Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 114/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Spraw Zagranicznych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 14
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spraw.) Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Adam Lipiński Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 grudnia 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2012 r. A. G., nawiązując do odpowiedzi z dnia 7 grudnia 2012 r. otrzymanej od organu na jego wcześniejszy wniosek, wystąpił do Ministra Spraw Zagranicznych na podstawie art. 61 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej o udzielenie informacji:

1. Na jakiej podstawie Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski na forum Rady ds. Zagranicznych UE poprosił Catherine Ashton o podkreślenie podczas szczytu UE - Rosja 21/12 potrzeby niezwłocznego zwrotu wraku;

2. Skąd wynika brak kompetencji MSZ do zwrócenia się o pomoc międzynarodową w sprawie zwrotu wraku oraz rejestratorów lotu Tu-154M, skoro z ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, w dziale sprawy zagraniczne zapisano - reprezentowanie i ochrona interesów Rzeczypospolitej Polskiej za granicą, w tym także przed sądami i trybunatami międzynarodowymi, z wyłączeniem organów sądowych Unii Europejskiej i Trybunału Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA);

3. Czy działania na rzecz zwrotu wraku oraz rejestratorów Tu-154M nr 101, nie leżą w interesie Rzeczpospolitej Polskiej;

4. Czy Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Warszawie nie zwracała się do MSZ z prośbą o pomoc międzynarodową w kwestii zwrotu wraku, czy też rejestratorów Tu-154M nr 101, czy też innych przedmiotów pozostałych w dyspozycji Federacji Rosyjskiej bądź też Międzypaństwowy Komitet Lotniczy MAK;

5. Czy brak kompetencji, o którym mowa w piśmie MSZ z dnia 7 grudnia 2012 r. wynika z ustalonej na Radach Ministrów polityki państwa i jest skutkiem realizacji zaplanowanych działań rządu (zgodnie z ustawą z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów).

Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że wnosi o przesłanie powyższych informacji na podany przez niego adres korespondencyjny.

W odpowiedzi na powyższy wniosek organ w piśmie z dnia 31 grudnia 2012 r. poinformował wnioskodawcę, że:

1. Odpowiedź Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia 7 grudnia br. informująca, iż MSZ nie występował do UE oraz NATO, ONZ i innych organizacji międzynarodowych z prośbą o zwrot wraku jest prawdziwa, ponieważ Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski podjął decyzję o zwróceniu się w tej sprawie do pani C. Ashton później.

2. Stwierdzenie, iż śledztwo w sprawie katastrofy smoleńskiej nie znajduje się w kompetencji MSZ, jest prawdziwe. Śledztwo to prowadzi Prokuratura Wojskowa. Do kompetencji MSZ należy reprezentowanie i ochrona interesów RP za granicą, dlatego też MSZ wspierało prokuraturę we wszystkich działaniach, o które prosili polscy prokuratorzy.

3. Działania na rzecz zwrotu wraku oraz rejestratorów leżą w interesie RP.

4. Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Warszawie prosiła MSZ, by informacje na temat śledztwa ogłaszał publicznie wyłącznie przedstawiciel Prokuratury.

Po otrzymaniu powyższej odpowiedzi A. G., powołując się na art. 16 ust. 2 oraz art. 17 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wystąpił do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku tym zarzucił, że udzielone przez organ odpowiedzi nie są odpowiedzią na zadane przez niego pytania. Skoro MSZ nie ma kompetencji do występowania do Unii Europejskiej w kwestii pomocy związanej ze zwrotem wraku Tu-154M nr 101, to na jakiej podstawie minister Radosław Sikorski zwrócił się o pomoc do p. Catherine Ashton o podkreślenie podczas szczytu UE-Rosja 21/12 potrzeby niezwłocznego zwrotu wraku. Zwrócił się też o określenie przyczyn nieskorzystania z możliwości zwrócenia się o pomoc w kwestii zwrotu wraku oraz rejestratorów samolotu Tu-154M nr 101, do instytucji, czy też podmiotów zagranicznych tj.: Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego, Unia Europejska, Stany Zjednoczone Ameryki (USA), Organizacja Narodów Zjednoczonych.

Wnioskodawca podkreślił, że zarówno wrak, jak i rejestratory samolotu Tu-154M nr 101 są przedmiotami należącymi do Rzeczpospolitej Polskiej i są bezprawnie przetrzymywane na terytorium Federacji Rosyjskiej, co oznacza, że bez względu na prowadzone przez stronę Polską postępowanie przygotowawcze, powinny zostać zwrócone właścicielowi. Na jakiej podstawie zatem MSZ zawęża wartość ww. przedmiotów jedynie do wartości dowodowej w prowadzonym przez polską prokuraturę postępowaniu przygotowawczym.

W odpowiedzi na powyższe pismo organ pismem z 24 stycznia 2013 r. poinformował A. G., że Biuro Rzecznika Prasowego podtrzymuje odpowiedź, jakiej udzieliło w piśmie datowanym na 31 grudnia 2012 r. Jednocześnie zaznaczono, że Minister Radosław Sikorski zwrócił się do Wysokiej Przedstawicielki Catherine Ashton z prośbą o pomoc, ponieważ takie działanie służyło interesowi RP w sprawie zwrotu wraku samolotu Tu-154M.

W dniu 31 stycznia 2013 r. A. G. wniósł, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych, zarzucając organowi naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 6 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudzielenie informacji publicznej określonej we wniosku z dnia 13 grudnia 2012 r.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że otrzymana odpowiedź nie wyjaśnia powodów reakcji Ministerstwa Spraw Zagranicznych na arenie Unii Europejskiej w sytuacji, gdy we wcześniejszej korespondencji organ powoływał się na brak kompetencji w kwestii zwrócenia się o pomoc do NATO, UE, USA i ONZ w sprawie zwrotu wraku oraz rejestratorów samolotu Tu-154M nr 101. Tym samym, nadal pozostaje niewyjaśniona kwestia przyczyn bierności Ministerstwa Spraw Zagranicznych w działaniach na arenie międzynarodowej w sprawie zwrotu wraku oraz rejestratorów samolotu Tu-154M nr 101.

Skarżący wniósł w związku z tym o zobowiązanie Ministra Spraw Zagranicznych do niezwłocznego udostępnienia informacji publicznej w sposób wskazany w jego piśmie.

Minister Spraw Zagranicznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, że udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego zgodnie z posiadaną wiedzą na zadany temat w zakresie swoich ustawowych kompetencji wskazanych w art. 32 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej.

Zaznaczył przy tym, iż Minister Spraw Zagranicznych nie jest organem prowadzącym śledztwo w sprawie katastrofy samolotu Tu-154. Takie uprawnienia, w myśl ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, wykonują bowiem właściwe miejscowo i rzeczowo jednostki organizacyjne prokuratury.

Podniósł też, że organ do którego skierowano żądanie udostępnienia informacji publicznej jest zobowiązany do udzielenia informacji, ale tylko takiej, która znajduje się w jego posiadaniu i której używa do zrealizowania powierzonych prawem działań. W tym trybie nie można natomiast domagać się dokonywania przez organ wykładni prawa, czy wytworzenia informacji w sprawie indywidualnej. Informacja publiczna odnosi się bowiem do faktów, a wnioskiem o jej udostępnienie może być pytanie o określone fakty i stan określonych zjawisk. Na poparcie powyższego stanowiska organ powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 8/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

Jakkolwiek przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają na czym polega stan bezczynności organów administracji publicznej, to w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z taką bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996, s. 62 - 63).

W ocenie Sądu skarga na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Uwzględniając wszystkie te aspekty, można zatem powiedzieć, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty nie będące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od niego.

W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej stanowi czynność materialno - techniczną, a formę i sposób jej udostępnienia wyznacza zakres żądania, chyba że środki techniczne organu obowiązanego do udostępnienia informacji nie pozwalają na wydanie informacji w całości zgodnie z żądaniem wnioskodawcy (art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Natomiast w przypadku, gdy organ administracji publicznej nie dysponuje żądanymi informacjami, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, iż z uwagi na ich brak nie ma fizycznej możliwości ich udostępnienia.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że organ nie pozostaje w bezczynności, gdyż odpowiedział ma wniosek skarżącego i udzielił żądanych informacji w zakresie w jakim mieściły się one w pojęciu informacji publicznej oraz znajdowały się w posiadaniu organu. Jak już zostało wskazane wyżej informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Wnioskiem o udzielenie informacji publicznej może być zatem objęte pytanie o określony stan istniejący na dzień udzielania odpowiedzi. Informacja ma charakter informacji publicznej, jeżeli jest to informacja istniejąca i będąca w posiadaniu organu. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie może natomiast dotyczyć ewentualnych zamierzeń, czy też przyszłych działań organu, nie może być też postulatem podjęcia przez organ określonych działań w przyszłości. Rolą organu udzielającego odpowiedzi w trybie udostępniania informacji publicznej, nie jest też tworzenie materiałów na potrzeby udzielenia odpowiedzi, ale udostępnienie wyłącznie tych informacji, które organ posiada.

Odpowiadając na wniosek skarżącego z 13 grudnia 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej organ w pismach z 31 grudnia 2012 r. oraz z 24 stycznia 2013 r. potwierdził fakt podjęcia działań na forum Unii Europejskiej w sprawie zwrotu wraku Tu-154M. Organ w trybie dostępu do informacji publicznej nie miał natomiast obowiązku informowania skarżącego o motywach podjętych działań. Nie miał też obowiązku wyjaśniania przyczyn nieskorzystania z możliwości zwrócenia się o pomoc w kwestii zwrotu wraku oraz rejestratorów lotu Tu-154M do wskazanych przez wnioskodawcę instytucji, czy też podmiotów zagranicznych, gdyż informacje te nie dotyczą sfery faktów i nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż Minister Spraw Zagranicznych nie pozostaje w bezczynności. O bezczynności organu można mówić wtedy, gdy nie rozpatrzył w terminie i w formie prawem przewidzianej żądania wnioskodawcy lub nie podjął w sprawie żadnych czynności. W rozpatrywanej sprawie organ udzielił natomiast odpowiedzi na wniosek skarżącego i udostępnił żądane informacje, w zakresie w jakim znajdowały się w jego posiadaniu oraz mieściły się w pojęciu informacji publicznej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.