Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SO/Wa 16/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260§1 i §3,art. 246§1pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.N. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 maja 2017 r. V SO/Wa 16/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku E.N. o przyznanie prawa pomocy złożonego przed wpłynięciem skargi na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia i odmowy zawieszenia postępowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 maja 2017 r. V SO/Wa 16/17 o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

E.N. (dalej: "Skarżący") wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] lutego 2017 r. – o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi w H. wraz z żoną i córką, posiada mieszkanie o pow. około 100 m2 (wartość szacunkowa: 150 – 180 euro), natomiast nie posiada innych nieruchomości zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż otrzymuje świadczenie z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.273 euro miesięcznie, zaś jego żona osiąga dochód z tytułu pracy w wysokości 903 euro miesięcznie.

Uzasadniając wniosek Skarżący wskazał, iż jest osobą długotrwale chorą i otrzymuje w H. świadczenie z tytułu ubezpieczeń pracowniczych w ww. wysokości, co stanowi jedyne źródło jego utrzymania. Wyjaśnił przy tym, iż od 2004 r. ma orzeczoną całkowitą niezdolność do wykonywania pracy przynoszącej dochody. Skarżący posiada mieszkanie w H., które kupił na kredyt, w związku z czym uważa, że "właścicielem mieszkania jest praktycznie bank". Wskazał także, iż zaciągnął w H. kredyt na kwotę 10.000 euro od którego spłacał dotąd tylko odsetki w wysokości 136 euro miesięcznie, a od 2017 r. będzie spłacał odsetki wraz ratą długu głównego, tj. łącznie 170 euro miesięcznie.

Wnioskodawca przedstawił swoje miesięczne stałe zobowiązania i wydatki, do których zaliczył: spłatę odsetek od kredytu mieszkaniowego – 550 euro; opłaty za energię elektryczną i gaz – średnio 119 euro; media – 76 euro. Ponadto wskazał na wydatki roczne: opłaty za wodę i kanalizację – średnio 134,43 euro; roczny podatek do gminy – 540 euro (w tym opłata za wywóz śmieci); opłatę za szkołę córki w roku szkolnym 2016/2017 – 720 euro. Dodatkowo podniósł, iż jest zadłużony u rodziny i znajomych, w związku z uiszczeniem opłat od skarg wniesionych do sądu administracyjnego w wysokości 1.900 zł, którą to kwotę spłaca w ratach.

Do wniosku Skarżący załączył kopie dokumentów sporządzonych w języku obcym wraz z kopiami ich tłumaczeń na język polski, które w jego ocenie dokumentują dochody jego i żony, stan zdrowia oraz zaciągnięcie kredytu długoterminowego.

Złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, w związku z czym referendarz sądowy wezwał go zarządzeniem z dnia [...] marca 2017 r. do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów wraz z tłumaczeniem na język polski przez osobę uprawnioną do dokonywania tłumaczeń z języka obcego na język polski.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo wnioskodawcy z dnia [...] kwietnia 2017 r. zatytułowane "Zażalenie", w którym oświadczył, iż zastosowanie się do wezwania Sądu jest dla niego niemożliwe i niewykonalne. W uzasadnieniu podniósł, iż nie dysponuje innymi dokumentami ponad te, które już przedstawił wraz z wnioskiem, nie prowadził "administracji wydatków i nigdy nie przeliczał ich na walutę obowiązującą w Polsce", a ponadto nie stać go na poniesienie kosztów tłumaczenia przysięgłego dokumentów z języka [...] na język polski.

Postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podniósł, iż skoro wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia nie zostało przez wnioskodawcę wykonane to należało uznać, iż Skarżący nie wykazał, aby ustawowa przesłanka prawa pomocy w zakresie całkowitym została spełniona. Odnosząc się z kolei do twierdzeń Skarżącego podniesionych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy stwierdził, iż nie mogły one wywrzeć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, ponieważ Skarżący w żadnej mierze nie odniósł się do zadanych mu pytań, a swoją uwagę skoncentrował jedynie na wyjaśnieniach dotyczących niemożności przedłożenia żądanych dokumentów wraz z ich tłumaczeniem na język polski.

W sprzeciwie z dnia [...] czerwca 2017 r. Skarżący wskazał, że rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest niesłuszne, ponieważ jego wyjaśnienia i oświadczenie o stanie rodziny, majątku i dochodach zostało pominięte przy tworzeniu postanowienia poprzez uznanie, iż są one niewystarczające. Podniósł nadto, że nie jest realne uzyskanie w ciągu siedmiu bądź dziesięciu dni materiału dowodowego z urzędów [...], przetłumaczenie go na język polski i przesłanie do Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.).

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).

Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną, Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.

Mając na uwadze powyższe zdaniem Sądu starszy referendarz sądowy prawidłowo uznał, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie należy uznać je za bezprzedmiotowe, bowiem twierdzenia w nim zawarte nie wnoszą nic nowego do sprawy. Skarżący twierdzi, że nie ustalono, iż jego oświadczenie nie jest wiarygodne, zatem powinno ono wywoływać skutki prawne poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie w jakim o nie wniósł.

Starszy referendarz sądowy trafnie wskazał, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Tymczasem pomimo wezwania, Skarżący nie odzwierciedlił złożonymi dokumentami pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej jaka podlega ocenie w procesie przyznawania pomocy. To Skarżący powinien wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku i pomimo informacji zwrotnej z Sądu w postaci wezwania, nie przesłał niezbędnych dokumentów.

Należy zgodzić się ze Skarżącym, że zamieszkiwanie poza granicami kraju i prowadzenie tamże gospodarstwa prowadzi do powstania pewnych trudności w gromadzeniu materiału dowodowego, jednak w żadnym w wypadku nie są one przesłanką do przyznania prawa pomocy. Takie trudności należą do treści inicjatywy dowodowej i aby uzyskać dostęp do instytucji procesowej przyznawanej w drodze wyjątku, należy je ponieść.

Rację ma również referendarz gdy wskazuje, że w razie gdyby wnioskodawca udzielił odpowiedzi na zadane mu pytania i złożył żądane dokumenty choćby do jednej z zainicjowanych przez siebie spraw w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, w których wystosowano do niego wezwanie, to mógłby wziąć je z urzędu pod uwagę również do innych postępowań o prawo pomocy, oczywiście pod warunkiem, że dokumentowałyby one jego aktualną sytuację majątkową i przemawiały za udzieleniem mu prawa pomocy we wszystkich zainicjowanych postępowaniach sądowych. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, rozpoznając wniosek o prawo pomocy złożony w konkretnej sprawie, referendarz sądowy może wziąć z urzędu pod uwagę oświadczenia, a także dokumenty złożone do innej sprawy, jeżeli są one aktualne na dzień rozpoznania wniosku, a nadto może uwzględnić ich ocenę dokonaną w innej sprawie, z zastrzeżeniem jednak, iż czynności te nie mogą zastąpić oceny wniosku złożonego w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania. Wskazać jednakże trzeba, iż co do zasady dotyczy to okoliczności uznanych za udowodnione oraz mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, uzupełniających wiedzę w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, bądź wyjaśniających wątpliwości powzięte przy ocenie konkretnego wniosku. A contrario zatem, w sytuacji gdy Skarżący wykaże, że spełnia przesłanki do udzielenia prawa pomocy w jednej sprawie, to okoliczność ta winna być wzięta pod uwagę również w innych zainicjowanych przez niego postępowaniach. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, bowiem jak to słusznie zauważył referendarz sądowy, Skarżący nie udzielił odpowiedzi na zarządzenia skierowane do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. w żadnej z zainicjowanych spraw.

Wskazać również należy, że na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a., zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość zaskarżenia w drodze sprzeciwu wyłącznie zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8. Nie jest zatem dopuszczalne wniesienie zażalenia na wezwanie strony do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, które przewidziano w art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.