Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1157/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2; art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art.134; art. 145 par 1 ust. 1 litera a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi D. spółka z o.o. w Z na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej na rzecz D. spółka z o.o. w Z. kwotę 24720 zł (dwadzieścia cztery tysiące siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR", "Agencja" lub "organ l instancji"), w wyniku przeprowadzonej weryfikacji wypełniania przez beneficjenta - [...] Sp. z o.o. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") zobowiązań wynikających z realizacji operacji, określonej w umowie o dofinansowanie nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. określił kwotę przypadającą do zwrotu w łącznej wysokości [...] zł (50% otrzymanego dofinasowania),

Wskutek wniesionego odwołania Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku weryfikacji spełnienia warunków przyznania pomocy stwierdzono, że Spółka nie spełniała warunku mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa i tym samym nie kwalifikowała się do otrzymania pomocy w wysokości 60% kosztów kwalifikowalnych, lecz uprawniona była do pomocy w wysokości 30% kosztów kwalifikowanych, gdyż w okresie od dnia 8 sierpnia 2012 r. do dnia podpisania umowy o dofinansowanie tj. do dnia 29 listopada 2012 r., poprzez osobę P. T. Prezesa Skarżącej, istniały powiązania z innymi przedsiębiorstwami, o czym wnioskodawca nie poinformował ARiMR. Jak ustalono, P. T. od dnia 21 września 2012 r. równocześnie pełnił funkcję prezesa zarządu [...] S.A. działającej na tym samym rynku co beneficjent, jednoosobowo reprezentując [...] Sp. z o.o. oraz [...] S.A., a jedynym akcjonariuszem spółki [...] był [...] S.A.

Odnosząc się zarzutu odwołania dotyczącego niepowołania podstawy prawnej przez organ I instancji, poprzez niewskazanie, który punkt z przepisu art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.U. z 2018 r. poz. 466) ma zastosowanie w niniejszej sprawie, organ odwoławczy wskazał, że stosownie do przepisu art. 27 ust. 1 ww. ustawy, pomoc pobrana nienależnie lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych. Natomiast w ust. 2 art. 27 wskazano, że pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc:

wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych;

wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji w umowie o dofinansowanie lub w decyzji, o której mowa w art. 9 pkt 4 lit. b;

3) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy.

Zdaniem organu II instancji, jak wynika z powołanego przepisu, poprzez użycie zwrotu "w szczególności" zawiera on katalog otwarty przypadków, które mogą być uznane za pomoc pobraną nienależnie. Zatem, w sytuacji gdy nie zostanie wskazany jeden z przypadków określonych w ust. 2, a jedynie powołany zostanie przepis art. 27 ustawy, nie może być to traktowane jako brak wskazania podstawy prawnej.

Niemniej jednak, w niniejszej sprawie, w uzasadnieniu decyzji ARiMR wskazano, że na dzień podpisania umowy przedsiębiorstwo wnioskodawcy nie spełniało warunku określonego w § 30 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2, lecz spełniało warunek określony § 30 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego (tj. zatrudniało mniej niż 750 pracowników lub posiadało obrót niższy niż 200 min), co uprawniało wnioskodawcę do uzyskania pomocy w wysokości do 30% kosztów kwalifikowalnych.

Niewskazanie w sentencji decyzji przepisów rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2 czy też przepisu zawierającego definicję MŚP nie jest, w ocenie organu odwoławczego naruszeniem, powodującym konieczność uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż przepisy te zostały powołane w uzasadnieniu decyzji, które jest integralną częścią decyzji.

Na powyższą decyzję Skarżąca wniosła skargę, w której zaskarżonej decyzji zarzuciła:

Naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik spraw, tj. art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego w związku z § 30 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" w zw. z art. 3 ust. 3 lit. c Załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodnie ze wspólnym rynkiem przy zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu, poprzez uznanie, że Skarżąca w dacie podpisywania umowy o dofinansowanie w dniu 29 listopada 2012 r. nie spełniała warunku mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa,

naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) zasady czynnego udziału strony w postępowaniu - art. 10 i 81 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) - w skrócie: "k.p.a." poprzez pozbawienie strony prawa do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i wydanie decyzji przed upływem wyznaczonego przez organ terminu na zapoznanie się z aktami sprawy, co miało istotny wpływ na wynik postępowania;

zasady prawdy obiektywnej - art. 7, 77 § 1, 78 i 80 k.p.a. poprzez pominięcie składanych przez stronę wniosków dowodowych;

zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji - art. 8 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi Spóła zarzuciła, że zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy z dnia 17 kwietnia 2019 r. pełnomocnik otrzymał w dniu 29 kwietnia 2019 r., natomiast decyzja zapadła już w dniu [...] kwietnia 2019 r., a zatem bez możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Działanie to uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, tj. przedstawione przez stronę dowody w istotny sposób wpłynęłyby na ocenę tego czy Skarżąca spełnia kryteria warunku mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa.

Następnie Skarżąca podniosła, że gdyby organ rzetelnie przeprowadził postępowanie, tj. np. dowód z akt rejestrowych spółki, ustaliłby, że do wniosku o wpis złożonego w dniu 19 grudnia 2012 r. załączona była umowa sprzedaży papierów wartościowych z dnia 21 września 2012 r., zgodnie z którą znacząca część akcji [...] S A. została sprzedana przez [...] S.A. do spółki [...] Limited. A zatem w dniu podpisania umowy, tj. w dniu 29 listopada 2012 r., [...] S.A. nie była jedynym udziałowcem [...] S.A.

Według Skarżącej, pominięcie zawnioskowanych dowodów wpłynęło na błędną ocenę merytoryczną sprawy. Działanie takie jednoznacznie narusza zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów państwa, a także zasadę prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., z której wynika obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

Skarżąca nie zgodziła się również z organem, że P. T. jako prezes zarządu mógł wywierać dominujący wpływ na działalność [...] S.A. Niezasadnie bowiem organ położył nacisk na formalny aspekt świadczący o prawie do wywierania dominującego wpływu, jako wynikający z przepisu prawa, a nie na aspekt faktyczny, jako wynikający ze stosunku obligacyjnego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm., dalej: "p.u.s.a.")., Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Zdaniem Sądu, w sprawie wymaga wyjaśnienia, czy organ I instancji mógł wydać decyzję w przedmiocie żądania kwoty zwrotu dofinansowania. W sprawie bowiem zastosowanie znajdą przepisy rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

W myśl art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg od chwili dopuszczenia się nieprawidłowości, to znaczy od chwili, w której miało miejsce zaniechanie podmiotu gospodarczego stanowiące naruszenie prawa Unii, jak i wystąpienie szkody w budżecie Unii lub w zarządzanych przez nią budżetach. W sprawie zaniechanie podmiotu miało miejsce w dniu podpisania umowy o dofinansowanie, tj. 29 listopada 2012 r. A więc okres przedawnienia upływał z dniem 29 listopada 2016 r.

Niesporne jest, że dopiero pismem z dnia 12 września 2018 r., organ zawiadomił o wszczęciu postępowania i poinformował Stronę o przyczynach wszczęcia postępowania, opisując szczegółowo stan sprawy oraz ustalenia będą wynikiem weryfikacji informacji ujawnionych po płatności końcowej, dotyczących wielkości przedsiębiorstwa beneficjenta w kategoriach MŚP na dzień przyznania pomocy finansowej.

Tym samym pismo to nie wywołało skutku prawnego w postaci przerwania biegu przedawnienia, gdyż doręczono je po upływie przedawnienia. Z cytowanego przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 jasno wynika, że do przerwania biegu przedawnienia dochodzi wówczas gdy kumulatywnie są spełnione następujące przesłanki: musi zostać wydany akt właściwego organu władzy dotyczący śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości oraz o tym akcie musi dowiedzieć się strona skarżąca. Wszystkie te czynności muszą zaistnieć w okresie gdy zobowiązanie istnieje i można je dochodzić. Dlatego też wymieniony przepis interpretować należy w ten sposób, że wydanie aktu dotyczącego nieprawidłowości przez właściwy organ przerywa bieg terminu przedawnienia, jeśli strona została o tym fakcie zawiadomiona, lub z okoliczności sprawy wynika, kiedy dowiedziała się o nieprawidłowości. Skutek taki mogło wywołać dopiero poinformowanie strony o akcie dotyczącym nieprawidłowości, o ile miało ono miejsce przed upływem terminu przedawnienia (podobnie w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11).

W niniejszej sprawie Skarżąca wystąpiła o dofinansowanie w ramach wieloletniego programu jakim był Program Operacyjny "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013".

W ocenie Sądu, skoro projekt Skarżącej był realizowany w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, to okres przedawnienia zwrotu środków udzielonych Skarżącemu na ten projekt, biegnie do ostatecznego zakończenia programu.

Należy w związku z tym stwierdzić, że zaskarżona decyzja mogła zostać wydana z naruszeniem art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 poprzez uznanie przez organy administracji, że w sprawie nie doszło do przedawnienia.

Zdaniem Sądu, w zaprezentowanych okolicznościach sprawy przedmiotowe zobowiązanie mogło ulec przedawnieniu, co powoduje jego wygaśnięcie z mocy prawa. Uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowe zastosowanie powyższej normy przez Prezesa ARiMR oraz Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej prowadzić powinno w podanych okolicznościach do niewszczynania postępowania administracyjnego, a po jego wszczęciu do jego umorzenia. Należy wskazać, że w razie gdy w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego organ spostrzeże, że zobowiązanie uległo przedawnieniu, to obowiązany jest uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy związany jest bowiem stanem prawnym i faktycznym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie uwzględnić powyższy pogląd Sądu w zakresie wskazania podstawy przedawnienia. W razie ustalenia, że brak jest w przedmiotowej sprawie okoliczności skutkujących przerwaniem biegu przedawnienia, organ umorzy postępowanie administracyjne wobec strony.

W związku z powyższym przedwczesne jest ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego zawartych w skardze.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał tym samym, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera a i c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.