Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 278/83
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1983-09-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Powołane przepisy: article: art. 196 par. 4 pkt 7
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Decyzje organów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczące objęcia ubezpieczeniem społecznym pracowników i wymiaru z tego tytułu składek, podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego /art. 196 par. 2 pkt 11 Kpa/.

TEZY

Decyzje organów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczące objęcia ubezpieczeniem społecznym pracowników i wymiaru z tego tytułu składek, podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego /art. 196 par. 2 pkt 11 Kpa/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Wiktora J. na decyzję Rady Nadzorczej Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem pracowników i wymiaru z tego tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i na cele emerytalne.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 1 października 1982 r., którym podtrzymano decyzję tegoż Oddziału z dnia 30 lipca 1982 r. o objęciu ubezpieczeniem społecznym pracowników zatrudnionych przez Wiktora J. w prowadzonym przez niego zakładzie - Biurze Tłumaczeń Technicznych, a mianowicie Janiny R., Józefa W., Marii E. i Haliny S. o wymiarze składek na ubezpieczenie społeczne i na cele emerytalne w kwocie /wraz z odsetkami/ 66.300 zł.

Na podstawie zezwolenia z dnia 4 marca 1976 r. Wiktor J. prowadził Biuro Tłumaczeń Technicznych. W dniu 11 października 1980 r. do Oddziału zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. wpłynęło zawiadomienie Wojewódzkiego Zrzeszenia Prywatnego Handlu i Usług o likwidacji przez Wiktora J. działalności z dniem 30 września 1980 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że Wiktor J., zatrudniał pracowników, których nie ubezpieczył mimo obowiązku wynikającego z przepisów regulujących te zagadnienia /rozporządzenie rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1975 r. w sprawie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne pracowników i na cele emerytalne oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy - Dz.U. nr 45 poz. 239/.

W związku z powyższym Oddział ZUS w W. decyzją z dnia 12 maja 1981 r. stwierdził, że wymienieni w decyzji pracownicy /5 osób/ podlegali ubezpieczeniu przez podane okresy i w związku z tym wymierzono Wiktorowi J. składki na ubezpieczenie społeczne tych pracowników w kwocie 52.200 zł i składki na cele emerytalne w kwocie 4.350 zł. Jako podstawę formalną decyzji /właściwość organu/ podano przepis par. 2 pkt 1 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1960 r. o zakresie i trybie działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 23 poz. 134/, a jako podstawę materialnoprawną przepisy art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o zmianach właściwości w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, rent, zaopatrzeń i opieki społecznej /Dz.U. nr 20 poz. 119 ze zm./ oraz art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o funduszu emerytalnym /Dz.U. nr 3 poz. 7/. W uzasadnieniu decyzji powołano się na przepisy, z których wynika, że wymienieni pracownicy podlegali ubezpieczeniu społecznemu /art. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1975 nr 34 poz. 188, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz.U. nr 3 poz. 6 ze zm., art. 2 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o ubezpieczeniu rodzinnym - Dz.U. nr 66 poz. 414 ze zm., art. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz.U. nr 20 poz. 105/. Obowiązek pracodawcy opłacania składek wynikał z powołanego już art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. i art. 4 cytowanej ustawy o funduszu emerytalnym oraz art. 14 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 49 poz. 452 ze zm./, a wysokość składek na ubezpieczenie społeczne ustalono na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1951 r. w sprawie wysokości składek na ubezpieczenie społeczne /Dz.U. nr 9 poz. 74 ze zm./ i układu zbiorowego pracy, zawartego między Ogólnopolskim zrzeszeniem Prywatnego Handlu i Usług a Związkiem Zawodowym. Wysokość składki na fundusz emerytalny ustalono na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1968 r. w sprawie podstawy wymiaru i wysokości składki na cele emerytalne /Dz.U. nr 5 poz. 29 ze zm./.

Od decyzji tej Wiktor J. odwołał się do Rady Nadzorczej Oddziału ZUS. W odwołaniu zakwestionował ustalenia co do zatrudnienia Wojciecha B., Marii E. i Haliny S. Wyjaśnił, iż od 11 czerwca do 1 sierpnia 1980 r. przebywał w szpitalu i upoważnił do działania w jego imieniu właśnie Wojciecha B., ale ponieważ zgodnie z przepisem ustawy z 1974 r. /zapewne o wykonywaniu handlu oraz niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej/ pełnomocnictwo może być udzielane jedynie za zezwoleniem Wydziału Handlu, a takiego zezwolenia nie było, wobec tego pełnomocnictwo było nieważne i Wojciech B. nie mógł zatrudniać w swoim Biurze pracowników. W odwołaniu nie kwestionował zatrudnienia i objęcia ubezpieczeniem Józefa W. i Janiny R., "którzy autentycznie pracowali", ale zakwestionowali wiarygodność zeznań tych świadków co do zatrudnienia Marii E. i Haliny S.

Zespół orzekający Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w W. decyzją z dnia 3 lutego 1982 r. uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż decyzję wydano przedwcześnie, nie wyjaśniając wszystkich okoliczności. Na czym ta przedwczesność w istocie miała polegać, nie wskazano. Wspomniano też, iż Wiktor J. zakwestionował obiektywizm osoby przeprowadzającej kontrolę.

W następstwie tego orzeczenia Oddział ZUS przeprowadził postępowanie uzupełniające. W toku tego postępowania przesłuchano ponownie Janinę R. i Józefa W., których zatrudnienia Wiktor J. nie kwestionował. Sprawdzono też deklaracje podatkowe, złożone przez niego w Wydziale Finansowym Urzędu Dzielnicowego. Z dowodów tych niezbicie wynikało, że Maria E. i Halina S. pracowały w czerwcu i lipcu 1980 r. w Biurze Tłumaczeń Wiktora J. i wynagrodzenie ich, podobnie jak wynagrodzenie Janiny R. i Józefa W., wynosiło po 9.000 zł.

Ponowną decyzją Oddziału ZUS w W. z dnia 30 lipca 1982 r. ustalono obowiązek ubezpieczenia Janiny R. od dnia 18 kwietnia 1979 r. do dnia 20 września 1980 r., Józefa W. od dnia 1 kwietnia 1979 r. do dnia 25 lipca 1979 r. i od dnia 10 listopada 1979 r. do dnia 30 września 1980 r., Marii E. oraz Haliny S. od dnia 1 czerwca do 31 lipca 1980 r. Pominięto więc Wojciecha b. Składki na ubezpieczenie społeczne wymienionych pracowników za podane okresy wymierzono w kwocie 48.960 zł, a na cele emerytalne w kwocie 4.080 zł. Odsetki za zwłokę obliczono w wysokości 12.860 zł. W uzasadnieniu decyzji powołano się na przepisy, jak w decyzji poprzedniej, z tym zastrzeżeniem, że w miejsce dekretu o zobowiązaniach podatkowych powołano przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1981 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 23 poz. 119/. W sprawie odsetek za zwłokę jako podstawę prawną wskazano przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 czerwca 1981 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 18 poz. 88/.

W odwołaniu od tej decyzji Wiktor J. podał, iż Maria E. i Halina S. nie były zatrudnione w jego Biurze, natomiast Janina R. i Józef W. byli zatrudnieni do 10 czerwca 1980 r. /do dnia pójścia odwołującego się do szpitala/. Zaznaczył, że uzasadnienie odwołania poda do protokołu. W protokole rozprawy przed Zespołem Rady Nadzorczej ZUS z dnia 1 października 1982 r. odnotowano jedynie, że odwołujący się oświadczył, iż nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w decyzji. Orzeczeniem z tegoż dnia Zespół Orzekający Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż Zespół Orzekający podzielił stanowisko Oddziału, oparte na dowodach z zeznań pracowników i dokumentach Wydziału Finansowego raz Przemysłu i Handlu Urzędu Dzielnicowego.

W dniu 27 kwietnia 1983 r. Wiktor J. nadesłał do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, wnosząc o przywrócenie ewentualnie przekroczonego terminu do jej wniesienia. Z nadesłanych załączników wynikało, że taką skargę skierował już w dniu 25 listopada 1982 r. za pośrednictwem Oddziału ZUS, jednak w dniu 20 kwietnia 1983 r. zwrócono mu ją z pouczeniem, iż w sprawach ustalenia stosunku pracy między jego zakładem a pracownikami, których zatrudnienie kwestionuje, może zwrócić się do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Z pisma ZUS z dnia 18 maja 1983 r., skierowanego do Wiktora J., wnika pośrednio, że w tego rodzaju sprawach skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niedopuszczalna /nieprzewidziana/, a w każdym razie nie wnosi się jej za pośrednictwem Oddziału ZUS. Skierowany odpowiednio do pouczenia wniosek do Okręgowego Sądu Pracy i ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu został postanowieniem tego Sądu z dnia 30 kwietnia 1983 r. odrzucony.

W ostatecznej redakcji skargi Wiktor J. twierdził, iż podstawę prawną dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie stanowi art. 196 par. 2 pkt 4 lub 19 Kpa. W odniesieniu do istoty sprawy utrzymuje, że prowadził zakład do chwili pójścia do szpitala, to jest do dnia 10 czerwca 1980 r., jego odpowiedzialność więc nie może sięgać poza ten termin. Nadto 2 lipca 1980 r. Urząd Dzielnicowy cofnął mu zezwolenie na prowadzenie zakładu, wobec czego ZUS przypisuje mu działalność nielegalną /po 2 lipca 1980 r./. Przypisuje mu też zatrudnienie osób, których nigdy nie widział, a od których obecnie zebrał oświadczenia, że u niego nigdy nie pracowały. Jedna z tych osób przez cały czas pracowała w innym zakładzie, nie mogła więc pracować w jego Biurze, nie mając zgody pierwszego pracodawcy.

W związku z przesłaniem skargi do Rady nadzorczej Oddziału ZUS celem ustosunkowania się, Dyrektor Oddziału ZUS we Wrocławiu, przedstawiając przebieg postępowania i podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia, podniósł w odpowiedzi, że znajduje ono pełne uzasadnienie w świetle ustaleń przeprowadzonej kontroli. Podał natomiast w wątpliwość dopuszczalność wnoszenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na decyzje ZUS w sprawach o objęcie ubezpieczeniem pracowników i wymiaru z tego tytułu składek. za rozstrzygający w tym względzie uważa art. 196 par. 2 Kpa, który w swoich dwudziestu punktach, określających rodzaje spraw, w których decyzje podlegają kontroli sądu administracyjnego, nie wymienia spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Najbliższe tego rodzaju sprawom jest sformułowanie zawarte w pkt 19 tegoż artykułu, traktując o sprawach zatrudnienia i spraw socjalnych. zdaniem autora odpowiedzi, sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem i wymiaru składek nie mieszczą się w kategorii spraw socjalnych, wobec czego w konkluzji wnosił o odrzucenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Myślą przewodnią ustawy z dnia 30 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8 ze zm./ było rozszerzenie zakresu obowiązywania przepisów tego kodeksu oraz poddanie kontroli sądowej decyzji podejmowanych w tym trybie /a nawet bierności - "milczenia" organów w tym zakresie/, jeżeli wyraźnie nie zostały spod tej kontroli wyłączone i dotyczą sfer, o jakich mowa w art. 196 par. 2 i 3 Kpa. Pierwsze z tych założeń zostało zrealizowane między innymi przez poddanie przepisom kodeksu spraw ubezpieczeniowych, dotychczas regulowanych odrębną procedurą, z zachowaniem pewnych racjonalnych odmienności od unormowań ogólnych, wynikających z charakteru tych spraw /Kodeks postępowania administracyjnego po nowelizacji, Warszawa 1980, str. 17 i 119/. W świetle przepisów art. 180 par. 1 i art. 181 Kpa odmienności w sprawach ubezpieczeń społecznych w stosunku do kodeksu odnoszą się jedynie do systemu organów odwoławczych oraz - w postępowaniu przed tymi organami i organami I instancji - do odmiennych zasad postępowania, o ile przepisy dotyczące ubezpieczeń takie odmienne zasady ustalają. W istocie takie odmienności wynikają z szeregu przepisów, w szczególności z rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 grudnia 1968 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalne i zasad wypłaty tych świadczeń /Dz.U. nr 48 poz. 347/, a także z ustawy z dnia 13 listopada 1960 r. o utworzeniu Komitetu Pracy i Płac oraz o zmianach właściwości w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, rent, zaopatrzeń i opieki społecznej /Dz.U. nr 20 poz. 119 ze zm./ w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa /Dz.U. 1975 nr 34 poz. 188 - art. 55/ i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1975 r. w sprawie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne pracowników i na cele emerytalne oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy /Dz.U. nr 45 poz. 239/. Jednakże z tych i innych aktów prawnych powszechnie obowiązujących nie wynika wyłączenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o kontroli sądowej decyzji administracyjnych podejmowanych przez organy ZUS, a nie podlegających kontroli okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyłączenie spod kontroli sądów pracy i ubezpieczeń społecznych spraw o objęcie ubezpieczeniem społecznym, o wymiar składek i o prawo do świadczeń leczniczych, a także dalszych wymienionych w art. 11 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o utworzeniu Komitetu Pracy i Płac oraz o zmianach właściwości w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, rent, zaopatrzeń i opieki społecznej, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 39 poz. 234 - art. 96 pkt 2/, jest podwójnie wyrażone w ustawie z dnia 30 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8 ze zm./, a mianowicie w zdaniu pierwszym art. 12 ust. 3 i w jego pkt 2. Oznaczałoby to poddanie tych decyzji kontroli sądu administracyjnego, jeżeli uznać, iż zostały one objęte przedmiotowym zakresem tej kontroli, określonym w art. 196 par. 2 Kpa.

W żadnym wypadku nie można - zdaniem Sądu - upatrywać wyłączenia tej kontroli przez utrzymanie w mocy przepisów stwarzających możliwość ingerencji w tych sprawach Sądu Najwyższego w trybie rewizji nadzwyczajnej. Utrzymanie w mocy przepisu art. 11 ust. 4 cytowanej ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. /przez art. 96 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Dz.U. nr 39 poz. 231 ze zm./, dopuszczającego możliwość wniesienia rewizji nadzwyczajnej od orzeczeń rady nadzorczej oddziału ZUS, nie oznacza wyłączenia możliwości kontroli tych orzeczeń przez sąd administracyjny. Istota tego przepisu bowiem nie odpowiada sensowi zdania pierwszego art. 12 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, z którego wynika, że kontrola decyzji przez ten sąd jedynie wówczas jest wyłączona, gdy dotychczasowe przepisy ustanowiły kontrolę takich decyzji przez sądy powszechne, okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych oraz organy Państwowego Arbitrażu Gospodarczego, nie ma więc tu mowy o Sądzie Najwyższym. Utrzymanie w mocy przez art. 12 ust. 3 pkt 1-7 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przepisów szczególnych, traktujących o właściwości sądów powszechnych lub Sądu Najwyższego, należy rozumieć jako podkreślenie utrzymania tej właściwości w sytuacjach nietypowych dla normalnego toku postępowania, bądź nie mających związku z postępowaniem administracyjnym i wydaniem decyzji /sąd powszechny - sprostowanie i nieważność aktu stanu cywilnego, zwolnienie od egzekucji administracyjnej, a więc sfera pozostająca poza kontrolą sądu administracyjnego, roszczenia odszkodowawcze i dotyczące rozgraniczenia z zakresu prawa wodnego, skarga na nieuwzględnienie reklamacji lub skreślenie ze spisu wyborców, rewizja nadzwyczajna od orzeczeń rady nadzorczej oddziału ZUS, orzeczeń Komisji Odwoławczej do Spraw Emerytalnych przy Ministrze Komunikacji oraz od orzeczeń Urzędu Patentowego i Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym/.

W odniesieniu do rewizji nadzwyczajnej jako środka prawnego wyłączającego skargę do sądu administracyjnego, to - pomijając kwestię dostępności tego środka dla stron /wnoszą je jedynie uprawnione organy/ - należy zauważyć, że również granicy podstaw rewizji nadzwyczajnej są odmiennie zakreślone aniżeli granice podstaw skargi do NSA /rażące naruszenie prawa lub interesu PRL - w pierwszym wypadku, a niezgodność z prawem - w drugim wypadku/. Należy też podnieść, iż możliwość kontroli w drodze rewizji nadzwyczajnej od orzeczeń rady nadzorczej oddziału ZUS odnosi się nie tylko do decyzji - orzeczeń tej rady w sprawach, które nie podlegają kontroli okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, ale też w tych, które takiej kontroli podlegają, lecz uprawomocniły się, nie będąc poddane takiej kontroli. Dlatego też sensowne jest, by w rażących wypadkach, odpowiadających warunkom zakreślonym dla granic rewizji nadzwyczajnej, mogły być owe orzeczenia, w drodze takiej rewizji, skorygowane. Również J. Brol w opracowaniu pt. "Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych po nowelizacji kodeksu postępowania administracyjnego" /Państwo i Prawo 1980 nr 7, str. 54-57/ nie podawał w wątpliwość dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach z powodu treści art. 12 ust. 3 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 30 stycznia 1980 r.

Tak więc - zdaniem sądu - o tym, czy orzeczenia rady nadzorczej oddziału ZUS podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, czy nie, rozstrzyga treść art. 196 par. 2 Kpa, a mianowicie, czy znajdują one odzwierciedlenie w kategoriach spraw tam wymienionych. W tym miejscu należy odwołać się do stwierdzenia z pracy M. Wyrzykowskiego, że "podobnie jak w innych sprawach, również w sferze określenia zakresu rzeczowego sądownictwa administracyjnego na podstawie katalogu spraw wymienionych w art. 196 Kpa, generalną dyrektywą w razie wątpliwości co do dopuszczalności skargi powinno być jak najszersze rozumienie /interpretowanie/ prawa do skargi w określonej sprawie" /M. Wyrzykowski: Sądownictwo administracyjne w PRL, Warszawa 1983, str. 75/.

Punkt 19 w art. 196 par. 2 Kpa stanowi o objęciu kontrolą sądową "spraw socjalnych". Termin "socjalny" jest równoznaczny wyrazowi "społeczny" /Słownik Wyrazów Bliskoznacznych, Warszawa 1982, str. 401/. Ani termin "społeczny", ani jego synonim "socjalny", nie są jednoznaczne, jak też pojęcie "sprawy socjalne" nie jest pojęciem precyzyjnym. Niewątpliwie wszakże w tym pojęciu mieszczą się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, przez które rozumie się "system świadczeń zapewniających pracownikom i ich rodzinom pomoc z publicznych funduszów składkowych w razie choroby, niezdolności do pracy, starości lub śmierci" /Encyklopedia Popularna PWN, Warszawa 1982/. Instytucja prawna ubezpieczeń społecznych odpowiada też treści językowej /semantycznej/ tego pojęcia. Postać organizacyjną tej instytucji spełnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Do spraw z tego zakresu należy nie tylko realizacja świadczeń /co najbliżej odpowiada odczuciu spraw socjalnych/, ale też gromadzenie środków dla realizacji świadczeń. Takie rozumienie "spraw socjalnych" znajduje wyraz w literaturze przedmiotu /J. Brol w powołanym wyżej artykule, str. 55/. Gdyby przyjąć, że sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem społecznym, wymiaru składek i prawa do świadczeń leczniczych nie są sprawami socjalnymi, to niewątpliwie przynajmniej dwie pierwsze grupy są sprawami dotyczącymi należności ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i składek na cele emerytalne, wymienionymi w par. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1981 r. w sprawach rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 23 poz. 119/, a decyzje w tych sprawach - stosownie do art. 196 par. 2 pkt 11 Kpa - podlegają kontroli sądu administracyjnego. Tak też orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie II SA 420/82.

Reasumując, Sąd przyjął, iż decyzje organów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczące objęcia ubezpieczeniem społecznym i wymiaru składek, podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. Skarżący początkowo kwestionował jedynie objęcie ubezpieczeniem społecznym za okres od 1 czerwca do 31 lipca 1980 r. zatrudnionych pracowników Marii E. i Haliny S. i wymierzenie składek z tego tytułu, następnie zakwestionował objęcie ubezpieczeniem wszystkich pracowników za okres od 1 czerwca do 30 września 1980 r. Jako argument powoływał to, że od 10 czerwca 1980 r. przebywał w szpitalu i nie odpowiada za prowadzenie zakładu, a nadto w dniu 2 lipca 1980 r. Naczelnik Dzielnicy cofnął mu uprawnienia do prowadzenia biura Tłumaczeń Technicznych z języka rosyjskiego w lokalu przy ul. A. 5/2.

W odniesieniu do cofnięcia uprawnień należy zauważyć, że o obowiązkach wynikających z prowadzenia zakładu, w szczególności w zakresie ubezpieczenia społecznego pracowników, nie decyduje zezwolenie, ale fakt prowadzenia zakładu, w szczególności w zakresie ubezpieczenia społecznego pracowników, nie decyduje zezwolenie, ale fakt prowadzenia zakładu i zatrudniania pracowników. Z powołanej decyzji Naczelnika Dzielnicy wynika nadto, że wyznaczono trzymiesięczny termin likwidacji przedsiębiorstwa, a więc i uprawnienie nie wygasło wcześniej aniżeli 30 września 1980 r., która to data jest końcowym terminem objęcia ubezpieczeniem pracowników i zbiega się z datą podaną w zawiadomieniu Wojewódzkiego Zrzeszenia Prywatnego Handlu i Usług o likwidacji zakładu. Istotną dla wszelkich zmian w zakresie ubezpieczenia pracowników i opłaty składek jest realizacja obowiązków wynikających z przepisów cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1975 r. /Dz.U. nr 45 poz. 239/, których skarżący nie dopełnił, a więc również nie może się on uchylać od ponoszenia konsekwencji wynikających z tego tytułu. Fakt nieobecności prowadzącego zakład w pracy, w tym także z powodu pobytu w szpitalu, również jest bez znaczenia dla obowiązku ubezpieczenia pracowników i opłacania składek. jest niesporne, że Wiktor J. udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia zakładu Wojciechowi B., którego w maju 1980 r. w deklaracji podatkowej wykazał jako swego pracownika. Argument o nieskuteczności pełnomocnictwa wobec uchybienia przepisom wymagającym uzyskania zgody na jego ustanowienie od organu udzielającego zezwolenia /par. 6 rozporządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 28 października 1974 r. w sprawie wykonywania działalności handlowej oraz niektórych usług przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej - Dz.U. nr 44 poz. 265 ze zm../ nie zasługuje na uwzględnienie. Jest to niewątpliwe, co przyznał skarżący na rozprawie przed sądem, że Wojciecha B. upoważnił do podpisywania czeków na pobieranie z banku różnych kwot dla wypłaty należności, m.in. wynagrodzenia pracownikom zakładu. Fakt zatrudnienia w zakładzie w okresie ustalonym w zaskarżonej decyzji Janiny R. i Józefa W. w istocie nie jest kwestionowany /jeżeli się odrzuci kwestionowanie prowadzenia zakładu w czasie pobytu w szpitalu/. zatrudnienie Marii E. i Haliny S. wynika zarówno z zeznań wymienionych wyżej pracowników, jak i z deklaracji podatkowych złożonych w Wydziale Finansowym Urzędu Dzielnicowego. Z tych deklaracji wynika też wysokość wynagrodzeń wszystkich pracowników, przyjęta przez ZUS dla wymiaru składek. oparcie się na tych dowodach przy podejmowaniu decyzji w żadnym wypadku nie przekracza granic uprawnień organów rozstrzygających sprawę do oceny dowodów /art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa/,

Skoro skarga nie mogła być uwzględniona, podlega na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa oddaleniu.