Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 365/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod Asesor WSA Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant Lidia Wachowska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 23 listopada 2006r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułu wykonawczego o Nr "[...]" wystawionego w dniu "[...]" Urząd Skarbowy wszczął egzekucję należności wynikającej z decyzji tego organu z dnia "[...]" r. o nr "[...]", którą określono A. K. i W. W. zaległość w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 8.498,70 zł.

Pismem z 02 lutego 2006r. A. K. wniosła do organu

egzekucyjnego I instancji zarzuty na prowadzone postępowanie. W uzasadnieniu podała, że ich podstawą jest nieistnienie obowiązku, niedopuszczalność egzekucji z uwagi na brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 z późniejszymi zmianami), niespełnienie wymogów określonych w art. 27 tej ustawy oraz przedawnienie zobowiązania podatkowego w myśl art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Strona podniosła, iż organ nie wskazał w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Należność wymieniona w tytule wykonawczym nie wynikała zaś z prawomocnego rozstrzygnięcia, skoro decyzja określająca należność nie została jej doręczona.

Podnosząc zarzuty A.K. podała również, że umowa pożyczki od której naliczono podatek nie została zawarta. Została ona bowiem podpisana tylko przez jedną stronę. Był to jedynie wzór, który miał być podpisany dopiero przy realizacji umowy. Strona zwróciła uwagę, że obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od czynności cywilnoprawnych powstaje w dacie faktycznej realizacji wszystkich elementów stanu faktycznego będącego czynnością prawną. Dlatego też, jej zdaniem, obowiązek podatkowy nie powstał.

Postanowieniem z dnia "[...]" r. o Nr "[...]" , wydanym na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelnik Urzędu Skarbowego, wyraził jako wierzyciel stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów podnosząc, iż obowiązek podatkowy określony w tytule wykonawczym z dnia "[...]" r. istnieje i jest wymagalny.

Stanowisko to podtrzymał Dyrektor Izby Skarbowej w związku z wniesionym przez stronę zażaleniem, w którym ponownie zwróciła ona uwagę na nie doręczenie jej decyzji wymiarowej i brak możliwości złożenia w terminie środka

zaskarżenia, w związku z wysłaniem rozstrzygnięcia na niewłaściwy adres.

Uzasadniając wydane w tej sprawie postanowienie z dnia "[...]" r. o nr "[...]" organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny ma obowiązek rozpatrzenia zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8 tej ustawy, dopiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Mając zatem na uwadze, iż w rozpatrywanej sprawie A. K., złożyła zarzuty na podstawie art. 33 pkt l, 7 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uzyskanie wypowiedzi wierzyciela było w związku art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, konieczne. Stanowiące zaś taką wypowiedź w zakresie zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" r., zostało wydane w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Dyrektor Izby zwrócił uwagę, iż w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazano, że należności wynikające z tytułu wykonawczego z dnia "[...]" r. są wymagalne i podlegają przymusowemu ściągnięciu w drodze egzekucji administracyjnej. Tytuł ten został zaś wystawiony na podstawie prawidłowo doręczonej w dniu 27 maja 2002 r. decyzji wymiarowej określającej należność podatkową. Doręczenie nastąpiło wprawdzie w trybie zastępczym, jednak zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi doręczenia pism. Od decyzji wymiarowej nie wniesiono środków zaskarżenia, w związku z czym, jak też wobec braku wpłaty powstałej zaległości podatkowej, wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego, wystawił tytuł wykonawczy i przekazał go do realizacji organowi egzekucyjnemu.

Organ odwoławczy zauważył, iż postanowieniu pierwszoinstancyjnym Naczelnik odniósł się również do pozostałych zarzutów egzekucyjnych wskazując na ich bezzasadność. Dyrektor Izby podzielił zaprezentowane w tym postanowieniu stanowisko, że dochodzone należności nie uległy przedawnieniu, tytuł wykonawczy spełniał wymogi określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a doręczenie upomnienia nie było konieczne wobec zapisów § 13 pkt l rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.).

Odnosząc się natomiast do jedynego zarzutu Strony zawartego w złożonym zażaleniu, a dotyczącego doręczenia decyzji Urzędu Skarbowego z dnia "[...]"r. pod niewłaściwy adres zamieszkania w "[...]" przy ul. "[...]", organ II instancji wyjaśnił, że zgłoszenie aktualizacyjne złożone przez A. K., wskazujące nowy adres zamieszkania w "[...]" przy ulicy "[...]", wpłynęło do Urzędu Skarbowego dopiero w dniu 12 lipca 2004r. Tym samym, w ocenie organu, decyzja wymiarowa została prawidłowo doręczona w dniu 27 maja 2002r. w trybie doręczenia zastępczego na adres zamieszkania skarżącej w "[...]" i wobec nie wniesienia odwołania stała się ostateczna.

W złożonej skardze A. K. wnosząc o uchylenie postanowienia podniosła, iż do transakcji kredytowej, od której decyzją z dnia "[...]" r. określony został przez Urząd Skarbowy podatek od czynności cywilnoprawnych, nie doszło z przyczyn niezależnych od skarżącej. Nie miały bowiem miejsca rozliczenia finansowe z tytułu tej transakcji i nie nastąpiło podpisan pokwitowań, które miały obowiązywać jako prowizja po otrzymaniu przez skarżącą kredytu dewizowego. Skoro zaś pokwitowania te nie zostały podpisane przez drugą stronę, to jak wskazano w skardze, nie są umową pożyczki w świetle prawa.

Pomimo powołanych okoliczności oraz złożonego oświadczenia, że do przekazania pieniędzy nie doszło, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych, która wobec wysłania pod niewłaściwy adres nie została jej doręczona.

Strona skarżąca zarzuciła organom, iż w toku postępowania w obu instancjach pominęły to, że do transakcji, przekazania środków płatniczych nie doszło. Kierowały się zaś błędnym przekonaniem, iż strony zawarły umowę pożyczki i ją zrealizowały, podczas gdy ujawnione w postępowaniu podatkowym zapiski są typowym listem intencyjnym, który w świetle prawa nie dokumentuje zawarcia umowy, a jedynie występuje na pewnym etapie rokowań.

Zdaniem A. K. nie jest również trafiony argument organów, że zgłoszenie aktualizujące adres zamieszkania złożyła Ona dopiero w dniu 2 lipca 2004r.. Zgłoszenie o zmianie adresu na "[...]" złożyła bowiem wcześniej, w Urzędzie Skarbowym "[...]". Jak podała, w "[...]" zameldowana była na pobyt czasowy jedynie przez okres pięciu miesięcy w 1999r. Do złożenia ponownego zgłoszenia z 12.07.2004r. została natomiast wezwana przez Urząd Skarbowy w "[...]".

W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153 poz.1269), zwanej dalej p.u.s., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu określa podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej, stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Rozpoznawanie skarg na rozstrzygnięcia organów administracji nie ma charakteru orzekania merytorycznego. Sąd administracyjny orzekając w danej sprawie pełni bowiem wyłącznie funkcje kasacyjne badając zgodność tego rozstrzygnięcia z prawem, co stanowi wskazany wyżej element sądowej kontroli nad działalnością administracji publicznej.

Należy zwrócić uwagę, iż w myśl art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sąd nie jest wprawdzie związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednak jak podnoszono już w literaturze prawniczej (por. Jan Paweł Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz - Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str.197), niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że może On czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd jest zawsze związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w inną sprawę w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organem administracji. Granice bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, o której stanowi art. 1 p.u.s. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2001r. III SA 502/00 – Przegląd Podatkowy 2001, nr 12, s.63).

Podzielając w pełni powyższe poglądy podnieść należy, iż orzekając w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów na postępowanie egzekucyjne sąd administracyjny nie mógł oceniać legalności, czy też słuszności rozstrzygnięć organów w przedmiocie określenia skarżącej zobowiązań w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia argumenty skarżącej co do okoliczności zawarcia zakwestionowanych transakcji, a w konsekwencji zasadności orzeczenia określającego te zobowiązania, musiały zatem pozostać poza rozważaniami Sądu. Strona zaś, w sytuacji gdy uznała, że w oparciu o te właśnie argumenty zachodzą podstawy do wzruszenia prawomocnej decyzji wymiarowej, mogła żądać uchylenia tej decyzji na podstawie stosownych przepisów działu IV Ordynacji podatkowej.

Badając natomiast legalność wymienionego wyżej postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy zasadnie uznał, że stanowiące wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów na prowadzoną egzekucję, postanowienie organu I instancji nie narusza przepisów prawa.

Zauważyć należy, że postępowanie egzekucyjne stanowi szczególny rodzaj postępowania, w ramach którego może być prowadzonych szereg odrębnych postępowań administracyjnych, w szczególności w sprawie wniesionych zarzutów, wstrzymania czynności egzekucyjnych, czy postępowania egzekucyjnego. Postępowania te toczą się nie tylko przed organami egzekucyjnymi, ale również przed wierzycielem. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. przewiduje bowiem przypadki, gdy wydanie rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny uzależnione jest od uprzedniego wydania przez wierzyciela postanowienia odnośnie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Zajęcie tego stanowiska nie stanowi jednak ponownego merytorycznego orzekania w sprawie podatkowej, czy też jej uzupełnienia na etapie egzekucji, a więc po wydaniu prawomocnego rozstrzygnięcia. Ogranicza się ono bowiem, jak wynika z powołanego art. 34 do wypowiedzenia się w kwestiach dotyczących podstaw dalszego prowadzenia egzekucji w związku z podniesionymi zarzutami egzekucyjnymi.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, stanowisko wierzyciela odnośnie tych zarzutów nie budzi zastrzeżeń. Organ odniósł się bowiem do argumentacji strony w zakresie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w sposób wyczerpujący, podważając twierdzenia wierzyciela zarówno co do braku wymagalności obowiązku podatkowego, jak i nieprawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Prawidłowo zatem wykazano w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, iż należności wynikające z tytułu wykonawczego z dnia "[...]" r. wystawionego na podstawie prawomocnej decyzji Urzędu Skarbowego z dnia "[...]"r., określającej A. K. i W. W. zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zawartych w dniu "[...]" r. umów pożyczek., są wymagalne i podlegają ściągnięciu w drodze egzekucji administracyjnej. Decyzję te doręczono bowiem w dniu 27 maja 2002r. w trybie doręczenia zastępczego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z póz. zm.).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odniósł się również do zarzutu doręczenia tej decyzji pod niewłaściwy adres zamieszkania wyjaśniając, iż złożone przez Skarżącą zgłoszenie aktualizacyjne z nowym adresem zamieszkania w "[...]" przy ulicy "[...]" wpłynęło do Urzędu Skarbowego w "[...]" dopiero w dniu 12 lipca 2004r.

Nie budzą również zastrzeżeń wyjaśnienia organów obu instancji odnośnie pozostałych podnoszonych przez Stronę zarzutów w kwestii przedawnienia należności objętych egzekucją oraz spełnienia przez wystawiony w związku z tą egzekucją tytuł wykonawczy z dnia "[...]" r., wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Należało ponadto podzielić pogląd dotyczący braku obowiązku doręczenia przez organ upomnienia, w związku z wystawieniem tytułu wykonawczego. Przepisami szczególnymi regulującymi prowadzenie egzekucji administracyjnej jest rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Rozporządzenie to zostało wydane m.in. z delegacji zawartej w art. 15 § 5 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którą Minister Finansów uzyskał uprawnienie do określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Wykorzystując tę właśnie delegację, Minister Finansów w § 13 rozporządzenia zawarł katalog zwolnień z doręczenia upomnienia, określając, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia między innymi w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu.

Istotny jest więc, w świetle tej regulacji, charakter prawny aktu wydanego przez organ podatkowy, a w szczególności to, czy po pierwsze, decyzja rozstrzygała o należności pieniężnej i po drugie, czy wydana decyzja jest orzeczeniem.

Zaistnienie tych dwóch okoliczności łącznie przesądziło o istnieniu przesłanek wymienionych w § 13 pkt 1 rozporządzenia, a w konsekwencji o braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia i tym samym możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, bez dowodu jego doręczenia. Należność z tytułu opłaty skarbowej jest bowiem niewątpliwie należnością pieniężną, a decyzja administracyjna orzeczeniem.

Z tych też względów, w rozpatrywanej sprawie, wystawienie tytułu wykonawczego przez organ skarbowy nie wymagało wcześniejszego doręczenia zobowiązanemu upomnienia do zapłaty.

Jak wynika z powyższego, w toku kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zostało ono wydane z naruszeniem prawa.

Dlatego też, stosownie do art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.