Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 579/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 223 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung, Janusz Walawski, , Protokolant spec. Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2009 r. o mianowaniu R. J. na stopień służbowy młodszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej, w zakresie określenia korpusu.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w K. działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował R. J. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy młodszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej. Powyższy akt mianowania został doręczony R. J. w dniu 25 listopada 2009 r.

Pismem z dnia 29 listopada 2010 r. R. J. odwołał się od ww. aktu mianowania do Szefa Służby Celnej, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz bezpośrednio art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Zarzucił też naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez błędna wykładnię terminu "zajmowania stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników" oraz niezastosowanie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy podczas rozstrzygania sprawy.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że w trakcie pełnienia służby zajmował okresowo następujące stanowiska służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników:

– pełnił okresowo obowiązki kierownika zmiany w zastępstwie w Referacie [...] Oddziału Celnego w T., w okresie od [...] lipca 2004 r. do [...] stycznia 2005 r.,

– pełnił okresowo obowiązki kierownika zmiany w zastępstwie w Referacie [...] Oddziału Celnego w T., w okresie od [...] stycznia 2005 r. do [...] czerwca 2005 r.

– pełnił okresowo obowiązki kierownika zmiany w zastępstwie w Referacie [...] Oddziału Celnego w T., w okresie od [...] czerwca 2005 r. do [...] stycznia 2006 r.

Odwołujący zarzucił organowi I instancji, nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach nr [...] oraz [...]. Wskazał, że przyjęta przez organ podstawa rozstrzygnięcia jest niedopuszczalna, albowiem podstawę decyzji stanowić mogą wyłącznie normy aktów prawa powszechnie obowiązującego, a nie akty wewnętrzne. Dyspozycja art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej została sformułowana w sposób dyskrecjonalny i nie dopuszcza możliwości pominięcia, przez organ określający stopnie służbowe kryterium mianowania wskazanego w tym przepisie. Organ I instancji miał obowiązek ustalić, czy funkcjonariusz celny, przed dniem wejścia w życie ustawy, zajmował stanowisko służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi, organ ten winien dokonać mianowania funkcjonariusza na stopień w korpusie oficerów młodszych. Wskazał, że w jego przypadku mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych było obligatoryjne, ponieważ przed dniem 31 października 2009 r., tj. przed datą wejścia w życie z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej zajmował stanowisko (pełnienie obowiązków kierownika zmiany) związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Szef Służby Celnej działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując w uzasadnieniu, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. - akt mianowania z dnia [...] listopada 2009 r., została doręczona R. J. w dniu 25 listopada 2009 r., a odwołanie zostało wniesione w piśmie z dnia 29 listopada 2010 r. a więc po upływie roku od doręczenia decyzji.

Po otrzymaniu powyższego postanowienia R. J. złożył do Szefa Służby Celnej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanego wyżej aktu mianowania.

Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], w oparciu o art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 1 i § 2 k.p.a., przywrócił R. J. termin do wniesienia odwołania od decyzji (aktu mianowania) Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2009 r.

Następnie Szef Służby Celnej rozpoznając odwołanie R. J., decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2009 r. o mianowaniu R. J. na stopień służbowy młodszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej, w zakresie określenia korpusu.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach, uregulowany został w ust. 2-6 art. 223. W świetle ww. przepisów zadaniem organu było przyporządkowanie danego funkcjonariusza, który w dniu wejścia w życie ustawy pełnił służbę w Służbie Celnej do właściwego korpusu, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków.

Badając zasadność żądania R. J. dotyczącego mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, Szef Służby Celnej stwierdził, że w niniejszym przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Powołany przepis dotyczy bowiem funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika natomiast jednoznacznie, że w dacie tej R. J. zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy dyspozytora celnego. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej należało mu określić stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej.

W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że argumentem przemawiającym za zasadnością określenia R. J. stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej nie może być podnoszona okoliczność, że od [...] lipca 2004 r. do [...] stycznia 2006 r. "pełnił okresowo obowiązki kierownika zmiany w zastępstwie", zaś "stanowisko" to związane jest wprost z podporządkowaniem innych funkcjonariuszy i pracowników. Szef Służby Celnej podniósł, że z kart zakresów obowiązków wynika, że R. J. pełnił funkcję kierownika zmiany w zastępstwie tzw. zastępował kierownika zmiany w czasie jego nieobecności. Podporządkowanie służbowe, o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej niewątpliwie dotyczy natomiast stanowisk należących do wyższych stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej oraz stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej wymienionych odpowiednio w art. 17 ust. 1 i ust. 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, przy czym do stanowisk kierowniczych wymienionych w art. 17 ust. 13 ustawodawca zaliczył kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Ponadto organ zwrócił uwagę, że w załączniku nr 1 (tabela stanowisk służbowych oraz wymaganych kwalifikacji do ich zajmowania) do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz. U Nr 25, poz. 301 ze zm.), wydanym w podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbi Celnej, zawierającym pełen katalog stanowisk służbowych w Służbie Celnej, nie wyszczególniono stanowiska "pełniącego okresowo obowiązki kierownika zmiany" - tj. zastępcy kierownika zmiany.

Zdaniem organu nie ulega zaś wątpliwości, że w kontekście uregulowań zawartych tak w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, jak i w ww. rozporządzeniu, źródłem podporządkowania służbowego jest zajmowane stanowisko. Wobec powyższego przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej mógł mieć zastosowanie wyłącznie do funkcjonariuszy zajmujących stanowiska kierownicze wymienione w załączniku do ww. rozporządzenia.

Szef Służby Celnej wyjaśnił, że w art. 17 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Celnej, ustawodawca zdefiniował pojęcie wyższych stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnej Służby Celnej, do których zaliczył stanowiska Szefa Służby Celnej, zastępcy Szefa Służby Celnej, dyrektora izby celnej, zastępcy dyrektora izby celnej, naczelnika urzędu celnego oraz zastępcy naczelnika urzędu celnego. Natomiast w ust. 13 tego artykułu zdefiniował pojęcie stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej, przez które rozumiane są stanowiska wiążące się z podporządkowaniem służbowym innych funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w szczególności stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Organ podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 17 ust. 14 ustawy, do obsadzania i zwalniania stanowisk kierowniczych, tj. stanowisk o których mowa w art. 17 ust. 13 ustawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące powoływania i odwoływania zastępcy naczelnika urzędu celnego.

Organ zaznaczył także, iż nie kwestionuje faktu zastępowania przed dniem wejścia w życie ustawy przez R. J. kierownika zmiany w Referacie [...] w Oddziale Celnym w T. Potwierdzają bowiem to karty zakresu obowiązków i uprawnień R. J. przyjęte do wiadomości i stosowania w dniach [...] lipca 2004 r., [...] stycznia 2005 r. oraz [...] czerwca 2005 r. Nie mniej jednak, zdaniem organu, zastępowanie kierownika zmiany w czasie jego nieobecności nie jest równoznaczne z objęciem stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnieniem obowiązków na takim stanowisku.

Przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej uzależnia mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych od zajmowania bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. W zaistniałej sytuacji mając na uwadze, że we wskazanym okresie R. J. zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy dyspozytora celnego, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania.

Szef Służby Celnej wskazał również, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., którego zastosowania w sprawie domaga się R. J., odnosi się wprost do stanu sprzed dnia wejścia w życie ustawy, co dosłownie wynika z jego brzmienia. Wobec powyższego winno się nadać mu takie znaczenie, jakim ustawodawca posługiwał się na gruncie ustawy uchylonej. Skoro więc na gruncie poprzedniego stanu prawnego istniały stanowiska, które wiązały się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy lub pracowników, a które ustawodawca wymienia wprost w art. 17 ust. 13 ustawy uchylanej, to bezzasadny jest postulat interpretowania powyższego przepisu w innym znaczeniu. Z treści powołanego wyżej art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy wynika w sposób jednoznaczny, że źródłem podporządkowania służbowego jest zajmowane stanowisko. W tym stanie rzeczy, zdaniem Szefa Służby Celnej, brak jest podstaw do zastosowania rozszerzającej wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy. Gdyby bowiem ustawodawca zamierzał rozszerzyć, poza osoby formalnie pełniące służbę na stanowisku związanym z podporządkowaniem funkcjonariuszy lub pracowników, krąg podmiotów, które winny być mianowane do ww. korpusu, to unormowałby taką sytuację stosownym zapisem wprost.

Reasumując organ stwierdził, że nie można zgodzić się z zarzutem, iż mianowanie R. J. nastąpiło wbrew przepisom prawa, a jedynie w oparciu o interpretację Dyrektora Departamentu Służby Celnej Ministerstwa Finansów zawartą w piśmie nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Mianowanie R. J. na stopień służbowy mieszczący się w ww. korpusie nastąpiło bowiem z uwzględnieniem wszelkich wymogów określonych przez ustawodawcę w art. 223 ustawy o Służbie Celnej.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. J. zarzucił organowi:

1. naruszenie norm prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy;

2. naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa;

3. naruszenie art. 6 k.p.a., poprzez instrumentalne stosowanie prawa oraz jego nadużycie, na skutek uznania, iż pisemna interpretację Dyrektora Departamentu Służby Celnej Ministerstwa Finansów z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] może stanowić podstawę określenia stopnia służbowego z pominięciem przepisów ustawy;

4. naruszenie prawa materialnego przejawiające się w błędnej wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej w zakresie terminu "zajmowania stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników" i terminu "przed dniem wejścia w życie ustawy".

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jego zdaniem pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być bowiem rozumiane zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Jeśliby bowiem wolą racjonalnego ustawodawcy było zawężenie granic czasowych umożliwiających określenie nowego stopnia służbowego w korpusie oficerów młodszych, to przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej otrzymałby odmienne brzmienie np. "funkcjonariuszowi celnemu, który w okresie bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy" albo funkcjonariuszowi celnemu, który w dniu poprzedzającym wejście w życie ustawy" ewentualnie "funkcjonariuszowi celnemu, który w dniu wejścia w życie ustawy". Ustawodawca, zdaniem skarżącego świadomie zrezygnował z takiego zabiegu legislacyjnego.

W ocenie skarżącego, działanie organu w niniejszej sprawie narusza konstytucyjną zasadę praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji) wzmocnioną w ramach postępowania administracyjnego przepisem art. 6 k.p.a. Nastąpiło to poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Dyrektor Izby Celnej nie przyjął za podstawę prawną decyzji przepisu powszechnie obowiązującego, gdyż dokonał rozstrzygnięcia sprawy twierdząc, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania.

Brak przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej w podstawie prawnej aktu mianowania wskazuje również na pominięcie przez Dyrektora Izby Celnej przepisu prawa materialnego, którego zastosowanie było obowiązkowe. Brak taki może zostać uznany za istotną wadę decyzji powodującą przesłankę do stwierdzenia jej nieważności.

Skarżący podniósł że w sytuacji aktu mianowania opartego na art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej obowiązek wydania tego aktu nie zależy od władzy dyskrecjonalnej organu, wynika zaś wprost z mocy prawa. Przepis ten nie dopuszcza zatem możliwości pominięcia przez organ kryterium mianowania na właściwy stopień w odpowiednim korpusie, przy uwzględnieniu wskazań zawartych w tym przepisie. W związku z powyższym, wydając akt mianowania Dyrektor Izby Celnej miał obowiązek: a) przyjąć za podstawę prawną aktu mianowania art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, b) ustalić okres w jakim funkcjonariusz celny zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku w służbie stałej, c) na podstawie wskazanych kryteriów ustalić właściwy stopień służbowy w odpowiednim korpusie określony na nowo ustawą o Służbie Celnej.

R. J. podał, że Dyrektor Izby Celnej wydając akt mianowania oparł się o pisemną interpretację Dyrektora Departamentu Służby Celnej Ministerstwa Finansów z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Powyższa okoliczność, w zestawieniu z faktem niezastosowania przy mianowaniu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, wskazuje jednoznacznie, że Dyrektor Izby Celnej, nie kierował się dyspozycją ustawy, lecz wytycznymi przełożonego. Z tego względu, nie leżało w interesie Szefa Służby Celnej uchylenie decyzji, której podstawą jest akt wydany przez ten sam organ. Tym samym organ celny swoim działaniem rażąco naruszył art. 2 i 7 Konstytucji poprzez działanie bez podstawy prawnej.

W końcowej części uzasadnienia skargi R. J. podniósł, że organ w żadnej mierze nie rozważył jego argumentacji w odniesieniu do okresu służby w Służbie Celnej co do pełnienia obowiązków na stanowisku, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, przed dniem wejścia w życie ustawy. Zarzucił również, że Szef Służby Celnej nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wydając przedmiotową decyzję. Uzasadnienie decyzji zawiera zaś w zasadzie wyłącznie przytoczenie i interpretację przepisów ustawy o Służbie Celnej.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał dodatkowo, że interpretacja art. 223 ustawy o Służbie Celnej przy uwzględnieniu zarówno wykładni językowej, jak i wykładni systemowej oraz wykładni celowościowej, prowadzi do odmiennego stanowiska, niż to które zaprezentował skarżący. Organ wyjaśnił, że wykładnia językowa art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy jest niewystarczająca. Zwrócił uwagę, że umiejscowiony tego przepisu w rozdziale 14. zatytułowanym "Przepisy przejściowe" oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Nie chodziło bowiem w tym przypadku o odniesienie się do sytuacji mającej miejsce kilka lat wcześniej, gdyż oznaczałoby to niedostosowanie, czy transponowanie stopni na zasadzie równoważności, lecz w istocie awansowanie. Tymczasem mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 generalnie miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2, stanowiło awans. Organ zwrócił również uwagę, że przepis ten miałby także zastosowanie także do funkcjonariuszy celnych, którzy zostali odwołani ze stanowiska, o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy na własny wniosek.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi Szef Służby Celnej ponownie podkreślił, że zastępowanie kierownika zmiany w czasie jego nieobecności nie jest równoznaczne z objęciem stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnieniem obowiązków na takim stanowisku. Podniósł także, że organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a w swoich rozstrzygnięciach wskazały przepisy prawa materialnego, na których się oparły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż zarzuty podniesione w skardze.

Stosownie do treści art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), która weszła w życie z dniem 31 października 2009 r., na kierownika urzędu został nałożony obowiązek dokonania w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe.

Powołana ustawa wprowadziła m.in. zmianę nazw stopni służbowych funkcjonariuszy i co jest nowością, pogrupowała je w określone korpusy, wymienione w przepisie art. 115 ust. 1 ww. ustawy.

Zgodnie z jego treścią, w Służbie Celnej obowiązują następujące korpusy i stopnie służbowe:

1. korpus szeregowych Służby Celnej:

a. aplikant celny,

b. starszy aplikant celny;

2. korpus podoficerów Służby Celnej:

c. młodszy rewident celny,

d. rewident celny,

e. starszy rewident celny,

f. młodszy rachmistrz celny,

g. rachmistrz celny,

h. starszy rachmistrz celny;

3. korpus aspirantów Służby Celnej:

a. młodszy aspirant celny,

b. aspirant celny,

c. starszy aspirant celny;

4. korpus oficerów młodszych Służby Celnej:

a. podkomisarz celny,

b. komisarz celny,

c. nadkomisarz celny,

5. korpus oficerów starszych Służby Celnej:

a. podinspektor celny,

b. młodszy inspektor celny,

c. inspektor celny

6. korpus generałów Służby Celnej:

a. nadinspektor celny,

b. generał Służby Celnej.

Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom celnym stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został przepisem art. 223 ust. 2-6 ustawy, w świetle którego, zadaniem organu było przyporządkowanie danego funkcjonariusza, który w dniu wejścia w życie ustawy pełnił służbę w Służbie Celnej, do właściwego korpusu precyzyjnie wskazanego w ustawie w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków.

Należy podkreślić, że akt mianowania R. J. przez Dyrektora Izby Celnej w K. dotyczył właśnie mianowania na stopień służbowy w korpusie, a więc zawierał jedno rozstrzygnięcie obejmujące zarówno stopień, jak i korpus, co wynika wprost z samego aktu mianowania oraz przepisów ustawy o Służbie Celnej, w tym w szczególności z powołanego art. 115 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Oznacza to, że mianowanie na jeden ze stopni służbowych w określonym korpusie stanowi w sensie materialnym jedną sprawę administracyjną, załatwianą w drodze jednego rozstrzygnięcia, co potwierdza również analiza art. 223 ust. 2-6 ustawy.

Powyższa uwaga odnosić się musi także do zaskarżonej decyzji Szefa Służby Celnej, utrzymującej w mocy akt mianowania, lecz wyłącznie w zakresie określenia korpusu, a więc nierozstrzygającej o całości sprawy. Tymczasem skarżący, kwestionując korpus, zakwestionował tym samym stopień służbowy. Organ odwoławczy do tej kwestii w istocie się nie odniósł, powołując się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10, zgodnie z którą rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, podlega kontroli sądowoadministracyjnej, z tym, że w zakresie, w jakim dotyczy określenia korpusu służbowego.

Trzeba jednakże zauważyć, że powyższa uchwała została podjęta w odpowiedzi na pytanie Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń w T. o dopuszczalność drogi sądowej przed sądem pracy w sprawie o roszczenie wynikłe ze zmiany gradacji korpusu i mianowania na stopień służbowy, o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Dotyczy ona zatem wyłącznie kwestii braku właściwości sądu pracy do rozpoznawania spraw wynikłych na gruncie przepisów przejściowych zawartych w nowej ustawie o Służbie Celnej. Co prawda przepis art. 188 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Służbie Celnej nie wymienia rozstrzygnięcia w sprawie mianowania na stopień służbowy w danym korpusie jako decyzji, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź odwołanie, tym nie mniej nie można nie dostrzec wagi mianowania dla stosunku służbowego funkcjonariusza celnego. Niewątpliwie prowadzi ono bowiem w drodze jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej do zmiany jego dotychczasowej treści. Ponadto wywołuje daleko idące skutki w sferze praw i obowiązków funkcjonariusza, wyrażające się m.in. w możliwości awansu, czy też obowiązku odbycia określonych szkoleń.

Z tej przyczyny rozstrzygnięcie takie wydane na podstawie art. 223 ust. 2-6 ustawy o Służbie Celnej podlega kontroli sądowoadministracyjnej w pełnym zakresie – tak odnośnie korpusu, jak i stopnia służbowego – jako że stanowi jedną decyzję administracyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1685/11).

Tym samym Szef Służby Celnej, ograniczając się w swoim rozstrzygnięciu do kwestii korpusu, naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co pociąga za sobą konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz niezastosowanie w sprawie.

Powołany przepis stanowi, że funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Należy zgodzić się z organem, że już samo umiejscowienie tego przepisu w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisu przejściowe" wskazuje, iż ma on charakter przepisu regulującego wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowej regulacji. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki pozostałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych.

Generalnie ich rolą jest więc uporządkowanie zastanych w dniu wejścia w życie nowej ustawy stosunków prawnych i wprowadzenie ich pod rządy nowego aktu prawnego, w szczególności określenie sposobu i trybu załatwienia spraw niedokończonych dotąd, ewentualnie utrzymanie dotychczasowych instytucji prawnych zniesionych przez nowe przepisy, zachowanie uprawnień i obowiązków oraz utrzymanie w mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych.

Trafnie zauważa organ, że skoro przepis art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych w częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, to ustawodawca dostosował nim stan zastany do stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Nie chodziło zatem o odniesienie się do sytuacji mającej miejsce wcześniej, gdyż oznaczałoby to niedostosowanie, czy transponowanie stopni na zasadzie równoważności, lecz w istocie awansowanie.

W ocenie Sądu trzeba też mieć na względzie systematykę i przepisy analizowanej ustawy, gdyż interpretacja zależna jest każdorazowo od specyfiki konkretnej regulacji prawnej.

W przepisie art. 222 ust. 1 ustawy ustawodawca zawarł regułę, zgodnie z którą funkcjonariusze pełniący służbę w dniu wejścia w życie nowej ustawy, stają się funkcjonariuszami w jej rozumieniu. Przepis ten jest jednak przepisem nadrzędnym w tej części ustawy, natomiast dalsze przepisy są jego konsekwencją i mają na celu uszczegółowienie treści nowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych. Użycie zwrotu "w dniu wejścia w życie ustawy" w przepisie 223 nie miałoby natomiast uzasadnienia, skoro w tej dacie wykreowany już został stosunek służbowy o nowej treści, stąd też mógł on obejmować tylko stany sprzed tej daty. Sąd nie podziela też poglądu Sądu Okręgowego w G. zawartego w wyroku z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...], albowiem wskazując na prymat wykładni językowej przedmiotowego zwrotu, Sąd nie poddaje go głębszej analizie i dopuszcza jednocześnie jego różne rozumienie.

Nie zasługuje również na uwzględnienie argument skarżącego, co do zastępowania przez niego w przeszłości kierownika zmiany w Referacie [...] w Oddziale Celnym w T.. Czynność zastępowania kierownika zmiany istotnie wpisana została w "Kartach zakresu obowiązków i uprawnień" skarżącego, jako jeden z jego obowiązków służbowych (Karta zakresu obowiązków i uprawnień z dnia [...] czerwca 2004 r. – strony nr 122-124 akt osobowych skarżącego, Karta zakresu obowiązków i uprawnień z dnia [...] stycznia 2005 r. – strona nr 138a akt osobowych skarżącego oraz Karta zakresu obowiązków i uprawnień z dnia [...] czerwca 2005 r. – strony nr 138-140 akt osobowych skarżącego). Należy jednak zgodzić się z organem, iż zastępowanie kierownika zmiany w czasie jego nieobecności nie jest równoznaczne z objęciem stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym.

Zasadnie zatem w odniesieniu do skarżącego, który przed dniem wejścia w życie ustawy, w rozumieniu wyżej wskazanym, zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy dyspozytora celnego, zastosowano przepis art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy.