Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 307/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1,  art. 135,  art. 3 par. 2 pkt 4,  art. 187 par. 2,  art. 269 par. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 152,  art. 200,  art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 77 ust. 3,  ust. 4 pkt 2 i  ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 115 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi F. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. Nr [...]], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego F. Z. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] (uzupełnionym następnie pismem z dnia [...]) F.Z. zwrócił się do Starosty o zwrot nadpłaty w wysokości [...] zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki [...], nr rej. [...], uiszczonej w dniu [...].

W uzasadnieniu żądania, wnioskodawca powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie o sygnaturze akt U 6/04 (Dz. U. z 2006 r., Nr 15, poz. 119), stwierdzający niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Starosta decyzją dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 60 i 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), art. 104 i art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 79 i art. 80 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 6 ze zm.), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie.

Organ wskazał, że zapłata kwoty [...] zł nastąpiła na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310), które zostało przez Trybunał Konstytucyjny uznane za niezgodne z Konstytucją, jednakże utrata mocy tego przepisu została przez Trybunał ustalona na dzień 1 maja 2006 r.

Starosta zacytował treść art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych i podał, że opłaty za kartę pojazdu należy uznać za środki publiczne, o których mowa w punkcie 7 powyższego przepisu.

Natomiast, zgodnie z art. 115 ust. 1. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241, ze zm.) do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zdaniem organu z przepisu tego wynika wniosek, że sprawy należności objętych art. 60 wszczęte po wejściu w życie ustawy finansach publicznych, czyli od 1 stycznia 2010 r. podlegają rozpatrzeniu wedle tej ustawy. Niniejsza sprawa została wszczęta niewątpliwie po 1 stycznia 2010 r., zatem właściwe jest zastosowanie ustawy o finansach publicznych do objętej nią należności. Ponadto żądanie strony należy uznać za wniosek o zwrot nadpłaty w rozumieniu działu III Ordynacji podatkowej, który ma zastosowanie do przedmiotowej należności.

Organ I instancji wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej

za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W przypadku opłaty za kartę pojazdu byłaby to nienależnie zapłacona, niepodatkowa należność budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Art. 73 § 1 pkt 1 precyzuje,

iż nadpłata powstaje, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub

w wysokości większej od należnej, skoro więc wnioskodawca bezspornie zapłacił kwotę [...] zł w dniu [...], to hipotetyczna kwota nadpłaty powstała z tym dniem.

Jednocześnie Starosta podał, że stosownie do art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W związku z tym, że art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej mówi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem

5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku organ ustalił, że niniejszej sprawie prawo do nadpłaty wygasło.

Zdaniem organu płatność za kartę pojazdu wydaną w roku 2004 r. upłynęła w roku 2004 r. Zatem od dnia 31 grudnia 2004 r. należy liczyć 5. letni okres przedawnienia zobowiązania do zapłaty za kartę pojazdu, który upłynął w dniu 31 grudnia 2009 r.

W rozpatrywanej sprawie F.Z. złożył wniosek o zwrot nadpłaconej opłaty w dniu [...], to jest już po upływie 5 letniego okresu przedawnienia zobowiązania. Tym samym organ I instancji stwierdził, że prawo do złożenia ww. wniosku wygasło. Dlatego też, postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

Od powyższej decyzji F.Z. złożył odwołanie i wniósł o jej uchylenie

w całości i umorzenie postępowania w celu ponownego rozpatrzenia sprawy.

W uzasadnieniu podniósł między innymi, że w niniejszej sprawie Ordynacja podatkowa nie ma zastosowania, powyższą sprawę reguluje ustawa o finansach publicznych, która bezpośrednio odwołuje się do K.p.a. w przypadku dotyczącym terminu rozpatrywania sprawy. Zdaniem odwołującego się termin przedawnienia w jego sprawie wynosi 10 lat.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania F.Z. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie

i wyjaśniło, że przepis art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje,

iż organ administracji wydaje kartę pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu. Czynność polegająca na wydaniu karty pojazdu, a co jest z tym związane również pobrania za tę czynność opłaty przewidywanej przepisami, stanowi czynność materialno-techniczną pierwszej rejestracji pojazdu. Przepisy prawa materialnego nie przewidują prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie wydania karty pojazdu, nie jest również przewidziane przez prawo materialne prowadzenie postępowania i wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu.

W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu jest bezprzedmiotowe, albowiem przepisy prawa materialnego nie przewidują prowadzenia w tym zakresie postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej, ani innego aktu administracyjnego.

Dodatkowo Kolegium wskazało, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepisy rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. za niezgodne z Konstytucją orzekł, że przepisy rozporządzenia w części uznane za niezgodne z Konstytucją tracą moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. W opinii organu oznacza to, że skutki orzeczenia Trybunału odnoszą się do stanów faktycznych zaistniałych po ustaniu i wejściu w życie wspomnianego orzeczenia, to jest z dniem 1 maja 2006 r.

Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że F.Z. dokonał wpłaty spornej kwoty w dniu [...]. W tej sytuacji zdaniem organu uznać należało, że dokonując opłaty we wspomnianej dacie, strona uiściła ją w kwocie prawidłowej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Na powyższą decyzję F.Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zawarł wniosek o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

- uznanie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłat w wysokości [...] zł pobranych przez Starostę wraz z odsetkami ustawowymi, naliczonymi od dnia pobrania nienależnego świadczenia, tj. od [...];

- zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.

F.Z. przedstawił przebieg postępowania w sprawie i wskazał między innymi, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 rozstrzygnięta została kwestia dopuszczalności dochodzenia zwrotu nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu. Mianowicie sąd przyjął, że skierowane do organu żądania zwrotu takiej opłaty - uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W opinii skarżącego SKO wydając zaskarżoną decyzję, uznało odwołanie za niezasadne, nie podając przepisu prawa potwierdzającego niezasadność odwołania

i tym samym spowodowało niemożność dochodzenia jego praw na drodze administracyjnej.

F.Z. wskazał dalej, że w powołanym w decyzji wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż zakwestionowany przepis rozporządzenia utraci moc obowiązującą od dnia 1 maja 2006 r. Nie oznacza to jednak, zadaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom SKO, że orzeczenie Trybunału nie odnosi się do stanów faktycznych zaistniałych przez tą datą.

W opinii skarżącego odmowa zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu narusza jego prawa, jako wydana bez podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Przedmiotem rozpatrywanej przez sąd skargi jest decyzja Starosty z dnia [...], umarzająca postępowanie w sprawie z wniosku o dokonanie zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].

Poza sporem w sprawie jest, że opłata w wysokości [...] zł za wydanie karty pojazdu – samochodu marki [...], nr rej. [...] uiszczona została przez skarżącego w dniu [...].

W pierwszej kolejności wyjaśnienia zatem wymaga, jaki charakter ma opłata

za wydanie karty pojazdu, dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również forma procesowa, w jakiej powinien wypowiedzieć się organ w tym zakresie.

W związku z tym wskazać należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSA i WSA 2008 r. nr 2, poz. 21), wyrażony został pogląd, iż skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że wydanie karty pojazdu, tak jak i wydanie dowodu rejestracyjnego, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Z tego względu, również obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów K.p.a. nie można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Do uiszczania opłaty w toku zarejestrowania pojazdu nie mają zastosowania przepisy ustawy o opłacie skarbowej, ani ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata ta, co do jej istoty nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu, a w razie jej nieuiszczenia, sankcją jest zwrot podania (wniosku) o zarejestrowanie pojazdu w trybie art. 261 § 2 K.p.a., a nie egzekwowanie uiszczenia tej opłaty. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego.

Podkreślić trzeba, że w myśl art. 187 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w danej sprawie wiążąca. Związanie uchwałą odnosi się przy tym również do innych spraw sądowoadministracyjnych, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 ww. ustawy, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w powołanym orzeczeniu, uznając, że zaprezentowany pogląd jest nadal aktualny i znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie.

Wskazać bowiem należy, że pobranie opłaty, której częściowego zwrotu domaga się skarżący, nastąpiło w stanie prawnym, na tle którego została wydana powyższa uchwała. Obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość wynikały bowiem wprost z przepisów prawa, tj. z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym stanowiącego, że kartę pojazdu dla samochodu innego, niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Z kolei wysokość opłaty w sposób kategoryczny określał akt wykonawczy, wydany na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy. Na marginesie należy odnotować, że zarówno treść art. 77 ust. 3 ustawy, jak i pozostałych przepisów normujących tryb rejestracji pojazdu nie uległa istotnym zmianom i obowiązuje również obecnie.

W ocenie sądu, kwestie zwrotu kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinny być rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Tym samym, obowiązujące od dnia 1 stycznia 2010 r. przepisy ustawy z dnia

27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), powoływane przez organ pierwszej instancji, a dotyczące trybu rozstrzygania

w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy.

W przepisie art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241

ze zm.) zawarto normę intertemporalną, wedle której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta z całą pewnością nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSA i WSA 2006 nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998 z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa.

Gdyby do zwrotu należności pobranej, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i następnych ustawy o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) i - co istotne - skutkowałoby to koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to jednak sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które, jak wskazano już wyżej, nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia, jednocześnie prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego.

Konsekwencją zajętego przez sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie jak odmiennie przyjmuje się w zarysowanej linii orzeczniczej niektórych sądów administracyjnych - w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych (por. wyroki: WSA w Gorzowie z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Go 913/11, WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 777/11, WSA w Bydgoszczy z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 828/11, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tej kwestii, skład orzekający sądu, w całości podziela stanowisko zawarte

w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (np. sygn. akt II SA/Op 600/11 z dnia 9.02.2012 r. dostępne w Internecie).

Mając powyższe na względzie, w ocenie sądu, orzekający w sprawie organ

I instancji nieprawidłowo uznał, że postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć z powodu terminu przedawnienia spornego zobowiązania.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdził, że jego zdaniem, postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu jest bezprzedmiotowe, albowiem przepisy prawa materialnego nie przewidują prowadzenia w tym zakresie postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej, ani innego aktu administracyjnego. Dodatkowo Kolegium wskazało, że z wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego przepisy rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. za niezgodne z Konstytucją wynika, że te przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. W opinii organu oznacza to, że skutki orzeczenia Trybunału odnoszą się do stanów faktycznych zaistniałych po wejściu w życie wspomnianego orzeczenia, to jest z dniem 1 maja 2006 r.

Również z takim stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić.

W § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r.

w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy, zawierającej umocowanie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu, opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określono na kwotę [...] zł. Rozporządzenie to stanowiło podstawę pobrania od skarżącego przez organ rejestrujący opłaty za kartę pojazdu. Legalność powyższego przepisu zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., w sprawie U 6/04, orzekł, że:

- po pierwsze, § 1 ust. 1 cyt. omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny:

a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym,

z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP;

- po drugie, przepis powołanego rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem

1 maja 2006 r.

Niezgodność tego unormowania z ustawą Prawo o ruchu drogowym, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, polegała na tym, że przez zawyżenie (o wartość ponad kwotę [...] zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu, wykraczała ona poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5. Według tych regulacji minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu (art. 77 ust. 4 pkt 2),

z uwzględnieniem znaczenia tych dokumentów dla rejestracji pojazdów oraz wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (art. 77 ust. 5). Wbrew powyższym dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, w ocenie Trybunału, należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji RP, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną

o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej.

Stosownie do powyższego, odnosząc się do istoty rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że w świetle wywodów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., które skład orzekający w całości podziela, nie budzi wątpliwości niekonstytucyjność i sprzeczność z ustawą zakwestionowanego zapisu rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., na podstawie którego pobrano również od skarżącego zawyżoną opłatę w wysokości [...] zł w związku z wydaniem karty pojazdu.

Pozostaje jeszcze do rozstrzygnięcia problem dotyczący ewentualnego znaczenia powyższego orzeczenia Trybunału dla oceny legalności zaskarżonej do sądu czynności w sytuacji, gdy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP odroczone zostało wejście w życie wyroku Trybunału.

W ocenie sądu, tak postawiony problem jest nieistotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż komentowany przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r. od samego początku jego obowiązywania był niekonstytucyjny, wykraczający poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07, LEX nr 357511). Skoro tak, to w pełni uprawnione jest skorzystanie przez skład orzekający w niniejszej sprawie z kompetencji do odmowy zastosowania sprzecznego z prawem aktu podustawowego. Zgodnie bowiem z normą art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z kolei przepis art. 8 Konstytucji RP stanowi, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Natomiast, po myśli art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Powyższe oznacza m. in., że w zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu niż ustawa, sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i w toku rozpoznawania konkretnej sprawy mogą odmówić - z tego powodu - jego stosowania (por. uchwała NSA z 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00, publ. ONSA z 2000 r., nr 4, poz. 136; wyrok NSA z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, publ. ONSAiWSA z 2006 r., nr 2, poz. 39; a także wyrok NSA z 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 773/09 i wyrok WSA w Rzeszowie z 18 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 649/08, dostępne w internecie).

W niniejszej sprawie, sąd dokonał samodzielnej oceny konstytucyjności spornych przepisów. W takim wypadku zbędne jest odnoszenie się do wywodów dotyczących skutków, jakie wiążą się z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o utracie mocy aktu prawnego. Podobnie, za pozbawiony znaczenia w postępowaniu sądowym należy uznać argument, że w dniu pobierania od skarżącego opłaty obowiązywało rozporządzenie Ministra infrastruktury z dnia 23 lipca 2003 r., a organ był zobowiązany do jego stosowania. Konsekwencją natomiast uznania przez sąd przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ, tj. w dniu [...] - dacie pobrania opłaty za kartę pojazdu w kwocie [...] zł, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący miał obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Poza tym zauważyć trzeba, że art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) wprowadza zakaz dyskryminacji fiskalnej stanowiąc, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Zgodność krajowych regulacji prawnych, dotyczących opłat za wydanie karty pojazdu z zacytowanym wyżej przepisem, stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie: P.K. przeciwko Gminie Miasta [...] (C - 134/07, opubl. LEX nr 354541). Trybunał ten stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie (takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu), która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Niezgodność opłaty za kartę pojazdu z prawem wspólnotowym potwierdza dodatkowo stanowisko o konieczności odmowy zastosowania sprzecznego z prawem przepisu.

Zważywszy na powyższe, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organów prezentowanym w niniejszej sprawie, zgodnie z którym skarżący nie może ubiegać się o zwrot nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu, a podjęte w tym zakresie decyzje należało uznać za naruszające przepis art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej).

Skutkiem takiego stanowiska jest z kolei uznanie, że organ ponownie rozpatrując wniosek skarżącego zobowiązany będzie przyjąć, że co do zasady, skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części uiszczonej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu, tj. w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, przy czym zajmując stanowisko w sprawie organ nie wyda decyzji administracyjnej, lecz wykona czynność materialno-techniczną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku zapadło na podstawie art. 152 ustawy. O zwrocie kosztów sądowych orzeczono

na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.