Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 864/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej I. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej A. K. sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej A. K. kwotę 597(pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 2 marca 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 9.03.2021 r.) jest przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie z wniosku obywatelki U. A. K. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Jak wynika z akt administracyjnych A. K. (dalej: strona, skarżąca) 18 marca 2020 r. (wpływ do organu administracji) złożyła, za pośrednictwem poczty, w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Wraz z wnioskiem strona złożyła: 4 fotografie, kserokopie paszportu, zaświadczenie z ZUS o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, dowód uiszczenia opłaty skarbowej w kwocie 640 zł, świadectwo ukończenia gimnazjum, zaświadczenie o pobieraniu nauki na [...] Uniwersytecie [...], kserokopię karty pobytu, akt własności lokalu mieszkalnego dotyczący M. K. jako potwierdzenie posiadania zapewnionego miejsca zamieszkania.

Pismem z 10 czerwca 2020 r. Wojewoda Dolnośląski wezwała stronę do osobistego stawiennictwa w dniu 7 lipca 2020 r. celem złożenia oświadczeń oraz przedstawienia ważnego dokumentu podróży, oryginału tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, uzupełnienia formularza wniosku w punktach: A.2,5, zastrzegając, że nieusunięcie ww. braków w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania oraz złożenia odcisków linii papilarnych pod rygorem odmowy wszczęcia postępowania. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony 15 czerwca 2020 r. Wskazane w wezwaniu braki strona uzupełniła 7 lipca 2020 r.

W dniu 7 sierpnia 2020 r. (pismo pełnomocnik strony z dnia 5.08.2020 r. wraz załącznikami) pełnomocnik strony, w wykonaniu wezwania inspektora (porozumiewanie się na odległość), uzupełnił dokumenty w sprawie przesyłając: umowę użyczenia lokalu mieszkalnego od M. K.(1) oraz umowę kupna tego lokalu przez M. K.(1).

Wraz z pismem z 9 września 2020 r. pełnomocnik strony przesłał uzupełnienie wniosku strony w pkt A.2, 5.

W odpowiedzi na pismo Wojewody z dnia 17.07.2020 r. Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie przesłał kopie akt M. K., A. K. i M. K.(1) (wpływ do organu 1.09.2020 r.).

Pismami z 10 września 2020 r. Wojewoda:

- w trybie art. 223 w zw. z art. 207 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, zwrócił się do: Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we Wrocławiu i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim o udzielnie informacji czy wjazd i pobyt strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;

- wezwał stronę, na podstawie art. 50 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej K.p.a.), do dostarczenia następujących dokumentów: aktualnego zameldowanie strony w miejscu pobytu, zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd skarbowy o niezaleganiu w podatkach oraz o wysokości dochodów osiąganych przez stronę w latach 2017-2019, jako potwierdzenie posiadania stabilnego źródła dochodu, zaświadczenia ZUS potwierdzającego zgłoszenie do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego wraz z informacją o przebiegu ubezpieczenia – wskazanie płatnika i podstawy wymiaru składki, oświadczenia strony o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego, potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa dalszego, decyzji pobytowych, wyznaczając 14 dniowy termin, pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie posiadanych dokumentów. Strona uzupełniła wskazane w wezwaniu dokumenty – wpływ do organu administracji 29 września 2020 r.;

- wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania na 10 grudnia 2020 r.

Pismem z 9 grudnia 2020 r. Wojewoda poinformował stronę, że z uwagi na późniejszy termin usunięcia braków formalnych przez członka rodziny strony M. K.(1) i ponowną analizę akt sprawy wszystkich członków rodziny termin zakończenia postępowania wyznaczona na 9 stycznia 2021 r., poinformowano też o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Pismem z 26 stycznia 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 4.02.2021 r.) pełnomocnik strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie w terminie wniosku strony, zarzucając przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa i wnosząc o stwierdzenia takiej przewlekłości, o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni oraz zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych przewlekłości. Pismem z 18 lutego 2021 r. Wojewoda przekazał ponaglenie strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców; o przekazaniu ponaglenia poinformowano pełnomocnika strony.

Pełnomocnik strony pismem z 2 marca 2021 r. (wpływ do organu administracji 9 marca 2021 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie z wniosku strony o udzielnie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, zarzucając naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 9, art. 10§ 1, art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1 i 4, art. 36 i art. 37 § 4 K.p.a. w zw. z art. 210 w zw. z art. 223 w zw. z art. 211 ustawy o cudzoziemcach przez prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy oraz przez niezałatwienie sprawy w terminach i w sposób określony w art. 210 ustawy o cudzoziemcach, a także przez uchybienie obowiązkowi ustosunkowania się do treści ponaglenia przekazanego organowi wyższego stopnia.

Tak formułując zarzuty pełnomocnik strony wniósł o:

- stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania;

- stwierdzenie, że przewlekłość organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

- przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej, a podstawie art. 149 §1 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a), sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.;

- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a;

Zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Po przedstawieniu przebiegu postępowania, zapewnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym Urzędzie przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie, w szczególności dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym kontekście przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Takim okolicznościami faktycznymi usprawiedliwiającymi zwłokę w rozpoznaniu wniosku strony, zdaniem Wojewody, jest właśnie znaczna ilość spraw i braki kadrowe. Z tych powodów uważa, że nie ma podstaw do uznania, iż miała miejsce bezczynność lub przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Wojewoda podkreśla, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. jest tylko jednym z dwóch środków, które może zastosować sąd w związku z bezczynnością organu administracji. Wybór w tym zakresie winien być uwarunkowany celami skargi na bezczynność lub przewlekłość, którymi są zwalczanie bezczynności i przewlekłości, doprowadzenie do zakończenia postępowania oraz zapobieganie bezczynności i przewlekłości w przyszłości. Takie cele realizuje w pierwszej kolejności grzywna, a dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji tych celów nałożenie grzywny nie jest wystarczające suma pieniężna. Jedocześnie organ zastrzegł, że zasądzenie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W niniejszej sprawie, zdaniem Wojewody, uwzględniając wskazane trudności organu administracji, nie ma podstaw ani do nałożenia grzywny, ani do zasądzenia od organu sumy pieniężnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że strona skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wpłynęło do organu administracji w dniu 2.03.2021 r.). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. – uwzględnia skargę

i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.

Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.). W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).

Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).

Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wymaga złożenia osobiście wniosku przez zainteresowanego na przeznaczonym do tego formularzu wraz ze stosownymi załącznikami, w myśl art. 222, art. 223 w związku z art. 202, art. 206 – art. 210 ustawy o cudzoziemcach. Jako, że organ administracji zobowiązany jest stosownie do art. 223 w zw. z art. 207 ustawy o cudzoziemcach do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania. Ponadto stosownie do art. 223 w zw. z art. 210 ustawy o cudzoziemcach postępowanie przed organem pierwszej instancji winno zakończać się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, tj. wpływu wniosku do organu administracji (art. 61 § 3 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 223 w zw. z art. 210 ustawy o cudzoziemcach termin rozpoznania sprawy. Wniosek strony skarżącej winien być, zgodnie z ww. przepisami, rozpoznany w terminie 3 miesięcy od wpływu do organu administracji. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku skarżącej mimo upływu 7 miesięcy od daty złożenia przez stronę wniosku, tj. od 18 marca 2020 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do 9 marca 2021 r.). Wskazany okres 7 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Nie obejmuje też okresów oczekiwania przez Wojewodę na uzupełnienia braków formalnych wniosku (od 10 czerwca do 7 lipca 2020 r.) oraz uzyskanie informacji o stronie w trybie art. 207 ustawy o cudzoziemcach oraz kolejnego uzupełnienia dokumentów w sprawie (od 10 września do 10 października 2020 r.).

W okresie od dnia złożenia wniosku przez stronę organ administracji, jakkolwiek podejmował czynności zmierzające do zakończenia postępowania (wezwanie do uzupełnienia braków wniosku i braku dokumentów oraz wystąpienie o informacje o stronie), to czynności te były podejmowane bez uwzględnienia koncentracji działań, tj. w dużych odstępach czasu, a po uzyskaniu stosownych informacji oraz uzupełnieniu braków wniosku przez stronę, to jest od 11 października 2020 r. nie podejmował już w sprawie żadnych czynności. Przez 2 miesięcy organ administracji nie podjął żadnej czynności w sprawie, mimo że strona uzupełniła braki wniosku i przez kolejne 5 miesięcy nie podejmował żadnych czynności mimo, że posiadał informacje o stronie postępowania oraz wszystkie dokumenty, o których uzupełnienie wzywał. Wojewoda nie dotrzymał też wyznaczonych przez siebie terminów zakończenia postępowania pierwszy na 10 grudnia 2020 r. i kolejny na 9 stycznia 2021 r. Przedłużając termin zakończenia postępowania do 9 stycznia 2021 r. wskazał jedynie, że jest to spowodowane późniejszym terminem usunięcia braków przez członka rodziny M. K.(1), nie wskazując jakich braków to dotyczy. Nie potwierdzają tych okoliczności akta administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku M. K.(1). Z akt tych wynika, że braki wniosku M. K.(1) uzupełnił 29 września 2020 r. zatem możliwe było dochowanie terminy rozpoznania sprawy z wniosku A. K. do 10 grudnia 2020 r. Ponadto Wojewoda, mimo upływu terminu zakończenia postępowania, wyznaczonego na 9 stycznia 2021 r., nie wyznaczył nowego terminu, ani nie wskazał przyczyn zwłoki. Ponaglenie, wniesione przez stronę po upływie ostatniego z wyznawczych terminów, Wojewoda przekazał do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, także z opóźnieniem (tj. po 23, a nie jak to wynika z art. 37 § 4 K.p.a. w terminie 7 dni). Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku strony przez 7 miesięcy i w tym okresie nie podejmował żadnych czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania, należy stwierdzić, że naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji prowadził postępowanie z wniosku Strony w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie pojął żadnych czynności przez 7 miesięcy mimo posiadania wszystkich wskazanych w wezwaniach dowodów, a także informacji o stronie uzyskanych w trybie art. 207 ustawy o cudzoziemcach. W okresie tym w istocie Wojewoda ignorował stronę, a wskazana przyczyna przedłużenia postępowania nie znalazła potwierdzenia w materiale dowodowym. Jakkolwiek w początkowej fazie postępowania czynności zmierzające do zakończenia postępowania były podejmowane, to podejmowano je nie uwzględniając zasady koncentracji podejmowanych w postępowaniu administracyjnym działań. Czynności podejmowano w dużych odstępach czasu od daty uzupełnienia braków wniosku, a po uzyskaniu informacji o stronie w trybie art. 207 ustawy o cudzoziemcach nie podejmowano przez kolejne 5 miesięcy żadnych czynności w sprawie. Okoliczności tej nie można zatem ocenić inaczej jak opieszałego, nieuzasadnionego okolicznościami faktycznymi czy prawnymi sprawy, działania organu. Istnieją zatem przesłanki do przyjęcia, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Także ponaglenie strony przekazano ze znacznym opóźnieniem (po 23 dniach). Sąd nie ma zatem wątpliwości, że organ administracji w sposób znaczny, niezaprzeczalny i bez uzasadnionej przyczyny naruszył wszelkie terminu rozpoznania wniosku strony, to znaczy w sposób rażący naruszył prawo strony skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz zasady postępowania, w tym zasadę szybkości postępowania, zasadę zaufania, zasadę informowania, a także prawo do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (ponaglenie).

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od niemal 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Na wniosek skarżącej Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 500 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, w szczególności monitorowania spraw w których, po uzupełnieniu braków zgodnie z wezwaniem, możliwe jest zakończenia postępowania z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje skarżącej trudności i krzywdy związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku i ignorowaniem strony w toku postępowania mimo uzupełniania wskazanych w wezwaniach braków wnioski. Ignorowanie Strony łącznie przez okres 7 miesięcy od złożenie wniosku niewątpliwe wywoływało u skarżącej stres spowodowany niepewnością zarówno co do prawidłowości złożonego wniosku, jak i dalszego zamieszkiwania i pracy na terytorium Polski. W ocenie Sądu, jednak zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 K.p.a. realiach sprawy jest zbyt wygórowane.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).