Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 131/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3 a)
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 c), art. 152;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi A. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia 18 listopada 2009r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje adwokatowi R. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] ([...] i [...]/100 ) złotych, w tym [...] ([...] i [...]/100) złotych tytułem podatku od towarów i usług /-/Sz. Widłak /-/T.M. Geremek /-/W. Długaszewska


UZASADNIENIE

A. O. wnioskiem z dnia 15 lutego 2008 roku złożyła prośbę o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie [...] zł, na którą składają się: kwota [...] zł tytułem składek na ubezpieczenie społeczne za okres 11/2000, 04-09/2001, kwota [...] zł tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 11/2000-01/2001, 03-09/2001, kwota [...] zł tytułem składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej: FPiFGŚP) za okres 11/2000-01/2001, 03-09/2001, kwota [...] zł tytułem sumy odsetek od należności z tytułu powyższych składek naliczonych na dzień 15.02.2008 roku oraz kwota [...] zł stanowiąca sumę kosztów upomnień w kwocie [...] zł na składki na ubezpieczenie społeczne, w kwocie [...] zł na składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz w kwocie [...] zł na FPiFGŚP. Swój wniosek umotywowała bardzo trudną sytuacją finansową i rodzinną, jak również wskazała przyczyny powstania zadłużenia oraz dołączyła obszerny materiał dowodowy w postaci dokumentów urzędowych i prywatnych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu (dalej: ZUS lub organ) decyzją nr [...] z dnia 18 listopada 2009 roku odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek, jak również umorzenia odsetek od tychże należności, a także kosztów upomnień. Swoją decyzję organ umotywował tym, iż w wobec skarżącą nie znajdują zastosowania przesłanki z art. 28 ust. 1, 2, ani 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, z uwagi na brak stwierdzenia przez organ egzekucyjny nieściągalności, o której mowa w ust. 2 tegoż przepisu. Ponadto organ wskazał, iż z uwagi na nie wykazanie przez skarżącą, że ze względu na swój stan majątkowy oraz sytuację rodzinną nie jest ona w stanie płacić należności względem ZUS bez pozbawienia siebie i swojej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zastosowania nie znajduje również przepis art. 28 ust. 3a w/w ustawy w związku z treścią § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Na skutek wniosku skarżącej z dnia 26 listopada 2009 roku o ponowne rozpatrzenie jej sprawy w przedmiocie umorzenia należności, uzupełnionego pismem skarżącej z dnia 14 grudnia 2009 roku, organ wydał w dniu 14 stycznia 2010 roku decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 18 listopada 2009 roku. W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, iż w odniesieniu do skarżącej nie znajduje zastosowanie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z uwagi na brak stwierdzenia nieściągalności należności, natomiast § 3 w/w rozporządzenia nie znajduje zastosowania, ze względu na nie wykazanie przez skarżącą niemożności uiszczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny.

Organ ustalił, iż skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 19 lipca 2000 r. do 30 sierpnia 2009 roku w zakresie handlu artykułami spożywczo-przemysłowymi i ogrodniczymi. W okresie od dnia 15 czerwca 2009 roku do 30 lipca 2009 roku skarżąca była zatrudniona na umowę o pracę na czas określony w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem [...] zł brutto. Mąż skarżącej otrzymuje wynagrodzenie z tytułu prac dorywczych w wysokości około [...] zł miesięcznie. Na utrzymaniu skarżącej i jej męża pozostaje trzech synów w wieku 14, 16 i 17 lat. Koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą około [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżącej zostały przyznane zasiłki rodzinne na synów w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od 01 listopada 2009 roku do 31 maja 2010 roku, zasiłek rodzinny w łącznej kwocie [...] zł w okresie od 01 czerwca 2010 roku do 31 października 2010 roku oraz jednorazowy zasiłek rodzinny z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na okres od 01 września 2010 roku do 30 września 2010 roku w łącznej kwocie [...] zł. Skarżąca posiada ponadto zadłużenie wobec osób fizycznych na kwotę [...] zł, zaległości czynszowe na kwotę [...] zł, a także zaległości na koncie bankowym w kwocie [...] zł.

Ponadto organ stwierdził, iż skarżąca po upływie okresu na jaki została zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony, nie dokonała powtórnej rejestracji w Urzędzie Pracy, a tym samym nie wykazała należytej staranności w celu poszukiwania zatrudnienia. Ponadto organ stwierdził, iż w opinii organu, skarżąca jest w stanie dokonywać dobrowolnych, niewielkich wpłat na rzecz należności ZUS bez pozbawienia rodziny skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła w dniu 04 lutego 2010 roku skargę, wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżąca podniosła, iż organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia przepisów prawa, w tym art. 7 kpa oraz art. 28 w/w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżąca wskazała, iż organ niewłaściwie ustalił, iż jest ona w stanie spłacić zobowiązanie względem ZUS bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Skarżąca podniosła, iż organ błędnie przyjął, iż koszty związane z utrzymaniem pięcioosobowej rodziny skarżącej stanowi jedynie kwota [...] zł, którą skarżąca wskazała jako sumę należności związanych z utrzymaniem mieszkania (tj. czynszu oraz opłat eksploatacyjnych za energię elektryczną, gaz, itp.). Organ nie wziął natomiast pod uwagę, że do zapewnienia niezbędnych kosztów egzystencji rodziny skarżącej, należy doliczyć koszty związane z zakupem żywności oraz odzieży, na co skarżąca przeznacza kwotę [...] zł pozostałą po odjęciu od osiąganych przez męża skarżącej miesięcznych zarobków w kwocie [...] zł oraz uzyskiwanych przez skarżącą świadczeń socjalnych w kwocie [...] zł miesięcznie, w/w kwoty [...] zł stanowiącej koszt związany z utrzymaniem mieszkania. Ponadto skarżąca wskazała na inne posiadane zadłużenia, jak również na dotychczasową bezskuteczność prowadzonej względem niej egzekucji, w tym egzekucji należności ZUS. Zwróciła również uwagę na rozbieżności w przytaczanych przez organ w uzasadnieniach decyzji, w tym co do wysokości zarobków miesięcznych jej męża mieszczących się w przedziale pomiędzy [...] zł a [...] zł, jak również wyjaśniła, iż organ błędnie ustalił, iż skarżąca nie zarejestrowała się ponownie jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy po upływie okresu na jaki została zatrudniona (tj. od 15 czerwca do 31 lipca 2009 roku), co uczyniła w sierpniu 2009 roku. Nadto wskazała, iż organ nie wziął pod uwagę tego, iż syn skarżącej choruje na serce i w związku z powyższym wymaga leczenia.

Odpowiedź na powyższą skargę złożył organ, który wniósł o oddalenie przedmiotowej skargi oraz wskazał, iż zarzuty co do naruszenia przepisów prawa jak i dokonania przez organ niedokładnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej co do zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Kryterium legalności, o którym mowa w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ppsa), umożliwia zatem sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych, które uchybiają przepisom prawa materialnego, o ile naruszenia takie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa), jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą stanowiącą podstawę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa), czy też wydanego z naruszeniem reguł postępowania, gdy naruszenie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa).

Nadto, zgodnie z treścią art. 134 ppsa, sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą skargi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, iż skarga w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracowniczy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zastosowanie w niniejszej sprawie znalazły zatem przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy), a zatem w przypadku, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, a zatem w przypadku braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności według powyższego katalogu, organ pozbawiony jest możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy. W niniejszej sprawie wobec skarżącej nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności. Okoliczność ta nie była także przez skarżącą kwestionowana na etapie postępowania sądowo administracyjnego.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, a to na podstawie § 3 rozporządzenia w związku z art. 28 ust. 3a ustawy.

Warunkiem niezbędnym (ale nie wystarczającym) jest wykazanie przez skarżącego, że ze względu na jego stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku (§ 3 ust. 1 rozporządzenia):

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto organowi dają możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego.

W niniejszej sprawie nie występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, o której stanowi art. 28 ust. 3 ustawy i z akt sprawy nie wynika, aby taki stan faktyczny był przez skarżącego kwestionowany. Zatem należy skupić się wyłącznie na analizie przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Na wstępie należy zauważyć, iż decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Decyzje o takim charakterze, z uwagi na swój specyficzny charakter podlegają kontroli sądowej w ograniczonym zakresie. Sąd ma możliwość badać bowiem jedynie to, czy organ poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe a dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Natomiast samo wyprowadzenie wniosku, przesądzającego o wyniku sprawy, jest zagadnieniem, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd zmierza zatem wyłącznie do ustalenia, czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia, wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji zobowiązanego, tak, aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności przez zobowiązanego, czy to jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji, oznacza niemożność zapewnienia koniecznych potrzeb bytowych zobowiązanego i jego rodziny. Przepisy nie wyjaśniają, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, o którym stanowi pkt 1, jednakże, dokonując wykładni gramatycznej, należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o coś na przeciętnym, uśrednionym poziomie.

Organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach (tut. z § 3 ust.1 rozporządzenia) przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym.

W wyroku z dnia 16 listopada 1999 roku (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a.".

A zatem wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 kpa), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 kpa). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 kpa).

W niniejszej sprawie organ ustalił, iż jedynym stałym dochodem rodziny skarżącej są zarobki męża z tytułu prac dorywczych, które kształtują się na poziomie około [...] zł – [...] zł miesięcznie, a także przyznane skarżącej zasiłki rodzinne na dzieci w kwocie [...] zł miesięcznie oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia przez dzieci roku szkolnego w kwocie [...] zł. Jednocześnie organ ustalił, iż koszty miesięcznego utrzymania skarżącej i jej rodziny wynoszą [...] zł miesięcznie, a tym samym skarżąca jest w stanie dokonywać niewielkich co miesięcznych wpłat na poczet należności ZUS bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w związku z niedokonaniem przez skarżącą ponownego zgłoszenia w Powiatowym Urzędzie Pracy po 31 lipca 2009 roku, skarżąca nie zachowała należytej staranności w celu poszukiwania zatrudnienia. Organ ustalił ponadto, że skarżąca posiada inne zadłużenia, w tym względem banku, osób fizycznych oraz miasta P., z tytułu zaległości czynszowych za najem mieszkania komunalnego.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że sprostanie obciążeniu z tytułu zaległych składek, przy uwzględnieniu ponoszonych przez skarżącą kosztów miesięcznych w wysokości [...] zł związanych z utrzymaniem mieszkania i opłatami eksploatacyjnymi, będzie wymagało wprawdzie znacznego wysiłku ze strony skarżącej, jednakże jak ocenił organ, możliwe jest uiszczanie przez skarżącą dobrowolnych niewielkich kwot na pokrycie zaległych należności.

Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz poczynione przez organ ustalenia w przedmiocie stanu faktycznego, jak również twierdzenia skarżącej, sąd ocenił, iż organ nie dokonał wszechstronnej i wyczerpującej analizy sytuacji skarżącej.

Kwestią zasadniczą jest brak ustaleń organu co do tego, jakie są rzeczywiste całościowe koszty utrzymania rodziny skarżącej w oparciu o dostarczone przez skarżącą dokumenty, ale także mając na uwadze zasady logiki i z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego.

Z przedstawionych bowiem przez skarżącą oświadczeń wynika jednoznacznie, że kwota [...] zł, którą organ uznał za koszty miesięcznego utrzymania skarżącej i jej rodziny, stanowi jedynie kwotę utrzymania mieszkania komunalnego oraz związanych z nim opłat eksploatacyjnych, a także opłaty za telefon. A zatem biorąc pod uwagę, iż zarobki męża skarżącej kształtują się w okolicach [...] zł, a także mając na uwadze przyznany skarżącej zasiłek rodzinny w kwocie około [...] zł miesięcznie, należy przyjąć iż w dyspozycji skarżącej pozostaje kwota około [...] zł. Kwota ta, mając na względzie zasady doświadczenia życiowego, musi zatem służyć zaspokojeniu potrzeb życiowych pięcioosobowej rodziny skarżącej, w tym potrzeb żywieniowych, jak również związanych z zakupem odzieży czy innych przedmiotów codziennego użytku. W ocenie Sądu, w tym zakresie ograniczone do kwoty [...] zł ustalenia organu co do wydatków są niewystarczające i nie odnoszą się przy tym do porównania kwoty przypadającej na członka rodziny do kwoty minimum socjalnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia aktualnego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej skarżącej, a tym samym jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Ponadto, organ nie dokonał również wyczerpującej analizy zgromadzonego już w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem zasad logiki oraz doświadczenia życiowego. Całkowicie nieuzasadnione jest bowiem przyjęcie przez organ, że wyłącznymi kosztami miesięcznego utrzymania skarżącej są koszty związane z najmem mieszkania i opłaty eksploatacyjne, a w konsekwencji pominięcie zupełnie konieczności ponoszenia kosztów związanych z wyżywieniem, ubraniem, jak też podnoszonych przez skarżącą w oświadczeniu z dnia 05.10.2009r. kosztów opału oraz wyposażenia dzieci w podręczniki. Wydatki te stanowią przecież również istotny, jeśli nie najistotniejszy, element koniecznych i podstawowych kosztów utrzymania rodziny. Tym samym organ naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, art. 11. art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a w konsekwencji również art. 107 kpa.

Niewątpliwie należy uznać, iż w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia, to na stronie ciąży wykazanie, że znajduje się ona w wyjątkowej sytuacji majątkowej i rodzinnej, powodującej, że nie jest ona w stanie opłacić zaległych należności. Należy jednakże podkreślić, że w myśl przepisów postępowania administracyjnego, na organie prowadzącym sprawę spoczywa zarazem obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Dlatego też organ powinien był podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego ustalenia podstaw faktycznych wydanej decyzji, tj. zbadania zdolności płatniczych skarżącej, a nie usprawiedliwiać brak podstaw do skorzystania z instytucji umorzenia należności skarżącej na podstawie regulacji rozporządzenia jedynie niewykazaniem przez skarżącą wszystkich okoliczności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

W trakcie ponownego rozpoznawania wniosku organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie zbadania wszystkich łącznie ponoszonych przez stronę kosztów związanych z zapewnieniem podstawowych potrzeb egzystencjalnych rodziny skarżącej (nie tylko potrzeb stricte mieszkaniowych, ale przede wszystkim wskazanych wyżej wydatków żywieniowych, na leki, ubrania czy podręczniki), a następnie zobowiązany będzie odnieść się do tych ustaleń w decyzji w sposób wyczerpujący, dokonując oceny poszczególnych dowodów także z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego. Dopiero takie zbadanie sprawy skarżącej, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, pozwoli na dokonanie przez organ oceny czy sytuacja materialna i rodzinna skarżącej pozwala na uznanie (w tym także nawet ponownie odmowne), czy spełnia ona przesłanki wskazane w § 3 rozporządzenia, które pozwalają na umorzenie zaległych należności.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa, należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie w punkcie II znajduje uzasadnienie w treści przepisu art. 152 ppsa.

/-/ Sz. Widłak /-/ T.M. Geremek /-/ W. Długaszewska

D.W.d