Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 574/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116,  108
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Anetta Chołuj, Sędziowie: Sędzia WSA - Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant: Referent - Edyta Forysiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 roku sprawy ze skargi: C. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu spółki z tytułu podatku od towarów i usług za listopad, grudzień 2010 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W., po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o odpowiedzialności podatkowej C. G. - jako członka zarządu za zaległości podatkowe "A" W. Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2010 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego:

- uchylił decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności Strony za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2010 r. w kwocie 77.631,00 zł i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, oraz

- utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności Strony za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. w kwocie 16.340,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 9.199,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 1.024,10 zł.

Z akt sprawy wynika, że na "A" W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej: Spółką) ciążyły nieuregulowane zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2010 r. w łącznej kwocie 154.344,00 zł wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. W związku z nieuregulowaniem tych zaległości, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego we W. (dalej: organ I instancji) postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności C. G. (zwanej dalej: Stroną, Skarżącą) - jako osoby trzeciej - członka zarządu za ww. zaległości podatkowe Spółki. W wyniku tego postępowania – decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) organ I instancji orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Strony - jako osoby trzeciej za wymienione na wstępie zaległości podatkowe wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że zaległości podatkowe objęte postępowaniem powstały w okresie pełnienia przez C. G. funkcji Prezesa Zarządu "A" W. Sp. z o.o. (funkcję pełniła od 20.05.2010 r. – do 5.07.2011 r.). Opisano również czynności jakie organ podejmował w celu poszukiwania majątku Spółki i wyegzekwowania z niego zaległości podatkowych. Wskazano na bezskuteczność prowadzonej egzekucji z ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych. Organ podkreślił, że strona nie wykazała przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność, zatem zasadnym było orzeczenie o jej odpowiedzialności decyzją, która doręczona została Stronie 15 stycznia 2016 r.

Od decyzji tej odwołała się Strona (zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika), zarzucając naruszenie przez organ art. 122 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.- dalej: OP) polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka A. C., D. G. oraz samej C. G. – na okoliczność braku winy Strony. Zarzucono też naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b OP – poprzez jego niezastosowanie, gdy (w ocenie Strony) z materiału dowodowego wynika, że została wypełniona dyspozycja tego przepisu, a zatem Strona nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

Wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka A. C. – Strona uzasadniała tym, że pełniąc funkcję prokurenta Spółki – to on (a nie Skarżąca) faktycznie zarządzał Spółką. Istotne dla sprawy miały być też zeznania D. G. i C. G., które miały wykazać brak winy Strony w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było (zdaniem Strony) istotne, albowiem miało wykazać, że stan niewypłacalności i brak wiedzy o tym fakcie mają swoje źródło w przestępstwie popełnionym przez osoby trzecie. Według Strony, brak jej świadomości, uzasadnia wyłączenie jej odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Strona poinformowała, że wniosek o upadłość Spółki został złożony w dniu 24 lipca 2015 r.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. – skarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. :

- uchylił decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności Strony za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2010 r. w kwocie 77.631,00 zł i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, z uwagi na przedawnienie zobowiązania w tej części, oraz - utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności Strony za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. w kwocie 16.340,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 9.199,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 1.024,10 zł.

Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, że prawidłowo został ustalony stan faktyczny sprawy zarówno co do okoliczności istnienia i wysokości zaległości podatkowych ciążących na Spółce, bezskuteczności egzekucji wobec Spółki jak i pozostawania przez C. G. w sytuacji prawnej członka zarządu w dniu powstania zobowiązań podatkowych. Organ odwoławczy nie stwierdził też przesłanek z art. 116 §1 pkt 1 i 2 OP – uwalniających Stronę od odpowiedzialności za zaległości Spółki. Jednakże z uwagi na przedawnienie z dniem [...] r. zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2010 r. – organ odwoławczy uchylił decyzję organu podatkowego I instancji i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałym zakresie – w odniesieniu do zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. – utrzymał decyzję w mocy.

Na decyzję organu odwoławczego Strona (zastępowana przez pełnomocnika) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – skarżąc decyzję w części dotyczącej rozstrzygnięcia w podatku VAT za grudzień 2010 r. - uzasadniając w niej zarzuty argumentacją podnoszoną już wcześniej w postępowaniu instancyjnym. W skardze postawiono zarzuty, że organy wydając zaskarżoną decyzję, bezpodstawnie obciążyły Skarżącą odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki, bowiem brak winy Skarżącej i jej przyczynienia się do powstania zaległości podatkowych uzasadnia twierdzenie o braku podstaw prawnych do przyjęcia odpowiedzialności Skarżącej za te zobowiązania.

Skarżąca powtórzyła zarzuty procesowe, polegające na naruszeniu art. 122 OP oraz art. 187 § 1 OP poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka A. C., D. G. oraz samej C. G.– na okoliczność braku winy Strony. Przeprowadzenie tych dowodów miało ujawnić proces podejmowania decyzji w Spółce oraz brak możliwości sprawowania przez Skarżącą bieżącej kontroli i monitorowania jej wypłacalności. Zarzucono też naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b OP – poprzez jego niezastosowanie, gdy (w ocenie Strony) z materiału dowodowego wynika, że została wypełniona dyspozycja tego przepisu, a zatem Strona nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Strona twierdziła, że nie była i nie mogła być świadoma sytuacji w Spółce między innymi z uwagi na nieznajomość języka polskiego i stałe przebywanie w [...]. Brak świadomości (zdaniem pełnomocnika) przesądzał o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki a tym samym uzasadnia wyłączenie jej odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Dodatkowo Skarżąca wskazała, że nie jest w posiadaniu innych dowodów, ponieważ zostały one przekazane niedoszłemu nabywcy udziałów Spółki, który uzyskawszy te dokumenty – zniknął. Skarżąca sprzeciwiała się twierdzeniu organów, że już w chwili objęcia przez nią funkcji członka zarządu (t.j. 20 maja 2010 r.), sytuacja Spółki uzasadniała zgłoszenie wniosku o upadłość. Zdaniem Skarżącej, jakkolwiek na koniec 2009 r. bilans Spółki wykazywał straty, to specyfika branży budowlanej, jej sezonowość i stosunkowo duże obroty – pozwalały sądzić, że w połowie 2010 r., kiedy "spłynęły" płatności za roboty wykonane w 2009 r., sytuacja finansowa Spółki była bardzo dobra. Za niedopuszczalne i rażąco naruszające zasady postępowania z art. 122 i art. 187 § 1 OP uznała Skarżąca stanowisko organów, które przyjęły a priori pewne fakty za udowodnione, nie badając należycie, kiedy w Spółce wystąpił moment, w którym należało zgłosić wniosek o upadłość.

Zdaniem Skarżącej, w konsekwencji powyższych uchybień proceduralnych. - organy obu instancji nie zastosowały art. 116 § 1 OP - uznając niesłusznie, że nie udowodniła ona okoliczności uzasadniających zastosowanie tego przepisu. Pełnomocnik wywodził przy tym, że odpowiedzialnością za zaległości Spółki objęto osobę, która padła ofiarą przestępstwa. Wskazano na śledztwo jakie toczy się wobec A. C. za nadużycie uprawnień (art. 296 § 1 K.K.). Jego skazanie za ww. przestępstwo będzie implikowało brak winy Strony w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Według Strony, brak jej świadomości, co do faktycznej sytuacji Spółki, był następstwem celowych działań prokurenta, zatem należy uznać, że uchybienie obowiązkowi zgłoszenia wniosku o upadłość, względnie o wszczęcie postępowania układowego było od Strony niezależne, co uzasadnia wyłączenie jej odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Skarżąca uznaje za błędne stanowisko organów, które przyjmują, że każda niewiedza, nieznajomość kondycji finansowej Spółki uzasadnia odpowiedzialność członka zarządu za zaległości Spółki.

W konkluzji Skarżąca wnioskowała o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ nie uwzględnił zarzutów i wniósł o oddalenie skargi z argumentacją jak w rozstrzygnięciu. Organ podkreślił, że Skarżąca - jako członek zarządu, nie zgłosiła we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub o wszczęcie postępowania układowego ani nie wykazała, że jej bezczynność w tym zakresie była niezawiniona. Skarżąca nie wskazała też majątku, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w jakimkolwiek zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W ocenie Sądu - podniesione zarzuty i ich argumentacja są niezasadne, zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy przesądzić o możliwości orzekania przez organy podatkowe w zakresie odpowiedzialności C. G. – jako członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. "A" W. .

Sąd kontrolując w pierwszej kolejności wymogi formalne orzeczenia na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej o odpowiedzialności członka zarządu – jako osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stwierdził na tle stanu faktycznego ustalonego w sprawie, że istniały podstawy faktyczne i prawne do wydania zaskarżonej decyzji. Nie budzi wątpliwości, że: Spółka należy do kategorii podmiotów głównych, o których mowa w art. 116 OP; w czasie upływu terminu płatności Skarżąca pełniła funkcję członka zarządu spółki z o.o.; objęte zaskarżoną decyzją należności należą do katalogu z art. 107 OP, za które ponoszą odpowiedzialność osoby trzecie; do dnia wydania zaskarżonej decyzji prawo do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe nie uległo przedawnieniu; postępowanie egzekucyjne wobec Spółki zostało wszczęte przed wszczęciem postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe; egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna a Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek ekskulpacyjnych w tej sprawie.

Zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej – nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku podatkowego, w którym powstała zaległość podatkowa upłynęło 5 lat. Sporna w sprawie decyzja dotyczy zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. (wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego), które stało się wymagalne 25 stycznia 2011 r. Zatem 5 letni termin ( o którym mowa w art. 118 § 1 OP) dla przedawnienia tego zobowiązania upływa (co do zasady) z końcem 2016 roku. Zatem zarówno decyzja organu I instancji – wydana [...] r. jak i decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] orzekająca o odpowiedzialności C. G. – jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki "A" z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. wydane zostały przed terminem przedawnienia zobowiązania.

Spór w swej głównej części sprowadza się do oceny zarzutu skargi opartego na braku winy Skarżącej w powstaniu zaległości podatkowej i tego, czy brak wpływu na jego powstanie może wyłączać odpowiedzialność Skarżącej, będącej członkiem zarządu za zobowiązania podatkowe Spółki.

Za prawidłowe należy uznać stanowisko organów podatkowych, które uznały, że Skarżąca - jako członek zarządu Spółki z o.o., pełniąca funkcję Prezesa od 20 maja 2010 r. – do 5 lipca 2011 r., tj. w okresie powstania zobowiązania podatkowego za grudzień 2010 r. - ponosi odpowiedzialność za tę zaległość na podstawie art. 107 OP w zw. z art. 116 OP. Brak przy tym podstaw do stwierdzenia, aby okoliczności powołane przez Skarżącą na uzasadnienie braku winy w powstaniu zaległości podatkowych Spółki – miały lub mogły mieć – wpływ na zakres jej odpowiedzialności. Nie stwierdziły też okoliczności uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z o.o., które określa art. 116 § 1 pkt 1 i 2 OP. Zaznaczyły przy tym, że bez znaczenia dla odpowiedzialności z powołanego wyżej przepisu jest okoliczność, że Skarżąca faktycznie nie zarządzała Spółką, nie wiedziała jaka jest jej sytuacja finansowa, nie znała stanu jej finansów i nie miała wpływu na regulowanie przez Spółkę należności podatkowych.

Stanowisko organów w tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe. Stosownie do treści art. 116 § 1 i § 2 OP - za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (1) nie wskazał, że (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, (2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Przytoczony przepis art. 116 OP ustala warunki odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zobowiązania podatkowe tej spółki i reguluje kwestię rozłożenia ciężaru dowodzenia wymienionych przesłanek ekskulpacyjnych. Z jego treści wynika zatem, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. organy podatkowe obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Są to tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością. Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności, których zaistnienie uwalnia członka zarządu (jako osoby trzeciej) od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki – zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie zgłosili oni wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęli postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez ich winy. Uwolnić od odpowiedzialności może też ewentualnie wskazanie przez ww. podmioty mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy czym, wykazanie przesłanek, których zaistnienie wyklucza orzeczenie odpowiedzialności członków zarządu – obciąża te podmioty.

W ocenie Sądu - w niniejszej sprawie organy podatkowe wykazały tzw. pozytywne przesłanki zawarte w art. 116 § 1 OP wymagane do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tj. istnienie zaległości podatkowych Spółki i pełnienie przez Skarżącą funkcji członka zarządu zarówno w czasie powstania zaległości jak i w czasie upływu terminu płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. - objętego decyzją. Wykazały też bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku Spółki.

Niespornym jest, że Skarżąca pełniła funkcję członka zarządu – Prezesa Zarządu "A" W. Sp. z o.o. w okresie od 20 maja 2010 r. – do 5 lipca 2011 r., co obejmuje też okres powstania i wymagalności dochodzonej należności podatkowej. Nie budzi też wątpliwości, że w chwili wszczęcia postępowania w zakresie odpowiedzialności podatkowej Skarżącej, jak i w chwili orzekania o jej odpowiedzialności – zobowiązanie to nie było przedawnione (aż do końca 2016 r.).

Organy prawidłowo wykazały też bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku Spółki, mimo skierowania egzekucji zarówno do ruchomości, wierzytelności jak i innych praw majątkowych. Należy wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, LEX nr 465091).

W rozpoznawanej sprawie Spółka zaprzestała płacenia swoich wymagalnych zobowiązań podatkowych począwszy od 20 lipca 2010 r., w którym upłynął termin płatności pobranego a niewpłaconego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za czerwiec 2010 r. Podkreślić ponadto należy, że ocena kondycji Spółki dokonana na podstawie sprawozdania finansowego Spółki za 2009 r. wykazała, że zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku, tj. kapitał własny na dzień 31 grudnia 2009 r. wynosił – 307.226,10 zł, zaś zobowiązania krótkoterminowe wynosiły - 548.462,19 zł. Potwierdzeniem bezskuteczności egzekucji jest ponadto ustalenie organów, że Spółka w jedynym złożonym sprawozdaniu (bilansie) za 2009r. wykazała stratę a po tym terminie nie regulowała swoich zobowiązań, co skutkowało wszczęciem wobec Spółki postępowań egzekucyjnych, w tym dotyczącego dochodzonej zaległości podatkowej.

Bezskuteczna okazała się egzekucja administracyjna prowadzona wobec Spółki na podstawie tytułu wykonawczego (TW) nr [...] z dnia 20 maja 2011 r. dotyczącego podatku VAT za grudzień 2010 r. (wynikającego z deklaracji VAT 7), co potwierdzono między innymi postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. z [...] r. nr [...] umarzającym – jako bezskuteczne - postępowanie egzekucyjne prowadzone m.in. na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W postępowaniu tym, organ egzekucyjny doręczył Spółce odpis TW oraz podjął działania zmierzające do ujawnienia majątku Spółki celem jego zajęcia na poczet zaległości. W dniu 1 czerwca 2011 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...] SA. W toku postępowania egzekucyjnego nie wyegzekwowano dochodzonych kwot. Ponadto ustalono, że Spółka nie ma siedziby i nie prowadzi działalności pod adresem zgłoszonym w dokumentach rejestracyjnych (m.in. odpowiedź z Posterunku Policji w M. z 23 sierpnia 2011 r.), nie posiada też nieruchomości ani zarejestrowanych pojazdów mechanicznych. Powyższe okoliczności potwierdzają, że podejmowane działania mające na celu przymusowe ściągnięcie należności ciążących na Spółce nie doprowadziły do zaspokojenia istniejących zobowiązań. Okoliczności te w pełni potwierdzają spełnienie przesłanki pozytywnej orzeczenia odpowiedzialności z art. 116 § 1 OP, jaką jest wykazanie przez organ, że egzekucja prowadzona do majątku Spółki okazała się bezskuteczna.

Przechodząc do oceny przesłanek egzoneracyjnych, zgodzić się należy z organami podatkowymi obu instancji, że nie stwierdzono również wskazanych w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 OP - okoliczności uwalniających Skarżącą – jako członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości Spółki. W myśl tych przepisów, członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podmiotu głównego, o ile: 1) nie wykaże, że a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, albo b) niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy; ponadto, 2) nie wskaże mienia spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Podkreślić przy tym należy, że wskazanie tych okoliczności obciąża stronę, która dążąc do ochrony swojego interesu prawnego, winna w toku postępowania podjąć działania celem wykazania zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek uwalniających ją od odpowiedzialności.

W przedmiotowej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony zdecydowanie za późno i bezskutecznie. Jak wynika z akt sprawy – wniosek o upadłość został złożony 24 lipca 2015 r. i z informacji ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) w dniu [...] r. Sąd Rejonowy dla W. - [...] (sygn. VIII GU 263/15) oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z uwagi na fakt, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania. Przy tym, z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że Spółka niemal od początku swojej działalności miała trudności finansowe.

W ocenie Sądu nie ma racji Skarżąca, zarzucając organom błędną ocenę tego, czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy. Oceniając to zagadnienie, w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zasadniczą rolą regulacji art. 116 OP jest ochrona interesów wierzycieli. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań, mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm., dalej powoływana jako u.p.u.n.), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie stosowny wniosek. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu podatkowego, Spółka nie składała w urzędzie skarbowym sprawozdań finansowych począwszy od 2010 r. do czego była zobligowana zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Ponadto ocena kondycji Spółki dokonana na podstawie sprawozdania finansowego Spółki za 2009 r. wykazała, że już wówczas Spółka wykazała stratę a jej zobowiązania na 31 grudnia 2009 r. przekroczyły wartość jej majątku, bowiem przy kapitale własnym wynoszącym 307.226,10 zł, jej zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 548.462,19 zł. Już wówczas Spółka zaprzestała regulowała swoich zobowiązań, co skutkowało wszczęciem wobec niej postępowań egzekucyjnych. Skarżąca nie wykazała też, że jej zła kondycja finansowa miała znamiona sytuacji krótkotrwałej lub przejściowej (z uwagi na specyfikę działalności w budownictwie), bowiem podnoszony w odwołaniu a następnie w skardze zarzut, że ocena organów w tym zakresie jest nieuzasadniona – nie został w żadnej mierze uwiarygodniony a kolejne lata tylko tę sytuację pogorszyły. Słusznie zatem uznały organy podatkowe, że już w 2009 r. zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, jednakże wniosek taki, co wyżej wskazano - nie został skutecznie złożony.

W ocenie Sądu organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie wskazał, że ocena przedłożonego przez Skarżącą materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego nie nastąpiło z winy Skarżącej. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności – Skarżąca powołuje się na fakt, że realnie nie zarządzała Spółką, ponieważ nie znała języka polskiego i na stałe przebywała w [...] a zarząd sprawował w rzeczywistości prokurent – A. C., który nadużył swoich uprawnień (art. 296 § 1 K.K.), w związku z czym toczy się przeciwko niemu postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w S. S. .

W ocenie Sądu - okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie, bowiem niewątpliwie, w okresie objętym sporem – wyłącznie C. G. – jako jedyny członek zarządu, pełniła powierzone jej przez Spółkę obowiązki Prezesa Zarządu, czego zresztą nie negowała w całym okresie pełnienia tej funkcji. Natomiast zakres pojęcia "pełnienie obowiązków" w rozumieniu art. 116 § 2 OP należy interpretować w ten sposób, że chodzi tutaj co najmniej o formalne (bierne) sprawowanie funkcji członka zarządu, ponieważ dla odpowiedzialności podatkowej w

istocie nie ma znaczenia jak przebiega rzeczywiste (czynne) wykonywanie związanych z tą funkcją czynności, które jest zależne jedynie od woli takiej osoby oraz zapisów statutu. Nie ma przy tym możliwości wybiórczego sprawowania tej funkcji – wyłącznie w znaczeniu tytularnym. Powołanie danej osoby w skład zarządu spółki z o.o. ma na celu kierowanie przez nią działaniami tej osoby prawnej a przepisy Ordynacji podatkowej wiążą odpowiedzialność członków zarządu z okresem pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu bez względu na zakres obowiązków, jakie im formalnie powierzono i zakres nadzoru. Podkreślić przy tym należy, że pełnienie takiej funkcji jest dobrowolne, wymaga zgody osoby powołanej na to stanowisko, a członek zarządu może zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji lecz jak długo ją pełni, ponosi wszelkie konsekwencje z tego wynikające, w tym w zakresie odpowiedzialności podatkowej.

Sąd podziela stanowisko organu, że nie ma znaczenia dla zwolnienia z odpowiedzialności podatkowej Skarżącej jako członka zarządu, wskazywany brak wiedzy o kondycji finansowej i stanie zobowiązań Spółki spowodowany nieznajomością języka polskiego, zamieszkiwaniem na stałe w [...] i faktycznym nie prowadzeniem spraw Spółki. Żadna z tych okoliczności nie uzasadnia braku winy Skarżącej, jako przesłanki eskulpującej ją od odpowiedzialności za zaległości Spółki. Jak trafnie wskazuje organ odwoławczy, członek zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów i brak realnego wpływu na jej funkcjonowanie, jako przyczyny niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. Od członków zarządu spółki kapitałowej jest bowiem wymagany profesjonalizm, a także podwyższona staranność. Winni oni stale kontrolować sytuację w spółce, przynajmniej na tyle, aby orientować się, czy jest ona wypłacalna i czy nie zachodzą przesłanki skutkujące obowiązkiem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego. Jeżeli dana osoba pełni tę funkcję, mimo, że nie jest w stanie takiej kontroli sprawować, bierze na siebie ryzyko związane ze skutkami ewentualnej niewypłacalności tego podmiotu.

Z powyższych względów – Sąd uznał za bezzasadny zarzut skargi oparty na naruszeniu przez organy art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, podnoszone przez Skarżącą okoliczności nie tylko nie uzasadniają braku jej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z o.o. "A" ale potwierdzają ewidentnie jej winę wynikającą z nieodpowiedzialnego podjęcia się zadań do których nie posiadała odpowiedniego przygotowania. Motywy takiego działania Skarżącej pozostają jednak poza oceną Sądu, który dla kontroli legalności zaskarżonej decyzji ocenia jedynie spełnienie (w stanie faktycznym sprawy) ustawowych przesłanek – uzasadniających orzeczenie o odpowiedzialności C. G. za zaległości podatkowe Spółki. W zakresie objętym kontrolą – Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, w szczególności - wskazanego w skardze art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej.

Niezasadne są też zarzuty dotyczące naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 OP – uzasadniane nieprzeprowadzeniem dowodu z przesłuchania świadków: A.C. D. G. oraz C. G. – na okoliczność braku winy Skarżącej w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

Po pierwsze podkreślić należy, że Skarżąca – C. G. uczestniczyła w postępowaniu i była w nim zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który należycie reprezentował jej interesy. Za jego pośrednictwem składała wyjaśnienia i wnioski dowodowe i nic nie stało na przeszkodzie aby złożyła na piśmie lub do protokołu dowody lub zeznania uzasadniające wyłączenie jej z odpowiedzialności za zaległości Spółki powstałe w czasie pełnienia przez nią funkcji Prezesa Zarządu. Organy same wzywały Skarżącą do przedstawienia wszelkich dowodów uzasadniających jej racje i wszystkie argumenty i okoliczności podnoszone przez Skarżącą organy oceniły, uzasadniając tę ocenę w decyzji.

Natomiast co do przesłuchania wnioskowanych świadków: A. C. i D. G., to podkreślić należy, że organy podatkowe próbowały wzywać ich w charakterze świadków, jednak pomimo wielokrotnie podejmowanych prób (co wynika z akt sprawy), ich przesłuchanie okazało się niemożliwe, bowiem skutecznie uchylali się oni od jakiegokolwiek kontaktu z organami podatkowymi. W tej sytuacji, wobec nieskuteczności podejmowanych czynności - organy odmówiły przeprowadzenia wnioskowanego dowodu. Przy czym podkreślić należy, że okoliczność na jaką Skarżąca wnioskowała o przesłuchanie tych świadków - w ocenie Sądu – nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia a w szczególności nie mogła wpłynąć na ocenę winy Skarżącej w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki. Dla oceny przesłanek orzeczenia odpowiedzialności z art. 116 OP, nie ma znaczenia zawinienie innych osób (w tym prokurenta czy wspólnika), bowiem żadna z tych osób nie odpowiada za zobowiązania podatkowe Spółki z o.o. Stwierdzenie ich zawinienia jest też bez znaczenia dla oceny winy członka zarządu i w żadnym stopniu nie uwalnia go od odpowiedzialności określonej w art. 116 Ordynacji podatkowej. Nie negując rzeczywistego zarządzania przez prokurenta (A. C.) lub wspólnika (D. G.) sprawami Spółki, nawet przy stwierdzeniu ich ewidentnej winy w powstaniu zaległości - i tak jedyną osobą, która ponosi ustawową odpowiedzialność za zaległości Spółki - jest tylko członek zarządu. Z tych względów przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskowanych świadków – nie mogło uwolnić Skarżącej od jej odpowiedzialności. Zasadnie zatem – wobec uchylania się ich od przesłuchania – organy zrezygnowały z przeprowadzenia dowodu, który niemiałby wpływu na wynik sprawy a jedynie przedłużyłby postępowanie.

Tak więc – w ocenie Sądu – zarzut skargi oparty na naruszeniu przepisów postępowania z art. 122 i art. 187 § 1 OP należało uznać za bezzasadny.

W ocenie Sądu - organy podatkowe obu instancji podjęły w sprawie wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a dokonana przez nie ocena dowodów jest prawidłowa i nie narusza zasad postępowania podatkowego. Prawidłowo także w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe zastosowały przepisy prawa materialnego. Podjęte wnioski zostały przekonująco uzasadnione, a samo nieuwzględnienie zarzutów skarżącego nie daje podstaw do uznania, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - skargę jako nieuzasadnioną oddalił w całości.