Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1154/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 9  a, 129
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Beata Łomnicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi B.K. i J.W. na decyzję Wojewody [....] z dnia 3 sierpnia 2016 r., znak: [....] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 29 lutego 2016r. znak: [....] działając na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., póz. 23), art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., póz. 1774 ze zm.) – odmówił J.W. , B.K. i innym...., ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela [....] . kat. [....] o pow. 0,3117 ha. objętą wykazem hipotecznym Iwh [....] stanowiącą uprzednio własność W. z [....] wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955 r., nr [....] sprostowanym orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 1960r.,nr [....] .

Uzasadniając swoje stanowisko Prezydent Miasta K. wskazał, że J.W. w piśmie z dnia 12 grudnia 2011 r. powołując się na decyzję z dnia 22 listopada 2011 r., nr [....] o odmowie zwrotu działki nr [....] wywłaszczonej na cele budowy cmentarza w G. , wniosła o wypłatę odszkodowania lub przyznanie nieruchomości zamiennej w związku z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomości. Następnie w piśmie złożonym w dniu 13 lutego 2012 r. J.W. i inni...., wnieśli o przyznanie nieruchomości zamiennej lub wypłatę odszkodowania za parcele: [....] . kat. [....] , [....] . kat. [....] i kat. [....] wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 7 listopada 1951 r., nr [....] oraz parcelę 1. kat. [....] wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955 r., nr [....] (sprawa prowadzona pod sygn. [....] ). W wyniku rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za parcelę 1. kat. [....] o pow. 0,3117 ha. decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 17 maja 2013 r., nr [....] odmówiono ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość objętą wykazem hipotecznym Iwh [....] , stanowiącą uprzednio własność W. z S. wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955 r., nr [....] , sprostowanym orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 1960 r., nr [....] . Wojewoda [....] decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [....] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 17 maja 2013 r., nr [....] . Organ odwoławczy podzielił stanowisko przedstawione przez organ I instancji. W związku ze złożoną skargą na ww. decyzję z dnia 30 kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Wojewoda [....] postanowieniem z dnia 06 czerwca 2014 r., nr [....] wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji Wojewody [....] z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [....] do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.K. i J.W. na w.w. decyzję Wojewody [....] z dnia 30 kwietnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 22 sierpnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Kr 898/14) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ustalił, że orzeczeniem z dnia 5 grudnia 1955 r., nr [....] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. działając na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, póz. 31) orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy Miasta [....] nieruchomości położonych w K. w gm. kat. [....] , w tym nieruchomości oznaczonej jako parcela 1. kat. [....] o pow. 0.3217 ha. obj. Iwh [....] stanowiącej własność W. z S. Orzeczenie stało się ostateczne z dniem 5 stycznia 1956 r. Natomiast orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 1960 r., nr [....] Prezydium Rady Narodowej m. K. sprostowało orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955 r., nr [....] , w ten sposób, że wywłaszczeniem objęta została część nieruchomości objętej Iwh [....] oznaczonej jako parcela 1. kat. [....] tj. parcela 1. kat. [....] o pow. 0,3117 ha, a nie jak podano w punkcie 14 ww. orzeczenia o wywłaszczeniu. Powyższe orzeczenie stało się ostateczne z dniem 5 czerwca 1960 r.

Zgodnie z treścią zamkniętego wykazu hipotecznego Iwh [....] parcela 1. kat. [....] o pow. 0,3917 ha. została odłączona i przeniesiona do księgi wieczystej [....]. Wpis ujawniony na karcie B wskazuje, iż w chwili wywłaszczenia właścicielem ww. nieruchomości była W. z S. na podstawie kontraktu darowizny z dnia [....] 1912 r., [....] oraz kontraktu kupna sprzedaży z dnia [....] 1928 r., L.Rep [....] . Zgodnie z kartą C na wniosek z dnia 28 października 1955r., kw [....] oraz w myśl art. 18 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. ujawniono ostrzeżenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie części działki [....] . kat. [....] o pow. 0,3217 ha. na rzecz Skarbu Państwa w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Budowy Miasta [....] . Zgodnie z wykazem zmian gruntowych dla parceli 1. kat. [....] b. gm. kat. [....] , 1. ks. rób. [....] z 1997 r. ww. parcela 1. kat. [....] zmieniła powierzchnię z 0,3917 ha. na 0,3117 ha. Jak wynika z wpisów ujawnionych w księdze wieczystej [....] , na wniosek z 8 października 1997 r., dzkw [....] , parcela 1. kat. [....] o pow. 0,3117 ha. została odłączona do księgi wieczystej [....] , prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa na podstawie m.in. orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 5 grudnia 1955 r., nr [....] sprostowanego orzeczeniem z 22 kwietnia 1960 r. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych nr ks. rób [....] parcela 1. kat. [....] o pow. 0,3117 ha. gm. kat. [....] weszła wraz z innymi w skład działki ewidencyjnej nr [....] o pow. 22,2251 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] . Aktualnie parcela 1. kat. [....] wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [....] o pow. 22,1940 ha. obr. [....] jedn. ewid. [....] , uregulowanej w księdze wieczystej [....] (zgodnie z ewidencją gruntów i budynków). Jak wynika z wpisów ujawnionych w księdze wieczystej [....] działka nr [....] stanowi własność Gminy Miejskiej K. na podstawie decyzji Wojewody [....] z 15 stycznia 1992 r., nr [....] .

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 17 marca 1982 r. [....] spadek po zmarłej W.C. nabyły dzieci: P.C. , F.S. i J.M. po 1/3 cz. każde. W postanowieniu z 12 maja 1983 r. [....] Sąd Rejonowy dla [....] w K. stwierdził, iż spadek po P.C. na podstawie ustawy nabyli wprost: żona W.C. w 2/6 cz. oraz dzieci M.C. , W.C. , L.C. i D.P. po 1/6 cz. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 7 listopada 1996 r. [....] spadek po F.S. na podstawie ustawy wprost nabyli: siostra spadkodawcy J.M. z domu C. w 4/8 cz. oraz w miejsce zmarłego brata spadkodawczyni P.C. jego dzieci: D.P. , L.C. , M.C. i W.C. po 1/8 cz. w stosunku do całości spadku. Postanowieniem z 1 grudnia 1995 r. (sygn. akt I Ns 742/95/N) Sąd Rejonowy dla [....] w K. stwierdził, iż spadek po J.M. na podstawie ustawy wprost nabyły dzieci: B.K. , J.W. i W.M. po 1/3 cz., spadek po W.M. nabyły wprost na podstawie ustawy siostry B.K. i J.W. po 1/2 cz. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 27 lutego 1997 r. (sygn. akt I Ns ....) spadek po W.C. na podstawie ustawy wprost nabyli: matka W.C. w 9/24 cz. oraz rodzeństwo L.C. , M.C. i D.P. każde po 5/24 cz. Jak wynika z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [....] 2012 r. [....] spadek po L.C. , s. P. i W. na podstawie ustawy wprost nabyła córka M.C. w całości. Zgodnie zaś z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [....] 2015 r. [....] spadek po zmarłej W.C. , c. [....] , na podstawie ustawy wprost nabyli: syn M.C. , córka D.P. oraz wnuczka M.C. każda z ww. osób po 1/3 cz.

Przechodząc do argumentacji prawnej, organ I instancji powołując się na art. 30 § 4 K.p.a. wskazał, że prawa strony w nin. postępowaniu przysługują: J.W. , B.K. , D.P. , M.C. i M.C. Doręczenie właścicielom orzeczenia z dnia [....] 1955r. nastąpiło na drodze obwieszczenia zgodnie z treścią dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952, Nr 4, poz. 31 ze zm.). Ujawnienie zmian w księdze wieczystej na podstawie orzeczenia z dnia [....] 1955r. nr [....] następowało w różnym czasie, a odnośnie parceli 1. Kat. [....] nastąpiło w 1997r. Orzeczenia o odszkodowaniu za nieruchomości wywłaszczone orzeczeniem z dnia [....] 1955r. były wydawane przed ujawnieniem prawa własności Skarbu Państwa na podstawie ww. orzeczenia. Zebrany materiał dowody wskazuje, że orzeczenie z dnia [....] 1955r. stało się ostateczne w dniu 5 stycznia 1956r. Organ I instancji wskazał, że w sprawie ma zastosowanie dekret z 26 kwietnia 1949r., który co prawda utracił moc prawną, lecz nadal ma zastosowanie do ustalenia skutków zdarzeń zaistniałych w czasie jego obowiązywania. Powołując się na art. 10 ust. 1 i art. 39 ww. dekretu Prezydent M. K. podał, że skoro orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955r. nr [....] stało się ostateczne z dniem 5 stycznia 1956r. to od tej daty należy liczyć trzyletni termin do złożenia przez uprawnioną osobę wniosku o odszkodowanie. Skoro zatem w nin. sprawie termin do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania upłynął z dniem 5 stycznia 1959r. a w sprawie nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia, to nie zostały spełnione przesłanki warunkujące ustalenie odszkodowania za parcelę 1. Kat [....] . Organ dodał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do odszukania dokumentów wskazujących na złożenie przez poprzedniego właściciela tj. W. z S. lub wykonawcę narodowych planów gospodarczych (Dyrekcję Budowy Miasta [....] w K. ) wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę, brak dokumentów wskazujących na ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość w formie pieniężnej albo w postaci nieruchomości zamiennej.

Wojewoda [....] , po rozpatrzeniu odwołania J.W. od ww. decyzji, decyzją z 3 sierpnia 2016r. znak: [....] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity - Dz. U. 2015 r., poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 29 lutego 2016 r.

Wojewoda [....] uznał, że organ I instancji słusznie oparł swoje rozstrzygnięcie na regulacji art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazując, iż w przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w oparciu o które nastąpiło wywłaszczenie ww. nieruchomości, a które przewidywały również trzyletni okres na złożenie wniosku przez zainteresowane osoby o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tego tytułu pod rygorem przedawnienia roszczenia odszkodowawczego. Zgodnie przepisami przejściowymi kolejnych regulacji prawnych dotyczących wywłaszczania nieruchomości i wypłaty z tego tytułu odszkodowań, trzyletni okres przedawnienia roszczenia odszkodowawczego (liczony od daty ostateczności orzeczenia wywłaszczeniowego) obowiązywał również w odniesieniu do poprzedniego właściciela ww. nieruchomości, natomiast przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazało, iż żadna z uprawnionych stron postępowania wywłaszczeniowego nie złożyła stosownego wniosku w tym zakresie w ustawowym terminie, a zatem zasadnym było orzeczenie o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości.

Organ przypomniał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela 1. kat. [....] o pow. 0,3117 ha, objętą wykazem hipotecznym Iwh [....] , stanowiącą uprzednio własność W. z S. , wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium WRN w K. z dnia 5 grudnia 1955 r. nr [....] , sprostowanym orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 1960 r. nr [....] na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ( Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 31 z 1952). Podał, że orzeczeniem Prezydium WRN w K. z dnia 5 grudnia 1955 r., sprostowanym orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 1960 r. - wydanym na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa szereg nieruchomości położonych w gminie katastralnej K. , w tym nieruchomość oznaczoną jako parcela 1. kat. [....] o pow. 0,3117 ha obj. Lwh [....] stanowiącą własność W. z S. Orzeczenie powyższe stwierdza, iż wywłaszczenie nieruchomości polegało na odjęciu właścicielom prawa własności z dniem zgłoszenia przez Dyrekcję Budowy Miasta [....] wniosku wywłaszczeniowego, tj. z dniem 27 września 1955 r. oraz zawiera pouczenie, że ustalenie odszkodowania nastąpi na wniosek przynajmniej jednej ze stron w oddzielnym orzeczeniu.

W myśl ww. dekretu z 26 kwietnia 1949 r. istniała całkowita rozdzielność orzeczenia o wywłaszczeniu od orzeczenia ustalającego odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości. Obowiązek odszkodowawczy ciążył na tym podmiocie, na którego wniosek orzeczono wywłaszczenie. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 omawianego dekretu roszczenia odszkodowawcze przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Wojewoda [....] wskazał, że pomimo podjętych w toku postępowania wyjaśniającego szeroko zakrojonych czynności wyjaśniających nie odnaleziono dokumentów świadczących o tym, aby W. z S. lub wykonawca narodowych planów gospodarczych złożyli - w czasie trwania ustanowionego ówczesnymi przepisami trzyletniego okresu biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego - wniosek o wydanie orzeczenia ustalającego odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Brak jest także dokumentów wskazujących na istnienie sporu co do tytułu własności wywłaszczonej parceli oraz dokumentów wskazujących na ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w formie pieniężnej lub w formie nieruchomości zamiennej. Nie odnaleziono także wniosku z dnia [....] października 1955 r. Dzkw [....] stanowiącego podstawę wpisu w wykazie hipotecznym Iwh [....].

Reasumując Wojewoda [....] wskazał, że roszczenie odszkodowawcze za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955 r. nr [....] , sprostowanym orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 1960 r. nr [....] - ostatecznym w toku instancji przedawniło się z dniem 5 stycznia 1959 r.

Odnosząc się jednocześnie, do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. z 29 lutego 2016r., dotyczących braku powiadomienia W.C. o postępowaniu wywłaszczeniowym organ II instancji wskazał, iż kwestia prawidłowości doręczenia orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955 r. nr [....] , sprostowanego orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 1960 r. nr [....] o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości nie może być przedmiotem rozpoznania w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym ustalenia i wypłaty odszkodowania za w.w. wywłaszczoną parcelę, bowiem w takim postępowaniu nie jest dokonywane badanie prawidłowości wydania orzeczenia wywłaszczeniowego.

Skargę na decyzję Wojewody [....] z 3 sierpnia 2016r. złożyła J.W.i B.K. wnoszą o uchylenie decyzji organu I i II instancji. W uzasadnieniu Skarżące podały, że nikt z ich rodziny nie otrzymał odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość objętą nin. postępowaniem. Wskazały również, że część osób, którym wywłaszczono nieruchomości orzeczeniem z dnia 5 grudnia 1955r. otrzymały odszkodowania na mocy decyzji wydanej w 1975r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] v wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym przez organy obydwu instancji w zakresie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy i mających zastosowanie przepisów prawa są w ocenie sądu prawidłowe.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że celem skarżących jest uzyskanie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 5 grudnia 1955 r. Jest poza sporem, iż podstawę prawną tego aktu ekspropriacji stanowiły przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 Nr 4, poz. 25). Stosowanie do treści art. 33 dekretu ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość następowało na wniosek każdej ze stron. Natomiast w art. 39 tego dekretu wskazano, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Istota sporu sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zgodne z prawem jest ustalenie organów, że roszczenie odszkodowawcze za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955 r., wobec niezłożenia wniosku o ustalenie odszkodowania, przedawniło się z dniem 5 stycznia 1959 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, aby kiedykolwiek doszło do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte pismem z dnia 13 lutego 2012r. w którym J.W. , B.K. i inni....., wnieśli o przyznanie nieruchomości zamiennej lub wypłatę odszkodowania za parcele l. kat [....] , l. kat. [....] i l. kat. [....] wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 7 listopada 1951r. oraz parcelę l. kat. [....] wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955r. nr. [....] . Uznać więc należało, ze organy badały materię odszkodowania w oparciu o właściwy akt prawny.

Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach archiwalnych opisanych sygn. [....] , sygn. [....] i sygn. [....] , których uwierzytelnione kopie dołączono do akt sprawy ustalono, iż orzeczeniem z dnia 5 grudnia 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydanym na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy Miasta [....] nieruchomości położonych w K. w gm. kat. [....] , w tym nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [....] o pow. 0,3217 ha obj. Iwh [....] stanowiącej własność W. z S. Jak wynika z uzasadnienia ww. orzeczenia wywłaszczenie nieruchomości polegało na odjęciu z dniem [....] września 1955 r. tj. z dniem zgłoszenia przez Dyrekcję Budowy Miasta [....] wniosku wywłaszczeniowego, prawa własności objętych tym orzeczeniem nieruchomości. Adnotacja urzędowa na dokumencie wskazuje, iż ww. orzeczenie stało się ostateczne z dniem 5 stycznia 1956 r. Natomiast orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 1960 r., nr [....] Prezydium Rady Narodowej M. K. sprostowało orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 5 grudnia 1955 r., nr [....] , w ten sposób, iż wywłaszczeniem objęta została część nieruchomości objętej Iwh [....] oznaczonej jako parcela 1 kat. [....] tj. parcela 1. kat. [....] o pow. 0,3117 ha, a nie jak podano w pkt. 14 w.w. orzeczenia o wywłaszczeniu. Orzeczenie stało się prawomocne z dniem 5 czerwca 1960r. W orzeczeniu o wywłaszczeniu zaznaczono jednocześnie, iż kwestia dotycząca odszkodowań będzie przedmiotem osobnych orzeczeń o odszkodowaniu, ponadto zawarto pouczenie o terminie i trybie złożenia od niego odwołania. Orzeczenie o wywłaszczeniu wywieszone zostało w formie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (i stało się według organów ostateczne z dniem 5 stycznia 1956r.).

Przystępując do rozważań przypomnieć należy, iż przedmiotowa sprawa była już poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 22 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 898/14 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [....] z 30 kwietnia 2014 r. jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na Sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98).

W ww. wyroku WSA z 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 898/14 Sąd stwierdził, że na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów nie można ponad wszelką wątpliwość przyjąć, iż orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 5 grudnia 1955 r., na podstawie którego wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa przedmiotową parcelę jest orzeczeniem ostatecznym, a zatem, że roszczenia odszkodowawcze uległy przedawnieniu. W ocenie Sądu obowiązkiem organu było poczynić pełne ustalenia na okoliczność sprawy. W uzasadnieniu wyroku z 22 sierpnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że w piśmie z 29 października 1997 r. J.W. domagała się, że "gdyby się okazało, że odszkodowanie nie zostało wypłacone (...) uregulowania należności". Oznacza to, że w dacie złożenia wniosku skarżąca nie wiedziała, czy odszkodowanie zostało wypłacone. Dlatego też dokonanie ustalenia, że osoba wywłaszczona nie złożyła wniosku o ustalenie odszkodowania, na podstawie oświadczenia złożonego przez niektóre strony postępowania, w następstwie wezwania organu, które sugerowało, że wniosek nie został złożony, było wadliwe. Nadto, zdaniem Sądu organ winien w poczet materiału dowodowego dołączyć całe akta postępowania [....] i [....] . Analiza tych akt była niezbędna, ponieważ wniosek o ustalenie odszkodowania mógł być złożony przez Dyrekcję Budowy Miasta [....] . Zdaniem Sądu należało również ustalić, czy wraz z wnioskiem o wpisanie ostrzeżenia o wszczęciu postepowania wywłaszczeniowego, do zbioru dokumentów księgi wieczystej, nie złożone zostały dokumenty mogące mieć istotne znaczenie w sprawie. Ważne dokumenty mogły również znajdować się w aktach sprawy, w której wydana została decyzja odszkodowawcza z dnia 30 listopada 1975 r. przedłożona przez skarżącą, a będącą wynikiem decyzji wywłaszczeniowej z dnia 5 grudnia 1955r. którą wywłaszczono przedmiotową nieruchomość. Zaniechania organu o tyle mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, że ustalenie, iż wniosek o ustalenie odszkodowania był złożony przez którąkolwiek ze stron, powodowałby, że sprawę należałoby kontynuować, a roszczenie o odszkodowanie nie uległoby przedawnieniu.

Kwestią kluczową w rozpoznawanej sprawie było zatem ustalenie, czy decyzja z 5 grudnia 1955 r., na mocy której dokonano wywłaszczenia parceli l. kat. [....] uzyskała przymiot ostateczności w stosunku do poprzedników prawnych skarżących, a zatem czy roszczenia odszkodowawcze skarżących uległy przedawnieniu. Przedawnienie jest takim terminem, który ogranicza pod względem czasowym możliwość dochodzenia roszczenia majątkowego. Skutkiem jego upływu jest niemożność jego dochodzenia roszczenia, to jest domagania się od innego podmiotu prawa określonego działania lub zaniechania. Roszczenie odszkodowawcze związane z wywłaszczeniem nieruchomości ma charakter cywilnoprawny i jego zaspokojenia można żądać tylko do czasu gdy nie nastąpi jego spełnienie albo uprzednio przedawnienie roszczenia. Prawo do żądania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może zostać zatem zniweczone przez upływ czasu. Roszczenie jako prawnie gwarantowana możność żądania oznaczonego zachowania istnieje, choć przestaje być wymagalne. Przedawnione roszczenie nie wygasa, tylko zmienia się w tzw. zobowiązanie niezupełne, którego cechą jest niemożność jego przymusowej realizacji.

W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie organy obu instancji Rozpoznając sprawę ponownie, organy administracji obydwu instancji w ślad za wytycznymi Sądu, dokonały ponownej kwerendy akt i ustaliły, że w archiwalnych aktach wywłaszczeniowych brak jest dokumentów i informacji, które wskazywałyby na złożenia odwołania od orzeczenia z dnia 5 grudnia 1955r. oraz potwierdzałyby złożenie wniosku o odszkodowanie. W zbiorze dokumentów księgi wieczystej KW [....] brak jest egzemplarza orzeczenia o wywłaszczeniu z 5 grudnia 1955r. opatrzonego klauzulą ostateczności stanowiącego podstawę ujawnienia własności na rzecz Skarbu Państwa. Pomimo podjętych działań nie odnaleziono również wniosku z 28 października 1955r. Dzkw [....] stanowiącego podstawę wpisu w wykazie Iwh [....] ostrzeżenia o wszczęciu postepowania wywłaszczeniowego względem części parceli 1 kat. [....] o pow. 0,3217 ha. Wraz z wnioskiem o wpisanie ostrzeżenia o wszczęciu postepowania wywłaszczeniowego, do zbioru dokumentów księgi wieczystej, nie złożono dokumentów mogących mieć istotne znaczenie w sprawie. Organy administracji zbadały całość akt postępowania [....] i [....] i ustaliły także, iż wniosek o ustalenie odszkodowania nie został złożony przez Dyrekcję Budowy Miasta [....] .

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 7 k p a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie do jego rozpatrzenia. Tylko na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej może ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) W niniejszej sprawie organy rozpoznające przedmiotową sprawę po raz kolejny podjęły działania mające na celu sprawdzenia pełnej dokumentacji, w tym pozwalającej zasadnie przyjąć, że osoby uprawnione nie wystąpiły w terminie o odszkodowanie za utraconą nieruchomość oznaczoną jako parcela L. [....] , Lwh [....] . Organy wnikliwie zbadały, czy orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 5 grudnia 1955 r. stało się ostateczne, co ma z kolei istotne znaczenie dla stwierdzenia, że roszczenie odszkodowawcze skarżących uległo przedawnieniu w dniu 5 stycznia 1959r. Na marginesie powyższych rozważań dodać należy, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć iż powyższe orzeczenie stało się ostatecznie z dniem 5 czerwca 1960r., to i tak roszczenie o odszkodowanie uległo już przedawnieniu.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, stan faktyczny sprawy został rzetelnie wyjaśniony, a w konsekwencji sprawa została prawidłowo rozstrzygnięta. Nadto w uzasadnieniu skarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji organy czyniąc zadość wymogom normy z art. 107 § 3 K.p.a. wyjaśniły okoliczności wskazujące na potrzebę wydania ww. decyzji, ze wskazaniem norm, które miały zastosowanie w sprawie.

W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny.