Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1591/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 55 ust. 1 pkt 3.
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: par. 38
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 178 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz /spr./ sędzia del. WSA Małgorzata Miron Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S. A. w W. Zakład [...] w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 1374/11 w sprawie ze skargi [...] S. A. w W. Zakład [...] w B. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie wykonania pasów przeciwpożarowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 1591 / 12

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę [...] S.A. w W. Zakładu Linii Kolejowych w B. na decyzję Kujawsko- Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu z dnia [...] października 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie wykonania pasów przeciwpożarowych.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2011 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Brodnicy na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.- zwanej dalej ustawą o Państwowej Straży Pożarnej) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. i § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719- zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r.) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.- zwanej dalej ustawą o transporcie kolejowym) nakazał [...] S.A. Zakładowi Linii Kolejowych w B. wykonanie do 31 marca 2012 r. pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej nr 208 na szlaku [...] (kilometraż 57,930 - 58,210 prawa strona szlaku; 57,940 - 58,355 lewa strona szlaku), wskazując, że stwierdzona podczas czynności kontrolno rozpoznawczych nieprawidłowość ma negatywny wpływ na prowadzenie ruchu kolejowego w bezpieczny sposób.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyły [...] S.A. w W. Zakład Linii Kolejowych w B., zarzucając jej naruszenie:

- § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. poprzez uznanie, iż podmiotem obowiązanym do odnowienia pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych jest zarządca linii kolejowej w wypadku, gdy żaden przepis prawa nie nakłada na niego tego obowiązku, w sytuacji gdy art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach oraz art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązek ten nakładają na właściciela lasu;

- art. 55 ust. 1 ww. ustawy o transporcie kolejowym poprzez uznanie, iż stanowi on podstawę obowiązku zarządcy linii kolejowej do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w wypadku, gdy przewiduje on jedynie prawo zarządcy w tym zakresie oraz art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy poprzez uznanie, iż przewiduje on obowiązek zarządcy linii kolejowej mineralizacji pasów przeciwpożarowych położonych na terenach leśnych;

- art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 ze zm.- zwanej dalej ustawą o lasach) poprzez brak uznania, iż do ochrony przeciwpożarowej lasów obowiązani są właściciele lasów;

- art. 4 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 178, poz. 1380- zwanej dalej ustawą o ochronie przeciwpożarowej) poprzez brak uznania, iż odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na terenie leśnym spoczywa na faktycznie władającym terenem leśnym (właścicielu lasu).

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Kujawsko - Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu odwoławczego analiza art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym prowadzi do wniosku, iż podmiotem obowiązanym do wykonania pasów jest zarządca linii kolejowej. Uszczegółowienia obowiązku wykonania pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych dokonano w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955 – dalej zwane rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r.). Potwierdzeniem tego obowiązku jest § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., w którym znalazło się odwołanie do ustawy o transporcie kolejowym.

Skargę na powyższą decyzję wniosły [...] S.A. w W. Zakład Linii Kolejowych w B., powtarzając zarzuty z odwołania i podnosząc dodatkowo zarzut naruszenie art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym oraz naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż art. 55 ust. 3 ww. ustawy stanowi podstawę do przyjęcia obowiązku zarządcy linii kolejowej do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał na treść art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz podkreślił, że zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru uregulowane zostało w ustawie ochronie przeciwpożarowej. Wskazując następnie na treść art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 9 tej ustawy i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., w tym § 38 ust. 1, Sąd uznał, że organ trafnie powołał powyższe przepisy jako stanowiące podstawę nałożenia obowiązku wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Sąd uznał, że szczególne zagrożenia, jakim jest niebezpieczeństwo powstania pożarów z uwagi na ruch kolejowy winno obciążać zarządców, przewoźników kolejowych i użytkowników bocznic kolejowych, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż uprawnienie do wejścia na cudzy grunt ("sąsiadujące z linia kolejową grunty"), celem urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wynika z określonego w art. 17 ww. ustawy obowiązku zarządców i przewoźników kolejowych podejmowania ochrony przeciwpożarowej, związanej z ruchem kolejowym. Także "sąsiadujące z linią kolejową grunty" (art. 55 ust. 1 tej ustawy), na których odbywa się urządzanie pasów przeciwpożarowych, nie wchodzą do definicji pojęcia "linii kolejowej" (art. 4 pkt 2). Obejmuje ona "przyległe pasy gruntu" (art. 4 pkt 3). Chodzi, więc nie o bezpieczeństwo przeciwpożarowe, lecz o węższe pojęcie bezpieczeństwa dotyczące samego ruchu kolejowego, co dotyczy pasa gruntu, na którym mogą istnieć przeszkody mogące np. zagrażać fizycznym zetknięciem się z pociągiem lub zasłaniać widoczność potrzebną do bezpiecznego ruchu kolejowego. Takie zresztą rozumienie pojęcia "przyległego pasa gruntu wzdłuż linii kolejowych", koresponduje z przepisem art. 55 ust. 1 ww. ustawy, który urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych sytuuje na "sąsiednich z linią kolejową gruntach". Oznacza to, że tym samym pojęciem nie może być "linia kolejowa", która obejmuje swą definicją przyległy do niej i biegnący wzdłuż niej pas gruntu (art. 4 pkt 2), a zarazem "sąsiednie z linią kolejową grunty" (art. 55 ust. 1).

Nadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. nie określa podmiotów właściwych i zobowiązanych do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Nie wynika to jednak z przyczyn, które wskazuje strona skarżąca, lecz z tego powodu, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej został umocowany do określenia sposobów i warunków ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, co nie oznacza wyraźnego umocowania do wskazywania podmiotów odpowiedzialnych za realizację ochrony przeciwpożarowej. Ewentualne nawet ich wskazanie, musiałoby być zgodne z obowiązującymi regulacjami ustawowymi, dlatego też w sytuacji określenia podmiotów odpowiedzialnych za omawianą ochronę w sposób odmienny, niż przyjęto to w ustawie o transporcie kolejowym, brak byłoby możliwości stosowania takiej niezgodnej z ww. ustawą regulacji.

Z przedstawionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyły [...] S.A. w W. Zakład Linii Kolejowych w B., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Powyższemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej poprzez jego błędną wykładnią i niewłaściwe zastosowanie i brak uwzględnienia, iż podmiotem odpowiedzialnym za ochronę przeciwpożarową terenu, na którym są umiejscowione pasy przeciwpożarowe, a więc także za wykonanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych, jest jego właściciel, t.j. właściwe miejscowo nadleśnictwo, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 1 P.p.s.a.;

2. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż stanowią one podstawę odpowiedzialności skarżącego za wykonanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych w wypadku, gdy art. 17 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy stanowi jedynie ogólne zobowiązanie zarządców, przewoźników kolejowych i użytkowników bocznic kolejowych do spełniania warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających ochronę przeciwpożarową i nie wynikają z niego żadne skonkretyzowane obowiązki w tym zakresie, ponadto dotyczy on tylko terenu kolejowego, pozostającego w zarządzie skarżącego, na którym przedmiotowe pasy przeciwpożarowe się nie znajdują, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 1 P.p.s.a.;

3. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 55 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż wynika z niego obowiązek wykonywania pasów przeciwpożarowych przez zarządcę linii kolejowej, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 1 P.p.s.a.;

4. naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy wobec braku ustosunkowania się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59) oraz art. 4 ust 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie wyżej wskazanych podstaw zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonał tym samym niepełnej kontroli legalności działań organu administracji. Nie wykazano, bowiem dlaczego zarzuty skarżącego okazały się być zasadne. Ogranicza to również kontrolę instancyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dając poznać przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.;

5. naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku stanowisk wobec części zarzutów zawartych przez skarżącego w skardze, tj. zarzutów naruszenia przez organ administracji art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach oraz art. 4 ust 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, co uniemożliwia stwierdzenie, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, przez co została spełniona dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.;

6. naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i błędną subsumcję - przyjęcie, iż skarżący jest przewoźnikiem kolejowym, w wypadku gdy jest on jedynie zarządcą linii kolejowej, przez co Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej subsumcji przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, wyciągnął błędne wnioski i na tej podstawie oddalił skargę, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.;

7. naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 227 K.p.c. i art. 233 § 1 K.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak przeprowadzenia z urzędu dowodów uzupełniających z dokumentów na okoliczność podmiotu będącego właścicielem i sprawującego władztwo nad terenem, na którym znajdują się przedmiotowe pasy przeciwpożarowe oraz dokonanie na tej podstawie błędnej oceny dowodów, błędnego ustalenia stanu faktycznego i błędnej jego subsumcji pod przepisy prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w świetle art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązek wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowym spoczywa na właścicielach gruntów, na których pasy się znajdują, tj. właściwych miejscowo nadleśnictwach a nie na skarżącym, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.,

8. naruszenia przepisów prawa procesowego mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w postaci art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi skarżącej w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja Kujawsko- Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu została wydana z naruszeniem art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, z którego wynika obowiązek wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych przez właścicieli gruntów, na których się znajdują, tj. właściwe miejscowo nadleśnictwa a nie przez skarżącą, i w postaci art. 55 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.,

9. naruszenie przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w postaci art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w wypadku, gdy organy administracji Komendant Powiatowy PSP i Kujawsko- Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu nie przeprowadziły postępowania dowodowego na okoliczność podmiotu będącego właścicielem i sprawującego władztwo nad terenem, na którym znajdują się przedmiotowe pasy przeciwpożarowe przez co w świetle treści art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej zaskarżona decyzja Kujawsko- Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu została wydana z naruszeniem, mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 k.p.a. bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w w/w zakresie przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, określoną w § 2 tego przepisu. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych we wniesionej kasacji podstaw.

Za bezzasadne uznać należało zarzuty naruszenia art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach oraz art. 4 ut. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej (zarzut 4 i 5 kasacji). Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia analizował powyższe normy prawa materialnego, szczególnie w zakresie formułowanych na podstawie tych przepisów twierdzeń strony skarżącej odnośnie określenia podmiotu właściwego do wykonania pasów przeciwpożarowych i ich utrzymania. Także za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym (zarzut 6), bowiem w żadnym miejscu swojego uzasadnienia Sąd pierwszej instancji nie stwierdzał, aby strona skarżąca była przewoźnikiem kolejowym.

Nie mógł zostać uwzględniony również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 277 i art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a. (zarzut 7). Po pierwsze, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest przede wszystkim uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu ("sąd może"). Po drugie, strona skarżąca nie składała żadnego wniosku dowodowego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Po trzecie wreszcie, kwestia, kto jest właścicielem gruntu, na których znajdują się przedmiotowe pasy przeciwpożarowe pozostawała o tyle nieistotna dla niniejszej sprawy, że podmiotem odpowiedzialnym, z przyczyn niżej omówionych, za realizację pasów przeciwpożarowych jest właściciel linii kolejowej. Z tych też przyczyn oddaleniu podlegał zarzut naruszenia art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. (zarzut 9 kasacji).

Analizując przedstawione we wniesionej kasacji zarzuty stwierdzić trzeba, że za ich pomocą autor skargi kasacyjnej podjął próbę zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych spoczywa na skarżącej Spółce [...] S.A. Ze stanowiskiem tym nie sposób się jednak zgodzić z następujących przyczyn.

I tak stwierdzić trzeba, iż budowa linii kolejowych i ich lokalizacja wynikająca, co oczywiste z wielu czynników, w tym potrzeb gospodarczych, uzależniona jest przede wszystkim od woli i konkretnych rozwiązań, jakie przewidział ich inwestor. Oznacza to, iż wybór przebiegu tych linii przez konkretne obszary należy do założeń inwestycyjnych i poza sytuacjami, w których zostało to wymuszone uwarunkowaniami geograficznymi, spoczywa w wyłącznej gestii inwestora. Niezależnie od okresu realizacji inwestycji stwierdzić trzeba, iż wybór przebiegu inwestycji liniowej przez określone obszary, w tym leśne stanowił i stanowi uprawnienie podmiotów je realizujących. Skoro, zatem ustawa o transporcie kolejowym przyznaje określone prawo ustalonym podmiotom, to tym samym logicznym pozostaje, iż w związku z realizacją linii kolejowych nakłada na podmioty te również określone obowiązki. Jednym z takich obowiązków jest niewątpliwie dbałość o stan środowiska i ponoszenie odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Powyższa zasada została jednoznacznie określona w art. 86 Konstytucji RP. Wskazane wyżej założenie znalazło też swoje potwierdzenie w budowie podstawowego dla funkcjonowania transportu kolejowego aktu, tj. w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Normując w tejże ustawie m.in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania nią i jej utrzymania, a także zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych oraz warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania na ten cel nieruchomości, wskazując organy właściwe w tych sprawach, w rozdziale 4 tej ustawy określono również zasady bezpieczeństwa organizacji transportu kolejowego. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym "Zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: ...... 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska...". Powyższa norma ma niewątpliwie charakter ogólny, co trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Nie wskazuje, bowiem powyższy przepis ani w jaki sposób obowiązki w nim wymienione mają być realizowane, ani też nie wymienia żadnych instrumentów prawnych do ich realizacji. Obowiązek sformułowany w powyższym przepisie obejmuje powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego, przez jaki teren linia przebiega, obejmuje, zatem również teren lasów. Uszczegółowienia obowiązku związanego z ochroną przeciwpożarową dokonano natomiast w Rozdziale 9 ww. ustawy. Już w jego tytule wskazano, iż przedmiot regulacji stanowi m.in. wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych. Tak, więc istotne uzupełnienie normy prawnej art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi art. 55 tej ustawy. W ust. 1 pkt 3 tego ostatniego przepisu stwierdzono, iż "zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe". Zawarty w powyższej regulacji zwrot "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje, więc zarządcy prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy obowiązek zapewnienia przeciwpożarowej ochrony. Posłużenie się w art. 55 ustawy o transporcie kolejowym zwrotem "ma prawo" nie oznacza, wbrew odmiennym wywodom autora kasacji, iż z zakresu obowiązków zarządcy należałoby wyłączyć m. in. urządzanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Powyższy zwrot, przy uwzględnieniu przedstawionych na wstępie wywodów wskazuje na możliwość wykonywania robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych. Oznacza to uprawnienie do określonego zachowania w stosunku do gruntów sąsiednich, które jest jednocześnie instrumentem realizacji przedstawionego powyżej ogólnego obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, wynikłej z faktu usytuowania linii kolejowej na obszarach leśnych. Z kolei kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch uregulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie zawierającego stosowną delegację art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób wskazując tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązki, które reguluje odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów.

Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80 poz. 563 - zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r.) wymieniało w § 34 ust. 3 pkt 2 w sposób jednoznaczny podmioty obowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w tym między innymi właściciela linii kolejowych. Z kolei obecnie obowiązujące rozporządzenie Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. wydane na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w § 38 wymienia ustawy określające podmioty odpowiedzialne za wykonanie pasów przeciwpożarowych. I tak w ust. 1 tego przepisu stwierdzono, iż "Lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok". Natomiast ust. 2 powyższego przepisu stanowi, iż podmioty właściwe do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określone są w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 ze zm. – dalej zwanego rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r.), natomiast w ustawie o transporcie kolejowym i w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. i w § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. zawarto regulację dotyczącą pasów przeciwpożarowych usytuowanych w sąsiedztwie linii kolejowych. Uwzględniając przedstawione wyżej okoliczności, stwierdzić należało, iż podmiotem właściwym do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych, o którym mowa w § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. jest zarządca infrastruktury kolejowej (art. 55 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym), skoro źródłem mogącym stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu jest ruch kolejowy. Taki też wniosek trafnie wysnuł Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę.

Wskazywanie przez stronę skarżącą na art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, jako przepisy, które miałyby uzasadniać odpowiedzialność właścicieli lasów jest nieuprawnione, bowiem treść tych norm nie pozwala na przyjęcie, iż podmiotem odpowiedzialnym za realizację w pobliżu linii kolejowych pasów przeciwpożarowych są właściwe miejscowo nadleśnictwa.

Konkludując przedstawione wyżej wywody stwierdzić trzeba, iż nałożony na [...], jako zarządcę linii kolejowych obowiązek ma charakter niewątpliwie publicznoprawny. Realizacja tego obowiązku została określona w akcie rangi ustawowej, a więc w ustawie o transporcie kolejowym, jak i w aktach wykonawczych wydanych w oparciu o stosowne upoważnienie ustawowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego upoważnienie zawarte w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej spełnia warunki określone art. 92 ust. 1 Konstytucji. Zawarte z kolei w § 38 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. wydanego na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej odesłanie do konkretnych ustaw w zakresie określenia jako właściwych podmiotów do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie narusza art. 7 Konstytucji RP, bowiem konkretyzacja właściwego podmiotu do realizacji wymaganych ustawą zadań wynika z ustaleń faktycznych konkretnej sprawy.

Z powyższych względów za bezzasadne należało uznać zarzuty kasacji dotyczące naruszenia prawa materialnego, to jest naruszenia art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej (zarzut 1), art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym w związku z § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (zarzut 2), art. 55 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym (zarzut 3), a w konsekwencji również naruszenia art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej (zarzut 8). .

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.