Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 431/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 20, art. 27c,  art. 110b pkt 1 , art. 110 o par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi H. C., przy uczestnictwie M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania własności nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie organu pierwszej instancji zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżących 580 zł. (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. prowadził egzekucję z nieruchomości na podstawię tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych na zobowiązanego C. H.. M. C. został wskazany w tytule wykonawczym jako małżonek zobowiązanej, który odpowiada majątkiem wspólnym.

W toku egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, zajęciem nieruchomości nr [...] z dnia [...].01.2018 r. wystawionym na H. C. i M. C. zostały zajęte nieruchomości położone w miejscowości R., gm. Z., składające się z działek o numerach [...], [...], [...]. [...] dla których Sąd Rejonowy dla K. w K. VI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...] Organ egzekucyjny zajęciem nieruchomości, które zostało doręczone zobowiązanej w dniu 11.01.2018 r. wezwał do zapłaty w terminie 14 dni powstałych zaległości pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Należności nie zostały jednak uregulowane dlatego też Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. pismem nr [...] z dnia [...].11.2018r. zlecił rzeczoznawcy majątkowemu oszacowanie wartości przedmiotowych nieruchomości, wyznaczając na dzień [...].12.2018r. termin oględzin nieruchomości, zawiadamiając o powyższym m.in. zobowiązanego C. H. oraz małżonka zobowiązanej C. M.

Z uwagi na to. iż działka nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ujęta jest m.in. w terenach tras komunikacyjnych pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego K. na podstawie art. 110 n ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrócił się do Gminy Z. z prośbą o udzielenie informacji czy jednostka samorządu terytorialnego skorzysta z ewentualnego prawa pierwokupu przedmiotowej działki. Wójt Gminy Z. poinformował organ , że skorzysta z prawa pierwokupu nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę nr [...], położoną w R. , gmina Z. .

Następnie organ egzekucyjny w obwieszczeniu z dnia [...].05.2019 r. o terminie i miejscu oszacowania nieruchomości podał do publicznej wiadomości, iż dnia [...].06.2019 r. o godzinie 09:00 w Drugim Urzędzie Skarbowym K. przy ul. [...] K., w pokoju 301, zostanie dokonany opis i oszacowanie wartości ww. nieruchomości. Przedmiotowe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniu [...].05.2019 r. i pozostało tam do dnia [...].06.2019 r. Ponadto organ egzekucyjny pismem nr [...] z dnia [...].05.2019 r. przesłał do urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego tj. Urzędu Gminy Z. egzemplarz obwieszczenia o terminie i miejscu oszacowania nieruchomości z prośbą o jego wywieszenie. Zgodnie z przesłaną informacją przez Urząd Gminy Z. , przedmiotowe obwieszczenie zostało wywieszone dnia [...].05.2019 r. i pozostało tam do dnia [...].06.2019 r.

Zawiadomieniem nr [...] z dnia [...].05.2019 r. zobowiązana C. H. oraz małżonek zobowiązanej M. C. zostali poinformowani na podstawie przepisu art. 110o § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o terminie dokonania opisu i oszacowania zajętej nieruchomości. Powyższe zawiadomienie zostało im doręczone w dniu 20.05.2019 r. Opis i oszacowanie wartości nieruchomości zakończono w wyznaczonym terminie tj. w dniu [...].06.2019 r., a protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z operatem szacunkowym został doręczony zobowiązanej w dniu 25.06.2019 r. Zobowiązana C. H. była obecna przy sporządzaniu protokołu opisu i oszacowania przedmiotowych działek w tym działki nr [...].

Dnia [...].07.2019 r. do tut. Urzędu wpłynęło pismo z dnia [...].07.2019 r. N. C. (aktualnego właściciela nieruchomości) reprezentowanej przez adw. A. Z. stanowiące w swej treści zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...].08.2019 r. nr [...], organ egzekucyjny uznał zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości za nieuzasadnione. Postanowienie to została również skierowane do M. C.. Na to postanowienie żadna ze stron nie wniosła zażalenia.

Postanowieniem z dnia [...].05.2019 r. w sprawie wysokości ceny nabycia nr [...] ( doręczone gminie Z. , zobowiązanej H. C. i Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego K.) oznaczył cenę nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego - Gminę Z. -nieruchomości składającej się z niezabudowanej działki o nr ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha położonej w miejscowości R. w wysokości odpowiadającej wartości zajętej nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego tj w kwocie [...]zł. Na wymienione wyżej postanowienie żadna ze stron nie wniosła zażalenia.

Na podstawie art. 110n § 3 oraz 112 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pismem nr [...] z dnia [...].10.2019 r (data doręczenia Gminę Z. 04.11.2019 r.) Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego K. wezwał Gminę Z. do uiszczenia kwoty [...]zł. do depozytu organu egzekucyjnego w terminie 14 dni. Jednostka samorządu terytorialnego - Gmina Z. wpłaciła w dniu [...].11.2019r. na rachunek bankowy organu egzekucyjnego całą cenę nabycia w kwocie [...]zł.

W dniu [...].11.2019 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego K. wydał postanowienie nr [...] o przyznaniu własności Gminie Z. własność nieruchomości składającej się z niezabudowanej działki o nr ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha położonej w miejscowości R.. dla której Sąd Rejonowy dla K. w K. VI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...] ( doręczając postanowienie Gminie Z. i zobowiązanej C. H. )

Pismem z dnia [...].11.2019 r. H. C. reprezentowana przez adw. A. Z. wniosła zażalenie na ww. postanowienie.

W zażaleniu zobowiązana zarzuciła naruszenie:

1.art. 110 b pkt 1 upea poprzez jego niezastosowanie, co w efekcie uniemożliwiło uczestnikowi branie udziału w postępowaniu, skutkujące jego nieważnością w zakresie podjętych czynności egzekucyjnych,

2. art. 110u upea poprzez uniemożliwienie M. C. i C. C. złożenia zarzutów od opisu i oszacowania nieruchomości stanowiących przedmiot egzekucji,

3.art. 110w § 4 pkt 1 upea poprzez niezawiadomienie uczestnika o terminie wyznaczonej licytacji nieruchomości, przez co uczestnik nie miał możliwości wziąć w niej udziału.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik zobowiązanej rozwinął podniesione wyżej zarzuty.

Postanowieniem z [...] marca 2020r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ odwoławczy podkreślił, że zarzuty zażalenia dotyczące naruszenia art. 110b pkt 1 upea, 110u upea oraz 110w § 4 pkt 1 upea nie odnoszą się do zaskarżonego postanowienia organu I instancji. Możliwość złożenia zażalenia na postanowienie o przyznaniu własności Gminie nie daje podstaw, aby strona najbardziej efektywnie broniła swoich interesów dopiero na ostatnim etapie określonego postępowania i przy okazji zaskarżenia konkretnego rozstrzygnięcia kwestionowała poprzednie czynności. Tym bardziej nie jest to zasadne, gdy mamy do czynienia z taką sytuacją, jak w niniejszej sprawie - skarżąca nie nawiązuje nawet do czynności bezpośrednio poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, a sięga do wiele wcześniejszego etapu postępowania.

Niemniej organ odwoławczy odpowiadając na stawiane zarzuty wyjaśnił, że H. C. jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego z nieruchomości zgodnie z art. 11 Ob pkt I upea. Organ egzekucyjny informował zobowiązaną o wszelkich czynnościach związanych z egzekucją z nieruchomości, o których zgodnie z obowiązującymi przepisami zobowiązana powinna zostać poinformowana, a M. C. (mąż zobowiązanej) nie ma statusu zobowiązanego, nie jest również uczestnikiem postępowania egzekucyjnego z nieruchomości.

W dniu [...].08.2019r. organ egzekucyjny wydał rozstrzygnięcie dotyczące zarzutów do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości, na które żadna ze stron nie wniosła zażalenia. Zarzut naruszenia art. 110u upea jest więc nieuzasadniony.

Organ odwoławczy wskazał, że sprzedaż przedmiotowej działki nastąpiła w związku ze skorzystaniem przez Gminę Z. z prawa pierwokupu. W takim przypadku przepisy Działu II Rozdział 7 Oddział 4 upea nie mają zastosowania, a zarzut naruszenia art. 110w § 4 pkt 1 upea j est nieuzasadniony.

Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia organ przytoczył przepis art. 112b. § 1 upea. Zgodnie z tym przepisem, że jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 11 On, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności.

Z akt sprawy wynika, że postanowienie z dnia [...].09.2019r. w sprawie wysokości ceny nabycia stało się ostateczne w dniu [...].10.2019r. Podkreślono przy tym, że postanowienie doręczono zobowiązanej w dniu 07.10.2019r. lecz nie złożyła na nie zażalenia.

Natomiast Wójt Gminy Z. uiścił cenę nabycia w dniu [...].11.2019r., wiec Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego K. wydał postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości (postanowienie z dnia [...].11.2019r. nr [...]).

Na to rozstrzygnięcie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucono naruszenie art. 110 b upea

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentacje i wniósł oddalenie skargi .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.

Istota sporu ogniskuje się wokół problemu związanego z zagwarantowaniem udziału w postępowania egzekucyjnym małżonka zobowiązanej w przypadku gdy przedmiotem egzekucji jest nieruchomość wchodząca do wspólności majątkowej małżeńskiej .

Skarżąca podnosi bowiem, że jej małżonek będąc zobowiązanym w rozumieniu postepowania egzekucyjnego był pominięty w postępowaniu egzekucyjnym.

DIAS kwestionując możliwość podnoszenia takich zarzutów na tym etapie postępowania egzekucyjnego uznał, że M. C. nie jest zobowiązanym, taki status ma jedynie H. C.. Natomiast zaskarżone postanowienie zostało wydane prawidłowo albowiem, wcześniejsze postanowienie w sprawie wysokości ceny nabycia stało się ostateczne.

Sąd uznał skargę za zasadną, aczkolwiek z innych względów niż te przedstawione przez skarżącą .

Istotną kwestia wymagającą omówienia jest bowiem nie sam fakt czy M. C. posiada status zobowiązanego w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale czy powinien być stroną postepowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 27c u.p.e.a., jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Brzmienie tego przepisu jest konsekwencją ustalenia zasad odpowiedzialności podatnika i przyjęcia, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność obejmuje także majątek wspólny podatnika i jego małżonka (art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej).

Przepis ten ma charakter procesowy. Jego funkcją jest określenie warunków, które musi spełnić tytuł wykonawczy, aby była dopuszczalna egzekucja zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych. Konsekwencją niewystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków jest niedopuszczalność prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego małżonka niewskazanego w tytule wykonawczym (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., II FSK 570/08, LEX nr 582793; wyrok NSA z 18 stycznia 2006 r., II FSK 146/05, LEX nr 201455; wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 335/07, LEX nr 471050; wyrok NSA z 17 września 2014 r., II FSK 2197/12, LEX nr 1664416).

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że w orzecznictwie jak i w doktrynie prezentowane są dwa odmienne stanowiska co do tego, czy małżonkowi zobowiązanego w przypadku skierowania egzekucji administracyjnej do majątku wspólnego przysługuje legitymacja do występowania w postepowaniu egzekucyjnym w charakterze uczestnika. Problematyka ta była przede wszystkim omawiana na postawie instytucji zarzutów egzekucyjnych i skargi na czynności egzekucyjne. Art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wzbudzał wątpliwości w orzecznictwie zarówno na tle stanów faktycznych, w jakich powinien być stosowany (czy dotyczy on sytuacji, gdy oboje małżonkowie są solidarnie zobowiązani do wykonania obowiązku, czy też sytuacji, gdy tylko jeden z nich jest zobowiązany), a także co do tego, czy na podstawie tak wystawionego tytułu nie można by dokonywać egzekucji z majątku osobistego małżonka, który nie jest zobowiązany. Nie są także jednolite poglądy co do przysługujących małżonkowi zobowiązanego środków zaskarżenia, gdy tytuł wystawiono na podstawie powołanego przepisu.

Jedna z linii wskazuje na konieczność zapewnienia małżonkowi środków do obrony przed egzekucją skierowaną do majątku wspólnego, druga z linii, wskazując na definicję zobowiązanego i specyfikę odpowiedzialności małżonka (wynikającą z ustawy) uznaje, że małżonkowi temu nie przysługują środki zaskarżenia. Źródłem tych rozbieżności jest niewątpliwie nieprecyzyjna treść przepisu art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zob. Wrzesińska-Nowacka Aleksandra. Uprawnienia procesowe małżonka, w stosunku do którego wystawiono tytuł wykonawczy na podstawie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. System Informacji Prawnej LEX, 2015.)

Pierwszy pogląd, stoi na stanowisku, że obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego nie oznacza, że małżonek niebędący zobowiązanym ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym (por. wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1155/08, LEX nr 550081).

Drugi zaś pogląd mówi, że legitymacja do złożenia zarzutu przysługuje zawsze małżonkowi zobowiązanego w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1183/15, LEX nr 222802). Uprawniony do wniesienia zarzutów jest również małżonek zobowiązanego, jeśli odpowiedzialność za obowiązek pieniężny, który ciąży na zobowiązanym, obejmuje majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. ( por. wyrok NSA z 2 lutego 2016 r., II FSK 3259/13).

Z kolei zgodnie z komentarzem pod redakcją Kijowskiego do Ustawy prawo o postepowaniu egzekucyjny w administracji wyd. LEX 2015 jeżeli nieruchomość stanowi składnik majątku wspólnego zobowiązanego i jego współmałżonka, to współmałżonek występuje jako zobowiązany tylko wtedy, gdy przeciwko niemu wystawiono również tytuł wykonawczy.

Analizując kwestię odpowiedzialności zauważyć należy, że wprawdzie to na podatniku, a nie na jego małżonku ciąży odpowiedzialność za wynikające z zobowiązań podatkowych podatki, niemniej jednak z uwagi na ukształtowanie ustroju wspólności majątkowej, małżonek podatnika ponosi ekonomiczny ciężar długu, za który odpowiedzialność ponosi podatnik. W związku z tym w ocenie Sądu nie może być wątpliwości co do tego, że małżonek zobowiązanego w takim wypadku powinien również być adresatem czynności egzekucyjnych. Odpowiedzialność małżonka podatnika na etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o art. 27c u.p.e.a., jest zbieżna z odpowiedzialnością samego podatnika, bo mimo, że jego zobowiązanie wynika z długu małżonka i ograniczone jest do majątku wspólnego, ciężar dolegliwości majątkowych jest taki sam. To oznacza, że małżonek podatnika, który na zasadach określonych w art. 27c u.p.e.a. oraz zgodnie z art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej ponosi majątkowy ciężar odpowiedzialności, musi na gruncie postępowania egzekucyjnego dysponować taką ochroną, jak została przyznana samemu zobowiązanemu (podatnikowi odpowiedzialnemu za zapłatę podatku).

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w takim wypadku nie można interpretować zapisu art. 1 pkt 20 u.p.e.a., jako stojącego na przeszkodzie by przyznać małżonkowi podatnika prawo do złożenia zarzutów czy skargi na czynność egzekucyjną. Wprawdzie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym (...), niemniej jednak w świetle wcześniej przedstawionych argumentów nie jest to wystarczające by uznać to za usprawiedliwienie dla pozbawienia adresata czynności egzekucyjnych ochrony w postępowaniu egzekucyjnym. Wystawienie tytułu wykonawczego stosownie do art. 27c u.p.e.a. oznacza, że małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo do złożenia zarzutów czy wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. W przeciwnym razie małżonek dłużnika pozbawiony zostałby jakiejkolwiek ochrony, choć ponosi majątkowy ciężar odpowiedzialności wskutek dopuszczalnego dochodzenia zapłaty podatku nie tylko z majątku osobistego podatnika, ale również z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską.

Sąd dostrzegł przy tym, że przyjęcie wykładni prowadzącej do stwierdzenia, iż tytuł wykonawczy przeciwko obojgu małżonkom wystawia się zawsze, gdy egzekucja kierowana jest do majątku wspólnego, powoduje dalsze zamieszanie wokół pojęcia "zobowiązanego" w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (gdyż małżonek jednocześnie "zobowiązanym" nie jest, z drugiej strony wystawienie tego tytułu na obojga powoduje, że jednocześnie od formalnej strony się nim staje) - niemniej jednak pozostawienie współmałżonka odpowiedzialnego majątkiem wspólnym za zobowiązania podatkowe (lub zobowiązania o podobnym statusie) drugiego z małżonków na zasadzie art. 29 Ordynacji podatkowej bez całkowitej ochrony prawnej (brak gwarancji czynnego uczestnictwa w postępowaniu poprzez doręczanie tytułu wykonawczego, zawiadomień o dokonanych czynnościach, składanie środków zaskarżania) byłoby działaniem naruszającym standardy gwarancji konstytucyjnych państwa prawa.

Dlatego uznać należy, że w art. 27c u.p.e.a. pojęcie "zobowiązanego" użyto tylko w kontekście art. 1a) pkt 20 tej ustawy (a więc w znaczeniu materialnoprawnym), niezależnie od jego szerszego (formalnego) rozumienia odnośnie innych aspektów postępowania egzekucyjnego w administracji. Przyjęcie odmiennego poglądu naruszyłoby konstytucyjne zasady wynikające z art. 78 Konstytucji. Przepis ten gwarantuje obywatelom podmiotowe prawo do zaskarżenia każdego rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji w postępowaniu przed organami państwa i dotyczącego wolności i praw obywatelskich - a za takie działania należy uznać egzekucję administracyjną skierowaną na majątku wspólnego z zobowiązanym.

Wprawdzie z brzmienia art. 1a pkt 20 u.p.e.a. nie wynika wprost, aby pojęcie zobowiązanego można odnosić do małżonka osoby odpowiedzialnej za zapłatę podatku, niemniej jednak z przedstawionych wyżej względów, wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie zawiadomienia o zajęciu nieruchomości również do małżonka podatnika, gwarantuje mu należną ochronę w czasie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską. (podobnie WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 18 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1981/19)

W ocenie Sądu małżonek zobowiązanego winien mieć zatem zagwarantowane środki obrony poprzez czynne uczestnictwo w postępowaniu egzekucyjnym poprzez doręczanie tytułu wykonawczego, zawiadomień o dokonanych czynnościach, składanie środków zaskarżania, w tym zarzutów na postępowanie egzekucyjne jak również być stroną całego postępowania egzekucyjnego od jego początku aż do końca. Nie ma bowiem żadnego uzasadnienia aby przyznać małżonkowi zobowiązanego uprawnienia strony na pewnym etapie postepowania egzekucyjnego aby na innym takiego uprawnienia go pozbawić .

Tymczasem analiza akt niniejszej sprawy wskazuje , że organ egzekucyjny małżonka zobowiązanej, na pierwszym etapie postepowania egzekucyjnego z nieruchomości, traktował jako stronę tego postępowania wskazując go w tytule wykonawczym, w dokumencie zajęcia nieruchomości, powiadamiając go na podstawie przepisu art. 110o § 1 upea o terminie dokonania opisu i oszacowania zajętej nieruchomości. Również postanowienie z dnia [...].08.2019 r. nr [...], w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości również skierowane zostały do M. C..

Zauważyć należy , że postępowanie egzekucyjne z nieruchomości składa się z szeregu etapów takich jak : zajęcie nieruchomości, opis i oszacowanie wartości nieruchomości, sprzedaż w drodze licytacji publicznej, przybicie ( a w niniejszej sprawie wydanie postanowienia w sprawie wysokości ceny nabycia , które wywiera skutki przybicia) , przyznanie własności nieruchomości, podział kwoty uzyskanej z egzekucji, w sytuacji gdy zobowiązany ma kilku wierzycieli. Są to kolejne równoprawne etapy postępowania egzekucyjnego z nieruchomości .

Niezrozumiałym a zarazem wzajemnie sprzecznym jest zatem zachowanie organów, które w oparciu o art. 110o. § 1 upea przyznają małżonkowi zobowiązanego status uczestnika postepowania egzekucyjnego . Zgodnie z tym przepisem o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny zawiadamia znanych mu uczestników postępowania egzekucyjnego. Aby następnie na etapie wydania postanowienia w sprawie wysokości ceny nabycia nieruchomości pozbawić go takiego statusu , uznając że małżonek zobowiązanego takiego statusu nie ma . Stanowisko takie nie zostało oczywiście uzasadnione.

W ocenie Sądu zachowanie takie narusza zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych . Wyrażona w art. 8 kpa. zasada zaufania wymaga m.in. by z uzasadnienia decyzji (postanowienia) organu podatkowego wynikał sposób rozumowania i uzasadnienie twierdzeń, chodzi zatem o dyrektywy wykładni potwierdzające punkt widzenia organu, a także wyjaśnienie znaczenia przepisu, który budzi wątpliwości. Działań organu podatkowego nie można jednak oceniać w oderwaniu od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w treści art.9 o.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem w toku postępowania organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu admimistracyjnym. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze , zaprezentowaną wykładnie art. 27 c upea oraz zasadę zaufania do organów podatkowych w ocenie Sądu organ egzekucyjny powinien konsekwentne uznawać małżonka zobowiązanego jako uczestnika postepowania egzekucyjnego z nieruchomości. Zatem zarówno postanowienie w sprawie ceny nieruchomości jak i postanowienie o przyznaniu prawa własności powinno być doręczone równieeż małżonkowi zobowiązanej.

Brak doręczenia postanowienia w sprawie ceny nieruchomości małżonkowi zobowiązanej powoduje, że postanowienie to nie stało się ostateczne . To z kolei powoduje, że nie było podstaw do wydania postanowienia o przyznaniu prawa własności. Zgodnie bowiem z art. 112b § 1 upea jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności.

Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny winień wysłać postanowienie w sprawie ceny nabycia nieruchomości małżonkowi zobowiązanej i z tym faktem wiązać skutek ostateczności postanowienia .

Sąd natomiast nie podzielił zarzutów skarżącej dotyczącego braku udział jej małżonka w postępowaniu egzekucyjnym. Jak już wcześniej zauważono małżonek zobowiązanej był informowany o wszystkich istotnych dla sprawy czynnościach egzekucyjnych. Należy podkreślić , że ostatnie postanowienie (gdzie zagwarantowano mu udział w postepowaniu egzekucyjnym) z dnia [...].08.2019 r. nr [...], w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie było przez niego skarżone. Postanowienie to stało się ostateczne w związku z tym podzielić należy stanowisko DIAS , że na obecnym etapie postepowania brak jest możliwości podważania wcześniejszych czynności egzekucyjnych, jeżeli małżonek zobowiązanej na tamtym etapie nie skorzystał z przysługującego mu prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie organu pierwszej instancji .

O kosztach postępowania, sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a..