Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2100/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Protokolant st. sekr. sąd Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. nr 243 poz. 1623 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 - dalej jako P.b.) nakazał J. C. (dalej jako Skarżąca) całkowitą rozbiórkę rozbudowanego i nadbudowanego budynku mieszkalnego na terenie działki nr ew. [...] położonej we wsi [...], gm. [...].

W uzasadnieniu PINB wskazał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] nałożył na Skarżącą opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł z tytułu legalizacji rozbudowanego i nadbudowanego bez pozwolenia budynku mieszkalnego. Strona nie wniosła zażalenia na to postanowienie, zaś opłata nie została uiszczona w określonym ustawowo terminie. Wobec nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej organ był więc zobowiązany orzec rozbiórkę.

II.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji PINB nakazującej rozbiórkę złożyła J. C.

Po jego rozpatrzeniu, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] [...]i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki zaś Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy.

Skarga J.C. na powyższe orzeczenie GINB została wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1631/15 oddalona natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1904/16 uchylił wyrok WSA w Warszawie, jak również zaskarżoną decyzję GINB oraz poprzedzającą ją decyzję [...]WINB.

NSA zauważył, że wydając decyzje w trybie nieważnościowym nie dokonano oceny czy ustalenia stanu faktycznego stanowiące podstawę wydania nakazu rozbiórki poczynione zostały zgodnie z przepisami prawa procesowego, a w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ orzekający w postępowaniu zwykłym tych norm, czy ich naruszenie w okolicznościach niniejszej sprawy należało zakwalifikować za "rażące" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej jako k.p.a.).

WSA nie dokonał oceny postępowania organów orzekających w postępowaniu nieważnościowym w zakresie wywiązania się z powyższego obowiązku. Dotyczy to w szczególności ustaleń związanych z budową podstawowej bryły budynku mieszkalnego na podstawie - jak twierdziła strona - pozwolenia na budowę wydanego w 1973 roku, w tym czy budynek ten miał dach płaski czy też dwuspadowy. Nadmienić należy, że te ustalenia w przypadku przyjęcia, że cały budynek lub dwuspadowe poddasze zostało wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę ma wpływ na przepisy prawa materialnego, które należy zastosować do ewentualnej w tym zakresie samowoli budowlanej (czy art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. czy też art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.). NSA zakwestionował twierdzenie WSA, że nie budzi wątpliwości to, iż przedmiotowy budynek został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem w warunkach samowoli budowlanej. Sąd pierwszej instancji nie wskazał podstawy przyjęcia takich ustaleń, mimo wyżej przestawionego stanowiska strony skarżącej.

III.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku J.C. o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego, [...]WINB działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...]kwietnia 2013 r. nr 87/2013.

Organ wyjaśnił, że w toku sprawy przed PINB Skarżąca przedstawiła decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. znak: [...] którą zatwierdzono w dniu [...] sierpnia 1973 r. plan budowy budynku mieszkalnego. W opisanej wyżej decyzji określony jest inny typ projektu, niż ten przedstawiony. Określone w nim gabaryty w sposób znaczący różnią się od wykonanego obiektu budowlanego. Projekt ten określa budynek jako parterowy, bez poddasza użytkowego. Z ustaleń PINB wynika, że faktyczne wymiary zrealizowanego budynku w rzucie poziomym wynoszą 12,45 m x 9,10 m. Od strony wschodniej (od podwórka) dobudowano kotłownię i klatkę schodową o wymiarach 8,15 x 3,00 m a także nadbudowano nowe poddasze, rozbierając uprzednio istniejące. Okoliczności te bezsprzecznie wskazują, że Skarżąca dokonała rozbudowy i nadbudowy budynku.

Według pierwotnego projektu dach spornego budynku był dwuspadowy ale przewidywał dużo mniejszy kąt nachylenia połaci dachowych niż obecnie. Natomiast dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas oględzin przedmiotowego obiektu budowlanego, jak i inwentaryzacja istniejącego budynku mieszkalnego potwierdza, że dach jest obecnie wielospadowy (w tym obejmuje część rozbudowaną i nadbudowaną).

Z akt sprawy wynika, iż roboty budowlane prowadzone były przy spornym obiekcie budowlanym na dzień kontroli z dnia [...].05.2011 r. W omawianej sprawie nie ma więc zastosowania art. 103 P.b. Zastosowanie znajdował zatem tryb postępowania z art. 48 P.b. i uregulowana w nim procedura legalizacyjna, którą przeprowadzono.

Jak wskazał dalej [...]WINB, warunkiem procesu legalizacji jest nałożenie na inwestora postanowieniem opłaty legalizacyjnej. Obowiązek ten wynika z art. 49 ust. 1 i 2 P.b. PINB zasadnie więc nałożył postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w kwocie 50.000 zł, zaś [...]WINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymał to orzeczenie w mocy. Brak uiszczenia opłaty legalizacyjnej oznacza, że inwestor nie spełnił wszystkich warunków pozwalających na legalizację samowoli budowlanej i należało orzec rozbiórkę.

W ocenie [...]WINB organ powiatowy prawidłowo i wyczerpująco ocenił stan faktyczny sprawy. Zasadne było przy tym wydanie decyzji nakazującej całkowitą rozbiórkę rozbudowanego i nadbudowanego budynku mieszkalnego, bowiem nie da się wyodrębnić części pierwotnej spornego budynku od części, która została rozbudowana i nadbudowana.

IV.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej GINB decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie [...]WINB.

W uzasadnieniu przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania, w tym wydane wyroki sądów administracyjnych.

W kontekście tego zauważył, że zgodnie z art. 49 ust. 3 P.b. w przypadku stwierdzenia naruszeń w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Decyzję tę wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej.

Tym samym [...]WINB słusznie ocenił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji PINB. Decyzja o nakazie rozbiórki została wydana przez właściwy organ, z zastosowaniem prawidłowego przepisu prawa i bez rażącego naruszenia prawa, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do właściwych stron postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.

GINB wyjaśnił także, że zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] sierpnia 1973 r. projekt przewidywał budowę budynku parterowego bez poddasza użytkowego. Projektowane wymiary budynku w projekcie technicznym to 7 m x 8,7 m. Budynek w projekcie jest w części podpiwniczony. Plan realizacyjny zabudowy przedmiotowej działki zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1973 r. nr [...], przewidywał następujące wymiary budynku: 11,03 m x 8,31 m. Według ww. projektu technicznego dach budynku miał być dwuspadowy. Natomiast z dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas oględzin w dniu [...] kwietnia 2012 r., jak i inwentaryzacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że dach jest obecnie wielospadowy i nachylony jest pod dużo większym kątem, niż nachylenie dachu przewidziane w projekcie technicznym.

Z protokołu oględzin wynika, że budynek został rozbudowany na poziomie parteru i nadbudowany o poddasze użytkowe. Zakres wykonanych prac obejmował rozbiórkę ścian szczytowych do wysokości ściany kolankowej, rozbiórkę konstrukcji więźby dachowej, zwieńczenie ścian kolankowych nowym wieńcem żelbetowym, wymurowanie ścian szczytowych ponad wieńcem z betonu komórkowego, wykonanie nowej konstrukcji więźby dachowej i nowego pokrycia z blachy dachówkowej, dobudowanie pomieszczenia kotłowni i klatki schodowej. Stwierdzono, że wymiary części dobudowanej wynoszą 8,15m x 3m. Natomiast wymiary zasadniczej bryły budynku to 12,45 m x 9,10 m.

Organ wojewódzki słusznie również zauważył, iż z uwagi na fakt, że roboty budowlane przy przedmiotowym budynku polegające na nadbudowie i rozbudowie były prowadzone po wejściu w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (protokół z kontroli z dnia [...] maja 2011 r.), to zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy właśnie tej ustawy.

Zgodnie z art. 3 pkt 6 P.b., nadbudowa i rozbudowa jest rodzajem budowy, a tym samym w przypadku robót tego rodzaju niezbędne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Jak wynika z protokołu PINB i ze zdjęć przy przedmiotowym budynku trwały prace polegające na jego rozbudowie na poziomie parteru oraz nadbudowie o poddasze użytkowe.

Zdaniem GINB w uzasadnieniu decyzji organu powiatowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. należycie wyjaśniono zarówno stan faktyczny, jak i prawny sprawy. Wskazano wyraźnie stwierdzone nieprawidłowości, wskazując na czym one polegają. W rozstrzygnięciu inkryminowanej decyzji, której integralną częścią jest jej uzasadnienie, wyraźnie określono charakter robót i ich zakres. Tym samym nie można było zgodzić się ze Skarżącą, że ogólna sentencja decyzji nakazującej rozbiórkę determinuje jej niewykonalność, skoro w uzasadnieniu wyraźnie wskazano, która część przedmiotowego budynku została wybudowana niezgodnie z prawem. Brak jest też w aktach dowodów na to, że rozbiórka spowoduje ingerencję w pozostałą część przedmiotowego budynku.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej nie można uznać, że przedmiotowa rozbudowa i nadbudowa miała miejsce w oparciu o projekt zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] sierpnia 1973 r., gdyż nawet rozszerzona wersja projektu nie przewidywała takiej powierzchni budynku, jak również jego nadbudowy.

Ponadto w niniejszej sprawie nie można mówić o żadnej kontynuacji opartej na ww. projekcie, skoro rozbudowy i nadbudowy dokonano w toku prac przeprowadzonych w 2011 roku, tj. pod rządami P.b. Z [...] lipca 1994 r.

V.

Skargę na powyższą decyzję GINB wniosła J.C. kwestionując to rozstrzygnięcie w całości i zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, j.

a) art. 48 ust. 1 P.b. poprzez błędne jego zastosowanie i m.in. przyjęcie że w niniejszej sprawie nastąpiła samowola budowlana, polegająca na nadbudowie i rozbudowie budynku mieszkalnego;

b) art. 48 ust. 3 P.b. poprzez błędne jego zastosowanie i m.in. przyjęcie że w niniejszej sprawie nastąpiła samowola budowlana, polegająca na nadbudowie i rozbudowie budynku mieszkalnego poprzez błędne

c) bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, miedzy innymi dyspozycji art. 5 Kodeksu cywilnego, tj. zasad współżycia społecznego oraz dobrych obyczajów;

2. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych - polegające na braku w decyzji rzetelnego uzasadnienia w zakresie uznania administracyjnego, na skutek braku wyjaśnień w uzasadnieniu faktycznym oceny pracy Skarżącej, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało przekroczeniem zasad uznania administracyjnego;

b) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, której uzasadnienie ogranicza się do opisu przebiegu dotychczasowego postępowania i przytoczenia przepisów prawa bez dokonania ich subsumpcji wymaganej dla przedstawienia uzasadnienia oraz zaniechanie rozważenia zarzutów podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu;

c) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego;

d) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 k.p.a. polegające na braku rzetelnego i obiektywnego sprawdzenia faktycznej sytuacji budynku (budowli) oraz charakteru dokonanych prac, które miały wyłącznie charakter wykończeniowo-remontowy, nie zaś budowlany w świetle bezwzględnie obowiązującego prawa i:

- nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, o którym mowa w przepisie art. 7 k.p.a., a w tym wypadku interesu Skarżącej, polegającego na ustaleniu pozytywnego wyniku z przeprowadzenia kontroli i wydanie odmiennej decyzji przez organ I instancji;

- braku dostatecznego uzasadnienia decyzji.

Skarżąca wniosła w istocie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

VI.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII.

Skarga jest zasadna, choć większość jej zarzutów jest albo chybiona, albo bezrefleksyjnie zapożyczona z innej sprawy administracyjnej, w sposób oczywisty niedotyczącej procesu budowlanego (sprawa nadania uprawnień radcy prawnego - zob. zarzut 2a).

Niezależnie jednak od wskazanej wadliwości skargi Sąd nie podziela argumentacji organów, które uważają, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji PINB nakazującej rozbiórkę budynku należącego do Skarżącej.

Sąd zwraca uwagę na przepisy art. 153, art. 170 oraz art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z pierwszym z nich, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W myśl drugiej z przytoczonych regulacji, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei przepis art. 190 p.p.s.a. wskazuje, iż sąd, któremu sprawa została przekazana (na skutek uchylenia jego uprzedniego rozstrzygnięcia w trybie odwoławczym), związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny (...).

Należy zatem zauważyć, iż ukształtowane na tle tych trzech norm prawnych orzecznictwo sądowe wskazuje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, przyszłe postępowanie administracyjne oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji.

Wskazane związanie orzeczeniem sądowym oznacza, że nie można w nowych postępowaniach formułować ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, chyba że istnieją ku temu wyraźne podstawy (np. przywołana zmiana prawa, która nie była brana pod uwagę przez sąd). Sądy administracyjne, jak również organy i inne podmioty, zobowiązane są więc podporządkować się tym wiążącym rozstrzygnięciom w pełnym zakresie i uwzględnić stanowisko w nich wyrażone. Ratio legis wskazanych rozwiązań polega przy tym na potrzebie zagwarantowania zachowania spójności i logiki działania organów państwa i sądów, zapobiegając w swej istocie funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie wymiaru sprawiedliwości (wzajemnie sprzecznych).

VIII.

W sprawie rozstrzygniętej pod sygn. akt II OSK1904/16 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na znaczne niedostatki w koniecznej analizie materiału dowodowego i okoliczności faktycznych sprawy, które doprowadziły organy do co najmniej przedwczesnych wniosków tak dotyczących samowoli budowlanej jak i sposobu jej usunięcia (odpowiednich przepisów jakie należało zastosować).

Nie kwestionując swego rodzaju ogólnej zgodności decyzji kontrolowanych w niniejszej sprawie z wytycznymi z wyroku NSA należy zauważyć, że organy w kontrolowanej sprawie po raz kolejny w sposób pobieżny przeanalizowały dostępne dowody, wywodząc z nich wadliwe wnioski.

Przypomnieć wypada, że istota kontrolowanych rozstrzygnięć wskazuje na to, że z uwagi na nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej orzeczono rozbiórkę obiektu, zaś sam fakt dopuszczenia się samowoli budowlanej po roku 1994 (rozbudowy i nadbudowy) nie był kwestionowany.

Zauważyć należy, że organy oceniając zgłoszone przez Skarżącą żądanie unieważnienia decyzji o nakazie rozbiórki zbyt dużą, żeby nie powiedzieć skrajnie dogmatyczną, wagę przywiązują do zasady trwałości decyzji administracyjnych przewidzianej w art. 16 k.p.a., pomijając w efekcie tego istotną okoliczność jaką jest wyjątkowość orzekania nakazu rozbiórki oraz krąg stron postępowania w tego rodzaju sprawach. Inaczej mówiąc, aby orzec nakaz rozbiórki należy mieć całkowitą pewność, że zarówno kwestia samowoli budowlanej jest niewątpliwa, jak również oczywiste jest niewykonanie obowiązków z procesu legalizacyjnego oraz to, czy w tego rodzaju sprawie występują podmioty swoiście "poszkodowane" samowolą budowlaną, czy też ów "eksces" budowlany inwestora (samowola) jest naruszeniem wyłącznie norm prawa budowlanego bez wpływu na interes prawny innych podmiotów.

W niniejszej sprawie Sąd uznaje, uwzględniając wiążące wytyczne z wyroku NSA, że decyzja PINB - wbrew stanowisku organów nadzorczych - jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa.

Po pierwsze, w decyzji PINB podniesiono, że nakaz rozbiórki nastąpił wyłącznie z uwagi na nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem na które strona nie wniosła zażalenia. Należy jednak wskazać, że jakkolwiek organ wydał postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] to jednak zawierało ono błędne w okolicznościach sprawy wskazanie o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej w ciągu 7 dni od otrzymania tego rozstrzygnięcia. Niezależnie od literalnego brzmienia art. 59g ust. 2 P.b. który do opłaty legalizacyjnej stosuje się wyłącznie odpowiednio, należy zwrócić uwagę na wyrok NSA z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2790/16 wskazujący, że co do zasady termin do wniesienia opłaty legalizacyjnej biegnie najpóźniej od dnia uprawomocnienia orzeczenia sądowego oddalającego skargę na postanowienie z art. 49 ust. 1 P.b. (...). Dopiero bowiem wiążące skonkretyzowanie sytuacji prawnej osoby, która odpowiada za samowolę budowlaną, uruchamia bieg terminu z art. 49 ust. 2 P.b. w zw. z art. 59g ust. 2 P.b. Do czasu rozpatrzenia środków zaskarżenia postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej ma jeszcze charakter niepewny i może ulec zmianie. Tym samym zdaniem tutejszego Sądu orzekanie rozbiórki z uwagi na nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej może nastąpić jedynie wówczas, gdy organ posiada pewność co do tego, że została ona ustalona w sposób prawidłowy i przede wszystkim procesowo pewny (ostateczny i prawomocny). Wskazanie, że opłatę należy uiścić w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia w tym zakresie oznacza, że strona może to uczynić, jednakże jeśli korzysta ze środków odwoławczych, stanowiących wyraz realizacji jej konstytucyjnych uprawnień, nie może zostać za to "ukarana" nakazem rozbiórki.

W kontekście powyższego, wbrew twierdzeniom PINB, postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej zostało zaskarżone przez Skarżącą zażaleniem, które [...]WINB rozpatrzył dopiero postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. W związku z tym decyzję o nakazie rozbiórki (z dnia [...] kwietnia 2013 r.) wydano przed tym, jak kwestia opłaty legalizacyjnej (jej wysokości i osoby zobowiązanej) została ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięta przez uprawniony do tego organ. Powyższe, z uwagi na podkreślaną w orzecznictwie i doktrynie wyjątkowość orzekania nakazu rozbiórki, tym bardziej jeżeli chodzi o budynek mieszkalny jednorodzinny, musi skutkować uznaniem, że organ powiatowy rażąco naruszył art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 zd. 2 P.b. Sąd zwraca przy tym uwagę, że zarówno [...]WINB jak i GINB były świadome tej okoliczności (wskazanie na taką sekwencję zdarzeń znajduje się w relacji organów z ustalonego stanu faktycznego sprawy), jednakże nie wyciągają w tym zakresie jakichkolwiek wniosków (brak przynajmniej takowej oceny w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji). W ocenie Sądu organy naruszyły więc art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 zd. 2 P.b. (w brzmieniu z daty wydania decyzji przez PINB) bowiem nie dostrzegły, że nakaz rozbiórki wydano przed tym, jak kwestia wszystkich istotnych elementów postępowania legalizacyjnego została ostatecznie i prawomocnie ustalona i wyjaśniona. Nie zmienia tej oceny okoliczność późniejszego rozstrzygnięcia przez [...]WINB o prawidłowości ustalenia opłaty legalizacyjnej, ani też wzgląd na zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Naruszenie w tym zakresie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności na motywację działania Skarżącej, co uzasadnia opisaną powyżej ocenę Sądu.

Po drugie, orzeczona przez PINB rozbiórka nakazuje rozebranie całego budynku. Pomija zatem fakt, że jego zasadnicza bryła została wzniesiona na podstawie legalnie pozyskanej decyzji budowlanej, co opisują szeroko organy nadzoru. Również stanowisko [...]WINB oraz GINB nie jest jednolite w tym względzie. [...]WINB uznaje bowiem, że orzeczenie rozbiórki całego budynku było konieczne z uwagi na trudności w rozdzieleniu części wzniesionej legalnie i nielegalnie, zaś GINB uważa, że z treści decyzji PINB wynika nakaz rozebrania jedynie części nadbudowanej (poddasze) i rozbudowanej (ganek i kotłownia), co ma wynikać z uzasadnienia decyzji PINB.

Sąd stanowiska w tym względzie nie podziela. Przede wszystkim z decyzji PINB wynika nakaz rozbiórki całego budynku, a nie jedynie części nadbudowanej i rozbudowanej. Ocena prezentowana przez GINB nie znajduje jakiejkolwiek podstawy w uzasadnieniu decyzji organu powiatowego. W uzasadnieniu ani w sentencji nie wskazuje on, że decyzja odnosi się jedynie do nakazu rozbiórki rozbudowy i nadbudowy. Twierdzenia GINB nadinterpretują więc rzeczywistości, naruszając w sposób istotny rzeczywisty stan sprawy. Przywołany przez GINB wyrok tutejszego Sądu nie ma w ogóle w niniejszej sprawie zastosowania. Byłoby tak, gdyby rzeczywiście w uzasadnieniu decyzji PINB opisał zakres nakazanej rozbiórki. Tymczasem organ ten wskazuje jedynie, że orzeka ją z uwagi na nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej. Powyższe stanowi zatem rażące naruszenie art. 48 ust. 1 P.b. (w brzmieniu z daty wydania decyzji przez PINB) bowiem nakazano rozbiórkę całego budynku, w sytuacji gdy jego zasadnicza bryła została wzniesiona na podstawie legalnie uzyskanej decyzji budowlanej. Nadto, z przeglądu zdjęć obiektu wykonanych w trakcie kontroli absolutnie nie wynika, aby nie było możliwe określenie części "starej" budynku od części "nowej" co podkreślał [...]WINB.

Z powyższych względów [...]WINB w ponownym postępowaniu unieważni decyzję PINB z uwagi na rażące naruszenie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 zd. 2 P.b. (w brzmieniu z daty orzekania nakazu rozbiórki). Organy uwzględnią również to, że sprawa samowoli budowlanej wykonanej przez Skarżącą winna zostać ponownie przeprowadzona przez organ powiatowy, do czego niezbędne może się okazać wyeliminowanie z obrotu postanowień ustalających opłatę legalizacyjną w wadliwie zakończonym postępowaniu.

Odnośnie do zarzutów skargi, zwłaszcza zaś do okoliczności podniesionych na rozprawie Sąd wyjaśnia, że w ponownie prowadzonym postępowaniu (po unieważnieniu decyzji PINB przez [...]WINB), Strona będzie mogła zgłaszać wszelkie okoliczności faktyczne wskazujące na zasadność jej twierdzeń. W szczególności będzie mogła udowadniać (za pomocą np. zdjęć, dokumentów z likwidacji szkody w budynku, czy też zeznań świadków), że obiekt został wzniesiony z poddaszem użytkowym już przez poprzednich właścicieli, a więc z naruszeniem uzyskanego w 1973 roku pozwolenia na budowę, zaś jej aktywność stanowiła jedynie remont budynku. Jeżeli więc potwierdzi się istnienie już wcześniej poddasza użytkowego organy będą musiały to rozważyć przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Jednoczenie Sąd zwraca uwagę na zmianę Prawa budowlanego jaka wejdzie w życie z dniem 19 września 2020 r. Przepisy znowelizowanej ustawy organy będą musiały również wziąć pod rozwagę przy ponownym orzekaniu.

W powyższej sytuacji Sąd uznał, że organy naruszyły prawo tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 zd. 2 P.b. (w brzmieniu z daty orzekania przez PINB). W kontekście tego uchyleniu podlegały obie zaskarżone decyzje, zaś organy zobowiązane będą do uwzględnienia powyższej sformułowanych wytycznych Sadu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.