Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 445/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, ust. 2, art. 8 ust. 1, art. 15 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 19 ust. 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska Protokolant referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. N. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy) z "[...]", nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej jako Kierownik, organ I instancji) z dnia "[...]" w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.

Z przedstawionych wraz ze skargą akt sprawy wynika, że strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 w formie elektronicznej, w aplikacji eWniosekPlus (dalej jako eWniosek), w którym ubiegała się o przyznanie m.in.: jednolitej płatności obszarowej (JPO); płatności za zazielenianie (PZZ); płatności redystrybucyjnej (RDST); płatności dla młodych rolników; płatności do powierzchni roślin strączkowych na ziarno; płatność do powierzchni uprawy pomidorów.

Organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania płatności dla młodych rolników i płatności do powierzchni uprawy pomidorów i nałożył sankcję w wysokości 128.751,00 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych oraz przyznał następujące płatności: jednolitą płatność obszarową (JPO); płatność za zazielenienie (PZZ); płatność redystrybucyjną (RDST); płatności do powierzchni roślin strączkowych na ziarno; kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy w jej uzasadnieniu wskazał, że w przypadku płatności JPO, PZZ, RDST, jak i płatności do powierzchni roślin strączkowych na ziarno oraz przyznania kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej strona nie wniosła zastrzeżeń co do wysokości naliczonych płatności, zatem organ odstąpił od wyjaśniania zasad i przytaczania przepisów w zakresie przyznania tychże płatności i jednocześnie podtrzymał rozstrzygnięcie Kierownika w zakresie przyznania ww. płatności.

Odnosząc się do płatności dla młodych rolników Dyrektor wskazał, że płatność ta przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7, 8, art. 13 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm., dalej jako ustawa o płatnościach bezpośrednich), art. 50 ust. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE.L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 608 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 1307/2013).

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do płatności dla młodych rolników organ I instancji prawidłowo uznał, że podczas kontroli administracyjnej w zakresie weryfikacji daty rozpoczęcia działalności rolniczej ustalono, że skarżący rozpoczął ją od dnia "[...]". Powyższe wynika ze złożonego wniosku o przyznanie płatności na 2015 r.

Zatem, organ odwoławczy wskazał, że prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności dla młodych rolników na mocy art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Płatność dla młodych rolników przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej, rolnikowi aktywnemu zawodowo, który jest osobą fizyczną, która po raz pierwszy zakłada gospodarstwo rolne, jako kierująca gospodarstwem rolnym, lub która założyła już takie gospodarstwo rolne w ciągu 5 lat przed pierwszym złożeniem wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w ramach systemu płatności bezpośrednich na lata 2015-2020. Skarżący nie spełnia powyższych wymagań, w związku z czym organ I instancji zasadnie odmówił stronie przyznania płatności dla młodych rolników.

Odnosząc się do płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów Dyrektor stwierdził, że powierzchnia zadeklarowana do objęcia ww. płatnością wyniosła 50,00 ha. Następnie przytoczył treść art. 15 ust. 1, ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, wyjaśniając, że powierzchnie działek rolnych ustalane są w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) 485/2008(1) (Dz,U.UE.L.2013.347.549 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 1306/2013). Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia, Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm., dalej, jako rozporządzenie nr 809/2014), uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UEE 347 z 20.12.2013 r., str. 549 ze zm. dalej, jako rozporządzenie nr 1306/2013: O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu.

Podkreślono, że w dniach 09-20 lipca 2020 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu kwalifikowalności powierzchni, której wyniki zostały zawarte w raporcie (dalej jako raport), z treści którego wynika, że na działkach rolnych, z zadeklarowaną uprawą pomidorów, nie stwierdzono deklarowanej uprawy (powierzchnia działek silnie zachwaszczona).

W związku z kwestionowaniem przez stronę rozstrzygnięcia dotyczącego ww. płatności do powierzchni uprawy pomidorów będącego treścią zaskarżonej decyzji, w zakresie przeprowadzonej kontroli na miejscu, Dyrektor wskazał, iż kwestia ta była już przedmiotem zastrzeżeń złożonych przez stronę. W odpowiedzi, na które Kierownik BKM poinformował, że kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni została zrealizowana kompleksowo z kontrolą w zakresie Rolnictwa Ekologicznego w ramach Pakietu 8., zrealizowana została trzyetapowo ze względu na obligatoryjną weryfikację wymogu przeznaczenia zbioru, w tym przypadku wytworzenia owocu pomidora i przeznaczenia co najmniej 30% uzyskanego zbioru do przetwórstwa, przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży. Wymóg ten jest: weryfikowany w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Wskazywane rozporządzenie nie obejmuje podstaw i metod agrotechnicznych prowadzenia produkcji roślinnej z uwzględnieniem warunków klimatycznych i glebowych w oparciu o intensyfikację własnej produkcji, przedstawia w sposób szczegółowy jakie warunki musi spełniać beneficjent, ubiegający się o dopłaty w zakresie Rolnictwa Ekologicznego w ramach PROW 2014-2020. Kierownik BKM zwrócił uwagę, że agrotechniczny termin siewu pomidora wprost do gruntu, przypada w Polsce na okres od połowy kwietnia do końca maja. Termin siewu uzależniony jest od temperatury gleby, która powinna osiągać przynajmniej 8°C. W rzędach, przy bezpośrednim wysiewie nasion do gruntu, wymagane jest zastosowanie dwukrotnie większej ilości nasion, niż używa się przy zakładaniu plantacji z rozsady. Pomidor jest rośliną światłolubną o długim okresie wegetacji do 4 miesięcy. Fazy wzrostu i rozwoju pomidora to: kiełkowanie, rozwój liści, rozwój pędów bocznych, rozwój kwiatostanu, kwitnienie, rozwój owoców, dojrzewanie owoców i nasion. Każda z faz rozwoju pomidora ma swoje wymagania temperaturowe, świetlne i wilgotnościowe. Kiełkowanie następuje w temperaturze 15°C, natomiast w temperaturze 20-25°C nasiona zaczynają kiełkować już po około 3-6 dniach. Pomidor jest wrażliwy na wahania temperatury skutkujące zahamowaniem wzrostu oraz zrzucaniem kwiatów. Owoce pomidorów zaczynają dojrzewać po 45-60 dniach od zakwitnięcia przy temperaturze w dzień 18-25°C i w nocy 16-18 0 C. Przy siewie pomidora wprost do gruntu w okresie od połowy kwietnia do końca maja, początek dojrzewania pomidora następuje około 2 tygodnie później niż w uprawie z rozsady, a główny okres zbiorów przypada na wrzesień. Zatem, plantacje pomidora powinny być lokalizowane w najkorzystniejszych rejonach środkowej Polski, rejonie wrocławskim i sandomiersko-lubelskim. Ponadto szczególną uwagę powinno poświęcić się na ochronę gleby przed chwastami. Pomidor uprawiany z siewu nasion wprost do gruntu wymaga pola całkowicie wolnego od chwastów, począwszy już od momentu wschodów. Występujące chwasty stanowią konkurencję pokarmową i wilgotnościową dla rośliny uprawnej pomidora. Wschodzące siewki pomidorów, które początkowo rosną wolno, w przypadku wystąpienia zachwaszczenia są zagłuszane przez chwasty. Przy braku odchwaszczania plon pomidora może obniżyć się od 6% do 80%. W związku z powyższym, aby zapobiec zachwaszczeniu uprawy pomidora, szczególnie w rolnictwie ekologicznym, powinno się zastosować integrowaną ochronę pomidora, opartą o profilaktykę obejmującą takie elementy jak: właściwe zmianowanie, staranną uprawę gleby, dobór odmian dostosowanych do lokalnych warunków glebowo-klimatycznych, nawożenie dostosowane do wymagań pokarmowych rośliny uprawnej i zasobności gleby, właściwe terminy siewu lub sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, nawadnianie w okresach niedoborów i dużego zapotrzebowania na wodę, a także staranną pielęgnację roślin.

Pierwszy etap kontroli na miejscu został przeprowadzony w dniach od 9 do 21 lipca, podczas którego na działkach zostały stwierdzone śladowe ilości krzewów pomidorów występujących nieregularnie i nie tworzących struktury pozwalającej na wyodrębnienie powierzchni obsianej pomidorami i kwalifikującej jej do płatności. Podczas oględzin działek na odcinkach od kilkudziesięciu do kilkuset metrów nie stwierdzono występowania krzewów pomidorów. Występowały one szczególnie na obrzeżach niektórych części działek. Wysokość krzewów pomidorów wynosiła od 1,5 cm do 3 cm. Ponadto kontrola wykazała, że powierzchnia działek była w całości porośnięta chwastami. W związku z zastanym podczas kontroli stanem plantacji poinformowano, że uprawę stwierdzoną na działkach prawidłowo zakwalifikowano jako ugór, wobec czego słusznie stwierdzono, że z plantacji nie zostaną pozyskane owoce pomidora. Fakt ten został odnotowany w dwóch raportach. W związku z powyższym, w dniu 21 lipca 2020 r. zostały przeprowadzone dodatkowe czynności kontrolne, mające na celu weryfikację dokumentacji powstałej w ramach Rolnictwa Ekologicznego, w postaci m.in. oceny zapisów rejestru działalności ekologicznej. W trakcie weryfikacji zapisów rejestru, zostały stwierdzone zapisy, dotyczące zasiewu pomidora przeprowadzone w dniu 24 czerwca 2020 r. na działce rolnej N1A i w dniu 25 czerwca 2020 r. na działce rolnej M1A.

Odnosząc się do informacji strony, że nasiona pomidora zostały wysiane w dniach 24-25 czerwca 2020 r., natomiast kontrola odbyła się w dniach 09-21 lipca 2020 r., w związku z czym rośliny pomidora nie zdążyły jeszcze wystarczająco urosnąć, Kierownik BKM poinformował, że ponowna wizytacja na spornych działkach rolnych została przeprowadzona w dniu 14 września 2020 r., po ponad dwóch miesiącach od dokonanych zasiewów wskazanych w rejestrze działalności ekologicznej. Ponowna wizytacja terenowa miała na celu weryfikację wschodów i rozwoju roślin pomidora. Kontrola wykazała, że wykonano zabieg talerzowania na całych powierzchniach działek rolnych, w związku z czym przy kolejnych oględzinach, nie stwierdzono uprawy pomidora rosnącego na powierzchni gruntu. W przedstawionym rejestrze działalności ekologicznej oraz ewidencji zbiorów, podany został termin zbioru owoców pomidora w dniu 30 sierpnia 2020 r. Ponadto, okazana została faktura za usługę tłoczenia soku z dnia 31 sierpnia 2020 r. Licząc czas od ostatniego dnia wizytacji w terenie oraz biorąc pod uwagę agrotechnikę uprawy, warunki pogodowe, wyżej wskazany termin zbioru pomidora, a także stan plantacji, krzewy w fazie wzrostu do kilku centymetrów wysokości oraz śladową ilość krzewów, zostało stwierdzone, iż ww. rośliny nie miały możliwości wytworzenia owoców w ilości 2520 kg wskazanej w fakturze Nr "[...]" z dnia "[...]". Fakt ten świadczy o tym, że zbiór plonu z ww. działek rolnych nie miał miejsca, zaś zapisy w rejestrze nie odzwierciedlają stanu faktycznego stwierdzonego w terenie.

W związku z powyższym zostało stwierdzone, że na działkach rolnych nie został wytworzony plon, pomimo kontroli jednostki certyfikującej w dniu 09 września 2020 r., która stwierdziła występowanie uprawy pomidora i określającej planowany plon na poziomie 50 ton z powierzchni ww. działek rolnych.

Dodatkowo do Biura Kontroli na Miejscu wpłynęła prośba strony o dołączenie do zastrzeżeń do raportu kopii certyfikatu wystawionego przez Spółkę A. Na podstawie weryfikacji przedłożonego certyfikatu zostało stwierdzone, że kontrola jednostki certyfikującej odbyła się w dniu 09 września 2020 r. czyli po zbiorze pomidora, który został przeprowadzony w dniu 30 sierpnia 2020 r. Reasumując powyższe Kierownik BKM poinformował, że lustracja stanu plantacji pomidora była bardzo szczegółowa i miała na celu zweryfikowanie poprawności zapisów rejestru ze stanem faktycznym stwierdzonym w terenie, a także z zobrazowaniem stanu uprawy znajdującej się na działkach rolnych deklarowanych w zakresie Rolnictwa I Ekologicznego w ramach Pakietu 8.

Kierownik BKM wskazał, że w przypadku gdy właściciel gruntu nie posiada wiedzy na temat upraw gruntów w dobrej kulturze rolnej i nie zna podstaw agrotechnicznych, bo nie jest rolnikiem i nie jest użytkownikiem profesjonalnym, to w celu wykorzystania posiadanego potencjału gruntów rolnych powinien zatrudnić zarządcę. Brak takiej wiedzy nie zwalnia beneficjenta z przestrzegania warunków rozporządzenia. W przypadku błędnego terminu siewu, wybranego złego stanowiska pod uprawę, braku możliwości zakupu nasion, niekorzystnych warunków atmosferycznych, ustawodawca przewidział możliwość zmiany, korekty lub wycofania wniosku o przyznanie płatności. Podczas kontroli na miejscu oceniana jest cała plantacja uprawy pomidora, a niewielka ilość roślin nie stanowi plantacji. Odnośnie uwag do raportu, że w rozporządzeniu nie widnieją zapisy dotyczące wymaganej obsady pomidora, a także na temat tego jaka jest wymagana faza wzrostu pomidora podczas kontroli na miejscu poinformowano, że ustawodawca nie określił obsady nie tylko pomidora, ale też nie określił obsady innych gatunków roślin. Rozporządzenie nie wskazuje także terminu siewu i wymaganej ilości wysianych nasion.

Odnosząc się do wyjaśnień strony w kwestii pozyskania plonu, a następnie przeznaczenia go do przetwórstwa. Kierownik BKM wskazał, że powyższe wyjaśnienia strony nie znajdują potwierdzenia w ocenie stanu faktycznego stwierdzonego w terenie, a także nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu faz rozwojowych rośliny uprawnej. Podnoszone w uwagach do ww. raportów kwestie zbioru owoców, przeprowadzone zgodnie z zapisem w rejestrze działalności ekologicznej w okresie 30 sierpnia 2020 r. na działkach rolnych, z punktu biologicznego/fizjologicznego rozwoju pomidora nie mogły mieć miejsca, co znajduje też potwierdzenie w wynikach przeprowadzonej kontroli. Siew pomidora według zapisów rejestru został wykonany miesiąc po zaleconym w agrotechnice terminie. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że przy dokonanym terminie siewu początek kwitnienia, wiązania i przyrostu owoców powinien przypadać na wrzesień zaś ewentualny zbiór pomidora najwcześniej na październik. Podczas ponownej wizytacji przeprowadzonej w dniu 14 września 2020 r., stwierdzony został zabieg talerzowania na całych powierzchniach działek rolnych, w związku z czym nie stwierdzono uprawy pomidora rosnącego na powierzchni gruntu. Wskazano, że ocena plantacji została przeprowadzona w okresie letnim czyli w sprzyjających warunkach atmosferycznych dla rozwoju roślin pomidora. Podkreślono, że przy tak sprzyjających warunkach atmosferycznych rośliny pomidora na wzmiankowanych powyżej działkach rolnych wzeszłyby dopiero między połową sierpnia a końcem września, zaś zgodnie z agrotechniką oraz właściwościami fizjologicznymi pomidora, rośliny te powinny znajdować się w fazie wzrostu i dojrzewania owoców. Właściwości fizjologiczne nie pozwalają by wysiane w tym terminie rośliny pomidora, zdążyły przejść wszystkie fazy rozwoju włącznie z owocowaniem. Analizując stan fizjologiczny roślin pomidora w lipcu, rozwój biologiczny rośliny z uwzględnieniem agrotechniki i wymagań atmosferycznych oraz ilości dni jakie potrzebuje roślina na przejście każdej z faz rozwoju stwierdził, że zbiór pomidora w dniu 30 sierpnia 2020 r. nie mógł mieć miejsca. Cały okres wegetacji roślin pomidora trwa 4 miesiące (120 dni), zaś sam proces fazy wiązania i przyrostu i dojrzewania owoców od zakwitnięcia w sprzyjających warunkach atmosferycznych w okresie letnim trwa 45-60 dni. Pozyskanie plonu w dniu 30 sierpnia 2020 r. tj. w ciągu 68 dni, wiązałoby się z przejściem przez roślinę pomidora następujących faz rozwojowych: fazy rozwoju pędów bocznych, rozwoju kwiatostanu, kwitnienia oraz fazy rozwoju i dojrzewania owoców w szybszym tempie niż przewidziane jest dla gatunku rośliny jaką jest pomidor. Zatem wskazano, że przypadająca ilość dni na poszczególne fazy rozwoju jest niezgodna z fizjologią roślin pomidora we wskazanym przez stronę okresie.

W związku z powyższym, ocena stanu plantacji i dokumentacji w postaci rejestru działalności ekologicznej zawarta w raportach w sprawie braku przeprowadzonych zbiorów i uzyskanego plonu pomidora w ocenie Biura Kontroli na Miejscu jest prawidłowa, co potwierdza sporządzona dokumentacja pokontrolna mająca na celu nie tylko stwierdzenie uprawy, ale również ocenę plantacji pod kątem pozyskania i wytworzenia plonu. Poinformowano, że oświadczenie i zapisy zawarte w rejestrze działalności ekologicznej nie znajdują potwierdzenia w wynikach przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniach od 9 lipca do 21 lipca 2020 r. i w dniu 14 września 2020 r., zaś usługa tłoczenia soków, która udokumentowana została fakturą nr "[...]"z dnia "[...]" nie może, jak wykazała kontrola, dotyczyć plonu z dziatek rolnych M/M1/M1A i N/N1/N1A, którego w rzeczywistości nie było. Reasumując powyższe Kierownik BKM podtrzymał ustalenia zawarte w przedmiotowych raportach oraz potwierdził ich poprawność.

Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że w wyniku ponownej weryfikacji ww. raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni i raportu w sprawie pozyskania plonu oraz przestrzegania obowiązku odpowiedniego przeznaczenia zbioru stwierdzono, że wszystkie czynności kontrolne zostały wykonane prawidłowo, a ustalenia zawarte w protokołach z kontroli odzwierciedlają stan faktyczny zadeklarowanych upraw i zostały udokumentowane fotograficznie.

Mając na uwadze wyliczono płatności do powierzchni uprawy pomidorów: powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności do powierzchni uprawy pomidorów wyniosła 50,00 ha, powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 0,00 ha. Wyliczenie procentowej różnicy między powierzchnią działek deklarowanych we Wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 50,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi powyżej 100%.

Mając na uwadze treść art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48, dalej jako rozporządzenie nr 640/2014), § 1 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2020 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1813) stronie odmówiono przyznania płatności do powierzchni upraw pomidorów i wymierzono karę w wysokości 128.751,00 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa, organ odwoławczy wskazał, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Zgromadzony w toku czynności kontrolnych materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że stan, w jakim znajdowały się grunty w dniu kontroli, jest efektem braku rolniczego użytkowania przedmiotowych gruntów. Podkreślono, że protokół z kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie stanowi dokument urzędowy, o którym mowa w art. 76 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako k.p.a.), co powoduje, iż organ jest zobligowany przyjąć za udowodnione to co stwierdzono w treści dokumentu, a w przedmiotowym przypadku są to wyniki dokonanych pomiarów oraz stwierdzonych nieprawidłowości.

W opinii organu odwoławczego nie zachodziła także potrzeba, aby strona przedstawiła dane osób rzekomo wykonujących pracę na spornych działkach (zbiór plonów - pomidorów), a które w ocenie organu stanowiły ugór, gdyż okoliczność mająca być przedmiotem dowodu została już w sposób właściwy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa stwierdzona w wyniku przeprowadzenia kontroli w dniach 09-20 lipca 2020 r., czego dowodem jest protokół z czynności kontrolnych wraz z dokumentacją fotograficzną.

W ocenie Dyrektora, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, dawał podstawę do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej zarówno płatności dla młodych rolników, jak i płatności do powierzchni uprawy pomidorów, zaś zasadność przyjętego stanowiska zostało szczegółowo przedstawione w zaskarżonej decyzji, w zgodzie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie, rozpatrując zebrany materiał dowodowy w sprawie przyznania płatności na rok 2020 organ odwoławczy uznał, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania w sprawie przepisu art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, stanowiącego o wyjątkach od stosowania kar administracyjnych.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora w części odmawiającej skarżącemu płatności do powierzchni upraw pomidorów oraz do części nakładającej sankcje oraz uchylenie decyzji Kierownika w zaskarżonej części oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów powstępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 8 ust. 1 pkt. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez nieprzyznanie płatności do uprawy pomidorów, pomimo, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że uprawa skarżącego na działce M1 i N1 istniała, a zachwaszczenie wynikało z faktu, że skarżący prowadził uprawę ekologiczną.

2) art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez utrzymanie przez organ II instancji odmowy przyznania płatności na rzecz skarżącego do uprawy pomidorów wskazując, iż nie stwierdzono deklarowanej uprawy, podczas gdy w dalszej części uzasadnienia decyzji organ wskazuje, że faktycznie oceniają uprawę, jako obszar nieużytkowany rolniczo. Oba te stwierdzenia nie są ze sobą tożsame i nie można ich stosować zamiennie, bowiem oznaczają różne stany i do nich można zastosować różne konsekwencje prawne.

W przypadku, w jakim organy ARiMR określają (raporty z czynności kontrolnych), iż ilość pomidorów - zdaniem organu - jest niewystarczająca, a z drugiej strony w decyzji organu II instancji wskazują, iż jednak deklarowany przez stronę obszar jest nieużytkowany rolniczo, to podstawa wydania takiej decyzji i nałożenia sankcji jest nieprawidłowa. Jeśli bowiem dany obszar miałby być uznany za nieużytkowany rolniczo, to podstawy dowodowe musiałyby to potwierdzać. Z raportów z czynności kontrolnych, ze zdjęć do tych raportów wynika, że na deklarowanych działkach pomidor rósł, a zatem nie jest to obszar nieużytkowany rolniczo.

3) art. 8 ust. 1 pkt. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez nieprzyznanie płatności do uprawy pomidorów, pomimo, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że uprawa skarżącego na działce M1 i N1 istniała (z jednej strony zdjęcia wykonane przez inspektorów czynności kontrolnych ARiMR niedługo po wysianiu pomidorów wskazują, że na ocenianym obszarze pojawiły się pomidory, z drugiej strony okoliczność ich wyrośnięcia i zbioru potwierdza fakt, iż skarżący zlecił wykonanie z nich soku tłoczonego), a zachwaszczenie wynikało z faktu, że skarżący prowadził uprawę ekologiczną, co do której nie jest dozwolone stosowanie środków ochrony roślin, co sprawia, iż pojawiające się na uprawie inne rośliny tym bardziej obrazują ekologiczny charakter uprawy.

4) art. 3 ust.2 pkt. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału zgromadzonego w sprawie m.in. poprzez niewzięcie pod uwagę, że skarżący zebrał plon i przedstawił na tą okoliczność faktury za wykonane prace w związku z przetworzeniem pomidorów (tłoczenie soku), czym udowodnił, że pomidory urosły i zostały wykorzystane. Wbrew doświadczeniu życiowemu byłoby zlecanie prac tłoczenia soku w przypadku w jakim skarżący nie uzyskałby zbiorów.

5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o wybiórczym charakterze, tj. odnoszącym się do części stanu faktycznego, bez uwzględnienia zastrzeżeń złożonych do protokołu z kontroli na miejscu i poprzez niewyjaśnienie czy pomidory występowały czy też nie, a także naruszenie poprzez niewzięcie pod uwagę, że skarżący zebrał plony, które przeznaczył m.in. na produkcję soków pomidorowych, co zostało udokumentowane wraz ze złożonymi w sprawie zastrzeżeniami do protokołu z kontroli.

6) art. 6, art. 8 k.p.a. poprzez takie sformułowanie zaskarżonej decyzji, przy której strona nie ma pełnej możliwości kontroli prawidłowości stosowanych wykluczeń z płatności. Wprawdzie organ opisuje kody nieprawidłowości do uprawy pomidora, jednak tak zastosowane kody rozmijają się z dotychczasowym stanowiskiem organów i tym, co zostało opisane m.in. w stosownych raportach z czynności kontrolnych, czy też decyzji organu I instancji. Strona jest przy tym zaskakiwana uznaniem jej uprawy raz za "szczątkowe występowanie uprawy pomidora", raz za grunt nieużytkowany rolniczo.

7) art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez uznanie, że skarżący zobowiązany jest do zapłaty sankcji w wysokości 128.751,00 zł w sytuacji, gdy nie było podstaw do odmowy przyznania płatności do powierzchni uprawy pomidorów, gdyż na działce M1 i N1 pomidory były i zostały następnie zebrane, a tym samym brak było podstaw do nałożenia sankcji.

Dodatkowo zarzucono błędnie wyciągnięcie wniosków wynikających ze stanu faktycznego polegających:

- na uznaniu, że na działce M1 i N1 doszło do nieprawidłowości, w sytuacji w jakiej skarżący już w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli wskazywał, że na działce tej znajduje się uprawa, a przepisy dotyczące przyznawania płatności nie wskazują na to jak "gęsta" czy duża obsada powinna być,

- na nieuwzględnieniu okoliczności czasu zasiania pomidorów i nie uwzględnieniu ich wzrostu w stosunku do zasiewu, a także niewzięciu pod uwagę okoliczności, że skarżący zebrał plony, które następnie zostały przetworzone/ przerobione na sok pomidorowy,

- wskazaniu, że z jednej strony uprawa pomidora występowała (raporty z czynności, decyzja organ I instancji), i występowała ona w mniejszym zakresie (bliżej przez organy nie określonym; potwierdzeniem jest widoczność pomidorów na zdjęciach załączonych do w/w raportów z czynności kontrolnych), a z drugiej strony w decyzji organu II instancji pojawia się stwierdzenie obszaru nieużytkowanego rolniczo, co sprawia, iż decyzja ta jest sama w sobie sprzeczna.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Kierownik nie odnosząc się do zastrzeżeń strony złożonych do protokołu i nie wyjaśniając sprawy obsadzenia działek wydał decyzję o odmowie przyznania płatności do upraw pomidora, a co za tym idzie orzekał o przewidywalny, a nie ustalony stan sprawy, bowiem nie rozpatrzył merytorycznie złożonych przez stronę zastrzeżeń, ani nie przeprowadził ponownej kontroli na miejscu.

Do kwestii zastrzeżeń do raportów z czynności kontrolnych odniósł się dopiero Dyrektor w zaskarżonej decyzji. Pomimo wszystko dostrzegane są błędy poczynione w rozpoznaniu sprawy, które wpłynęły w sposób istotny na wydaną, zaskarżoną decyzję. Zauważono, że w toku rozpoznania sprawy zmieniła się ocena prowadzonej uprawy, Z jednej strony po wydaniu raportu z czynności kontrolny organy ARiMR stały na stanowisku, że uprawa pomidora występuje (określenia wskazane we wspomnianych raportach z czynności kontrolnych). Uprawa ta została opisana przez Biuro Kontroli na Miejscu, jak i organ I instancji, jako niewystarczająca - ale istniejąca (wszak opisano występowanie sadzonej pomidora). Następnie, po złożeniu odwołania od decyzji organu II instancji, na podstawie tych samych dokumentów, Dyrektor stwierdził, iż jego zdaniem wspomniane działki rolne były nieużytkowane rolniczo. Stwierdzenie to stoi w sprzeczności z dotychczasowym zebranym materiałem dowodowym w sprawie i twierdzeniami organu I instancji i inspektorów kontroli na miejscu, jak i zdjęciami z kontroli. A mimo to ten fakt stał się podstawą dla utrzymania w mocy odmowy przyznania płatności i nałożenia na stronę sankcji. Tymczasem organ odwoławczy oceniając sprawę, powinien w pierwszej kolejności w sposób niebudzący wątpliwość ustalić stan faktyczny sprawy, a dopiero w dalszej kolejności ustalić, jakie podstawy prawne są dla niego właściwe.

Dalej, skarżący zaznaczył, że Kierownik w raporcie zarzuca śladową ilość sadzonek pomidora i działki M i N traktuje jako ugór. Tymczasem z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, które znajduje zastosowanie do niniejszej sprawy, nie widnieją zapisy dotyczące tego, jaka jest wymagana obsada pomidora, aby uprawę tą uznać za prawidłową, lub by można było ją zakwalifikować jako ugór. Brak wskazania danego wymogu (tu ilości obsady pomidora) oznacza, że nie należy go stosować wobec beneficjanta. W innym przypadku dochodzi do niezasadnej nadinterpretacji prawa na niekorzyść obywatela. Również, jeśli by przyjąć logikę postawionej w raporcie tezy, iż "śladowe" ilości krzewów pomidora stanowią ugór, to na jakiej podstawie inspektorzy kontroli na miejscu określili minimalną ilość krzewów pomidora na 1 hektar, jaka jest tego podstawa prawna. Organ nie może wszak działać bez podstawy prawnej, bowiem wówczas narazi się na działanie bezprawne (art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a.).

Podobnie odniesiono się do wielkości samych sadzonek (uzyskanych z nasion) pomidora. W tym zakresie również brak wytycznych, jakiej wielkości sadzonki powinny być, aby podczas ich kontroli, uznać je za skuteczne. Zauważono, że uprawy były ekologiczne, a więc nie było możliwości "walki" z zachwaszczeniem. Wobec zatem faktu, iż w żadnym akcie prawnym nie występuje określenie poziomu minimalnego, ani maksymalnego, dla obsady pomidora na działce rolnej, ustalenie, że na działkach M i N pomidor występuje, jest wystarczające, aby te działki zakwalifikować do przyznania wnioskowanej do nich płatności.

W ocenie strony, analizując niniejszą sprawę można poczynić refleksję, iż skoro strona zaskarżyła zastosowanie do uprawy jednego kodu nieprawidłowości, wówczas organ II instancji postanowił (bez prawidłowej oceny) zastosować inne twierdzenie, aby móc odmówić stronie płatności i nałożyć sankcję. W tym zakresie widoczne jest pomylenie stosowania kodów nieprawidłowości DR7, DR14, uznanie raz niewystępowania uprawy, innym razem nieużytkowania gruntów, lub jego ugorowania. Takie działanie organów oznacza naruszenie podstawowych zasad opisanych w art. 6, art. 8 k.p.a.

Dodatkowo na skutek niewłaściwego odmówienia płatności do uprawy pomidora organ naruszył art. 19 rozporządzenia nr 640/2014 nakładając na skarżącego sankcję. Takie działania również były przedwczesne, bowiem przy uwzględnieniu zastrzeżeń złożonych do protokołu prawdopodobnie nie było by podstawy do zastosowania sankcji.

Z tego też względu płatności do uprawy pomidora powinny zostać przyznane, gdyż na działce M1 i N1 taka uprawa się znajdowała. Natomiast w przypadku przyznania płatności, brak było podstawy prawnej do nałożenia sankcji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola kwestionowanej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta w zaskarżonej części nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniałoby jej uchylenie.

Wskazać należy, że decyzja Dyrektora dotyczyła:

1. przyznania: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do powierzchni roślin strączkowych na ziarno, kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej,

2. odmowy przyznania: płatności dla młodych rodników, płatności do powierzchni upraw pomidorów i nałożenia sankcji.

Przy czym podkreślić należy, że zaskarżono ww. decyzję jedynie w części odmawiającej skarżącemu przyznania płatności do powierzchni upraw pomidorów i nałożenia sankcji. Zarzuty wniesionej w niniejszej sprawie skargi zmierzały do wykazania braku podstawy prawnej do orzeczenia o odmowie przyznania płatności do powierzchni upraw pomidorów i nałożenia sankcji. Strona skarżąca dążyła do podważenia zarzutami procesowymi ustaleń faktycznych w zakresie przyjętych przez organy za podstawę rozstrzygnięcia nieprawidłowości co do stanu i powierzchni uprawy deklarowanej do wnioskowanej płatności.

W ocenie Sądu, czynności podejmowane w ramach postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, w tym zwłaszcza kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie rolnym skarżącego odpowiadały prawu, a zgromadzony materiał dowodowy pozwalał dostatecznie wyjaśnić stan faktyczny. Zaskarżona decyzja została wyczerpująca uzasadniona, spełniając wymagania stawiane przez przepisy k.p.a., stosowane w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności do powierzchni uprawy pomidorów w myśl ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Przechodząc do analizy zarówno przesłanek materialnoprawnych, jak i formalnych, w zakresie płatności związanej do powierzchni upraw pomidorów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącego do tej płatności wynosiła 50 ha, na których skarżący zgłosił uprawę pomidorów.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

o płatnościach bezpośrednich.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy: Jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie do treści art. 15 ust. 4 ww. ustawy: Płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę na uprawę pomidorów, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć, lub

b) umowę z:

- grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

- grupą producentów owoców i warzyw, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (1) (Dz. U. z 2019 r. poz. 935 oraz z 2020 r. poz. 28), której jest członkiem, lub

- organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

- zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

- w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te pomidory do przetworzenia;

2) do powierzchni uprawy pomidorów, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa pkt 1 lit a lub b.

Dodatkowo wskazać należy, że powierzchnie działek rolnych ustalane są w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa wart. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) 485/2008(1). Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia, Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. nr Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008: O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu.

W niniejszym przypadku kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni została zrealizowana kompleksowo z kontrolą w zakresie Rolnictwa Ekologicznego w ramach Pakietu 8. i zrealizowana została trzyetapowo ze względu na obligatoryjną weryfikację wymogu przeznaczenia zbioru, w tym przypadku wytworzenia owocu pomidora i przeznaczenia co najmniej 30% uzyskanego zbioru do przetwórstwa, przekazania do innych gospodarstw lub sprzedaży. Wymóg ten jest: weryfikowany w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm., dalej: "rozporządzenie ekologiczne") i art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 182).

Przeprowadzona kontrola w ramach rolnictwa ekologicznego wykazała nieprawidłowości dotyczące zarówno wielkości powierzchni zadeklarowanych we wniosku, jak i w zakresie realizacji przez stronę wymogów określonych dla Pakietu 8.

w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm., dalej jako rozporządzenie ekologiczne). W toku kontroli na miejscu w dniach 9-21 lipca 2020 r. stwierdzono bowiem śladowe ilości krzewów pomidorów, które występowały nieregularnie i nie tworzyły struktury pozwalającej na wyodrębnienie powierzchni obsianej pomidorami i kwalifikującej jej do płatności. Podczas oględzin działek na odcinkach od kilkudziesięciu do kilkuset metrów nie stwierdzono występowania krzewów pomidorów. Ustalono, że wysokość krzewów pomidorów wynosiła od 1,5 do 3 cm. Ponadto powierzchnia działek była w całości porośnięta chwastami, tj. komosą białą perzem polnym, rdestem plamistym, rumianem polnym, a na obrzeżach działki rolnej N1A, w środku jej wyłączeń oraz w części centralnej działki - barszczem Sosnowskiego. Uwzględniając wyniki kontroli na miejscu, stan działek rolnych M1A i N1A zakwalifikowano w raporcie z kontroli na miejscu jako ugór, wobec czego dla działek rolnych M1/M1A i N1/N1A został zastosowany kod DR7 (Nie stwierdzono deklarowanej uprawy/upraw. Stwierdzona uprawa/uprawy należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana).

W ocenie Sądu, treść raportu z kontroli na miejscu wraz ze stanowiącymi załączniki do tego raportu dokumentacją fotograficzną i nagraniem wideo potwierdzają stan faktyczny na działkach rolnych M1A i N1A w połowie lipca 2020 r. przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyniki kontroli na miejscu w pełni uzasadniały wniosek organów o braku deklarowanej uprawy, co uzasadniało zastosowanie kodu DR7. Na działkach rolnych stwierdzono bowiem silne zachwaszczenie oraz brak możliwości wyodrębnienia regularnej uprawy zadeklarowanych roślin. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w połowie lipca 2020 r. rośliny pomidorów miały wysokość 1,5-3 cm, były bardzo nieliczne i występowały nieregularnie. Przy czym w toku ponownej wizytacji na działkach rolnych w dniu 14 września 2020 r. stwierdzono wykonanie zabiegu talerzowania na całej powierzchni działek rolnych. W ocenie Sądu, ustalenia te potwierdziły brak istnienia zadeklarowanej we wniosku uprawy w sposób pełny i komplementarny.

Sąd miał przy tym na uwadze, że w świetle zapisów rejestru działalności ekologicznej strona dokonała zasiewu pomidora w dniu 24 czerwca 2020 r. na działce rolnej N1A i w dniu 25 czerwca 2020 r. na działce rolnej M1A, a następnie zbioru w dniu 30 sierpnia 2020 r. w ilości 2.520 kg oraz w dniu 11 września 2020 r. - talerzowania całej powierzchni działek. Jednakże w ocenie Sądu, sama okoliczność dokonania zasiewu zadeklarowanej we wniosku uprawy, która została potwierdzona w toku kontroli, nie stanowi jeszcze o prowadzeniu uprawy, w sytuacji gdy do tego konieczne jest dokonywanie także innych zabiegów agrotechnicznych. Zgodnie zaś z ust. 1b załącznika nr 2 do rozporządzenia ekologicznego wymogiem dla Pakietu 8 jest uprawianie na gruntach ornych upraw lub roślin gatunków wymienionych w załączniku nr 4, m.in. pomidorów. Co prawda, jak słusznie wskazuje strona, rozporządzenie ekologiczne w stanie prawnym sprawy nie regulowało podstaw i metod agrotechnicznych prowadzenia danej uprawy, to jednak istotna dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, jaką jest prowadzenie, czy też brak prowadzenia uprawy, organ mógł ustalić w oparciu o całokształt zebranych materiałów dowodowych i zasadę swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z ogólnymi zasadami dowodzenia unormowanymi w art. 75 i nast. k.p.a. Zebrane w sprawie dowody nie potwierdziły zaś, by na deklarowanych działkach była prowadzona uprawa warzyw w Pakiecie 8.

W kwestii zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania, należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 – 4 i ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym – zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Wobec czego organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz – do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I GSK 268/18).

Z przytoczonych przepisów wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie, tj. rolniku składającym wniosek. Powyższe unormowania wskazują, że to na rolnika, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej, i to bez oczekiwania na wezwanie organu prowadzącego postępowanie. Z przepisów tych wynika zatem, że wprawdzie organy ARiMR stoją na straży praworządności i obowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy, to jednak zawarto w nich istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., podkreślając w szczególności obowiązek (ciężar) aktywnego uczestniczenia w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przez nałożenie obowiązku przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą.

Zdaniem Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie organów ARiMR w ww. zakresie odpowiadało wymogom proceduralnym. W szczególności organy poddały ocenie przedłożone przez skarżącego dowody w postaci: umowy kontraktacji z "[...]", faktury dokumentującej zakup nasion z "[...]", certyfikatu na okres od 12 października 2020 r. do 11 kwietnia 2022 r. oraz faktury dokumentującej zakup usługi tłoczenia soku z pomidorów z "[...]". Innych dowodów skarżący nie przedłożył. Wskazując na dowody ze źródeł osobowych, nie podał bowiem danych świadków, którzy mogliby potwierdzić prowadzenie upraw, czy tez podnoszoną przez niego okoliczność dokonania zbioru.

W ocenie Sądu, dowody przedłożone przez skarżącego nie potwierdziły podnoszonych przez niego okoliczności prowadzenia uprawy i dokonania zbiorów plonów z deklarowanych działek. Organ, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a., stwierdził, że ustalony w toku kontroli stan roślin w połowie lipca 2020 r. uniemożliwiał dokonanie zbiorów plonu do końca sierpnia 2020 r. Wniosków tych strona nie podważyła w skuteczny sposób. Skarżący przedłożył co prawda fakturę dokumentującą wytłoczenie soku z ok. 2,5 t pomidorów, jednak faktura ta nie potwierdza, że usługa dotyczyła zbioru plonu z deklarowanych gruntów. W pełni uprawnione były przy tym wnioski organu, że z uwagi na zbyt krótki odstęp czasu od ostatniego dnia wizytacji w terenie do daty wystawienia faktury, warunki pogodowe i stan plantacji (zachwaszczenie działek), a także średni okres wegetacji pomidora (120 dni), rośliny nie miały możliwości wytworzenia owoców w ilości wskazanej w fakturze. Zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych sprawy organ trafnie uznał, że zbiór plonu z deklarowanych działek nie mógł mieć miejsca, co z kolei determinowało wniosek, że zapisy rejestru działalności ekologicznej nie odzwierciedlały stanu faktycznego.

Nie umknęły uwadze Sądu również ustalenia, że zgodnie z zawartą przez stronę umową kontraktacji, przy prowadzeniu prawidłowej agrotechniki gruntowej właściwej dla uprawy pomidorów, wydajność z analizowanego areału o powierzchni niemal 50 ha powinna wynieść przynajmniej 40 t. Jak już wyżej wskazano, Sąd podzielił wnioski organu co do braku uprawy na deklarowanych gruntach. Jednak nawet uwzględniając wyjaśnienia strony, że wysokość plonów znacznie odstawała od plonów z upraw konwencjonalnych z uwagi na ekologiczny charakter uprawy, dalej nie uzasadniało to tak znaczących różnic w przedstawionych przez skarżącego dokumentach dotyczących wysokości plonu, tj. umowie kontraktacji (40 t) i fakturze z "[...]" dokumentującej zakup usługi tłoczenia soku z pomidorów (ok. 2,5 t).

W odniesieniu zaś do kontroli jednostki certyfikującej w dniu 9 września 2020r., która stwierdziła występowanie uprawy pomidora i określiła wysokość spodziewanego plonu w ilości 50 t, wskazać należy, że kontrola ta została przeprowadzona w czasie, gdy zgodnie z zapisami rejestru działalności ekologicznej został już dokonany zbiór pomidorów, co miało nastąpić 30 sierpnia 2020 r. Ponadto dowód ten podważyły ustalenia kontroli na miejscu dokonanej w dniu 14 września 2020 r., która wykazała, że wykonano zabieg talerzowania na całej powierzchni działek rolnych.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że skarżący nie przedłożył dowodu, który potwierdziłby okoliczność, że spełnił on w 2020 r. zobowiązanie ekologiczne w Pakiecie 8. W odniesieniu do ustaleń w zakresie silnego zachwaszczenia działek, skarżący nie zaprzeczył istnieniu chwastów, a wręcz sam w skardze potwierdził, że z uwagi na ekologiczny charakter uprawy była ona zachwaszczona.

W ocenie Sądu, w sytuacji gdy protokół kontroli nie budził uzasadnionych wątpliwości, nie można postawić organom skutecznego zarzutu, że rozstrzygnięcie sprawy zostało oparte na ustaleniach kontroli na miejscu. Ponowna kontrola mogłaby być przeprowadzona, gdyby organ posiadał umotywowane zastrzeżenia do poprzedniej kontroli. Skoro zaś w niniejszej sprawie strona, pomimo aktywności procesowej na każdym etapie postępowania, nie zdołała skutecznie podważyć wiarygodnymi dowodami ustaleń organu na podstawie raportu z kontroli na miejscu, musiała się liczyć z tym, że zasadniczym dowodem na okoliczność istnienia uprawy na dzień kontroli na miejscu będzie raport z tej kontroli. Z uwagi na fakt, że kontrole na miejscu wykonywane są przez wyspecjalizowane podmioty, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, a nadto fachowo do tego przygotowanymi i posiadającymi niezbędną wiedzę, to determinuje to znaczenie i moc dowodową protokołów kontroli - o wadze tych protokołów świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd - co do zasady - przypisuje się im wiarygodność (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 458/13, z 12 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1019/10 oraz z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07). Z tego względu protokół kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W niniejszym przypadku skarżący nie zdołał, skutecznie podważyć ustaleń dokonanych w toku czynności kontrolnych.

Sąd nie podzielił ponadto zarzutów skargi, w ramach których strona podnosiła,

że organ odwoławczy dokonał nieuprawnionej zmiany oceny sprawy, w sytuacji gdy kontrolujący i organ I instancji stwierdzili, że ilość pomidorów jest niewystarczająca, zaś organ odwoławczy ocenił uprawę odmiennie, tj. jako obszar nieużytkowany rolniczo. W ocenie Sądu nie wystąpiła sytuacja braku spójności wywodów decyzji organów obu instancji, czy też braku spójności wewnętrznej decyzji organu II instancji, na co również wskazywała strona w dalszej części skargi. Kontrolujący i organ I instancji stwierdzili na deklarowanych działkach istnienie ugoru. Ustalenie to stanowiło również element podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia organu II instancji. Organ odwoławczy podzielił bowiem stanowisko organu I instancji zarówno w kwestii zastosowanych kodów nieprawidłowości, jak i ich konsekwencji. Twierdzenie strony o zmianie przez organ odwoławczy dokonanej przez organ I instancji kwalifikacji nieprawidłowości, jak również o braku spójności wywodów decyzji organu odwoławczego, jest bezzasadne i nie znajduje potwierdzenia w treści decyzji tegoż organu. Podważenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wymagało przedstawienia przez stronę stosownych dowodów zgodnie ze wskazanymi powyżej regułami dowodzenia w niniejszym postępowaniu, takich zaś strona nie przedstawiła, a argumentacja skargi zawiera jedynie polemikę z ustaleniami faktycznymi i ich oceną dokonaną przez organ.

Tym samym, w ocenie Sądu, zarówno przeprowadzone przez organy postępowanie, jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada powyższym wymogom. Stąd też zarzuty naruszenia art. 6, 8 i 107 § 3 k.p.a. należało uznać za chybione. W toku postępowania przeprowadzono bowiem czynności kontrolne, wyniki tych czynności zostały przedstawione w raporcie, któremu towarzyszyła obszerna dokumentacja fotograficzna. Na podstawie tych dowodów, poddanych weryfikacji w postępowaniu administracyjnym, organy dokonały oceny stanu zagospodarowania działek zgłoszonych do płatności i ta ocena nie budzi wątpliwości co do rzetelności i obiektywizmu.

W dalszej kolejności wskazać należy, iż jedną z zasad przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest ich przyznawanie do gruntów rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza przez cały rok kalendarzowy, i które utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej (wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2018 roku, sygn. akt I SA/Kr 553/17) - płatności przyznawane są do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami (zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Zdaniem Sądu, organ w zaskarżonym uzasadnieniu decyzji szczegółowo i obszernie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, iż tenże warunek nie został spełniony.

Reasumując, skoro w sprawie bezspornym jest, iż skarżący prowadził zadeklarowaną uprawę pomidorów w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej agrotechniki i niezgodność ta dotyczyła całej deklarowanej powierzchni, obowiązkiem organów było wydanie kwestionowanych przez stronę rozstrzygnięć. Nie zasługują więc na uwzględnienie także podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 2 i art. 8 ust. 1 pkt. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Powyższe ustalenia dały podstawę do stwierdzenia powierzchni kwalifikującej się do uzyskania płatności w wysokości 0,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła więc powyżej 100%, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Wbrew zarzutom skargi prawidłowo więc w niniejszym przypadku nałożono na skarżącego sankcję w wysokości 128.751,00 zł. Uznając, że stawka płatności do powierzchni pomidorów do 1 ha w 2020 r. wynosiła 2.575,02 zł zgodnie z § 1 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2020 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1813).

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy zarówno prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Podstawą oceny w sprawie może być wyłącznie stan faktyczny ustalony przez organy ARiMR. A ten, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, wobec czego został przyjęty również przez Sąd za podstawę wyroku.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) należało skargę oddalić.