Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1608/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: par. 4 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 1 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art.  6 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Olga Żurawska – Matusiak (spraw.), , Eugeniusz Wasilewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 r. sprawy ze skargi R. S. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Raportem z [...] marca 2013 r. R. S. (dalej jako skarżący) zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...] o wliczenie do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego oraz nagrody jubileuszowej następujących okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika: od [...] sierpnia 2001 r. do [...] listopada 2009 r.,

od [...] czerwca 2010 r. do [...] grudnia 2010 r.,

od [...] czerwca 2011 r. do [...] listopada 2011 r.

Rozkazem personalnym z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Komendant Rejonowy Policji [...], na podstawie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, ze zm.) oraz § 3 ust.1, § 4, § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz.1732 ze zm.), odmówił ustalenia skarżącemu wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od [...] sierpnia 2001 r. do [...] listopada 2009 r., od [...] czerwca 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. oraz od [...] czerwca 2011 r. do [...] października 2011 r.

Organ uznał, że brak jest podstaw do zaliczenia skarżącemu do wysługi lat wnioskowanego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, ponieważ nie zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające na uznanie, że skarżącemu przysługuje wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym w ww. okresach.

Zdaniem organu, skarżącego nie można uznać za domownika, gdyż jego praca w gospodarstwie rolnym rodziców nie miała charakteru stałego. W konsekwencji taka praca nie może być zaliczana do pracowniczego stażu pracy.

Od powyższego rozkazu personalnego skarżący odwołał się, nie zgadzając się z oceną charakteru jego pracy. W ocenie skarżącego, jeżeli organ uznał okoliczność jego stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców za nieudowodnioną, to powinien uzupełnić materiał dowodowy o zeznania innych świadków, deklarując gotowość ich przedstawienia.

Komendant Stołecznej Policji rozkazem personalnym z [...] czerwca 2013 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

Uzasadniając swoje stanowisko organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i ocenił, że organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające oraz zgromadził obszerny materiał dowodowy, który poddał wnikliwej analizie.

Organ podał, że skarżący od [...] września 2000 r. do [...] sierpnia 2005 r. był uczniem Technikum [...], a w 2005 r. rozpoczął studia wyższe na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji na [...] Uniwersytecie [...] w [...] w systemie niestacjonarnym, które ukończył [...] września 2010 r. Zdaniem organu doświadczenie życiowe wskazuje, że nauka w szkole ponadpodstawowej i wyższej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Skarżący oprócz czasu potrzebnego na naukę potrzebował czasu na dojazd do szkoły ponad podstawowej oddalonej od miejsca zamieszkania o 9 km, a następnie do szkoły wyższej oddalonej od miejsca zamieszkania o 85 km oraz na odpoczynek i posiłki. Trudno zatem uznać, że zostało spełnione kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika. W ocenie organu nauka w innej miejscowości od miejsca zamieszkania, odbywana w systemie dziennym, uniemożliwia podjęcie stałej pracy w gospodarstwie rolnym w rozmiarze pozwalającym na zaliczenie jej do okresu zatrudnienia. Jednocześnie organ nie zanegował, że skarżący pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa.

Organ zważył również, że w aktach osobowych skarżącego brak jest jakiejkolwiek wzmianki na temat pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Znajduje się natomiast świadectwo pracy z [...] czerwca 2010 r. potwierdzające, że skarżący od [...] listopada 2009 r. do [...] czerwca 2010 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu w firmie [...] Sp. z o.o. w [...] na stanowisku konsultanta sprzedaży. Następnie pracował jako doradca klienta w kancelarii prawnej, na co wskazał w życiorysie z [...] marca 2011 r., a od [...] marca 2011 r. rozpoczął postępowanie kwalifikacyjne do służby w Policji. W ocenie organu pracując zawodowo na różnych stanowiskach i poszukując pracy nie identyfikował się ze stałą pracą na roli i pracy takiej nie świadczył. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga bowiem pewnego psychicznego nastawienia, polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym i nieszukaniu stałego zatrudnienia poza nim.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał na wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego przez organ I instancji, jak również na wydanie decyzji po dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego. Jednocześnie zważył, że materiał dowodowy był skarżącemu znany, a sam skarżący brał czynny udział w postępowaniu.

W ocenie organu odwoławczego obszerny materiał dowodowy bezsprzecznie dowodzi, że wnioskowany okres pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców w określonym w decyzji okresie nie miał charakteru pracy stałej. Skarżący kształcąc się w szkole ponadpodstawowej i wyższej był na utrzymaniu rodziców, a jego głównym zajęciem w tym czasie była nauka w szkole i związane z nią obowiązki. Organ I instancji był przy tym uprawniony aby odmówić wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom przedstawianym przez stronę, bowiem każdorazowo ocena taka należy do pracodawcy.

W skardze na powyższy rozkaz personalny, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu, zarzucił naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez niewyznaczenie terminu na zapoznanie się z aktami i przedstawienie stanowiska odnośnie zebranych materiałów dowodowych. Zarzucił także naruszenie art. 77 K.p.a. i podał, że jeśli organ uznał, że nie udowodnił przesłanki stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, to powinien uzupełnić materiał dowodowy o zeznania innych świadków. Nadto skarżący wyjaśnił, że jego praca w gospodarstwie rolnym miała charakter stały. Po zakończeniu zajęć lekcyjnych był zawsze do dyspozycji rodziców. Często musiał opuszczać zajęcia szkolne i rezygnować z odrabiania lekcji, co było spowodowane dużą ilością pracy w gospodarstwie, będącym źródłem utrzymania 6-osobowej rodziny. Podkreślił przy ty, że był jedynym synem i musiał pomagać ojcu w ciężkiej pracy, z którą kobiety nie dałyby sobie rady.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego rozkazu personalnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę odmowy zaliczenia R. S. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Policji, organy orzekające w sprawie oparły na uznaniu, że skarżący nie wykonywał stałej pracy we wnioskowanym okresie w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu ustawy regulującej materię ubezpieczenia społecznego rolników, a tylko w takim przypadku jego wniosek byłby zasadny. Zatem kluczowe znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy ma dokonanie wykładni przepisów, wskazujących na możliwość wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego funkcjonariusza Policji.

Zgodnie z brzmieniem art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1).

Na podstawie art. 101 ust. 2 cyt. ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Organy Policji prawidłowo przyjęły, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), jednakże, stosując je w zaistniałym stanie faktycznym niniejszej sprawy, błędnie uznały, że wnioskowany okres pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców, nie może być mu w całości wliczony do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Z kolei w świetle art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku – rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Analiza obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, iż aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy we wnioskowanym okresie zainteresowany miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związany z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżący spełniać nie musi, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojęcie "domownika".

Zdaniem Sądu, organy Policji błędnie zinterpretowały przepis art. 6 pkt 2 lit. "c" ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, iż sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie domowym w szkołach ponadpodstawowej i w szkole wyższej wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie, bezzasadnie odmawiając wiarygodności zeznaniom świadków, którzy zgodnie zeznali, że skarżący pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, w okresie objętym jego wnioskiem.

Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno –gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia "domownika" użytego w art. 6 pkt 2 i definicji "rolnika", sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją (tu: roślinną i hodowlaną) w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z 21 kwietnia 1998 r. o sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Wartym również powołania jest wyrok Sądu Najwyższego z 13 listopada 1998 r. o sygn. akt II UKN 299/98 (publ. OSNP 1999/24/799, OSNP – wkł. 1999/3/2), przedstawiający pogląd, iż dopuszczalność uwzględnienia pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze stałym należy co najmniej oceniać poprzez jej wykonywanie w wymiarze nie niższym niż połowa normalnie wymaganego czasu pracy w rolnictwie. "Wykonywanie niektórych czynności rolniczych w gospodarstwie rolnym, w okresie odbywania nauki w szkole średniej, wymagającej codziennych kilkusetkilometrowych dojazdów do niej, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu okresów składkowych jako okresów pracy w gospodarstwie rolnym (...)". Zauważyć należy, iż Sąd Najwyższy nie zastrzegł w tym wyroku, iż pobieranie nauki w szkole średniej wyłącza możliwości uznania pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, lecz wyłącza takie uznanie tylko pobieranie nauki w miejscowości znacznie oddalonej od gospodarstwa rolnego, uniemożliwiające wykonywanie w nim pracy w wymiarze ponad połowy wymaganego czasu pracy w rolnictwie.

W świetle cytowanego orzecznictwa podkreślenia wymaga, iż w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji "rolnika" i "domownika". Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia (§ 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" – Dz. U. Nr 100, poz. 908). Nie można zatem przyjąć, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego.

Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż – na przykład ze względu na rodzaj produkcji – niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika, potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia, polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Ten aspekt jest bardzo istotny, ponieważ stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym może być pojmowany w sposób o wiele bardziej racjonalny, przy rozumieniu "stałości" jako pozostawania w tym samym miejscu, trwałemu związaniu się z jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom (por. wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt II UK 42/06, publ. OSNP 2007/19-20/292). Pojmowana w ten sposób cecha "stałości" świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo.

Dokonując wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym", należy również zwrócić uwagę na fakt, że omawiana definicja "domownika" może być wykorzystywana zarówno dla celów ubezpieczeniowych, jak też uzyskania uprawnień pracowniczych, w tym – jak w niniejszym przypadku – określonych profitów finansowych, poprzez możliwość podwyższenia dodatku za wysługę lat. W pierwszej grupie spraw chodzi o zapewnienie ubezpieczenia społecznego szerszej grupie osób współpracujących z rolnikiem przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Z inną natomiast sytuacją mamy do czynienia w drugiej grupie spraw, gdy chodzi o domownika, który ubiega się o zaliczenie okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego czy stażu służby, co niewątpliwie powinno mieć w takim przypadku wpływ na mniej rygorystyczny sposób odkodowania znaczenia pojęcia "wykonywania przez domownika pracy o charakterze stałym", w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dodać bowiem warto, że zaliczenie funkcjonariuszowi Policji do stażu służby, przypadającego po dniu 31 grudnia 1982 r., okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, nie wywołuje żadnych konsekwencji w zakresie uprawnień emerytalnych. Tak więc porównanie ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z regulacją emerytalną, dotyczącą funkcjonariuszy Policji, przynosi efekt w postaci rozróżnienia statusu domownika jako osoby wykonującej pracę w gospodarstwie oraz domownika jako osoby podlegającej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nie ma podstaw, przy braku wyraźnego odesłania w tym zakresie, do utożsamiania obu konstrukcji podmiotowych z zakresu prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2009 r., I OSK 730/08 – publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż organy rozstrzygając w sprawie, nie uwzględniły wskazanego powyżej rozumienia pojęcia “domownik", nie wykorzystując przy tym przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy całości zgromadzonego materiału dowodowego, naruszając tym samym normy art. 7 i 77 § 1 K.p.a.

Wbrew przekonaniu organu odwoławczego organ I instancji nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego, a zgromadzony materiał dowodowy nie został poddany wnikliwej analizie.

Organ przeanalizował zeznania świadka D. P. tylko fragmentarycznie, wyprowadzając z nich wnioski, które można uznać za dowolne. Organ nie odniósł się do zakresu prac wykonywanych przez skarżącego i nie wyjaśnił dlaczego uznał, że świadek obserwował jedynie doraźną pomoc skarżącego. Nie wskazał również dlaczego odmówił dania wiary zeznaniom tego świadka. Jako dyskredytująca zeznania świadka nie może być uznana okoliczność, że świadek został zameldowany na pobyt stały dopiero od [...] września 2001 r. Po pierwsze dlatego, że meldunek nie musi być wyznacznikiem miejsca faktycznego pobytu, a po drugie dlatego, iż wniosek skarżącego o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym obejmuje okres od [...] sierpnia 2001 r., a więc tylko miesiąc wcześniej przed dokonaniem przez świadka zameldowania.

Natomiast do zeznań drugiego świadka – M. Z. - organ nie odniósł się w ogóle. Jak wynika z uzasadnienia decyzji zaliczył je do materiału dowodowego, lecz zeznań tych nie poddał ani analizie ani ocenie, nie wyjaśniając jednocześnie tego stanu rzeczy.

Organ nie wyjaśnił również dlaczego przyjął, że ten zakres prac wykonywanych przez skarżącego, na który wskazuje on sam oraz świadkowie, należy uznać jedynie za doraźną pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika.

W sprawie istotna jest okoliczność, którą akcentuje skarżący a do której w ustaleniach faktycznych i ich ocenie nie nawiązuje organ, że skarżący był jedynym synem i to on wraz z ojcem wykonywał ciężkie prace, jak również, że praca w gospodarstwie rolnym była źródłem utrzymania całej sześcioosobowej rodziny.

Zwrócić także należy uwagę, że skarżący wyraził gotowość uzupełnienia materiału dowodowego w sytuacji gdyby organ okoliczność jego stałej pracy w gospodarstwie rodziców uznał za nieudowodnioną, lecz organ do tego wniosku nie odniósł się.

Oceniając, iż skarżący nie mógł wykonywać stałej pracy jako domownik, studiując na [...] Uniwersytecie [...] organ nie wziął pod uwagę, że były to studia o charakterze niestacjonarnym. Nie ustalił czy skarżący uczestniczył w zajęciach codziennie, czy np. tylko w weekendy, czy też zajęcia odbywały się w jeszcze innym trybie, czy mieszkał wówczas na stałe w [...], a jeżeli nie to jak często do [...] dojeżdżał.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ podaje, że skarżący był zatrudniany w firmie [...] Sp. z o.o., a następnie pracował w kancelarii prawnej jako doradca klienta. W związku z powyższym zwrócić należy uwagę, że wniosek skarżącego z [...] marca 2013 r. odnosi się do trzech okresów i nie obejmuje okresu zatrudnienia w Spółce [...] Sp. z o.o. Z uwagi natomiast na brak danych co do okresu pracy w kancelarii prawnej niemożliwe jest stwierdzenie, czy pokrywa się on z okresem ujętym we wniosku.

Okoliczność ta niewątpliwie powinna zostać wyjaśniona w toku ponownego rozpoznania sprawy. Istotnym jest bowiem, że wniosek o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat może być uwzględniony tylko w części, z wyłączeniem tych okresów, w których wnioskodawca nie spełniał warunków pozwalających na uznanie, iż wykonywał w gospodarstwie rolnym jako domownik pracę o charakterze stałym.

Jako zbyt daleko idący należy ocenić wniosek organu, iż skarżący pracując zawodowo na różnych stanowiskach i poszukując pracy nie identyfikował się ze stałą pracą na roli, tym bardziej, że nie można go odnieść do całego wnioskowanego okresu. Droga życiowa skarżącego, a zwłaszcza podjęte studia i ich kierunek wskazują jednoznacznie, że skarżący swojej przyszłości zawodowej nie wiązał z pracą na roli. Nie znaczy to jednak, że w okresach, w których w tym gospodarstwie pracował z tą pracą nie identyfikował się.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien ustalić stan faktyczny przy uwzględnieniu całości materiału dowodowego, który podlega jego swobodnej ocenie, wyjaśniając dodatkowo kwestie związane ze studiami skarżącego i jego pracą w kancelarii prawnej. Ewentualna odmowa dania wiary zgromadzonym dowodom, musi być jednak szczegółowo uzasadniona, tak aby stanowisko organu mogło podlegać sądowej weryfikacji. Następnie organ obowiązany jest do dokonania subsumpcji stanu faktycznego pod stosowne normy prawne, przy wykładni których organ powinien uwzględnić przedstawione powyżej stanowisko Sądu w zakresie rozumienia pojęcia "domownik". Fakt nauki skarżącego nie mógł wpłynąć negatywnie na udzieloną rodzicom pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa. Jak już wskazano, pojęcia "stałej pracy" nie należy utożsamiać z koniecznością ciągłego jej wykonywania i nie zawsze praca ta musi polegać na nieustannym podejmowaniu czynności rolniczych. Jeśli bowiem ustawodawca wprowadza zarówno pojęcie "rolnika", jak i "domownika", to zapewne czyni to po to, by odróżnić charakter świadczonej przez każdego z nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy koniecznym jest również wyjaśnienie daty granicznej okresu podanego we wniosku, tzn. czy jest to [...] listopad 2011 r., czy też [...] październik 2011 r. jak podano w decyzji.

Zwrócić także należy uwagę, że przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego stanowi jedynie, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczone do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Zatem przepis ten nie wskazuje, iż fakt ten jest niezbędny do wykazania w życiorysie przy przyjmowaniu do służby w Policji. Nie można zatem z braku zapisu w ankiecie personalnej pracy w gospodarstwie rolnym wyprowadzać takich wniosków, jak czyni to organ.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że podjęte w sprawie rozkazy personalne zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, co nie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, jak również z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd wyeliminował je z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości.