Wyrok NSA, sygn. akt III SA 3088/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Nie może stanowić przesłanki umorzenie zaległości brak wiedzy podatnika co do obowiązku wyłącznie rejestracyjnego w podatku od towarów i usług.

Obowiązek podatkowy określają ustawy, z treścią których każdy obywatel należycie dbający o własne interesy może i powinien się zapoznać, zwłaszcza rozpoczynając działalność gospodarczą.

TEZY

Nie może stanowić przesłanki umorzenie zaległości brak wiedzy podatnika co do obowiązku wyłącznie rejestracyjnego w podatku od towarów i usług.

Obowiązek podatkowy określają ustawy, z treścią których każdy obywatel należycie dbający o własne interesy może i powinien się zapoznać, zwłaszcza rozpoczynając działalność gospodarczą.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Teresy S. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 4.11.1999 r. (...) w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Teresa S. złożyła do Urzędu Skarbowego w L. wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług w kwocie 11.695,00 zł wraz z należnymi odsetkami, powstałej w związku z niedokonaniem rejestracji w podatku VAT. Wniosek strona umotywowała trudną sytuacją materialną i złym stanem zdrowia. Ponadto podniosła, iż nikt w urzędzie nie poinformował jej o konieczności płacenia podatku VAT. Urząd Skarbowy nie znalazł podstaw do udzielenia wnioskowanej ulgi i decyzją z dnia 16 lipca 1999 r., (...), odmówił umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 11.695,00 zł i odsetek w kwocie 3.081,40 zł. Jednocześnie Urząd Skarbowy, biorąc pod uwagę wniosek podatniczki z 16.07.1999 r., decyzją (...) rozłożył jej zaległość podatkową na 25 rat.

W odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej Teresa S. podtrzymała swoją argumentację zawartą we wniosku i załączyła zaświadczenie lekarskie o jej stanie zdrowia. Ponadto zarzuciła, iż w urzędzie nie poinformowano jej o obowiązku rejestracji w podatku od towarów i usług, co w konsekwencji stanowiło powstanie zaległości w tym podatku.

Zaskarżoną do Naczelnego Sąd Administracyjnego decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu podano, iż art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa stanowi, że organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

W ocenie organu fakt, że rodzina utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej i wynagrodzenia męża w kwocie 1.700 zł, nie ma charakteru wyjątkowego i nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku, tym bardziej że zaległość powstała na skutek niepłacenia przez podatnika za okres prowadzonej działalności gospodarczej podatku VAT. Izba Skarbowa podała że uwzględnienie jej sytuacji znalazło odzwierciedlenie poprzez rozłożenie zaległości na 25 rat.

W złożonej skardze podatniczka wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że nie obciążają jej żadne zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, ewentualnie

2. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem skonkretyzowania okresu, od którego otrzymała zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 procent alkoholu.

W jej uzasadnieniu, podobnie jak w odwołaniu, zwróciła uwagę na jej sytuację rodzinną. Podała, iż rozpoczynając działalność gospodarczą nikt w urzędzie nie poinformował jej, że przy sprzedaży piwa należy odprowadzać podatek VAT. Ponadto niesłusznie naliczono jej podatek wraz z odsetkami od stycznia 1998 r., podczas gdy zezwolenie na sprzedaż piwa jest od 1 lutego 1998 r. Zdaniem strony, gdyby w jej postępowaniu była zła wola, to wówczas uzasadnione byłoby naliczenie karnych odsetek, ale tego jej nie udowodniono.

Natomiast w piśmie z 8.01.2000 r. w nadesłanym do Sądu skarżąca dodała, że z uwagi na zły stan zdrowia zmuszona była zlikwidować działalność gospodarczą i zarejestrować się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, o czym organy podatkowe nie poinformowały Sądu.

Wskazała, że sama zaadaptowała garaż na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Z Wydziału Handlu otrzymała zezwolenie na sprzedaż piwa a w Urzędzie Skarbowym nikt jej nie poinformował o konieczności dopełnienia formalności zgłoszenia rejestracyjnego. O obowiązku takim dowiedziała się przypadkowo. W jej ocenie uzyskiwana marża z tytułu sprzedaży piwa nie pokryje podatku, który jest zobowiązana zapłacić.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Teresy S., uzupełniona pismem z 8.01.2001 r., nie jest uzasadniona.

Na wstępie zważyć należy, iż wniosek o "skonkretyzowanie okresu, od którego skarżąca otrzymała zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych poprzez uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia" nie znajduje oparcia w konstytucyjnej pozycji sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę m.in. decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Konsekwencją powyższego jest uprawnienie Sądu do wydawania orzeczeń o charakterze kasacyjnym, jakie przewiduje art. 22 ust. 1 tej ustawy. Żądanie zmiany decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oznacza żądanie merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej przez Sąd.

Przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest sprawa zasadności odmowy umorzenia przez organy podatkowe zaległości podatkowej w okresie prowadzonej działalności zgodnie ze złożonym wnioskiem o zastosowanie tej ulgi podatkowej, a nie sprawa zasadności opodatkowania.

Przechodząc do oceny merytorycznych wywodów skargi stwierdzić należy, iż decyzji wydana została na podstawie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Oznacza to, że organy podatkowe dokonują oceny podanych okoliczności faktycznych. W sprawach, przedmiotem których jest umorzenie zaległości, Sąd bada, czy decyzja została wydana zgodnie z regułami postępowania podatkowego /w szczególności art. 120 i art. 180 wym. ustawy/. Badając zaskarżoną w określonym wyżej zakresie, sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej naruszenie. Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że wskazane okoliczności we wniosku nie mogą stanowić podstawy do zastosowania ulgi podatkowej polegającej na umorzeniu zaległości podatkowej łącznie z odsetkami.

Umorzenie zaległości podatkowych stanowi formę rezygnacji z interesu fiskalnego państwa z przysługujących mu należności podatkowych. Umorzenie zaległości wywiera skutek, że organ podatkowy nie może już domagać się wykonania obowiązku zapłaty podatku wynikającego z zobowiązania podatkowego. Konstrukcja instytucji umarzania zaległości podatkowej oparta jest na uznaniu administracyjnym. Przepisy formułują dyrektywę wyboru kierowaną do organu podatkowego - "ważny interes podatnika", która jest pojęciem ocennym. Organy podatkowe oceniły wskazane przez stronę przyczyny i uznały, że nie stanowią one wystarczającej przesłanki umożliwiającej wydanie decyzji umarzającej zaległości podatkowe.

Nie może stanowić przesłanki umorzenie zaległości brak wiedzy podatnika co do obowiązku wyłącznie rejestracyjnego w podatku od towarów i usług. Obowiązek podatkowy określają ustawy, z treścią których każdy obywatel należycie dbający o własne interesy może i powinien się zapoznać, zwłaszcza rozpoczynając działalność gospodarczą. Strona nie wykazała, iż obowiązku zgłoszenia rejestrującego nie wykonała z winy urzędu skarbowego.

W nawiązaniu do złożonego do Sądu pisma w dniu 8.01.2001 r. należy stwierdzić, iż nie może ono stanowić podstawy do uchylenia decyzji Izby Skarbowej. Decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji możliwa jest wtedy, kiedy stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie w postępowaniu przed organami obu instancji. A zatem, wymienione pismo może stanowić podstawę, o ile wpłynie do organu podatkowego i będzie stanowiło podstawę do wszczęcia nowego postępowania w przedmiocie zastosowania ulgi podatkowej.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przy wydaniu decyzji naruszono prawo. Sąd nie dopatrzył się, aby zebrany materiał został oceniony w sposób dowolny. Wskazać trzeba, że skarżąca w istocie nie przedstawiła dowodów potwierdzających możliwość zastosowania przez organy podatkowe umorzenia zaległości podatkowej.

Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.