Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1711/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.140 ust.2,3 i 4, art.137, art.136
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art.21, art.64, art.2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. M. B. oraz J. B. zwrócili się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w B. o łącznej powierzchni 0,9004 ha, podając w uzasadnieniu, że cel na który grunt został przejęty nie został zrealizowany.

W trakcie wszczętego wnioskiem stron postępowania administracyjnego Starosta [...] ustalił, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działki nr 1 i nr 2, stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży Rep. A Nr [...] z dnia [...] r. zawartej pomiędzy ówczesnymi właścicielami J. B., A. D., M. B. a Naczelnikiem Gminy w H. reprezentującym wówczas Skarb Państwa, z przeznaczeniem na budowę przedszkola, ośrodka zdrowia i pawilonu handlowego, za kwotę 4 653,081 zł. Do aktu notarialnego dołączono pismo Naczelnika Gminy H. z dnia [...] r. Nr [...] wyznaczające termin zawarcia aktu notarialnego na podstawie art. 50 i 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1985, Nr 22 poz. 99). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę H. własności niezabudowanej nieruchomości objętej wspomnianą wyżej umową sprzedaży. Następnie przedmiotowa nieruchomość przekazana została Gminie B. na mocy porozumienia spisanego w dniu [...] r. pomiędzy zarządami Gminy H. i B.. Ponieważ w chwili składania wniosku, wnioskodawcy nie posiadali prawomocnego postanowienia sądu stwierdzającego nabycie praw do spadku po A. D., współwłaścicielce nieruchomości objętej umową sprzedaży, Starosta Powiatu [...] postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w B., oznaczonej jako działki 1 i 3, do chwili uzupełnienia wniosku o wspomniane postanowienie sądowe. Dnia [...] r. akta sprawy uzupełnione zostały o prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w L. Wydział I Cywilny z dnia [...] R.. sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. B. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w T. o stwierdzeniu nabycia spadku po A. D. sygn. akt [...] z dnia [...] r., w oparciu o które ustalono strony postępowania w osobach: M. B., J. D. i J D.

W konsekwencji postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Starosta [...] podjął postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W toku podjętego postępowania przeprowadzono wizję w terenie, w trakcie której ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości aktualnie znajduje się scena z zadaszeniem, szkolne boisko do piłki nożnej oraz parking o nawierzchni asfaltowej. Przeprowadzono też rozprawę administracyjną w ramach której ustalono, że działki objęte postępowaniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na dzień zawarcia umowy sprzedaży Rep. A Nr [...] z dnia [...] r. przeznaczone były pod usługi związane z oświatą i wychowaniem, w tym przedszkole i ośrodek handlowo - rzemieślniczy oraz parking ogólnodostępny. Zgodnie natomiast z aktualnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego nieruchomość oznaczona numerem działki 2 przeznaczona jest pod usługi oświaty i sportu, a numerem 1 pod usługi centrotwórcze oraz sportu i rekreacji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działki nr 1 i nr 2, karta mapy 2E, obręb B., o łącznej powierzchni 0,9004 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w L., stanowiącej własność Gminy B.. Na skutek odwołania M. B., działającej zarówno w imieniu własnym, jak też jako pełnomocnik J. i J. D., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 597/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. B., J. D. i J. D. na powyższą decyzję Wojewody [...] .

Rozpoznając sprawę ponownie Starosta [...] w wyniku oględzin nieruchomości ustalił, że na działce nr 2 usytuowana jest scena z zadaszeniem, a pod sceną znajduje się plac z kostki brukowej. Nadto, na działce są dwa rzędy oświetlenia, asfaltowy parking, boisko sportowe, wiata ze stojakami na rowery o konstrukcji metalowej, a także sieć monitoringu, kanalizacja sanitarna i sieć wodociągowa. W piśmie z Urzędu Gminy B. z dnia [...] r. wyjaśniono zaś, że przedmiotowy grunt jest wykorzystywany na cele publiczne służące potrzebom mieszkańców B., na skutek oczekiwań społeczności lokalnej dokonano natomiast weryfikacji przeznaczenia tej działki, określonego w akcie notarialnym.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] zwrócił M. B., J. D. i J. D. własność działki nr 1, odmawiając jednocześnie zwrotu działki nr 2. Odwołania od tej decyzji wnieśli wnioskodawcy oraz Gmina B..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Po raz kolejny prowadząc postępowanie w sprawie Starosta [...] ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości nie została zrealizowana inwestycja taka jak przedszkole, ośrodek zdrowia czy pawilon handlowy, objęte decyzją Naczelnika Gminy H. z dnia [...] r. nr [...] , zatwierdzającą plan zagospodarowania terenu w B. przy ul. [...] . Wskazano także na dokumenty związane z realizacją na tym terenie infrastruktury technicznej. Uzyskano nadto informację, że Gmina B. nie występowała do poprzednich właścicieli nieruchomości z zawiadomieniem o zamiarze użycia jej na cel inny niż określony w akcie notarialnym. Uznając, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) organ pierwszej instancji stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działki nr 1 i 2 pomimo upływu [...] lat nie została użyta na cel wywłaszczenia. Organ ustalił również, że w dniu [...] r. zmarła M. B., a jej jednym następcą prawnym jest Jan D..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] zwrócił J. D. ¾ części, a J. D. ¼ części własności nieruchomości położonej w B., oznaczonej jako działki nr 1 2. Jednocześnie ustalił wysokość zwaloryzowanej należności tytułem zwrotu odszkodowania na kwotę 117.768,45 zł, określając w jakiej części J. D. i J. D. są zobowiązani do jej wpłaty na rzecz Gminy B. oraz określając wysokość rocznych rat. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wartość rynkowa nieruchomości została ustalona na podstawie operatu szacunkowego na kwotę 651.600 zł. Wyjaśnił również, że w wyniku komunalizacji, wywłaszczona nieruchomość przeszła na własność Gminy B., wobec tego zwaloryzowane odszkodowanie podlega zwrotowi obecnemu właścicielowi.

Odwołanie od decyzji Starosty [...] złożyła Gmina B. wnosząc o jej uchylenie i odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zwróciła uwagę, że wywłaszczeniem objęta była jedna działka nr 4, której podział na działki nr 1 i 2 miał ułatwić sukcesywne zagospodarowanie terenu. Niemniej jednak działka nr 1 jest wykorzystywana łącznie z działką nr 2 na cele publiczne służące potrzebom mieszkańców Gminy B., jest także miejscem postoju i odpoczynku dla turystów oraz pielgrzymów. Na tym terenie odbywają się liczne imprezy plenerowe. Zdaniem wnoszącej odwołane powyższe wykorzystanie nieruchomości nie oznacza zaniechania realizacji celu, na jaki została ona wywłaszczona, lecz wynika z potrzeb i oczekiwań lokalnej społeczności. Pokreśliła także, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 623/06, w sytuacji gdy nieruchomość została zagospodarowana inaczej aniżeli to przewidywał cel wywłaszczenia, zwrot nieruchomości jest możliwy wtedy gdy zagospodarowanie jest nietrwałe, tj. tego rodzaju, że daje się usunąć, natomiast jeżeli zagospodarowanie ma charakter stały, to wtedy zwrot nieruchomości jest niemożliwy.

Po rozpoznaniu tego odwołania, Wojewoda [...] , działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej k.p.a.) decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że cele wskazane w umowie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości nie zostały zrealizowane mimo upływu ponad [...] lat od dnia jej zawarcia, wobec czego Starosta prawidłowo uznał nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia i podlegającą zwrotowi na rzecz J. D. i J. D. Odnosząc się do zarzutu odwołania wyjaśnił, że w świetle wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niezgodny z Konstytucją, nie można podzielić stanowiska zgodnie z którym realizacja na nieruchomości celu publicznego określonego w art. 6 tej ustawy, powoduje że nieruchomość ta nie podlega zwrotowi. W obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do przyjęcia, że realizacja celu publicznego innego niż określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie nabycia) nieruchomości skutkuje bezskutecznością żądania jej zwrotu.

Uchylając decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy wskazał natomiast na konieczność wykonania nowego operatu szacunkowego określającego wartość wycenianej nieruchomości z uwzględnieniem poczynionych na niej nakładów. Zwrócił uwagę, że po wywłaszczeniu na działce nr 2 dokonano znacznych nakładów, które nie zostały uwzględnione w procesie wyceny tej nieruchomości. Powołując się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia

3 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 303/11, organ odwoławczy wskazał, że z treści art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można wywieść tezy, iż pojęcie działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości dotyczy tylko i wyłącznie działań stanowiących realizację celu wywłaszczenia. W ramach postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ocenić należy działania podejmowane nieraz na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Wobec tego oceny wymaga, czy działania te miały wpływ na wartość nieruchomości. Przyrost jej wartości powinien zaś zostać uwzględniony niezależnie od tego przez kogo zostały poczynione nakłady.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. D. i J. D.. Wnosząc o jej uchylenie wskazali na naruszenie art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zwrócili uwagę, że organ odwoławczy podzielając pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 21012 r. sygn. akt I OSK 303/11 pominął stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym wskazane w art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania (tak w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1131/12 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1917/10 i z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 816/11). W rozpatrywanej sprawie Gmina B. poczyniła wszystkie nakłady niezwiązane z celem wywłaszczenia po [...] r. zatem 14 lat od daty wywłaszczenia. Według skarżących nie można uznać, że Gmina czyniąc te nakłady działała w dobrej wierze, gdyż posiadała wiedzę o toczącym się od [...] r. postępowaniu w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowego zmarł skarżący J. D., a jego jedynym następcą prawnym oznaczony został J. D..

Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2014 r. pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w odpowiedzi na nią i motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepis art.140 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010r., Nr 102, poz.651 z późn. zm., dalej "u.g.n.") w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań prawnych zaznaczyć należy, że na aprobatę zasługują - nie kwestionowane zresztą przez skarżącego - poglądy organów obu instancji, że przedmiotowa nieruchomość opisana szczegółowo w pkt l decyzji organu l instancji, stała się w rozumieniu art. 137 u.g.n. zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i zachodzą podstawy do jej zwrotu. Jednocześnie należy zaznaczyć, że uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości ma charakter cywilnoprawny, jednakże jego realizacja - przeniesienie własności nieruchomości ze Skarbu Państwa z powrotem do poprzedniego właściciela, a także na jego następcę - następuje w drodze postępowania administracyjnego, a skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności wywołuje nie umowa o prawo żądania zwrotu nieruchomości, lecz decyzja administracyjna - z chwilą, gdy stanie się ona ostateczna (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt III CZP 29/96, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 520/00, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednym z elementów tego stosunku cywilnoprawnego jest rozstrzygnięcie kwestii rozliczeń związanych z dokonanymi działaniami na nieruchomości po jej wywłaszczeniu powodujących zwiększenie albo zmniejszenie się wartości nieruchomości. Ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje bowiem zasadę, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu. Regulacja zawarta w art. 139 - 140 u.g.n. ma charakter szczególny w stosunku do unormowania obowiązującego na gruncie Kodeksu cywilnego.

Zasadę rozliczeń reguluje art. 140 ust. 4 u.g.n. przewidując, że w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Należy przy tym zauważyć, że art. 140 ust. 4 u.g.n. nie stanowi samoistnej regulacji, lecz jest konsekwencją orzeczenia zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, na podstawie art. 136 u.g.n. Zgodnie z ustępem 1 tego artykułu, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Ustęp 2 z kolei stanowi, że w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast w myśl ustępu 3, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z unormowań tych w sposób jednoznaczny wynika, że art. 140 u.g.n., w tym również ustęp 4, ma zastosowanie w przypadku zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a więc jest "wpisany" w regulacje odnoszące się do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i musi być wykładany w powiązaniu z art. 136 u.g.n. Wobec tego, przytoczony przepis musi podlegać wykładni i to przy zachowaniu konstytucyjnych gwarancji, w tym wynikających z art. 21 Konstytucji. Przepis ten w ustępie 1. stanowi, że Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia, zaś w ustępie 2. stwierdza, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Roszczenie zwrotowe ma więc rangę konstytucyjną i podkreślić należy, że pogląd ten był wielokrotnie podkreślany przez Trybunał Konstytucyjny. Przykładowo, w wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 216) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r., zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne", tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Zatem uznanie zwrotu nieruchomości za zasadę urzeczywistniającą konstytucyjną ochronę własności musi rzutować na sposób wykładni przepisów szczegółowych związanych z realizacją "roszczenia" zwrotowego, w tym zwrotu odszkodowania. Inny sposób ujmowania tej kwestii godziłby w zasady ustanowione w Konstytucji RP, zwłaszcza w art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 ustawy zasadniczej. To właśnie te normy nakładają na organy państwa obowiązek działania zgodnego z Konstytucją RP, zarówno przy stanowieniu norm prawnych, jak i stosowaniu prawa.

Niezależnie od powyższych argumentów wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła dodatkowa okoliczność mająca wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie określone działania zwiększające wartość nieruchomości zostały podjęte już po wystąpieniu z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a gmina nie poinformowała spadkobierców poprzedniego właściciela o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W tej sytuacji wykładnia art.140 ust.4 u.g.n. musi być dokonana przez pryzmat konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Byłoby naruszeniem wszelkich zasad państwa prawa – zobowiązanie byłego właściciela do zapłaty odszkodowania za działania poczynione na nieruchomości po dniu złożenia wniosku o jej zwrot. Należy stwierdzić, że kryterium "stanu nieruchomości z dnia zwrotu" odnosi się do stanu zgodnego z prawem. W przeciwnym razie powstał by stan trudny do zaakceptowania z punktu widzenia kilku zasad konstytucyjnych, w tym zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczenie i zasad zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 21 ust. 2 i art. 2 Konstytucji R.P). Wskazać należy również, że samowolne nakłady z powodów ekonomicznych mogłyby w ogóle unicestwić żądanie zwrotu nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia, bowiem gmina mając świadomość możliwości zwrotu przejętej nieruchomości, czyniłaby na niej zwiększone nakłady powodując, że osoby domagające się zwrotu nie byłyby w stanie ponieść kosztów związanych ze zwrotem poniesionych przez gminę nakładów ( por. wyrok NSA z dnia 25 października 2011r., sygn. akt I OSK 1836/10 dostępny na www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sądowi znany jest pogląd wyrażony w doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie z którym przyrost wartości nieruchomości należy uwzględnić niezależnie od tego, czy stanowił realizację celu wywłaszczenia i niezależnie od tego przez kogo został dokonany ( T. Woś – "Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot" Warszawa 2007, s.332, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012r. sygn. akt I OSK 303/11 oraz WSA w Lublinie z dnia 2 lipca 2008r. sygn. akt II SA/Lu 142/08 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednak Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tego poglądu. Dokonując bowiem wykładni systemowej i jednocześnie prokonstytucyjnej art. 140 ust. 4 u.g.n., stwierdzić należy że brak jest podstaw do tego, aby przy obliczaniu wysokości odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego. Dopuszczenie natomiast prezentowanej w powołanych wyżej orzeczeniach wykładni językowej, stanowiłoby zaprzeczenie instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i prowadziłoby do rezultatów sprzecznych z ideą sprawiedliwości społecznej /art. 2 Konstytucji RP/. ( por. wyroki NSA z dnia 9 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1971/10, NSA z dnia 30 maja 2012r. sygn. akt I OSK 816/11 oraz WSA Rzeszowie z dnia 11 marca 2010r., sygn. akt II SA/Rz 904/09 dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując stwierdzić należy, że wskazane w art. 140 ust. 4 u.g.n. zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami nie związanymi z realizacją celu wywłaszczenia, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania.

Z tych też względów zarzut naruszenia prawa materialnego wyrażony w skardze sprowadzający się do błędnej wykładni art. 140 ust. 4 u.g.n. zasługuje na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.) orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał wobec braku wniosku skarżącego w tym zakresie. Wskazania dla organu co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.