Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3739/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lutego 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda ( spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 października 2001 r. Nr [...] w przedm. pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej J.L. kwotę 10 zł. ( dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia [...].10.2000r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 61 §4 k.p.a. poinformował J.L. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w celu wydania decyzji w sprawie uprawnień wyżej wymienionej do świadczeń określonych w ustawie z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ), a także realizując postanowienia zawarte w art. 21 i art. 25 tej ustawy, jak również kierując się treścią § 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień, wezwał ją między innymi o nadesłanie w terminie 14 dni wszelkich wiarogodnych wyjaśnień , dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskanie uprawnień. W zawiadomieniu zawarto nadto informację o możliwości zapoznania się strony z całością akt weryfikacyjnych, na podstawie których po upływie wyżej wskazanego terminu zostanie wydana stosowna decyzja w siedzibie Urzędu, jak również zamieszczono wyciąg z ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w zakresie treści art. 21, art.25, art. 27

Odpowiadając na powyższe wezwanie w piśmie z daty 22.03.2001 r. J.L. zawarła prośbę o dokonanie weryfikacji i wydanie uprawnień , załączając kserokopie kart dowodu osobistego, przedruku dotyczącego Orzeczenia NSA, oryginał ostatniego odcinka renty oraz pisma wskazującego adres urzędu pocztowego oraz Zakłady Telekomunikacji realizującego w jej wypadku ulgi i zwolnienia z opłat abonamentowych.

Decyzją z dnia [...].04.2001 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późniejszymi zmianami) orzeczono o pozbawieniu J.L. uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, iż uprawnienia przysługujące wdowie pozostałej po kombatancie przyznał J.L. ZW ZBoWiD w K. po mężu J.L. , który uzyskał uprawnienia kombatanckie dnia [...].1977 r. na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. wyłącznie z tytułu " udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej" w okresie od [...].1945 r. do [...].1946 r. , a z akt sprawy wynika, że w tym czasie wyżej wymieniony zatrudniony był w organach Milicji Obywatelskiej. Do sytuacji tej ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r.Nr 142 poz. 950 z późn. zm.), który stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, art. 2 oraz w art. 4. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu .Milicja Obywatelska - zgodnie z powołującym ją do życia dekretem PKWN z 7 października 1944 r. - stanowiła organ chroniący bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia, nie była zatem służbą zmilitaryzowaną. W świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe, nie mogą być uznane jako działalność kombatancka, a w tym stanie rzeczy nie przysługują uprawnienia osobom wskazanym w art. 20 ust. 3 cytowanej ustawy t j. wdowom i wdowcom pozostałym po tych kombatantach.

Składając w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy J.L. powołując się na uchwałę NSA z dnia 21.02. sygn. akt OPS 15)99 podnosiła, iż nie ma podstaw do wydania decyzji kasującej uprawnienia osoby zmarłej, jak również wskazując na orzeczenie z sygn. akt II NSA)Wr)1482)99 wywodziła iż po śmierci kombatanta zweryfikowanego uprawnienia przysługują wdowie z mocy prawa.

Decyzją z dnia [...].10.2001r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób na podstawie art. 138 § pkt.1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dn.24.01.1991r.o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r., Nr 42, poz.950 z późn. zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J.L. orzeczono o utrzymaniu w decyzji własnej z dnia [...]04.2001 r. nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż przedmiotowy wniosek skarżącej nie wniósł nic nowego do sprawy, strona nie nadesłała dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany decyzji, powołano analogiczne ustalenia i rozważania prawne. Podano także, iż w świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe, nie mogą być uznane jako działalność kombatancka ( uchwała NSA z dnia 12.06.2000 r,, sygn. akt OPS 5/00), a skoro ustalono, iż mąż J.L. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 powołany przepis stanowi podstawę pozbawia takich osób uprawnień kombatanckich, który w tym stanie rzeczy nie przysługują osobom wskazanym w art 20 ust. 3 ustawy tj. wdowom i wdowcom po kombatancie (uchwała SN z dn. 25.01.1996 r. sygn. akt III AZP 32/95).

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z daty 5.12.2001 r. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].10.2001r. Nr [...], złożonej [...].12.2001r. J.L. zawarła umotywowany wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, wskazała na podstawy korzystania przez nią z uprawnień wdowy po kombatancie oraz podnosiła, iż 21 lat po śmierci męża zmarłego [...].1980r, mając 80 lat nie jest w stanie nadesłać dowodów, które mogłyby wpłynąć na zmianę decyzji. Skarżąca wskazywała ponadto, iż z uchwały NSA z dnia 21.02. sygn. OPS 15)99 wynika, że nie można weryfikować uprawnień wdów i wdowców po kombatantach, które nie zostały cofnięte za ich życia. J.L. powoływała się nadto na swa trudną sytuację zdrowotną powodującą zwiększone wydatki, załączając kartę informacyjną leczenia szpitalnego z [...].2001 r.

Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko uprzednio zajmowane w decyzjach .

Prawomocnym postanowieniem z dnia 25.03.2002r. sygn. akt II SA ) Kr 3739)01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie orzekł o przywróceniu J.L. terminu do wniesienia przedmiotowej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje . Zgodnie z treścią art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a. ).

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt wszczęcia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z urzędu postępowania administracyjnego, w toku którego wydano powołane na wstępie decyzje w przedmiocie pozbawienia J.L. uprawnień wdowy po kombatancie. W zaskarżonych decyzjach wskazano prawidłowo podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia oraz dokonano właściwej wykładni powołanych w nich przepisów co do pochodnego charakteru uprawnień przysługujących małżonkom po zmarłych osobach, które uzyskały status kombatanta oraz stosowania w stosunku do nich przepisów o postępowaniu weryfikacyjnym, co wynika także z § 2 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów Ministrów dnia 22.09.1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień ( Dz. U. Nr 116, poz. 745 ). Nie budzi zastrzeżeń postępowanie dowodowe zmierzające do dokonania ustaleń dotyczących braku podstaw do zachowania przez skarżącą uprawnień należnych wdowie po kombatancie z uwagi na spełnienie przesłanki przewidzianej w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24.01.1991 r. .o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.z 1997r.Nr42. poz.950 z późn. zm.), z czym skarżąca w istocie nie polemizuje, natomiast podawane przez nią argumenty dotyczące stosowania prawa są nietrafne. Zgodność art. . 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 17 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 68, poz. 436) z art. 2, art. 19 i art. 32 Konstytucji potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.04.2003r. sygn. akt SK 4/02 (OTK-A 2003/4/31 ), postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnień kombatanckich, przeprowadzane na podstawie art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745) może być prowadzone także po śmierci osoby, której uprawnień kombatanckich postępowanie dotyczy, a w takim przypadku stroną postępowania weryfikacyjnego jest współmałżonek, który uzyskał po zmarłej osobie uprawnienia kombatanckie lub złożył wniosek o ich przyznanie , co wynika z art. 25 ust. 4-6 ustawy o kombatantach oraz § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia) ( por. wyrok SN z 6.02.2002r. III RN 208/00, OSNP 2002/11/257 ). We wskazanym zakresie zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne, zaś obie decyzje za prawidłowe także w świetle art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Odmienna negatywna ocena dotyczy natomiast postępowania wydanych decyzji pozbawiających J.L. uprawnień wdowy po kombatancie z uwagi na pominięcie w toku postępowania weryfikacyjnego wynikający z akt ZBoWiD faktów dotyczących działalności męża skarżącej J.L. pseudonim " [...] " Batalionach Chłopskich, a potem Armii Ludowej w od 1942r. do 1945r. pod dowództwem R.K. , co wynika z kwestionariusza weryfikacyjnego z dnia [...] .1957r, życiorysu J.L. napisanego w dacie [...].1997r. i oświadczeń świadków W.P. pseudonim " [...] " z dnia [...]1977r. oraz R. K. pseudonim " [...] " uczestniczących w tej samej organizacji w ruchu oporu, gdzie mowa zarówno o fakcie zaprzysiężenia męża skarżącej jaki i okolicznościach walki . Postępowanie weryfikacyjne prowadzone na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1991 r. o kombatantach nie jest nowym postępowaniem w sprawie nadania uprawnień kombatanckich i nie zwalnia Kierownika Urzędu z obowiązku zbadania, czy weryfikowany prowadził działalność lub podlegał represjom określonym w art. 1 ust. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o kombatantach. Decyzja byłego Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, której treść jest sprzeczna z dokumentami przedłożonymi do akt tego podmiotu nie może stanowić wyłącznej podstawy pozbawienia uprawnień kombatanckich na mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, podobnie ja nieprecyzyjne jej określenie, jeżeli istnieją dowody przedstawione świadczące o przysługiwaniu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 Przedmiotowe wyżej wskazane okoliczności i dowody pozostały poza ustaleniami w postępowaniu weryfikacyjnym mimo, iż wskazywały, że tzw. " utrwalanie władzy ludowej " nie było wyłączną podstawą korzystania przez J.L. z uprawnień kombatanckich wobec istnienia dowodów nawiązujących do przesłanki przewidzianej w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego , gdzie uznano za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Wykazanie powyższego mogło skutkować zachowaniem przez J.L. uprawnień należnych wdowie po kombatancie, zwłaszcza, że w decyzjach nie prezentuje niepodzielnego zresztą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę poglądu, zgodnie z którym służba w MO jest równoznaczna z pełnieniem służby, funkcji lub zatrudnieniem w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa.

Wskazane uchybienia skutkujące naruszeniem art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. nakazują uznanie, iż w sprawie nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia , mogących prowadzić do zachowania przez J.L. uprawnień należnych wdowie po kombatancie, co mając na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc za podstaw art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. oraz odnośnie kosztów postępowania art. 200 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.