Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 246/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 154 w zw. z art. 61
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Sędziowie: Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA - Ewa Kamieniecka ( spr. ) Protokolant: - Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję z dnia [...]r., II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 22 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm. ) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. nr [...]o pozbawieniu uprawnień kombatanckich F. B.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...]r. wpłynął za pośrednictwem Posła na Sejm RP J. S. wniosek strony w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...]r. Strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani też na podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z powyższym pismo zakwalifikowano jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 Kpa. Strona nie wykazała jednak, aby za uchyleniem przedmiotowej decyzji przemawiał interes społeczny albo też słuszny interes strony. Decyzja z dnia [...]r. zgodna była z obowiązującym w dacie jej wydania stanem prawnym, który dotychczas w istotny sposób nie uległ zmianie. Ponadto wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1076/2001 oddalający skargę strony jest wiążący zarówno dla strony, jak i Kierownika Urzędu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wniosła o uchylenie decyzji i ponowne przeanalizowanie sprawy. Zainteresowany wskazał, że jest starszym i schorowanym człowiekiem. Z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej przyznano mu uprawnienia kombatancki. Następnie uprawnienia odebrano i znów przywrócono wypłatę świadczeń, powołując się na zmianę interpretacji przepisów. Dlatego też zainteresowany zwrócił się o ustosunkowanie się do pisma Urzędu z dnia [...]r. o przywróceniu wypłaty świadczeń kombatanckich.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Uprawnień kombatanckich pozbawia się osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w MO, co potwierdzają wyjaśnienia strony, jak również dokumenty zgromadzone w aktach ZBoWiD Zarząd Wojewódzki w J. G., w szczególności zaświadczenie KW MO w R. z dnia [...]r. Skoro MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, to w stosunku do strony nie mogą mieć zastosowania przepisy przyznające uprawnienia kombatanckie uczestnikom walk z oddziałami UPA oraz grupami Wherwolfu w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych. Jednocześnie wyjaśniono, że pismo Urzędu z dnia [...]r. nie było decyzją administracyjną rozstrzygającą o uprawnieniach kombatanckich. W piśmie tym poinformowano stronę oraz właściwe podmioty o braku podstaw do wykonania nie prawomocnej decyzji z dnia [...]r. Z kolei WSA rozpatrując skargę strony potwierdził legalność zaskarżonej decyzji. W konsekwencji decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich stała się prawomocna i podlegała wykonaniu, o czym poinformowano stronę w piśmie z dnia [...]r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Skarżący wyjaśnił, że jest starszym i schorowanym człowiekiem, dlatego nie uczestniczył w rozprawie w dniu [...]r. Przekonany był też, że w aktach sprawy znajduje się pismo Urzędu z dnia [...] r. o przywróceniu świadczeń kombatanckich, na podstawie którego przez cały czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy przez Sąd świadczenie wypłacano. Skarżącemu wydawało się oczywiste, że zapadł korzystny dla niego wyrok Sądu i nie zaskarżył go do wyższej instancji. Nie zgadzając się z pozbawieniem uprawnień kombatanckich, skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu o ponowne przeanalizowanie sprawy i ustosunkowanie się do pisma z dnia [...]r. Według skarżącego pismo to powinno stanowić podstawę do przywrócenia mu uprawnień kombatanckich.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 2 ).

Do kompetencji sądów administracyjnych nie należy natomiast przyznawanie lub pozbawianie uprawnień, w tym uprawnień kombatanckich.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).

Skarga w niniejszej sprawie jest zasadna.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymująca w mocy decyzję własną wydaną na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmawiającą uchylenia decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich.

Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych. Postępowanie w sprawie wzruszenia decyzji ostatecznej jest wszczynane na wniosek strony lub z urzędu zgodnie z art. 61 § 1 Kpa. O tym, czy postępowanie administracyjne może być wszczęte z urzędu, czy też na wniosek strony stanowią przepisy prawa materialnego. W przypadku gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych, należy przyjąć, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień – wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Jeżeli chodzi zaś o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem, wszczęcie postępowania następuje na wniosek ( B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie, wydawnictwo C.H.Beck, str. 345 ).

Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej ( art. 61 § 3 Kpa ). Natomiast za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy przyjąć pierwszą czynność wobec strony. Pierwszą czynnością jest zawiadomienie o wszczęciu postępowania ( art. 61 § 4 Kpa ).

W rozpatrywanej sprawie organ administracji przyjął, że postępowanie w trybie art. 154 Kpa zostało wszczęte na żądanie strony. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. wskazano, że " do Urzędu dnia [...]r. za pośrednictwem Posła na Sejm RP Pana J. S. wpłynął wniosek strony w sprawie zakończonej decyzją własną Kierownika Urzędu z dnia [...]r. Strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji." Także w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Posła na Sejm RP J. S. wskazano, że "w dniu [...]roku za pośrednictwem Pana Posła do Urzędu wpłynęło pismo Pana F. B. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Powyższe pismo, stosownie do dyrektyw art. 235 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zostało zakwalifikowane jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej."

Natomiast jak wynika z akt administracyjnych sprawy, z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy i udzielenie zainteresowanemu odpowiedzi zwrócił się w piśmie z dnia [...]r. ( data wpływu do Urzędu – [...]r. ) Poseł J. S., przekazując jednocześnie materiały dotyczące uprawnień kombatanckich zainteresowanego. Wśród załączonych do pisma materiałów brak jest wniosku skarżącego wszczynającego postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.

Wprawdzie z okoliczności sprawy można wywnioskować, że skarżący zainteresowany był wszczęciem postępowania w sprawie ponownego rozpatrzenia zasadności pozbawienia go uprawnień kombatanckich, składając związane z tym dokumenty na ręce Posła, to jednak stosownie do wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego konieczny jest wniosek skarżącego wszczynający postępowanie w sprawie. Wniosku strony nie może zastąpić pismo Posła z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy. Poseł nie jest bowiem podmiotem uprawnionym do wszczęcia postępowania administracyjnego w imieniu strony zwracającej się do niego o interwencję.

Brak wniosku skarżącego w aktach sprawy uniemożliwia również Sądowi kontrolę, czy postępowanie zostało wszczęte we właściwym trybie, a żądanie strony prawidłowo rozpatrzone.

Organ administracji publicznej zobowiązany jest do przestrzegania przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie konieczne jest zatem wyjaśnienie, czy skarżący istotnie złożył wniosek wszczynający postępowanie w sprawie zgodnie z art. 61 § 1 i 3 Kpa.

W tych okolicznościach Sąd uchylił decyzje organów obu instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.