Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3742/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 184 w zw. z art. 182 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 2 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 13/18 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 16 maja 2018 r., II SA/Rz 13/18 oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego i przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokat A. Z. wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kolegium z [...] października 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z [...] lipca 2017 r. nr [...] odmawiającą A. K. przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 30 czerwca 2017 r., czyli od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, z powodu niezłożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności i równocześnie orzekająca o przyznaniu jej zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł miesięcznie, na okres od 1 lipca 2017 r. do 31 stycznia 2019 r. Przedmiotem sporu jest moment początkowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, bo w ocenie skarżącej zasiłek powinien być przyznany od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, a zatem od grudnia 2016 r.

Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z 14 lutego 2017 r., nr [...], wydanym na czas oznaczony do 31 stycznia 2019 r., stwierdzono, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 grudnia 2016 r. Wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego został złożony 14 lipca 2017 r. Przesłanki oraz zasady i tryb przyznania zasiłku pielęgnacyjnego reguluje ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."). Art. 16 ust. 1 u.ś.r. przewiduje, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Zatem niewątpliwie strona spełnia dyspozycję art. 16 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. uprawniającą do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Analiza przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że mechanizm przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, obejmuje dwa etapy: urzędowe potwierdzenie istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku (stadium pierwsze) i przyznanie zasiłku (stadium drugie). Zasiłek (decyzja wydana w stadium drugim) jest związany z istnieniem określonego stopnia niepełnosprawności i jest przeznaczony na zniwelowanie skutków tego upośledzenia. W stadium pierwszym następuje wskazanie daty wystąpienia niepełnosprawności, która jest bez znaczenia dla daty początkowej uzyskania zasiłku (zob. wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r., I OSK 1863/16). Data początkowa uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności ma kluczowe znaczenie dla realizacji zakładanego przez ustawodawcę celu tego uprawnienia i w niniejszej sprawie stanowi główną kwestię sporną. Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. W odniesieniu do wyszczególnionych w ust. 1 świadczeń, w tym do zasiłku pielęgnacyjnego, zastosowanie znajduje art. 24 ust. 2 u.ś.r., który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Zatem w tej sprawie od lipca 2017 r., gdyż wniosek wpłynął do organu 14 lipca 2017 r.

Natomiast w myśl art. 24 ust. 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego 14 lipca 2017 r., podczas gdy trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. upłynął 14 maja 2017 r., a zatem z uwagi na upływ czasu, orzekające organy administracji nie mogły przyznać zasiłku pielęgnacyjnego za okres od grudnia 2016 r. Termin początkowy przyznanego świadczenia określony mógł zostać wyłącznie na podstawie art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. od miesiąca złożenia wniosku. Powyższe fakty należało odnieść do regulacji art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r., z których wynika, że sprawa o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń (art. 24 ust. 2 u.ś.r.) co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jedynym odstępstwem od powyższego może być przyznanie świadczenia od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, przy spełnieniu wymogów, o których mowa w ust. 2a art. 24 u.ś.r., tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy, od wydania orzeczenia w tym zakresie. Wyłącznie więc w tym okresie – tj. trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności – może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a u.ś.r.. Po upływie tego terminu zainteresowany traci przyznane mu przez ustawodawcę, prawo uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego terminu (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 24 marca 2011 r., II A/Lu 69/11, wyrok WSA w Gliwicach z 4 marca 2014 r., II SA/GI 478/14).

Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem decyzje organów orzekających w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania świadczeń rodzinnych, w tym także zasiłków pielęgnacyjnych, nie mają charakteru uznaniowego, a organy przy podejmowaniu decyzji muszą ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, co w niniejszej sprawie oznacza związanie terminem z art. 24 ust. 2a u.ś.r., który jest terminem prawa materialnego i nie jest dopuszczalne jego przywrócenie.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła A. K., zaskarżając go w całości i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast art. 24 ust. 2a stanowi, że jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Naruszenie przepisu polegało na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zaaprobował błędnie wykładnię art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r. przez uznanie, że z upływem terminu 3-miesięcznego od dnia wydania orzeczenia organ orzekający utracił możliwość ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności; a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej przez nieuwzględnienie okoliczności zdrowotnych skarżącej i braku możliwości terminowego złożenia skargi i z jednoczesnym nieodniesieniem się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze;

2) "art. 1 § 1 i § 2 p.s.a." w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo iż zaskarżone decyzje zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § Prawo o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego za-skarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie nie są trafne.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej przez nieuwzględnienie okoliczności zdrowotnych skarżącej i braku możliwości terminowego złożenia skargi i z jednoczesnym nieodniesieniem się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze jest bezzasadny. Uzasadnienie sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli zawarta w nim ocena prawna (art. 153 p.p.s.a.) miałaby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego, końcowego załatwienia sprawy. Zatem błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy. W tym kierunku idzie zdecydowana większość orzeczeń NSA. Zauważa się przede wszystkim, że jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i ma sprawozdawczy charakter, a więc sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, to niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa – wyrok NSA z 2 lutego 2006 r., II FSK 325/05, LEX nr 177476. Można w nim przy tym znaleźć liczne przykłady wad uzasadnienia, polegające na naruszeniu art. 141 § 4, które mogą stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. I tak w wyroku NSA z 7 marca 2006 r., I OSK 990/05 stwierdzono, że takim naruszeniem może być brak uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, jak i przypadek, gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Z kolei w wyroku NSA z 14 marca 2006 r., I OSK 1032/05 za taką wadę uzasadnienia uznano naruszenie obowiązku wskazania przyczyn, z powodu których sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom, w oparciu o które organy administracji przyjęły okoliczności, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonych decyzji. W szczególności za wadę uzasadnienia orzeczenia, skutkującą uwzględnieniem skargi kasacyjnej, należy uznać nieustosunkownie się w nim do zarzutów podniesionych w skardze lub w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, których trafność zobowiązywałaby sąd do uwzględnienia skargi. Przykładowo, skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a w uzasadnieniu wyroku nie ma rozważań świadczących o tym, że sąd rozpoznał ten zarzut – por. szerzej wyrok NSA z 18 maja 2011 r., I OSK 1323/10. Uogólniając należy stwierdzić, że do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Zatem – co do zasady – lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiające stronę informacji o przesłankach tego rozstrzygnięcia, a organ administracji także wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, może być naruszeniem komentowanego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takich wadliwości nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie normy prawnej wynikającej z art. art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, i co zatem stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Również zarzut naruszenia "art. 1 § 1 i § 2 p.s.a." w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegający na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo że decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego nie ma usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności podnieść należy, że autor skargi kasacyjnej podnosząc zarzut naruszenia "art. 1 § 1 i § 2 p.s.a." ani nie sprecyzował o jaki akt prawny chodzi ani nie rozwinął użytego skrótu "p.s.a.". Podkreślić również należy, że nawet jeśli jego intencją było wskazanie na powszechnie używany skrót "p.p.s.a" oznaczający ustawę z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to powołany akt prawny w art. 1 nie zawiera wskazanych przez autora skargi kasacyjnej podjednostek redakcyjnych, tj. § 1 i § 2. Art. 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Zamiarem autora skargi kasacyjnej było najpewniej wskazanie na art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem sam fakt rozpoznania przedmiotowej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie świadczy więc o tym, że nie doszło do naruszenia przedmiotowego przepisu. Określona przez ustawę kontrola została przez ten Sąd w stosunku do zaskarżonej decyzji zrealizowana. Polegała ona na wyjaśnieniu problemu zgodności tej czynności z prawem, a zatem na zbadaniu kwestii jej legalności (art. 1 § 2). Zwieńczeniem zrealizowanego aktu wymiaru sprawiedliwości było wydanie zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji prawidłowo bowiem oddalił skargę i zaaprobował stanowisko wyrażone przez organy I i II instancji, które działając zgodnie z art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrały i rozważyły cały materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie oraz szczegółowo uzasadniły swoje decyzje. Powyższe czyni niniejszy zarzut bezzasadnym.

Natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r., polegający na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie dokonał błędnej wykładni wskazanych przepisów przez uznanie, że z upływem terminu trzymiesięcznego od dnia wydania orzeczenia organ orzekający utracił możliwość ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności również nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z punktu widzenia okoliczności niniejszej sprawy istotne znaczenie ma określenie daty początkowej przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego. Kwestię tę wyjaśniają kolejne ustępy art. 24 u.ś.r. stanowiąc, że prawo do świadczeń rodzinnych co do zasady ustala się na okres zasiłkowy. Wyjątek stanowią świadczenia rodzinne, o których mowa w art. 9 i art. 14 – 17 i art. 17c u.ś.r., w tym zasiłek pielęgnacyjny. Prawo do tego zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Tym samym powyższe świadczenie nie jest przyznawane z urzędu, ale dla ustalenia do niego prawa niezbędne jest złożenie odpowiedniego wniosku. Z regulacji zawartej w ust. 2 powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń (art. 24 ust. 2 u.ś.r.) co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Podkreślić również należy, że wyrokiem z 27 października 2007 r., P 28/07, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 24 ust. 2 u.ś.r. z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek (vide: OTK-A, 2007/9/106). Trybunału zakwestionował zatem – w odniesieniu do określonej kategorii wnioskodawców – zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Konsekwencją powyższego wyroku była nowelizacja przepisów u.ś.r., w wyniku której dodano art. 24 ust. 2a. Aktualne brzmienie tego przepisu stanowi, że jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Tym samym regulacja ta stanowi wyjątek od zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.), umożliwiając nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, uwzględniający czas rozpatrywania sprawy przez organy właściwe do ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności oraz przy spełnieniu wymogów, o których mowa w ust. 2a cytowanego art. 24 uś.r., tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy, od wydania orzeczenia w tym zakresie. W niniejszej sprawie wyjątek ten nie ma jednak zastosowania, albowiem skarżąca kasacyjnie złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego 14 lipca 2017 r., zaś orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. wydane zostało 14 lutego 2017 r. Orzeczeniem tym (nr [...]) wydanym na czas oznaczony do dnia 31 stycznia 2019 r. ustalono, że A. K. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności i równocześnie stwierdzono, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 grudnia 2016 r. Powyższe okoliczności jasno pokazują niezasadność zarzutu postawionego w punkcie 1. skargi kasacyjnej. Termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. – podobnie jak termin określony w art. 24 ust. 2 u.ś.r. – jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a. (vide: wyrok NSA z 3 grudnia 2010 r., I OSK 1108/10; wyrok NSA z 9 stycznia 2013 r., I OSK 1197/12). Termin ten ustanowiony został dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych. Wobec tego w razie jego niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, złe rokowania choroby czy też związane z nią zaburzenia pamięci, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia (vide: A.Kawecka [w:] K.Małysa-Sulińska (red.), A.Kawecka, J.Sapeta, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Lex 2015, uwagi do art. 24). Tym samym bezzasadny jest zarzut błędnej wykładni art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. Zaś powyższy sposób rozumienia wskazanych przepisów został w sposób prawidłowy przedstawiony zarówno przez Sąd I instancji jak i organ odwoławczy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.