Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 220/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i d, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 161 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 03 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenie na bezczynność Prokuratora Rejonowego w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prokuratora Rejonowego w L. do załatwienia wniosku Stowarzyszenie z [...] października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że Prokurator Rejonowy w L. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, o którym mowa w pkt 1; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prokuratora Rejonowego w L. na rzecz skarżącego Stowarzyszenie kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Pismem z [...] grudnia 2021 r. Stowarzyszenie (dalej: stowarzyszenie, skarżący), reprezentowane przez radcę prawnego, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w L (dalej: Prokurator) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wniosło o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, a także:

1. zobowiązanie Prokuratora do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej przesłanego w dniu [...] października 2021 r. w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku;

2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. zasądzenie od Prokuratora na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Jak wynika z akt sprawy, stowarzyszenie drogą e-mail, na adres Biura Podawczego Prokuratury Rejonowej w L, zwróciło się na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., dalej: u.d.i.p.) o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące postępowania związanego ze zgonem [...] nauczycielki z L. [...] marca 2021 r. oraz wydanej przez biegłego opinii, jakoby kobieta zmarła śmiercią naturalną:

1. czy zabezpieczono do badań szczegółowych tkanki: wątrobowe, nerek, płuc, mózgu oraz krew w szczególności do badań toksykologicznych i innych niezbędnych do ujawnienia przyczyny śmierci;

2. czy zabezpieczono tkanki płuc pochodzących ze środkowych i peryferyjnych ich części do dalszych badań;

3. czy przeprowadzono badania tkanek płucnych w szczególności makroskopowo i histopatologicznie, celem ujawnienia ewentualnych zmian w naczyniach płucnych mogących wskazywać na zatorowość płucną lub ewentualną reakcję immunopatogenetyczną;

4. czy sprawdzono, czy nie doszło do masywnej zatorowości płucnej (co jest możliwe po przeprowadzeniu badania makroskopowego tkanki płucnej);

5. czy wykluczono, czy przyczyną śmierci były mikrozatory poprzez przeprowadzenie badania histopatologicznego wycinka płuc pochodzącego z peryferyjnej części płuc;

6. czy przeprowadzono badania tkanki płucnej również pod katem reakcji immunopatogenetycznej, co pozwoliłoby wykazać, czy nie doszło do nadmiernej reakcji układu immunologicznego na podany produkt

7. czy pobrano wycinek nerek i zabezpieczono celem zbadania występowania w nich złogów kompleksów antygen-przeciwciało, w szczególności przeciwciał przeciwko glikolowi polietylenowemu (PEG), co w konsekwencji pozwoliłoby ustalić, czy zgon nastąpił/nie nastąpił w wyniku ostrej niewydolności nerek;

8. czy zabezpieczono tkankę mięśnia sercowego oraz zbadano, czy nie doszło do zmian zapalnych mięśnia sercowego;

9. czy zabezpieczono naczynia tętnicze pnia mózgu i zbadano czy nie doszło do zmian zatorowych, bądź zakrzepowych w tym obszarze;

10. czy zabezpieczono do badania makroskopowego naczynia mózgowe możliwe do wypreparowania i przeprowadzono badania zawartości dużych naczyń mózgowych z badaniem makroskopowym włącznie;

11. czy w przypadku braku wyraźnej ogniskowej zmiany (zmian) widocznej w badaniu makroskopowym tkanki mózgowej pobrano wycinki tkankowe do badania mikroskopowego - histopatologicznego - tkanki mózgowej, które zostały pobrane symetrycznie z oznaczeniem topograficznym ich pobrania (tj. z obu półkul mózgowych minimum po jednym wycinku z każdego płata mózgu, z obu płatów móżdżku i symetrycznych obszarów mostu i rdzenia przedłużonego);

12. czy wykonano badanie sekcyjne mózgu po wcześniejszym jego utrwaleniu;

13. czy zabezpieczono wszystkie próbki w podwójnej ilości na wypadek konieczności przeprowadzenia ponownych badań, lub badań w innej placówce;

14. czy zbadano, czy zasadnym było podanie preparatu z zawartością silnie prokoagulogennego wolnego mRNA.

Pismem z [...] grudnia 2021 r., wskazanym we wstępie, stowarzyszenie wniosło skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego.

W dniu [...] grudnia 2021 r. na polecenie Kierownik Sekretariatu została sprawdzona skrzynka mailowa Biura Podawczego i ujawniona korespondencja zawierająca wniosek stowarzyszenia.

Pismem z [...] grudnia 2021 r. Prokurator, w odpowiedzi na wniosek stowarzyszenia, wskazał, że żądane informacje nie dotyczą udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Nie dotyczą działania prokuratury jako instytucji publicznej, a dotyczą konkretnych ustaleń w danej sprawie i zmierzają do ustalenia stanu faktycznego w konkretnej sprawie karnej. Z tych powodów żądane informacje nie spełniają przesłanki przedmiotowej, która w myśl postanowień u.d.i.p. decydowałaby o możliwości istnienia obowiązku udostępnienia informacji publicznej zgodnie z zasadami i trybem określonymi w u.d.i.p. Wskazał jednocześnie, że odpowiedź na wniosek nie została udzielona w terminie z przyczyn niezależnych od prokuratora.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, skupiając się na braku winy w opóźnieniu w odpowiedzi na wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "P.p.s.a.").

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. mających za przedmiot decyzje administracyjne (pkt 1) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4).

W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, z późn. zm.; w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednakże zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej – czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. – ani też wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, CBOSA). Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 K.P.A. (a w ślad za tym: także do art. 52 § 2 P.p.s.a.) z dniem 1 czerwca 2017 r. – mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) – nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa). W konsekwencji w odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine P.p.s.a., w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok NSA z 28.01.2020 r., I OSK 2433/18, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA").

Ponadto do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11 – CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10, CBOSA; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA) Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie – dodany z dniem 1 czerwca 2017 r. – przepis art. 53 § 2b ab initio P.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie" (por. wyrok NSA z 17.11.2020 r., II OSK 973/19, CBOSA).

Mając to wszystko na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie przez Stowarzyszenie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.

Przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Prokuratora Rejonowego w L w rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia z [...] października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej – obejmującej odpowiedzi na pytania dotyczące postępowania związanego ze zgonem [...] nauczycielki z L. [...] marca 2021 r. [wymienione szczegółowo w części przedstawiającej stan faktyczny sprawy] oraz wydanej przez biegłego opinii, jakoby kobieta zmarła śmiercią naturalną.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą jest, że po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany winien: 1) zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), udostępnić wnioskodawcy żądaną informację publiczną; 2) ewentualnie w tym terminie wydać - zgodnie z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. - decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli uzna, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p.; 3) albo jeżeli podmiot nie dysponuje informacją publiczną wskazaną w skierowanym do niego wniosku lub gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, by nie pozostawać w stanie bezczynności lub przewlekłości, winien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (zob. wyrok NSA z 28 lipca 2021 r., III OSK 3297/21). Tym samym z bezczynnością w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje w ustawowym 14-dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, nie powiadamia wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w sprawie, nie informuje o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie, ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (zob. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 567/21).

Sąd stwierdza, że zasadniczo nie jest prawidłowy pogląd przedstawiony przez prokuratora w odpowiedzi na wniosek, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Jak wskazuje art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (lit. a), czy sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (lit. d). Sposób sformułowania pytań wyraźnie odnosił się do działań prokuratora w sprawie, a więc sposobu wykonywania przezeń powierzonych mu zadań.

Należy w tym miejscu odnieść się do tezy prokuratora, że żądane informacje "nie dotyczą działania prokuratury jako instytucji publicznej". Z tezy stawianej przez prokuratora należałoby zatem wyciągnąć wniosek, że a contrario – w zgodzie z podziałem wyróżnianym już za Ulpiana – dotyczą one działania prokuratury jako instytucji prywatnej, co już na pierwszy rzut oka jest wnioskiem absurdalnym. W judykaturze wskazano, że [p]rokuratorzy wykonujący nałożone nań obowiązki i zadania ustawowe są uznani za funkcjonariuszy publicznych, albowiem przesądza o tym treść art. 115 § 13 pkt 3 ustawy z 06 czerwca 1997 r. Kodeks karny (obecnie: Dz.U. z 2021 r. poz. 2345). Tym samym informacja o zagadnieniach związanych z przejawem działalności prokuratora w sferze ścigania przestępstw oraz przestrzegania praworządności (art. 2 ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze – obecnie: Dz.U. z 2021 r. poz. 66) nosi znamiona informacji publicznej. Także szeroko rozumiana informacja o funkcjonowaniu jednostek prokuratury, w tym zasad tworzenia, organizacji, obsadzania stanowisk prokuratorskich, o sposobie realizowania zadań przez poszczególnych prokuratorów, o kosztach utrzymania etatów prokuratorskich, w tym o wynagrodzeniach i uposażeniach, jako realizowanych z wykorzystaniem środków publicznych, stanowi informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. oraz podlega udostępnieniu w trybie tej ustawy. Wskazany zakres informacji niewątpliwie może zostać podany ocenie społecznej, jako że występuje tu związek informacji z pełnioną przez prokuratora (wymienionego w imienia i nazwiska) funkcją publiczną. Przejaw działalności władzy publicznej, w szczególności w sferze odziaływania na prawa i obowiązki obywatela, który poprzez ponoszenie danin publicznych przyczynia się do utrzymania aparatu państwowego, niewątpliwie powinien cechować się transparentnością (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2018 r., II SAB/Wa 481/17).

Nie jest także w pełni jasne, czy pytania stowarzyszenia odnosiły się do opinii biegłego, czy też stowarzyszenie domagało się jej udostępnienia. Gdyby jednak uznać, że skarżący domagał się udostępnienia mu opinii Sąd podziela pogląd, że opinia biegłego sporządzona na potrzeby danego postępowania nie jest dokumentem publicznym, co do zasady dotyczącym informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Taką informacją jest jedynie fakt sporządzenia opinii biegłego w danym postępowaniu. Analogiczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 kwietnia 2020 r., I OSK 967/19, w odniesieniu do opinii biegłego sporządzanej na potrzeby danego postępowania sądowego, wskazując jej prawną relewantność wyłącznie w ramach określonej procedury i sporządzenia tylko na użytek tej procedury. W tym zakresie stanowisko o braku przesłanki przedmiotowej byłoby zasadne.

Jednakże, organ (tj. w niniejszej sprawie – prokurator) zasadnie wskazał, że żądane informacje dotyczą konkretnych ustaleń w danej sprawie i zmierzają do ustalenia stanu faktycznego w konkretnej sprawie karnej, zatem nie mogą być udostępnione zgodnie z trybem określonym w u.d.i.p.

Jak stanowił art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w dniu złożenia wniosku przez skarżącego, tj. [...] października 2021 r., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium". Zmiana dokonana art. 50 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1641) obowiązująca od 08 grudnia 2021 r., a zatem przed dniem przekazania stowarzyszeniu odpowiedzi na wniosek, zmodyfikowała powyższy przepis jedynie w zakresie warunku dotyczącego centralnego repozytorium.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kwestia dostępu do akt postępowania przygotowawczego wyczerpuje wszelkie uprawnienia pokrzywdzonego lub podejrzanego, a także innych osób związane z uzyskaniem przez nich informacji zawartych w aktach czy dokumentach prowadzonego postępowania. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz.U. z 2021 r. poz. 534 ze zm., dalej: K.P.K.) sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów K.P.K. (zob. wyrok NSA z 20 listopada 2020 r., I OSK 298/20).

Ponadto, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.P.K. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 K.P.K., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie, powyżej wskazane przepisy K.P.K. stanowią owe "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej (zob. wyrok NSA z 13 października 2021 r., III OSK 3861/21).

Z tezy uchwały NSA z 09 grudnia 2013 r., I OPS 7/13, wynika, że "[ż]ądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p." W uzasadnieniu wskazano, że [p]rzyjęcie, że w pozostałych wypadkach [tj. innych niż określone m.in. przepisami art. 156 § 1, 5 i 5a K.P.K.] strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych niż osoby działające w trybie art. 10 [u.d.i.p.], byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Należy przy tym zauważyć, że dodany przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1023), a obowiązujący od 22 czerwca 2021 r. art. 156 § 5b K.P.K. wprost wskazuje, że przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego.

Wnioskowane informacje nie podlegały zatem udostępnieniu w trybie określonym w u.d.i.p., o czym organ poinformował w odpowiedzi z 14 grudnia 2021 r.

W sytuacji, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do dokonania czynności, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63) – o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Nie zwalniało to jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla skargi na bezczynność – przewidzianych obecnie w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. – tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz oceny jej charakteru: rażącego albo nierażącego (por. wydane jeszcze na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed 15 sierpnia 2015 r., ale nadal aktualne: postanowienie NSA z 26.07.2012 r., II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15.01.2013 r., II OSK 2390/12 – dostępne w CBOSA).

Wobec tego Sąd stwierdził – stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – że Prokurator dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z [...] października 2021 r. (pkt 2. sentencji wyroku). Jak to już bowiem wyżej wyjaśniono, Organ rozpoznał i załatwił ten wniosek z przekroczeniem ustawowego terminu, o czym świadczy proste zestawienie dat – [...] października 2021 r. (data wpływu wniosku) i [...] grudnia 2021 r. (udzielenie odpowiedzi na wniosek). W żadnym miejscu Prokurator nie wyjaśnił przy tym, dlaczego uznał, że wniosek nie został rozpoznany z przyczyn od niego niezależnych.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie, wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia podań drogą elektroniczną do obowiązków organów administracji publicznej należy zapewnienie prawidłowego funkcjonowania systemów służących do komunikacji z tymi organami. Jeśli na oficjalnej stronie wskazano adres do komunikacji elektronicznej (a na adres tożsamy ze wskazanym na stronie jednostek podległych Prokuraturze Okręgowej w P., tj. w niniejszej sprawie – Prokuratury Rejonowej w L stowarzyszenie skierowało wniosek), to wszelkie konsekwencje nieprawidłowości w funkcjonowaniu poczty elektronicznej obciążają ten podmiot. To na nim bowiem spoczywa obowiązek zorganizowania komunikacji elektronicznej z obywatelami w taki sposób, aby umożliwić im pewny i bezproblemowy kontakt z organem. Skoro zatem wniosek został wysłany prawidłowo to organ zobowiązany jest do jego rozpoznania w terminach przewidzianych w u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 16 czerwca 2021 r., II SAB/Gd 20/21). Ponadto nawet fakt, iż wniosek w postaci elektronicznej został w poczcie elektronicznej organu zakwalifikowany jako SPAM, nie zdejmuje odpowiedzialności z tego organu w zakresie jego odebrania i odczytania. Rzeczą powszechnie znaną jest bowiem fakt, że niektóre emaile są w skrzynkach pocztowych kwalifikowane przez system jako SPAM. Zatem pracownik obsługujący ten system winien przeglądać całość otrzymywanej przez organ poczty elektronicznej, również tej zakwalifikowanej jako SPAM (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 16 września 2021 r., II SAB/Bk 84/21).

Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3. sentencji wyroku).

Sąd wziął przy tym pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także, warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy, czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe" (nie-rażące). Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.04.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.03.2015 r., IV SAB/Po 19/15 – dostępne w CBOSA).

W niniejszej sprawie taka sytuacja, zdaniem Sądu, nie wystąpiła. Formułując taką ocenę Sąd miał na względzie przede wszystkim okoliczność, że jeszcze przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd stan bezczynności Organu ustał w związku z udzieleniem skarżącemu odpowiedzi na wniosek. Odpowiedź ta została skierowana do skarżącego, jak wynika z akt, w dzień po ujawnieniu korespondencji zawierającej wniosek o udostępnienie informacji.

O kosztach postępowania (pkt 4. sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują: koszt wpisu od skargi ([...] zł) i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) w wysokości [...] zł – łącznie [...] zł.