Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2841/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 42
journal: Dz.U. 2019 poz 1666
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. T., V. P., A. P., V. P. i I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 498/21 w sprawie ze skargi B. T., V. P., A. P., V. P. i I. P. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 6 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 498/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę B. T., V. P., A. P., V. P. i I. P. (dalej: "skarżący" lub "cudzoziemcy") na decyzję Rady do Spraw Uchodźców (dalej: "Rada") z [...] stycznia 2021 r., nr [...]. Decyzją tą Rada utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z [...] grudnia 2019 r., nr [...] odmawiającą nadania skarżącym statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej.

2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli B. T., V. P., A. P., V. P. i I. P., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

I.1. art. 13 w zw. z art. 19 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1264; dalej: "ustawa o ochronie") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i brak stwierdzenia, że w postępowaniu administracyjnym organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący spełniają wszystkie przesłanki do nadania im statusu uchodźcy;

I.2. art. 15 pkt 2 w zw. z art. 20 w zw. z art. 18a ustawy o ochronie poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i brak dostrzeżenia, że w postępowaniu administracyjnym organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący spełniają przesłanki do udzielenia im ochrony uzupełniającej;

I.3. art. 44 pkt 1 ustawy o ochronie poprzez niewłaściwe zastosowanie, samowolnie uznawszy, że nie zachodzi potrzeba zastosowania wskazanego przepisu i ponownego przesłuchania cudzoziemca, w sytuacji gdy istniała taka potrzeba ze względu na rozbieżności w wyjaśnieniach, które budziły wątpliwości;

I.4. art. 44 pkt 4 ppkt 3 ustawy o ochronie poprzez niewłaściwe zastosowanie, uznawszy, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby zapewnienia cudzoziemcom pomocy tłumacza języka [...] podczas składania wyjaśnień, podczas gdy była taka konieczność, gdyż wnioskodawca i jego małżonka nie władają językiem [...] w stopniu wystarczającym aby przedstawić rzetelne wyjaśnienia;

I.5. art. 42 ustawy o ochronie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku uznania, że w niniejszej sprawie należy zastosować domniemanie twierdzeń wnioskodawcy za udowodnione.

Ponadto, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

II.1 art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ zaniechał podjęcia wszelkich oraz niezbędnych czynności do dokładnego załatwienia sprawy w kwestii ustalenia, czy po ewentualnym powrocie do kraju pochodzenia wnioskodawcy mógłby doznać poważnej krzywdy przez narażenie go na tortury, jak miało to miejsce w przeszłości. Ponadto, uznaniu w sposób dowolny, a nie swobodny, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny swoich twierdzeń, że w kraju pochodzenia doznał przemocy ze strony władz, podczas gdy przedstawił dokumentację fotograficzną, poddał się badaniu psychologicznemu, przedstawił zaświadczenia, jakie posiadał, które są spójne i potwierdzają jego wersję wydarzeń;

II.2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z. art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 42 ustawy o ochronie poprzez brak rzetelnego, naruszającego ww. przepisy postępowania, wyjaśniającego kwestię istnienia przesłanek wymienionych w art. 42 ustawy o ochronie, uzasadniających uznanie twierdzeń wnioskodawcy za uprawdopodobnione oraz brak odpowiadającego prawu uzasadnienia decyzji w tym zakresie.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dla radcy prawnego z urzędu (koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części). Skarżący kasacyjnie wnieśli też o przeprowadzenie rozprawy.

3.2. W piśmie z [...] listopada 2021 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, Rada wniosła o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

3.3. Zarządzeniem z [...] grudnia 2022 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

4.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2736/18 oraz wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).

4.4. Bezzasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W tym miejscu należy wskazać, że w skardze kasacyjnej błędnie zakwalifikowano, w punkcie I petitum tego środka prawnego, poświęconym podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., część zarzutów jako dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. Otóż wskazane w punktach I.3-5 petitum skargi kasacyjnej przepisy ustawy o ochronie (art. 42 i art. 44) mają charakter typowych norm procesowych, regulują one bowiem szczególne zasady postępowania obowiązujące w postępowaniu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej. Przepisy te zostały zresztą umieszczone w rozdziale 2 ustawy o ochronie, zatytułowanym "Postępowanie w sprawach udzielania ochrony międzynarodowej oraz pozbawiania statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej".

4.5. Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 44 ust. 3 pkt 4 ustawy o ochronie. W świetle tego przepisu, cudzoziemcowi przesłuchiwanemu w postępowaniu dotyczącym udzielenia mu ochrony międzynarodowej, należy zapewnić, w razie potrzeby, bezpłatną pomoc tłumacza władającego językiem zrozumiałym dla wnioskodawcy. W realiach niniejszej sprawy należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że skarżący w trakcie przesłuchania, [...] listopada 2016 r., oświadczył, że zgadza się na przesłuchanie w języku [...] (k. 68, tom I akt administracyjnych). Ponadto, po złożeniu obszernych zeznań (protokół przesłuchania liczy 14 stron), skarżący oświadczył, że zrozumiał wszystkie pytania i nie wnosi zastrzeżeń co do sposobu przesłuchania i tłumaczenia (k. 55, tom I akt administracyjnych). Co więcej, we wniosku statusowym skarżący oświadczył, że chce, aby przesłuchanie w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej odbyło się w języku [...] (k. 25, tom I akt administracyjnych). Również żona skarżącego wyraziła zgodę na przesłuchanie w języku [...] (k. 26, tom II akt administracyjnych), a także oświadczyła, że zrozumiała wszystkie pytania i nie wnosi zastrzeżeń co do sposobu przesłuchania i tłumaczenia (k. 20, tom II akt administracyjnych). W tym miejscu należy przypomnieć, że protokół z przesłuchania ma charakter dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania, że odzwierciedla zgodnie z rzeczywistością przebieg przesłuchania (art. 76 § 1 k.p.a.). Dowód ten może być co prawda kwestionowany przez stronę (art. 76 § 3 k.p.a.), ale konieczne jest tu przedstawienie przez zainteresowanego konkretnych dowodów w sposób niebudzący wątpliwości podważających wiarygodność dokumentu urzędowego (por. np. wyrok NSA z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 5223/16, CBOSA). W każdym razie, samo zgłoszenie przez zainteresowanego zastrzeżeń do treści protokołu nie podważa per se protokołu przesłuchania szczególnej mocy dowodowej wynikającej z jego urzędowego charakteru (art. 76 § 1 k.p.a.), co jest uzasadnione w szczególności tym, że podpisujący go funkcjonariusz publiczny ponosi surową odpowiedzialność karną za poświadczenie nieprawdy w tym dokumencie (art. 271 k.k.). Niezależnie od tego trzeba zauważyć, że sytuacji, w której strona zostaje przesłuchana w języku będącym językiem urzędowym kraju pochodzenia, obowiązuje domniemanie faktyczne, że strona włada tym językiem w wystarczającym stopniu. Warto dodać, że kodeks postępowania administracyjnego, inaczej niż np. kodeks postępowania cywilnego (art. 231 k.p.c.), nie reguluje tego sposobu dowodzenia. Należy jednak przyjąć, że również na gruncie postępowania administracyjnego organ może stosować instytucję domniemań faktycznych (art. 75 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.; por. np. P. Daniel, Administracyjne postępowanie dowodowe, Wrocław 2013, s. 39; wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2045/15 oraz wyrok NSA z 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3172/19, CBOSA). Ciężar obalenia tego domniemania faktycznego spoczywa na stronie. Dodatkowo, w świetle przywołanych oświadczeń wnioskodawcy oraz jego żony, należy przypomnieć, że w postępowaniu administracyjnym znajduje zastosowanie powszechnie przyjętą zasada prawa venire contra factum proprium nemini licet – nikt nie może powoływać się na fakty czy okoliczności sprzeczne z jego poprzednimi oświadczeniami lub czynnościami (por. np. wyrok NSA z 23 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2278/21). Reasumując, skarżący nie wykazali, że przesłuchania zostały przeprowadzone w języku dla nich niezrozumiałym.

4.6. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 44 pkt 1 ustawy o ochronie. Należy zauważyć, że z art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie nie wynika obowiązek przeprowadzenia dodatkowego przesłuchania wnioskodawcy z tego tylko powodu, że wnioskodawca o to wnosi. Dla przeprowadzenia takiego uzupełniającego dowodu muszą zaistnieć uzasadnione powody, takie zwłaszcza jak twierdzenie strony, że chce ujawnić dodatkowe informacje o okolicznościach istotnych dla sprawy (por. np. J. Chlebny w: Prawo cudzoziemców. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2020, Nb 1 do art. 44). W realiach niniejszej sprawy takim szczególnym powodem przeprowadzenia uzupełniającego przesłuchania skarżącego nie mogła być odmienna, od przyjmowanej przez skarżących, ocena wiarygodności zeznań dokonana przez Szefa Urzędu lub Radę.

4.7. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 42 ustawy o ochronie. Przepis ten, stanowiący przejaw implementacji do prawa krajowego art. 4 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 337, str. 9), wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie wprowadza "domniemania twierdzeń wnioskodawcy za udowodnione". Przepis ten wprowadza tylko pewne szczególne zasady w odniesieniu do oceny zeznań osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej, wynikające ze specyfiki tych spraw. Chodzi tu w szczególności o sytuacje, w których wnioskodawca, z uwagi na nagły wyjazd z kraju pochodzenia, nie mógł zabrać ze sobą dowodów na okoliczność doznania prześladowań lub poważnej krzywdy. Przepis ten powinien być jednak stosowany z uwzględnieniem art. 80 k.p.a., statuującego ogólną zasadę swobodnej oceny dowodów (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 2820/21; wyrok NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 675/22; wyrok NSA z 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 2828/21, CBOSA). Znaczenie praktyczne art. 42 ustawy o ochronie polega na wskazaniu kryteriów oceny dowodów, które mutatis mutandis mogą zostać uwzględnione w ramach art. 80 k.p.a. (zob. J. Chlebny, Postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, Warszawa 2011, rozdział X, pkt 3.3). Można zatem powiedzieć, że art. 42 ustawy o ochronie nie zwalnia orzekających organów od obowiązku dokonania wnikliwej, wieloaspektowej oraz krytycznej oceny zeznań wnioskodawcy, przy czym ocena ta powinna być zgodna m.in. z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Należy dodać, że z art. 42 ustawy o ochronie nie wynika również odstępstwo od ogólnej zasady prawa dowodowego, że dowód ma przedstawić ten, kto twierdzi, a nie ten, kto zaprzecza – ei incumbit probatio, qui dicit, non ei, qui negat. W tym kontekście należy również podkreślić, że to na cudzoziemcu spoczywa, co do zasady, ciężar dowodu w odniesieniu do okoliczności, które mają uzasadniać uwzględnienie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (argumentum ex art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie; por. np. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 285/16, CBOSA).

4.8. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące zebrania oraz oceny materiału dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 42 ustawy o ochronie. Zasadnie WSA w Warszawie podzielił stanowisko Rady, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że skarżący był prześladowany w kraju pochodzenia w rozumieniu art. 13 ustawy o ochronie lub doznał tam poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 ustawy o ochronie. W szczególności, brak jest wiarygodnych dowodów na to, że w trakcie przesłuchań stosowano wobec skarżącego przemoc. WSA w Warszawie trafnie podzielił stanowisko Rady i Szefa Urzędu co do niskiej wiarygodności oświadczeń i zeznań skarżącego (zob. pkt 3.6. zaskarżonego wyroku). Dotyczy to w szczególności, ocenianych łącznie, takich okoliczności jak: (i) wyjazd z kraju pochodzenia dopiero po kilku latach od pierwszych zdarzeń mających stanowić powód ubiegania się o udzielenie skarżącemu ochrony międzynarodowej; (ii) sprzeczności w oświadczeniach i zeznaniach skarżącego oraz zeznaniach jego siostry, K. P., dotyczących przebiegu zatrzymań i przesłuchań; (iii) brak formalnego oskarżenia skarżącego; (iv) niefigurowanie skarżącego, czy jego brata, M. P., z powodu którego miał być prześladowany, w rejestrach osób poszukiwanych na terenie Federacji [...] (brat ten miał zaginąć w 2007 r. i od tego czasu skarżący nie miał z nim kontaktu); (v) brak problemów z uzyskaniem paszportu i wyjazdem z kraju pochodzenia oraz pozostanie w kraju pochodzenia licznych członków rodziny skarżącego. W tym miejscu należy podkreślić, że dla skutecznego podważenia oceny dowodów, przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a zaakceptowanej następnie przez wojewódzki sąd administracyjny, nie jest wystarczające przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny. W skardze kasacyjnej należy wówczas wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2335/21, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy, w skardze kasacyjnej takiego wywodu, wykazującego oczywistą sprzeczność przeprowadzonej oceny dowodów z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie przeprowadzono. Kończąc wątek dotyczący oceny wiarygodności skarżącego należy dodać, że prawomocnym wyrokiem z 7 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 847/21, WSA w Warszawie oddalił skargę wspomnianej wyżej siostry skarżącego na decyzję Rady z [...] lutego 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że siostra skarżącego powoływała się na prześladowania, jakich miał doświadczyć skarżący w latach 2012-2015 r. w kraju pochodzenia ze względu na zaginięcia ich brata, M. P. WSA w Warszawie podzielił ocenę Rady, że zeznania siostry skarżącego były niewiarygodne.

4.9. Brak skutecznego zakwestionowania w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, a zaakceptowanych przez WSA w Warszawie w zaskarżonym wyroku, czyni bezzasadnymi wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 w zw. art. 19 oraz art. 15 pkt 2 w zw. z art. 20 i art. 18a ustawy o ochronie. Skoro bowiem z ustaleń poczynionych przez organy wynika, że zeznania skarżącego co do poddania go przemocy w C. ze strony aparatu bezpieczeństwa nie są wiarygodne, to nie mogło dojść do naruszenia wspomnianych wyżej przepisów ustawy o ochronie, dotyczących przesłanek nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej poprzez ich wadliwe zastosowanie. Niewłaściwe zastosowanie danego przepisu, w kontekście podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., polega na dokonaniu błędu w subsumpcji, czyli wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie określonej normy prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 597/21, CBOSA). Innymi słowy, nie można w skardze kasacyjnej skutecznie zarzucać błędu w subsumpcji, równocześnie kwestionując ustalenia faktyczne, relewantne z punktu widzenia normy prawa materialnego, której dotyczy zarzut kasacyjny. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie podlega kontroli w świetle stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku, a nie stanu faktycznego, jaki zdaniem skarżącego kasacyjnie, powinien być ustalony. Teza ta ściśle koresponduje z utrwalonym już, w orzecznictwie i piśmiennictwie, poglądem, że ustalenia faktyczne nie mogą być kwestionowane poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie (por. np. wyrok NSA z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2574/11; wyrok NSA z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1592/13; wyrok NSA z 5 października 2022 r. sygn. akt II OSK 2828/21, CBOSA; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021 r., Nb 20 do art. 174). W tym kontekście należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znalazły się również rozważania prawne oparte na "hipotetycznym założeniu, że relacja wnioskodawcy jest ścisła" oraz "czysto hipotetycznym założeniu, że wnioskodawca mógłby być narażony na prześladowania w samej C." (s. 23 i 24 uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie). Trzeba podkreślić, że przedstawienie stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., powinno mieć charakter stanowczy, a nie hipotetyczny. Innymi słowy, sąd administracyjny powinien w uzasadnieniu wyroku jednoznacznie wskazać, jaki stan faktyczny przyjmuje za podstawę kontroli zaskarżonego aktu w kontekście relewantnych przepisów prawa materialnego. Jeżeli natomiast sąd administracyjny uznaje, że stan faktyczny został wadliwie ustalony przez organy administracji publicznej, wówczas powinien zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy WSA w Warszawie ostatecznie jednak przyjął, że podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Radę oraz Szefa Urzędu. Wspomniane wyżej rozważania WSA w Warszawie, oparte na hipotetycznym stanie faktycznym, niezależnie od wadliwości takiego sposobu formułowania swoistej "alternatywnej" podstawy faktycznej orzeczenia, nie mogły stanowić punktu odniesienia do oceny zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Punktem tym był bowiem stan faktyczny ostatecznie przyjęty przez WSA w Warszawie, zgodny ze stanowiskiem Rady oraz Szefa Urzędu.

4.10. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

4.11. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżących o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy wskazać, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwy do orzekania w takiej sprawie jest Sąd pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2335/21, CBOSA). Pełnomocnik skarżącego powinien zatem wystąpić z odrębnym wnioskiem do WSA w Warszawie, powołując się na niniejszy wyrok, kończący postępowanie kasacyjne.