Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1402/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2a
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: w zw. z art. 2 ust. 2 i art 7
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.
article: oraz w zw. z par. 3 pkt 9
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta G. nr [...] z dnia [...] r. 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

W piśmie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. z dnia [...] r. S. K. jako współwłaściciel budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. domagał się wydania nakazu likwidacji samowolnej zabudowy części wspólnego korytarza na strychu tego budynku dokonanej bez jego zgody przez A. S.

Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. (dalej PINB) decyzją nr [...] z dnia [...]r. nakazał A. S. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń strychu, przynależnych do lokalu nr 1 przy ul. [...]w G., poprzez demontaż urządzeń sanitarnych wraz z pionem wodnym oraz rozbiórkę ściany działowej, usytuowanej w części korytarza strychowego. W uzasadnieniu decyzji m. in. stwierdził, że w wyniku robót budowlanych zrealizowanych samowolnie powstał na strychu budynku trzeci lokal mieszkalny i w konsekwencji budynek stał się budynkiem wielorodzinnym, do którego mają zastosowanie inne wymagania gdy chodzi o wysokość pomieszczeń niż w przypadku budynków jednorodzinnych. W konsekwencji nie są spełnione warunki wysokościowe pomieszczeń mieszkalnych i higieniczno-sanitarnych (co najmniej 2,5 m) usytuowanych w zaadaptowanej na lokal mieszkalny części strychu.

W następstwie wniesionego od tej decyzji odwołania przez M. S. i B. B. (pozostałych współwłaścicieli nieruchomości) została ona uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako [...]WINB) w K. z dnia [...]r. nr [...]. W orzeczeniu tym organ odwoławczy m. in. stwierdził, że pion wodny i kanalizacyjny na strych budynku istniał już wcześniej i należy sprawdzić czy został wykonany legalnie. Stwierdził też, że bez naruszenia konstrukcji budynku nie ma możliwości podwyższenia o 15 cm pomieszczenia adaptowanego z części wspólnego korytarza na strychu, co uzasadnia wykonanie nakazu rozbiórki ściany działowej zrealizowanej w tym korytarzu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla miasta G. decyzją Nr [...]z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 104 kpa i art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) i w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2004 r. Nr 93 poz. 888) oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) nakazał M. S. i B. B. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń strychu, przynależnych do lokalu nr 1 przy ul. [...] w G., poprzez demontaż urządzeń sanitarnych wraz z pionem kanalizacji sanitarnej, prowadzonej od poziomu drugiej kondygnacji (lokal mieszkalny nr 2) oraz rozbiórkę ściany działowej, usytuowanej w części korytarza strychowego. W uzasadnieniu decyzji omawiając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że na terenie nieruchomości przy ul. [...]w G. usytuowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny, w którym znajdują się dwa samodzielne lokalne mieszkalne. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]) została zniesiona współwłasność w/w budynku w ten sposób, że obydwa lokale mieszkalne i przynależne do nich garaże stanowią odrębne własności. Lokal mieszkalny nr 1 o łącznej powierzchni użytkowej 95,11 m2 składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju o pow. 66,51 m2, położonych na parterze oraz dwóch pokoi i ubikacji o pow. 28,60 m2, położonych na poddaszu. Lokal mieszkalny nr 2 o łącznej powierzchni 66,51 m2, położony na I piętrze składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju.

Zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr [...]z dnia [...]r. obecnymi właścicielami lokalu mieszkalnego nr 1 na parterze i poddaszu o pow. j.w. są w równych częściach M. S. i B. B.. Lokal nr 2 stanowi własność S.K. Działka gruntowa i wszystkie części wspólne budynku oraz pomieszczenia i urządzenia nie służące do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali, stanowią przedmiot współwłasności.

W czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 28 listopada 2012 r. stwierdzono, że na poddaszu budynku znajdują się dwa pokoje mieszkalne, pomieszczenie wc, oraz pomieszczenie kuchni i przedpokoju, wydzielone z pozostałej części poddasza. Pomieszczenie kuchni, usytuowane pod skośną połacią dachu, w której wykonano okno dachowe, posiada wymiary 3,0 m x 3,07 m (w poziomie podłogi) oraz wysokość w najwyższym punkcie 2,54 m. Wyposażone jest w zlewozmywak; kabinę prysznicową i pralkę oraz kuchenkę elektryczną. Pomieszczenie nie posiada wentylacji.

W czasie tych oględzin w lokalu nr 2, w pomieszczeniu kuchni usytuowanej bezpośrednio pod pomieszczeniem zaadaptowanym na kuchnię na poddaszu, stwierdzono na suficie liczne ślady zalań w narożu pod brodzikiem oraz w środkowej części pomieszczenia na styku ściany i stropu. Również w lokalu

nr 1 stwierdzono zalewanie sufitu w narożu pomieszczenia kuchni (w pionie pod brodzikiem).

Wobec sprzecznych twierdzeń stron co do daty wykonania robót budowlanych, mających na celu adaptację części wspólnych strychu na kuchnię i przedpokój organ uznał, że zostały one wykonane w latach 1995-2004 pod rządami ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 tego prawa przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Zgodnie z ust. 2 zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. W zgłoszeniu należy określić dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Zgodnie z art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 94, poz. 888 ze zm.) w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części dokonanej bez pozwolenia przed wejściem w życie tej nowelizacji, zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, tj. procedura naprawcza, określona przepisami art. 50 i 51 w związku z art. 71 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu dotychczasowym. W toku postępowania legalizacyjnego postanowieniem nr [...]z dnia [...]r. nałożono na inwestorów M. S. i B. B. obowiązek sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej, obejmującej inwentaryzację robót budowlanych wykonanych na kondygnacji strychu budynku, niezbędnych do wykonania czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W wykonaniu tego obowiązku pełnomocnik inwestora A. S. dnia [...]r. przedłożył opracowanie pt. "Ocena stanu technicznego. Analiza stanu technicznego mieszkania na poddaszu", wykonane przez inż. M. C., legitymującego się uprawnieniami budowlanymi. W pracy tej jej autor opisał bliżej rodzaj pomieszczeń na poddaszu budynku i prac wykonanych w związku z wydzieleniem tam pomieszczenia kuchni z kabiną prysznicową i przedpokoju. Dokonując oceny stanu technicznego tych pomieszczeń autor stwierdził, że wykonane remonty pomieszczeń (w tym zmiany sposobu użytkowania) nie spowodowały zmiany ich obciążenia użytkowego [...]. Wysokość pomieszczeń mieszkalnych na poddaszu wynosząca co najmniej 2,35 m spełnia warunki minimalnej wysokości tego rodzaju pomieszczeń (2,2 m). Wydzielone pomieszczenia mieszkalne na poddaszu należące do lokalu nr 2 spełniają warunki ewentualnego odrębnego mieszkania. Stwierdził też, że wykonane prace remontowe na poddaszu nie zagrażają układowi konstrukcyjnemu budynku i zostały zrealizowane zgodnie ze sztuką budowlaną. Dla spełnienia wymogów higieniczno-sanitarnych adaptowanego pomieszczenia należy wykonać dodatkowo wentylację grawitacyjną w kuchni (z węzłem sanitarnym) przez przebicie w poszyciu dachu i wykonanie kanału wentylacji grawitacyjnej o przekroju 0,016 m2 z nasadą. Nadto autor opracowania zalecił przebudowę instalacji wod.-kan. w celu umożliwienia przeprowadzenia prac remontowych poza lokalem sąsiada. Zaproponował wyprowadzenie przewodów instalacji na część wspólną (klatkę schodową) i przeprowadzenie ich w wykonanej bruździe w ścianie klatki schodowej, wykonując niezależny pion. Tak przebudowaną instalację należy wpiąć na wysokości parteru lub piwnicy do istniejącego pionu.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego PINB uznał, że w związku z wykonanymi robotami, tj: wydzieleniem przedpokoju z części korytarza strychowego, wykonaniem instalacji wodno-kanalizacyjnej, montażem urządzeń sanitarnych w pomieszczeniu zaadaptowanym na pomieszczenie kuchni, nastąpiła zmiana sposobu użytkowania, w wyniku której powstał odrębny lokal mieszkalny. W konsekwencji, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 2a ustawy Prawo budowlane, przedmiotowy budynek należy kwalifikować jako budynek wielorodzinny. Oznacza to, że pokoje mieszkalne w wyodrębnionym lokalu mieszkalnym, usytuowanym na poddaszu, winny posiadać wysokość minimalną w świetle 2,5 m, a nie jak obecnie wysokość 2,35 m. Nie ma bowiem zastosowania przepis § 72 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych), zgodnie z którym pokoje na poddaszu w budynkach jednorodzinnych i mieszkalnych zagrodowych oraz pomieszczenia w budynkach rekreacji indywidualnej mogą mieć wysokość minimalną w świetle 2,2 m. Zgodnie natomiast z treścią § 77 tego rozporządzenia wysokość istniejącego pomieszczenia higieniczno-sanitarnego winna wynosić co najmniej 2,5 m (przy zastosowaniu wentylacji grawitacyjnej).

Dalej PINB stwierdził, że kierując się wytycznymi organu II instancji, wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego w G. z prośbą o udostępnienie dokumentacji archiwalnej dotyczącej przedmiotowego budynku. W piśmie z dnia [...]r. znak: [...]został poinformowany, że w archiwum nie odnaleziono żadnej dokumentacji archiwalnej, dotyczącej budynku przy ul. [...]w G.. Stwierdził też, że przedłożone dnia [...] r. przez A. S. opracowanie pt. "Projekt inwentaryzacji wraz z oceną i analizą stanu technicznego budynku mieszkania na poddaszu", wykonane przez inż. M. C., nie spełnia wymogów, nałożonych w decyzji organu II instancji, o których pełnomocnik inwestorów, A. S. został poinformowany w wezwaniu z dnia 13 [...]r. W szczególności autor opracowania w części graficznej nie zawarł "rozwinięcia" wykonanej instalacji wodno-kanalizacyjnej, nie wskazał sposobu połączenia z istniejącą w budynku instalacją wod.-kan. oraz odpowietrzenia dobudowanego pionu kanalizacyjnego. W opisie technicznym nie dokonał oceny prawidłowości wykonanych robót budowlanych polegających na montażu instalacji wod.-kan., podłączeniu brodzika i zlewozmywaka, ani nie odniósł się do przyczyny zamakania ścian w lokalu poniżej. Nadto zwrócono uwagę na różnicę w powierzchniach poszczególnych pomieszczeń na strychu budynku, w poszczególnych opracowaniach tego autora.

Powołując się zaś na ponowne oględziny przeprowadzone w dniu [...] r. organ pierwszej instancji stwierdził, że pomieszczenia wc w lokalach mieszkalnych nr 1 i 2 oraz na poddaszu oddzielone są przedpokojem od pomieszczeń kuchni w lokalach nr 1 i 2. Pierwotnie w budynku był jeden pion kanalizacyjny i jeden pion wodny w pomieszczeniu wc, natomiast do zlewozmywaków została doprowadzona woda pod stropem lokalu mieszkalnego nr 2 (lub niezależnie do każdego z lokali), ścieki sanitarne ze zlewozmywaków są odprowadzane pionem Ø 50 do piwnicy i tam podłączonym do pionu kanalizacyjnego. Pion kanalizacji sanitarnej, do którego podłączone są zlewozmywaki w lokalu mieszkania 1 i 2, zakończony był nad podłogą lokalu mieszkania nr 2 (na piętrze), nie posiadał odpowietrzenia wyprowadzonego ponad dach. Pion ten w piwnicy podłączony jest przewodem poziomym do pionu głównego. Podłączenie brodzika i zlewozmywaka w adaptowanym pomieszczeniu kuchni na poddaszu wymagało wykonania nowych odcinków (od poziomu piętra) instalacji wodnej oraz instalacji kanalizacji sanitarnej. Kanalizacja sanitarna podłączona została do pionu kanalizacyjnego w kuchni mieszkania nr 2. Instalacja ta nie stanowi części wspólnych istniejących instalacji w budynku a służy wyłącznie użytkownikom lokalu usytuowanego na poddaszu. Jej demontaż nie ma wpływu na funkcjonowanie instalacji wodno-kanalizacyjnej w pomieszczeniu wc i kuchni lokali mieszkalnych nr 1 i 2. Ślady zalań pojawiają się na wszystkich kondygnacjach w obrębie dobudowanego pionu kanalizacyjnego. W swoim opracowaniu inż. M. C. nie ustalił przyczyny zamakania ścian i nie wskazał możliwości ich usunięcia. Zdaniem PINB przyczyną przecieku jest nieprawidłowe podłączenie w/w urządzeń sanitarnych tj. brodzika i zlewozmywaka w adaptowanym pomieszczeniu mieszkalnym na poddaszu. Po rozbiórce brodzika, instalacji wodnej i kanalizacyjnej w obrębie pomieszczenia kuchenno-sanitamego, usytuowanego na poddaszu zostanie usunięta przyczyna zalewania sufitów w pomieszczeniach położonych niżej Skoro jednocześnie decyzją z dnia [...] r. nr [...]Prezydent Miasta G. odmówił B. B. zatwierdzenia projektu budowlanego nowego pionu wodno-kanalizacyjnego w budynku to należało stwierdzić brak możliwości dalszego prowadzenia postępowania legalizacyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych wraz ze zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń strychowych na pomieszczenia lokalu mieszkalnego. Stanowi to podstawę do stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie prawa, wobec którego organ jest obowiązany wydać decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania poprzez demontaż urządzeń sanitarnych wraz z pionem wodnym w pomieszczeniu kuchni oraz rozbiórkę ściany działowej, usytuowanej w części korytarza strychowego, w obrębie pomieszczeń strychu, przynależnych do lokalu nr 1 przy ul. [...]w G.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik M. S. i B. B. zarzucił, że wbrew stanowisku PINB dla miasta G. roboty związane z osadzeniem brodzika i kabiny prysznicowej zostały wykonane prawidłowo, nie w ich następstwie dochodzi do przecieków w pomieszczeniach położonych niżej, dokonane przez ten organ ustalenia nie są zgodne z prawdą, wysokość wszystkich pomieszczeń usytuowanych na strychu jest prawidłowa gdy pominie się wykonane ocieplenie sufitów i położenie na nich boazerii. Nadto stwierdził, że pomieszczenia na poddaszu nie stanowią odrębnego lokalu mieszkalnego tylko część lokalu nr 1 położonego na piętrze budynku oraz, iż przedłożona dokumentacja nie wymagała dla jej zatwierdzenia żadnego uzupełnienia.

Po rozpoznaniu tego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest kompletny i nie pozwala na potwierdzenie stanowiska PINB co do braku możliwości doprowadzenia objętych postępowaniem robót do stanu zgodnego z przepisami. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy nie jest wystarczający do stwierdzenia daty wykonania robót adaptacyjnych pomieszczenia strychowego na kuchenno-sanitarne, wykonania ścianki działowej na korytarzu strychu oraz zmiany sposobu użytkowania tych pomieszczeń. Wskazano na istniejące w tym względzie możliwości dowodowe, których PINB nie wykorzystał. Zdaniem [...]WINB orzeczony przez organ pierwszej instancji nakaz usunięcia urządzeń sanitarnych dotyczy także usunięcia znajdującej się na poddaszu toalety, w sytuacji gdy nie zostało wykazane, że powstała ona nielegalnie. Brak jest też podstaw do "automatycznego" nakazywania usunięcia ściany działowej na korytarzu strychowym gdy nie zostanie wykazane, że narusza ona przepisy techniczno-budowlane w stopniu nie dającym się usunąć.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w dalszych rozważaniach, w szczególności w kwestii oceny zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, przedmiotowy budynek mieszkalny przy ul. [...]powinien być traktowany jako wielorodzinny a nie jednorodzinny, którym jest, zgodnie z definicją ustawową z art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego - budynek wolnostojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku. Samodzielny lokal mieszkalny został zdefiniowany w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity z dnia 8 sierpnia 2000 r. Dz. U. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.) jako wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Ponadto "mieszkanie" zostało zdefiniowane w § 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jako zespół pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych, mający odrębne wejście, wydzielony stałymi przegrodami budowlanymi, umożliwiający stały pobyt ludzi i prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego.

Konfrontując te definicje ze stwierdzonym stanem faktycznym, należy dojść zdaniem [...]WINB do wniosku, że w objętym postępowaniem budynku, oprócz dwóch lokali wydzielonych, powstał jeszcze trzeci lokal na poddaszu użytkowany na cele mieszkaniowe. Jak wynika ze znajdującej się w aktach oceny technicznej z inwentaryzacją, lokal ten jest bowiem wydzielony trwałymi ścianami, ma toaletę i kabinę prysznicową, część kuchenną, dwa pokoje. Co istotne, położony jest na innej kondygnacji niż pozostałe lokale mieszkalne a wejście do niego jest z klatki schodowej. Klasyfikacja budynku jako mieszkalnego wielorodzinnego ma zaś istotny wpływ na normy, które należy zastosować w sprawie, gdyż np. § 72 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przewiduje inne, łagodniejsze wymogi co do wysokości pomieszczeń w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych niż w pozostałych.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję [...]WINB w K. S. K. wniósł o jej uchylenie jako wydanej z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 138 § 2 kpa. W uzasadnieniu skargi stwierdzając, że adaptacja strychu w budynku przynależnego do lokalu nr 1, na kuchnię wraz z kabiną prysznicową, została wykonana w miesiącach luty-marzec 2004 r. podniósł, że wbrew stanowisku [...]WINB organ pierwszej instancji jednoznacznie wskazał przesłanki wydania swojego orzeczenia, dochował też należytej staranności w zgromadzeniu istotnych w sprawie dowodów. Inicjatywy w tym względzie nie wykazali natomiast inwestorzy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej w dniu 8 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu stwierdził, że w następstwie wykonanych samowolnie na poddaszu robót budowlanych polegających na przebudowie budynku doszło do wyodrębnienia tam nowego lokalu mieszkalnego i dlatego budynek należy traktować jak wielorodzinny. Pełnomocnik uczestniczki postępowania M. S. wniósł o oddalenie skargi podając, że na zabudowę drzwi na strychu uzyskał ustną zgodę skarżącego. Skarżący temu twierdzeniu zaprzeczył.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, które to uchybienie proceduralne stanowiące naruszenie art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy podnieść, że w decyzjach organów obu instancji nie został sprecyzowany i w dostatecznie komunikatywny sposób wskazany przedmiot postępowania w którym decyzje te zapadły ani też przedmiot rozstrzygnięć tych decyzji. W konsekwencji poważne trudności nastręcza ich zrozumienie w zakresie objętego nimi stanu faktycznego. Zgodnie z zawiadomieniem z dnia [...]r. o wszczęciu postępowania jego przedmiotem powinny być samowolnie wykonane roboty budowlane polegające na przebudowie części strychu budynku przy ul. [...] w G. z przeznaczeniem na pomieszczenia mieszkalne oraz na wykonaniu instalacji wodno-kanalizacyjnej w celu podłączenia brodzika i zlewozmywaka. Z objętej kontrolą niniejszym wyrokiem decyzji PINB dla miasta G. z dnia [...]r. wynika przy tym, że dotyczy ona robót budowlanych i użytkowania tej części tego strychu, która jest "przynależna do lokalu nr 1". W konsekwencji organy orzekające powinny w pierwszej kolejności wyjaśnić i wykazać na jakiej podstawie przyjęły, że przedmiotowa część strychu "przynależy do lokalu nr 1". Ma to bowiem podstawowe znaczenie dla istotnej w sprawie legalizacji samowoli budowlanej kwestii dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych nie wynika zaś aby objęte postępowaniem pomieszczenie strychowe stanowiło część lokalu nr 1 (względnie stanowiło jego pomieszczenie przynależne), a nawet aby było przydzielone właścicielom tego lokalu do wyłącznego użytkowania. W aktach brak jest wypisu z księgi wieczystej prowadzonej dla tego stanowiącego odrębną własność lokalu, natomiast z zalegającej w tych aktach niepotwierdzonej kserokopii pierwszej strony postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r. w przedmiocie zniesienia współwłasności oraz z potwierdzonego za zgodność wypisu aktu notarialnego z dnia [...] r., którym skarżący nabyli przedmiotową nieruchomość wynika, że lokal nr 1 odnośnie pomieszczeń na poddaszu obejmuje jedynie dwa pokoje i ubikację o łącznej powierzchni 28,60 m2. Gdyby strony nie przedłożyły innych dowodów własności oznaczałoby to, że w świetle obowiązującego prawa (art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – Dz. U. z 2000 r. nr 80, poz. 903 ze zm., zwanej dalej ustawą o własności lokali) pozostałe części poddasza stanowią części wspólne związane z własnością poszczególnych lokali w wynikających z powyższych dokumentów częściach ułamkowych (0,59 i 0,41), co ma również istotne znaczenie dla kwestii dysponowania tą częścią wspólną nieruchomości na cele budowlane, nad czym organy obu instancji przeszły w ogóle do porządku. Z powyższych uwag wynika, że organy orzekające nie ustaliły w dostateczny i czytelny sposób "stanu wyjściowego" w odniesieniu do którego należałoby przeprowadzić ocenę robót budowlanych (i związanym z nimi sposobem użytkowania poszczególnych pomieszczeń) objętych niniejszym postępowaniem. W tym względzie należy przy tym stwierdzić, że jakkolwiek treść nakazu orzeczonego decyzją organu pierwszej instancji nie jest dostatecznie precyzyjnie sformułowana to wbrew stanowisku [...]WINB nie można go odnosić do urządzeń sanitarnych i pionu kanalizacji sanitarnej związanych z pomieszczeniem ubikacji na poddaszu. Stanowi ona bowiem część lokalu nr 1 i nie wynika z akt aby była ona objęta postępowaniem w niniejszej sprawie oraz aby istniały w ogóle podstawy do takiego objęcia, a to w sytuacji gdy ubikacja ta już w/w postanowieniem o zniesieniu współwłasności została zaliczona w skład stanowiącego odrębną własność lokalu nr 1, który skarżący nabyli aktem notarialnym z [...] r. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedmiotem postępowania są roboty budowlane polegające na urządzeniu w jednym z pomieszczeń strychowych kuchni, m. in. przez doprowadzenie do niego instalacji wodno-kanalizacyjnej i podłączenie jej do zamontowanej w tym pomieszczeniu kabiny prysznicowej oraz zlewozmywaka, a nadto zaadaptowanie części korytarza na poddaszu na przedpokój do usytuowanych tam pomieszczeń przynależnych do mieszkania nr 1. Zgromadzony materiał dowodowy zdaje się przy tym wskazywać, że roboty związane z adaptacją jednego z pomieszczeń na poddaszu na kuchnię m. in. przez doprowadzenie tam instalacji wodno-kanalizacyjnej i podłączenie do niej zlewozmywaka oraz kabiny prysznicowej wykonał już po 1 stycznia 1994 r. poprzedni współwłaściciel nieruchomości K.M. m. in. przez przedłużenie pionu wodno-kanalizacyjnego przez pomieszczenie kuchni lokalu nr 2, stanowiącego własność skarżącego S. K., przy jednoczesnej wymianie rur tych instalacji na rury pcv. W związku z tymi robotami istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest kilka kwestii, których organy obu instancji nie rozważyły. Po pierwsze należało ustalić charakter tych robót pod kątem objęcia ich reglamentacją prawa budowlanego tj. czy wymagały one pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Gdyby przyjąć, że wymagały pozwolenia lub zgłoszenia to należało ustalić czy ich inwestor K. M. dysponował nieruchomością na cele budowlane. W tym przedmiocie konieczne jest wzięcie pod uwagę prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r. sygn. akt [...], którym oddalono powództwo S. K. przeciwko K. M. o naruszenie posiadania polegające na przeprowadzeniu przez jego mieszkanie na strych rur "wodnych i cw". Biorąc pod uwagę adnotację na zalegającej w aktach administracyjnych kserokopii tego wyroku (potwierdzonej za zgodność z oryginałem) co do daty jego prawomocności, nie zostało najprawdopodobniej sporządzone jego uzasadnienie. Należałoby zatem ustalić motywy tego orzeczenia w drodze przesłuchania stron tamtego postępowania. Gdyby np. przyjąć, że do oddalenia powództwa doszło z tego powodu, że nie doszło do naruszenia posiadania gdyż objęte pozwem roboty budowlane zostały wykonane za wiedzą i zgodą S. K., to byłoby to równoznaczne z dysponowaniem przez K. M. nieruchomością na cele budowlane w zakresie realizacji tych robót. W takiej sytuacji nie byłoby też wykluczone przyjęcie (przy braku dowodów przeciwnych), że S. K. jako współwłaściciel budynku wyraził również zgodę na zmianę sposobu korzystania z pomieszczenia strychowego do którego przewody te były doprowadzone i to w sytuacji gdy w sensie prawnym stanowiło ono najprawdopodobniej przedmiot jego współwłasności. Gdyby tak było w istocie to należałoby przyjąć, że wykonawca robót a jednocześnie zmieniający sposób wykorzystania pomieszczenia na poddaszu (stanowiącego współwłasność) z przeznaczeniem go na kuchnię z aneksem sanitarnym (kabina prysznicowa) miał zgodę współwłaściciela budynku S. K. również na przedmiotową zmianę użytkowania.

W pozwie o naruszenie posiadania kwestionował on bowiem jedynie fakt przeprowadzenia przez jego mieszkanie "przewodów wodnych", a nie zmianę sposobu wykorzystania pomieszczenia na strychu. Również nad tą okolicznością mającą istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, a to z uwagi na treść art. 71 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w jego brzmieniu przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 13, poz. 888 ze zm., zwanej dalej ustawą zmieniającą z 16 kwietnia 2004 r.), w związku z treścią art. 2 ust. 2 i 3 tej ustawy, organy obu instancji przeszły do porządku. Z naruszeniem treści art. 107 § 3 kpa w decyzjach tych organów brak jest również dostatecznego wyjaśnienia podstawy materialnoprawnej wydanych rozstrzygnięć. Przyjmując, że doszło do zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia na strychu organy nie omówiły tego w odniesieniu do obowiązującej przed zmianą treści art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, który ma w sprawie zastosowanie w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy zmieniającej, w szczególności nie wykazały, że w związku z dokonanymi robotami doszło do przeznaczenia tego pomieszczenia na pobyt ludzi w rozumieniu art. 71 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego (przed zmianą) w zw. z § 4 i § 5 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych względnie, iż doszło w związku z tym do zmiany warunków i obciążeń o jakich mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 tego prawa. Tym samym trudno przyjąć, że zostało w sprawie wykazane, iż w ogóle doszło do zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego wymagającej wówczas pozwolenia właściwego organu.

Odrębnego rozważenia wymaga przy tym kwestia wyodrębnienia na poddaszu części wspólnego korytarza przez przegrodzenie go ścianką działową z drzwiami, co doprowadziło do powstania przedpokoju dla pomieszczeń położonych na poddaszu wchodzących w skład lokalu nr 1 oraz pomieszczenia zaadaptowanego dodatkowo na kuchnię z kabiną prysznicową, a to w sytuacji gdy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do tego przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 16 kwietnia 2004 r. Oznacza to, że do tych robót i działania mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania. Podobnie jest w przypadku wcześniejszych robót należy też rozważyć czy w ich następstwie doszło w ogóle do zmiany sposobu użytkowania tej części korytarza na poddaszu w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego oraz czy wymagały one co najmniej zgłoszenia, bo tylko wówczas mogą być one przedmiotem postępowania przed organami nadzoru budowlanego. W dalszej kolejności należałoby ustalić czy inwestorzy (uczestnicy) dysponowali nieruchomością na realizację tych robót. Odnośnie tych robót uczestnicy nie mogą się przy tym powoływać na w/w wyrok SR w G. w przedmiocie naruszenia posiadania. Przyjąć zaś należy, że obowiązek wykazania się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane istnieje również w postępowaniu legalizacyjnym (zobacz w tym względzie m. in. wyrok NSA z 3 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1202/13 i z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1828/13).

Zdaniem Sądu istotne zastrzeżenia budzi też stanowisko organów orzekających, że w związku z objętymi postępowaniem robotami adaptacyjnymi na poddaszu budynku utracił on charakter budynku mieszkalnego jednorodzinnego i należy do niego stosować wymagania warunków technicznych dla budynków wielorodzinnych. Nie jest w tym względzie wystarczające, jak to uczynił organ odwoławczy, powołanie się na treść art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, art. 2 pkt 2 ustawy o własności lokali oraz § 3 pkt 9 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W szczególności z przepisu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego nie wynika aby lokal mieszkalny w rozumieniu tego przepisu nie mógł się składać z pomieszczeń położonych na różnych kondygnacjach i aby nie mógł mieć więcej niż jedną kuchnię, łazienkę czy ubikację. Przesądzające znaczenie w zakresie charakteru budynku mieszkalnego jako jednorodzinnego ma okoliczność ilości wydzielenia w nim lokali mieszkalnych (pomijając okoliczność jednoczesnego wydzielenia w budynku lokalu użytkowego). Nie chodzi przy tym o możliwość takiego wydzielenia ale o fakt prawnego wydzielenia takiego lokalu jako samodzielnego lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Zgodnie zaś z art. 7 tej ustawy odrębną własność lokalu ustanawia się w drodze umowy, a także jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu znoszącego współwłasność. Jak wynika natomiast z ustępu 2 tego artykułu umowa o ustanowienie odrębnej własności lokalu powinna być dokonana w formie aktu notarialnego i do powstania tej własności niezbędny jest wpis do księgi wieczystej. W taki sposób odrębny trzeci lokal mieszkalny na poddaszu objętego postępowaniem budynku nie został ustanowiony, co oznacza, że jest to w dalszym ciągu budynek jednorodzinny i tak też powinien być traktowany na użytek niniejszego postępowania, gdy chodzi o wymagania w zakresie warunków technicznych. Konstatacji tej nie może z prawnego punktu widzenia podważać okoliczność, że co do zasady zespół izb wydzielonych na poddaszu przedmiotowego budynku mógłby spełniać najprawdopodobniej wymogi samodzielnego lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali (należałoby dodatkowo uwzględnić treść ust. 3 tego przepisu).

Jak wynika z powyższych rozważań sprawa nie została należycie wyjaśniona i rozważona w wielu aspektach i dla jej końcowego załatwienia Sąd uznał za zasadne uchylenie decyzji organów obu instancji. Pozostawienie w obrocie decyzji zaskarżonej nie stwarzało bowiem możliwości uwzględnienia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przedstawionych wyżej rozważań Sądu, które wezmą pod uwagę organy orzekające.

Wobec powyższego decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 115 § 1 pkt 1c i art. 135 w zw. z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy.

sw