Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2766/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2, art. 6a ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: 1. Wyrok TK z dnia 4 maja 2004 r. /K 8/03 - OTK-A 2004 nr 5 poz. 37/, w którym stwierdzono częściową niekonstytucyjność przepisów regulujących wspólne rozliczenie małżonków w podatku dochodowym od osób fizycznych nie daje podstawy do skorygowania deklaracji i żądania nadpłaty w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed 1.01.2005 r.

2. W związku z powyższym, osoba owdowiała w 2003 r. nie może złożyć korekty zeznania podatkowego za 2003 r., w której - zamiast rozliczenia indywidualnego - dokonałaby wspólnego rozliczenia z małżonkiem.

TEZY

1. Wyrok TK z dnia 4 maja 2004 r. /K 8/03 - OTK-A 2004 nr 5 poz. 37/, w którym stwierdzono częściową niekonstytucyjność przepisów regulujących wspólne rozliczenie małżonków w podatku dochodowym od osób fizycznych nie daje podstawy do skorygowania deklaracji i żądania nadpłaty w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed 1.01.2005 r.

2. W związku z powyższym, osoba owdowiała w 2003 r. nie może złożyć korekty zeznania podatkowego za 2003 r., w której - zamiast rozliczenia indywidualnego - dokonałaby wspólnego rozliczenia z małżonkiem.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], nr systemowy [...], odmawiającą M. J. stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok w kwocie 11.143,50 zł.

Obie decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 23 czerwca 2004 r., (data wpływu do Urzędu Skarbowego) M. J. wystąpiła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym za 2003 rok, składając równocześnie zeznanie podatkowe PIT-36 i wniosek o wspólne opodatkowanie małżonków, jako korektę do złożonego wcześniej (w dniu 28 kwietnia 2004 r.) zeznania PIT 37, obejmującego indywidualny sposób opodatkowania. Pierwotny wybór formy opodatkowania spowodowany był śmiercią jej męża w dn. 29 stycznia 2004 r., kiedy nie zdążył jeszcze złożyć podpisu pod wnioskiem o wspólne opodatkowanie.

W zaskarżonej decyzji organ powołał się na przepisy art. 6 ust. 2 i 10 w zw. z art. 45 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanej dalej ustawą (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2003 i 2004 r., zgodnie z którymi małżonkowie, miedzy którymi istniała wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy mogli być opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów, na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym w terminie do 30 kwietnia następnego roku.

Organ nie podzielił stanowiska podatniczki, powołującej się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 maja 2004 r., stwierdzające niezgodność z Konstytucją art. 6 ust. 2 ustawy, gdyż zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej z art. 79 ust. l ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm.) wynika, że wyroki Trybunału obowiązują od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i nie działają wstecz

Organ stwierdził, że możliwość skorzystania z łącznego opodatkowania małżonków została z woli ustawodawcy w sposób wyraźny uzależniona od spełnienia ściśle określonych warunków. Wykładnia art. 6 ust. 2 ustawy wyłącza wspólne opodatkowanie małżonków, którzy nie złożyli wspólnie wniosku o łączne opodatkowanie ich dochodów. Ponieważ zeznanie podatniczki nie miało charakteru zeznania wspólnego i zostało złożone po upływie ustawowego terminu, nie istniała możliwość zastosowania łącznego opodatkowania małżonków.

Powyższa decyzja została zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. J.. Skarżąca zarzuciła decyzji rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj:

1) art. 6 ust. 2 ustawy, w części dotyczącej wymogu wspólnego wniosku małżonków w zeznaniu rocznym, poprzez zastosowanie przez organ I instancji przepisu niezgodnego z Konstytucją RP,

2) art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 74 pkt 1 ustawy z dn. 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa, poprzez niezastosowanie tych przepisów w sytuacji, gdy spełnione byty przesłanki w nich określone,

3) art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie uchylenie decyzji organu I instancji, pomimo jej niezgodności z prawem.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

2) zwrot kosztów postępowania

W uzasadnieniu skarżąca oświadczyła, że ustawa o podatku dochodowym pozwala na wybór łącznego sposobu opodatkowania dochodów małżonków. Kierując się dobrem rodziny, w szczególności trojga małoletnich dzieci, skarżąca wraz z mężem zaplanowali łączny sposób opodatkowania dochodów osiągniętych w 2003 r. Mogli to jednak uczynić dopiero po otrzymaniu dokumentów rozliczeniowych ze swoich miejsc pracy. Faktu, że mąż skarżącej umrze przed podpisaniem stosownego wniosku nie można było przewidzieć. W związku z tym bez winy podatnika nie było możliwe spełnienie wymogu ustawowego dotyczącego złożenia wspólnego wniosku.

Skarżąca przytoczyła fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 maja 2004 r., powołała się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2004 r. o sygn. FSK 22/04 (Monitor Podatkowy 2004/6/3), jej zdaniem wydany w podobnej sprawie.

Skarżąca podkreśliła, że wszystkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Odnośnie skutków takich orzeczeń w stosunku do decyzji podjętych w przeszłości na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawa, skarżąca powołała się na przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją aktu prawnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do uchylenia tej decyzji na zasadach i trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Dla postępowania podatkowego właściwymi przepisami są przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, która przewiduje m.in. instytucję nadpłaty i określa zasady jej zwrotu na rzecz podatnika (art. 72 i nast. Ordynacji podatkowej).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ oświadczył, że możliwość skorzystania z łącznego opodatkowania małżonków została z woli ustawodawcy w sposób wyraźny uzależniona od spełnienia ściśle określonych warunków. Preferencyjny sposób opodatkowania przewidziany dla małżonków nie ma zastosowania do podatników, którzy wniosek o wspólne rozliczenie z małżonkiem złożyli po terminie, o którym mowa w art. 45 ust. l ustawy tj. po 30 kwietnia następnego roku. Zatem składając wniosek w dniu 23 czerwca 2004 r. skarżąca nie dotrzymała ustawowego terminu.

W odniesieniu do powołanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ podnosi, że wyroki Trybunału obowiązują od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw i nie działają one wstecz. Potwierdzeniem tego jest przepis art. 6a ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązujący od 1 stycznia 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Powołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 maja 2004 r., sygn. akt K 8/03 (Dz. U. Nr 109, poz. 1163) istotnie ma zastosowanie do spraw przedmiotowo tożsamych ze sprawą skarżącej. Z uzasadnienia wyroku wynika jednak, że skutek jego ma zaistnieć w przyszłości, począwszy od 2005 r. Trybunał bowiem zobowiązał ustawodawcę do uchwalenia zmian przepisów podatkowych w terminie do dnia 30 listopada 2004 r., aby były znane podatnikom z odpowiednim wyprzedzeniem przed początkiem roku podatkowego. Trybunał stwierdził, że ani ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani Ordynacja podatkowa nie zawierają przepisów regulujących przebieg postępowania podatkowego i jego następstw w przypadku złożenia przez owdowiałego podatnika wniosku o łączne opodatkowanie dochodów swoich i zmarłego małżonka. Mając świadomość znaczenia, jakie w dziedzinie spraw podatkowych ma jasność i określoność treści obowiązujących przepisów, Trybunał zasygnalizował Sejmowi potrzebę pilnego unormowania tych problemów.

Trybunał orzekł, że stwierdzenie niekonstytucyjności art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie będzie powodować zmniejszenia wpływów do budżetu państwa. Może to nastąpić dopiero po wejściu w życie regulacji niezbędnych do przywrócenia zgodności z Konstytucją tego przepisu. Z uwagi na czas potrzebny do uchwalenia koniecznej nowelizacji ustawy oraz przyjęcia dla niej odpowiedniego vacatio legis, Trybunał stwierdził, że omawiany wyrok nie spowoduje deficytu w bieżącym roku budżetowym, a przez to nie stworzy zagrożenia dla stabilności finansów publicznych.

Ponieważ znowelizowane przepisy ustawy nie mają zastosowania do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie tych przepisów – skargę należało oddalić. Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.