Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1030/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2 , art. 145 par. 3,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 pkt 2 i 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń wypłaconych z tytułu prawa do świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...] . nr [...] Prezydent Miasta S. (dalej organ pierwszej instancji) uznał, że wypłacone świadczenia z tytułu prawa do świadczenia wychowawczego przyznane I. N. (dalej wnioskodawczyni, strona lub skarżąca) na dziecko J. N. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. na podstawie decyzji [...] z dnia [...] w kwocie 3.000,00 złotych były nienależnie pobranymi świadczeniami. Wskazał, że strona jest zobowiązana do zwrotu: 1) za miesiąc kwiecień 2016 r. – świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł + odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia 1 maja 2016 r., 2) za miesiąc maj 2016 r. – świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł + odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia 1 czerwca 2016 r., 3) za miesiąc czerwiec 2016 r. – świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł + odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia 1 lipca 2016 r., 4) za miesiąc lipiec 2016 r. – świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł + odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia 1 sierpnia 2016 r., 5) za miesiąc sierpień 2016 r. – świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł + odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia 1 września 2016 r., 6) za miesiąc wrzesień 2016 r. – świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł + odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia 1 października 2016 r. Podał, że powyższą kwotę należy zwrócić w terminie 14 dni liczonych od dnia uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniu wskazał, że w związku z otrzymanym pismem z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, z którego wynika, iż od 1 kwietnia 2013 r. do 31 marca 2017 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec T. N. w państwie [...] ustalono, że świadczenia wychowawcze w okresie od 1 kwietnia do 30 września 2016 r. zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Z tego względu świadczenia wychowawcze wskazane w petitum decyzji są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia wskazując, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że świadczenie wychowawcze zostało nienależnie pobrane. Argumentowała, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wskazała, że jej mąż przebywa za granicą, a mimo to Prezydent Miasta S. nie przekazał jej wniosku do ROPS i przyznał jej świadczenie wychowawcze. Stwierdziła, że nie może ponosić negatywnych skutków błędów popełnionych przez organ.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej organ odwoławczy lub Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji – wadliwie wskazując, że jest to decyzja z dnia [...] (winno być: 14 sierpnia 2017 r.).

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał treść decyzji pierwszoinstancyjnej oraz syntetycznie opisał treść odwołania. Kolejno zacytował art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm., dalej ustawa), eksponując ust. 2 pkt 3 tego przepisu prawnego. Następnie wskazał, że organ pierwszej instancji w dniu 26 stycznia 2017 r. - działając na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy - decyzją nr [...] uchylił stronie od 1 kwietnia 2016 r. prawo do świadczenia wychowawczego przyznane decyzją nr [...] z dnia [...] Decyzja ta jest ostateczna. Następnie w dniu [...] Marszałek Województwa Śląskiego decyzją nr [...] odmówił stronie prawa do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego) w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 marca 2017r. na dziecko J. N. Tę decyzję Kolegium utrzymało w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] decyzja ROPS stała się ostateczna. Kolegium stwierdziło, że tym samym zmaterializowała się wynikająca z art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy przesłanka uznania wypłaconych w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. świadczeń wychowawczych jako świadczeń nienależnie pobranych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podała, że przedmiotem zaskarżenia są dwie decyzje Kolegium: wyżej opisana decyzja z dnia [...] oraz decyzja z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] odmawiającą stronie prawa do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego) w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 marca 2017 r. na dziecko J. N. Wskazała, że wnosi o łączne rozpoznanie skarg w jednym postępowaniu – do czego Sąd się nie przychylił, dokonując rozdzielenia skargi. W niniejszym postępowaniu rozpoznano skargę na decyzję z [...]

W skardze wniesiono o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego z dnia [...] i wstrzymanie wykonania tej decyzji. Stawiając zbiorczo zarzuty, co do obydwu decyzji skarżąca podała, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik, a to art. 25 ustawy poprzez ustalenie, że pobrane przez skarżącą świadczenie rodzinne jest nienależne. Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym zakresie podkreślono również obowiązki organu odwoławczego, których niedopełnienie skutkowało naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Prezentowana w uzasadnieniu skargi argumentacja zmierzała przede wszystkim do wykazania bezprawności żądania zwrotu pobranego świadczenia w szczególności ze względu na fakt, iż skarżąca we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego ujawniła fakt przebywania jej męża poza granicami kraju, w państwie w którym znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a organ pierwszej instancji nie wypełnił obowiązku zwrócenia się do ROPS. Podała, że o zaniechaniu organu dowiedziała się po wydaniu decyzji zobowiązującej ją do zwrotu świadczenia. Stwierdziła, że nie może ponosić odpowiedzialności za niekompetencję urzędników. Nadto powołała się na poglądy judykatury, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby je otrzymującej (zła wiara). Podkreśliła, że świadczenia zostały zużyte zgodnie z przeznaczeniem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełnym zakresie prezentowane w sprawie stanowisko i argumentację.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Nadmienić trzeba, że prawomocnym wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1029/17 tutejszy Sąd uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia[...] . odmawiającą I. N. prawa do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 marca 2017 r. na dziecko J. N. W tym wyroku nie kwestionowano stanowiska organów, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; powodem uchylenia były niedostatki postępowania w zakresie ustalenia reguły pierwszeństwa w przypadku zbiegu świadczeń.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej, będący radcą prawnym wnosił i wywodził jak w osobistej skardze skarżącej. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. stanowi, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

W okolicznościach tej sprawy Sąd ocenił, że istnieje podstawa zarówno do stwierdzenia nieważności decyzji organów obydwu instancji, ponieważ zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.), jak i do umorzenia postępowania administracyjnego.

Art. 156 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Sąd stwierdza, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a decyzja organu odwoławczego - utrzymując ją w mocy - rażąco narusza prawo. Postępowanie wszczęte przez niewłaściwy organ jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

Sprawa toczyła się na podstawie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 25 ust. 1, 2 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (ust. 1).Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się: 1) świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania; 1a) świadczenie wychowawcze wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 3a; 2) świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; 3) świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze; 4) świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego; 5) świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję (ust. 2).

Sąd wskazuje, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] uznająca, że wypłacone świadczenia z tytułu prawa do świadczenia wychowawczego przyznane I. N. na dziecko J. N. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. na podstawie decyzji [...] z dnia [...] w kwocie 3.000,00 złotych były nienależnie pobranymi świadczeniami i nakazująca ich zwrot została oparta na przesłance nienależnego pobrania świadczenia wychowawczego określonej w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy. Organ pierwszej instancji tę przesłankę łączył z okolicznością, iż od 1 kwietnia 2013 r. do 31 marca 2017 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec T. N. w państwie[...]. Kolegium słusznie uznało, że organ pierwszej instancji wadliwie zidentyfikował przesłankę uznania świadczeń za nienależnie pobrane. Właściwą bowiem jest przesłanka określona w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Przypomnieć trzeba, że w tej sprawie niekwestionowana jest okoliczność, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z tego powodu organ pierwszej instancji w dniu [...] działając na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy - decyzją nr [...] uchylił stronie od 1 kwietnia 2016 r. prawo do świadczenia wychowawczego przyznane decyzją nr [...] z dnia [...] Decyzja ta jest ostateczna. Następnie sprawa w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego toczyła się już przed Marszałkiem Województwa Śląskiego.

W myśl art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze wydaje decyzje w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis ten wprowadza na zasadzie szczególnej właściwość marszałka województwa w sprawach świadczeń wychowawczych, jako wyjątek w stosunku do ogólnej zasady właściwości wójta.

Koresponduje z nim art. 16 ustawy, który szczegółowo reguluje kompetencje organów w przypadku, gdy zachodzi potrzeba stwierdzenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz konsekwencje ustaleń dokonanych w tej kwestii.

Zgodnie z tym przepisem prawnym w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa (ust. 1). W przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 4). W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 11 (ust. 5). W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6). W przypadku, o którym mowa w ust. 6, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 7). W przypadku gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego - w przypadku, o którym mowa w ust. 1; 2) informuje o tym fakcie organ właściwy - w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (ust. 8). Organ właściwy w przypadku, o którym mowa w ust. 8 pkt 1, ustala prawo do świadczenia wychowawczego od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 (ust. 9). Marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio (ust. 10). W przypadku zwrotu przez instytucję państwa, o którym mowa w ust. 1, nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego marszałek województwa może umorzyć pozostałą kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w całości lub w części, w szczególności jeżeli pozostała kwota wynika z różnicy kursowej (ust. 11).

Jak z powyższego wynika w sprawie, w której mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, marszałek województwa jest organem właściwym do ustalenia i dochodzenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (art. 16 ust. 10 ustawy).

Ponieważ w badanej sprawie nie budzi żadnej wątpliwości, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają w niej zastosowanie Marszałek Województwa Śląskiego był organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia i dochodzenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Natomiast postępowanie w sprawie wszczął i wydał decyzję w pierwszej instancji Prezydent Miasta S. Decyzja z dnia [...] nr [...] została więc dotknięta wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości: art. 16 ust. 10 ustawy w związku z art. 19 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej przestrzeganie z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W orzecznictwie przyjęto, że przepisy normujące właściwość organów administracji mają charakter bezwzględnie obowiązujący i naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu aktu administracyjnego powoduje nieważność tego aktu bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 29 listopada 1999 r., V SA 955/99, LEX nr 49943; teza druga wyroku NSA z 20 sierpnia 1998 r., II SA 701/98, LEX nr 41872; wyrok NSA z 3 kwietnia 1998 r., II SA 207/98, LEX nr 41755; wyrok NSA z 7 października 1982 r., II SA 1119/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 95; teza druga wyroku NSA z 12 lipca 1994 r., II SA 781/93, OSP 1995, nr 1, poz. 25). W stosunku do tej decyzji nie zachodziły przesłanki negatywne określone w art. 156 § 2 k.p.a. Powyższe ustalenia skutkowały stwierdzeniem jej nieważności.

Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. pomimo faktu, iż decyzja ta była dotknięta wadą kwalifikowaną. Pozostawienie w obrocie takiej decyzji i zaakceptowanie pierwszoinstancyjnego załatwienia sprawy przez organ niewłaściwy wyczerpuje przesłankę rażącego naruszenia prawa, a to art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Utrzymano bowiem w mocy decyzję tak oczywiście wadliwą, że w żadnym przypadku nie mogła być sanowana na etapie odwoławczym. Przestrzeganie właściwości jest elementarnym obowiązkiem każdego organu, a naruszenia w tym zakresie oceniane są jako najcięższe uchybienia i wadliwości. Zignorowanie tych naruszeń organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy wyczerpuje przesłankę rażącego naruszenia prawa przez ten organ. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (zob. np. wyrok NSA z 28 czerwca 2011 r., II GSK 725/10, LEX nr 1083380; wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., II OSK 1046/10, LEX nr 1083498). Tak właśnie trzeba ocenić decyzję utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez niewłaściwy organ. Dlatego Sąd stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nr [...] z dnia [...] ze względu na jej dotknięcie wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W stosunku do tej decyzji również nie zachodziły przesłanki negatywne określone w art. 156 § 2 k.p.a.

Jedynym prawidłowym sposobem zakończenia postępowania zainicjowanego przez organ niewłaściwy jest jego umorzenie ponieważ postępowanie jest bezprzedmiotowe; w żadnym przypadku nie może zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem odpowiadającym prawu. Dlatego Sąd umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. stwierdził nieważność decyzji ją poprzedzającej. Na podstawie art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne.