Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3129/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 7,11,77 par 1, art 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 28 ust 3 pkt 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art 145 par 1 pkt 1 lit.a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Anna Świderska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2009 r. sprawy ze skargi D S – "S-B" na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez D. S. – "[...]" w dniu 16 listopada 2008 r. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] lipca 2008 o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 4 października 2007 r. D. S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Wniosek swój uzasadnił faktem, iż od czasu zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 7 grudnia 2001 r. nie otrzymał stałej pracy. Był zarejestrowany w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Po podjęciu zatrudnienia w budownictwie w 2006 r. stan jego zdrowia uległ pogorszeniu. Obecnie choruje na [...]. Przebywa na zwolnieniu lekarskim. Zaznaczył, iż lekarz medycyny pracy nie wyraził zgody na jego powrót do pracy. Podniósł, iż stan jego zdrowia jest zły, zaś on jest niezdolny do wykonywania pracy. Wskazał, iż jego żona otrzymuje rentę w wysokości 500 zł. Wnioskodawca podkreślił, iż nie posiada żadnych innych dochodów i nie jest w stanie spłacić zadłużenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż nie ustalił majątku ruchomego i nieruchomego należącego do dłużnika. Zaznaczył, iż zainteresowany figuruje w centralnej ewidencji pojazdów jako właściciel samochodu osobowego [...] jednakże z uwagi na jego rok produkcji - 1986 pojazd ten nie przedstawia żadnej wartości. Dłużnik jest najemcą lokalu komunalnego. Spłaca pożyczkę nr 2 z dnia [...] lipca 2005 r. udzieloną jego małżonce Z. S. przez SKOK w . w wysokości 4.000 zł której termin spłaty ostatniej raty przypada na dzień [...] lipca 2008 r. Organ ustalił także, iż żona zobowiązanego – Z. S. dokonuje spłaty zadłużenia w wysokości 2.268, 47 zł z tytułu usług telekomunikacyjnych świadczonych przez [...] Sp. z o.o. na jej rzecz, którą to wierzytelność nabył w drodze cesji K. S.A. Zgodnie z umową zawartą pomiędzy żoną dłużnika a K. S.A. dłużniczka zobowiązana jest do spłaty zadłużenia rozłożonego na 45 rat z terminem spłaty ostatniej raty na dzień [...] stycznia 2011. Dłużnik zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z przyznanym prawem do zasiłku w wysokości 640 zł brutto miesięcznie. Małżonka zobowiązanego od 1 października 2000 r. pobiera świadczenie rentowe przyznane na stałe, które od 1 marca 2007 r. wynosi 500,23 zł. Organ podniósł iż zobowiązany z uwagi na brak innych zobowiązań oraz ze względu na zbliżający się termin spłaty ostatniej raty z tytułu pożyczki w SKOK będzie w stanie podjąć działania w celu zniwelowania istniejącego zadłużenia wobec Zakładu.

Zakład nie zgodził się z argumentacją zainteresowanego o braku zgody lekarza medycyny pracy na jego powrót do pracy, gdyż w dniu 26 listopada 2007 r. wnioskodawca zawarł umowę o pracę z ,,E.’’ S.A., co świadczy zdaniem organu, iż stan zdrowia umożliwia zobowiązanemu zarobkowanie. Zaznaczył, iż złożone przez wnioskodawcę zaświadczenie lekarskie stwierdza jedynie, iż dłużnik leczy się z powodu posiadanych schorzeń. Organ podkreślił, iż w dniu [...] grudnia 2007 r. zobowiązany zbył niezabudowaną działkę nr [...] o pow. 720 m położoną we wsi T. Gmina R. jednakże uzyskanych środków z tego tytułu nie przeznaczył na spłatę zadłużenia wobec Zakładu.

Organ zaznaczył, iż decyzja w sprawie umorzenia należności ma charakter uznaniowy, zaś wystąpienie przesłanek zawartych w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zobowiązuje organu do umorzenia składek. Ponadto wskazał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, iż umorzenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podniósł, iż zainteresowany nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną jego rodziny. Zaś z posiadanych środków zaspokajane są należności wobec innych wierzycieli w formie umów ratalnych.

Pismem z dnia 2 września 2008 r. D. S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu pisma wskazał, iż źródłem utrzymania jego rodziny jest renta żony w wysokości 500,23 zł netto oraz jego zasiłek dla bezrobotnych. Podniósł, iż obydwoje z żona są osobami schorowanymi wymagającymi leczenia, co wiąże się z wydatkami finansowymi. Z uwagi na brak środków na utrzymanie i leczenie zaciągnął pożyczki i kredyty od których są zmuszeni płacić odsetki. Posiadają zaległości w opłatach mieszkaniowych oraz z tytułu usług telekomunikacyjnych. Zaznaczył, iż jego żona przebyła dwie operacje, cierpi na chorobę [...], schorzenia [...] oraz [...]. Zobowiązany leczy się na [...], cierpi na [...], która wymaga specjalnej diety na co brak mu środków. Nie posiada środków na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania i wykupienie niezbędnych leków. Wyjaśnił iż niezabudowana działka położona we wsi T. Gm R. została zbyta za długi. Podkreślił, iż posiada liczne zadłużenie, którego nie jest w stanie spłacić. Nie posiada żadnych oszczędności ani majątku. W ocenie dłużnika dalsze dochodzenie należności przez Zakład pociągnie zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślił, iż spełnia przesłanki zawarte w art. 28 ust 2,3 i 3 a u.s.u.s. w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz.U. z 2003 Nr 141, poz. 1365 )

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podtrzymał ustalenia i rozważania zawarte w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodatkowo odniósł się do okoliczności dotyczących sprzedaży przez dłużnika niezabudowanej działki położonej we wsi T. Gmina R. wskazując, iż zobowiązany nie przedstawił informacji za jakie długi i na rzecz jakiego wierzyciela została przekazana kwota ze sprzedaży powyższej nieruchomości.

Pismem z dnia 16 listopada 2008 r. D. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzje Prezesa ZUS działającego w imieniu Zakładu, nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż on i jego rodzina znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej. Miesięczne dochody rodziny skarżącego wynoszą tysiąc złotych, na który składa się renta zony skarżącego oraz jego zasiłek dla bezrobotnych. Zaznaczył, iż dalsze dochodzenie należności przez Zakład pociągnie zbyt ciężkie skutki. Nie posiada żadnych oszczędności, ani majątku. Podkreślił, iż środki ze sprzedaży niezabudowanej działki położonej we wsi T. Gm. R. w wysokości 50 tysięcy złotych zostały przekazane w całości Funduszowi Inwestycyjnemu S. celem uregulowania jego zadłużenia. Wyjaśnił iż w/w fundusz przejął jego zadłużenie od Banku [...]. Podniósł, iż spełnia przesłanki zawarte w art. 28 ust 2,3 i 3 a u.s.u.s. z związku rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz.U. z 2003 Nr 141, poz. 1365 )

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji dopuścił się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych prawem Sąd podnosi, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 kpa. Przepis ten obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Piśmiennictwo przedmiotu w sposób jednoznaczny podkreśla, iż wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Przepis ten ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego i prowadzi do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zaznaczenia wymaga, iż art. 7 kpa nie ustala hierarchii wskazanych interesów ani też nie określa zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Z jego brzmienia wynika, iż ustawodawca przyjmuje regułę, zgodnie z którą oba te interesy podlegają równorzędnej ochronie bez dominacji któregokolwiek z nich. W państwie prawa nie ma bowiem miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym.

W sprawie niniejszej organ nie dokonał dogłębnej analizy podnoszonych w toku postępowania przez stronę okoliczności związanych ze sprzedażą niezabudowanej działki nr [...] o pow. 720 m położonej we wsi T. Gmina R. Nie przeprowadził wnikliwego postępowania wyjaśniającego i dowodowego w tym zakresie o czym świadczy m.in. treść skargi oraz odnotowana w protokole rozprawy z dnia 31 marca 2009 r. wypowiedź skarżącego, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych wiedział o sprzedaży w/w nieruchomości, ponieważ zwalniał hipotekę z tej nieruchomości, zaś środki pochodzące ze sprzedaży nieruchomości zostały przekazane bankowi [...]. Należy podkreślić, iż okoliczności zbycia przedmiotowej działki nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Organ podnosząc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż dłużnik nie przedstawił informacji za jakie długi i na rzecz jakiego wierzyciela została przekazana kwota ze sprzedaży w/w nieruchomości nie wyjaśnił tych okoliczności. Ponadto nie ustalił za jaką kwotę faktycznie została ona zbyta. Okoliczności te mają istotny wpływ na ocenę sytuacji finansowej skarżącego, a tym samym na podjęcie decyzji w sprawie umorzenia zadłużenia skarżącego z tytułu nieopłaconych składek. Powyższe narusza art. 77 § 1 kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływającą z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji i równocześnie kierować się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co – zgodnie z art. 7 kpa - powinno doprowadzić do właściwego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony w kontekście unormowań zawartych w art. 28 ust. 3 pkt 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 kpa.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.