Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 341/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 2 oraz  art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a par. 1 pkt 3 i  par. 2, art. 234
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 grudnia 2020r. znak [...] Wójt Gminy D. umorzył Z. P. zaległość podatkową w kwocie 170 zł w tym: z tytułu podatku rolnego w kwocie 140 zł, podatku od nieruchomości w kwocie 28 zł, podatku leśnego w kwocie 2 zł oraz odsetek w kwocie 29 zł.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ I instancji wskazał, iż w dniu 07.03.2019r. wpłynął adresowany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek Z. P. w sprawie umorzenia wszystkich należności, do czasu uregulowania i wypłaty odszkodowania za szkody. Wniosek ten ze względu na to, ze był adresowany do organu odwoławczego, a w wyniku postępowania sprawdzającego ustalono, że istnieją rozbieżności między ewidencją podatkową, a ewidencją gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w B. potraktowano jako odwołanie od decyzji wymiarowej i na podstawie art.254 Ordynacji podatkowej wydano decyzję zmieniającą wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019r. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się wnioskodawca i złożył zażalenie na bezczynność organu podatkowego, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia 8 października 2020 roku nakazało organowi podatkowemu rozpatrzyć ponownie wniosek Z. P. z dnia 7 marca 2019r. Wójt Gminy D. zauważył, iż w związku z brakiem merytorycznej odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie wniosku z dnia 2 lipca 2020 r. oraz na pismo z dnia 21 lipca 2020r. wystąpił w dniu 15 października 2020r. z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. Inspektorat w B., oraz do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w T. o podanie informacji o pobieranych przez wnioskodawcę świadczeniach rentowo-emerytalnych i ich wysokości. Z odpowiedzi udzielonej przez ZUS wynika, że wnioskodawca otrzymuje miesięczne świadczenie w wysokości 1475,15 zł brutto, a po potrąceniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz doliczeniu dodatku rolnego w wysokości 111,00 zł netto świadczenie wynosi 1341,15 zł. Organ I instancji nadmienił, że umorzenie zaległości podatkowej może nastąpić w przypadku, losowych, nadzwyczajnych zdarzeń i nie może być traktowane jako forma jakiejkolwiek rekompensaty. Ponadto organ wskazał, że w piśmie z dnia 19.06.2018r. Wójt Gminy D. odrzucił roszczenia Z. P. dotyczące zniszczenia ogrodzenia i budynku gospodarczego, a także zajęcia gruntu pod drogę. Biorąc jednakże pod uwagę stan zaległości na dzień 15 grudnia 2020r. w wysokości 974,05 zł, wysokość emerytury wnioskodawcy oraz fakt rozpoczęcia się sezonu grzewczego Wójt Gminy D. umorzył zaległość III i IV raty za 2018 rok w kwocie 170,00zł. i odsetki w wysokości 29,00 zł. Jednocześnie organ nie znalazł podstaw do umorzenia zaległości od III raty 2016 do II raty 2018 w wysokości 698,00 zł plus odsetki które zostały objęte tytułem wykonawczym nr [...] z 26.04.2019 i zrealizowane przez Urząd Skarbowy w B..

W przewidzianym ustawą terminie Z. P. wniósł odwołanie, w którym ponownie wniósł o umorzenie wszystkich należności w stosunku do Urzędu Gminy na dzień 6 marca 2019 r., zwrot kosztów komorniczych oraz podania osoby winnej za brak odpowiedzi - decyzji w określonym terminie na zarzuty zawarte w piśmie z 6 marca 2019 r. celem zwrotu kosztów postępowania (do chwili obecnej) przed SKO w T..

Rozpoznając przedmiotowe odwołanie decyzją z dnia 17 lutego 2021r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy po przypomnieniu doczasowego przebiegu postępowania a także m.in. treści art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej oraz przybliżeniu zasad udzielania wnioskowanej ulgi wskazał, iż w niniejszej sprawie jedyną podstawą do utrzymania w mocy decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji była treść art. 234 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Organ pierwszej instancji przyznał bowiem stronie ulgę podatkową, mimo że wnioskodawca nie dołożył należytych starań w celu jej uzyskania. Kolegium podkreśliło, iż w orzecznictwie sądowym wyraźnie wskazuje się bowiem, że wprawdzie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie można jednak tej zasady, w sprawach o umorzenie należności rozumieć w ten sposób, że organ powinien sam z urzędu ustalać wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a aktywność zainteresowanego może ograniczyć się do złożenia wniosku i podania jedynie wybiórczych danych dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej. Ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia ustawowych przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r. III SAAA/a 1802/19). Postępowanie w sprawie udzielenia ulg podatkowych jest na gruncie procedury podatkowej postępowaniem szczególnym, bo inicjowanym przez stronę. Fakt, że postępowanie wszczynane jest na wniosek powoduje, iż to na stronę w znacznym stopniu przekłada się udowodnienie okoliczności, którymi motywuje ona swój wniosek. To podatnik powinien starać się wykazać wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego żądania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2018 r. l SA/Po 447/18). W postępowaniu wnioskowym, jakim jest postępowanie o udzielenie ulg podatkowych (w-tym w zakresie rozłożenia zaległości podatkowej na raty), to wnioskodawca (podatnik) chcąc skorzystać z omawianej ulgi, musi rzetelnie i wyczerpująco wykazać organom swoją rzeczywistą sytuację życiową, materialną, we wszystkich istotnych aspektach. Podatnik powinien współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów i nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem podatkowym (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. l SA/Sz 47/20). Kolegium zaznaczyło, iż w niniejszym przypadku faktem jest, że organ pierwotnie błędnie zakwalifikował podanie złożone przez wnioskodawcę. Znalazło to swój wyraz w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 czerwca 2020r. sygn. akt [...], w którym Kolegium uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło organowi l instancji termin do rozpatrzenia wniosku Z. P.. Począwszy jednak od wydania tego postanowienia organ pierwszej instancji podejmował prawidłowe działania w celu rozpatrzenia złożonego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. W szczególności dążył do zgromadzenia materiału dowodowego w celu zbadania przesłanek do udzielenia ulgi podatkowej w postaci ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Wnioskodawca wykazał całkowicie bierną postawę i nie przedstawił organowi żadnych dokumentów pozwalających potwierdzić zasadność złożonego wniosku. Skoro wnioskodawca nie wykazał zasadności swojego podania, to w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądowym, skoro postępowanie w sprawie umorzenia zobowiązań podatkowych jest postępowaniem wszczętym na wniosek samego zainteresowanego, winien on współpracować z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy. W przypadku bowiem postępowania w sprawie umorzenia ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika. Jeżeli więc wnioskodawca, pomimo wezwań organu, nie przedstawia dokumentów, które przekonywałyby o zaistnieniu przesłanek dla przyznania ulgi, to zachodzą podstawy do odmowy umorzenia zaległości (wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 lipca 2016 r. l SA/Ke 365/16). Niemniej jednak organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania w sposób, który nie daje podstawy do zastosowania art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, kwestionowaną decyzją orzekł o częściowym umorzeniu zaległości podatkowych. Tym samym w wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium wskazało, iż ze względu na treść art. 234 ustawy Ordynacja podatkowa, jedynym możliwym rozstrzygnięciem było utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. W sprawie organ II instancji nie stwierdził bowiem aby wydana przez organ decyzja rażąco naruszała prawo lub interes publiczny.

Z przedmiotową decyzją organu II instancji nie zgodził się Z. P., który zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w K..

W wywiedzionej skardze skarżący zarzucił, iż zaskarżana decyzja jest decyzją bezprzedmiotową, bezzasadną, nie na temat, nie ma w niej odpowiedzi- uzasadnienia na kwestie zawarte w zażaleniu kierowanym do SKO z dnia 28.12.2021 r.

Skarżący podniósł m.in., iż Kolegium nie przeszkadza, że:

- Wójt posługuje się sfałszowanymi pismami i powiela to w pismach (kopia w załączeniu nr 3),

- Wójt nie wykonuje postanowień SKO ( pt 3 z postanowienia SKO z dnia 24 czerwca 2020 r.

- Wójt do dnia dzisiejszego nie wykonał decyzji z dnia 26. 03. 2003r i do dnia dzisiejszego zalewa skarżącego woda. (kopia w załączeniu nr 1)

- pomiar z dnia 5 kwietnia 2005 r do dnia dzisiejszego nie został wykonany (kopia w załączeniu nr 4)

Skarżący zaznaczył ponadto, iż Kolegium jak i Wójt zarzuca mu, że nie uzasadnił zasadności umorzenia podatku. W tym zakresie Z. P. wyjaśnił, że wystarczającym w tym zakresie jest niszczenie z premedytacją jego zabudowań, ogrodzenia, oraz kradzież gruntu pod drogi.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2021r. pełnomocnik z urzędu skarżącego doprecyzował skargę i wskazał, że zaskarża decyzję organu z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. SKO. [...] w zakresie, w jakim organ utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 15 grudnia 2020 r., znak [...], w części, w jakiej Wójt Gminy D. nie umorzył zaległości podatkowej Skarżącemu powyżej kwoty 170 zł. Ponadto w uzupełnieniu skargi podniósł następujące zarzuty:

- zarzut naruszenia art. 122 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 233 §1 pkt 2 i §2 Ordynacji podatkowej (dalej "O.p.") przez ich niezastosowanie i nieuzasadnienie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w części ponad 170 zł w decyzji organu I instancji i ograniczenie się do stwierdzenia, że organ I instancji "nie znalazł podstaw do umorzenia", zaś organ II instancji nie uwzględnił tego naruszenia prawa wydając zaskarżoną decyzję;

- zarzut naruszenia art. 122 O.p., co doprowadziło do naruszenia art. 67a § 1 O.p. przez niezbadanie kwestii zalania działki skarżącego i uszkodzenia ogrodzenia spowodowanego przez zaniechanie Gminy D. oraz nieuwzględnienie tej losowej sytuacji skarżącego, - niezbadanie jak sytuacja materialna skarżącego ma się do jego zobowiązań podatkowych i czy pozwala skarżącemu na zaspokojenie tych zaległości.

Podnosząc przedmiotowe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł w przypadku uwzględnienia skargi o zasadzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Z kolei w przypadkach innych niż uwzględnienie skargi pełnomocnik wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części, według norm prawem przepisanych, powiększonych o podatek od towarów i usług w wysokości 23%. Niezależnie od tego pełnomocnik wniósł również o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: pisma Wójta Gminy D. z dnia 26.03.2003 r., pisma Przewodniczącego Rady Gminy D. z dnia 5.04.2005 r. na okoliczność znajomości przez Gminę D. sytuacji losowej skarżącego związanej z uszkodzeniem ogrodzenia.

W uzasadnieniu uzupełnienia skargi pełnomocnik wskazał m.in., iż organ I instancji nie uzasadnił dlaczego "nie znalazł podstaw do umorzenia zaległości podatkowej". Organ II instancji również nie uwzględnił tego naruszenia prawa. Tymczasem decyzja organu powinna zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne z wyjaśnieniem treści normy prawnej. Już z tego powodu decyzja I instancji jest wadliwa, a organ I instancji nie zwrócił na to uwagi i nie uchylił jej. Z tego powodu organ I instancji nie ustalił należycie stanu faktycznego, nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, nawet tych, na które wprost zwracał uwagę skarżący w swoich pismach. Organ I instancji nie przytoczył również treści art. art. 67a § 1 O.p., który jest materialną podstawą oceny, czy zaległość podatkową należało umorzyć. Jeśli zaś takich rozważań w decyzji brak, to rozstrzygnięcie należy uznać za zupełnie dowolne. Nie wiadomo bowiem, dlaczego akurat w zakresie 170 zł zaległość została umorzona, a w pozostałym zakresie nie.

W sposób oczywisty zatem organ I instancji w ogóle nie rozważał, co można uznać za ważny interes podatnika. Organ II instancji powinien zaś przy ocenie prawidłowości decyzji I instancji uznać, że doszło do naruszenia prawa i uchylić decyzję I instancji. Zdaniem pełnomocnika wskazane w punkcie 2 uzasadnienia pisma zaniechania organów doprowadziły również do naruszenia art. 122 O.p., co doprowadziło do naruszenia art. 67a § 1 O.p.. Ani organ I ani II instancji nie zbadały okoliczności, na które wskazywał skarżący. Pisał on bowiem o zalaniu jego działki oraz uszkodzeniach ogrodzenia tym spowodowanych. Te okoliczności były znane organowi I instancji z urzędu. Jak wynika z protokołu załączonego do skargi (karta nr 5, pismo ręczne) ogrodzenie skarżącego zostało uszkodzone. Kwestia ta i jej wpływ na sytuację skarżącego zostały zupełnie pominięte przez organy, zaś skarżący wskazywał, że jest to główna przyczyna jego trudnej sytuacji spowodowanej przez Gminę D., która równocześnie domaga się od niego zapłaty podatku, bez należytego naprawienia szkód. Ponadto w piśmie zwrócono uwagę, że organy Gminy mimo zapewnień nie wyjaśniły sprawy uszkodzenia ogrodzenia skarżącego a tym bardziej nie naprawiły szkody. Pełnomocnik zauważył, że wskazane w pismach wizje lokalne były przeprowadzane w okresie zimowym, co uniemożliwiało ustalenie stanu faktycznego. Z tego względu w toku postępowania administracyjnego o umorzenie zaległości podatkowej należało ponownie przeprowadzić czynności wyjaśniające w terenie w celu oceny skali zniszczeń i wysokości szkody. Ponadto organy nie dokonały oceny sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego zawartej w dostępnych organom informacjach znajdujących się w aktach sprawy w kontekście rozstrzygnięcia, czy ważny interes skarżącego uzasadnia, ewentualnie dlaczego nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowej. Organ I instancji w ogóle tę kwestie pominął, zaś organ II instancji ograniczył się do ogólnych rozważań dotyczących ważnego interesu podatnika, ale nie odniósł ich do sytuacji skarżącego tj. do jego losowej sytuacji związanej z uszkodzeniem ogrodzenia oraz do jego sytuacji majątkowej i osobistej. Nie wskazał też, kiedy uznałby, że interes skarżącego uzasadniałby umorzenie zaległości podatkowej. W sprawie zatem w istocie nie zastosowano art. 67a § 1 O.p. (nie dokonano subsumpcji stanu faktycznego pod tę normę prawną), ponieważ ani nie ustalono należycie stanu faktycznego, ani nie porównano go z tą normą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd zwrócił się do stron postępowania, tj. skarżącego oraz organu (na ręce pełnomocnika) o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP oraz podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Sąd poinformował, że w takiej sytuacji sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego nadesłał pismo z dnia 27 września 2021 r., w którym oświadczył, że posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej oraz podał swój adres elektroniczny na platformie ePUAP. Równocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Natomiast Kolegium nie udzieliło odpowiedzi na wezwanie Sądu.

Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest bezzasadna, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego .

Przedmiotem sądowoadministracyjnej kontroli Sądu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą wskazany organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy D., w oparciu o którą organ I instancji przyznał skarżącemu ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych

Zasadniczą podstawę prawną zaskarżonej do organu II instancji decyzji Wójta Gminy D. stanowił przepis art. 67a § 1 pkt.3 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p. Zgodnie z treścią §1 pkt.3 wskazanego przepisu, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (niemającego w sprawie zastosowania), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z kolei zgodnie z jego §2 umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

W przytoczonej regulacji przewidziane zostały zatem dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Użyty w powyższym przepisie spójnik "lub" oznacza, że wystarczy spełnienie jednej z alternatywnych przesłanek. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie) organ podatkowy w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy, tj. czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. W ślad za wyrokiem WSA w Gdańsku z 29.12.2017r. sygn. akt I SA/Gd 1460/17 przypomnieć należy, że wydanie decyzji w oparciu o tzw. "uznanie administracyjne", nie oznacza, że ustawodawca pozostawił organom zupełną swobodę w jego stosowaniu, a zakres uznania administracyjnego nie jest uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność organu przy rozstrzyganiu określonych spraw. Przede wszystkim nie jest oparte o kryterium uznania, ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 O.p. Użycie przez ustawodawcę ogólnych zwrotów: "ważny interes podatnika", "interes publiczny" stwarza konieczność dokonania przez organ szerokiej oceny różnych wartości, w tym również systemu ocen mieszczących się poza systemem prawa podatkowego, a nawet pozaprawnych (np. zasad etyki, współżycia społecznego, rachunku ekonomicznego i in.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00, prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/GL 906/10, wyrok NSA z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 510/11 - dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również

w piśmiennictwie wskazuje się, że ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie natomiast zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki - Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych, Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58). Kontrolą sądu administracyjnego objęta jest zatem ta część postępowania administracyjnego, która odnosi się do ustalenia przez organy podatkowe faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 O.p.

Mając na uwadze treść art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w ślad za wyrokiem WSA w Poznaniu z 4.11.2021 r., sygn. akt I SA/Po 408/21 należy również podkreślić, że to podatnik, który występuje z wnioskiem o zastosowanie ulgi ma obowiązek uzasadnić wniosek, wskazać okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego "ważny interes" lub "interes publiczny". Aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie strona powinna ujawniać fakty oraz dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. To podatnik występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie ulgi. Ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika, gdyż tylko on posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Podatnik musi mieć świadomość, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania dowodowego, ciężar dowodzenia spoczywa na tym, kto wywodzi określone skutki prawne. Do niego należy inicjatywa dowodowa i to on powinien współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów. Słusznie więc w tym zakresie zauważył organ odwoławczy, iż postępowanie w sprawie udzielenia ulg podatkowych jest na gruncie procedury podatkowej postępowaniem szczególnym, bo inicjowanym przez stronę. Fakt, że postępowanie wszczynane jest na wniosek powoduje, iż to na stronę w znacznym stopniu przekłada się udowodnienie okoliczności, którymi motywuje ona swój wniosek. To podatnik powinien starać się wykazać wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego żądania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2018 r. l SA/Po 447/18). W postępowaniu wnioskowym, jakim jest postępowanie o udzielenie ulg podatkowych to wnioskodawca (podatnik) chcąc skorzystać z omawianej ulgi, musi rzetelnie i wyczerpująco wykazać organom swoją rzeczywistą sytuację życiową, materialną, we wszystkich istotnych aspektach. Podatnik powinien współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów i nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem podatkowym (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. l SA/Sz 47/20). Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko organu II instancji, iż w realiach niniejszej sprawy skarżący wykazał całkowicie bierną postawę i nie przedstawił organowi tak pierwszej jak i drugiej instancji żadnych dowodów pozwalających potwierdzić zasadność złożonego wniosku, a w szczególności wykazać jego ważny interes prywatny lub też interes publiczny przemawiający za przyznaniem wnioskowanej ulgi. W szczególności dowodów takich skarżący nie przedstawił na wezwanie organu I instancji z dnia 2 lipca 2020r. , a także w odpowiedzi na postanowienie tego organu z 2 grudnia 2020r. wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Należy zauważyć, iż w odpowiedzi na przywołane postanowienie skarżący nadesłał pismo, w którym wskazał m.in., iż "wszystkie dokumenty – pisma są w posiadaniu Urzędu Gminy...". W tym miejscu należy zauważyć, iż we wniosku inicjującym postępowanie Z. P. wniósł o umorzenie wszystkich należności, do czasu uregulowania i wypłaty odszkodowania za szkody wyrządzone mu przez Wójtów Gminy D.. Ponadto wnioskodawca dla poparcia swego wniosku wskazał, iż utrzymuje się z renty w wysokości 700zł. W istocie więc uzasadnienia dla swojego wniosku jego autor upatruje w swoich roszczeniach cywilnych względem Gminy D., które jak dowodzi lektura akt sprawy mają sporny, zadawniony charakter i nie zostały przyznane przez Wójta Gminy D., a także w swojej sytuacji materialnej.

W tym miejscu należy stanowczo podkreślić, iż instytucja ulgi, o której mowa w art.67a§1 i § 2 O.p. a więc dotycząca wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych i naliczonych od nich odsetek za zwłokę, nie może być narzędziem służącym kompensacji roszczeń cywilnych jakie podatnik posiada względem Skarbu Państwa czy też gminy. Fakt podnoszenia/posiadania przez podatnika roszczeń o charakterze odszkodowawczym, a więc cywilnoprawnych względem Skarbu Państwa czy też gminy w żadnej mierze nie może stanowić przesłanki dla zaistnienia w sprawie ważnego interesu wnioskodawcy lub interesu publicznego. Ponadto, co oczywiste wnioskowana ulga nie może pełnić czasowego zabezpieczenia przedmiotowych roszczeń. Nie może więc być przyznana (jak chciał tego skarżący) do czasu wypłaty dochodzonego przez wnioskodawcę odszkodowania. Powyższe oznacza, iż w treści wniosku inicjującego postępowanie w sprawie skarżący w tym zakresie nie wskazał na obiektywnie istniejący ważny interes prywatny czy też interes publiczny. Wniosek ten zaś traktuje jako instrument w czasowym zabezpieczeniu swoich roszczeń, co jak wskazano nie mieści się w hipotezie jaki dyspozycji omawianego przepisu. Kwestia zniszczenia ogrodzenia i budynku gospodarczego, a także zajęcia gruntu pod drogę nie stanowi w realiach niniejszej sprawy przejawu nagłych sytuacji nadzwyczajnych, czy też niespodziewanych zdarzeń losowych. Jak wynika z akt sprawy jest to natomiast przedmiot wieloletniej osi sporu pomiędzy skarżącym, a Gminą D. reprezentowaną przez jej kolejnych wójtów. W odniesieniu z kolei do swojej sytuacji materialnej skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia wysokości swojego świadczenia rentowego. W całym pozostałym zakresie Wnioskodawca nie przedstawił innych informacji, nie wspominając już o ich wykazaniu, które przedstawiałyby w sposób kompleksowy jego sytuację materialną. Pomimo to organ I instancji podjął z urzędu czynności dowodowe w celu jej ustalenia. W tym zakresie pismem z 15 października 2020 r. Wójt Gminy D. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia sytuacji dochodowej wnioskodawcy. Z informacji przekazanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 26 listopada 2020r. wynika, że Z. P. w październiku 2020 r. pobierał świadczenie w wysokości 1475,15 zł brutto, tj. 1229,32 zł netto, natomiast wypłacona została kwota 1341,15 zł obejmująca również świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Pismem z 25 listopada 2020 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego poinformowała, że Z. P. nie ma ustalonego prawa i nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych i nie figuruje w ewidencji świadczeniobiorców na dzień 25 listopada 2020 r. Opierając się na tych ustaleniach organ I instancji, biorąc również pod uwagę stan zaległości na dzień 15 grudnia 2020r. w wysokości 974,05 zł, oraz fakt rozpoczęcia się sezonu grzewczego Wójt Gminy D. umorzył skarżącemu zaległość III i IV raty za 2018 rok w kwocie 170,00zł. i odsetki w wysokości 29,00 zł. Zdaniem Sądu powyższe rozstrzygniecie miało charakter dowolny, gdyż po pierwsze opierało się na materiale dowodowym nie dającym pełnego obrazu sytuacji materialnej wnioskodawcy, a przede wszystkim pomijało całkowicie brak jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej podatnika w wykazaniu zasadności jego wniosku. Jak już wskazano poczynione przez organ I instancji ustalenia nie pozwalały na zastosowanie wnioskowanej ulgi. Nie można bowiem utożsamiać sytuacji materialnej wnioskodawcy jedynie z wielkością jego dochodów uzyskiwanych z tytułu uzyskiwanego świadczenia rentowego, pomijając inne czynniki kształtujące sytuację materialną podatnika takie jak np. posiadane przez niego nieruchomości, ruchomości, oszczędności wreszcie także osoby, z którymi wnioskodawca tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Aby ocenić w pełni sytuację materialną skarżącego organ winien dysponować także informacjami czy osiąga on także inne dochody, jakie posiada zobowiązania i jaka jest miesięczna skala jego stałych wydatków w korelacji do wielkości wszystkich osiąganych w miesiącu dochodów. Informacji tych jednak organ nie jest wstanie zgromadzić bez współdziałania w tym zakresie wnioskodawcy. Wprawdzie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie można jednak tej zasady, w sprawach o umorzenie należności rozumieć w ten sposób, że organ powinien sam z urzędu ustalać wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a aktywność zainteresowanego może ograniczyć się do złożenia wniosku i podania jedynie wybiórczych danych dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej. Ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia ustawowych przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy. (Wyrok WSA w Warszawie z 18.08.2020 r., III SA/Wa 1802/19). Wskazana decyzja organu I instancji, choć podjęta w ramach uznania administracyjnego była więc decyzją arbitralną, podjętą z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, gdyż zebrany materiał dowodowy jak i poczynione w oparciu o niego ustalenia organu nie uprawniały go do udzielenia ulgi w przyznanym przez Wójta Gminy D. zakresie, a wnioskodawca nie dołożył należytych starań w celu jej uzyskania. Nie można bowiem obciążać organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów, jeśli podatnik posiadający najpełniejszą wiedzę o swojej sytuacji finansowej i materialnej, faktów tych nie ujawnia. W interesie podatnika jest współdziałanie z organem w ustaleniu jego rzeczywistej sytuacji materialnej, finansowej, czy też np. zdrowotnej, które pozwolą podjąć organowi podatkowemu właściwe rozstrzygnięcie. Z tego też względu Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż na etapie postępowanie przed organem I instancji brak było wystarczających podstaw faktycznych, w tym dowodowych do częściowego uwzględnienia wniosku podatnika . W ocenie jednak Sądu w sytuacji, kiedy jednak podatnik złożył odwołanie od decyzji przyznającej mu w takich warunkach ulgę w zakresie częściowego umorzenia zaległych zobowiązań, prawidłowo z uwagi na dyspozycję art. 234 O.p. postąpiło Kolegium utrzymując zaskarżone rozstrzygniecie w mocy Zgodnie z treścią wskazanego przepisu organ odwoławczy nie może bowiem wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. W ocenie Sądu, Kolegium zasadnie dostrzegając uchybienia w rozstrzygnięciu organu I instancji, trafnie uznało równocześnie, iż w sprawie nie można uznać, iż decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes publiczny. W tym miejscu należy podkreślić, iż skarżący pomimo, iż kwestionował decyzję przyznającą mu ulgę na część zaległych zobowiązań podatkowych, również na etapie postępowania odwoławczego zachował całkowitą bierność w wykazaniu swojego ważnego interesu. Skarżący w wywiedzionym środku odwoławczym, kontestując rozstrzygniecie organu I instancji, nadal nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, nie wspominając już o przedstawieniu w tym zakresie w toku postępowania odwoławczego jakichkolwiek dowodów.

Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pomimo stwierdzenia braku wykazania w sprawie ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem mu ulgi

w przyznanym zakresie, zobowiązany był z uwagi na dyspozycję art. 134 § 2 p.p.s.a. utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium pozostawiając tym samym w obrocie prawnym decyzję organu I instancji. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Mając na uwadze uznaniowy charakter kontrolowanego rozstrzygnięcia, odmienna od Sądu ocena organu I instancji co wykazania przez podatnika ważnego interesu prywatnego nie może być rozpatrywana przez Sąd w charakterze kwalifikowanej wady prawnej, o której mowa w art. 247§1 pkt.3 O.p. tj. rażącego naruszenia prawa.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił argumentów skargi jaki i zarzutów jej pisemnego uzupełnienia. W odpowiedzi na wniosek dowodowy pełnomocnika skarżącego należy wskazać, iż był on bezprzedmiotowy, albowiem przedłożone przez pełnomocnika kopie dokumentów : tj. pisma Przewodniczącego Rady Gminy D. z 5 kwietnia 2005r. oraz pisma Wójta Gminy D. z 26 marca 2003r. zalegały już w aktach postępowania administracyjnego.

Tym samym Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jest zgodna z przepisami prawa materialnego i postępowania, a zatem skarga nie mogła zostać uwzględniona. Dlatego też, działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.