Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 2625/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA O. Wierzbicka, Sędziowie NSA B. Gorczycka-Muszyńska (spr.), T. Wykowski, Protokolant K. Sikora, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, czy nieruchomość podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz W. A. kwotę 500 zł ( pięćset zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. w powołaniu na przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1945 r. Nr. 3 poz. 13 ze zmianami) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. Nr 10 poz. 51) orzekł, że nieruchomość ziemska pn. " [...]" podlega pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e pow. dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu podano, że ogólny obszar wym. nieruchomości wynosił zarówno w dniu 1 września 1939 r. jak i w dacie wejścia w życie dekretu - 13.IX.1944r.-71,08 ha.

Nieruchomość ta spełniała więc warunki określone w art. 2 ust.l lit. e pow. dekretu.

Odwołanie od tej decyzji wniósł W. A.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do zarzutów i twierdzeń zawartych w odwołaniu, a dotyczących ustalenia kto był właścicielem om. majątku - organ odwoławczy podał, że " jak wynika z zawiadomienia [...] Banku Ziemskiego z dnia [...] marca 1939 r. nieruchomość ziemska [...] należała do M. A. i Z. M.. W dniu [...] czerwca 1939 r. nieruchomość ta została poddana licytacji, w wyniku, której najwyższą cenę zaoferował K. Z. i nabył on prawo nabycia nieruchomości poprzez zaoferowanie najwyższej ceny. Następnie aktem notarialnym Nr. [...] z dnia [...] czerwca 1939 r. K. Z. swoje prawa do majątku przekazał na rzecz F. A., co potwierdzają także pisma [...] Banku Ziemskiego. Nie wynika natomiast z akt sprawy, aby własność nieruchomości została przeniesiona na rzecz K. Z. a następnie na rzecz F. A., którego następcą prawnym jest odwołujący się W. A.

Skargę na tę decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. A. który zarzuca, że:

- postępowanie w sprawie przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej

prowadzone było pod nieobecność F. A. i błędnie przyjęto,

że właścicielem był M. A. podczas gdy faktycznie właścicielem

był F. A. i W. P.

- M. A. nie był już właścicielem od 1938 r.

- z aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1939 r. wynika, ze K. Z. był już właścicielem majątku w dniu [...] czerwca 1939 r. (zaśw. banku z [...].V.39) i w dniu [...] czerwca 1939 r. wym. aktem notarialnym nabyte prawo własności przekazał F. A. F.A. sprzedał z majątku [...] W. P. 25 ha a zatem - w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej majątek [...] miał obszar ok. 45 ha. Przejecie tego majątku na cele reformy rolnej nastąpiło wiec z naruszeniem dekretu PKWN. W odpowiedzi na skargę organ odwołujący wniósł ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna z innych przyczyn, niż w niej podniesione, które Sąd obowiązany był uwzględnić z urzędu. W sprawie nie zostały bowiem wyjaśnione okoliczności mające istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Podstawę materialno - prawną ocenianej decyzji stanowi przepis § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Przepis ten stanowi, że orzeczenie stwierdzające, czy dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art.2 ust. 1 pkt. e dekretu o reformie rolnej wydawane jest na wniosek strony. Stroną w tym postępowaniu jest osoba fizyczna lub prawna posiadająca interes prawny. Jest nią wiec właściciel lub następca prawny właściciela przedmiotowej nieruchomości. W sprawie niniejszej wnioski w sprawie zgłoszone zostały przez H. P., córkę M. A. ( wniosek z dnia [...] kwietnia 1000 r.) oraz przez W. A., spadkobiercę F. A. Między tymi osobami nie było zgodności co do tego, kto był właścicielem przedmiotowego majątku wg stanu na dzień [...] września 1944 r.: F. A. czy M. A.. Do akt sprawy nie zostało dołączone zarządzenie o wszczęciu postępowania w sprawie. Nie można zatem stwierdzić na czyj wniosek organ I instancji wydał decyzję w sprawie. Nie wskazano tego w sentencji ani w uzasadnieniu decyzji.

W rozdzielniku decyzji wymieniono obydwie ubiegające się osoby: H. P. c. M. i W. A., następcę prawnego F. Organ orzekający nie zawarł w uzasadnieniu decyzji żadnych ocen dotyczących ustalenia , kto był właścicielem przedmiotowego majątku, a zatem nie wyjaśnił kwestii podstawowej dla rozstrzygnięcia sprawy, który z wniosków zgłoszonych w sprawie ( H. P. czy W. A.) wniesiony został przez osobę do tego legitymowaną (mającą przymiot strony) a który podlegał oddaleniu. Dane wynikające z akt sprawy są niespójne. W zaświadczeniu Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia [...] lipca 1946 r. ( k. 30 akt parcelacji majątku) podano, że " wg danych Urzędu" nieruchomość ziemska [...] stanowi własność M. A.. W piśmie zaś [...] Banku Ziemskiego SA z dnia [...] czerwca 1939 r. adresowanym do M. A. Bank zaświadcza, że om. nieruchomość została sprzedana przez Zarząd Banku z licytacji i jej nabywcą jest F. A.

W piśmie tym podano, że nieruchomość ta należała do M. A. " i innych". W zawiadomieniu o wystawieniu nieruchomości na licytację ( pismo z dnia [...] marca 1939 r.) podano, że om. nieruchomość stanowi współwłasność M. A. i M. Z. Z kolei w zaświadczeniu [...] Banku Ziemskiego z dnia [...] czerwca 1939 r. stwierdzono, że najwyższą cenę na licytacji nieruchomości zaoferował K. Z. -W dniu [...] czerwca 1939 r. aktem notarialnym K. Z. dokonał cesji prawa do nabycia nieruchomości - na rzecz F. A. ( wbrew twierdzeniom skargi - nie jest to umowa kupna - sprzedaży przenosząca własność nieruchomości). Wyjaśnienie i ocena tej kwestii miały istotne znaczenie dla wyniku sprawy [...] oceny czy i który ze zgłoszonych wniosków podlegał oddaleniu jako nie pochodzący od strony a który stanowił podstawę do rozpatrzenia sprawy co do istoty i wydania orzeczenia merytorycznego.

Dokonanie oceny w wsk. kwestii miało także istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia organu II instancji.

Obowiązkiem organu odwoławczego jest bowiem przede wszystkim ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, a wiec m.in. czy zostało wniesione przez podmiot mający legitymację do wniesienia tego środka zaskarżenia. Oczywiście niedopuszczalne jest odwołanie wniesione przez osobę nie mającą takiej legitymacji. Jeżeli jednak wnoszący odwołanie twierdzi, ze decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu prawnego to wówczas istnieje podstawa do wszczęcia postępowania odwoławczego, w przypadku gdy twierdzenie wnoszącego odwołanie nie znajdowało podstaw w normach prawa materialnego - organ II instancji winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Tymczasem w sprawie niniejszej mimo, ze organ odwoławczy podał w motywach, iż w jego ocenie nieruchomość nie stanowiła własności F. A., z czego wynikało, że W. A. nie był legitymowany do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji rozstrzygającej sprawę co do istoty - rozpoznał odwołanie i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do czasu jednoznacznego ustalenia czyją własność stanowiła przedmiotowa nieruchomość wg stanu na dzień 13 września 1944 r. -rozstrzygnięcie sprawy co do istoty nie jest możliwe. Nie jest bowiem możliwe dokonanie ustalenia czy wniosek pochodzi od strony. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w przypadku stwierdzenia iż wg stanu na dzień 13 września 1944 r. nieruchomość stanowiła współwłasność - wniosek o wydanie orzeczenia, przewidzianego w § 6 pow. rozporządzenia powinien pochodzić od obydwu tych osób, będących współwłaścicielami lub ich następców prawnych. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153 poz.1270) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu 1 instancji, orzekając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 pow. ustawy.