Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 178/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Gdyni o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Gdyni a Starostą Człuchowskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej ponoszenia kosztów utrzymania małoletniej O.O. w rodzinie zastępczej postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Prezydentowi Miasta Gdyni z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu wpisu od wniosku.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Gdyni wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość ze Starostą Człuchowskim, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej ponoszenia kosztów utrzymania O.O. w rodzinie zastępczej.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że zgodnie z art. 86a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na dziecko jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pierwszej formie opieki zastępczej nad dzieckiem.

Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków na to dziecko jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały. Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Zgodnie z art. 26 § 1 kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Ponieważ matka dziecka – P.O. nie ma władzy rodzicielskiej nad małoletnią O.O., miejsce zamieszkania matki małoletniego dziecka, a w związku z tym również miejsce zamieszkania dziecka nie stanowi podstawy do określenia powiatu właściwego ponoszenia kosztów utrzymania małoletniej O.O. w rodzinie zstępczej.

W związku z powyższym, powiat właściwy do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniej O.O. w rodzinie zstępczej należy określić na podstawie ostatniego miejsca zameldowania dziecka na pobyt stały przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały małoletniej O.O. przed jej umieszczeniem w rodzinie zastępczej była miejscowość Czarne na terenie Powiatu Człuchowskiego. W związku z powyższym, powiatem właściwym do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniej O.O. w rodzinie zstępczej jest Powiat Człuchowski.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Starosta Człuchowski wniósł o jego odrzucenie. W uzasadnieniu podał, iż przedmiotowy wniosek powinien zostać odrzucony, bowiem zgodnie z treścią postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2009 r. "spory pomiędzy starostami powstałe na gruncie art. 86 ust. 3 i 4 i art. 86a ustawy o pomocy społecznej nie są sporami o właściwość ani sporami kompetencyjnymi".

Ustosunkowując się do merytorycznej treści złożonego w sprawie wniosku wskazał, iż małoletnia O.O., urodzona 10 lipca 2010 roku w Gdyni, jest córką P.O., która w chwili urodzenia córki, jak również w chwili wydania przez Sąd Rejonowy w Gdyni postanowienia z dnia 19 stycznia 2011 r. również była osobą małoletnią. Bezspornym w sprawie jest fakt, iż matką małoletniej P.O. jest J.O. zamieszkała w Gdyni.

Zgodnie z art. 26 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Z powyższego wynika, iż miejscem zamieszkania małoletniej P.O. w chwili urodzenia O.O., jak również w chwili wydania przez Sąd Rejonowy w Gdyni postanowienia o umieszczeniu małoletniej O. w rodzinie zastępczej było Miasto Gdynia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 166 ust. 3 Konstytucji RP spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Wskazaną normę konstytucyjną uzupełnia przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowiąc, że sądy administracyjne "rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Do sporu dochodzi w sytuacji, gdy przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z nich uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Aby sprawa, w której powstał między organami spór mogła być rozpatrzona przez Sąd w omawianym trybie, musi być indywidualną sprawą z zakresu administracji publicznej, załatwianą w drodze decyzji administracyjnej. Z istoty bowiem sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego, o których mowa w art. 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji określonej sprawy administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 79/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 75).

Wniosek Prezydenta Miasta Gdyni dotyczy wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów utrzymania O.O. w rodzinie zastępczej.

Zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na terenie innego powiatu, powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej ponosi wydatki na jego utrzymanie w łącznej kwocie świadczeń przysługujących danej rodzinie zastępczej. Stosownie zaś do ust. 4 powołanego artykułu, powiat prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawcą lub rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko oraz powiat, na terenie którego funkcjonuje całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza, zawiera z powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przyjętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 2 lub 3.

Niewątpliwie porozumienie, o jakim wyżej mowa ma charakter publicznoprawny, bowiem dotyczy realizacji zadań publicznych. W wyniku zawarcia porozumienia pomiędzy powiatami nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny, którego treścią jest pokrywanie kosztów utrzymania dzieci z określonego powiatu, umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych i w rodzinach zastępczych na terenie innego powiatu. Jak wspomniano wcześniej spory o właściwość mogą dotyczyć tylko indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Tego trybu nie można zastosować do rozstrzygnięcia sporów powstających z wykonywania zadań publicznych w innych prawnych formach niż decyzja administracyjna.

Taką właśnie formą jest porozumienie określone w art. 84 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Oznacza to, że spory pomiędzy starostami powstałe na gruncie art. 86 ust. 3 i 4 i art. 86a ustawy o pomocy społecznej nie są sporami o właściwość ani sporami kompetencyjnymi.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego rozwiązanie sytuacji powstałej na gruncie rozpoznawanej sprawy jest możliwe na gruncie ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.). Z określonych w art. 76 ust. 2 ww. ustawy uprawnień organów nadzorczych w stosunku do powiatu wynika m.in. prawo do określenia relacji pomiędzy podmiotami wykonującymi zadania z zakresu administracji publicznej.

Przepis art. 88 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że w wypadku gdy organ powiatu nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich, stosuje się odpowiednio art. 87 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostałoby naruszone przez organ powiatu ma legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.