Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 398/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi "B." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy W. z dnia z dnia [...] lipca 2011 r. orzekającą o umorzeniu spółce B. opłaty w wysokości 30 832,21 zł, która stanowi część odroczonej na okres 3 lat opłaty za usunięcie 4 szt. drzew orzeczonej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2007 r. oraz naliczeniu opłaty w wysokości 4 404,60 zł, która stanowi część odroczonej na okres 3 lat opłaty za usunięcie 4 szt. drzew orzeczonej tą samą decyzją.

W uzasadnieniu decyzji SKO podniosło, że decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] października 2007 r. zezwolono "B." sp. z o.o. na usunięcie 4 szt. drzew z terenu działki o nr [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...]róg [....], ustalono opłatę w wysokości 35 236,81 zł i uzależniono zezwolenie od zastąpienia usuwanych drzew innymi drzewami w ilości 8 sztuk. Odroczono termin płatności opłaty na okres 3 lat od daty wydania zezwolenia. Wskazano, że jeżeli posadzone w zamian drzewa zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia albo jej nie zachowają z przyczyn niezależnych od posiadacza to należność z tytułu ustalonej opłaty podlegać będzie umorzeniu.

W dniu 19 maja 2008 r. do organu I instancji wpłynęło pismo ".B. Sp. z o.o. wraz z dokumentacją nasadzeń zamiennych na działce o nr [...] w którym wskazano, że nasadzeń dokonano na działkach o nr [...], [...], [...],[...] i [...] powstałych w wyniku podziału działki o nr [...]. Z protokołu załączonego do akt sprawy wynika, że 7 drzew zachowało żywotność, brak jest natomiast drzewa posadzonego na działce o nr [...].

Decyzją Zarządu Dzielnicy W. [...]. W. orzeczono o umorzeniu firmie B. opłaty w wysokości 30 832,21 zł oraz naliczeniu opłaty w wysokości 4 404,60 zł.

Od tej decyzji odwołała się "B." Sp. z o. o. z siedzibą w W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając wniesione odwołanie podniosło, że usuwanie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, poza sytuacjami enumeratywnie wymienionymi w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 Nr 151, poz. 1220), wyłącznie za zezwoleniem właściwego organu, po drugie zaś, że regułą, jest ponoszenie opłaty za

usunięcie drzew lub krzewów na podstawie zezwolenia. W sytuacji jednak, gdy właściwy organ uzależni w decyzji zezwalającej, wydanie stosownego zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów lub też zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, to z mocy art. 84 ust. 4 ustawy odroczy termin uiszczenia opłaty, co w konsekwencji może doprowadzić do jej umorzenia, w przypadku zaistnienia sytuacji z art. 84 ust. 5, świadczących o zrekompensowaniu uszczerbku w środowisku, spowodowanego dokonaną wycinką. Konsekwencją prawną odroczenia terminu płatności opłat za usunięcie drzew lub krzewów jest, poza sytuacją określoną w art. 84 ust. 5a ustawy, konieczność powrotu do sprawy po upływie terminu odroczenia.

W ocenie Kolegium, w przypadku wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew lub krzewów pod warunkiem ich przesadzenia lub zastąpienia innymi drzewami lub krzewami i w związku z tym odroczenia terminu uiszczenia opłaty za ich usunięcie oraz następnie stwierdzenia niewykonania tegoż warunku w wyznaczonym w decyzji terminie, musi być podjęte rozstrzygnięcie o pobraniu opłaty.

Zdaniem SKO wobec jednoznacznego ustalenia w toku postępowania, że organ udzielił skarżącej Spółce zezwolenia na usunięcie 4 sztuk drzew z terenu jej działki pod warunkiem posadzenia na niej 8 sztuk drzew, a warunek ten został oparty na wyraźnym przepisie prawa materialnego (art. 83 ust. 3 ustawy), zaś skarżąca spółka nie wywiązała się z niego całkowicie, bowiem po oględzinach na działce nr [...] stwierdzono brak drzewa nasadzonego w ramach nasadzeń zastępczych drzewa, zatem żywotność zachowało tylko 7 szt. drzew, zasadnym było rozstrzygnięcie w punkcie 2 sentencji decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. o naliczeniu opłaty w wysokości 4.404,60 zł, która stanowi 1/8 opłaty odroczonej w decyzji nr [...]. Odnosząc się do argumentów i jednocześnie zarzutów skarżącej SKO wskazało, że wskazywane przez nią okoliczności nie są zasadne. Obowiązkiem posiadacza zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, w stosunku do którego odroczono termin płatności należnej opłaty, z uwagi na udzielenie zezwolenia pod warunkiem zastąpienia wyciętych drzew i krzewów innymi ściśle określonymi drzewami jest, jak wskazał organ, dokonanie nowych nasadzeń oraz ich właściwa pielęgnacja i zabezpieczenie, aby zachowały swą żywotność przez okres ustalony w decyzji i przewidziany w ustawie o ochronie przyrody. Art. 84 ust, 5a, na który powołuje się odwołujący odnosi się do obowiązku niezwłocznego uiszczenia opłaty po stronie podmiotu, który uzyskał odroczenie opłaty za wycięcie, w sytuacji stwierdzenia przez niego, że drzewa przesadzone nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia ich posadzenia. Jeżeli natomiast przesadzone drzewa nie zachowały żywotności po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia, lub nie zachowały żywotności organ czy to z urzędu, czy na wniosek wyda decyzję określającą obowiązek zapłaty opłaty odroczonej. W przedmiotowej sprawie nie znajduje również uzasadnienia zarzut strony odwołującej, że nie jest już posiadaczem nieruchomości na której powinno być drzewo, ponieważ obowiązek posiadacza zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, w stosunku do którego odroczono termin płatności należnej opłaty, z uwagi na udzielenie zezwolenia pod warunkiem zastąpienia wyciętych drzew innymi ściśle określonymi drzewami nie jest zależny od tego czy w przyszłości pozostanie nadal posiadaczem gruntu.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. sp. z o.o. z siedzibą w W.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła

- art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie poprzez brak zbadania czy drzewo nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych, czy też niezależnych od B. Sp. z o.o.

- art. 84 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 5 tej ustawy poprzez brak uwzględnienia przez organ zmiany stanu prawnego działki ew. nr [...] z obrębu [...]

- art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię,

- art. 8 i art. 11 KPA poprzez brak ustosunkowania się Samorządowego Kolegium Odwoławczego do wszystkich zarzutów podniesionych przez B. Sp. z o.o. w odwołaniu

-art. 107 § 3 Kpa w zw. zart.1 , art. 2 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych poprzez lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zmiany właściciela nieruchomości na której posadowione miały być drzewa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ powinien dokonać ustalenia przyczyny braku żywotności drzewa lub krzewu. Podczas oględzin w dniu 17 czerwca 2011 r. organ ograniczył się jedynie do sporządzenia dokumentacji fotograficznej orz do stwierdzenia żywotności 7 drzew i braku jednego drzewa. Następnie organ naliczył opłatę w wysokości 4 404,60 złotych, bez uprzedniego dokonania ustalenia przyczyn braku jednego drzewa na nieruchomości, co w świetle obowiązujących przepisów ma istotne znaczenie. Zdaniem skarżącego organ nie dochował powinności jaką na niego nałożył ustawodawca w art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Zdaniem strony skarżącej wskazane w punkcie 1 uchybienie stanowi istotne naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.

Pomiędzy zgłoszeniem nasadzenia w dniu 19 maja 2008 r. a przeprowadzeniem kontroli w dniu 17 czerwca 2011 r. doszło do zmiany stanu prawnego nieruchomości na której nastąpiło nasadzenie. W chwili dokonywania oględzin nasadzonych drzew B. Sp. z o.o. nie był ani właścicielem, ani posiadaczem tej nieruchomości. Skoro B. Sp. z o.o. przestał być właścicielem nieruchomości na której posadzono drzewo, to nie można twierdzić, że spółka dalej sprawuje faktyczne władztwo nad tą nieruchomością. Brak faktycznego "władztwa nad nieruchomo oznacza niemożność dołożenia należytej dbałości o drzewo. Skoro B. Sp. z o.o. nie ma możności fizycznego dbania o drzewa na nieruchomości w celu zapewnienia im dalszej żywotności, to brak żywotności jednego z drzew nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy W. z dnia [...] lipca 2011 r. orzekającą o umorzeniu spółce B. opłaty w wysokości 30 832,21 zł, oraz naliczeniu opłaty w wysokości 4 404,60 zł, która stanowi część odroczonej na okres 3 lat opłaty za usunięcie 4 szt. drzew orzeczonej tą samą decyzją. Decyzja ta jest konsekwencją ustaleń, jakie uczyniono w decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [..] października 2007 r., którą zezwolono "B." sp. z o.o. na usunięcie 4 szt. drzew z terenu działki o nr [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...]róg [...], ustalono opłatę w wysokości 35 236,81 zł i uzależniono zezwolenie od zastąpienia usuwanych drzew innymi drzewami w ilości 8 szt. Odroczono termin płatności opłaty na okres 3 lat od daty wydania zezwolenia. Wskazano, że jeżeli posadzone w zamian drzewa zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia albo jej nie zachowają z przyczyn niezależnych od posiadacza to należność z tytułu ustalonej opłaty podlegać będzie umorzeniu.

Jak wynika z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 Nr 151, poz. 1220 - dalej zwaną uop) posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Zgodnie z ust. 2 opłaty nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcia drzew lub krzewów. Art. 84 ust. 4 uop organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenia przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. Zgodnie zaś z ust. 5 tego przepisu jeżeli przesadzone albo posadzone z zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Zgodnie zaś z art.

84 ust. 5a uop jeżeli przesadzone albo posadzone inne drzewa lub krzewy nie

zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew.

Ustawodawca nie określił, co należy rozumieć przez "przyczyny niezależne" od posiadacza nieruchomości. W piśmiennictwie przyjmuje się, że taką przyczyną może być siła wyższa, w tym różnego rodzaju kataklizmy (W. Radecki, Komentarz do ustawy o ochronie przyrody. Suplement, J. Sommer (red.), Wrocław 2002, s. 83), jak również susza.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji okoliczności tej w ogóle nie rozważył organ I instancji. Uchybienia tego nie dostrzegło również Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Dlatego zasadne są zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa, bowiem naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadne są także zarzuty naruszenia art. 8 i 11 Kpa poprzez brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Jak wynika z akt sprawy już w odwołaniu z dnia 28 lipca 2011 r. skarżąca Spółka podnosiła, że przed datą zamiany nieruchomości drzewo za które naliczono karę rosło i rozwijało się prawidłowo. Do okoliczności tych nie ustosunkował się organ odwoławczy, a okoliczności te mogą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest bowiem zasada prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa). Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji

publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak, więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Jak stanowi bowiem art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalenie, że materiał dowodowy został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący, przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, może uwolnić organ od zarzutu naruszenia przepisów regulujących naczelne zasady postępowania administracyjnego.

Takich ustaleń w odniesieniu do drzew, za które organy naliczyły opłatę w wysokości 4 404,60 zł, zabrakło w decyzji organu I instancji, czego nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 9 sierpnia 2011 r. Urzędu Miasta W. adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym organ I instancji złożył wyjaśnienia do podniesionych w odwołaniu kwestii m.in. naliczenia opłaty za jedno z drzew. Nie są to jednak ustalenia wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i tym samym nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Podniesione wyżej okoliczności powodują, że rozstrzygnięcie o naliczeniu firmie B. sp. z o.o. z siedzibą w W. opłaty w wysokości 4 404,60 zł należy uznać za przedwczesne.

Jednocześnie Sąd podziela stanowisko SKO, że nie ma znaczenia w sprawie, iż skarżąca Spółka nie jest już posiadaczem nieruchomości na której dokonywała nasadzeń zastępczych, bowiem obowiązek posiadacza zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, w stosunku do którego odroczono termin płatności należnej opłaty,

z uwagi na udzielenie zezwolenia pod warunkiem zastąpienia wyciętych drzew innymi ściśle określonymi drzewami nie jest zależny od tego czy w przyszłości pozostanie nadal posiadaczem gruntu. Idąc tokiem myślenia skarżącego organ nie mógłby orzec także o umorzeniu opłaty z tytułu usunięcia drzew skarżącej spółce, bowiem nie jest już ona posiadaczem nieruchomości.

Z uwagi na to, że skarżący zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości należy również odnieść się do kwestii umorzenia B. sp. z o.o. opłaty w wysokości 30 832,21 zł. Zgromadzone w tym zakresie dowody (protokół oględzin, oraz zdjęcia) dawały podstawę do przyjęcia, że 7 sztuk nasadzonych drzew zachowało swoją żywotność i są w dobrym stanie. Dlatego zasadnym było umorzenie opłaty w tym zakresie.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji.

W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy.

O kosztach nie orzeczono, ponieważ skarżący w ustawowym terminie nie złożył stosownego wniosku.