Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 929/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 18, art. 58 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] października 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z [...] sierpnia 2019 r. odmawiające [...] Sp. z o.o. (skarżącej) wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych po [...] kwietnia 2019 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2019 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2019 r. obejmującego zaległy podatek VAT za grudzień 2018 r. w wysokości należności głównej [...] zł.

Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2019 r. organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] kwietnia 2019 r., natomiast zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącej [...] kwietnia 2019 r.

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. skarżąca złożyła skargę, którą organ zakwalifikował jako zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne i postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki wskazując jednocześnie, że dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.

W trakcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego bank w dniach [...] kwietnia 2019 r. przekazał łączną kwotę [...]zł zdeponowaną na rachunku organu egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Pismem z [...] maja 2019 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca zaskarżyła czynności egzekucyjne zrealizowane po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, wskutek potrącenia środków pieniężnych z konta bankowego spółki. Organ uznając się niewłaściwym do rozpatrzenia wniosku strony przekazał go pismem z [...] maja 2019 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] celem rozpatrzenia.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania na wniosek spółki z [...] maja 2019 r.

W uzasadnieniu wskazał, że przekazanie organowi egzekucyjnemu przez bank środków pieniężnych stanowi wyłącznie realizację dokonanego uprzednio zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i z tego względu nie stanowi zaskarżalnej czynności egzekucyjnej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zażądała jego uchylenia i ponownego rozpoznania skargi, a także ustosunkowania się do zarzutu, że nie jest stroną przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, gdyż nie jest zobowiązanym w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek spółki nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ brak było podstawy prawnej do jego rozpatrzenia, co stanowiło oczywistą przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność materialno-techniczną. Stanowiło to przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Niezależnie od powyższego, skarżąca pismem z [...] lipca 2019 r. ponownie zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z żądaniem uchylenia wszystkich czynności, które dokonane zostały po dniu [...] kwietnia 2019 r., tj. po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. ponownie odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia czynności dokonanych po [...] kwietnia 2019 r. w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2019 r.

W uzasadnieniu wskazał, że czynnością dokonaną po [...] kwietnia 2019 r. było przekazanie przez dłużnika zajętej wierzytelności środków pieniężnych, do którego doszło w dniach 16-30 kwietnia 2019 r. na podstawie zawiadomienia o zajęciu z [...] kwietnia 2019 r. Czynność ta jednak nie zalicza się do czynności egzekucyjnych, które mogą zostać uchylone w oparciu o art. 58 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438, zwanej dalej u.p.e.a.) po spełnieniu określonych przesłanek. Ponadto wraz z końcem okresu zawieszenia postępowania egzekucyjnego przestają istnieć przesłanki niezbędne do skorzystania z uprawnienia wskazanego w art. 58 § 2 u.p.e.a. Wniosek skarżącej był zatem niedopuszczalny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, że nie będąc zobowiązanym w rozumieniu u.p.e.a. nie jest stroną, do której odnosi się zaskarżone postanowienie. Zażądała uchylenia postanowienia i nakazanie właściwego rozpoznania wniosku z [...] lipca 2019 r. poprzez uznanie, że nie jest zobowiązanym, do którego został skierowany tytuł wykonawczy z [...] kwietnia 2019 r.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] października 2019 r., wskazanym we wstępie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu streścił przebieg postępowania i przytoczył stosowne przepisy. Stwierdził, że jedyną czynnością organu egzekucyjnego zmierzającą do zrealizowania tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2019 r. było zajęcie rachunku bankowego dokonane zawiadomieniem z tego dnia. Od zawieszenia postępowania na skutek zgłoszonych przez skarżącą zarzutów nie były podejmowane żadne czynności egzekucyjne, natomiast dłużnik zajętej (przed zawieszeniem postępowania) wierzytelności miał obowiązek realizować dokonane zajęcie i w dniach 15-30 kwietnia 2019 r. przekazał łącznie kwotę [...]zł, która podlegała zdeponowaniu na rachunku organu egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Rozstrzygnięcie to zostało podjęte postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z [...] lipca 2019 r. Organ odniósł się również do art. 58 § 2 u.p.e.a. i stwierdził, że merytoryczne rozpoznanie wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnych możliwe jest wyłącznie w sytuacji zawieszenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 56 § 1 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie postępowanie było zawieszone do [...] lipca 2019 r., tj. wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o uchylenie czynności egzekucyjnych [...] lipca 2019 r., a więc gdy postępowanie egzekucyjne nie było już zawieszone i brak było podstaw merytorycznych do rozpoznania wniosku. Ponadto po zawieszeniu postępowania żadne czynności egzekucyjne nie były podejmowane, a czynności dłużnika zajętej wierzytelności nie stanowią czynności egzekucyjnych a jedynie materialno-techniczne, niepodlegające rozpoznaniu w trybie art. 58 § 2 u.p.e.a.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca stwierdziła, że uznanie skargi spółki z [...] kwietnia 2019 r. jako zarzutu na prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest mylne, bowiem podniosła ona zarzut, że nie wszczyna się postępowania, a prowadzone należy zawiesić, jeżeli jego wynik zależy od drugiego prowadzonego postępowania. Zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] października 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z [...] sierpnia 2019 r. odmawiające skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych po [...] kwietnia 2019 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2019 r.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w konsekwencji wystąpienia skarżącej w piśmie z [...] lipca 2019 r. z żądaniem uchylenia wszystkich czynności egzekucyjnych dokonanych po [...] kwietnia 2019 r., "bo nie można prowadzić zawieszonego postępowania egzekucyjnego". Niezrozumiały jest zatem zarzut odnoszący się do skargi spółki z [...] kwietnia 2019 r. Z akt sprawy wynika, że postępowanie zainicjowane tą skargą zakończone zostało w administracyjnym toku instancji postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z [...] lipca 2019 r. utrzymującym w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z [...] maja 2019 r. uznające zarzut spółki złożony na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z [...] kwietnia 2019 r. za bezzasadny. Postępowanie w niniejszej sprawie jest zatem postępowaniem odrębnym.

Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W orzecznictwie zaznacza się, że niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza ono natomiast, że sąd ten ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zatem dochodzi do naruszenia tego przepisu, jeżeli sąd administracyjny nie dostrzegł uchybienia, które co prawda nie zostało podniesione w skardze, ale miało miejsce w toku rozpoznawania sprawy przez organy administracji, czego sąd nie zauważył. Innymi słowy, przepis ten można naruszyć wykraczając poza granice sprawy bądź ograniczając się wyraźnie wyłącznie do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów (zob. wyrok NSA z 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2741/17).

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organu I instancji z 29 sierpnia 2019 r. stanowi w szczególności art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej K.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art. 61a § 1 zdanie pierwsze K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Organy w uzasadnieniu postanowień odwołały się do art. 58 § 1 i 2 u.p.e.a., zgodnie z którymi w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków (§1), a organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych (§2).

W orzecznictwie podkreśla się, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. jest postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego, o wąsko zarysowanym zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie przesłanek zawartych w tym przepisie, możliwe jest podjęcie – mającego uznaniowy charakter – rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych. Norma ujęta we wskazanym przepisie znajduje zastosowanie w fazie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie postępowanie było zawieszone do [...] lipca 2019 r., tj. wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów, natomiast żądanie skarżącej zostało zgłoszone [...] lipca 2019 r. Tym samym w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 58 § 2 u.p.e.a.

Ponadto, osoba na której ciąży obowiązek wykonania egzekwowanego świadczenia w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostaje nadal zobowiązaną do jego wykonania, a jedynie organ egzekucyjny nie może podejmować wobec niej czynności egzekucyjnych. Osoba taka, właśnie jako strona zobowiązana w takim postępowaniu, może składać odpowiednie wnioski, np. o podjęcie albo o umorzenie tego postępowania (zob. wyrok WSA w [...] z [...] grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Sz [...]). Jak zasadnie podkreśliły organy, w niniejszej sprawie nie były dokonywane żadne czynności egzekucyjne po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, lecz to bank, jako podmiot zobowiązany do wykonania egzekwowanego świadczenia przekazał kwotę podlegającą zdeponowaniu na rachunku organu egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu.

Działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.