Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1186/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 16
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 104 i art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w W. na rzecz skarżącej M. S. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., wydaną na podstawie art. 104 § 1 w zw. z art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. Prezes Sądu Okręgowego w W. oddalił odwołanie M. S. od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W., z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...].

Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawny sprawy.

Pismem z dnia 13 marca 2015 r. M. S. zwróciła się do Sądu Rejonowego [...] w W. o uzyskanie dostępu do informacji publicznej, w zakresie treści wydanych orzeczeń wraz z uzasadnieniem, za okres od dnia 1 stycznia 2014 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, dotyczących odpowiedzialności karnej skarbowej członków zarządu, prezesów zarządu oraz członków rad nadzorczych (w szczególności na podstawie art. 9 § 3, art. 17, art. 24, art. 56, art. 84 Kodeksu karnego skarbowego oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa). M. S. wniosła, aby udostępnienie informacji nastąpiło poprzez przesłanie ich pocztą elektroniczną na wskazany adres mailowy.

W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu Rejonowego [...]

w W., pismem z dnia 16 marca 2015 r. poinformował M. S., że żądana informacja jest informacją przetworzoną i wskazał, że uzyskanie takiej informacji obwarowane jest wykazaniem istnienia interesu publicznego.

W związku z powyższym wezwał M. S. do wykazania

w terminie 14 dni pod rygorem wydania decyzji odmownej, że żądane informacje są szczególne istotne dla interesu publicznego.

W dniu 3 kwietnia 2015 r. do Sądu Rejonowego [...] wpłynęła odpowiedź M. S., w której powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazała, że żądana informacja nie stanowi informacji przetworzonej i nie a nie odniosła się do wezwania Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W., zawartego w piśmie z dnia 16 marca 2015 r.

Rozpoznając wniosek o udzielenie informacji publicznej Prezes Sądu Rejonowego [...] uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała istnienia interesu publicznego dla uzyskania danych w żądanym zakresie. Zaznaczył, że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej obwarowane jest koniecznością wykazania nie tylko tego, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwości wykorzystania uzyskanych danych, dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Zdaniem organu, w realiach sprawy nie ujawnił się żaden interes publiczny, który nakazywałby udzielenie takiej informacji. Ponadto skoro we wniosku wskazano, że celem pozyskania informacji jest zapoznanie się z praktycznym wymiarem stosowania przepisów prawa karnego skarbowego poprzez analizę poszczególnych wyroków należy przyjąć, iż informacja ma zrealizować wyłącznie prywatny cel wnioskodawczyni.

Prezes Sądu Rejonowego [...] wskazał również, że znaczenie w sprawie ma kwestia statusu żądnej informacji. Z uwagi na jej bardzo szeroki zakres należy przyjąć, że jest to informacja przetworzona. Dla zrealizowania żądania konieczne jest dokonanie selekcji orzeczeń. Nie jest możliwe ustalenie orzeczeń w oparciu o obowiązujący system informatyczny. Organ pierwszej instancji uznał, że dokonanie selekcji orzeczeń w zakresie odpowiadającym wnioskowi wymaga intelektualnego zaangażowania, sprawdzenia każdej sprawy. Prezes Sądu Rejonowego wskazał, że w okresie od 1 stycznia 2014 r. do chwili obecnej do Sądu Rejonowego [...] w W. wpłynęło łącznie 755 spraw o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w tym czasie wydano łącznie 803 orzeczeń z tej kategorii spraw. Dla wykonania wniosku M. S. należałoby zatem dokonać przeglądu 803 spraw celem ustalenia, które z nich dotyczą odpowiedzialności członków zarządu, prezesów zarządu oraz członków rad nadzorczych, dopiero w wyniku takiej czynności należałoby ustalić ilość orzeczeń, które musiałyby zostać skopiowane, poddane anonimizacji i udostępnione. Bardzo szeroki zakres żądanej informacji, konieczność skopiowania znacznej ilości orzeczeń i ich zanonimizowania, pomijając kwestię konieczności przeglądu wszystkich spraw celem dokonania selekcji - mogłoby kwalifikować żądanie jako informację przetworzoną.

Prezes Sądu Rejonowego stwierdził, że w sprawie ujawnia się wyłącznie interes indywidualny wnioskodawczyni lub też spółki wskazanej w adresie do doręczeń. Ponadto informacja nie istnieje w treści i postaci żądanej, Sąd posiada jedynie dokumenty, które stanowią jej źródło. Przetworzenie ich wymaga przeprowadzenia ich analizy i wyboru właściwych dokumentów z określonego okresu. Sąd dysponuje systemem informatycznym, który ułatwia odnalezienie żądanej informacji, dokumentów w postaci orzeczeń z uzasadnieniami, ale takie wyodrębnienie nie jest wystarczającym do realizacji żądania, gdyż konieczna jest wskazana wyżej selekcja, a to wymaga już intelektualnego zaangażowania pracowników Sądu, a przy takiej ilości orzeczeń, podlegających sprawdzeniu (803) nakład pracy musiałby być bardzo duży, co z kolei w sposób dotkliwy zakłóciłoby organizację pracy Sądu i możliwość realizacji podstawowych zadań w zakresie wymiaru sprawiedliwości.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Prezes Sądu Rejonowego [...] w W., na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. po rozpoznaniu wniosku M. S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], odmówił udzielenia informacji odnośnie udostępnienia orzeczeń wraz z uzasadnieniami wydanych przez Sąd Rejonowy [...] w W. za okres od 1 stycznia 2014 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, dotyczących odpowiedzialności karnej skarbowej członków zarządu, prezesów zarządu oraz członków rad nadzorczych (w szczególności na podstawie art. 9 § 3, art. 17, art. 24, art. 56, art. 84 Kodeksu karnego skarbowego oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Od ww. decyzji M. S. złożyła odwołanie do Prezesa Sądu Okręgowego w W. podnosząc, że informacje, których udostępnienia oczekuje, nie należą do informacji przetworzonych. Strona odniosła się do obowiązku nałożonego przez Ministra Sprawiedliwości na sądy rejonowe prowadzenia repertoriów Ks dla spraw o przestępstwa i wykroczenia skarbowe, w których wniesiono do sądu akt oskarżenia lub pismo zastępujące akt oskarżenia. M. S. zauważyła, że sąd rejonowy ma możliwość wyszukania sprawy, o które wnosi, bez konieczności wykonywania innych czynności jak techniczno - administracyjne, czyli anonimizacja danych wrażliwych. Stwierdziła, że zgodnie z Zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W. Nr [...] w sprawie utworzenia Internetowego Portalu Orzeczeń, sąd rejonowy ma obowiązek publikować na portalu orzeczenia, a sama anonimizacja jest automatyczna, więc prace są znacząco usprawnione. Tak więc samo opublikowanie tychże orzeczeń nie byłoby pracą wykonaną specjalnie dla niej, ale realizowałoby zalecenia Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W. Odwołująca stwierdziła, że nawet jeśli Prezes Sądu Rejonowego nie mógł udostępnić informacji publicznej w zakresie wskazanym przez nią, to powinien wskazać w jaki sposób lub w jakiej formie informacja ta może zostać udostępniona lub też zamiennie mógł opublikować wszystkie orzeczenia, w których podstawą prawną były wskazane we wniosku artykuły kks lub op.

Rozpoznając odwołanie Prezes Sądu Okręgowego w W. uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ wskazał, że w myśl w myśl art. 3 ustawy

z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej obejmuje nie tylko - jak stanowi Konstytucja - prawo wglądu do dokumentów urzędowych oraz dostęp do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, ale także prawo uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania "informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to istotne dla interesu publicznego" (art. 3 ust. 1 pkt 1).

Dla Prezesa Sądu Okręgowego bezsporne jest, że żądana przez wnioskodawczynię informacja jest informacją publiczną. Sporne natomiast pozostaje, czy żądana informacja publiczna w postaci wyroków Sądu Rejonowego [...] wraz z uzasadnieniami za okres od 1 stycznia 2014 roku, w sprawach rejestrowanych w repertorium "Ks" z podaniem konkretnej podstawy prawnej i z podziałem na konkretne osoby oskarżone jest informacją publiczną przetworzoną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy też informacją prostą.

Organ podniósł, że jakkolwiek w ustawie brak jest definicji pojęcia informacji przetworzonej, to jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd, zgodnie z którym "informacją przetworzoną jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Będzie to zatem taka informacja, co do której podmiot zobowiązany do jej udzielania nie dysponuje taką "gotową" informacją na dzień złożenia wniosku, ale jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności.

Prezes Sądu Okręgowego uznał, że informacja, której domaga się odwołująca nie istnieje w organie w treści i postaci żądanej. Organ posiada jedynie dokumenty, które stanowią jej źródło. Przetworzenie ich w celu uzyskania żądanej informacji wymaga przeprowadzenia ich analizy i wyboru właściwych, z określonego okresu,

z określoną podstawą prawną oraz z określonymi stronami postępowania. Sądownictwo powszechne nie dysponuje zinformatyzowaną, wewnętrzną bazą danych (systemem informatycznym), która ułatwia odnalezienie żądanej informacji (dokumentów w postaci wyroków z uzasadnieniami). W obowiązującym systemie informatycznym widnieją repertoria umożliwiające relatywnie szybkie ustalenie ile spraw danej kategorii zostało załatwionych. Brak jest jednak bazy danych zawierającej w formie elektronicznej wszystkie wyroki oraz ich uzasadnienia, a tym bardziej ich zanonimizowane wersje. Tym samym zrealizowanie wniosku wymagałoby fizycznego zapoznania się z aktami oskarżenia każdej ze spraw i stwierdzenia faktycznie podanej podstawy prawnej, jak również odszukania informacji czy jednym z oskarżonych był członek zarządu, prezes spółki itp. a następnie za pośrednictwem portalu orzeczeń zaimportowanie każdego z orzeczeń i uzasadnienia - o ile wcześniej było zamieszczone w systemie SAWA, który służy do rejestracji spraw - i za pomocą programu, zanonimizowanie dokumentu. Tak więc nie sposób zgodzić się z zarzutem odwołującej jakoby program do anonimizacji dokumentów miał automatycznie wykonać takie zadanie.

Organ odwoławczy podkreślił, że do portalu orzeczeń przekazywane są jedynie te orzeczenia, które znajdują się w kręgu zainteresowania większej grupy odbiorców i z punktu widzenia sędziów są interesujące pod względem poruszonych zagadnień prawnych. A zatem, nieprawidłowe są twierdzenia odwołującej, że sąd rejonowy ma obowiązek publikowania każdego orzeczenia i uzasadnienia, które zostanie wydane i sporządzone.

Prezes Sądu Okręgowego zgodził się z tezą Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W., że wyodrębnienie wnioskowanych informacji (poprzez przeszukanie 803 spraw) jest pracochłonne i zdezorganizuje bieżące prace właściwego wydziału karnego. W ocenie organu odwoławczego powyższe wskazuje, że żądana informacja w istocie ma charakter przetworzony, a ponadto zabieg anonimizacji dotyczyć ma znacznej ilości orzeczeń (pomijając nawet konieczność ich wcześniejszego wyselekcjonowania), co wymaga tak znacznego nakładu pracy, że właśnie z tego powodu czyni wnioskowaną informację przetworzoną. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, że czynności, jakie musi podjąć, ich zakres oraz charakter spowoduje dezorganizację pracy orzeczniczej Sądu Rejonowego dla [...] W. w W. Ponadto, jak zasadnie przyjęto, informacja przetworzona podlega udostępnieniu tylko w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Proces przetworzenia informacji publicznej w celu jej udostępnienia musi znajdować uzasadnienie w przesłance szczególnej istotności dla interesu publicznego.

Prezes Sadu Okręgowego zgodził się ze stanowiskiem Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W., że w rozpatrywanym przypadku wnioskodawczyni nie wykazała istnienia przesłanki szczególnego znaczenia żądanej przez nią informacji dla interesu publicznego. Oznacza to, że strona nie zamierza wykorzystać wnioskowanej informacji publicznej zgodnie z wymaganym dla jej udostępnienia interesem publicznym. Brak zatem interesu publicznego skutkował wydaniem zgodnej z prawem decyzji odmawiającej udostępnienia mu przetworzonej informacji publicznej.

Organ nie zgodził się również z zarzutem odwołującej, jakoby Prezes Sądu Rejonowego [...] w W. powinien powiadomić pisemnie stronę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji, zgodnie z wnioskiem i wskazać w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w W. informacja, której żąda odwołująca, czyli same orzeczenia, istnieją, jednak proces wyodrębnienia tych, które znajdują się w kręgu zainteresowania odwołującej powoduje, że jest to informacja publiczna przetworzona.

Mając powyższe na uwadze, Prezes Sądu Okręgowego w W. wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] maja 2015 r. nr [...].

Od powyższej decyzji, M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia.

Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i uznanie, że informacja publiczna której żądała stanowi informację przetworzoną, przez co jej uzyskanie wymaga wykazania przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego, co ostatecznie doprowadziło do naruszenia art. 2 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, czyli nieuzasadnionego nieudostępnienia wnioskowanej przez nią informacji publicznej.

- naruszenie art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który stanowi, że podmiot obowiązany do udostępnienia informacji powinien był powiadomić pisemnie skarżącą o przyczynach braku możliwości udostępnienia Informacji zgodnie z wnioskiem i wskazać, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy informacja publiczna wnioskowana przez nią ma charakter informacji przetworzonej. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Prezesa SO i Prezesa SR, że zakres jej wniosku oraz konieczność dokonania selekcji orzeczeń czynią go wnioskiem o udostępnienie informacji przetworzonej. W ocenie skarżącej, wnioskowane przez nią informacje są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pomimo, że brak jest definicji legalnej "sprawy publicznej" należy uznać, że jest to każdy przejaw aktywności władzy publicznej. Potwierdza to m.in. brzmienie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Stąd, ponieważ orzeczenia sądów wraz z uzasadnieniami są dokumentami urzędowymi expressis verbis wymienionymi jako informacja podlegająca udostępnieniu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a), stanowią one Informację publiczną w rozumieniu art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

M. S. uznała, że Prezes Sądu Okręgowego niezasadnie kwalifikuje wskazane informacje jako przetworzone i w konsekwencji warunkuje ich udostępnienie wykazaniem szczególnie istotnego interesu publicznego. Skarżąca podniosła, że dla uznania informacji za "informację przetworzoną", w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, niezbędne jest, aby była to informacja nowa jakościowo, stworzona przez dany podmiot, przykładowo w formie zestawienia, tabeli, statystyki. Podstawowe znaczenie odgrywa więc czynnik twórczy. Skarżąca podniosła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż selekcja dokumentów i protokołów, spośród zasobów sądu oraz pobieżna analiza ich treści, przez pryzmat wnioskowanego zakresu informacji, nie wiążą się z powstaniem żadnej nowej informacji. Również ewentualna pracochłonność zebrania wnioskowanych informacji publicznych lub fakt, że są one sporządzane na wniosek konkretnego podmiotu nie czyni z nich informacji przetworzonych. W ocenie skarżącej, wnioskowane przez nią orzeczenia wraz z uzasadnieniami nie stanowią informacji przetworzonej. Skarżąca wskazała, że nie wnioskowała o udostępnienie żadnych zestawień, statystyk, tabel, wykresów lub innych specjalnie dla niej przygotowanych rejestrów orzeczeń. Wnosiła jedynie o udostępnienie tych informacji, które już istnieją i są w posiadaniu Prezesa SR. Skarżąca podniosła, że we wniosku określiła, że interesują ją orzeczenia wraz z ewentualnymi uzasadnieniami (jeśli te były sporządzane), wydane przez Sąd Rejonowy [...] w W. (po dniu 1 stycznia 2014 r.), na podstawie przepisów k.k.s., dotyczących odpowiedzialności karnej skarbowej członków zarządu, prezesów zarządu oraz członków rad nadzorczych. Zaznaczyła, że uszczegółowiła swoje żądanie wskazując konkretne przepisy k.k.s. i OP będące podstawą prawną wydanych orzeczeń. Informacje o ww. orzeczeniach powinny znajdować się przede wszystkim w repertorium "Ks", do którego prowadzenia zobowiązane są wydziały karne sądów rejonowych. Zgodnie z § 355 Zarządzenia nr 81/03/D0 Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (tj. Dz. Urz. Min. Sprawiedl. Nr 5 poz. 22, ze zm.), w sądach rejonowych prowadzi się m.in. repertorium "Ks" dla spraw, o przestępstwa i wykroczenia skarbowe, w których wniesiono do sądu akt oskarżenia lub pismo zastępujące akt oskarżenia (np. wniosek o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności). Dodatkowo, zgodnie z § 378 Zarządzenia, do repertorium "Ks" znajdą odpowiednie zastosowanie przepisy oddziału dotyczącego repertorium "K". W konsekwencji, analiza wskazanego Zarządzenia pozwala stwierdzić, że do repertorium "Ks" wpisuje się m.in. kwalifikację prawną czynu zarzucanego oskarżonemu (§ 378.4. Zarządzenia) z podziałem na kwalifikację czynu wskazaną w akcie oskarżenia oraz przyjętą przez sąd (§ 364. w zw. z § 366.1. w zw. z 378.1. Zarządzenia) datę i treść wyroku albo postanowienia rozstrzygającego wniosek w przedmiocie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (§ 378.7. Zarządzenia). Powyższe oznacza, że Sąd Rejonowy [...] w W. miał możliwość, aby spośród spraw zarejestrowanych w repertorium wybrać te postępowania, w których zapadły orzeczenia, gdzie sąd przyjął jako kwalifikację prawną wskazane przepisy k.k.s. i OP. W ocenie skarżącej, żądane przez nią informacje nie wymagają indywidualnego przeglądania akt ani żadnej indywidualnej kontroli angażującej znaczne zasoby ludzkie lub nakłady finansowe. Następnie po zidentyfikowaniu konkretnych spraw i ich sygnatur, Sąd Rejonowy [...] w W. miał możliwość zasięgnięcia do odpowiednich akt sprawy i odnalezienia treści ww. orzeczeń. Nie było konieczne przy tym, aby wykonane zostały jakiekolwiek czynności, oprócz czysto techniczno-administracyjnych, w szczególności, aby przygotowywano specjalnie dla skarżącej jakiekolwiek informacje przetworzone skarżącej obejmował jedynie te informacje, które już Istnieją, tj. orzeczenia zostały już wydane przez Sąd Rejonowy [...] w W. i obecnie wymagają jedynie zakreślenia danych wrażliwych przed ich udostępnieniem. Równocześnie, w trakcie anonimizacji nie jest konieczne wnikliwe zapoznawanie się z treścią wyroku i jej analiza przez pracowników Sądu. Tym bardziej, że jest ona dokonywana automatycznie po imporcie z systemu [...]. W konsekwencji, skarżąca nie podzieliła stanowiska organu, że w zakresie pozyskania ww. orzeczeń ułatwieniem mogły być przede wszystkim powszechnie używane w sądach wewnętrzne systemy informatyczne, pozwalające na szybki dostęp do elektronicznych wersji protokołów rozpraw, orzeczeń i uzasadnień (między innymi skorzystanie np. z funkcji automatycznego przeszukiwania dokumentu w celu odszukania i usunięcia danych identyfikujących). Wnioskowana elektroniczna forma udostępnienia informacji publicznej eliminuje także konieczność kopiowania wydanych orzeczeń, ponieważ mogą one być przesłane w np. pliku word (skarżąca wniosła o udostępnienie treści orzeczeń wraz z ewentualnymi uzasadnieniami, a nie ich odpisów). Co więcej, na podstawie art. 22 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z § 32 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych, w dniu 18 grudnia 2013 r. Prezes Sądu Rejonowego [...] w W. wydał Zarządzenie Nr [...] w sprawie utworzenia Internetowego Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego [...] w W. (dalej: Zarządzenie Prezesa SR). Zarządzenie weszło w życie w dniu podpisania. Przedmiotowy portal funkcjonuje od dnia 1 stycznia 2014 r. i publikowane są na nim orzeczenia z uzasadnieniami wydawane w Sądzie Rejonowym [...] w W. W myśl § 1 pkt 2 Zarządzenia Prezesa SR, publikacji w Portalu Orzeczeń podlegają orzeczenia z uzasadnieniem wydawane w Sądzie Rejonowym [...] w W., z wyjątkiem orzeczeń wydawanych w konkretnych, enumeratywnie wymienionych w Zarządzeniu Prezesa SR sprawach (na przykład w zakresie lustracji (pkt 17), zastosowania prawa łaski (pkt 18), postępowania w sprawach nieletnich (pkt 7), spraw małżeńskich (pkt 1), etc.) Wyjątki określone w punktach 1-26 nie dotyczą jednak spraw z zakresu postępowania karnego skarbowego, co oznacza, że powinny być one co do zasady publikowane. Skarżąca podkreśliła, że na żadnym etapie niniejszego postępowania Prezes SR nie powołał się na argument, że wszystkie wnioskowane zanonimizowane orzeczenia są ogólnie dostępne w Internecie, co pozwala stwierdzić, że aktualizowanie danych w ww. portalu jest jeszcze w toku. Tym samym wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej nie był bezprzedmiotowy. Co więcej, zanonimizowanie orzeczeń nie nastąpiłoby jedynie dla skarżącej, ale mogłoby zostać wykorzystane, aby zaimportować odpowiednie orzeczenia do Portalu zgodnie z Zarządzeniem Prezesa SR. Dodatkowo, zgodnie z § 1 pkt 5 podpunkty 1-3 Zarządzenia Prezesa SR "Proces publikacji składa się z następujących etapów: importu orzeczeń z systemu [...], automatycznej anonimizacji, weryfikacji poprawności automatycznej anonimizacji" Oznacza to, że anonimizacja jest wykonywana automatycznie. Nie można się więc zgodzić z argumentem, że udostępnienie żądanej informacji publicznej byłoby bardzo pracochłonne i zasadniczo zdezorganizuje bieżące prace właściwego wydziału karnego. W ocenie skarżącej, żądane przez nią informacje nie wymagają indywidualnego przeglądania akt ani indywidualnej kontroli angażującej znaczne zasoby ludzkie lub nakłady finansowe.

Skarżąca wskazała, że jeżeli udostępnienie informacji publicznej w żądanej przez nią formie nie jest możliwe, Prezes SR - zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy

o dostępie do informacji publicznej - powinien był powiadomić ją pisemnie

o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem

i wskazać, w jaki sposób lub w jakiej i formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Wbrew stanowisku SO, skarżąca nie oczekuje od Prezesa SR lub Prezesa SO, że zmieni on za nią zakres złożonego wniosku. Skarżąca wciąż jest zainteresowana bowiem wyłącznie tymi orzeczeniami, o które prosiła we wniosku i preferuje sposób udostępnienia tam określony. W ocenie skarżącej, Prezes SR w ogóle nie rozważył, czy istnieje jakikolwiek inny sposób udzielenia j wnioskowanej informacji publicznej i nie podjął dialogu w tej kwestii, co doprowadziło do naruszenia art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając, że zarzuty wskazane w skardze są bezpodstawne i nie znajdują oparcia w orzecznictwie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1649), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej zwanej P.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem.

Przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga jest zasadna bowiem zaskarżona decyzja Prezesa Sądu Okręgowego, narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego odmawiająca udzielenia skarżącej informacji publicznej, w postaci wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami, wydanymi przez ww. Sąd Rejonowy na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 września 1999r. Kodeks karny skarbowy, dotyczących odpowiedzialności karnej skarbowej członków zarządu, prezesów zarządu oraz członków rad nadzorczych (w szczególności na podstawie art. 9 § 3, art.17, art. 24, art. 56, art. 84 k.k.s. oraz art.116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782, ze zm., dalej zwanej także ustawą).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.

Pod pojęciem "stosowania przepisów Kpa do decyzji" nie należy rozumieć tylko i wyłącznie wymogu stosowania przepisów wprost odnoszących się do tej formy działania administracji publicznej (np. art. 107 § 1 i 3 Kpa), ale także nakaz stosowania wszelkich przepisów pozostających w związku z wydaniem decyzji. Są to w szczególności przepisy, które normują dalsze postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji, a więc możliwości jej weryfikacji w toku instancji. Oznacza to przede wszystkim, iż postępowanie w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej jest sformalizowanym, jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym. To z kolei oznacza, że w tego rodzaju postępowaniu nie jest wyłączona zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 Kpa), która polega na tym, że strona ma prawo do dwukrotnego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administracji publicznej. Tym samym organ II Instancji przeprowadza postępowanie po raz drugi, dokonując samodzielnej oceny dowodów. W niniejszej sprawie zachowanie tej zasady polegałoby również na zbadaniu przez organ II Instancji dokumentów, na podstawie których organ I Instancji podjął decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej ze względu na niewykazania szczególnego interesu publicznego w pozyskaniu informacji publicznej przetworzonej.

W niniejszej sprawie zasada ta nie została zachowana.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Zgodnie z art.138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zaskarżona decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych art. 138 kpa, - co oznacza, iż wydana została z naruszeniem przepisu art. 138 kpa. Organ odwoławczy w swym rozstrzygnięciu oddalił odwołanie skarżącej, a niewątpliwie takie sformułowanie nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć zawartych w art. 138 kpa. Przepis art. 138 k.p.a. określa rodzaje rozstrzygnięć, które są bezwzględnie wiążące dla organu odwoławczego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w tym przepisie.

Utrwalone jest stanowisko orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym poddano analizie art. 138 § 1 i § 2 kpa, iż określone w art. 138 § 1 i § 2 kpa rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 10 marca 1993 r., NSA 1245/92, IV SA 1252/92 nie publ.).

Konsekwencją prawną jest uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 kpa. Zwalnia to równocześnie Sąd z obowiązku merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi, skoro dotyczą decyzji wadliwej procesowo.

Niezależnie od tego uchybienia wskazać należy, że Prezes Sądu Okręgowego w W. oparł swoją decyzję na art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Z treści zaś uzasadnienia organu II instancji wynika, że Prezes Sądu Okręgowego w W. uznał za prawidłową decyzję organu I instancji. Tak więc zarówno rozstrzygnięcie organu II instancji nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć zawartych w art. 138 kpa, jak również treść uzasadnienia decyzji pozostaje w sprzeczności z powołaną podstawą prawną decyzji, a to oznacza, że decyzja obarczona takimi wadami prawnymi nie może pozostać w obrocie prawnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, wyda orzeczenie jak wymagają tego powołane przepisy prawa, w szczególności mając na uwadze art. 138 k.p.a.,

Reasumując, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.