Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 937/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: § 2 ust. 1 pkt 3; § 5 ust. 5, 7, 8; § 13v ust. 1, 4, 6, 13
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 76 § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 ust. 2 pkt 10
journal: Dz.U. 2016 poz 2047
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie: WSA Jerzy Drwal, WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej organ odwoławczy, Dyrektor ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania M. Ł. (dalej wnioskodawca, skarżący), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (dalej organ I instancji) z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. M. Ł., jako producent rolny złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej w związku z wystąpieniem w jego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowanej wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, obejmującej co najmniej 30% danej uprawy.

Producent rolny we wniosku ubiegał się o przyznanie pomocy do:

- powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi - wynoszącej 1,23 ha;

- powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi - wynoszącej 5,57 ha;

- powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r., suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi - wynoszącej 5,28 ha.

Do wniosku M. Ł. dołączył kopię protokołu nr [...] z dnia [...] r., z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego oraz kopię polisy ubezpieczenia upraw w gospodarstwie rolnym.

Z załączonego protokołu oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego (dalej protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód lub protokół), wynika, że wystąpienie szkód w gospodarstwie wnioskodawcy nastąpiło [...] W protokole wskazano na zjawisko suszy i przymrozków wiosennych. Z kopii dołączonej polisy ubezpieczenia upraw w gospodarstwie rolnym, wynika że umowa została zawarta [...] r., a okres ubezpieczenia upraw obowiązywał od dnia [...] do dnia [...] r.

W oparciu o powyższe organ I instancji uznał, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach w gospodarstwie rolnym skarżącego ubezpieczeniem nie było objętych co najmniej 50% powierzchni upraw, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych i na podstawie art. § 13v ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, ze zm. – dalej rozporządzenie) przyznał skarżącemu pomoc finansową pomniejszoną o 50 %, w wysokości [...] zł.

Dyrektor ARiMR, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego przez wnioskodawcę odwołania podziel ustalenia i ocenę prawną zaprezentowaną przez organ I instancji. Wyjaśnił, że zgodnie z § 13v ust. 13 rozporządzenia pomoc pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust.1 pkt 3. Wskazał, że wysokość pomocy ustala się, jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, oraz stawki pomocy. Wysokość stawki pomocy jest uzależniona z kolei od wielkości szkód powstałych na powierzchni danej uprawy, w przypadku wieloletnich użytków zielonych, dodatkowo od obsady zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie posiadanych przez producenta rolnego.

Zważył, że zgodnie z protokołem z oszacowania i wysokości szkód, powierzchnia strat w gospodarstwie wyniosła 11,15 ha, z czego powierzchnia upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych wyniosła - 6,80 ha, a powierzchnia upraw w których wystąpiły szkody co najmniej 70% wyniosła - 1,23 ha.

Odwołując się do wysokości stawek pomocy wyjaśnił, że początkowa oraz łączna wysokość przedmiotowej pomocy finansowej wyniosła [...] zł [(1,23 ha x stawka [...] zł) + (5,57 ha x stawka [...] zł) + (5,28 x stawka [...]) =[...]

Wskazał, że w przypadku płatności do powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy w stosunku do której wnioskodawca zadeklarował 5,28 ha zastosowano stawkę płatności [...] zł, z uwagi na spełnienie wymogu obsady zwierząt z gatunku bydło, wynoszącej w przedmiotowej sprawie 0,37 sztuki dużej jednostki przeliczeniowej (DJP).

Dalej organ odwoławczy argumentował, że z dołączonej do wniosku umowy ubezpieczenia upraw rolnych wynika, że okres ubezpieczenia upraw obejmuje okres od [...] r. do [...] r. W związku z czym, okres ubezpieczenia upraw nie obejmuje daty stwierdzenia wystąpienia szkody w gospodarstwie rolnym. W przedmiotowej sprawie ustalono bowiem, iż zgodnie z protokołem Nr [...] z dnia [...] r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód szkoda w postaci suszy wystąpiła w dniu [...] r.

Zatem, w ocenie Dyrektora ARiMR prawidłowe jest stanowisko organu I instancji, iż w momencie wystąpienia w gospodarstwie skarżącego szkód w uprawach rolnych, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej 50% powierzchni upraw od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, huraganu, piorunu, powodzi, obsunięcia się ziemi lub lawin. Tym samym kwota pomocy przyznana przez organ I instancji z uwzględnieniem regulacji § 13v ust. 13 ww. rozporządzenia jest prawidłowa ([...]).

Dyrektor ARiMR, w kontekście argumentacji odwołania, że susza nie jest zjawiskiem jednorazowym, występującym konkretnego dnia, wskazał, iż zgodnie z przepisem prawa "susza" określa szkody spowodowane wystąpieniem w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. A zatem szkody powstałe w wyniku suszy można szacować wyłącznie wówczas gdy na danym terenie zgodnie z KBW wystąpiła susza. W przypadku gdy dla danej rośliny, w tym łąk i pastwisk nie jest prowadzony monitoring suszy, szkody można szacować, jeżeli monitoring potwierdza wystąpienia suszy w uprawach o analogicznych wymaganiach wodnych. Organ odwoławczy dodał, że protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód jest dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy i w sytuacji, gdy nie budzi on uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki- nie ma podstaw do odmówienia mu wiarygodności. Organ odwoławczy nie jest władny do dokonywania kontroli i podważania prawdziwości danych w nim zawartych.

W skardze na decyzję Dyrektora ARiMR skarżący wniósł o jej uchylenie i zwrot kosztów postępowania.

Nie precyzując zarzutów co do naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego i procesowego skarżący uzasadniał, że niemożliwym jest by szkody, które zostały stwierdzone powstały w dniu [...] r., ponieważ stopień wegetacji nie pozwalał stwierdzić czy i jaki plon wyda uprawa. Uzasadniał, że miesiąc maj poza kilkoma dniami był wyjątkowo mokry. W jego ocenie według danych zamieszczonych na stronach internetowych Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach (IUNG) na terenie Gminy O. nie stwierdzono suszy w czterech raportach (na dzień 20 i 31 maja oraz i na dzień 10 i 21czerwca) dopiero w 5 raporcie na dzień 30 VI 2019 r. Ponadto w ocenie skarżącego nie można stwierdzić, czy wskazana w protokole data [...] r. to data przymrozków, czy suszy.

Swoje stanowisko skarżący podtrzymał w piśmie z [...] r. Jeszcze raz podkreślił, że wskazana w protokole data jest oczywiście błędna. Zarzucał, że Komisja nie mogła dniu [...] r. (data kontroli na gruncie) oszacować suszy na dzień [...] r. Poza tym skarżący wskazał, że dwukrotnie w 2019 r. występował do Komisji o skorygowanie daty protokołu suszowego, jednakże uzyskał odpowiedź negatywną. Do pisma dołączył kserokopię odpowiedzi Komisji ds. szacowania strat przy Urzędzie Miejskim w O. z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Zasady przyznawania pomocy finansowej dla producentów rolnych, u których wystąpiły szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, zostały określone w wydanym na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającym niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE.L Nr 193 z dnia 1 lipca 2014 r., dalej rozporządzenie 702/2014).

Stosownie do treści § 13v ust. 1 rozporządzenia w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;

3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.

Zgodnie z ust. 2 omawianego przepisu pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana:

1) na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej – w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, albo

2) zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.

Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (§ 13v ust. 4 rozporządzenia).

W ust. 6 § 13v rozporządzenia wskazano, że do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się:

1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi;

2) informacje dotyczące producenta rolnego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z rozporządzeniem nr 702/2014;

3) oświadczenie albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis oraz informacje niezbędne do udzielenia tej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej – w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z rozporządzeniem nr 1408/2013;

4) oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych w dniu szacowania szkód przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie.

Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, oraz stawki pomocy (§ 13v ust. 7 rozporządzenia).

Stosownie zaś do treści § 13v ust. 13 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyka, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia chodzi o suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięci się ziemi, lawinę, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Z akt spawy wynika, iż skarżący spełnił wymogi niezbędne do merytorycznego rozpoznania wniosku i pomoc została mu udzielona jednakże w pomniejszonej o 50% wysokości, z uwagi na zaistnienie sytuacji o jakiej mowa w § 13v ust. 13 rozporządzenia.

Z brzmienia ww. przepisu wynika, że pomniejszenie pomocy odnosi się do sytuacji braku umowy ubezpieczenia w dniu wystąpienia szkody.

Istotne zatem z punktu zastosowania § 13v ust. 13 rozporządzenia było ustalenie okresu trwania ubezpieczenia wynikającego z polisy oraz ustalenia daty powstania szkody.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący załączył do wniosku o udzielenie pomocy polisę ubezpieczeniową [...] zawartą w dniu [...] r., obejmującą ubezpieczeniem wskazane w niej uprawy (na działce nr [...] łubin o powierzchni 1,23 ha, na działce nr [...] zboża jare – owies na ziarno o powierzchni 1,62 ha i na działce nr [...] zboża ozime – pszenżyto na zimę o powierzchni 3,68 ha) od [...] r. do [...] r.

Jak natomiast wynika z protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód Komisja Gminna przeprowadziła oszacowanie szkód w gospodarstwie rolnika w dniu [...] r. i stwierdziła wystąpienie szkód powstałych w wyniku suszy i przymrozków wiosennych. Jako datę wystąpienia szkód przyjęła dzień [...] r., z odręcznej adnotacji wynika "susza [...] przymrozki 6-7.05.2019". Zgodnie z ww. protokołem powierzchnia strat w gospodarstwie skarżącego wyniosła 11,15 ha, z czego powierzchnia upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych wyniosła - 6,80 ha, a powierzchnia upraw w których wystąpiły szkody co najmniej 70% wyniosła- 1,23 ha. Protokół został podpisany przez członków Komisji i skarżącego i zawiera adnotację Wojewody [...] z dnia [...] r potwierdzającą wystąpienie szkód powstałych w wyniku przymrozków wiosennych i suszy w kontrolowanym gospodarstwie. W uwagach zaś znajduje się adnotacja, iż przymrozki dotyczyły łubinu słodkiego na nasiona.

W oparciu o powyższe organy ARiMR przyjęły, że istnieje podstawa do zredukowania o 50% wysokości przyznanej stronie pomocy finansowej, gdyż w dniu wystąpienia szkody w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym skarżącego nie było ubezpieczonych.

Organy uzasadniały przede wszystkim, że protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 2056, dalej k.p.a) i jest dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W ocenie organu odwoławczego nie budzi on wątpliwości, gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki i nie ma podstaw do odmówienia mu wiarygodności. Organ odwoławczy podkreślił również, że poprzez złożenie własnoręcznego podpisu skarżący, oświadczył, iż wszystkie dane podane w protokole oraz w załącznikach są prawdziwe i zgodne ze stanem faktycznym. Powyższe stanowi domniemanie, iż skarżący w dniu składania podpisu, nie składał zastrzeżeń co do ustalonej przez Komisję daty wystąpienia szkody w jego gospodarstwie.

Skarżący nie zgadza się z takimi wnioskami organów. Zarzuty skargi zasadniczo skupiają się na twierdzeniu, iż wbrew stanowisku Komisji zwartym w protokole wskazana data początkowa suszy 5 maja 2019 r. jest błędna albowiem, w jego ocenie, zgodnie z informacjami zawartymi na stronie internetowej Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach na terenie Gminy O. susza została stwierdzona dopiero w 5 raporcie na dzień [...] r., a w tym dniu skarżący ubezpieczenie już posiadał. Skarżący nie kwestionował kwoty wyjściowej przyznanej pomocy, która stanowiła podstawę do pomniejszenia pomocy finansowej. Nie była też sporna powierzchnia upraw objęta zjawiskiem i powierzchnia upraw w których wystąpiły szkody. Skarżący zarzucał jednak, że szkody suszy można szacować dopiero kiedy na danym terenie zgodnie z klimatycznym bilansem wodnym (KBW) wystąpiła susza. Zarzucał, że nie szacowano szkód 5 maja 2019 r. a dopiero kilka miesięcy później.

Otóż po pierwsze zgodzić się należy z organem, że protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego podmiot stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia warunkiem udzielenia pomocy, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, jest dołączenie przez wnioskodawcę do wniosku o udzielenie kredytu bankowego protokołu oszacowania szkód zawierającego określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, przy czym w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z ust. 2 pkt 2, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole. Protokół oszacowania szkód sporządza się na formularzu udostępnionym na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

Zgodnie z § 5 ust. 8 pkt 2,11 i 12 rozporządzenia protokół oszacowania szkód zawiera datę oszacowania szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, datę wystąpienia tych szkód oraz datę zgłoszenia przez producenta wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Przy czym zgodnie z § 5 ust. 7 pkt 2 rozporządzania Komisja dokonuje oszacowania szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, w terminie do dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia przez producenta rolnego powstania tych szkód, nie później jednak niż do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo jej likwidacji i nie wcześniej niż od wschodów upraw (...).

Tym samym organy ARiMR rozpoznając wniosek o przyznanie pomocy, takiej jak wnioskowana w realiach niniejszej sprawy, na podstawie wskazanych przepisów, nie czynią samodzielnych ustaleń co do wysokości powstałej w uprawach szkody. Opierają się w tym zakresie na szczegółowo określonych przepisami dokumentach, wystawianych przez uprawnione do tego organy. Sanowanie wadliwości takich dokumentów nie należy do kognicji ARiMR i wykraczałoby poza ramy postępowania o udzielenie pomocy.

Jak wynika z protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód skarżący zgłosił szkodę do Urzędu Gminy w dniu [...] r. a Komisja oszacowywała szkody w dniu 30 lipca 2019 r. Przy czym, w kontekście argumentacji skargi, wskazać należy, że jak wynika z formularza protokołu Komisja obowiązana była wybrać datę wystąpienia szkód z rozwijanej listy. Mogła być to zatem jedna data nawet w przypadku stwierdzenia kilku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Tym samym nie jest dowolne stanowisko organu odwoławczego, że w pozycji "Data wystąpienia szkód" należy wpisać datę określającą dzień wystąpienia największych szkód odnośnie wszystkich niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. W protokole wskazano dzień 5 maja 2019 r., co nie oznacza oczywiście, że susza wystąpiła tylko i wyłącznie w tym właśnie dniu. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż przy stwierdzeniu więcej niż jednego niekorzystnego zjawiska atmosferycznego nie jest to do końca precyzyjne ale jeszcze raz przypomnieć należy, że przy oszacowaniu szkód Komisja korzysta z urzędowego formularza, który nie pozwala na wybranie kilku dat stąd poczynione uwagi i odręczne adnotację.

Zgodzić się należy ze skarżącym, że susza nie jest zjawiskiem jednorazowym, występującym konkretnego dnia. Nie można jednak podzielić argumentacji skarżącego zaprezentowanej w odwołaniu, że data wystąpienia szkody to data szacowania szkód przez Komisję. Takie stanowisko jest wprost sprzeczne z przytoczonymi wyżej przepisami prawa i istotą zjawiska suszy oraz obowiązkiem właściwych organów uwzględnienia stosownych danych do ustalenia zaistnienia tego zjawiska.

Wskazać należy, że susza zdefiniowana została w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r., poz. 477). Zgodnie z tym przepisem pojęcie to oznacza szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. W myśl ust. 5 ww. artykułu, minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Tym samym dla ustalenia, czy doszło do suszy określonej w ww. art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw, miarodajne są jedynie dane ww. Instytutu. Co do tego nie ma sporu pomiędzy skarżącym a organem. Skarżący jednak uważa, że z danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach wynika, iż susza, która wystąpiła w piątym okresie nie wystąpiła w dniu [...] r. ale w okresie od 1 maja do [...] r., co oznacza, że skoro raport jest zsumowaniem odpadów w tym okresie, a maj był wyjątkowo mokry, to jego zdaniem dopiero upały i susza w końcu czerwca zadecydowały o tym, że w tym okresie raportowania wskazano suszę i nastąpiło to, w jego ocenie w dniu [...] r. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor ARiMR odnosząc się do zarzutów skargi co do daty powstania szkody wskazał, że swoje rozstrzygnięcie wydał w oparciu o ogólnie dostępne dane na stronie internetowej IUNG. Odwołał się do Komentarza Meteorologa, opracowanego przez wykwalifikowanych pracowników Instytutu i zatwierdzonych przez Dyrektora IUNG [...], z którego wynika, że IUNG zgodnie z wymaganiami Obwieszczenia opracował wartości klimatyczne bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski oraz w oparciu o kategorie gleb określił w tych gminach aktualny stan zagrożenia suszą rolniczą. Wskazano, że w piątym okresie raportowania tj. od [...] r. stwierdzono wystąpienie suszy rolniczej na obszarze Polski. Wskazano, że w obecnym okresie wartość KBW uległa zmniejszeniu o 50 mm w stosunku do poprzedniego okresu (21 IV – 20 VI) oraz że susza rolnicza występuje na terenie m.in. województwa Lubelskiego i jest notowana we wszystkich monitorowanych uprawach wśród zbóż jarych, zbóż ozimych, krzewów owocowych, truskawek, rzepaku i rzepiku, roślin strączkowych, kukurydzy na ziarno, kukurydzy na kiszonkę, drzew owocowych, warzyw gruntowych, tytoniu, buraka cukrowego, ziemniaka i chmielu. Jak wynika z powyższych informacji w piątym okresie raportowania od 1 maja do [...] r. największe zagrożenie suszą rolniczą występowało wśród upraw zbóż jarych. Suszę w tych uprawach odnotowano w 1219 gminach Polski (49,21% gmin kraju). W stosunku do poprzedniego okresu raportowania nastąpił wzrost o 670 gmin z wystąpieniem suszy. Odnotowano ją w 14 województwach na powierzchni 28,09% gruntów ornych. Powyższe informacje korespondują z Obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 lipca 2019 r. w sprawie wskaźników klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb w okresie sześciodekadowym od dnia 1 maja do dnia 30 czerwca 2019 r. (Dz.Urz. MRiRW z 2019 r., poz.11), które wbrew stanowisku skargi potwierdza zjawisko suszy w gminie O. w ww. okresie m.in. jeśli chodzi o zboża jare i ozime. Tym samym mając na uwadze charakter zjawiska suszy jako zjawiska o charakterze długotrwałym nieograniczającym się do pojedynczego dnia nie można podzielić stanowiska skargi, iż wskazana przez Komisję data wystąpienia szkód [...] r. jest niewiarygodna. Wskazana przez Komisję data, zgodnie z ww. Obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, mieści się w przedziale czasowym, w którym stwierdzono zjawisko suszy w gminie O. w zakresie upraw jakie posiadał skarżący.

Początkiem suszy jest konkretny dzień/miesiąc w roku, określany na podstawie publikowanych danych przez IUNG, a dane te wynikają z klimatycznego bilansu wody (KBW) występującego na danym obszarze. Klimatyczny bilans wodny jest ustalany na podstawie pewnego poziomu w glebie, a jeżeli poziom ten spadnie poniżej minimalnej wartości to wtedy następuje zjawisko suszy. Oczywistym jest, że niski poziom wilgotności gleby może trwać dłuższy okres czasu a nie jeden dzień.

W związku z tym, iż jak już wskazano, protokół oszacowania szkód, stosownie do § 5 ust. 8 pkt 11 rozporządzenia musi zawierać datę wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 (m.in. szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich), za prawidłowe z ww. względów należało uznać wpisanie w nim daty [...] r.

Zwrócić również uwagę należy, że postępowanie przed organami Agencji regulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Organy nie mają zatem obowiązku podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest zasadniczo stronie, a organy ARiMR nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

Zastosowanie znajduje natomiast przepis art. 80 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu przepis ten nie został w sprawie naruszony bowiem organy w sposób wyczerpujących rozpatrzyły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dokonując jego prawidłowej i logicznej oceny zasadnie wywiodły, że w dniu wystąpienia szkody skarżący nie posiadał ubezpieczenia co najmniej 50% upraw w swoim gospodarstwie.

Protokół Komisji z oszacowania zakresu i wysokości szkód jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Zasadą jest więc domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało stwierdzone w dokumencie urzędowym. Nie wyklucza to jednak możliwości obalenia tego domniemania zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. Strona, która podnosi, że zawarte w nim stwierdzenia są niezgodne z rzeczywistością powinna na tę okoliczność przedstawić przeciwdowód. Gołosłowne, nie poparte żadnymi dowodami twierdzenia strony nie mogą prowadzić do obalenia tego domniemania (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 695/18, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący takiego przeciwdowodu nie przedłożył. Co więcej jak wynika z jego twierdzeń i dołączonych na etapie postępowania sądowego dokumentów jego działania zmierzające do weryfikacji protokołu Komisji w zakresie daty wystąpienia zjawiska suszy nie przyniosły rezultatu. Jak wnika wprost z dołączonego do akt pisma Komisji ds. szacowania strat przy Urzędzie miejskim w O. z [...] r., stanowiącego odpowiedź na żądanie skarżącego o zmianę protokołu nr [...] polegającej na zmianie daty wystąpienia klęski z [...] r. na dzień [...] r. Komisja podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko w tej sprawie i wskazała, że zmiana daty zgodnie z sugestiami skarżącego mogłaby rodzić podejrzenia, iż korekta protokołu dokonana jest w celu uzyskania korzyści majątkowej. Komisja zwróciła również uwagę, że skarżący w przypadku braku akceptacji odnoście zapisów zawartych w protokole mógł odmówić jego podpisania, czego nie uczynił, co oznacza, ze przyjął zawarte w nim zapisy i ustalenia. Z przedmiotowego pisma wynika również, iż jest to kolejne pismo skarżącego w tej samej sprawie (pismo k. [...] akt sądowych).

Dla porządku tylko zauważyć należy, że skarżący w swojej argumentacji jest niekonsekwentny. Raz bowiem twierdzi, że Komisja mogła stwierdzić stan jedynie na dzień [...] r., kiedy szacowała straty na gruncie raz, że powinna być to data [...] r., a jak wynika z ww. pism Komisji z [...] r., w ocenie skarżącego, właściwa data to jednak [...] r. Oczywistym jest, że szacowanie szkód ma miejsce zasadnicze post factum danego zjawiska ewentualnie już w jego trakcie, w przypadku zjawisk długotrwałych.

Zwrócić też uwagę należy, jak trafnie zauważa organ odwoławczy, że dane zawarte w protokole z oszacowania zakresu i wysokości szkód potwierdzili, z upoważnienia Wojewody [...] dwaj przedstawiciele Urzędu Miejskiego, przedstawiciel Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w K. oraz przedstawiciel [...] Izby Rolniczej w L.. Jak zaś stanowi § 5 ust. 7 Komisja składa się co najmniej z 3 osób, w tym 1 przedstawiciela ośrodka doradztwa rolniczego oraz 1 przedstawiciela izby rolniczej, mających wykształcenie wyższe albo średnie w zakresie rolnictwa, ekonomiki rolnictwa lub rybactwa albo co najmniej pięcioletni staż w prowadzeniu gospodarstwa rolnego potwierdzony przez sołtysa, z tym że w przypadku szacowania szkód w budynkach lub budowlach służących do prowadzenia działalności rolniczej co najmniej 1 osoba wchodząca w skład komisji powinna mieć wykształcenie lub doświadczenie zawodowe w zakresie budownictwa.

Protokół został przedłożony właściwemu Wojewodzie i przez niego zatwierdzony.

W ocenie Sądu, skoro w zatwierdzonym przez Wojewodę protokole widnieje data [...] r., jako data wystąpienia szkód, a protokół nie został podważony żadnym przeciwdowodem, to nie można uznać, że szkoda ta powstała później. W tym stanie rzeczy, mając powyższe na względzie zgodzić się należy z organem, o czym już po części była mowa, że nie jest on władny dokonywać kontroli ani podważać prawdziwości i słuszności danych zawartych w ww. protokole. Jak zresztą wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1244/18 (CBOSA) organy administracji publicznej weryfikują protokoły jedynie pod kątem poprawności formalnej i nie mają podstaw prawnych do prowadzenia ustaleń pod kątem zgodności oszacowania strat ze stanem faktycznym.

Trafne jest więc stanowisko organu, że w sytuacji, gdy protokół ten nie budzi uzasadnionych wątpliwości, został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki, nie ma podstaw do odmówienia mu wiarygodności.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że organy ARiMR zasadnie przyjęły, że skarżącemu przysługuje pomoc w pomniejszonej wysokości. Jak już wyżej wyjaśniono z przedłożonej przez skarżącego polisy ubezpieczeniowej wynika, że uprawy skarżącego były objęte ubezpieczeniem w okresie od [...] r. Oznacza to, że okres ubezpieczenia wskazany w przedłożonej przez skarżącego polisie nie pokrywa się z datą wystąpienia szkód określoną w protokole. Skoro zatem pomoc w pełnej wysokości przysługuje producentowi rolnemu, który posiada ubezpieczenie w dniu wystąpienia szkody a skarżący takiego ubezpieczenia nie posiadał, uznać należało, że nie spełnił on warunku wynikającego z § 13v ust. 13 rozporządzenia dotyczącego ubezpieczenia. Tym samym zarzuty skarżącego co do wadliwości zaskarżonej decyzji uznać należy za chybione.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem gdyż nie narusza ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy, co w konkluzji uzasadnia oddalenie skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) w całości.

Na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.