Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 161/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Grażyna Danielec (spr.) WSA Ewa Rynczak Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi R. Ś. i S. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...], znak: [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o odmowie wymeldowania Ł. F. z miejsca pobytu stałego, z budynku nr [...] w miejscowości P.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż postępowanie administracyjne o wymeldowanie z pobytu stałego Ł. F. z budynku nr [...] w P., wszczęto na wniosek S. W. i R. Ś. Ustalając stan faktyczny sprawy organ stwierdził, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że Ł. F. zamieszkiwał w budynku nr [...] w P. do dnia 22 września 2006 roku tj. do dnia ostatniego pożaru, ponieważ wymieniony budynek uległ czterokrotnemu podpaleniu. Organ wskazał także, iż Ł. F., swoją część domu chce odremontować, aby móc w nim zamieszkać. Realizację powyższego planu uniemożliwiają mu wnioskodawczynie, które wystąpiły do Zakładu Gazowniczego o odłączenie dopływu gazu do domu. Organ wskazał także, iż zamieszkiwanie Ł. F. w domu w P. do ostatniego pożaru, potwierdza jego matka A. F. oraz brat M. F. Dodatkowo podkreślone zostało, iż powyższa okoliczność wynika z zaświadczenia wydanego przez Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej z dnia 04 października 2006r.. Tym samym w opinii organu opuszczenie przedmiotowego budynku w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie nastąpiło dobrowolnie, lecz spowodowane było pożarem. Dodatkowo wskazał organ, że dom nr [...] w P. po ostatnim pożarze, nie nadaje się do zamieszkania z uwagi na zły stan techniczny.

Od powyższej decyzji odwołały się wnioskodawczynie: R. Ś. i S. W. Skarżące wniosły o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wymeldowaniu Ł. F. z budynku nr [...] położonego w miejscowości P. lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżące zarzuciły organowi l instancji błędne ustalenie stanu faktycznego, fragmentaryczną ocenę materiału dowodowego oraz nieprawidłowe i lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co w ich ocenie powoduje, że przedmiotowa decyzja narusza prawo. Skarżące nie zaprzeczyły, że przyczyną opuszczenia budynku nr [...] w P., we wrześniu 2006r., przez Ł. F. było zaczadzenie w wyniku pożaru domu, a następnie pobyt w szpitalu. Niemniej jednak fakt, iż po opuszczeniu szpitala Ł. F. nie wrócił pod wskazany adres i zamieszkał u swojej matki w K., w ocenie skarżących, świadczy to o opuszczeniu miejsca pobytu stałego. Stwierdziły także, iż w ich opinii Ł. F. nie zamierza mieszkać w budynku nr [...] w P. (świadczy o tym m.in. niepodjęcie prac adaptacyjnych w zajmowanej części budynku celem przystosowania jej do zamieszkania), chce tylko sprzedać należącą do niego część nieruchomości. Skarżące przedstawiły także swoją analizę i ocenę materiału dowodowego, zarzucając organowi I instancji niezgodne z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz podniosły kwestię niedopełnienia przez Ł. F. obowiązku meldunkowego w miejscu pobytu czasowego.

Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...].

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do treści art. 25 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Dodatkowo, wskazał Wojewoda, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przez opuszczenie miejsca pobytu stałego należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Nieobecność osoby w lokalu spowodowana koniecznością jego opuszczenia na skutek zniszczenia pożarem - w ocenie sądu - takim opuszczeniem nie jest. Organ odwoławczy podkreślił zatem, iż stan obiektywnego "nieprzebywania" nie jest jeszcze dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu. W przedmiotowej sprawie podkreśla Wojewoda nie miało miejsca opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem wyżej wymieniona osoba nie opuściła budynku położonego w miejscowości P. [...], gm. L., w sposób dobrowolny i trwały.

Dodatkowo wskazuje organ Ł. F., w oświadczeniu złożonym do protokołu w dniu 15 maja 2007r. oraz w piśmie z dnia 14 maja 2007r. skierowanym do organu I instancji potwierdził, że od czasu ostatniego pożaru - wrzesień 2006r. - nie mieszka w budynku nr [...] w P., ale zaznaczył, że opuszczenie miejsca pobytu stałego było koniecznością, ze względu na zniszczenie domu. Wymieniony oświadczył, że chce wrócić do przedmiotowego budynku i ponownie zamieszkać w swojej części domu, ale brak zgody R. Ś. i S. W., współwłaścicielek nieruchomości, na podłączenie w budynku prądu i gazu oraz zawisła przed sądem sprawa o podział majątku, są przyczyną przesunięcia terminu rozpoczęcia remontu budynku.

Wojewoda stwierdził zatem, iż organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, a następnie, mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych, iż opuszczenie przez osobę lokalu na skutek zniszczenia pożarem, nie może być uznane za opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, słusznie orzekł o odmowie wymeldowania. Tym samym organ II instancji nie stwierdził naruszenia przepisu art. 107 § 3 - kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił także, iż pomiędzy skarżącymi a ich bratankiem, Ł. F., trwa spór o nieruchomość położoną w miejscowości P. [...], gm. L. Dlatego zdaniem organu dopiero jeżeli, w wyniku postępowania sądowego, zostanie ustanowiony nowy właściciel budynku, to będzie on mógł żądać usunięcia z lokalu osoby, która nie posiada do niego uprawnień. Jednakże rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie jest możliwe w postępowaniu meldunkowym i nie może być podstawą stosowania przepisu art. 15 ust. 2 w/w ustawy. Organ zauważył zatem, iż stosowanie tego przepisu nie może zastępować kompetencji sądów powszechnych orzekających w sprawach dot. roszczeń majątkowych lub pokrewnych. Przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych są przepisami porządkowymi na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, w tym także majątkowych. Przepisy te nie mogą też posłużyć pozostałym współwłaścicielom do odzyskania spornego lokalu, czy do wyprowadzenia z niego niepożądanej osoby. Wojewoda podkreślił zatem, że instytucja "wymeldowania" nie jest środkiem eksmisyjnym, ani też nie może służyć do załatwiania spornych spraw rodzinnych. Do rozstrzygania powyższych spraw nie są właściwe organy meldunkowe, lecz sądy powszechne. Wymeldować można osobę wówczas, gdy całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal i nie ma do niego dostępu.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniosły R. Ś. i S. W. zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 15 ust. 2, art. 8 ust. 1 i art. 10 ust. 1 w/w ustawy - poprzez odmówienie wymeldowania Ł. F. z budynku nr [...] w P. Zdaniem skarżących organ błędnie określił nie tylko podstawę prawną ale przyjął ją w oderwaniu od przesłanek charakteryzujących pobyt Ł. F. w przedmiotowym budynku, który pozwala na dalsze trwania administracyjnego stosunku zameldowania - stanowiące konsekwencję braku, względnie całkowicie błędnej i li-tylko wyrywkowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającej na dokonaniu oceny zaskarżonej decyzji Wójta Gminy. Ocena ta podkreśliły skarżące została dokonania nie w zakresie podniesionych przez nie zarzutów w odwołaniu, lecz tylko w zakresie prawidłowości wnioskowania przez Wójta z wybranej przez organ I instancji części materiału dowodowego w sprawie. Skarżące podniosły także zarzut naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 kpa, art. 12 § 1 kpa i szczególnie art. 77 kpa, poprzez brak wnikliwego rozpoznania całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia niejasności i wątpliwości, które rodzą się, szczególnie w aspekcie istotnej dla sprawy materialnoprawnej przesłanki "zamiaru stałego przebywania" w budynku nr [...] w P. przez Ł. F., a także w zasadzie nieustosunkowanie się do podniesionych przez skarżące zarzutów. W skardze wskazano także na naruszenie przepisów art. 107 § 3 kpa w związku z art. 140 kpa, poprzez wypływające w konsekwencji z wyżej podniesionych zarzutów braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji polegające się na skupieniu się jedynie na deklaracji Wójta Gminy i nie omówieniu każdego z dowodów zebranych w sprawie i określenia jaką okoliczność tenże potwierdza.

Skarżące wniosły zatem na podstawie art. 145 ust. 1 pkt, 1 lit. a i c ppsa o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wymeldowaniu M. F. z pobytu stałego w budynku nr [...], położonego w P. lub na podstawie art. 145 ust. l pkt. 1 lit. a i c ppsa uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję nie stwierdził takich wad czy uchybień w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, a wobec tego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności podkreślić, iż kwestia wymeldowania została unormowana w rozdziale 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie art. 15 ust. 2 w/w ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i trwającego ponad 3 miesiące, oraz nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie jest więc potwierdzeniem określonego faktu. Przesłanki wskazane w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jedynie umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Okoliczność utraty uprawnień do przebywania w danym lokalu mieszkalnym dopiero w powiązaniu z wyprowadzeniem się z tego lokalu potwierdza fakt opuszczenia mieszkania, co skutkuje wymeldowaniem z danego lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005r., II OSK 322/05).

W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w lokalu (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, niepubl., wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002r., sygn. akt SA/Sz 1278/00, niepubl.). W przedmiotowej sprawie Ł. F., co jednoznacznie wynika z jego oświadczenia i jego brata ma wolę zamieszkania w przedmiotowym lokalu ale nie ma fizycznych możliwości zrealizowania swojego zamiaru. Skarżące nie wykazały przekonywująco dla sądu, iż Ł. F. nie ma zamiaru powrotu do budynku w [...] w P. Dodatkowo z zeznań niezależnych świadków wynika, iż przebywa on po kilka razy w miesiącu na terenie posesji. Za brakiem woli opuszczenia owego lokalu stanowią starania Ł. F. o ponowne przyłączenie gazu i projekty remontowe. Zeznania skarżących w tym świetle o zamiarze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości budzą zastrzeżenia sądu. Wskazać także należy, iż nienormowana pozostaje sytuacja prawna domu w P. co także utrudnia Ł. F. rozpoczęcie prac remontowych i adaptacje budynku na cele mieszkalne.

Nie został także spełniony drugi warunek wynikający z powołanych przepisów, mianowicie przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu. Dobrowolnym opuszczeniem lokalu nie jest bowiem takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszania do opuszczenia lokalu jest oczywisty, jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000r., V SA 108/00, LEX nr 49954; wyrok NSA z 21 marca 2001r.,V SA 2950/00, LEX nr 80643). Należy podkreślić, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce. Nie budzi w niniejszej sprawie żadnego zastrzeżenia fakt, iż opuszczenie lokalu przez Ł. F. nie miało cech dobrowolności, było wynikiem pożaru. Nie miał on zatem woli przeniesienia swojego centrum życiowego w inne miejsce, ale został zmuszony do tego poprzez niezależne od niego okoliczności. Odnośnie zarzutu ze strony skarżących braku działania ze strony Ł. F. ochrony jego praw na drodze prawnej, to wskazać należy, iż same skarżące zeznały, iż toczy się w sądzie sprawa o uregulowania stanu prawnego powyższej nieruchomości. Dodatkowo nie można odmówić działaniu skarżących celowości w uniemożliwieniu Ł. F. zamieszkania w lokalu, którego jest współwłaścicielem.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające organu I instancji zostało przeprowadzone w sposób nie uchybiający zasadom postępowania administracyjnego i sprawa została w sposób prawidłowy wyjaśniona, a podnoszone w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji na mocy art. 151 ppsa.