Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 94/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia NSA Wiesław Morys, Protokolant asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [..] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [..] a Prezydentem Miasta [..] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. K. o skierowanie J. K. do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Miasta [..]jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [..], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [..]wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta [..], który z tych organów jest właściwy do rozpatrzenia wniosku R. K. o skierowanie J. K. do domu pomocy społecznej.

Organ występujący z wnioskiem podał, iż J. K. zamieszkuje wspólnie z rodziną syna G. K. w lokalu mieszkalnym znajdującym się w [..]przy ul. [..]- prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Meldunek stały posiada w [..]gmina [..]przy ul. [..].

Następnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej gminą właściwą do wydania decyzji są [..]jako gmina będąca miejscem zamieszkania J. K.

Podkreślił, iż w obowiązujących przepisach prawa brak tożsamości miejsca zameldowania i zamieszkiwania. O przyznaniu świadczeń z pomocy społecznej przesądza miejsce zamieszkania, a więc faktycznego przebywania, a nie zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. J. K. faktycznie przebywa i zamieszkuje w [..], tam też ogniskują się jej czynności życiowe (korzysta z pomocy medycznej, kierowana była do zakładu pielęgnacyjno - leczniczego)- fakt ten winien przesądzać o właściwości miejscowej do wydania decyzji administracyjnej w sprawie udzielenia pomocy.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [..]wskazał, że J. K. jest osobą wymagającą stałej pomocy osób drugich. Zameldowana jest na pobyt stały w [..]ul. [..]. Syn G. K. zamieszkały w [..]przy ul. [..]chcąc zapewnić matce właściwą opiekę w lipcu 2012 r. wziął ją do siebie, jednocześnie czyniąc starania celem umieszczenia jej w placówce całodobowej. Organ wyjaśnił, iż J. K. zamieszkała w [..]z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i konieczność zapewnienia jej stałej opieki. U syna z jego rodziną przebywała jedynie czasowo, kiedy nie było możliwości zapewnienia jej usług w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Od 28 stycznia 2013 r. do nadal przebywa ponownie w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym w [..], gdzie może być tylko czasowo, docelowo bowiem ubiega się o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. W sprawie nie występuje element zamiaru stałego pobytu. Z ostatniego wywiadu z dnia 25 kwietnia 2013 r. wynika także, że syn G. K. nie deklaruje chęci wzięcia matki ponownie do siebie ponieważ nie jest w stanie zapewnić jej opieki.

W dniu 10 lipca 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo R. K., z którego wynika, iż J. K. zmarła w dniu 25 czerwca 2013 r. Do pisma dołączono kopię odpisu skróconego aktu zgonu. Ponadto R. K. podniosła, iż nie jest już konieczne rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu o właściwość.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Odnosząc się do twierdzenia R. K., iż rozstrzygnięcie sporu nie jest już konieczne z uwagi na śmierć J. K. należy wyjaśnić, iż sprawa z wniosku R. K. została wszczęta przed organami samorządowymi, a te nadal pozostają w sporze. Umorzenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłoby możliwe tylko wówczas gdyby wnioskodawca – Burmistrz Miasta [..]cofnął wniosek (art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 ustawy P.p.s.a.). Postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie ma za przedmiot tylko rozstrzygnięcie sporu o właściwość, nie dotyczy więc kwestii merytorycznych lub formalnoprawnych w sprawie zawisłej przed organami. W tej sprawie, w której strona zmarła w toku postępowania, a dotyczyło ono jej praw osobistych, umorzenie postępowania może nastąpić przez organ właściwy w tej sprawie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając zaistniały spór uwzględnił, iż właściwość miejscową gminy w sprawie świadczeń z pomocy społecznej w myśl art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie wyjaśnia pojęcia miejsca zamieszkania", należy odwołać się do art. 25 k. c., który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Zatem o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 k.c., wskazują dwa czynniki: zewnętrzny – fakt przebywania i wewnętrzny – zamiar stałego pobytu. O ile ustalenie pierwszej przesłanki na ogół nie nastręcza trudności, o tyle przy ustaleniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że – jak wynika z akt – J. K. ze względu na swój wiek cierpiała na różnego rodzaju choroby i nie mogła sama zaspokajać swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Synowa R. K. złożyła podanie o umieszczenie J. K. w domu pomocy społecznej. Z akt wynika również, że mieszkanie J. K., gdzie była zameldowana na stałe znajduje się w [..]ul. [..]. Zaś u syna i synowej w [..]zamieszkiwała tymczasowo, gdyż – jak wynika z akt – z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i konieczność zapewnienia jej stałej opieki nie była w stanie samodzielnie funkcjonować, a nie było możliwości zapewnienia jej usług w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Ponadto z wywiadów środowiskowych znajdujących się w aktach wynika, iż G. K. nie deklarował chęci wzięcia matki ponownie do siebie, ponieważ nie był w stanie zapewnić jej opieki, jak również nie pozwalały na to warunki mieszkaniowe.

Przyjmując wskazaną wyżej definicję "miejsca zamieszkania" i rozważając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należy uznać, że miejscem zamieszkania J. K. były [..]. W tej bowiem miejscowości cały czas skoncentrowana była jej działalność życiowa, zaś w [..]u syna i synowej przebywała tymczasowo ze względu na stan zdrowia.

Wobec tego to Burmistrza Miasta [..]wskazać należy jako organ właściwy w sprawie skierowania J. K. do domu pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.