Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1019/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 37a ust. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. G., C. W. i T. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przekazał Staroście [...] – do załatwienia zgodnie z właściwością – wniosek A. W., spadkobiercy G. W., o wypłatę odszkodowania za nieruchomości przejęte od jego matki pod linię kolejową PKP.

Decyzją z dnia [...] r., znak [...] Starosta [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną od G. W. orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...]r., położoną w L., oznaczoną jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu Starosta wskazał na przedawnienie się przedmiotowego roszczenia.

Na skutek odwołania A. W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., znak [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podzielił więc stanowisko w kwestii przedawnienia się roszczenia o odszkodowanie. Następnie uwzględniając skargę A. W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. znak [...], orzekł o uchyleniu swojej decyzji z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał na konieczność ustalenia przez organ I instancji, czy przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone i na czyją rzecz. Skarga PKP Polskich Linii Kolejowych na powyższą decyzję została oddalona na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 2965/02.

W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wypłaty w/w odszkodowania – do czasu przedłożenia przez wnioskodawców prawomocnego postanowienia spadkowego po G. W. i F. J.

W związku z zażaleniem A. W. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] uchylił postanowienie organu I instancji w całości stwierdzając naruszenie wymogów zawartych w art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

W następstwie powyższego, Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] r., znak [...], orzekł powtórnie o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną mocą orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r., znak [...], nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu Starosta powołał się na fakt przedawnienia przedmiotowego roszczenia.

W wyniku odwołania A. W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Na skutek skargi A. W., wyrokiem z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1255/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty. Podstawą uchylenia przywołanych rozstrzygnięć był brak jednoznacznie określonego żądania strony. Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, iż zarówno z wniosku A. W., jak i z jego kolejnych pism w sprawie nie wynikało, czego dokładnie dotyczyło roszczenie. Sąd nakazał wezwać zainteresowanego w celu jednoznacznego ustalenia zakresu jego wniosku.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] r., znak [...], orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną od G. W. - mocą orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r., znak [...] - nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu Starosta podniósł, iż roszczenie A. W. w powyższym zakresie uległo przedawnieniu.

Na skutek odwołania A. W. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., znak [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda podniósł, że Starosta nie zastosował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zawartych w wyroku z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 1255/10, dotyczących konieczności jednoznacznego i precyzyjnego ustalenia zakresu (zakresów) wniosku A. W. Wskazał ponadto. o jakie konkretne informacje organ winien wystąpić do wnioskodawcy.

Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowych postępowań w sprawie wypłat odszkodowań za: nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 - wywłaszczoną od G. W. - mocą orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...]r., znak [...] – oraz nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 – która na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. znak [...] została przejęta z mocy prawa na własność PKP S.A. Uzasadniając rozstrzygnięcie w kwestii działek nr [...], nr [...] i nr [...] wskazał na przedawnienie roszczenia A. W. w tym zakresie, natomiast w stosunku do działki nr [...] podniósł brak stosownego wniosku o odszkodowanie za nieruchomości przejęte przez PKP w trybie przepisów ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Organ I instancji wskazał, że stosownie do zaleceń Wojewody [...], pismem nr [...] z dnia [...]r. wystąpiono do A. W. z zapytaniem czego dotyczy jego wniosek oraz z prośbą o wskazanie swojego żądania zgodnie z w/w decyzją Wojewody.

W piśmie z dnia [...] r. A. W. wyjaśnił, iż domaga się wypłaty odszkodowania za [...] m2 gruntu, po którym przebiega linia kolejowa.

Po zapoznaniu się z całością zebranego materiału dowodowego, organ I instancji ustalił, iż z przekazanych przez PKP S.A. w T. akt wywłaszczeniowych, wypożyczonych z archiwum Urzędu Miejskiego w C. wynika, że nieruchomość G. W., położona w L. oznaczona w ewidencji gruntów i budynków numerami działek : [...],[...] i [...], na mapie nr [...] D., o powierzchni [...] ha, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa – Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w S., w celu realizacji narodowych planów gospodarczych – budowę linii kolejowej P. – L., na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31).

W pkt IV przedmiotowego orzeczenia zobowiązano Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w S. do wypłacenia dotychczasowemu właścicielowi ustalonego orzeczeniem odszkodowania w wysokości [...] zł.

Odszkodowanie obejmujące wartość gruntu określoną na kwotę [...] zł i sumę wyrównawczą określoną na kwotę [...] zł miało być wypłacone w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie trybu wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (Dz. U. Nr 52, poz. 340).

Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów, odszkodowanie nie przekraczające sumy 15.000 zł płatne było w ciągu 6 miesięcy, licząc od daty orzeczenia.

Jednocześnie z mocy art. 39 dekretu, roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne. W świetle obowiązujących w przedmiocie sprawy przepisów prawa, tj. art. 132 ust. 2 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

W toku prowadzonego postępowania ustalono również, że działka oznaczona w operacie ewidencji gruntów i budynków nr [...], na mapie nr [...] D., o powierzchni [...] ha, na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] r., z mocy prawa z dniem [...] r. stała się własnością Polskich Kolei Państwowych S.A. w W.

Zgodnie z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r., Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu [...] r. we władaniu PKP S.A., nie stanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stają się z dniem [...] r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, a dotychczasowemu właścicielowi gruntu przysługuje roszczenie odszkodowawcze na wniosek złożony do Starosty Powiatu [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r.

Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje.

Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt wchodzący w skład linii kolejowych, pozostawał do dnia [...] r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.

Na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego, organ I instancji uznał, że A. W. nie złożył stosownego wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków nr działki [...], na mapie nr [...] D., przejętą na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] r. z mocy prawa z dniem [...] r. na własność Polskich Kolei Państwowych S. A. w W.

W związku z powyższym, zdaniem organu, należy umorzyć postępowanie w sprawie wypłacenia odszkodowania ustalonego w decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] r. za nieruchomość położoną w L., oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków nr działki [...], na mapie nr [...] D., o powierzchni [...] ha.

Skoro do wypłacenia odszkodowania zobowiązana była Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w S., a przepis prawa wyraźnie stanowił o przedawnieniu roszczeń odszkodowawczych oraz wobec niespełnienia warunków określonych w art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", organ I instancji dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego.

Od tej decyzji A. W. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż organ rozpatrując jego wniosek, nie powinien opierać się na orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r., znak [...], które – w jego ocenie – było wydane z naruszeniem prawa. Zarzucił niewypłacenie należnego odszkodowania za przejęte od G. W. przez PKP nieruchomości przeznaczone pod infrastrukturę kolejową. Zakwestionował ponadto prawidłowość powoływania się przez Starostę na § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie trybu wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych – podnosząc przy tym, że przepisy te nie mogą świadczyć o braku podstawy do wnioskowania o wypłatę odszkodowania. Podkreślił, że nie żąda wypłaty odszkodowania w oparciu o orzeczenie z [...] r., które go nie dotyczyło.

Zaskarżoną decyzją podjętą z up. Wojewody [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 37a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz., 651 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. W. orzeczono o:

1) utrzymaniu decyzji w mocy w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działka nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2,

2) uchyleniu decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 i orzeczeniu o odmowie wypłaty odszkodowania za tę nieruchomość.

Po dokonaniu analizy akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w ramach realizacji zaleceń Wojewody zawartych w decyzji z dnia [...] r., znak [...], wystąpił do A. W. pismem z dnia [...] r. o jednoznaczne sprecyzowanie jego wniosku. W odpowiedzi zainteresowany, pismem z dnia [...] r. wskazał, iż jego żądanie dotyczy:

• wypłaty odszkodowania wraz z odsetkami, za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 – która była ujawniona na jego rzecz, w wyniku nabycia spadku po G. W., w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L., co nastąpiło w roku [...];

• wypłaty odszkodowania wraz z odsetkami, za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 – która na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r., znak [...] została przejęta z mocy prawa na własność Skarbu Państwa i oddana w użytkowanie wieczyste PKP S.A,

Zgodnie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 powstały w wyniku zmian gruntowych pierwotnych działek nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Różnica natomiast w ogólnej powierzchni tych działek ([...] m2) spowodowana została dokonanym ponownie ich pomiarem i wyznaczeniem granic w związku z tworzonym przez gminę nowym rejestrem gruntów.

Zdaniem organu odwoławczego, bezsporne jest w niniejszej sprawie, że nieruchomość położona w L., oznaczona jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 (przed jej zmianami gruntowymi) została wywłaszczona od G. W. na rzecz Skarbu Państwa – Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w S., mocą orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r., znak [...] (pozostającego w obrocie prawnym) – na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t. j. Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31). Orzeczeniem tym określone zostało również odszkodowanie za odjęte grunty, na kwotę [...] zł ([...]), do wypłacenia którego zobowiązano Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w S.

Akta sprawy potwierdzają także, iż ani Skarb Państwa, ani Polskie Koleje Państwowe do czasu przeprowadzenia postępowania spadkowego po G. W. nie ujawnili prawa własności do działek nr [...], nr [...] i nr [...] – wynikającego z w/w orzeczenia z dnia [...] r. W wyniku tego zaniedbania w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. na rzecz spadkobierców G. W., ujawnione zostało prawo również do działek nr [...], nr [...] i nr [...] (które powstały z wywłaszczonych działek nr [...], nr [...] i nr [...]). Zaniedbanie to nie spowodowało jednak, że spadkobiercy G. W. stali się na powrót właścicielami wywłaszczonej nieruchomości. Co za tym idzie, brak podstaw prawnych do żądania wypłaty odszkodowania za działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Podjęte przez Starostę [...] działanie (pismem z dnia [...] r., znak [...] skierowanym do Sądu Rejonowego w L. Wydziału Ksiąg Wieczystych) nie miało skutku pozbawienia praw do w/w nieruchomości (jak podniósł to A. W. w piśmie z dnia [...] r., precyzującym swój wniosek) – bowiem nastąpiło to już na mocy orzeczenia z dnia [...] r. – lecz było czynnością techniczną mającą tylko na celu ujawnienie prawa wynikającego z w/w orzeczenia.

Podsumowując powyższe rozważania organ II instancji stwierdził, iż A. W. nie był właścicielem nieruchomości położonej w L., oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, a tym samym brak podstaw prawnych do ustalenia i wypłacenia wnioskowanego odszkodowania. Fakt ten powoduje, że żądanie A. W. jest bezprzedmiotowe, które podlega umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 kpa – jak uczynił to Starosta [...]. Co prawda, Starosta w uzasadnieniu swojej decyzji odniósł się tylko do odszkodowania ustalonego orzeczeniem z dnia [...] r., pomijając kwestie roszczeń dotyczących ujawnienia prawa wynikającego z w/w orzeczenia, jednak uchybienie to pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

Na marginesie organ wskazał, że również w sytuacji ewentualnego wniosku o wypłacenie odszkodowania ustalonego na rzecz G. W. mocą orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r., znak [...], zaszłaby konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 105 § 1 kpa, bowiem w stosunku do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania (a taka sytuacja miałaby miejsce w tym przypadku) – zgodnie z art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Co za tym idzie, ewentualne roszczenie wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości ustalone w/w orzeczeniem stanowiłoby żądanie cywilnoprawne, którego można dochodzić przed właściwym miejscowo i rzeczowo sądem powszechnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 432/05, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1040/07).

Odnosząc się natomiast do zagadnienia wypłaty odszkodowania, wraz z odsetkami, za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 organ wskazał, iż zgodnie z art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu [...] r. we władaniu PKP, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP, stały się z dniem [...] r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Nabycie tego prawa potwierdza Wojewoda [...] w drodze decyzji, natomiast w/w odszkodowanie ustala i wypłaca się według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od [...] r. do [...]r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje także w przypadku, gdy grunt pozostawał do dnia [...] r. w posiadaniu samoistnym PKP lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez co najmniej 30 lat.

Zdaniem Wojewody, bezsporne w tej kwestii jest, co potwierdzają zgromadzone akta sprawy, że działka nr [...] została zajęta w roku [...] pod tor kolejowy i od tego czasu jest użytkowana przez PKP. Fakt ten potwierdził także A. W. pismem z dnia [...]r. – skierowanym do PKP o odszkodowanie z tego tytułu. Decyzją z dnia [...] r., znak [...] Wojewoda [...] orzekł o przejęciu w/w nieruchomości z mocy prawa na własność Skarbu Państwa i oddaniu jej w użytkowanie wieczyste PKP S.A. Co prawda, nie można się zgodzić z organem I instancji, że nie było wniosku A. W. między [...] r. a [...] r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 - zajętą przez PKP, gdyż postępowanie o wypłatę odszkodowania m. in. za w/w nieruchomość toczy się od roku [...] i do [...] r. nie zostało ostatecznie rozstrzygnięte. Co za tym idzie, należało uznać, iż wniosek został przez zainteresowanego złożony w przedziale czasowym, o którym mowa w art. 37a ust. 7 cytowanej ustawy z dnia 8 września 2000 r. W analizowanym przypadku będzie miało jednak zastosowanie zdanie trzecie art. 37a ust. 7, zgodnie z którym A. W. nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie w powyższym zakresie, bowiem PKP były samoistnym posiadaczem w/w nieruchomości przez okres co najmniej 30 lat. Stąd też odwołania nie uwzględniono.

W skardze do sądu administracyjnego A. W. wskazał w pierwszym rzędzie na uchybienia i błędy urzędników, a to:

1. błąd Państwowego Biura Notarialnego w L. popełniony w [...] r. z winy służb geodezyjnych w katastrze księgi wieczystej nr [...] (opisany w protokole z rozprawy administracyjnej w dniu [...] r. oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2010 r.),

2. zaniechanie polegające na niedopełnieniu przez wywłaszczającego wymogu art. 18 ust. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o dokonaniu odpowiednich wpisów w księdze wieczystej,

3. odszkodowania nie złożono w depozyt sądowy mimo, że powinno tam trafić przed dniem [...] r.,

4. służby geodezyjne, po pomiarach przeprowadzonych w roku [...], nie skorygowały błędu w katastrze księgi wieczystej nr [...], chociaż o takim obowiązku informowały na stronie tytułowej "Wyciągu głównego z wykazu zmian gruntowych...",

5. PKP nie odwołały się od odmowy Państwowego Biura Notarialnego w L. z dnia [...] r. przeniesienia na ich rzecz prawa własności gruntu,

6. Pełnomocnik procesowy PKP niesprawiedliwie podał:

- w odpowiedzi z dnia [...] r. skierowanej do Sądu Okręgowego w K. na jego pozew o wypłatę odszkodowania oświadczając, że wszystkie dowody, w tym także wypłaty za wywłaszczony grunt warunkujące dokonanie zmian prawa własności, zostały złożone w Państwowym Biurze Notarialnym w L.",

- w piśmie z dnia [...] r. "... iż a dokumentach finansowych znajdujących się w posiadaniu PKP, a przekazanych Sądowi, znajduje się zapis o zaksięgowaniu wpłaty odszkodowania..." – okazało się, że dokumentów takich nigdy w Sądzie nie złożono,

- w piśmie z dnia [...]r., że nie może przekazać mu kopii dokumentu, na którym znajduje się pieczęć "zadysponowano do wypłaty, gdyż oryginał został złożony do akt sprawy sądowej (nigdy tam nie trafił), a kopii PKP nie posiada.

Na tej podstawie skarżący zarzucił:

1. jednostronność i nieobiektywność prowadzonego postępowania,

2. naruszenie art. 64 i art. 77 Konstytucji RP decyzją [...] Wojewody [...] z dnia [...] r. o pozbawieniu bez rekompensaty prawomocnie przyznanego prawa własności działki nr [...] ujawnionej w księdze wieczystej nr [...],

3. naruszenie art. 64 i art. 77 Konstytucji RP wystąpieniem nr [...] Starosty [...] z dnia [...] r. do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w L., skutkujące pozbawieniem bez rekompensaty prawomocnie przyznanego prawa własności działek nr: [...],[...] i [...] ujawnionych w księdze wieczystej nr [...],

4. przewlekłe prowadzenie (ponad 11 lat) postępowania administracyjnego.

Skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] r. wystąpił do Sądu Rejonowego w L., który prowadził sprawę o nabycie spadku po zmarłej G. W., o ustalenie prawa własności działek nr [...],[...],[...] oraz [...] o łącznej powierzchni [...] m2, po których przebiega linia kolejowa. Celem jego wystąpienia było rozwianie wątpliwości dotyczących tego prawa. Jednak absurdalna interpretacja, że jest to pozew przeciwko pozostałym ujawnionym w księdze wieczystej nr [...], których jest pełnomocnikiem, upewniła go, że prawo własności tych gruntów przysługuje spadkobiercom G. W. i stanowiło przesłankę do kontynuowania czynności zmierzających do wypłaty odszkodowania. Sąd całkowicie zignorował istnienie orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

Niezrozumiały jest również brak odniesienia Starosty [...] na odpowiedź związaną z pytaniami postawionymi w piśmie [...] z dnia [...] r., sformułowanymi w decyzji [...] Wojewody [...] z dnia [...] r. w związku z sugestią zawartą w wyroku (sygn. akt II SA/Gl 1255/10) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 marca 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.

A. W. zmarł w dniu [...] r. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 40 akt sądowych), zaś jego spadkobiercy K, G,, C, W, i T, W, pismami z dnia [...] r. podtrzymali skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie podlegała kontroli sądowej. Zgodnie z wytycznymi, zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1255/10, organy administracji zobligowane były do wezwania skarżącego o sprecyzowanie jego żądań. Zatem stawiane przez organy pytania miały na celu wykonanie wyroku Sądu, co było niezbędne dla rozstrzygnięcia jego wniosku. W odpowiedzi A. W. pismem z dnia [...] r. oświadczył, że nie żąda wypłaty odszkodowania, ustalonego orzeczeniem PWRN w S. z dnia [...] r., ani jego waloryzacji, mimo że nie zostało wypłacone, ani przekazane do depozytu sądowego, nie żąda też ponownego ustalenia i wypłaty odszkodowania, ani odszkodowania za zwłokę w wypłacie odszkodowania. Wreszcie, A. W. wyjaśnił, że nie żąda też odszkodowania za inne nieruchomości przejęte przez PKP, lecz domaga się ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt, który bez tytułu prawnego i z naruszeniem art. 64 i art. 77 Konstytucji RP, organy administracji pozbawiły właścicieli ujawnionych w księdze wieczystej nr 506. Jednocześnie jednak A. W. oświadczył, że nie żąda wszczęcia postępowania szczególnego w stosunku do orzeczenia z [...] r., gdyż jego zdaniem nie miało ono znaczenia dla spadku po zmarłej G. W., skoro w księdze wieczystej nadal ujawnieni byli jej spadkobiercy.

Mając na uwadze tak sformułowane roszczenia, zasadnie organ odwoławczy dopatrzył się podstaw do umorzenia postępowania w zakresie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...],[...] i [...], która objęta była orzeczeniem o wywłaszczeniu z [...] r. oraz odmowy wypłaty odszkodowania za działkę nr [...], której nabycie nastąpiło przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem [...]r., co potwierdza ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...]r., wyżej przywołana.

Wyjaśnić przyjdzie, że obie decyzje korzystają z waloru ostateczności i mają moc wiążącą, dopóki nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego, co możliwe jest jedynie w nadzwyczajnych trybach. Tymczasem skarga i żądania skarżących jako spadkobierców A. W. bazują na założeniu, że powyższe decyzje jako wydane z naruszeniem prawa (Konstytucji RP), nie mają żadnej mocy prawnej zwłaszcza, że do czasu prowadzenia postępowania spadkowego po G. W. organy nie ujawniły prawa własności w księdze wieczystej. Zasadnie wskazał jednak organ odwoławczy, że orzeczenie o wywłaszczeniu z [...] r. miało charakter konstytutywny, zaś wpis prawa własności do księgi wieczystej nie był niezbędny w celu przeniesienia własności na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast kolejna decyzja Wojewody [...] z [...] r. stwierdzała nabycie z mocy prawa własności pominiętej w orzeczeniu z [...] r. części nieruchomości i stanowiła podstawę dokonania wpisu do księgi wieczystej. Co prawda, zgodzić się należy z zarzutami pod adresem urzędników, których błędy i zaniedbania doprowadziły do sytuacji niepewności spadkobierców G. W., lecz w ramach postępowania administracyjnego nie było możliwe przyznanie skarżącym odszkodowania z tego tytułu. Zasady ustalania i wypłaty odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości regulują bowiem akty prawne, wskazane przez organ odwoławczy. Orzeczenie o wywłaszczeniu z [...] r. ustalało zaś odszkodowanie na rzecz G. W. i dopóki decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, brak podstaw do ponownego określenia odszkodowania za część nieruchomości, której wywłaszczenie nastąpiło na mocy tego orzeczenia.

Zupełnie inną kwestią jest zaś wypłata tego odszkodowania i jego waloryzacja. W tym zakresie sąd administracyjny nie podziela poglądu o przedawnieniu takiego żądania z mocy art. 39 dekretu z 1949 r., wyżej powołanego, gdyż przepis ten dotyczył jedynie kwestii ustalenia samego odszkodowania, a nie jego wypłaty, jak i stanowiska, że waloryzacja odszkodowania ustalonego w decyzji administracyjnej, następuje na mocy wyroku sądu powszechnego, jak to uznał organ odwoławczy i to wbrew poglądowi, wyrażonemu w wyroku tut. Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1255/10, w którym jednoznacznie wskazano na przeważający pogląd co do administracyjnego charakteru rozstrzygnięcia w kwestii waloryzacji odszkodowania. Jednak błędny pogląd organów obydwu instancji nie miał wpływu na wynik niniejszej sprawy, skoro A. W. jednoznacznie wskazał, że jego roszczenia nie dotyczą wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego w orzeczeniu z [...] r. Takie stanowisko nie pozbawia też jego spadkobierców żądania wypłaty odszkodowania i jego waloryzacji, gdyż sprawa w tym zakresie nie była przedmiotem rozstrzygnięcia. Brak też dowodu wypłaty odszkodowania ustalonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Jednak dopóki orzeczenie to nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, ponowne ustalenie odszkodowania z tego tytułu nie jest dopuszczalne, gdyż kolejna decyzja w tym przedmiocie obarczona byłaby wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Z kolei ustalenie odszkodowania za bezprawne pozbawienie własności, jak to uważają skarżący, nie jest możliwe w postępowaniu administracyjnym wobec braku podstawy prawnej do wydania aktu z zakresu administracji. W szczególności, nie jest to przypadek z art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stąd też w tym zakresie, a mianowicie co do ustalenia odszkodowania za działki nr [...], [...] i [...], postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa.

Gdy zaś idzie o działkę nr [...], objętą decyzją z dnia [...] r., wskazać przyjdzie, że skarżący nie kwestionują ustaleń organu odwoławczego, że działka ta już w [...] r. została zajęta pod tor kolejowy. Fakt ten wynika też wprost z pisma A. W. z dnia [...] r., skierowanego do PKP. Aczkolwiek data zajęcia tej działki pod tory kolejowe nie została wskazana w decyzji Wojewody [...] z [...] r., brak podstaw do podważenia ustaleń, poczynionych w ramach niniejszego postępowania, a opartych na twierdzeniach A. W. co do faktu, że grunt ten pozostawał we władaniu PKP (poprzednika prawnego) od [...] r., a zatem do dnia [...] r. upłynął 30-letni okres, o którym mowa w art. 37a ust. 7 zd. 3 ustawy o komercjalizacji..., wyżej powołanej. Przepis ten wprost stanowi zaś, że roszczenie o odszkodowanie w takim wypadku, tj. upływu 30 lat, nie przysługuje. Zasadnie zatem organ odwoławczy orzekł o odmowie odszkodowania za działkę nr [...].

W ramach niniejszego postępowania, brak zaś podstaw prawnych do kwestionowania zgodności z prawem zarówno decyzji Wojewody [...] z [...] r., jak i samej ustawy o komercjalizacji... . Stąd też nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 64 i art. 77 Konstytucji RP, skoro skutek prawny w postaci nieprzysługiwania odszkodowania wynika z ustawy, a ocena jej zgodności z Konstytucją nie należy do kompetencji sądu administracyjnego.

Wreszcie, dla oceny zgodności decyzji z prawem bez znaczenia jest zarzut przewlekłości postępowania.

Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sądowy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).