Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 246/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.106 ust. 3, art. 38
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska -Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 r. sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. M., reprezentowanego przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 29 czerwca 2015 r., nr [...], umarzającą w całości postępowanie w sprawie pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2015 r. J. M. - działając jako kurator ubezwłasnowolnionego częściowo syna M. M., wystąpiła o przyznanie zasiłku okresowego. Wyjaśniła, że M. M. jest osobą prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe i obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...].

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, decyzją z dnia 29 czerwca 2015 r., nr [...], umorzył w całości postępowanie w sprawie przyznania zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Jednocześnie podał, że decyzją z dnia 2 lutego 2015 r., nr [...], przyznano M. M. zasiłek okresowy w wysokości 20 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r., zatem wniosek strony odnośnie przyznania mu zasiłku okresowego został załatwiony. Dlatego organ pierwszej instancji, na zasadzie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm. [obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.] - zwanej dalej K.p.a.), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane wnioskiem złożonym w dniu 18 czerwca 2015 r.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem J. M., jako kurator, wniosła o zmianę decyzji w całości, jako naruszającej prawo materialne mające wpływ na wynik sprawy, zobowiązanie organu do doręczenia kompletnych akt oraz o zasądzenie na rzecz kuratora kosztów zastępowania. Stwierdziła, że ustalony stan faktyczny i przyjęta przez organ wykładnia jest sprzeczna z prawem, a wobec tego ustalenia organu są sprzeczne z materiałem sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 29 października 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował przebieg postępowania, a następnie powołał treść art. 105 § 1 K.p.a., po myśli którego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Kolegium wyjaśniło, że przepis ten zezwala organom administracji na wydanie decyzji o umorzeniu prowadzonego postępowania w sytuacji, jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Ma zastosowanie tylko w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Zauważyło, że w orzecznictwie i judykaturze przyjmuje się zgodnie, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W odniesieniu do badanej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że decyzją z dnia 2 lutego 2015 r., nr [...], przyznano M. M. zasiłek okresowy w wysokości 20 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. Tym samym złożenie podania o przyznanie zasiłku okresowego w czerwcu 2015 r., tj. w miesiącu kiedy M. M. miał przyznany zasiłek okresowy na ten miesiąc spowodowało, iż postępowanie w tym zakresie było bezprzedmiotowe. Kolegium wskazało, że w myśl art. 106 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm. - zwanej dalej ustawą), świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W związku z tym, iż decyzją z dnia 2 lutego 2015 r. przyznano M. M. zasiłek okresowy do 30 czerwca 2015 r., to brak było podstaw do występowania przez kuratora w czerwcu 2015 r. z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia. Poza tym organ odwoławczy zauważył, że w omówionym wniosku kurator strony nie zwracała się o przyznanie zasiłku okresowego od lipca 2015 r. Ponadto decyzją Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 20 lipca 2015 r., nr [...], na wniosek złożony przez kuratora w dniu 10 lipca 2015 r., M. M. został przyznany zasiłek okresowy w wysokości 20 zł miesięcznie od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r.

Zdaniem Kolegium, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji zachował przewidziane prawem wymogi, a w szczególności dokładnie wyjaśnił stan faktyczny w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy istotny dla załatwienia wniosku. Nadto istniała też podstawa do umorzenia postępowania, gdyż zasiłek okresowy w czerwcu 2015 r. został M. M. przyznany, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji z dnia 2 lutego 2015 r.

Kolegium stwierdziło też brak podstaw do uzupełniania dokumentacji, gdyż organ pierwszej instancji przesłał do Kolegium pełną dokumentację sprawy. W kwestii kosztów zastępstwa organ odwoławczy, powołując się na przepisy art. 263 w zw. z art. 56 K.p.a. wyjaśnił, że skoro sprawa toczyła się na wniosek kuratora, to nie ma podstaw do zastosowania przepisów o kosztach postępowania, a w postępowaniu administracyjnym nie mają natomiast zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1476).

Na skutek wniosku J. M., postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt II SO/Op 4/16, przyznano M. M. prawo pomocy w formie ustanowienia adwokata. Następnie, ustanowiony z urzędu pełnomocnik wystąpił do tut. Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r.

W skardze złożonej wraz z wnioskiem, pełnomocnik domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów zastępstwa udzielonego z urzędu. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 85 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegające na przeprowadzeniu pobieżnego postępowania dowodowego oraz nieuwzględnienie zarzutów podniesionych w odwołaniu, a nadto naruszenie art. 6 w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, którą powinien kierować się organ drugiej instancji, a także błędną wykładnię przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, a w przypadku jego przywrócenia - o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 246/16, tut. Sąd przywrócił termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 29 czerwca 2015 r., nr [...], umarzającą w całości postępowanie w sprawie pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana w pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa.

Przyjdzie dostrzec, że kontrola niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w występującym w niniejszej sprawie stanie faktycznym Burmistrza Nysy był uprawniony do umorzenia postępowania w sprawie w sprawie pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej, które wszczęte zostało wnioskiem z dnia 18 czerwca 2015 r. J. M. - działającej jako kurator ubezwłasnowolnionego częściowo syna M. M.

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania, którym zazwyczaj jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przy bezprzedmiotowości postępowania nie można zatem wydać decyzji co do jej istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości może zaistnieć zarówno w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, jak i może powstać na skutek zdarzeń prawnych. Użycie przez ustawodawcę w tym przepisie słowa "wydaje" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Zatem wystąpienie przesłanek określonych w art. 105 § 1 K.p.a., jest podstawą do umorzenia postępowania. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA w Warszawie z 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01 Biul. Skarbowy 2003/6/25). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Poza tym, trzeba odnotować, że postępowanie administracyjne wszczyna się w zasadzie na żądanie strony, która w swym podaniu podaje zazwyczaj jego przedmiot i zakres postępowania administracyjnego. Decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę co do jej istoty w granicach żądania określonego przez strony (art. 104 K.p.a). W tym zakresie należy także ocenić decyzję o umorzeniu postępowania, uwzględniając w sprawie przedmiot i zakresu postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie, jak wynika z lektury akt, decyzją z dnia 2 lutego 2015 r., nr [...], przyznano M. M. zasiłek okresowy w wysokości 20 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. Złożenie zatem podania o przyznanie zasiłku okresowego w czerwcu 2015 r. w miesiącu kiedy M. M. miał przyznany zasiłek okresowy na ten miesiąc spowodowało, jak trafnie podniosły organy, że postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe, zwłaszcza, że w omówionym wniosku kurator skarżącego nie zwracała się o przyznanie zasiłku okresowego od lipca 2015 r. Zauważyć należy, że na zasadzie art. 106 ust. 3 zd. 1 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro decyzją z dnia 2 lutego 2015 r. przyznano M. M. zasiłek okresowy do 30 czerwca 2015 r., to organ miał obowiązek umorzyć postępowanie w tym zakresie. Ponadto, jak stwierdziło Kolegium, Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie decyzją z dnia 20 lipca 2015 r., nr [...], na wniosek złożony przez kuratora w dniu 10 lipca 2015 r., przyznał M. M. zasiłek okresowy w wysokości 20 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r.

W konsekwencji uznać należy, że wystąpiła przesłanka określona w art. 105 § 1 K.p.a., w związku z czym organy umarzając postępowanie w tej sprawie nie naruszyły prawa. Wniosek bowiem złożony o to samo świadczenie w tej samej sprawie czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

Zasiłek okresowy w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie ( art. 38 ust. 2 pkt 1). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota tego zasiłku nie może być mniejsza niż 20 zł (art. 38 ust. 4). Okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5). Kryterium dochodowe dla M. M. wynosi 542 zł. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc beneficjent osiągnął dochód w wysokości 529 zł ( 542 zł – 529 zł = 13 zł; 13 zł x 50% = 6,50 zł). W związku z tym, że kwota omawianego zasiłku nie może być niższa niż 20 zł, skarżącemu przyznano pomoc w formie zasiłku okresowego w określonej wysokości od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. Stąd zarzut skargi, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący powinna skutkować przyznaniem wyższej pomocy w formie zasiłku okresowego, jest chybiony.

Konkludując, Sąd uznał, że rozstrzygając o umorzeniu postępowania w sprawie zasiłku okresowego organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc - wbrew zarzutom skargi - zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 10 § 1 oraz art. 85 K.p.a. Organy także w sposób wyczerpujący, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., uzasadniły podjęte rozstrzygnięcie. Dlatego Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego, jak też materialnego.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.