Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 425/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2000 nr 90 poz 1005
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy.
journal: Dz.U. 2002 nr 76 poz 693
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o uposażeniu żołnierzy.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Asesor WSA Małgorzata Fita-Mazurek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił z dnia [...] lutego 2003 r. Nr bez numeru w przedmiocie obniżenia dodatku do uposażenia zasadniczego I stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r., II określa, że decyzje wymienione w pkt. I nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych decyzją z dnia [...] (bez numeru), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. Nr 23, poz. 101), po rozpatrzeniu odwołania K. C. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...] grudnia 2002 r. (bez numeru) w przedmiocie obniżenia ww. dodatku dla personelu latającego do kwoty 1.439,80 zł, stanowiącej 115% uposażenia bazowego;

utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach tej decyzji podtrzymano stanowisko organu pierwszoinstancyjnego, w świetle którego K. C. nie nabył uprawnienia do otrzymania dodatku za uzyskanie klasy mistrzowskiej, lecz przysługuje mu taki dodatek za uzyskanie pierwszej klasy pilota wojskowego.

Pogląd powyższy wywiedziono z faktu, że "(...) z dniem 30 marca 2001r. utraciły moc uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP , jeżeli zostały podjęte lub wydane bez upoważnienia ustawowego, a także inne akty normatywne Rady Ministrów, Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym, z wyjątkiem rozporządzeń (por. art. 75 ust. 1 i 2 w zw. z art. 79 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Nr 120, poz. 1268), w tym także przepisy o kwalifikowaniu pilotów i nawigatorów w lotnictwie wojskowym, stanowiące do dnia 29 marca 2001r. podstawę uzyskania przez żołnierza zawodowego klasy pilota wojskowego. Do tej ostatniej daty mjr K. C. posiadał pierwszą klasę pilota wojskowego i nadal zachowuje prawo do posiadania uzyskanej klasy pilota.

Od dnia 30 marca 2001r. nie obowiązują już żadne przepisy, które mogłyby stanowić podstawę prawną uzyskania wyższej klasy pilota wojskowego, w związku z czym złożone z pozytywnym rezultatem przez mjr K. C. egzaminy na klasę mistrzowską pilota wojskowego nie skutkują uzyskaniem przez niego tej klasy".

Decyzję powyższą zaskarżył do Sądu K. C. , wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że uzasadnienie tej decyzji jest niezrozumiałe.

Realizując roczny plan szkolenia i wykonując zadania w powietrzu zlecone przez dowódcę jednostki w 2001r., skarżący uzyskał niezbędne normy i warunki do ubiegania się o "mistrzowską" klasę kwalifikacyjną pilota wojskowego Podstawę do ubiegania się o tę klasę była obowiązująca, wydana w 2001 r., a wprowadzona do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych RP Rozkazem Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] grudnia 1997r. "Instrukcja kwalifikacyjna pilotów i nawigatorów w lotnictwie wojskowym Rzeczpospolitej Polskiej" (sygn. WLOP 259/97). Sesja egzaminacyjna na klasy pilotów i nawigatorów organizowana w grudniu 2001r. odbyła się po raz pierwszy wg norm zawartych w ww. Instrukcji.

Do powyższej Instrukcji zmiany wprowadził Rozkaz Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] listopada 2001r. w sprawie wprowadzenia do użytku w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP " Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w Lotnictwie Wojskowym Rzeczypospolitej Polskiej".

Uznając powyższą Instrukcję za obowiązującą w okresie od stycznia 2001r. skarżący realizował zadania lotnicze w kierunku spełnienia obowiązujących norm do uzyskania " mistrzowskiej" klasy pilota wojskowego.

W ostatnim kwartale 2001r. ukazał się Rozkaz Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] listopada 2001r. dotyczący sesji egzaminacyjnej na klasy pilotów i nawigatorów w LSZ RP.

Po zrealizowaniu norm nalotu i osiągnięciu odpowiedniego poziomu wyszkolenia lotniczego skarżący przystąpił do sesji egzaminacyjnej w grudniu 2001r., którą pozytywnie zaliczył, za co Rozkazem Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] lutego 2002r. została mu nadana mistrzowska klasa kwalifikacyjna pilota wojskowego w lotnictwie transportowym. W tych okolicznościach dodatek dla personelu latającego, po uzyskaniu klasy "mistrzowskiej" powinien być podwyższony o 50% uposażenia bazowego.

Wstrzymanie wypłacanego dodatku jest zatem w ocenie skarżącego krzywdzące i sprzeczne z prawem.

Komendant Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że po dniu 30 marca 2001r. nadal przeprowadzane były egzaminy na klasy kwalifikacyjne, a po ich zaliczeniu nadawano rozkazem właściwego organu wojskowego określoną klasę kwalifikacyjną. Uzyskanie przez żołnierza klasy kwalifikacyjnej było następnie podstawą do przyznania mu dodatku dla personelu latającego w wysokości odpowiednio podwyższonej (por. § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. - Dz.U. Nr 90, poz. 1005 ze zm.).

Skarżącemu nadano klasę mistrzowską pilota wojskowego rozkazem Dowódcy WLOP Nr z dnia [...] lutego 2002r. i w oparciu o ten rozkaz Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. podwyższył skarżącemu dodatek dla personelu lotniczego. Dodatek w podwyższonej wysokości wypłacano skarżącemu od dnia złożenia egzaminów, do dnia, w którym stała się ostateczna decyzja Dowódcy o obniżeniu tego dodatku.

Wydanie tej decyzji było natomiast podyktowane uchyleniem przez Dowódcę WLOP rozkazem nr [...] z dnia [...] października 2002r. swojego rozkazu, nadającego skarżącemu mistrzowską klasę pilota wojskowego. Uchylenie owego rozkazu skutkowało tym, że skarżący utracił prawo do pobierania dodatku dla personelu latającego w wysokości należnej żołnierzowi posiadającemu klasę mistrzowską. Zachował jednak nadal prawo do tego dodatku w wysokości przysługującej żołnierzowi posiadającemu klasę pierwszą. W tych okolicznościach dodatek przysługuje skarżącemu w wysokości niższej niż dotychczas otrzymywał, co uprawniało do obniżenia dodatku do wysokości należnej żołnierzowi posiadającemu pierwszą klasę pilota wojskowego ( § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia).

Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną zważył, co następuje:

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. z 2002r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) - uposażenie żołnierzy składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków, które przyznawane są w wysokości i na warunkach określonych w przepisach § 11 i § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz.U. Nr 90, poz. 1005 ze zm.).

Zarówno uposażenie zasadnicze, jak również dodatki do uposażenia przyznawane są w drodze decyzji przez właściwy organ wojskowy (por. art. 9 ust. 4 ww. ustawy oraz § 5 ww. rozporządzenia).

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2004 r. , do którego dołączono m.in. trzy decyzje z dnia [...] lutego 2002r. wydane w stosunku do K. C. przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w D., pełnomocnik Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych potwierdził, że owe decyzje są ostateczne.

W decyzji Nr [...] przyznano skarżącemu dodatek dla personelu latającego wykonującego loty na samolotach odrzutowych ponaddźwiękowych albo śmigłowcach - w wysokości 80% uposażenia bazowego. W decyzji Nr [...] przyznano dodatek za uzyskaną klasę mistrzowską - w wysokości 50% uposażenia bazowego. W decyzji Nr [...] przyznano dodatek z tytułu stażu służby na stanowisku - w wysokości 15% uposażenia bazowego (łącznie 145% uposażenia bazowego).

Z akt sprawy wynika, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. wszczął z urzędu postępowania administracyjne w stosunku m.in. do skarżącego, w przedmiocie "obniżenia dodatków kwalifikacyjnych do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych za klasę kwalifikacyjną".

Jako podstawę wszczęcia postępowania wobec skarżącego powołano się na fakt uchylenia Rozkazu Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] lutego 2002r., Rozkazem Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] października 2002r.

Pierwszym z wymienionych rozkazów nadano skarżącemu klasę mistrzowską pilota w lotnictwie transportowym, co stanowiło podstawę do przyznania mu dodatku dla personelu latającego w wysokości podwyższonej o 50% uposażenia bazowego, w oparciu o § 17 ust. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia (por. decyzja ostateczna Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. z dnia [...] lutego 2002r. Nr [...]).

Rozkaz Nr [...] z dnia [...] października 2002r. został wydany na podstawie art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 120, poz. 1268).

W tym miejscu podnieść należy, że przywołana w tym rozkazie podstawa prawna jest niewłaściwa, gdyż po pierwsze - Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej nie jest organem administracji rządowej , a po wtóre - jego Rozkaz Nr [...] z dnia [...] lutego 2002r. nie został zamieszczony w Obwieszczeniu Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2001r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów, zarządzeń i innych aktów normatywnych Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, które utraciły moc z dniem 30 marca 2001r. (M.P. 2001r. Nr 47, poz. 782).

Poza tym stwierdzić trzeba, że w orzecznictwie panuje jednolity pogląd, że przyznanie żołnierzowi zawodowemu klasy kwalifikacyjnej stanowi w istocie decyzję administracyjną, niezależnie od tego, czy istnieją podstawy prawne działania organów wojskowych w tych sprawach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2003 r. sygn.akt SA/Bd 1484/03 - niepubli.).

Taka sama zasada obowiązuje w przypadku "cofnięcia" (anulowania) klasy kwalifikacyjnej, przyznanej wcześniej żołnierzowi zawodowemu.

Tymczasem Rozkazu Dowódcy WLOP Nr [...] z dnia [...] października 2002r. nie doręczono skarżącemu i nie pouczono o możliwości złożenia środka odwoławczego.

Tym samym nie istniała podstawa do wydania przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w D. decyzji z dnia [...], obniżającej skarżącemu dodatki dla personelu latającego, do kwoty stanowiącej 115% uposażenia bazowego.

Takiej podstawy nie dawał również przepis art. 7 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. ani § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, zwłaszcza w sytuacji gdy w obrocie prawnym istnieją w dalszym ciągu trzy ostateczne decyzje Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2002r. , przyznające skarżącemu dodatki do uposażenia zasadniczego w łącznej wysokości 145% uposażenia bazowego.

Zaskarżona do Sądu decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna pogorszyły zatem znacznie sytuację skarżącego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 1995r. sygn. akt SA/Wr 436/95 (ONSA 1996/4, poz. 155), że zmiana uposażenia zasadniczego żołnierza oraz dodatków do uposażenia, ustalonych ostateczną decyzją administracyjną dopuszczalna jest wyłącznie na warunkach zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 145 § 1 , art. 155 , art. 156 § 1 albo art. 162 § 1 k.p.a.).

Skoro zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. , przeto Sąd obowiązany był do stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oraz do zastosowania art. 152 tej ustawy.