Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1171/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta M. T. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Bd 1171/21

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r. M. P. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna M. P. (ur. [...] grudnia 2020 r.). Następnie, w związku ze zmianą miejsca zamieszkania Wnioskodawcy - przedmiotowy wniosek został przekazany do T. Centrum Świadczeń Rodzinie.

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., znak[...] Prezydent M. T., działając na podstawie art. 17c ust. 1/ 9 w związku art. 1 ust. 2 i 3; art. 2 pkt 5; art. 3 pkt. 4, 11, 14, art. 23 ust 1 i 2, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) oraz art. 104, art. 107 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), orzekł o odmowie przyznania świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem dziecka: M. P..

Uzasadniając decyzję organ I instancji przywołał treść art. 17c ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że świadczenie rodzicielskie przysługuje matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2. Przepis ten stanowi, że świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka w przypadku skrócenia na wniosek matki dziecka okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka (pkt 1); śmierci matki dziecka (pkt 2), porzucenia dziecka przez matkę (pkt 3), a ponieważ M. P. nie spełnił pozytywnych przesłanek, organ I instancji odmówił przyznania świadczenia rodzicielskiego.

Z powyższym rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodził się M. P. wskazując w odwołaniu, że organ I instancji błędnie zinterpretował przepis art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Odwołującego - matka dziecka jest [...] w trakcie legalizacji pobytu, a więc nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego, natomiast odwołujący i jego syn posiadają obywatelstwo polskie i stale zamieszkują w [...].

Odwołujący przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazujące na prokonstytucyjną wykładnię omawianego przepisu zauważając przy tym, że w takich sytuacjach jak rozpatrywana, odmowa ojcu świadczenia naruszałaby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i zasadę sprawiedliwości społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że świadczenie rodzicielskie - co do zasady - przysługuje matce dziecka, a tylko w ściśle określonych przypadkach wymienionych w art. 17c ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje ojcu dziecka, przy czym bezsporne jest, że M. P. jako wnioskodawca spełnił przesłankę określoną w art. 17c ust. 1 pkt 1 ustawy, ponieważ jest ojcem urodzonego w dniu [...] grudnia 2020 r. M. P.. Aby Odwołujący mógł uzyskać prawo do wnioskowanego świadczenia, koniecznym jest także spełnienie normy wskazanej w art. 17c ust. 2 ustawy, który określa enumeratywnie przypadki przyznania świadczenia ojcu dziecka.

W ocenie Kolegium, M. P. nie spełnia przesłanki określonej w pkt 1 powołanej normy, gdyż z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby matka dziecka - J. V. C., będąca obywatelką [...], występowała z wnioskiem o skrócenie okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksy pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka. Skoro matka dziecka nie występowała z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego (...), to tym samym w ocenie organu II instancji nie jest możliwe wystąpienie z wnioskiem o skrócenie ww. okresu.

Ponadto – jak wskazano - nie zaszły dwie pozostałe przesłanki: śmierć matki dziecka (pkt 2) oraz porzucenie dziecka przez matkę (pkt 3).

Kolegium zwróciło uwagę, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 17c ust. 2 ustawy, organy administracji obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i nie mogą zmieniać lub ignorować powszechnie obowiązujących przepisów, a ponadto ustawodawca w przypadku świadczenia rodzicielskiego nie przewidział możliwości orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, które pozwala organom przy wydawaniu decyzji brać pod uwagę wyjątkowe, szczególne okoliczności np. dotyczące sytuacji rodzinnej lub dochodowej.

W skardze do Sądu M. P. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji podnosząc, iż orzekające w sprawie organy administracji błędnie zinterpretowały przepis art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Odwołującego - matka dziecka jest [...] w trakcie legalizacji pobytu, a więc nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego, natomiast odwołujący i jego syn posiadają obywatelstwo polskie i stale zamieszkują w [...].

Skarżący wskazał, że art. 17c ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyszczególnił trzy przypadki w jakich świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka. Orzecznictwo sądów i stanowisko doktryny, zdaniem skarżącego wskazują, że katalog przypadków wyróżnionych w tym artykule jest otwarty. Stan faktyczny jego rodziny jest taki, że matka dziecka J. V. C. jest obywatelką [...], która jest w trakcie legalizacji pobytu w [...], co uniemożliwia jej skuteczne złożenie wniosku. Postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy ciągnie się już miesiącami, podczas gdy ich syn urodził się [...] grudnia 2020 r. Czekanie na możliwość złożenia przez matkę dziecka skutecznego wniosku doprowadziłoby do otrzymania świadczenia rodzicielskiego w bardzo ograniczonym zakresie, albo w ogóle pozbawiłoby rodzinę prawa do tego wsparcia ze względu na złożenie wniosku po terminie.

Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 maja 2020 r., sygn. akt II SA/GI 136/20 odnoszący się jego zdaniem do analogicznej sytuacji. Sąd uchylił błędnie wydaną decyzję odmowną, a interpretując uzasadnienie projektu ustawy doszedł do wniosku, że "przyjąć należy, iż ust. 2 art. 17c u.ś.r. zawiera przykładowy katalog przesłanek, zgodnie z którymi świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka. Takie stanowisko przyjął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1178/17 oraz z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1893/17." W tym samym wyroku Sąd przyjął wykładnię prokonstytucyjną; zauważając, że w takich sytuacjach jak skarżącego, odmowa ojcu świadczenia naruszałaby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i zasadę sprawiedliwości społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 22 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 611/16).

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r., poz. 1842 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością ich uchylenia przez Sąd.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji SKO oraz decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 2 pkt 5 u.ś.r. świadczeniem rodzinnym jest m.in. świadczenie rodzicielskie. Jak stanowi art. 17c ust. 1 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie przysługuje: 1) matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia; 3) rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10 roku życia; 4) osobie, która przysposobiła dziecko, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10 roku życia.

Zgodnie natomiast z art. 17c ust. 2 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka w przypadku: 1) skrócenia na wniosek matki dziecka okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka; 2) śmierci matki dziecka; 3) porzucenia dziecka przez matkę. W art. 17c ust. 9 u.ś.r. wskazano negatywne przesłanki, bezwzględnie wyłączające prawo do świadczenia rodzicielskiego, które nie przysługuje, jeżeli: 1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego; 2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4; 3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki; 4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 5) osobom, o których mowa w ust. 1 przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Warto też wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 9 u.ś.r. prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 17c ust. 3, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jak stanowi natomiast art. 24 ust. 10 u.ś.r. w przypadku, o którym mowa w art. 17c ust. 2, termin 3 miesięcy, o którym mowa w ust. 9, jest liczony od dnia skrócenia okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, śmierci matki dziecka lub porzucenia dziecka przez matkę.

W stanie faktycznym sprawy, skarżący wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna M. P. (ur. [...] grudnia 2020 r.). Z akt administracyjnych sprawy wg oświadczenia skarżącego wynika, że matka dziecka jest obywatelką [...] w trakcie legalizacji pobytu, a więc nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego, natomiast skarżący i jego syn posiadają obywatelstwo polskie i stale zamieszkują w [...].

Odmawiając skarżącemu prawa do świadczenia rodzicielskiego organy obu instancji powołały się na treść art. 17c ust. 2 u.ś.r. podnosząc, że w sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek o jakich mowa w tym przepisie. Dokonując wykładni art. 17c ust. 2 u.ś.r. organ II instancji wskazał w zaskarżonej decyzji, że z regulacji tej jednoznacznie wynika, iż prawo do świadczenia rodzicielskiego dla ojca dziecka jest prawem wtórnym wobec takiego uprawnienia przysługującego matce dziecka. Nadto, ojciec dziecka może uzyskać prawo do świadczenia rodzicielskiego jedynie w ściśle określonych przypadkach. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, by matka porzuciła dziecko, zmarła lub skróciła okres pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka.

Niewątpliwie stanowisko organu II instancji stanowi konsekwencję zastosowania literalnej wykładni art. 17c ust. 2 u.ś.r. Analizując orzecznictwo sądów administracyjnych zapadłe na tle zastosowania tego przepisu nie można nie zauważyć odejścia od literalnej wykładni tego przepisu na rzecz wykładni celowościowej rozważanego unormowania, która prowadzi do zupełnie odmiennego wyniku, aniżeli wykładnia literalna (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 217/17 - Lex nr 2298869). Podzielając to stanowisko Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd (przykładowo, w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1178/17, z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1893/17 oraz z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt I OSK 565/20, a także, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 217/17, dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej powoływanej jako CBOSA), że katalog przesłanek wymienionych w ust. 2 art. 17c nie jest wyczerpujący. Brak sformułowania "w szczególności" nie wyklucza sytuacji, w której katalog przesłanek jest otwarty. Za takim rezultatem wykładni przemawia wykładnia systemowa (art. 1 ust. 2 i 3 w zw. z art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 9 u.ś.r. w zw. z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) i celowościowa (wskazana w uzasadnieniu projektu ustawy, którą dodano art. 17c do u.ś.r.).

Powyższe przepisy wskazują na to, że świadczenie rodzicielskie przysługuje jednemu z rodziców z uwzględnieniem art. 17c ust. 2 u.ś.r., który nie zawiera katalogu zamkniętego. Skoro ustawa przewiduje sytuacje, w których świadczenie rodzicielskie może zostać przyznane ojcu bez wniosku matki, a zgodnie z celem ustawy jest ono powszechnie dostępne i ograniczone jedynie art. 1 ust. 2 i 3 i art. 17c ust. 9 u.ś.r., należy uznać, że katalog wymieniony w art. 17c ust. 2 u.ś.r. nie stanowi enumeratywnego wyliczenia sytuacji, w których świadczenie rodzicielskie może zostać przyznane ojcu dziecka. Bezspornym jest, że zasadą jest przyznanie świadczenia matce, zaś ojcu na zasadzie wyjątku, jednak zasada pierwszeństwa w otrzymaniu świadczenia dla matki dziecka wynika z uwarunkowań dotyczących procesu wychowania dziecka. Pozbawienie ojca dziecka prawa do świadczenia rodzicielskiego w sytuacji, kiedy matce nie przysługuje świadczenie, stanowiłoby dyskryminację (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i niezastosowanie się do celu ustawy (por. powołane wcześniej orzeczenia, a także, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2020 r. II SA/Gl 136/20, CBOSA).

Powracając na grunt stanu faktycznego sprawy należy zauważyć, że w chwili występowania przez skarżącego z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego, matka dziecka (preferowana z uwagi na szczególne uwarunkowania opieki nad dzieckiem w pierwszym okresie jego życia), będąca obywatelką [...], nie miała, jak twierdzi skarżący, uregulowanej sytuacji pobytowej na terenie RP, a zatem nie mogła na dzień składania tego wniosku przez skarżącego uzyskać świadczenia rodzicielskiego. Organy orzekające w sprawie nie rozważyły tej okoliczności, ograniczając się do literalnego stosowania art. 17c ust. 2 u.ś.r. Tymczasem, w wyrokach sądów administracyjnych analizowano już zagadnienie uprawnień ojca dziecka do świadczenia rodzicielskiego w sytuacji, gdy matka dziecka jest obcokrajowcem (por. powołane wcześniej wyroki – Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I OSK 1178/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 136/20), bez prawa pobytu, wyrażając pogląd, że odmowa przyznania w takiej sytuacji świadczenia rodzicielskiego ojcu, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej, odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji RP), godziłoby też w konstytucyjne nakazy: ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji RP) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji RP– stanowisko wyrażone w cz. III pkt 4 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK) z 15 listopada 2006 r., P 23/05, OTK-A 2006/10/151 i w cz. III pkt 3 wyroku TK z 18 lipca 2008 r., P 27/07, OTK-A 2008/6/107).

Jednakże zwrócić należy też uwagę, że w art. 17c ust. 9 u.ś.r. wymienione zostały przypadki, w których świadczenie rodzicielskie nie przysługuje. Jednym z nich – wskazanym w art. 17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. – jest przypadek, w którym świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki. Wykładnia przywołanego przepisu nie nastręcza trudności interpretacyjnych. Co do zasady prawo do świadczenia rodzicielskiego nie przysługuje w przypadku, gdy osoba uprawniona nie pełni osobistej opieki nad dzieckiem, albo gdy przestała już taką opiekę sprawować. Powodem niesprawowania wskazanej opieki nad dzieckiem mogą być rzecz jasna obowiązki zawodowe osoby uprawnionej związane z jej zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej. Te okoliczności również wymagają zbadania, gdyż skarżący zmienił miejsce zamieszkania.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, konstatacja obu organów w niniejszej sprawie jest przedwczesna, albowiem wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego pod kątem ustalenia, czy wynikająca z akt sprawy okoliczność, iż skarżący zamieszkuje w T., a matka z dzieckiem zamieszkuje w K., koliduje z efektywnym sprawowaniem przez niego opieki nad synem. Przesłankę sprawowania opieki nad dzieckiem w tym wypadku należy poddać wszechstronnej ocenie przez pryzmat osobistego angażowania się w wychowywanie dziecka. Okoliczności te każdorazowo winny zostać należycie wyjaśnione przez organy, a następnie przeanalizowane i poddane ocenie w kontekście wykazania (stwierdzenia) faktycznego sprawowania przez opiekuna dziecka opieki nad tym dzieckiem.

Na marginesie należy wskazać na błędnie podany przez organ odwoławczy numer decyzji organu I instancji.

Mając powyższe na uwadze, organy obu instancji zaniechały wyjaśnienia, przy uwzględnieniu prezentowanej przez Sąd wykładni zastosowanych przepisów, a także wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 2 u.ś.r., co skutkuje koniecznością uwzględnienia skargi i uchylenia wydanych w sprawie decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.