Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 120/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Maciej Kobak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. K. (dalej w skrócie: "skarżący") reprezentowanego przez adw. M. Ż. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej w skrócie: "SKO") z dnia 15 listopada 2021 r. nr SKO.4115.1289.2021 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej w skrócie: "Wójt") z dnia [...] października 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Wójt działając na podstawie art. 104, art. 107, art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 1 ust. 2, 3, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17, art. 20 ust. 1-3, art. 23 ust. 1-4, art. 24 ust. 1-4aa, art. 25 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 4-5, art. 32 ust. 2, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie: "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) – odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. K.

W uzasadnieniu decyzji Wójt podał, że skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką M. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Wójta, skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności jego matki, ponadto skarżący pobiera zasiłek stały jako osoba niezdolna do pracy, co oznacza, że nie zrezygnował z zatrudnienia w celu opieki nad matką, nie zachodzi też związek przyczynowo- skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

2) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania, SKO decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. nr SKO.4115.1289.2021 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że w sprawie należy uwzględnić skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji, wbrew stanowisku Wójta, nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją RP.

SKO stwierdziło jednak, że przepisy u.ś.r. w rozpatrywanej sprawie nie pozwalają na przyznanie przedmiotowego świadczenia dlatego, że skarżący posiada prawo do zasiłku stałego przyznanego z uwagi na posiadanie przez niego orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W ocenie SKO otrzymywanie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego stanowi okoliczność mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Decyzją z dnia 29 maja 2020 r. nr GOPS.4312.11.2020 Wójt przyznał skarżącemu zasiłek stały w oparciu o wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalił, że zostały spełnione niezbędne kryteria warunkujące przyznanie zasiłku stałego, a skarżący jest osobą niezdolną do pracy.

SKO podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica czy małżonka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Natomiast prawo do zasiłku stałego przysługuje osobie niezdolnej do pracy (zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Zatem skarżący zrezygnował z pracy i jej nie podejmuje od dnia 1 maja 2020 r. ze względu na swoją niepełnosprawność, natomiast M. K. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 26 lipca 2021 r.

Wobec powyższego, w ocenie SKO w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a wykonywaną przez niego opieką nad matką.

W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, skarżący ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowana nią decyzja narusza przepisy prawa materialnego.

Podstawą prawną negatywnego rozstrzygnięcia organów stanowił art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej

z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej

i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W sprawie bezsporne jest, iż skarżący sprawuje opiekę nad matką – M. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powstałej po 25 roku życia. Z akt sprawy wynika także, iż skarżący ma przyznany zasiłek stały od 1 maja 2020 roku. SKO zasadnie wskazało, iż organ I instancji błędnie zinterpretował i zastosował przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie uwzględniając zmiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyrokiem tym cytowany przepis,

w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Rz 298/18, wyrok WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19, wyrok WSA w Łodzi z 16 czerwca 2020 r., II SA/Łd 303/20, wwww.orzeczenia.nsa.gov.pl-dalej CBOSA).

Jako podstawę odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy uznał zaistnienie przesłanki negatywnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do zasiłku stałego. W ocenie SKO wobec bezspornego ustalenia prawa skarżącego do zasiłku stałego, w sprawie wystąpiła wymieniona przesłanka negatywna i wobec literalnego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a - wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane. Podkreślenia wymaga, że kwestia zbiegu prawa do zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego została uregulowana, co wymaga zaakcentowania, w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 - dalej: u.p.s.). Zgodnie z art. 37 ust. 4 u.p.s. w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego zasiłek stały nie przysługuje. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że ustawodawca uznał, że zbieg wymienionych uprawnień wyłącza prawo do zasiłku stałego w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Uwzględniając powyższe należy uznać, że w sytuacji zbiegu uprawnienia świadczenia pielęgnacyjnego z zasiłkiem stałym, tak jak to ma miejsce w tej sprawie, organ administracji powinien podjąć takie działania, aby osoba uprawniona do różnych świadczeń nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z nich. Podkreślenia wymaga, że wolą ustawodawcy wyrażoną jednoznacznie w przytoczonym powyżej przepisie art. 37 ust. 4 u.p.s., jest przyznanie pierwszeństwa dla świadczenia pielęgnacyjnego albowiem ujmując w normy związane ustalenie prawa do zasiłku stałego wskazał, że "w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego zasiłek stały nie przysługuje" - zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., I OSK 273/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2021 r., II SA/Po 740/20 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., III SA/Gd 310/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 21 grudnia 2021 r., CBOSA. Zatem obowiązkiem organów prowadzących postępowanie jest każdorazowa ocena czy w sprawie występuje, czy też nie zbieg uprawnień stanowiących podstawę do przyznania zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca uznał, że zbieg ww. uprawnień wyłącza prawo do zasiłku stałego w sytuacji zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji w której przyznanie stronie mniej korzystnego świadczenia pozbawia ją definitywnie uprawnień do świadczenia korzystniejszego. Zwłaszcza gdy ustawodawca w sposób nie pozostawiający żadnego uznania organowi, żadnego luzu decyzyjnego, stanowi, że zasiłek stały nie przysługuje w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji gdy jedno z uprawnień jest korzystniejsze dla strony to nie powinno budzić wątpliwości, że - zwłaszcza mając na względzie pozycję nadrzędną organu kształtującego stosunek administracyjnoprawny - od organów administracji wymaga się takiego ukształtowania prawa strony, ażeby

z nieznajomości prawa nie poniosła ona szkody - wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., I OSK 273/21, wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., III SA/Gd 310/21, CBOSA.

W orzecznictwie wielokrotnie analizowano kwestię, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną może być uwzględniony, gdy strona posiada prawo do świadczenia emerytalnego, o którym (podobnie jak w przypadku zasiłku stałego) jest mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W ocenie Sądu, co do zasady, z uwzględnieniem opisanej wyżej odmienności, wynikającej z przesłanek przyznania zasiłku, rozważania dotyczące zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego i prawa do emerytury oraz renty należy odnieść do innych uprawnień wymienionych w 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w tym zasiłku stałego. Naczelny Sąd Administracyjny, pierwotnie opowiedział się za wykładnią językową przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej ustalone prawo do świadczenia

w postaci emerytury czy renty, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. Stanowisko to uległo jednak zmianie, czego wyrazem jest argumentacja przedstawiona w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, z 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19 i z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20. W orzeczeniach tych wskazano na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Mimo, że proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać i uprawnione jest odstąpienie od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie wynosiło 1.583 zł, podczas gdy najniższa emerytura wynosiła 878 zł. W 2021 r., zgodnie z art. 17 ust. 3 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne wynosi 1.971 zł, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 4 listopada 2020 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (M. P. z 2020 r. poz. 1031). Wysokość zasiłku stałego jest znacznie niższa od świadczenia pielęgnacyjnego (art. 37 ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s.). Intencją ustawodawcy wprowadzającego wyłączenie możliwości pobierania świadczenia

w przypadku innych uprawnień było, aby opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Dlatego też,

w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Wyłącznie literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zdaniem Sądu naruszałaby konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. W uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. (K 38/13) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została w u.ś.r. zróżnicowana w ten sposób, że te podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano natomiast prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych przepisach.

W wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. W szczególności za zróżnicowaniem sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającym na pozbawieniu świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy otrzymują świadczenia niższe, wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nie przemawia stan finansów państwa. NSA zwrócił uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej

z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających świadczenia w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że z powodu sprawowania opieki opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, iż całkowite wykluczenie opiekunów, którym przyznano zasiłek stały, z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych wskazuje na sprzeczność z konstytucyjną zasadą równości. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku, należy, zgodnie z konstytucyjną zasadą równości interpretować w taki sposób, że wyłącza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jedynie w sytuacji, gdy osoba uprawniona do świadczenia pobiera zasiłek stały i nie chce zrezygnować z jego pobierania. Podkreślić należy przy tym, iż wskazana powyżej interpretacja odnosi się tylko do tych osób pobierających zasiłek stały, które zrezygnowały z zatrudnienia w celu sprawowana opieki nad bliskimi, lub pracy tej z tego powodu nie podjęły.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w sytuacji zbiegu uprawnienia świadczenia pielęgnacyjnego z zasiłkiem stałym, organ administracji powinien podjąć takie działania, aby osoba uprawniona do różnych świadczeń nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z nich. Zatem osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera zasiłek stały powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego - zob. wyrok NSA z 18 maja 2021 r., I OSK 273/21, wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., III SA/Gd 310/21 i z 15 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 61/21, wyrok WSA w Łodzi z 21 kwietnia 2021 r., II SA/Łd 118/21, wyrok WSA w Gliwicach z 20 maja 2021 r., II SA/Gl 144/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 21 grudnia 2021 r., II SA/Op 390/21, CBOSA.

Odnośnie możliwości dokonania wyboru, o którym mowa powyżej, wskazać należy, iż organ winien stronę poinformować zgodnie z obowiązek wynikającym z art. 9 k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Podkreślić należy, iż informacja, o której mowa powyżej powinna zostać skierowana do strony dopiero wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku a jedyną przeszkodą jest pobieranie zasiłku stałego. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne i świadczenia z pomocy społecznej, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej świadczenia nawet przez krótki czas.

Zauważyć należy, że skarżący co prawda posiada orzeczenie

o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jednakże z jego treści wynika, iż może być on zatrudniony na stanowisku przystosowanym, a zatem może podjąć zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z art. 6 pkt 1 u.p.s. całkowita niezdolność do pracy to całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu u.p.s. nie jest zatem wyłącznie osoba legitymująca się znacznym stopniem niepełnosprawności lub zaliczona do I grupy inwalidów, czy całkowicie niezdolna do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jest nią także osoba legitymująca się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i częściowo zdolna do pracy - zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 września 2021 r., II SA/Go 589/21, CBOSA.

Uwzględniając całość powyższego należało przyjąć, iż stanowisko organu, że skarżący jako osoba, której przyznano zasiłek stały nie mogła zrezygnować

z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia jest nietrafne. Organ nie uwzględnia również, że wprawdzie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki skarżącego zostało wydane w lipcu 2021 roku, a więc po tym jak zrezygnował

z pracy z końcem kwietnia 2020 roku, to jako datę powstania niepełnosprawności wskazano 17 luty 2011 roku. Dowodzi to tego, że skarżący przed rezygnacją

z zatrudnienia mógł opiekować się matką. W takim układzie faktycznym nie można wykluczyć, że skarżący zrezygnował z podjęcia zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez jego niewłaściwą wykładnię oraz naruszenia prawa procesowego - art. 9 i art. 79a k.p.a.

Z tego względu, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.