Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 354/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1; art. 156 § 1 pkt 2; art. 7; art. 61a § 1; art. 157 § 2;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a;
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 8 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako SKO, Kolegium lub organ) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku K. K. (dalej jako skarżący, strona) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2017 r., nr [...] w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdem.

Zaskarżone postanowienie wydano w następującym stanie sprawy.

Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] orzekł o cofnięciu K. K. uprawnień do kierowania pojazdem kategorii B. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją SKO z [...] lutego 2018 r., nr [...] Skarżący złożył skargę na ostateczną decyzję organu z [...] lutego 2018 r., która wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (dalej jako WSA) z 19 lipca 2018 r., sygn. akt. III SA/Lu 165/18 została oddalona. Wyrok jest prawomocny.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. (wpływ do organu [...] stycznia 2020 r.) skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2017 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2020 poz. 256 ze zm. - dalej jako k.p.a.). Pełnomocnik skarżącego wskazywał na rażące naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.) w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, iż przepis ten ma zastosowanie w stosunku do skarżącego, podczas gdy – w ocenie pełnomocnika - przepis ten nie ma zastosowania do kierujących pojazdem silnikowym, którym wydano po raz pierwszy prawo jazdy przed datą obowiązywania tego przepisu. Skarżący otrzymał prawo jazdy [...] grudnia 2014 r., a powyższy przepis wszedł w życie 18 maja 2015 r. Pełnomocnik zarzucił też, że przedmiotowa decyzja narusza zasadę lex retro non agit, określającą zakaz retroaktywności prawa.

Kolegium odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 2017 r., na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 1 k.p.a., postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. wskazało, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja organu podlegała kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej, co znalazło wyraz w wyroku WSA z 19 lipca 2018 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 165/18 oddalającym skargę. Powyższe orzeczenie WSA zakończyło postępowanie sądowe, co oznacza, iż wydana decyzja uznana została ostatecznie za niewadliwą.

Kolegium wskazało, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest z urzędu skontrolować, czy w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.

Zatem z uwagi na fakt, iż organy administracji są związane tym wyrokiem, to wyłączona jest możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności skontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia, na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.

Wobec powyższego organ uznał, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność przedmiotowa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania.

Na powyższe postanowienie skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do WSA w Lublinie. Zaskarżając postanowienie w całości, pełnomocnik zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2017 r.;

b) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, w szczególności brak wyjaśnienia dlaczego organ uznaje, iż uprzednie rozstrzygnięcie wyrokiem WSA z 19 lipca 2018r. w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 165/18 wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności skontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.;

2. przepisów prawa materialnego tj. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 2 Konstytucji, poprzez błędne ustalenie, iż przepis ma zastosowanie do kierujących pojazdem silnikowym, którym wydano po raz pierwszy prawo jazdy przed datą obowiązywania przepisu, czym organ naruszył zasadę lex retro non agit.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.). wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podnosił, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W innych przypadkach tylko w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego, odnoszącego się do praw podmiotu wnoszącego żądanie, a załatwienie takiego żądania następować powinno w drodze wydania decyzji. Wydanie prawomocnego orzeczenia przez sąd, zdaniem pełnomocnika, nie zawsze zamyka drogę do weryfikacji decyzji lub postanowienia w trybie nadzwyczajnym, jednak oba postępowania pozostają ze sobą w ścisłym związku. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie stanowi podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania zakończonych zaskarżoną decyzją lub postanowieniem.

Dalej pełnomocnik skarżącego argumentował, w kontekście zaistnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa, że organ jedynie lakonicznie stwierdza, iż organy administracyjne związane są treścią wyroku WSA, w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 165/18, co samo przez się wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności skontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia, na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Tymczasem do istotnych okoliczności faktycznych sprawy prowadzonej w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności należą niewątpliwie kwestie związane z wywołaniem przez stanowiącą przedmiot tego postępowania decyzję nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., a brak ustalenia czy okoliczności te występują w sprawie stanowi naruszenie przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Kolgium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego, w ocenie Sądu, skargę należało oddalić.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie organu z [...] kwietnia 2020 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdem kat. B. Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Podkreślenia wymaga, iż samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się bowiem z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszej fazie badane są kwestie formalne, jak np. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a. (zob. wyrok w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1711/18, orzezczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może nastąpić, gdy jego wszczęcie i prowadzenie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przy czym w powołanym przepisie nie wskazano w sposób enumeratywny przyczyn uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania. Niemniej przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, czy gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. Innymi słowy, wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I GSK 1640/18 i z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I GSK 329/14, CBOSA).

Jak wskazuje się w orzecznictwie przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli Sądu (por. uchwałę w sprawie sygn. akt I OPS 6/09, wyroki w sprawach sygn. akt: VII SA/WA 1711/18, II OSK 2572/14, II SA/Lu 777/18, CBOSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy niespornym jest, że decyzja wydana z upoważnienia Starosty [...] z [...] listopada 2017 r., objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności podlegała uprzednio zarówno kontroli instancyjnej w administracyjnym toku instancji jak i kontroli sądowej. Kolegium decyzją z [...] lutego 2018 r., nr. SKO. [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2017 r., a Sąd prawomocnym wyrokiem z 19 lipca 2018 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 165/18 oddalił skargę na ww. decyzję organu odwoławczego z 16 lutego 2018 r. Do wyroku nie sporządzono uzasadnienia (zażalenie skarżącego na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia przedmiotowego wyroku zostało prawomocnie oddalone postanowieniem NSA z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I OZ 1305/18) .

Jak natomiast wskazano w ww. uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą oddalono skargę prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.

Art. 157 § 3 k.p.a. został wprawdzie uchylony (ustawa z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), ale jego funkcje spełnia dodany tą nowelą art. 61a k.p.a. Pomimo więc, że powołana uchwała zapadła w odmiennym stanie prawnym, to niewątpliwie istota rozstrzygnięcia mimo tych zamian legislacyjnych pozostała aktualna, i takie też stanowisko znalazło wyraz w powołanym wyżej orzecznictwie sądowym.

W świetle powyższego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu meriti jest dokonanie kontroli całościowej zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi. Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części bądź stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wyrok WSA w Lublinie z 19 lipca 2018 r. wywołuje skutki, o których mowa w art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten nie został skutecznie zakwestionowany (nie została wniesiona skarga kasacyjna), organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Ponieważ, jak już wyżej podniesiono, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi przeto niezależnie od jej zarzutów powinien zawsze skontrolować, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji publicznej nie doszło do naruszenia prawa przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W motywach uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt I OPS 6/09 wskazano, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania.

Jak dalej zauważył NSA wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego rodzi konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dopełnienie przez właściwy organ administracji publicznej tak rozumianej, wstępnej kwalifikacji złożonego żądania może napotykać na zasadnicze trudności wówczas, gdy nie dojdzie do sporządzenia uzasadnienia wyroku. W takim przypadku przeprowadzenie badania, o którym mowa, będzie musiało z konieczności ograniczyć się do analizy dostępnych organowi administracji publicznej oraz przedstawionych przez wnoszącego żądanie informacji.

Niewątpliwie do wyroku WSA w Lublinie w sprawie sygn. akt III SA/Lu 165/18, nie sporządzono uzasadnienia i nie jest możliwa dokładna analiza motywów, którymi kierował się Sąd oddalając skargę K. K. na decyzję SKO z [...] lutego 2018 r. Niemniej jednak z całokształtu dostępnych dla organu i Sądu informacji (znajdujących potwierdzenie w dołączanych do sprawy niniejszej aktach administracyjnych) wynika, iż kwestia wykładni i zastosowywania art. 140 ust. 1 pkt. 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym stanowiąca istotę wniosku o stwierdzenie nieważności była również kluczowym argumentem zmierzającym do podważenia zgodności z prawem decyzji organu skontrolowanej przez Sąd wyrokiem w sprawie sygn. akt III SA/Lu 165/18. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajduje się bowiem zarówno skarga jak i odpowiedź na skargę złożone w sprawie sygn. akt III SA/Lu 165/18 (44 – 47 akt administracyjnych). Z treści tej skargi wprost wynika, że skarżący kwestionował ważność decyzji Kolegium z [...] lutego 2018 r. oraz decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2017 r. podnosząc tożsamy jak w niniejszej sprawie zarzut, w którym wskazywał, że art. 140 ust. 1 pkt. 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym (dalej p.r.d.) nie obowiązywał w dniu otrzymania przez skarżącego dokumentu prawa jazdy kat. B, tj. [...] grudnia 2014 r. Był to jedyny zarzut tej skargi. W odpowiedzi na skargę z kolei Kolegium odnosząc się do stawianego zarzutu szczegółowo przedstawiło swoją argumentację. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajdują się również inne dokumenty z postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu prawa jazdy (w tym wyjaśnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] odnośnie do zastosowania tej regulacji prawnej w okolicznościach konkretnego przypadku – k. 33 akt administracyjnych). Zatem przedmiot wniesionej [...] marca 2018 r. skargi rozpoznanej i oddalonej przez WSA w Lublinie wyrokiem z 19 lipca 2018 r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 165/18 jest tożsamy z przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2017 r. Sąd w sprawie sygn. akt III SA/Lu 165/18 nie mógł pominąć tego zarzutu i mimo braku uzasadnienia wyroku (z powodu braku skutecznie złożonego wniosku o uzasadnienie wyroku), należy uznać, że gruntownie zważył i przesądził przesłanki zastosowania art. 140 ust. 1 pkt. 3a lit. 1 p.r.d., na którego rażące naruszenie powołuje się skarżący w niniejszej sprawie, uznając, ten zarzut za chybiony.

W judykaturze i piśmiennictwie przeważa pogląd, iż sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Jeżeli przy rozpoznaniu skargi sąd administracyjny dojdzie do przekonania, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie naruszyła ona prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, to wówczas skargę oddala. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią zatem jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok, jak już wspomniano, zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez Sąd w toku rozpoznania skargi. Jak wykazano, w okolicznościach niniejszej sprawy tak się stało. Tym samym, w sprawie niniejszej, niedopuszczalne więc byłoby merytoryczne rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji organu poddanej uprzednio sądowej kontroli legalności. Żadna z okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1711/18 i powołane tam orzecznictwo, CBOSA).

Jednocześnie odnosząc się do powołanego w uzasadnieniu skargi wyroku WSA w Krakowie sygn. akt. II SA/Lu 1487/19, to zauważyć tylko należy, że zapadł on w sprawie, w której wniosek o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego składany jest po wszczęciu postępowania sądowego dotyczącego tego samego aktu administracyjnego, zatem dotyczy odmiennego stanu faktycznego i prawnego, sprawy administracyjnej w toku. Tym samym nie może w żaden sposób znaleźć odniesienia w okolicznościach sprawy niniejszej.

Podsumowując, zdaniem Sądu słusznie uznał organ, że jest związany wyrokiem zapadłym w sprawie sygn. akt III SA/Lu 165/18. Związany tym wyrokiem i zapadłym w nim rozstrzygnięciem jest również Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę (art. 170 p.p.s.a). Zatem w ocenie Sądu Kolegium prawidłowo oceniło znaczenie prawne ww. wyroku WSA w Lublinie i prawidłowo zastosowało art. 61a § 1 k.p.a. Chybiona jest przy tym argumentacja skargi co do regulacji art. 156 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy nie doszło do merytorycznego rozpoznawania sprawy w postępowaniu nadzwyczajnym.

Nie sposób również uznać za zasadny zarzut, że organ błędnie zastosował art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. do stanu faktycznego sprawy. Organ zbadał sprawę jedynie na płaszczyźnie istnienia przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2017 r., nie badał natomiast prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego w sprawie, co było w ocenie Sądu prawidłowe. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, jakim w przypadku żądania stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena danej decyzji pod kątem przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA sygn. akt II OSK 2600/16, LEX nr 2283241). Sąd orzekając w granicach sprawy (art. 134 §1 p.p.s.a) skontrolował zaskarżone postanowienie wyłącznie pod kątem zastosowania instytucji z art. 61a § 1 k.p.a. Ten bowiem przepis stanowił podstawę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i wyznaczył granice sądowej kontroli legalności wydanego przez organ rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył przepisów postępowania, zebrał kompletny materiał dowodowy, ocenił prawidłowo okoliczności faktyczne i dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W aktach sprawy brak jest dowodu na okoliczność, że organ tę zasadę naruszył zwłaszcza, jeżeli bierze się pod uwagę podstawę prawną rozstrzygnięcia, ograniczającą zakres czynności organu i dokonywanych ustaleń. W ocenie Sądu organ nie naruszył również art. 8 i art.107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji odpowiada standardom wyznaczonym przez przepis art. 107 § 3 k.p.a. Niezadowolenie zaś strony z wydanego przez organ administracji rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane z naruszeniem wynikającego z art. 8 k.p.a. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nie sposób przyjąć, że wymóg prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej będzie zachowany tylko wówczas, gdy organy administracji będą wydawać rozstrzygnięcia, których oczekuje strona postępowania. W związku z tym powoływane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznać należy za nieuprawnione, podobnie jak zarzut naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Sprawa niniejsza rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Ponadto zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący nie oponował.