany całkowicie innymi okolicznościami niż w celu ominięcia limitów płatności i uzyskania wyższych płatności;

4. art. 84 § 1 k.p.a., art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW polegające na sformułowaniu przez Organ własnej subiektywnej oceny dotyczącej sytuacji ekonomicznej i gospodarczej R. sp. z o.o. i R. sp. z o.o., która stanowiła przyczynę podziału gospodarstw na mniejsze i powołania nowych podmiotów, podczas gdy formułowanie tego rodzaju ocen wymaga wiedzy specjalnej i nie należy do kompetencji organu, a tym samym powinno być poprzedzone opinią właściwego biegłego;

5. art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW w z. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 polegające na nie uwzględnianiu przez organy szerokiej (globalnej) perspektywy faktycznej, tj. z pominięciem sytuacji faktycznej, w której znajdowały się R. i R. w 2013 r., kiedy rozpocz

się proces restrukturyzacji tych spółek na potrzeby którego zakładano nowe podmioty i dzielono gospodarstwa rolne na mniejsze, gdy tymczasem w ww. dacie nie obowiązywały przepisy modulujące powołane przez organ, które obecnie uniemożliwiają uzyskanie dopłat powyżej 75 ha, co dodatkowo wyklucza możliwość przyjęcia, że poprzez podział spółki zamierzały wyłącznie ku temu by sztucznie stworzyć warunki do uzyskania płatności;

6. art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w zw. z art. 4 ustawy PROW w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1 k.p.a. polegające na oparciu rozstrzygnięcia na ostatecznych - choć nieprawomocnych - decyzjach, którymi odmówiono Skarżącej przyznania dopłat za 2017 r. i 2018 r., pomimo niewyjaśnienia przez Organ, dlaczego to organy ARiMR rozpoznając wniosek za 2017 r. odeszły od swojego dotychczasowego stanowiska i po raz pierwszy odmówiły Spółce przyznania dofinansowania, pomimo że takie dofinansowania przyznawały za lata 2013, 2014, 2015 i 2016, chociaż podział gospodarstw rolnych (na skutek podziału spółek R. i R.) rozpoczęło się w 2013 r., a organy ARiMR nie wyjaśniły, jakie zmiany w stanie faktycznym łub prawnym zaszły dopiero w 2017 r. w stosunku do lat wcześniejszych, za które przyznawano dopłaty, a które to zmiany uzasadniały odstąpienie od dotychczasowej praktyki;

7. naruszenie § 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata-2014 - 2020 (dalej jako: "Rozporządzenie ONW") w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW w zw. z art. 7, art. 8 § 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym uznaniu, że Skarżąca nie wykazała faktu posiadania użytków rolnych (obszarów ONW), podczas gdy sposób korzystania z gruntów przez Spółkę w stosunku do łat poprzednich nie uległ zmianie, co Organ sam potwierdza i w istocie twierdzi, że Skarżąca spółka wraz z grupą podmiotów występujących o przyznanie płatności za 2019 r. stworzyła sztuczne warunki do pozyskania wyższych płatności. Tym samym Organ w ten sam sposób, tj. podnosząc te same argumenty zarzuca Spółce udział w procederze mającym celu stworzenie sztucznych warunków do pozyskania płatności, jak również niewykazanie posiadania gruntów zgłoszonych do płatności. W konsekwencji, gdyby Spółka zgłosiła odrębne dowody w postępowaniu dotyczące samego 2019 r. (a nie lat 2017 i 2018), to stanowisko i ocena organów nie uległoby zmianie, co oznacza, że zarzucany Spółce brak przedłożenia dowodów w celu udokumentowania posiadania działek deklarowanych do płatności ONW za 2019 r. nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż Spółka nie zmieniła sposobu postępowania na odmienny od tego w jakim funkcjonowała w latach 2017 i 2018 (z czego organ wywodzi stworzenie sztucznych warunków), a ponadto Organ zaniechał przeprowadzenia dowodów ze źródeł osobowych zgłoszonych w piśmie Strony z dnia [...] czerwca 2021 r., które służyłyby wykazaniu posiadania gruntów wobec czego zarzut nie udowodnienia przez Spółkę posiadania gruntów w 2019 r. jest nie tylko bezzasadny, ale również przynajmniej przedwczesny wobec nieuzasadnionego pominięcia wniosków dowodowych Spółki;

II. dodatkowo ww. decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

8. art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L. 2013.347.549) (dalej jako: "rozporządzenie nr 1306/2013") i art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz w art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich w zw. z § 3 ust. 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata-2014 - 2020 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy organy ARiMR nie poczyniły - w świetle wyjaśnień i zeznań strony oraz składanych przez nią dowodów - niebudzących wątpliwości ustaleń, że poprzez podział gospodarstwa rolnego R. i R. miały na celu wyłącznie sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia oraz nie ustaliły ponad wszelka wątpliwość subiektywnego elementu woli uzyskania takich korzyści, tj. że wyłączną motywacją tych podziałów było stworzenie warunków wymaganych do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego w celu uzyskania większych dotacji w sposób niezgodny z zasadami systemu wsparcia, podczas gdy subiektywny element woli należy oceniać na 2013 r., gdyż to wówczas doszło do podziałów spółek i podziału gospodarstw rolnych na mniejsze i zapoczątkowano tworzenie nowych podmiotów, zaś przyczyny tego podziału wynikały z konieczności podjęcia działań naprawczych z uwagi na sytuację finansową tych spółek, a nie z uwagi na chęć pozyskania wyższych dopłat;

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach k.p.a, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu. Zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy PROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27.02. 2020 r. I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.

Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżący, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29.03.2019 r. I GSK 1369/18).

Wyjaśnić również należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Z treści art. 27 ust. 2 ustawy PROW wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.

W myśl § 2 ust. 1 płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013;

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, do którego odsyła przywołana regulacja wynika, że płatności udziela się rolnikom, którzy podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 32 i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, który to przepis z kolei określa prawnie wyróżniające cechy "rolnika czynnego zawodowo".

Skarżąca w postępowaniu prowadzonym przed organami ARiMR wykazała, iż nadano jej numer identyfikacyjny oraz, że legitymuje się rzeczowymi i obligacyjnymi prawami do gruntów rolnych, które - jak twierdziła - zajęte są na prowadzone przez nią uprawy, zaś czynności agrotechniczne są przez nią zlecane. Organ natomiast uznawał, że spółka nie prowadzi w imieniu własnym działalności rolniczej. Uznawał wręcz, że spółka nie tyle pozorowała prowadzenie działalności rolniczej, lecz wręcz, że jej powołanie oraz zawierane przez nią umowy nabycia gruntów miały charakter pozorny.

Te ostatnie sformułowania są nieuprawnione. W odniesieniu do rzekomej pozorności samej czynności prawnej powołania spółki wskazać należy, że skarżąca spółka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego, z którym to wpisem wiąże się prawne domniemanie zgodności z prawdą (art. 17 ust. 1 ustawy o KRS). Podobnie, prawnym domniemaniem zgodności z prawdą chronione są zapisy w księgach wieczystych nieruchomości (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). W odniesieniu zaś do twierdzenia o "pozorności" umów dających skarżącej obligacyjne prawo do gruntów - pomijając w tym miejscu kwestię kompetencji organów do ustalania pozorności oświadczeń woli (art. 83 k.c.) - wskazać należy, że cywilnoprawne zagadnienie ważności oświadczeń woli pozostaje bez istotnego związku z oceną, czy strona umowy dzierżawy stała się posiadaczem rzeczy. W rozpoznawanej sprawie okolicznością prawnie istotną był natomiast stan posiadania gospodarstwa rolnego przez skarżącą spółkę. Znaczenie dla uzyskania uprawnienia do dopłat miało posiadanie gruntu rolnego i uzyskanie statusu producenta rolnego, zaś tytuł prawny, który stanowiłby podstawę tego posiadania w istocie nie miał znaczenia. Zauważyć bowiem należy, że posiadanie nie musi opierać się na żadnym tytule prawnym, a prawo do dopłat nie ma związku z tytułem prawnym do gruntu (zob. wyr. NSA z 17.06.2009 r. II GSK 1027/08).

Tym niemniej należy zwrócić uwagę, iż organ, pomimo wskazywania na "pozorność" oświadczeń woli, jednocześnie, nie kwestionując ani bytu spółki, ani skuteczności czynności prawnych, badał w istocie, czy powołanie spółki oraz deklarowana przez nią działalność daje podstawy do uznania, że spółka w imieniu własnym prowadzi rzeczywistą działalność rolniczą. Zmierzał zatem do wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że Dyrektor Oddziału Regionalnego instancji wykazał, iż skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zgodnie z tym przepisem: "[b]ez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa".

Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3.11.2016 r. akt II GSK 3579/16).

Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani obowiązującego wcześniej rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.

Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Wykładnia pojęcia sztuczne warunki sformułowana w ww. orzeczeniu Trybunału wprost przystaje do pojęcia sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na to TSUE w wyroku z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură (APIA) – Aparat Central (pkt 72).

Wg TSUE, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Z powołanych orzeczeń TSUE, wynika ponadto, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu (wyr. NSA z 28.03.2017 r., II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych, które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyr. NSA z 08.08.2019 r. sygn. akt I GSK 1313/18).

Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt I GSK 1772/18 o tym, że utworzenie licznych gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53)). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich (na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich) i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.

W ocenie Sądu organy ARiMR wykazały istnienie wszystkich elementów wskazanych w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12.

Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i J.G. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe trafnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. Właściwie ustalił też więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, słusznie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G. Zasadnie wreszcie uznał, że wszystkie podmioty, a ściślej: ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia – koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.

Zasadnie uznano, że o sztuczności warunków stworzonych do uzyskania płatności świadczył fakt, iż działalność zaangażowanych podmiotów, w tym skarżącej, nie miała charakteru rzeczywistego, w tym sensie, że spółka działała autonomicznie, a prowadzona działalność gospodarcza służyła jej interesom.

W tym zakresie prawidłowo ustalono fakty świadczące o faktycznej gospodarczej niesamodzielności grupy 13 podmiotów występującej z wnioskami, w tej liczbie i skarżącej, i ich zależności od decyzji S.T. i J.G. podporządkowanych interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika" (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Co do istnienia jednego spójnego gospodarstwa obejmującego wszystkie grunty formalnie zgłoszone do płatności przez odrębne, acz niesamodzielne podmioty organy:

1) Prawidłowo ustaliły schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2017 r. Oprócz S.T. , J.G., jego córki J.G., syna Ł.G., o płatności wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz ze S.T., tj.: L. sp. z o.o., R. sp. z o. o., P. sp. z o. o., J. sp. z o. o., T. sp. z o. o., T. sp. z. o. o., T. sp. z o. o. D. sp. z o. o., P. sp. z o.o..

2) Trafnie skonkludowały o funkcjonowaniu szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G.

3) Jednocześnie trafnie ustaliły, iż nie wykazano, by spółki, w tym skarżąca, prowadziły odrębne gospodarstwa rolne rozumiane jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:

a) z przedstawionych przez spółkę dokumentów dotyczących lat wcześniejszych (dokumentacji dotyczącej działalności spółki w 2019 roku nie mimo wezwania nie przedłożono) wynikało, że wszystkie spółki i osoby fizyczne prowadziły działalność w niemal identyczny sposób. Z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych, tych samych doradców rolnych oraz podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe. Wszystkie spółki miały jednocześnie ten sam adres siedziby, a osoby fizyczne korzystały z tego samego adresu do korespondencji.

b) skarżąca w postępowaniu przed organami ARiMR nie wykazała by posiadała zaplecze konieczne do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyny, urządzenia, środki transportu;

c) skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wykonywanie prac agrotechnicznych, dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej;

d) trafnie ustalono rolę R. sp. z o. o. oraz pozostałych podmiotów w działalności rolniczej prowadzonej pod kierownictwem J.G. i S.T. Z uzyskanych przez organ danych zawartych w KRS wynikało, że te osoby kierowały działaniami spółki, zaś bilans potwierdzał, że spółka korzystała w prowadzonej działalności korzystała z usług podmiotów zewnętrznych.

W przypadku skarżącej organ trafnie argumentował, że o braku samodzielnego charakteru działalności rolniczej świadczyło to, że skarżąca spółka zgłaszaną do płatności działkę wydzierżawiła od spółki P. sp. z o.o. tj. podmiotu kontrolowanego przez S.T. i J.G. (podobnie jak pozostałe powiązane podmioty). W 2018 r. działka ta zgłaszana była do płatności przez P. sp. z o.o. a w 2017 r. przez R. sp. z o.o. Potwierdza to również tezę o pozornym przenoszeniu posiadania gruntów na poszczególne podmioty.

Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego, że wszelkie deklarowane zmiany w strukturze posiadania gruntów wśród zależnych podmiotów dokonywały w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, spójnie kierowanego przez J.G. i S.T. i w istocie nie oznaczały, że przenoszone grunty były uprawiane przez tych producentów, którzy deklarowali ich posiadanie.

Podsumowując: w świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, o tym że:

- działalność spółek zależnych i powiązanych osób fizycznych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T. i J.G., nie miała charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

- skarżąca nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie wykazała by w 2019 roku prowadziła gospodarstwo rolne rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Grunty zgłoszone przez nią do płatności były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego w istocie przez inny podmiot. Poza rzeczowymi i obligacyjnymi prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.

Łącznie okoliczności te nakazywały uznać, że podział areału gospodarstwa rolnego pomiędzy liczne podmioty, nie prowadzące w rzeczywistości działalności rolniczej, miał charakter sztuczny. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy bowiem rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

Organ trafnie ustalił, że zabieg polegający na sztucznym wydzieleniu gospodarstw rolnych, prowadzić mógł do uzyskania dodatkowych korzyści finansowych w porównaniu z sytuacją, gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot. W zaskarżonej decyzji prawidłowo określono również hipotetyczną wartość takich korzyści.

Organ niewadliwie ocenił, że w razie zsumowania areału gruntów zgłoszonych przez odrębne podmioty i przyjęcia założenia, że o płatność ONW wystąpił by jeden podmiot, wówczas, wskutek zastosowania mechanizmu modulacji, przysługująca płatność wyniosłaby 7.831,25 zł. Natomiast łączna kwota płatności ONW w sytuacji uwzględnienia wszystkich wniosków, złożonych przez spółki i osoby fizyczne powiązane ze S.T. i J.G., wynosiłaby natomiast 78.231,51 zł, czyli byłaby wyższa od przysługującej do zagregowanego areału o 70.400,26 zł.

Trafnie zatem organ odwoławczy uznał, iż tworzenie przez S.T. oraz J.G. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) doprowadziło, na gruncie płatności ONW, do obejścia § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW.

Formalny podział gruntów, wchodzących de facto w skład jednego gospodarstwa rolnego, prowadził również do obejścia § 13a ust. 1 oraz § 20 ust 1 rozporządzenia PRŚ oraz § 3 ust. 3 rozporządzenia PRSK oraz § 4 ust 4 rozporządzenia RE oraz art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.w.b.

Łączna suma korzyści (wliczając ONW) wyniosłaby, tylko w 2019 roku, 339.461,23 zł.

Sąd ocenił więc, że Organ w zaskarżonej decyzji przedstawił prawidłową i wyczerpującą analizę dotyczącą korzyści z odwołaniem się do właściwych podstaw prawnych. Uwag nie nasuwa również rachunkowe ustalenie kwot potencjalnych korzyści określonych dla każdej z płatności z osobna.

Prawidłowo ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, tzn., że uzyskane korzyści były sprzeczne z celami wsparcia.

Jak trafnie wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 33 ust. 1 pkt b TUWE, gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. W odniesieniu do płatności z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli również płatności ONW cele wprost wynikają z art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, gdzie mowa, że w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

W przypadku płatności ONW realizacja tych celów polega m. in. na promowaniu mniejszych producentów, a to poprzez wprowadzenie mechanizmu modulacji opartego o szczeblowo degresywną, proporcjonalnie do wzrostu powierzchni, konstrukcję stawek płatności. I tak beneficjentom przysługuje płatność ONW w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha; 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha; 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha (§ 3 ust. 4 rozporządzenia ONW).

Jako że ustalony przez organy podział areału doprowadził do uzyskania korzyści na gruncie płatności z obu filarów WPR, dodać należy, że w przypadku płatności bezpośrednich cel wsparcia również osiągany jest poprzez wsparcie mniejszych producentów niekorzystających z "efektu skali" i jednocześnie zmniejszenie wsparcia dla większych beneficjentów (pkt 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm. dalej: rozporządzenie nr 1307/2013).

Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał, że trafny był wniosek organów ARiMR, iż działania polegające na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, organy trafnie miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń skarżącego co do motywacji działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:

1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych.

2) Dyrektor Oddziału Regionalnego ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.

3) Trafnie oceniał cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej. W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek powiązanych z J.G. i S.T. To tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków. Zasadnie ustalenia te odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały, że kolejne, dokonywane na przestrzeni lat, zmiany polegające na wstępowaniu nowych osób fizycznych oraz tworzeniu nowych spółek i pozyskiwaniu przez nie praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G. i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym kwotami należnego wsparcia mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian i to w odniesieniu do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe i spójne.

Organ prawidłowo ocenił również skutki kolejnych transferów gruntów w zestawieniu z regulacjami określającymi pułapy wsparcia. Trafnie dostrzegł i wykazał że:

- pomniejszenie areału R. sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T. sp. z o.o. oraz podział R. z przeniesieniem gruntów na rzecz J. sp. z o.o.,

- włączenie się 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T. sp. o.o.),

- w 2016 roku przez Ł.G. i J.G,

- w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: P., D., T., L., P. i Z. ,

doprowadzało do sukcesywnego ograniczenia skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, ograniczeniem finansowych skutków limitów powierzchniowych pozostałych płatności oraz zakazu łączenia określonych programów wsparcia.

Zdaniem Sądu trafny był również wniosek organu, że działania skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Skarżąca korzystała bowiem głównie z usług podmiotów powiązanych i nie posiadała własnego zaplecza technicznego trudno zatem przyjąć by jego działalność mogła służyć zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Działanie skarżącego i podmiotów powiązanych nie służyło również podnoszeniu konkurencyjności. Wyjaśnić bowiem trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15.02.2017 r. II GSK 1518/15). Sąd wnioski te podziela w całości.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest wątpliwości, że ustalony sposób maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, zakazu łączenia przysługujących alternatywnie płatności, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia. Tym samym konkurencyjność w aspekcie szerszym, nie indywidualnym, w istocie zaburza. Uznaje bowiem za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Sąd uznał jednocześnie, że strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu.

Należy bowiem zauważyć, że ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków", podlegał kwestia prowadzenia działalności rolniczej w roku 2019. Jak powyżej wskazano okoliczności podjęcia deklarowanej działalności rolniczej osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych osobom S.T. i J.G. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora Oddziału Regionalnego o tym, że celem zarówno nabycia przez skarżącego własności oraz zawarte przez niego umowy dzierżawy gruntów, było tylko upozorowanie działalności rolniczej w celu maksymalizacji korzyści z płatności.

Oceny poczynionej przez organy ARiMR nie podważa także wyjaśnienie, że S.T. i J.G. powołali 10 spółek, posiadających jedynie grunty (prócz sp. z o.o. J., która posiada jeszcze budynki) w celach biznesowych czy też po to by zatrzeć złe wrażenie spowodowane przestępczą działalnością uprzedniego zarządu Spółek R. sp. z o.o. (obecnie K. sp. z o.o.) i R. Taki argument jest nielogiczny w świetle faktów powoływania w kolejnych latach następnych, licznych spółek.

Twierdzeniom o celu biznesowym rozdrobnienia areału, spowodowanego utrudnionym zarządzaniem dużym podmiotem, a mającego ułatwić prowadzenie działalności rolniczej powołanie do życia spółek zawiadujących mniejszym areałem i prowadzących działalność rolniczą na mniejszą skalę, przeczy ustalenie o braku samodzielności powołanych spółek oraz ich działaniu pod spójnym kierownictwem S.T. i J.G.

Odrzucić należy również argument skargi, iż powstanie licznych spółek miało ułatwić sprzedaż udziałów w ich kapitałach zakładowych. Nie wykazano bowiem, że dokonano by zbycia którejkolwiek spółki wraz z istotną częścią areału. Sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki R., na którą powoływała się skarżąca, dotyczył bowiem - obok innych składników majątkowych - zaledwie ok. 8 ha z ponad 1.600 ha gruntów będących w posiadaniu spółek i zgłaszanych przez nie do płatności również w 2019 roku.

Zaznaczyć również należy - a czemu należy przypisać należy kluczowe znaczenie w ocenie celów jakim służyły transfery gruntów - że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki i podejmowana była działalność rolnicza przez osoby fizyczne powiązane z J.G., pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności. Stopniowo więc optymalizowano areały przypisywane poszczególnym podmiotom. Czyniono to, jak wcześniej wskazano, z instrumentalnym wykorzystaniem regulacji promujących mniejszych producentów oraz w sprzeczności z celami wsparcia.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, że została utworzona w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów.

Zaznaczyć należy, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby mniejszą płatność wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy oraz spraw pozostałych podmiotów powiązanych z J.G. oraz S.T. przemawia za przyjęciem, że utworzenie spółek miało na celu uzyskanie większych dopłat, co ma wpływ na wartość majątku skarżącej spółki, a tym samym rzeczywistą wartość udziałów wspólnika w spółce z o.o. W szczególności świadczy o tym tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie powiązane spółki, ich skład osobowy, organy, siedziba, oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki rolnej.

Sąd nie wyklucza, że stworzenie większej liczby spółek mogło realizować także inne cele niż tworzenie sztucznie warunków do uzyskania płatności (np. późniejsza sprzedaż spółek, ich udziałów lub majątku, poddzierżawa gruntów). Cele te mogą bowiem współtworzyć mechanizm i utrudniać jego identyfikację jako zmierzający do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Innymi słowy, realizacja w ramach stworzonego mechanizmu innych działań, zgodnych bądź niezgodnych z prawem, nie może stać na przeszkodzie możliwości skorzystania przez organy z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013. Raz jeszcze należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten obejmuje zatem również takie sytuacje, w których w ramach działań organizacyjno-prawnych stworzono nie tylko warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego ale także umożliwiono np. optymalizację podatkową, obejście ograniczeń dotyczących nabywania ziemi, czy prowadzenie innej niż rolnicza działalności gospodarczej.

Ponadto - odpowiadając tu na kluczowy zarzut skarżącej, powołującego się w tym zakresie na tezy wyroku TSUE w sprawie C-434/12, a oparty o argument, że celem podziału gospodarstwa nie była wyłącznie maksymalizacja kwot płatności rolnych - WSA w Gorzowie Wlkp. wskazuje, że oceniając, czy nie stworzono "sztucznych warunków", cel działań beneficjenta (w przypadku spółek) należy oceniać nie tylko z punktu widzenia okoliczności powołania danego podmiotu. Sztuczność warunków należy odnosić również do działań późniejszych. Obok celu powołania spółek badać mianowicie należy sens ukształtowania warunków deklarowanej działalności rolniczej we wszystkich aspektach, w szczególności podmiotowym i ekonomicznym, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy tworzone warunki (również w zakresie struktury agrarnej w ramach grupy podmiotów powiązanych) nie są optymalizowane dla uzyskania zwiększeniu kwot wsparcia w porównaniu z przysługującymi w sytuacji, gdyby takich zabiegów nie podjęto. Tym samym, również w rozpoznawanej sprawie ocenie nie podlegały cele powołania znacznej liczby spółek, lecz suma działań składających się na stworzenie takiej struktury gospodarczej (przy wykorzystaniu gruntów, do których rzeczowe i obligacyjne prawa posiadały powiązane kapitałowo i osobowo podmioty), która istniała w momencie składania wniosków, jak również tego, czy obiektywnie da się takim działaniom przypisać inny cel niż maksymalizacja globalnie zsumowanych kwot wsparcia. W przypadku zaangażowanych osób fizycznych badaniu podległy okoliczności dotyczące prowadzenia działalności rolniczej, w szczególności jej rzeczywistego charakteru. Dopiero takie ujęcie stanowi perspektywę oceny istnienia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

O czym już była mowa, w sytuacjach budzących wątpliwości, ocenie podlegają nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z funkcjonowaniem rolnika, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29.04.2021 r., I GSK 1772/18).

Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika natomiast, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą, struktura zasiewów ustalana była w kręgu tych samych osób, a decyzje o zakupach nawozów i materiałów siewnych oraz o wykorzystaniu i sprzedaży płodów rolnych, u wszystkich spółek podejmowała ta sama osoba. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut nie uwzględnienia przez organy szerokiej (globalnej) perspektywy faktycznej, tj. z pominięciem sytuacji faktycznej, w której znajdowała się Spółka w 2013 r., kiedy rozpoczął się proces restrukturyzacji. W ocenie strony skarżącej w dacie tej nie obowiązywały przepisy modulujące powołane przez organ co wyklucza możliwość przyjęcia, że poprzez podział spółki zmierzały wyłącznie ku temu by sztucznie stworzyć warunki do uzyskania płatności.

Pomijając opisaną we wcześniejszym fragmencie niniejszego uzasadnienia kwestię "wyłączności celu", w ocenie Sądu powyższy zarzut jest nieuzasadniony z trzech powodów.

Po pierwsze, podczas dokonywania oceny stworzenia w sposób sztuczny warunków pozwalających na uzyskanie płatności należy przyjąć perspektywę obejmująca wszystkie wnioskujące podmioty i wszystkie płatności, o które podmioty te wnioskowały. Przyjęcie takiego punktu widzenia jest konieczne, ponieważ ocena, czy warunki zostały stworzone sztucznie, nie może dotyczyć okoliczności powstania wyłącznie jednej spółki i jednej płatności. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji Skarżąca jest wyłącznie jednym z podmiotów tworzących opisanych mechanizm, a płatność objęta zaskarżoną decyzją jest jedną z wielu, o które skarżąca się ubiegała. Brak uzyskania korzyści w postaci ominięcia przepisów ograniczających konkretną płatność przez jeden z podmiotów nie oznacza, że cały mechanizm nie narusza art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Po drugie, na gruncie niniejszej sprawy, wspomniana ocena dotyczy płatności na rok 2019, a nie 2013. Oceniając sposób powstania warunków niezbędnych dla uzyskania płatności, należy również wziąć pod uwagę, że część elementów mechanizmu sztucznego ich tworzenia mogła powstać przed jego ostatecznym ukształtowaniem. Zatem okoliczności powstania w 2013 r. jednego ze zmultiplikowanych podmiotów nie mają decydującego znaczenia dla oceny warunków uzyskania poszczególnych płatności przez wszystkie podmioty na gruncie przepisów obowiązujących w 2019 r.

Po trzecie, już w 2013 r. istniał szereg przepisów ograniczających rozmiar płatności. Wskazać należy m.in. § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329), zgodnie z którym płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości:1) 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2) 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha. W dacie utworzenia skarżącej spółki obowiązywały również § 20 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361) oraz § 17a 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 326). Wbrew zatem argumentowi skargi możliwe jest przyjęcie, że już w 2013 r. tworzenie poszczególnych elementów opisanego przez organy mechanizmu, w tym skarżącej Spółki, mogło mieć na celu ominięcie limitów powierzchniowych, degresywnych stawek i modulacji dopłat.

Sąd nie podziela również stanowiska, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona ponieważ organy oparły się na nieprawomocnych decyzjach odmawiających przyznania dopłat za 2017 i 2018 r., pomimo niewyjaśnienia dlaczego odeszły od swojego dotychczasowego stanowiska i po raz pierwszy odmówiły Spółce przyznania dofinansowania, pomimo że takie dofinansowania przyznawały za lata 2013-2016. Zauważyć przy tym należy, że uzasadnienie wspomnianego zarzutu nie wskazuje, jakie to konkretne stanowisko, dotyczące sztucznego stworzenia warunków koniecznych dla uzyskania płatności, zawierają decyzje o przyznaniu dopłat za lata 2013-2016. Natomiast w ocenie Sądu oczywistym jest, że wykrycie naruszenia prawa w trakcie postępowań dotyczących lat późniejszych, nie może zostać zignorowane wyłącznie z tego powodu, że naruszenie to umknęło uwadze organów w trakcie wcześniejszych postępowań. W wypadku dopłat, przepisy prawa umożliwiają naprawienie wspomnianego uchybienia organów czy to w drodze wznowienia postępowania, czy też postępowania zmierzającego do zwrotu nienależnie pobranych płatności. W niniejszej sprawie organy wyczerpująco uzasadniły dlaczego, ich zdaniem, strona skarżąca i pozostałe powiązane z nią podmioty, wspólnie sztucznie stworzyły warunki konieczne dla uzyskania płatności za lata 2017-2019. W ocenie Sądu, wyjaśnienie czy i dlaczego naruszono art. 60 rozporządzenia 1306/2013 w przypadku płatności za lata 2013-2016, powinno znaleźć się w decyzjach dotyczących tych lat, wydanych na podstawie art. 145 K.p.a. albo art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019r., poz. 1505 ze zm.).

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia § 2 ust. 1 w zw. z § 3 ust. 4 i 6 rozporządzenia ONW w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 4 ustawy PROW w zw. z art. 7, art. 8 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu zarzut ten jest o tyle chybiony, że w zaskarżonej decyzji w istocie nie zakwestionowano istnienia przesłanki przyznania płatności czyli posiadania gruntów rolnych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 ma zastosowanie w przypadku formalnego spełnienia przesłanek do uzyskania wsparcia, lecz przy jednoczesnym stwierdzeniu, że wykreowano określony stan faktyczny dla uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia. W sytuacji niewykazania przez wnioskodawcę, że jest posiadaczem gruntów, odmowa przyznania płatności powinna znaleźć podstawę prawną bezpośrednio w przepisach dotyczących płatności: tu płatności ONW. Przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności. Gdyby rzeczywiście skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem, to nie przysługiwałyby jej płatności, gdyż nie spełniałaby warunków określonych w § 2 rozporządzenia ONW. Wówczas zupełnie bezprzedmiotowe byłoby badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 (por. wyr. WSA w Warszawie z 22.12.2014 r., VIII SA/Wa 878/14).

Odnosząc się do podniesionej w uzupełnieniu skargi piśmie z dnia [...] grudnia 2021 argumentacji wskazującej, że celem podziału gospodarstw rolnych R. oraz R., mając na uwadze sytuację finansową w jakiej znalazły się te spółki w 2012r. i 2013r. było podjęcie działań restrukturyzacyjnych mających na celu zapewnienie ich płynności finansowej, uregulowania części zobowiązań oraz zachowania gospodarstw rolnych. Zdaniem Skarżącej, w efekcie podjętej restrukturyzacji doszło do utworzenia nowych podmiotów, których powstanie było uwarunkowane innymi okolicznościami niż ominięcie limitów płatności i uzyskanie wyższych płatności. Skarżąca jednocześnie przedkładając prywatną opinię z dnia [...] lipca 2021 wniosła o uznanie jej jako rozwinięcie stanowiska Skarżącej wykazującej, że proces restrukturyzacji R. oraz R., obejmujący podział gospodarstw rolnych na mniejsze, miał na celu ratowanie spółek przed upadłością, utratą majątku, utratą ziemi, a zatem miał na celu charakter działań naprawczych podjętych z uwagi na złą sytuację finansową.

Sąd dokonując oceny zaprezentowanej opinii stanowiącej, co podkreśliła sama skarżąca, uzupełnienia jej stanowiska, dokonał jej oceny mając jedynie na uwadze twierdzenia Skarżącej. W tym miejscu podkreślić również należy, że o tym jakie dokonywać decyzje w stosunku do majątku spółki dotyczące jak w tym przypadku

"restrukturyzacji" poprzez podział spółek w trybie art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. (podział poprzez wydzielenie) podejmują organy spółek. W rozpoznawanej sprawie.

te samodzielne decyzje organów spółek, mając na uwadze wystąpienie o dopłaty muszą podlegać także ocenie przez organy rozpoznające złożone wnioski.

Przypomnieć należy, że podział spółek kapitałowych regulują art. 528-5501 k.s.h. Skarżąca wskazała, że zastosowanie miała regulacja z art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. Zgodnie z tą regulacją podział może być dokonany przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę lub na spółkę nowo zawiązaną (podział przez wydzielenie). Z regulacji art. 531 § 5 k.s.h. wynika, że z dniem podziału bądź

z dniem wydzielenia wspólnicy spółki dzielonej stają się wspólnikami spółki przejmującej wskazanej w planie podziału. Dla oceny stanowiska zaprezentowanego przez Skarżącą istotna jest regulacja art. 546 § 1 k.s.h., zgodnie z nią za zobowiązania przypisane w planie podziału spółce przejmującej lub spółce nowo zawiązanej spółka dzielona oraz pozostałe spółki, na które został przeniesiony majątek spółki dzielonej, odpowiadają solidarnie przez trzy lata od dnia ogłoszenia o podziale. Odpowiedzialność ta jest ograniczona do wartości aktywów netto przyznanych każdej spółce w planie podziału.

Wskazane powyżej regulacje stają w sprzeczności z oceną uzasadnienia podjęcia działań naprawczych w sytuacji finansowej spółek R. sp. z o.o. oraz R. sp. z o.o., zgodnie z, którą "ochrona interesów gospodarczych wymagała w takiej sytuacji odseparowania poszczególnych działalności i związanych z nimi majątku, tak aby potencjalne dalsze roszczenia osób trzecich nie doprowadziły do zaangażowania w ten proces całego potencjału produkcyjnego gospodarstw rolnych. Celowym było podjęcie takich działań, aby potencjalne roszczenia skierowane zostały do wyodrębnionej części majątku produkcyjnego, nie zakłócając jednocześnie możliwości prowadzenia działalności rolnej odseparowane do innych podmiotów obszary produkcji. Dzięki takiej strategii, nieznane jeszcze, potencjalne przyszłe roszczenia osób trzecich mogłyby zostać zaspokojone kosztem wyodrębnionych składników jednego podmiotu nie naruszając przy tym integralności organizacyjnej i majątkowej pozostałych spółek. Takie rozwiązanie umożliwiało z jednej strony niezakłóconą działalność rolną w ramach jednej struktury organizacyjnej, a z drugiej strony dawało możliwość zaspokojenia potencjalnych wierzycieli z majątku pozostałego po wyodrębnieniu nowych podmiotów" ( str.4 - 5 załączonej do uzupełnienia skargi opinii, k. 302-303 akt sądowych).

W tym miejscu należy podkreślić, że istotnym elementem podziału spółki jest plan podziału, który zakłada przeniesienie majątku spółki dzielonej na spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną. Podział składników majątku dotyczy zarówno aktywów, jak i pasywów (art. 534 § 1 pkt 7 k.s.h.). Jeżeli plan podziału przypisuje którejś spółce przejmującej lub spółce nowo zawiązanej zobowiązania, to spółki te nie ponoszą samodzielnie odpowiedzialności, ale są posiłkowane odpowiedzialnością pozostałych spółek, na które też został przeniesiony majątek spółki dzielonej, a także spółki dzielonej (w przypadku podziału przez wydzielenie).

Przepis ten ma przeciwdziałać tworzeniu centrum zysków i centrum strat, jakie mogłyby powstać po podziale (A. Kidyba (w:) Kodeks, 2001, s. 856).

"Przepis art. 546 § 1 k.s.h. obejmuje swoim zakresem zastosowania wszystkie zobowiązania, nie wprowadzając co do tego żadnych dodatkowych wymagań. Oznacza to, że chodzi tu zarówno o zobowiązania wymagalne przed dniem podziału (wydzielenia), jak i niewymagalne w tym momencie. Bez znaczenia jest również to, czy są to zobowiązania o charakterze pieniężnym czy niepieniężnym (M. Baszczyk, Odpowiedzialność spółek uczestniczących w podziale za zobowiązania przypisane w planie podziału – uwagi na tle brzmienia art. 546 § 1 k.s.h., Mon. Praw. 2017, nr 16, s. 890).

Odpowiedzialność spółek jest jednak ograniczona do wartości aktywów netto przyznanych każdej spółce. Spółki ponoszą więc odpowiedzialność całym swoim majątkiem, ale tylko w takim zakresie, w jakim zostały "wyposażone" w aktywa.

W obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości fakt, że przepis ten odnosi się do zobowiązań spółek dzielonych zarówno przy podziale przez rozdzielenie, jak i przez wydzielenie (tak na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego K. Osajda, Ochrona wierzycieli spółek kapitałowych w orzecznictwie Sądu Najwyższego, PPH 2017, nr 9, s. 16–18; M. Baszczyk, Odpowiedzialność spółek..., op. cit., s. 890; odmiennie jednak A. Witosz, Wpływ podziału..., op. cit., s. 23–32; M. Kidacka, Podział spółki..., op. cit., s. 1153; J.A. Strzępka, M. Żaba, Sukcesja..., op. cit., s. 17–18). Stanowisko, zgodnie z którym komentowany przepis ma zastosowanie do podziału przez wydzielenie, znalazło odzwierciedlenie także w orzecznictwie (zob. postanowienie SN z dnia 19 maja 2016 r., III CZP 20/16, LEX nr 2075715; orzeczenie SA w Lublinie z dnia 16 października 2013 r., I ACa 416/13, LEX nr 1388883). Odpowiednio stosowany do podziału przez wydzielenie art. 546 § 1 k.s.h. chroni wierzycieli spółki dzielonej przed niekorzystnym podziałem majątku (aktywów i pasywów) w trakcie procedury podziału. Pozwala on przyjąć odpowiedzialność solidarną spółek uczestniczących w podziale przez wydzielenie, w tym odpowiedzialność spółki wydzielającej. Jest to istotne szczególnie dla przypadku podziału spółki przez wydzielenie nowej spółki, gdyż plan podziału sporządza wyłącznie jeden podmiot, tj. zarząd spółki dzielonej (tak P. Pinior, Glosa do wyroku SN z dnia 28 kwietnia 2016 r., V CSK 524/15, OSP 2017, z. 4, s.41). (patrz Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych Opublikowano: LEX/el. 2022). Z powyższego wynika, że uzasadnienie podjętych działań naprawczych, w postaci podziału spółek przez wydzielenie, nie chroni jednak całego majątku spółki dzielonej istniejącego przed podziałem przed odpowiedzialnością wobec istniejących czy potencjalnych wierzycieli. Ponadto zwrócić należy uwagę, że skumulowana strata na działalności na koniec roku 2013r. była spowodowana w znacznym zakresie szkodą spowodowaną zawieraniem przez działający do grudnia 2012r. zarząd spółki, któremu w postępowaniu karnym wykazano zawieranie fikcyjnych umów zleceń i zakupu towarów, wycenioną przez prokuraturę na kwotę 3,5 mln złotych, a Skarżącą spółkę 6 mln. Złotych. Zatem główną przyczyną powstałej straty nie była podstawowa działalność dzielonych spółek tylko bezprawna działalność osób zarządzających majątkiem. Ta przyczyna jednak na skutek zmiany zarządu, została usunięta.

W uzupełnieniu skargi z dnia [...] grudnia 2021r., podniesiono również,

że restrukturyzacja spółek była wieloobszarowa związana z ograniczeniem profilu działalności, sprzedażą części aktywów ( sprzedaż maszyn, urządzeń, stada bydła , krów zapasów itp.), w celu ekonomicznego i gospodarczego wzmocnienia pozycji spółek rolnych i zapewnienia im płynności finansowej na dalszą działalność.

Z powyższego wynika, że wzmocnienia płynności finansowej, gospodarczej uzyskano za pomocą sprzedaży części majątku, co nie wymaga podziału spółek.

Podkreślić również należy, że w uzupełnieniu skargi Skarżąca podniosła, że już w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w tym przepisu art. 7 przewidującego zasadę wprowadzenia modulacji w płatnościach bezpośrednich oraz art. 11 regulującego zasady ustanowienia współczynnika korygującego do pozyskania płatności występowała już od 2008r. o przyznanie płatności, zatem gdyby cel podziału był taki, na który wskazuje organ logiczne i uzasadnione ekonomicznie byłoby dokonanie tego podziału wcześniej już od 2008r. Organy zdaniem Skarżącej nie wyjaśniły jakie szczególne okoliczności wystąpiły w 2013r. (a nie z okresu wcześniejszego, gdy wprowadzono zasady modulacji płatności bezpośrednich). Odnosząc się do zarzutu należy zwrócić uwagę, na okoliczność, która nie wystąpiła wcześniej, była zmiana zarządu Skarżącej spółki. Z pełnego odpisu z rejestru przedsiębiorców Numer KRS : [...] wynika, że wpisem nr [...] dokonanym [...] stycznia 2013r., wprowadzono zmiany w zarządzie skarżącej spółki jako prezesa zarządu wykreślono L.G., a jego miejsce wpisano S.T., tym samym wpisem ustanowiono J.G. samoistnym prokurentem ( k. 45, 45v akt sądowych).

Powyższe wywody bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.

Sąd końcowo wyjaśnia, że oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zatem zastępowaniu organu w obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz ocenie, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, weryfikacji jego kompletności oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego (wyr. NSA z 30.03.2021 r., II FSK 3216/18). Innymi słowy, celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego. W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że w drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego (wyrok NSA z 8.02.2022 r., I OSK 696/21). Kognicja sądu administracyjnego obejmuje kontrolę legalności działalności organów administracji. Zasadniczo odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie kontroli podlegała decyzja rozstrzygająca w przedmiocie wniosku o płatności. W postępowaniu tym organ zgromadził dostępne dowody, zaś poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących szczegółów działalności prowadzonej przez spółkę, a w konsekwencji istnienia przesłanek wynikających z § 2 rozporządzenia ONW, uniemożliwiło nieprzedstawienie dokumentów dotyczących tych kwestii przez skarżącą i to pomimo wezwania ze strony organu I instancji. Dokumentów tych, jak twierdzi skarżąca, nie przedstawiła przez pomyłkę. Domagając się przeprowadzenia ich przez Sąd, żąda w istocie nie tyle kontroli ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, lecz poczynienia tych ustaleń. Jak wspomniano, wykracza to poza dopuszczalny zakres uzupełniającego postępowania dowodowego.

Sąd oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania oparty o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. tj. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez NSA w analogicznej sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności za rok 2017. Trzeba bowiem zaakcentować, że zawieszenie o którym w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, o czym świadczy stwierdzenie "sąd może". A zatem Sąd może, a nie jest zobligowany zawiesić postępowanie w tym przypadku. Co jednak najistotniejsze, Sąd nie dostrzega by w sprawie zaistniała kwestia prejudycjalna. Należy w tym miejscu choćby wskazać choćby na uchwałę NSA z 24.11.2008 r. (sygn. akt II FPS 4/08) w której przyjęto, że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z opisanych przyczyn Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).