Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2468/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2021 r. sprawy ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2468/20

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2020 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1398), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2017 r., ustalającą, że M. M. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm.), zawarte z płatnikiem składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. w okresach:

- od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] marca 2012 r.;

- od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] czerwca 2012 r.;

- od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] września 2012 r.;

- od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] listopada 2012 r.;

- od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] marca 2013 r.;

- od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r.;

- od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] października 2013 r.;

- od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r.;

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.wnioskiem z dnia [...] grudnia 2016 r. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M.M. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z płatnikiem składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. i szczegółowo opisał przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji oraz stanowisko zajęte przez stronę.

Rozpoznając ponownie sprawę w wyniku wniesionego przez płatnika odwołania, organ wskazał na treść art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące.

Zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Organ wyjaśnił, że uczestnik zawarł z płatnikiem składek umowy, które zostały nazwane umowami o dzieło. Z treści zawartych umów wynika, że:

a) przedmiotem umowy z dnia [...] grudnia 2011 r. było w okresie od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] marca 2012 r. wykonywanie następujących prac:

- składanie wood mini karteczka i instrukcja, w ilości 1 1835 szt.;

- przypinanie celulozy w ilości 21810 szt.;

- kompletowanie tulejka + filtr w ilości 10000 szt.;

- składanie nakrętki wood w ilości 14870 szt.;

- składanie nakrętki biofresh w ilości 2800 szt.;

- oklejanie insertów w ilości 5886 szt.;

- składanie kompletu supremę w ilości 2188 szt.;

- składanie wood mini blisterek w ilości 4480 szt.,

- składanie wood mini karteczka w ilości 3292 szt.;

- składanie nakrętki wood w ilości 3131 szt.;

b) przedmiotem umowy z dnia [...] kwietnia 2012 r. było w okresie od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] czerwca 2012 r. wykonywanie następujących prac:

- składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 22574 szt.;

- składanie kompletu supreme w ilości 1698 szt.;

- składanie wood mini blisterek w ilości 3450 szt.,

- przypinanie celulozy w ilości 9814 szt.;

- składanie nakrętki wood w ilości 7000 szt.;

- oklejanie insertów w ilości 1100 szt.;

c) przedmiotem umowy z dnia [...] lipca 2012 r. było w okresie od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] września 2012 r. wykonywanie następujących prac:

- składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 3980 szt.;

- przypinanie celulozy w ilości 10200 szt.;

- składanie nakrętki wood w ilości 6000 szt.;

- składanie nakrętki wood mini blisterek w ilości 770 szt.;

d) przedmiotem umowy z dnia [...] października 2012 r. było w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. wykonywanie następujących prac:

- składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 8655 szt.;

- składanie nakrętki wood w ilości 10000 szt.; składanie wood mini blisterek w ilości 3142 szt.;

e) przedmiotem umowy z dnia [...] stycznia 2013 r. było w okresie od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] marca 2013 r. wykonywanie następujących prac:

- składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 12413 szt.,

- składanie wood mini tekturka w ilości 1000 szt.,

- przypinanie celulozy w ilości 3615 szt.;

- oklejanie insertów w ilości 4200 szt.;

- składanie nakrętki biofresh w ilości 2008 szt.;

- kompletowanie tulejka + filtr w ilości 40000 szt.;

f) przedmiotem umowy z dnia [...] kwietnia 2013 r. było w okresie od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. wykonywanie następujących prac:

- składanie kompletu intenso + woreczek w ilości 976 szt.,

- składanie nakrętki wood w ilości 4000 szt.;

- oklejanie insertów w ilości 1537 szt.;

- składanie nakładki organie w ilości 3000 szt.,

- składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 16030 szt.,

- przypinanie celulozy w ilości 2550 szt.;

g) przedmiotem umowy z dnia [...] lipca 2013 r. było w okresie od dnia [...] lipca 2013 r. do dnia [...] października 2013 r. wykonywanie następujących prac:

- składanie nakrętki bio fresh w ilości 2000 szt.;

- składanie nakrętki wood w ilości 2000 szt.; przypinanie celulozy w ilości 3750 szt.;

- składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 21195 szt.;

h) przedmiotem umowy z dnia [...] listopada 2013 r. było w okresie od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. wykonywanie następujących prac:

- składanie nakrętki biofresh w ilości 1500 szt.;

- składanie nakrętki wood w ilości 6000 szt.;

- oklejanie insertów w ilości 1550 szt.;

- przypinanie celulozy w ilości 461 szt.;

- składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 3000 szt.;

- składanie wood mini tekturka w ilości 1160 szt.;

Do protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Zarządu zeznał pod groźbą odpowiedzialności karnej, że:

- głównym przedmiotem działalności Płatnika jest projektowanie, tworzenie oraz sprzedaż odświeżaczy powietrza w kabinach samochodów osobowych oraz pojazdów użytkowych. Spółka w szczególności opracowuje niestandardowe produkty odświeżające, znacząco odróżniające się od produktów konkurencyjnych;

- praca dotycząca czyszczenia i mycia wood mini polegała na zmyciu naklejki z buteleczki wood mini. Wzorcem była buteleczka wyglądająca jak nowa;

- praca dotycząca składania wood mini karteczka i instrukcja polegała na złożeniu w jedną całość uchwytu bukowego ze sznurowadłem, karteczką, instrukcją i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal;

- praca dotycząca składania nakrętki bio fresh polegała na złożeniu uchwytu bukowego ze sznurowadłem i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal;

- praca dotycząca przypinania celuzozy polegała na przypięciu celulozy za pomocą zszywki i zszywacza do blisterka w odpowiedniej pozycji. Wzorcem była prawidłowo przypięta celuloza;

- praca dotycząca składania nakrętki wood polegała na złożeniu uchwytu bukowego ze sznurowadłem i kulką w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony detal;

- praca dotycząca oklejania insertów polegała na naklejeniu w odpowiedniej pozycji na

insert naklejki z innym tłumaczeniem niż to, które jest na blisterku. Wzorcem był prawidłowo oklejony insert;

- praca dotycząca kompletowania tulejki + filtr polegała na złożeniu detalu składającego się z dwóch części: filtra i tulejki. Filtr musiał być włożony do tulejki w odpowiedniej pozycji. Wzorcem był złożony detal;

- praca dotycząca składania kompletu supreme polegała na złożeniu pięciu elementów korpusu supremę w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony komplet;

- praca dotycząca składania wood mini karteczka polegała na złożeniu w jedną całość uchwytu bukowego ze sznurowadłem, karteczką i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal;

- praca dotycząca składania CD polegała na składaniu korpusu CD z czterech elementów w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony detal;

- praca dotycząca przycinania pompek polegała na skróceniu pompek do odpowiedniej długości. Wzorcem była pompka o odpowiedniej długości; Płatnika nie interesował sposób, w jaki wykonawcy wykonają dzieło. Decydowało o tym zróżnicowanie zleconych dzieł, różne predyspozycje i wyobraźnia wykonawców. Dzieło można było wykonać w różny sposób; materiał do zrealizowania prac nazwanych "dziełem" wykonawcy pobierali z magazynu. Ilość pobieranego materiału kwitowana była na dowodach wydania z magazynu; wykonywanie dzieł nie było nadzorowane; działania Płatnika ograniczały się jedynie do interwencji u danego wykonawcy w przypadku niedotrzymania terminu wykonania dzieła; odbioru ilościowego i jakościowego dokonywał magazynier i pracownik z kontroli jakości. Magazynier wystawiał dowód przyjęcia; odpowiedzialność wykonawcy wynikała z postanowień umowy oraz przepisów zawartych w Kodeksie Cywilnym; w przypadku wadliwie wykonanej umowy wykonawca zobowiązany był do usunięcia wad. Płatnik dokonywał płatności tylko za dzieło wykonane zgodnie z wzorcem; prace wykonywane w ramach umowy o dzieło nie były produktami finalnymi, a były częścią składową do dalszego wykorzystania w działalności firmy.

W ocenie Prezesa NFZ zarówno treść spornych umów, jak i zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalają na przyjęcie, że Zainteresowany w efekcie wykonanej na rzecz Płatnika pracy miał stworzyć trwałe i posiadające cechy oryginalności dzieło oraz aby efekt związany z jego działaniami/pracą miał być niepowtarzalny. Wykonywane czynności nie mogą być potraktowane jako przejaw działalności twórczej Zainteresowanego o indywidualnym charakterze. Rezultat twórczego działania winien być: stworzony samodzielnie, niepowtarzalny, swoisty, posiadać cechę oryginalności, nowości - odróżniać się od innych rezultatów takiego samego działania. Prezes podkreślił, że czynności, które objęte były spornymi umowami wiązały się z podejmowaniem przez Zainteresowanego szeregu jednorodzajowych, powtarzających się działań, wymagających od niego starannego działania z wykorzystaniem własnych umiejętności, wiedzy i doświadczenia.

Na potwierdzenie swojego stanowiska Prezes NFZ przywołał orzecznictwo sądów powszechnych oraz administracyjnych.

Mając na uwadze art. 750 k.c. podniósł, że w przypadku takich umów zawierane są one w pewnym celu - dla osiągnięcia pewnego stanu rzeczy, z tym że nacisk jest kładziony na czynności do niego zmierzające, a nie sam rezultat. Umowa o dzieło jest umową rezultatu i jej "zwieńczeniem" musi być określony rezultat, choć oczywiście może on przybrać postać materialną, jak i niematerialną. W przypadku umowy o wykonanie usługi, podstawowe znaczenie ma staranne działanie, mające doprowadzić do określonego celu, choć konieczność jego osiągnięcia nie jest akcentowana jako element konstrukcyjny.

Organ stwierdził, że z przedstawionych w sprawie okoliczności wynika, że od Zainteresowanego wymagano starannego wykonania powtarzalnych czynności, co oznacza, że w spornych umowach ich efekt nie mógł być uznany za dzieło stanowiące konkretny, indywidualnie oznaczony rezultat, który Płatnik, jako zamawiający chciał osiągnąć.

W zakresie odpowiedzialności za wykonanie spornych umów Prezes NFZ podkreślił, że to Płatnik ponosił odpowiedzialność za ewentualne błędy (wady), a nie Zainteresowany. Wobec czego uznał, że nie ma odpowiedzialności essentialia negotii umowy o dzieło. Wykonywane przez Zainteresowanego czynności stanowiły wszak fragment procesu produkcyjnego, powtarzalnego. Ponadto nie można wskazać indywidualnego charakteru takiego rzekomego dzieła.

Reasumując organ stwierdził, że sporne umowy są typowymi umowami o świadczenie usług. Powołując się na orzecznictwo sądów powszechnych wskazał, że dzieło zawsze musi być jednorazowym efektem, zindywidualizowanym już na etapie zawierania umowy i możliwym do jednoznacznego zweryfikowania go po wykonaniu. Z taką definicją, co do zasady nie koresponduje więc wykonywanie powtarzalnych czynności, w systemie pracy ciągłej. Szereg powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiany jako jednorazowy rezultat, kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów.

Zdaniem Prezesa NFZ rzeczywistą wolą stron było zawarcie umów o świadczenie usług, ponieważ Płatnik, jako zamawiający, wiązał oczekiwany rezultat z wykonaniem czynności faktycznych w czasie oznaczonym w celu uzyskania określonego efektu – wg. wzorca. Organ przyznał, że spodziewany efekt określono z góry, ale nie nosi on znamion dzieła w ujęciu kodeksowym.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie było konieczności przeprowadzenia zawnioskowanych przez Płatnika dowodów z przesłuchań, bowiem zostały w niej zgromadzone wystarczające środki dowodowe dla wydania rozstrzygnięcia. W toku postępowania podjęto odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Decyzja Dyrektora OW NFZ została wydana ze szczególnym uwzględnieniem: protokołu kontroli wraz z zastrzeżeniami do niego zgłoszonymi przez Płatnika i informacją ZUS o rozpatrzeniu tych zastrzeżeń; zawartych przez strony spornych umów oraz analizy czynności wykonywanych przez Zainteresowanego, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.

Odnosząc się szczegółowo do argumentów podniesionych w odwołaniu organ uznał je za bezzasadne.

W konsekwencji Prezes NFZ uznał, że w okresach wskazanych w sentencji decyzji organu I instancji uczestnik na podstawie powołanych wyżej przepisów podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

-art. 750 k.c. poprzez zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy i uznanie, że Spółkę oraz Uczestnika łączyła umowa o świadczenie usług mimo, że zgodnie z treścią zawartej umowy znajdującej się w aktach sprawy oraz zgromadzonym materiałem dowodowym, podmioty te zawarły umowę o dzieło na podstawie art. 627 k.c.;

- art. 65 ust. 1 i ust. 2 k.c. poprzez błędną wykładnię oświadczenia woli Spółki oraz Uczestnika zawartego w umowie, polegającą na pominięciu zgodnego zamiaru stron i jej celu;

- art. 65, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit, e. art. 69 ust 1. art. 107 ust. 5 pkt 16 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez ich zastosowanie na skutek bezpodstawnego uznania przez Narodowy Fundusz Zdrowia, że Uczestnik zawarł z [...] Sp. z o.o. w/w okresie umowę o świadczenie usług w rozumieniu art 750 k.c., a nie umowę o dzieło w rozumieniu art 627 k.c., a w konsekwencji uznanie, iż Uczestnik podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy o świadczenie usług, podczas gdy w rzeczywistości podmioty te zawarły umowę o dzieło oraz ich zastosowanie polegające na wydaniu zaskarżonej Decyzji, podczas gdy brak jest przesłanek do jej wydania;

oraz prawa procesowego tj.:

- art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, zaniechanie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia własnego materiału dowodowego mającego na celu dokonanie wnikliwej analizy umów oraz rodzaju wszelkich czynności podejmowanych przez Uczestnika, w celu wykonania umowy o dzieło;

- art. 80 k.p.a. polegające na podjęciu rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny w sprawie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w niepełnym zakresie, z pominięciem równie istotnych okoliczności, których uwzględnienie musiałoby prowadzić do odmiennego, niż przyjęte przez Dyrektora WOW NFZ ustalenia, zaakceptowane przez Prezesa NFZ oraz uznanie, że sporządzony przez ZUS protokół pokontrolny jest wystarczający do podjęcia decyzji, iż zawiązana przez Skarżącego z Uczestnikiem umowa o dzieło stanowi w rzeczywistości umowę zlecenia oraz ustalenie, iż taki materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym;

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej wywodów, które nie uzasadniają racji i zasadności utrzymanej w mocy przez Prezesa NFZ Decyzji Dyrektora WOW NFZ, gdyż znaczna część decyzji stanowi argumentację dotyczącą cech charakterystycznych dla umowy zlecenia oraz umowy o dzieło, natomiast brak w niej uzasadnienia podstaw faktycznych prowadzących do podjęcia takich, a nie innych ustaleń, które opierałyby się na analizie nie tylko treści umów, ale przede wszystkim charakterze wykonywanych przez Uczestnika czynności, prowadzących do wykonania dzieła/spełnienia umówionego rezultatu.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że poczynione przez organy ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Materiał dowodowy został w toku postępowania przed organami zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Ponadto ten materiał dowodowy był znany stronom postępowania. Należy w tym miejscu podkreślić, że Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyr. NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 31).

W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Tym samym ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), co pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania przez organy w przedmiotowej sprawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umów zawartych przez skarżącą z zainteresowanym które to umowy - w ocenie skarżącej, stanowią umowę o dzieło (taka była wola stron ją zawierających), a w ocenie organów - umowę o świadczenie usług.

Uznanie, że sporne umowy nie stanowiły umowy o dzieło uregulowanej w art. 627 i nast. k.c., lecz umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że skarżąca, jako płatnik składek - na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, była obowiązana do obliczenia i pobrania składki z dochodu zainteresowanej jako ubezpieczonej.

W tym miejscu należy odnieść się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 65 ust. 1 i ust. 2 k.c. poprzez błędną wykładnię oświadczenia woli stron zwierających sporne umowy, polegającą na pominięciu zgodnego zamiaru i jej celu.

Otóż, organy Narodowego Funduszu Zdrowia rozstrzygając sprawy dotyczące objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym wręcz są zobowiązane do ustalenia charakteru prawnego umów łączących strony, a zatem są zobowiązane przede wszystkim zbadać czy właściwym zamiarem stron i celem zawartych umów nie było uniknięcie dopełnienia obowiązków ubezpieczonego i płatnika składek, czyli uniknięcia - w drodze czynności prywatnoprawnych (zawieranych umów) obowiązków publicznoprawnych wynikających z ustawy o świadczeniach oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Istota sprawy sprowadza się zatem do zweryfikowania stanowisk stron (skarżącej i organów) i udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawarcia i wykonania spornych umów, czy też nie. Należy również podkreślić, że o prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy, czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania, w tym realizowanie przez strony, nawet wbrew postanowieniom umowy, cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych. Wola stron umowy nie może przy tym zmieniać ustawy, co wprost wynika z art. 58 § 1 k.c. (tak np. wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z [...] maja 2016 r., sygn. [...], Lex nr [...]).

Sąd w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska skarżącej, że sporne umowy stanowią umowę o dzieło. Istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego rezultatu, co odróżnia umowę o dzieło, od umowy zlecenia (art. 734 i następne k.c.) oraz od umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c.). Z kolei, umowa o świadczenie usług jest umową starannego działania, a zatem jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu.

Przedmiot umowy o dzieło może być określony w różny sposób i różny może być stopień dokładności tego określenia, pod warunkiem, że nie budzi wątpliwości, o jakie dzieło chodzi. Nie można jednak uznać za dzieło czegoś, co nie odróżnia się w żaden sposób od innych, występujących na danym rynku rezultatów pracy – materialnych, bądź niematerialnych, gdyż wówczas zatraciłby się indywidualny charakter dzieła. Dzieło nie musi wprawdzie być czymś nowatorskim i niewystępującym jeszcze na rynku, jednak powinno posiadać charakterystyczne, wynikające z umowy cechy, umożliwiające zbadanie, czy dzieło zostało wykonane prawidłowo i zgodnie z indywidualnymi wymaganiami, bądź upodobaniami zamawiającego. Dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy (por. wyroki SN z 5 marca 2004 r., I CK 329/03 i z 14 listopada 2013 r., II UK 115/13).

Istotnym jest, że kryterium odróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług stanowi także możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyroki SN z 3 listopada 2000 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 63 i z 14 listopada 2013 r., II UK 115/13). Sprawdzian taki jest niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (rezultat) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego jest wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat.

W niniejszej sprawie w § 1 przedmiot określono w następujący sposób: "Zamawiający powierza Wykonawcy, a ten przyjmuje do wykonania następujące prace, zwane dalej dziełem: (...)", po czym w podpunktach wymienione są m.in (w różnych konfiguracjach): składanie różnego typu rzeczy, oklejanie insertów, przypinanie celulozy. Przy każdej opisanej powyżej czynności jest też przywołana liczba sztuk.

Zdaniem Sądu tak opisane w spornych umowach świadczenia prawidłowo zostały uznane przez organy za nieposiadające charakteru dzieła. Zgodnie z art. 627 k.c. warunkiem uznania danego świadczenia za dzieło jest osiągnięcie indywidualnie oznaczonego rezultatu, a nie tylko wskazanie czynności faktycznych do wykonania przez daną osobę jako przyjmującego zamówienie. Stosownie do art. 353 § 1 k.c. zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Niewątpliwie przedmiot badanych umów obejmował obowiązek wykonywania przez zainteresowanego na rzecz skarżącej określonych czynności faktycznych opisanych w umowach. W myśl wyroku Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2017 r. sygn. III UK 147/16 nawet ułomna konstrukcja przedmiotu umowy nie rodzi domniemania (ani faktycznego, ani prawnego), że chodzi o uzyskanie konkretnego rezultatu.

Prawidłowa jest zatem konkluzja organów, że od zainteresowanego wymagano wykonania szeregu powtarzalnych czynności, potrzebnych w procesie produkcyjnym. Czynnościom tym nie można przypisać konstytutywnych cech umowy o dzieło. Oczywiście dzieło nie musi mieć cech indywidualności w takiej mierze jak utwór, nie zawsze musi być tworem niepowtarzalnym, chronionym prawem autorskim i wymagającym od jego autora posiadania specjalnych umiejętności. Tym niemniej, zawsze musi być jednorazowym efektem, zindywidualizowanym już na etapie zawierania umowy i możliwym do jednoznacznego zweryfikowania po wykonaniu. Nie można za dzieło uznać czegoś, co nie odróżnia się w żaden sposób od innych występujących na danym rynku rezultatów pracy, gdyż wówczas zatraciłby się indywidualny charakter dzieła. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 marca 2013 r., II UK 201/12, Lex nr 1341964).

Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby umowy zmierzały do osiągnięcia indywidualnego rezultatu. Już samo określenie przedmiotu umów eksponuje wyraźnie, że znaczenie miało samo staranne wykonanie określonych elementów, według udostępnionego wzorca. Zauważyć należy, że w stosunku do każdej z wyodrębnionych w umowie czynności, ich ilość sięgała kilku tysięcy. W ocenie Sądu strony umówiły się zatem na wykonanie szeregu powtarzających się czynności, zaś takie czynności nie posiadały cech oryginalności. Dlatego też wykonywanie takich czynności powtarzalnych nie może być rozumiane jako jednostkowy rezultat charakterystyczny dla stworzenia dzieła.

Nie sposób także z treści badanych umów wywieść ciążącej na zainteresowanym odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady dzieła. Postanowienie w tym zakresie w żaden sposób nie odpowiada uregulowaniu dotyczącemu odpowiedzialności z tytułu rękojmi na podstawie art. 638 w zw. z art. 5561 k.c. Nie jest wiadomym, jakie parametry winny charakteryzować efekt pracy zainteresowanego tak, aby zarówno skarżąca jako zamawiający, jak i zainteresowany jako wykonawca, mogli określić właściwości, które dzieło tego rodzaju powinno mieć.

Na odpowiedzialność z tytułu rękojmi nie wskazuje także postanowienie zgodnie z którym "podstawą wystawienia rachunku jest dokonanie odbioru ilościowo–jakościowego przez Zamawiającego". Kontrola jakości pracy jest bowiem właściwa wszystkim formom świadczenia pracy i jako taka nie przesądza o charakterze stosunku prawnego łączącego wykonawcę ze zlecającym pracę. Nie ma zatem znaczenia prawnego okoliczność, że wykonane przez zainteresowanego elementy podlegały sprawdzeniu przez magazyniera i pracownika kontroli jakości, pod kątem "ilościowo-jakościowym" (podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w S. z [...] czerwca 2019 roku, sygn. akt [...]). Podkreślić należy, że szereg powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiany jako realizacja umowy o dzieło. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne wszak dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego działania (tak też tut. Sąd m.in. w wyroku z dnia 10 sierpnia 2020 r. w sprawie o sygn. VI SA/Wa 690/20).

W niniejszej sprawie organy obu instancji organy wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), zaś podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcie zostało w sposób należyty uzasadnione. Sąd nie podzielił sformułowanych w skardze zastrzeżeń dotyczących sposobu prowadzenia postępowania dowodowego oraz jego wyników. Fakt zaś, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został oceniony przez organy odmiennie niż to czyni strona skarżąca, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania zawartych w k.p.a.

W konsekwencji w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa cywilnego, odnoszących się do umowy o dzieło, zlecenia, ani też przepisów regulujących umowę o świadczenie usług, czy przepisów o oświadczeniach woli a także przepisów ustawy o świadczeniach.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.