Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 422/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-07-31 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 3 lipca 2009r. skarżący I. R. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 500 zł.

Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jak również z nadesłanych oświadczeń oraz dodatkowych dokumentów źródłowych zebranych w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.),wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w postaci sklepu spożywczo – przemysłowego, z której to działalności uzyskuje dochód w wysokości około 306 zł miesiecznie. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i trojgiem uczących się dzieci. Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 204 m2, w skład której wchodzi mieszkanie o powierzchni 102 m2 oraz sklep o powierzchni 102 m2 - na parterze domu. Skarżący jest właścicielem dwóch samochodów – "[...]" 1,8 rok produkcji 1991 oraz "[...]" rok produkcji 2001, którego zakup (za kwotę 17.000 zł) sfinansowali rodzice skarżącego. Wnioskodawca otrzymuje również zasiłek rodzinny w wysokości 186 zł miesięcznie. Na utrzymanie rodziny przeznacza również kwotę naliczonej amortyzacji wynoszącą 723 zł.

Skarżący przedstawił następujące zestawienie miesięcznych wydatków rodziny: opłata za telefon i internet -153 zł miesięcznie ( faktura – s. 54 akt sądowych), opłata za energię elektryczną – 258,69 zł ( faktura – s. 55 akt sądowych), opłata za wywóz śmieci – 22 zł ( faktura – s. 55 akt sądowych), opłata za wodę 30,40 zł ( faktura – s. 55 akt sądowych), ubezpieczenie OC- w skali miesiąca – 63,50 zł za dwa samochody (polisy ubezpieczeniowe – k. 57 i 58 akt sądowych), zakup butli gazowej 38 zł, wyżywienie około 1.120 zł, wydatki na odzież, obuwie – około 50 – 100 zł na dziecko, wydatki szkolne na córki – około 150 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, iż studiujący syn M. otrzymuje stypendium w wysokości 430 zł miesięcznie oraz pomoc finansową ze strony rodziców skarżącego. Wnioskodawca uzyskuje również dochód z tytułu prowadzenia Punktu Pocztowego w wysokości 314 zł netto miesięcznie.

Skarżący oświadczył, iż ani on, ani członkowie jego rodziny nie posiadają polis ubezpieczeniowych.

Do dodatkowych źródłowych dokumentów zostało załączone oświadczenie rodziców skarżącego, z którego wynika, iż od 1995r. pomagają oni materialnie synowi I., z uwagi na niskie dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Ponadto pomagają studiującemu wnukowi M.. Obecnie zakupili drzewo na opał ( za kwotę 1.998 zł – k. 60 akt sądowych), którego połowę oddali synowi. W razie konieczności dokładają do obowiązujących opłat. Przedłożone zostały również dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanych emerytur, z których wynika, iż H. R. (matka skarżącego) otrzymuje emeryturę w wysokości 1576,60 zł netto miesięcznie, natomiast H. R. (ojciec skarżącego) otrzymuje emeryturę w wysokości 1513,94 zł netto miesięcznie (k. 61 – akt sądowych).

Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o pomoc w zakresie częściowym czy też całkowitym, strona musi wykazać, że nie posiada żadnych środków na obronę swoich interesów przed sądem bądź środków wystarczających.

Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

Stwierdzić należy iż, wykazane przez I. R. okoliczności nie wskazują, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca posiada majątek w postaci domu o powierzchni 204m 2, składającego się z części mieszkalnej 102 m2 i części usługowej 102 m2. Dlatego też, biorąc pod uwagę majątek skarżącego w postaci wyżej opisanej nieruchomości, można poprzestać na wskazaniu, iż "zgodnie (...) z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (...). Również w postanowieniu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia." (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r.; sygn. akt I OZ 563/09; orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl).

Dodatkowo należy podkreślić, iż wykazywanej przez skarżącego bardzo trudnej sytuacji majątkowej, uprawniającej jego zdaniem do przyznania prawa pomocy, przeczy okoliczność posiadania przez niego i utrzymywania dwóch samochodów w gospodarstwie domowym. Zauważyć przy tym należy, że na samo opłacenie kosztów ubezpieczenia OC w ciągu dwóch następujących po sobie miesięcy (listopad, grudzień 2008r. ) skarżący wydatkował kwotę 570 zł, przy czym pierwsza z polis ( listopad 2008r.) opłacona została jednorazowo, druga natomiast (grudzień 2008r.) rozłożona na dwie raty.

Stwierdzić również należy, iż dochody skarżącego, z których się utrzymuje w łącznej wysokości 1.529 zł, nie są na tyle niskie, aby uprawniały do skorzystania z prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Oprócz uzyskiwanych dochodów - skarżącego w znacznym zakresie wspomagają finansowo jego rodzice.

W tym miejscu przywołać należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniach z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04 i GZ 64/04, niepubl.), zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Reasumując należy stwierdzić, iż posiadany majątek, stabilna sytuacja materialna i bytowa, regularność uzyskiwanych dochodów, jak również pomoc ze strony rodziców, pozwalają wnioskodawcy na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania, które na obecnym etapie wynoszą 500 zł, tytułem wpisu sądowego.

W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.