Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1082/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-09-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 72  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1268
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.
article: art. 112 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 179a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 lipca 2021 r. nr SKO.K/41.3/424/2021/8010/EŚ w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy na skutek skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1082/21 1) uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1082/21, 2) oddala skargę, 3) odstępuje od zasądzenia na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 lipca 2021 r. nr SKO.K/41.3/424/2021/8010/EŚ oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 17 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy.

W uzasadnieniu powyższej wskazanego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:

Decyzją z dnia 17 maja 2021 r. nr [...], działając w oparciu o art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 67 ust. 1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 z późn. zm.), Marszałek Województwa Śląskiego (dalej: "organ", "organ I instancji") unieważnił egzamin państwowy: praktyczny na prawo jazdy kategorii "C+E" przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. w dniu 18 grudnia 2007 r. wobec K. G. (dalej: "Strona", "Skarżący") przez egzaminatora R. M. (dalej: "egzaminator"). Postępowanie administracyjne w sprawie unieważnienia przedmiotowego egzaminu zostało wszczęte na skutek wpływu w dniu 18 grudnia 2020 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego odpisu wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. [...] stwierdzającego uzyskanie w dniu 18 grudnia 2007 r. przez Stronę pozytywnego zaliczenia praktycznego egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E" przeprowadzonego przez egzaminatora, który działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w związku z pełnieniem funkcji publicznej – egzaminatora na prawo jazdy, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 200 zł za naruszenie przepisów prawa – Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 2005 r., Nr 217, poz. 1834 z późn. zm.). W dalszej kolejności organ przywołał treść wówczas obowiązującego art. 112 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) powierzającego nadzór nad w/w egzaminami marszałkowi województwa, następnie regulowanego art. 67 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a także treść art. 72 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami odnoszący się do unieważnienia egzaminu państwowego w przypadkach w nim wskazanych. Organ wskazał, iż w/w wyrokiem Sądu Rejonowego w D. egzaminator został uznany za winnego tego, że "działając w krótkich odstępach czasu w podobny sposób dopuścił się ciągu przestępstw opisanych w punktach I-LI, z których każde wyczerpało znamiona występku z art. 228 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i w związku z każdym z przestępstw przyjął korzyść majątkową nie niższą niż 150 zł lub jej obietnicę. W ocenie organu, Skarżący w procesie ubiegania się o prawo jazdy kat. "C+E" uzyskał pozytywne zaliczenie państwowego egzaminu praktycznego na prawo jazdy wyżej wymienionej kategorii niezgodnie z wymogami, więc zaistniały podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 2 oraz art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej unieważnia z urzędu egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Skarżący złożył odwołanie od wyżej opisanej decyzji podnosząc, że decyzja jest "rażąco niesprawiedliwa", stoi w sprzeczności z obowiązującym prawem oraz rażąco narusza zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, a w szczególności zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a., zasadę swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., a także narusza przepis art. 72 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący podkreślił, że unieważnienie egzaminu jest zależne od spełnienia łącznie dwóch przesłanek: przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy oraz wpływu ujawnionych nieprawidłowości na jego wynik. Zdaniem Skarżącego, organ nie ocenił, aby przyjęcie korzyści majątkowej jako nieprawidłowości z przepisami ustawy, miało jakikolwiek wpływ na wynik egzaminu, a w przypadku niewykazania ziszczenia się drugiej przesłanki unieważnienia egzaminu, zastosowania nie znajduje art. 72 przywołanej ustawy. Skarżący podkreślił, że podczas egzaminu w dniu 18 grudnia 2007 r. nie popełnił żadnego błędu, który skutkowałby jego negatywnym wynikiem, praktyczne zadania egzaminacyjne weryfikujące umiejętność Skarżącego do prowadzenia pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony z wyjątkiem autobusów zostały zweryfikowane pozytywnie, a przyjęta przez R. M. korzyść majątkowa nie miała żadnego wpływu na wynik egzaminu, a bez przyjęcia korzyści majątkowej wynik egzaminu również byłby pozytywny. Następnie wskazał, że takie okoliczności nie zostały przez organ ujawnione ani udowodnione, a nawet nie zostały wskazane w uzasadnieniu decyzji, zatem organ bez podstawy prawnej unieważnił w/w egzamin państwowy. Skarżący podniósł ponadto, że od daty egzaminu, przez okres 14 lat jest zawodowym kierowcą, nie popełnia wykroczeń drogowych, nie stwarza zagrożenia na drodze, przestrzega zasad ruchu drogowego, a odebranie nabytego uprawnienia po 14 latach od jego przyznania jest w sposób oczywisty nieproporcjonalne. Nieuzasadniona ingerencja w słusznie nabyte prawo podważa zaufanie do władzy publicznej. Wskazał również, że utrata uprawnień pozbawi Skarżącego dochodu, na którego utrzymaniu pozostaje 4-osobowa rodzina.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 9 lipca 2021 r. nr SKO.K/41.3/424/2021/8010/EŚ, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte dotychczas w sprawie, przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, tj. treść art. 72 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, wyjaśniając, że choć przepis ten wszedł w życie 19 stycznia 2013 r. to jednak znajduje w sprawie zastosowanie, ponieważ odpowiada warstwie treściowej podstawy prawnej obowiązującej na dzień przeprowadzenia egzaminu, tj. treści art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Kolegium w sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia przedmiotowego egzaminu, bowiem jak wynika z treści wiążącego organy administracyjne wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. [...] egzaminator przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 200 zł za naruszenie przepisów prawa – Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów, i pozytywne zaliczenie Skarżącemu egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami. Następnie podkreślił, że bezsporny jest fakt przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie Skarżącemu w/w egzaminu mimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami. Jak wynika natomiast z przywołanego rozporządzenia już samo złożenie propozycji przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu powinno skutkować zakończeniem egzaminu przez wystawienie oceny negatywnej, bez względu na stan wiedzy i umiejętności tej osoby, co wynika § 30 ust. 6 pkt 2 w zw. z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b oraz ust. 4 pkt 6 tego rozporządzenia. Zatem w ocenie organu odwoławczego działanie opisane w wyroku karnym miało wpływ na wynik egzaminu, w rozpatrywanej sprawie doszło bowiem do przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie egzaminu, co oznacza przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a nieprawidłowości te miały wpływ na jego wynik, stąd też w sprawie zaistniała przesłanka do jego unieważnienia określona w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Pozostałe argumenty odwołania, zdaniem organu odwoławczego, nie mogły wpłynąć na wynik sprawy.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, formułując zarzut: naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez: dowolną ocenę dowodów i nieuznanie, że Skarżący nie popełnił żadnego błędu skutkującego wynikiem negatywnym egzaminu oraz przyjęcie, że wręczenie korzyści majątkowej miało wpływ na wynik egzaminu, a także naruszenia art. 112 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, obecnie art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez uznanie, że choć Skarżący nie popełnił żadnego błędu podczas egzaminu skutkującego jego negatywnym wynikiem, to wręczenie korzyści majątkowej miało wpływ na wynik egzaminu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi Skarżący wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia oraz w całości podtrzymał stanowisko i argumentację prezentowaną na etapie składanego odwołania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wspomnianym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Sąd przywołał podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, w tym art. 67 ust. 1, art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, art. 112 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2006 r. do 19 stycznia 2013 r. oraz podał, że przywołany przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami stał się podstawą unieważnienia egzaminu praktycznego wskazanego zarówno przez organ I instancji jak i organ odwoławczy.

Dalej Sąd uznał, że stosownie do regulacji art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami unieważnienie egzaminu państwowego może nastąpić w sytuacji łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. wykazania, że egzamin państwowy został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a także wykazania, że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, zatem "uchybienie takie powinno mieć charakter istotny" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r. I OSK 2213/16). Wskazał, iż jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 23 czerwca 2021 r. II SA/Rz 552/21 "naruszenie prawa musi bezpośrednio przekładać się na zasadność końcowego wyniku egzaminu: pozytywnego bądź negatywnego. Ujmując tę kwestię wprost: organ unieważnia egzamin państwowy przeprowadzony z naruszeniem ustawy, jeżeli stwierdzi, że przy wyeliminowaniu ustalonego naruszenia prawa, wynik egzaminu byłby inny" (podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2019 r. IV SA/Po 526/19).

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej nie dokonały wyczerpującego zbadania zaistnienia w/w przesłanek warunkujących unieważnienie egzaminu państwowego w części praktycznej, w szczególności w aspekcie wpływu ujawnionych nieprawidłowości na jego wynik. W tym zakresie stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu, w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, wskutek powyżej opisanych zaniechań, nie sposób przyjąć, aby organy w sposób dokładny wyjaśniły stan faktyczny sprawy oraz by wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, co uzasadniało stwierdzenie wystąpienia naruszeń uzasadniających uchylenie wydanych w sprawie decyzji. W tym zakresie Sąd orzekający podzielił zarzuty skargi. Zwrócił również uwagę na zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. Podkreślił ponadto, iż organy administracji publicznej obowiązane są do prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.), działania w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), przy zachowaniu zasady dwuinstancyjności postepowania (art. 15 k.p.a.) oraz uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

W końcowej części uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, iż organ ponownie rozpoznając sprawę winien dokonać uzupełnienia materiału dowodowego oraz uwzględnić ocenę prawną co do wykładni przepisu art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, a także uwzględnić pozostałe wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku, w szczególności w zakresie ustalenia czy w sprawie zaistniały przesłanki warunkujące zastosowanie przepisów prawa materialnego w zakresie unieważnienia egzaminu państwowego, a także wnikliwie uzasadnić swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., czyniąc tym zadość zasadzie pogłębiania zaufania do władzy publicznej określonej w art. 8 k.p.a.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżając wyrok w całości oraz podnosząc

1. zarzuty naruszenia postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w powiązaniu z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organy administracji nie wyjaśniły okoliczności i nie wykazały wystąpienia podstaw do unieważnienia egzaminu, podczas gdy skazanie egzaminatora prawomocnym wyrokiem za przyjęcie korzyści majątkowej w związku z przeprowadzeniem egzaminu na prawo jazdy kategorii C+E było wystarczające dla stwierdzenia wystąpienia okoliczności uzasadniających unieważnienie państwowego egzaminu praktycznego przeprowadzonego 18 grudnia 2007 r. w WORD w K., oraz art. 11 p.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie polegające na pominięciu przy ustalaniu podstawy faktycznej orzekania ustaleń wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w D. sygn. akt. [...] z dnia [...] r., który wiązał Sąd,

2. zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do uznania, że przyjęcie korzyści majątkowej w związku z przeprowadzeniem egzaminu na prawo jazdy nie stanowi o przeprowadzeniu egzaminu niezgodnie z przepisami prawa, podczas gdy Sąd I instancji powinien był przyjąć, że przyjęcie korzyści majątkowej w związku z przeprowadzeniem egzaminu na prawo jazdy równoważne jest z przeprowadzeniem czynności egzaminacyjnych z naruszeniem przepisów prawa, co z kolei daje podstawę do unieważnienia egzaminu, a także art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w zakresie przesłanek unieważnienia egzaminu powinien znaleźć zastosowanie obowiązujący w dacie przeprowadzenia egzaminu przepis prawa materialnego art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w razie jego nieuwzględnienia - naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że przyjęcie korzyści majątkowej w związku z przeprowadzeniem egzaminu na prawo jazdy nie stanowi o przeprowadzeniu egzaminu niezgodnie z przepisami prawa i pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, podczas gdy Sąd I instancji powinien był przyjąć, że przyjęcie korzyści majątkowej w związku z przeprowadzeniem egzaminu na prawo jazdy równoważne jest z przeprowadzeniem czynności egzaminacyjnych z naruszeniem przepisów prawa mającym wpływ na wynik postępowania, co z kolei daje podstawę do unieważnienia egzaminu.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Skarżący kasacyjnie podkreślił, że w niniejszej sprawie wystąpienie zasadniczego dla unieważnienia egzaminu na prawo jazdy zdarzenia zostało przesądzone prawomocnym wyrokiem skazującym egzaminatora za przyjęcie korzyści majątkowej w związku z egzaminem, a stwierdzenie tej okoliczności było wystarczające dla uznania, że egzamin państwowy został przeprowadzony niezgodnie z przepisami.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie w całości. Skarżący nie zgodził się z zarzutami przedstawionymi w skardze kasacyjnej oraz podzielił poglądy judykatury przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga regulacja art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którą, jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Przywołana regulacja wprowadza wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej oraz podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji bowiem może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.

Oczywiście usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2017 r. VIII SA/Wa 269/16, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r. I OZ 1173/09). Pojęcie oczywistości mieści się zatem w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że powołane podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, bez dokonywania głębszej analizy tekstu powołanych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia. (por. B. Dauter (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex el. 2021 r.).

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Sąd ten nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak sąd drugiej instancji. Z mocy wyłącznie art. 179a p.p.s.a. ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2016 r. II FSK 1291/16).

Dokonując oceny wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze skargi kasacyjnej w świetle art. 179a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie przywołanego przepisu.

Za oczywiście uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w powiązaniu z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., a także naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do uznania, że przyjęcie korzyści majątkowej w związku z przeprowadzeniem egzaminu na prawo jazdy nie stanowi o przeprowadzeniu egzaminu niezgodnie z przepisami prawa, (względnie: nie stanowi o przeprowadzeniu egzaminu niezgodnie z przepisami prawa i pozostaje bez wpływu na wynik postępowania).

W zaskarżonym wyroku błędnie bowiem wyprowadzono wniosek, że organy administracji publicznej nie dokonały wyczerpującego zbadania zaistnienia w/w przesłanek warunkujących unieważnienie egzaminu państwowego w części praktycznej, w szczególności w aspekcie wpływu ujawnionych nieprawidłowości na jego wynik.

W stanie prawnym obowiązującym do dnia 19 stycznia 2013 r., zatem aktualnym na dzień przeprowadzonego wobec Skarżącego egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy kategorii "C+E", obowiązywały w omawianym przedmiocie przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do ówczesnego brzmienia art. 112 ust. 1 tej ustawy, obowiązującego od 1 stycznia 2006 r. do 19 stycznia 2013 r., nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawował marszałek województwa. W myśl ust. 2 wskazanej regulacji organ sprawujący nadzór mógł w szczególności: 1) kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem; 2) przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami; 3) w razie stwierdzenia rażących uchybień zawiesić działalność odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminów państwowych - do czasu usunięcia uchybień; 4) w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8.

Z kolei zgodnie z obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych decyzji art. 72 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli pkt 1 - egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2; pkt 2 - był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Analiza przywołanych regulacji prowadzi do wniosku, że zarówno w trakcie przeprowadzania przedmiotowego egzaminu jak i obecnie marszałek województwa, jako sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy, posiadał i nadal posiada uprawnienie do unieważnienia egzaminu. Na gruncie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym unieważnienie mogło nastąpić w przypadku przeprowadzenia egzaminu niezgodnie z przepisami (art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym), natomiast przepisy ustawy o kierujących pojazdami zawierają dodatkową przesłankę w postaci wpływu ujawnionych nieprawidłowości na wynik przeprowadzonego egzaminu (art. 72 ust. 1 pkt 2 tej ustawy).

W nawiązaniu do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów, szczegółowo regulującego zagadnienia związane z przeprowadzaniem egzaminu na prawo jazdy, należy wskazać również na § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia, stosownie do którego egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli osoba zgłaszająca się na egzamin zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Z kolei w myśl § 30 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. W wyżej wskazanych przypadkach (tj. określonym w § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b, ust. 4 pkt 6 rozporządzenia) przyjmuje się, iż osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia). Treść rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że nawet samo zaproponowanie korzyści majątkowej musiało skutkować negatywnym wynikiem egzaminu.

Jak wynika z pkt II i 1. sentencji prawomocnego z dniem 9 grudnia 2022 r. wyroku Sądu Rejonowego w D. Wydział [...] Karny z dnia [...] r. sygn. [...] stwierdzono przyjęcie przez egzaminatora za pośrednictwem innej osoby korzyści majątkowej w wysokości nie niższej niż 200 zł za naruszenie przepisów prawa i pozytywne zaliczenie Skarżącemu egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami (karta nr 2-12 akt administracyjnych). Nadto ustalone przez Sąd karny okoliczności nie stanowiły jedynie o zaproponowaniu korzyści majątkowej, lecz jej dokonaniu.

Stosownie zatem do treści przepisów obowiązujących w dacie przeprowadzenia egzaminu (tj. przepisu art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia), jak również w dacie wydania zaskarżonej decyzji (art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami), egzamin, w sytuacji wystąpienia okoliczności (na gruncie niniejszej sprawy - stwierdzonych prawomocnym wyrokiem karnym), nie powinien się w ogóle odbyć, zatem jako przeprowadzony z naruszeniem przepisów prawa powinien zostać unieważniony.

Zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 16 marca 2022 r. II SA/Gl 52/22, iż nie ma wpływu na ocenę prawną tego zdarzenia fakt, że obecnie problematyka unieważnienia egzaminu na prawo jazdy jest regulowana przepisami ustawy o kierujących pojazdami. Doprecyzowana tam przesłanka unieważnienia egzaminu "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik" potwierdzają zasadność podjętych w sprawie rozstrzygnięć (podobnie: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2022 r. II SA/Gl 1352/21 i II SA/Gl 1433/21).

Nie ulega zatem wątpliwości, że brak było podstaw do sformułowania w uzasadnieniu uchylonego wyroku w oparciu o art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. wskazań co do dalszego postępowania odnoszących się do konieczności dokonania przez organ uzupełnienia materiału dowodowego. Ponadto na gruncie rozpoznawanej sprawy, w toku postępowania administracyjnego, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Zbędne pozostawało także przeprowadzanie dalszego postępowania wyjaśniającego.

Rację ma zatem Skarżący kasacyjnie, że okoliczności stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności egzaminu zostały już stwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym. Organ administracji publicznej, oparł rozstrzygnięcie o ustalenia wystarczające dla jego podjęcia oraz dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, który nie wymagał uzupełnienia.

Jednocześnie zasadny stał się zarzut błędnego przyjęcia, że organy administracji nie wyjaśniły okoliczności i nie wykazały wystąpienia podstaw do unieważnienia egzaminu, podczas gdy skazanie egzaminatora w/w prawomocnym wyrokiem było wystarczające dla stwierdzenia wystąpienia okoliczności uzasadniających unieważnienie państwowego egzaminu praktycznego przeprowadzonego 18 grudnia 2007 r.

Wobec braku innych naruszeń mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasatoryjnych, nieuzasadnionym pozostawało na gruncie niniejszej sprawy nieoddalenie skargi.

Sąd odstąpił od zasądzenia od Skarżącego na rzecz Skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania w całości, uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przesłankę uwzględnienia skargi kasacyjnej w ramach autokontroli stanowiły przyczyny leżące po stronie sądu i w żaden sposób nie powinny one obciążać Skarżącego. Brak jest zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.

Jak zasadnie zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. pozostawałoby w opozycji wobec obowiązku urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej, wynikającego z art. 2 Konstytucji RP. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, sąd może zastosować odstępstwo od wynikającej z art. 203 p.p.s.a. zasady pełnej odpowiedzialności finansowej za wynik postępowania (zasady rezultatu) na rzecz zasady słuszności wynikającej art. 207 § 2 p.p.s.a., co też w niniejszej sprawie uczyniono (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2018 r. II SA/Bk 389/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 maja 2022 r. II SA/Bk 5/22, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008 r. I FSK 140/07).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 179a p.p.s.a., zdecydował o uwzględnieniu skargi kasacyjnej i uchyleniu zaskarżonego wyroku, ponownym rozpoznaniu skargi Skarżącego i jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.