Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4339/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 39 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18 ust. 1;
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak (spr.) Sędziowie: WSA Irena Jakubiec-Kudiura WSA Michał Sowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego (PRŚ) oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. P. (dalej: "Wnioskująca", "Strona", "Skarżąca") złożyła w dniu 16 maja 2011r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. z/s w M. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. z/s w M. (dalej także: "organ I instancji", "Kierownik") decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. przyznał Stronie płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 18 526,80 zł, w tym z tytułu realizacji:

1. wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 8,02 ha w wysokości 14 436,00 zł;

2. wariantu 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 4,87 ha w wysokości 4090,80 zł.

Przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 13 grudnia 2011 r. i wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna. Płatności przyznane ww. decyzją zostały przekazane na rachunek bankowy strony podany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Następnie Strona w dniu 15 maja 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Kierownik decyzją Nr [....] z [....] grudnia 2012 r. przyznał płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 22 425,60 zł, w tym z tytułu realizacji:

1. wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 12,09 ha w wysokości 21 762,00 zł;

2. wariantu 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 0,79 ha w wysokości 663,60 zł.

Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu 7 stycznia 2013 r. przekazane na rachunek bankowy strony.

Kolejny wniosek dotyczący płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 r. Strona złożyła 15 maja 2013 r. W dniach 10-12 lipca 2013 r. w gospodarstwie Wnioskującej zostały przeprowadzone kontrole, z których sporządzono raporty. W trakcie czynności kontrolnych inspektorzy terenowi ustalili, iż Strona zaniechała realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach deklarowanego wariantu 2.10 na powierzchni 5,67 ha. Ponadto na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do uzyskania płatności w ramach realizacji wariantu 2.10 stwierdzono, iż uchybiono wymogom realizacji programu, wskazanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm., dalej jako: "rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.") oraz określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia.

Wobec powyższych ustaleń, po dwukrotnym uchyleniu decyzji oraz ponownym rozpatrzeniu sprawy, ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (dalej: "Dyrektor", "organ II instancji") Nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymano w mocy decyzję Kierownika z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...], którą przyznano Stronie płatności rolnośrodowiskowe w wysokości 624,10 zł z tytułu realizacji wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 0,79 ha oraz odmówiono przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania).

Jednocześnie, w związku z wynikami kontroli i ustaleniem zmniejszenia powierzchni użytków rolnych, na których Wnioskująca zobowiązana była realizować program rolnośrodowiskowy, a także stwierdzonymi w roku 2013 nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego, Kierownik zawiadomieniem Nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. poinformował Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu programu rolnośrodowiskowego w latach 2011 i 2012.

Następnie w dniu [...] maja 2015 r. Kierownik wydał, na podstawie m. in. art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: "k.p.a."), w związku z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), a także na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t.: Dz. U. z 2013 r. poz. 173) dalej powoływanej jako: "ustawa z 7 marca 2007 r." decyzję Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego ustalając Stronie do zwrotu kwotę w wysokości 39 625,20 zł.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w wyniku rozpatrzenia którego Dyrektor wydał w dniu [...] sierpnia 2015 r. decyzję [...], utrzymującą ja w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, że Strona, występując z wnioskiem w 2011 r. podjęła się realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 WE z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, ze zm.; dalej: "Rozporządzenie 1698/2005"). Powierzchnia gospodarstwa objęta tym zobowiązaniem wynosiła 12,89 ha, a Wnioskująca otrzymała przyznane płatności.

Jednakże w wyniku przeprowadzonych kontroli stwierdzone zostały nieprawidłowości w realizacji zobowiązania, polegające w pierwszej kolejności na zmniejszeniu powierzchni gruntów rolnych, na których Strona zobowiązana była prowadzić działalność rolniczą. Z treści protokołu kontroli wynika, iż na części działek rolnych grunt był nieużytkowany rolniczo, zaś na jednej działce rolnej nie stwierdzono deklarowanej uprawy jabłoni domowej, a ugór.

Dyrektor wskazał, że powyższa okoliczność spełnia przesłanki zawarte w § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.; dalej: "Rozporządzenie z dnia 13 marca 2013 r."), zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem. To z kolei rodzi po stronie Wnioskującej obowiązek zwrotu części kwot pobranych przez Stronę za lata 2011-2012, w łącznej wysokości 16 513,20 zł.

Ponadto przeprowadzone kontrole wykazały naruszenia, skutkujące zastosowaniem w sprawie dyspozycji § 38 ust. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: 1) działek rolnych lub 2) zwierząt 3) stref buforowych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. W myśl zaś § 38 ust. 2 ww. rozporządzenia wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Kontrole wykazały następujące uchybienia:

– na działkach rolnych C, D, F, G, H stwierdzono, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (kod błędu E2);

– na działkach rolnych A, B, F, G, H, J, K, L stwierdzono brak wykonywania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji (kod błędu E3);

– na działkach rolnych A, B, F, G, H, 1, J, K, L stwierdzono prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (kod błędu E6);

– na działkach rolnych C, D, F, G, H stwierdzono nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (kod błędu E7).

Powyższe zdaniem organu skutkowało koniecznością dokonania przez Stronę zwrotu płatności przyznanych i pobranych beneficjentowi w latach 2011 - 2012 do powierzchni działek, na których stwierdzono uchybienia w realizacji programu. Łączna kwota tych nienależnie pobranych płatności wyniosła 23 112,00 zł.

Odnosząc się do treści odwołania, w pierwszej kolejności organ II instancji zaznaczył, że w sprawie nie zachodzą warunki do umorzenia orzeczonej należności. Powołując się na treść art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, z późn. zm.; "Rozporządzenie 1290/2005") który stanowi, że organ (...), odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jeżeli kwota, (...), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005, organ podkreślił, że w niniejszej sprawie kwota ta jest wyższa, a zatem nie zostały spełnione przesłanki zastosowania.

Przechodząc do zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolne określenie stanu faktycznego i okoliczności, że w przypadku Strony miały miejsce nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego, Dyrektor stwierdził, że odnoszą się one głównie do ustaleń poczynionych w ramach postępowania dotyczącego przyznania płatności, co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Podkreślono, że postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Natomiast sprawa przyznania płatności stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika decyzji Nr [...] z [...] stycznia 2015 r., skontrolowanej następnie przez organ II instancji, który decyzją Nr [...] orzekł o jej zgodności z przepisami prawa regulującymi kwestię przyznania płatności. Jest to rozstrzygnięcie ostateczne w sprawie i nie było skarżone do sądu administracyjnego. Zatem zarzuty Strony w tej kwestii należy traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Dyrektora w obecnym postępowaniu.

Dyrektor zaznaczył, że stwierdzone w roku 2013 uchybienia w realizacji programu rolnośrodowiskowego, wynikające z materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli, generują obowiązek zwrotu przez Wnioskującą kwoty w wysokości 23 112,00 zł. Natomiast zgodnie z literalnym brzmieniem art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r., z późn. zm.; dalej: "Rozporządzenie 65/2011"), jest obowiązek zwrotu przez stronę płatności przyznanych do ww. działek za lata 2011-2012. Wyjaśniając powyższe stanowisko, organ za istotną kwestię uznał przyjęcie przez rolnika zobowiązania do realizacji programu przy jednoczesnym braku późniejszego jego wykonania, bądź zmiany zakresu realizacji dokonanej bez obowiązkowego zgłoszenia tej okoliczności organom przyznającym płatności. Ta zaś okoliczność została w sposób dostateczny udowodniona w drodze przeprowadzonej kontroli. Z tego tez względu nie miały dla wyjaśnienia sprawy istotnego znaczenia wnioskowane przez pełnomocnika Strony dowody w postaci przesłuchania świadków.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Dyrektora, M. P. wniosła o jej uchylenie w całości, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez błędne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy postępowanie dowodowe nie dostarczyło jednoznacznych materiałów pozwalających przyjąć, że uzyskane przez skarżącą kwoty płatności są nienależnie pobrane, zaś przyznające te płatności w poszczególnych latach decyzje pozostają nadal w obrocie prawnym, co nakazywało uzupełnienie postępowania dowodowego w znacznym zakresie i skutkować powinno uchyleniem zaskarżonej decyzję w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, czego jednak Dyrektor nie uczynił;

2. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak rozważenia sprzeczności zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, uznającej kwoty płatności pobrane przez skarżącą za nienależne w sytuacji dalszego pozostawania w obrocie prawnym ostatecznych decyzji administracyjnych przyznających skarżącej te płatności i stanowiących de facto podstawę prawną do ich pobrania przez skarżącą, a nadto pominięcie faktu wadliwości protokołu - raport z czynności kontrolnych, który winien być uznany za niewiarygodny i niemogący stanowić podstawy czynienia ustaleń faktycznych w sprawie wobec ogólnikowego charakteru stwierdzeń w nim zawartych co do rzekomych uchybień wymogom stawianym rolnikowi, co winno prowadzić do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do tego organu celem jej ponownego rozpatrzenia;

3. art. 78 § 1 k.p.a. przez pominięcie zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych;

4. art. 80 k.p.a. przez dowolność ustalenia, że w przypadku gospodarstwa skarżącej miało dojść do zmniejszenia powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz rzekomych obciążających stronę uchybień w przestrzeganiu wymogów dla wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe, bez przeprowadzenia analizy materiału dowodowego w tym zakresie i uczynienia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, co doprowadziło organy obu instancji do błędnych wniosków w tym zakresie;

5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez bezpodstawne zakwalifikowanie działek A, B, J, K, L jako działek, na których strona miała zaniechać prowadzenia działalności rolniczej, gdy tymczasem brak było ku temu podstaw, rosnąca na tych działkach trawa była stale koszona, zaś wypady pośród sadzonek drzew jabłoni domowej są naturalne i stale uzupełniane, a na działkach tych nie było żadnych chwastów wieloletnich;

6. art. 35 ust. 4 Rozporządzenia 640/2014 przez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że stwierdzone w trakcie kontroli w terenie nieprawidłowości kwalifikowane przez kontrolujących jako zaniechanie prowadzenia produkcji rolnej na kilku działkach skutkować mają zaistnieniem obowiązku zwrotu dotacji również w zakresie tych działek, gdzie uchybień takich nie stwierdzono, co uznać należy za niezgodne z kryteriami, określonymi ust. 3 art. 35 tegoż rozporządzenia, w szczególności zasady proporcjonalności;

7. art. 68 § 1 i 2 k.p.a. przez brak w raporcie czynności kontrolnych nr dokumentu [...] jednoznacznego wskazania, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono, w szczególności ilość drzewek martwych i odrębnie ilość drzewek niższych od minimalnych wymogów, oraz jakie uwagi zgłosiły obecne osoby, a nadto winien zawierać podpisy wszystkich osób biorących udział w czynności bez wskazywania osób nieobecnych przy kontroli, zaś wg przepisów szczególnych dokument ten winien wskazywać kody dla poszczególnych działek rolnych, wskazać nazwę i model odbiornika GPS wykorzystanego do pomiaru, wykonanie szkicu działek rolnych, wobec których to braków raport z czynności kontrolnych uznać należało za wadliwy i nie mogący służyć dalszym ustaleniom faktycznym w sprawie;

8. art. 104 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez zaakceptowanie sytuacji, w której na skutek braku wskazania w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji i przywołania w tym zakresie przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem, dlaczego wobec podjętego zarzutu o zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na kilku działkach cofnięcie wsparcia orzeczono również w stosunku do pozostałych działek, gdzie uzupełniono wypady i ilość drzewostanu odpowiada minimalnym wymogom warunkującym uzyskanie pomocy, a nadto na skutek brak poczynienia szczegółowych ustaleń w zakresie rzekomych uchybień wymogom na poszczególnych działkach w sposób poddający się jakiejkolwiek weryfikacji, co czyni decyzję arbitralną i wymykającą się spod kontroli instancyjnej, organ odwoławczy winien był wydać rozstrzygnięcie oparte na art. 138 § 1 pkt 2 kpa, czego jednak nie uczynił naruszając tenże przepis.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji, który wydał zaskarżoną decyzję.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ostatnio poczyniona uwaga jest konieczna, z uwagi na okoliczność, że Sąd nie był uprawniony do badania tych zarzutów skargi, które wychodziły poza granice sprawy zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a które zostały przywołane już w treści odwołania, a następnie powtórzone w treści skargi i dotyczyły przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013, która stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z/s w M. z dnia [...] stycznia 2015 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Powyższa decyzja została poddana kontroli organu II instancji, który decyzją nr [...] orzekł o jej zgodności z przepisami prawa regulującymi kwestię przyznania płatności. Jest to rozstrzygnięcie ostateczne w sprawie.

W trybie tamtego postępowania administracyjnego Skarżącej przysługiwało prawo do zaskarżenia decyzji do Sądu. Skarżąca jednak tego nie uczyniła, w wyniku czego decyzja organu stała się ostateczna i jako taka funkcjonuje w obrocie prawnym i nie może też podlegać badaniu przez tutejszy Sąd w niniejszym postępowaniu. Dlatego też za niezasadne należy uznać te zarzuty skargi, które de facto odnoszą się do decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok (w tym naruszenie art. 77 k.p.a.).

Dokonując natomiast kontroli zaskarżonej decyzji (a zatem decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności), pod wskazanym wyżej kątem, Sąd stwierdził, że nie zawiera ona - wbrew twierdzeniom Skarżącej - wad skutkujących koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe ogólne stwierdzenia, w pierwszej kolejności oceny wymaga kwestia czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. We wniesionej skardze sformułowano zarzuty naruszenia przepisów art. 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz uchybienie zasadzie swobodnej oceny dowodów.

Odnosząc się do tych zarzutów, stwierdzić należy na wstępie, że ich treść i uzasadnienie wskazują na wspomniane już wcześniej nieodróżnianie decyzji wydawanych w przedmiocie przyznania płatności rolnikowi (także w pomniejszonej wysokości), od decyzji w przedmiocie określenia kwot nienależnie pobranych i podlegających zwrotowi. To rozróżnienie ma istotne znaczenie także z punktu widzenia zakresu postępowania dowodowego i charakteru ustaleń faktycznych czynionych w postępowaniu dotyczącym określenia kwot nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. Najogólniej ujmując, celem tego postępowania jest ustalenie, czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki określenia, że pomoc została pobrana nienależnie oraz czy i w jakiej wysokości podlega zwrotowi.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Dalsze przepisy art. 21 cyt. ustawy zawierają postanowienia modyfikujące przewidziane w k.p.a. zasady postępowania. W szczególności w ust. 3 art. 21 ustawy stanowi się, że strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek , a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ponadto w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy wprost wyłączone zostało stosowanie art. 81 k.p.a. Nie oznacza to jednak, że organy orzekające w sprawach przyznania płatności rolniczych zwolnione są z obowiązku przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami dowodzenia, logiki i swobodnej oceny dowodów. W art. 21 ust. 2 pkt 1 wyraźnie stwierdzono bowiem, że organ "stoi na straży praworządności" (co jest modyfikacją zasady z art. 7 k.p.a.) oraz "jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy" (co stanowi modyfikację obowiązku z art. 77 § 1 k.p.a. - pominięto obowiązek zebrania całego materiału dowodowego). Zastosowanie mają pozostałe reguły postępowania dowodowego z k.p.a., w tym w szczególności art. 80, który organ obliguje do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a., fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Jeżeli więc organowi znane są z urzędu określone fakty, to ma obowiązek, niezależnie od inicjatywy strony, uwzględnić je w dokonywanej ocenie, wyczerpująco rozpatrując cały materiał dowodowy.

Na tle rozpoznawanej sprawy wskazać także należy, że wymienione wyżej modyfikacje reguł postępowania administracyjnego mają swe podstawy w specyfice postępowań o przyznanie płatności, które inicjowane są wnioskiem ubiegającego się o dopłatę rolnika, pozostawiając jego woli, czy i w jakim zakresie chce skorzystać z pomocy. W art. 21 ust. 2 wyraźnie mowa o "postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy". Rozpoznawana sprawa dotyczy natomiast określenia kwoty pomocy nienależnie pobranej, która została już wcześniej przyznana ostatecznymi decyzjami. Nie rozstrzygając wątpliwości, czy w pojęciu "sprawa dotycząca przyznania pomocy" mieszczą się również sprawy dotyczące orzekania o zwrocie przyznanych płatności, zwrócić należy uwagę na istotną różnicę między tymi sprawami. Postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnej płatności organ ma obowiązek wszcząć z urzędu. Ta okoliczność nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zakresu i sposobu wykonania obowiązków organu w postępowaniu dowodowym. W tym postępowaniu organ nie może w całości przenieść ciężaru wyjaśnienia sprawy na stronę. To organ jest bowiem gospodarzem postępowania, decydującym o zasadniczym kierunku postępowania oraz zgromadzeniu materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały bez naruszenia cytowanych wyżej przepisów postępowania. Wbrew zarzutom skargi poczynione ustalenia faktyczne uwzględniają bowiem cały materiał dowodowy i wszystkie wynikające z niego okoliczności. Materiał ten zebrany został prawidłowo i jest kompletny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Konieczne ustalenia faktyczne, które - jak wyżej wspomniano - co do zasady wynikają z norm prawa materialnego, zostały poczynione, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji.

W ocenie Sądu uzasadnienia decyzji w pełni odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., wskazując obszernie i trafnie przyjęte ustalenia, dowody na których się oparto oraz podstawy prawne.

Podkreślenia wymaga przy tym, że w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy na poszczególne lata realizowanego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie, że rolnik - już po przyznaniu mu pomocy na taki program - nie wykonywał "operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem" (art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.) i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające żądanie zwrotu pomocy (art. 28 ust. 4 ustawy).

Trafnie więc organ odwoławczy podniósł w decyzji, że znaczna część zarzutów strony nie dotyczy obecnego postępowania, którego przedmiotem jest ustalenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Kwestia przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego ostateczną decyzją. W obecnym postępowaniu nie mogą więc być badane zarzuty odnoszące się do tej decyzji i przyjętych w niej ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych przyznania płatności, w tym także zmniejszenia lub odmówienia płatności za dany rok, a także zarzuty nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli realizacji programu. Natomiast w postępowaniu w kwestii określenia nienależnie pobranej pomocy i kwoty do zwrotu, organy trafnie i zasadnie odwołały się do tej decyzji ostatecznej, przyjmując wynikające z niej ustalenia jako element stanu faktycznego, uzasadniającego przyjęcie, że rolnik nie realizował zgodnie z zobowiązaniem warunków pomocy w ramach programu rolnośrodowiskowego. Z zawartych w aktach ostatecznych decyzji wydanych w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej i przeanalizowanych przez organy w aspekcie podstaw określenia pomocy nienależnie pobranej, wynika, że poczynione w tym względzie ustalenia są prawidłowe.

Rozpoczynając realizację pięcioletniego programu rolnośrodowiskowego w 2011 r. Skarżąca zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Decyzją Kierownika z dnia [...] grudnia 2011 r. przyznano Stronie płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 18 526,80 zł, w tym z tytułu realizacji: wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 8,02 ha w wysokości 14 436,00 zł; wariantu 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 4,87 ha w wysokości 4 090,80 zł.

Decyzją zaś z dnia [...] grudnia 2012 r. organ I instancji przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 22 425,60 zł, w tym z tytułu realizacji: wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 12,09 ha w wysokości 21 762,00 zł; wariantu 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 0,79 ha w wysokości 663,60 zł.

W dniu 15 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. z/s w M. wpłynął wniosek o przyznanie Skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W dniach 10-12 lipca 2013 r. w gospodarstwie Skarżącej zostały przeprowadzone kontrole na miejscu, z których sporządzono raporty Nr [...] oraz Nr [...]. W trakcie czynności kontrolnych inspektorzy terenowi ustalili, iż Strona zaniechała realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach deklarowanego wariantu 2.10 na powierzchni 5,67 ha (działki rolne A, B, 1, J, K, L). Ponadto na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do uzyskania płatności w ramach realizacji wariantu 2.10 stwierdzono, iż beneficjent uchybił wymogom realizacji programu, wskazanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. oraz określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia.

Z uwagi na powyższe, w dniu [...] stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. z/s w M. decyzją przyznał Stronie płatności rolnośrodowiskowe w wysokości 624,10 zł z tytułu realizacji wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 0,79 ha oraz odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania). Skarżąca korzystając z przysługującego jej uprawienia wniosła odwołanie od ww. decyzji, w wyniku rozpatrzenia którego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie wniesiono skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Decyzje dotyczące przyznania płatności rolnośrodowiskowej w poszczególnych latach (opisane szczegółowo w zaskarżonej decyzji) i przyjęte w nich ustalenia faktyczne oraz przesłanki i podstawy prawne zmniejszenia lub odmowy pomocy dawały zatem pełne podstawy do przyjęcia w zaskarżonej w rozpoznawanej sprawie decyzji, że istniały warunki do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, podlegających zwrotowi.

Prawidłowe i poczynione po wyczerpującym rozważeniu zebranego materiału dowodowego ustalenia faktyczne pozwalały na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, zarówno unijnego jak i krajowego. Zostały one przedstawione w decyzjach organów obu instancji. Zasadnicze znaczenie ma tu art. 18 ust.1 Rozporządzenie 65/2011 ), który stanowi, że:

"1. Pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a/ w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a/ ppkt (iv) (dotyczy płatności rolnośrodowiskowej - dopisek Sądu ) i (v) oraz lit. b/ ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3 , art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b/ kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych".

W prawie krajowym podstawę materialnoprawną określenia zwrotu nienależnie pobranej pomocy stanowi cyt. wyżej art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. Stanowi on, że:

"1. Pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem (....)".

Szczegółowe uregulowania dotyczące przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" na lata 2007-2013 zawiera Rozporządzenie z dnia 13 marca 2013 r. , które zastąpiło rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm.).

Obydwa te rozporządzenia regulują podobną materię, określając warunki uzyskiwania i realizacji pomocy rolnośrodowiskowej. Skarżący składając deklarację i przyjmując zobowiązanie do wykonania pięcioletniego programu świadomy był przyjmowanych obowiązków, w tym zasady, że obowiązuje go realizacja programu w całym okresie. Wprawdzie pomoc przyznana została w czasie, gdy obowiązywało rozporządzenie z 2009 roku, a więc na zasadach przewidzianych w tym rozporządzeniu, lecz w rozporządzeniu z 2013 r. w § 50 ust. 1 zawarto regulację, że rolnik może kontynuować realizację zobowiązania. Uregulowanie to, jak i pozostałe przepisy § 50 cyt. rozporządzenia nie dotyczą jednak kwestii orzekania o zwrocie nienależnych płatności, a przyznawania i ewentualnego zmniejszania pomocy w kolejnych latach realizacji zobowiązania. W tym zakresie decyzja organu pierwszej instancji i zaskarżona decyzja prawidłowo wskazały jako podstawę prawną przepisy § 39 ust. 1 i 2 pkt 2 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 2013 r.

Podsumowując tę część rozważań, stwierdzić więc należy, że organy prawidłowo powołały się na § 39 ust. 1 i 2 pkt 2 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. (jego odpowiednikiem w rozporządzeniu z 2009 r. był zbieżny co do treści w tym zakresie § 28 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. b). A zatem płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności określonych w rozporządzeniu. Organy Agencji w swoich decyzjach szczegółowo wykazały okoliczności nierealizowania przez skarżącego pięcioletniego zobowiązania w ramach programu rolnośrodowiskowego wynikające z wcześniejszych decyzji wydawanych w przedmiocie przyznania pomocy. Zobowiązane więc były do określenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Doszło bowiem do sytuacji, że beneficjent pomocy nie dotrzymał podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres. Powtórzenia wymaga, że do zatrzymania płatności nie wystarcza wywiązanie się z programu w danym roku. Ocenie podlega bowiem cały okres zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności za wszystkie lata.

Do płatności rolnośrodowiskowej w związku z pomocą przyznaną za lata 2011 i 2012 zastosowanie miało rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Tu wskazania wymaga, że w rozporządzeniu 2009r. odesłanie do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jako dotyczącego płatności bezpośrednich, zawarte zostało w § 2 ust. 1 pkt 3 w związku z § 3 pkt 1 celem zdefiniowania wymogów podstawowych, które spełnione muszą być w ramach programu rolnośrodowiskowego niezależnie od spełnienia wymogów ponadpodstawowych. Identyczne i w takich samych jednostkach redakcyjnych uregulowanie zawiera Rozporządzenie z dnia 13 marca 2013 r.

Jak już wcześniej zaznaczono, dla badanego rozstrzygnięcia zasadniczą podstawę prawną stanowiło rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 oraz przepisy prawa krajowego, tj. cytowana ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze. Przepisy krajowe uwzględniają przy tym wskazane w przepisach unijnych cele i realizują zawarte w nich wskazania. Art. 18 ust. 1 Rozporządzenia 65/2011, który to przepis przewiduje w akapicie drugim, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. W art. 18 ust. 2 cytowanego aktu, gdzie prawodawca unijny wskazał, że "Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków". Dodać trzeba, że w myśl art. 18 ust. 3 tego rozporządzenia, jeżeli niezgodność wynika z nieprawidłowości popełnionych umyślnie, beneficjenta wyklucza się z danego środka zarówno na dany rok kalendarzowy, w którym stwierdzono niezgodność, jak i na następny rok kalendarzowy. Odczytując łącznie, zwłaszcza oba pierwsze ustępy art. 18 Rozporządzenia 65/2011 należy dojść do wniosku, że państwa członkowskie mają możliwość odzyskania udzielonego rolnikowi wsparcia pobranych i uprawnione są niewątpliwie do stanowienia przepisów krajowych regulujących szczegółowo tę kwestię. Wyrazem implementacji m.in. tego przepisu aktu unijnego stały się właśnie przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w których - co należy podkreślić - odrębnie uregulowano konsekwencje zmniejszenia przez rolnika powierzchni obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe (§ 39 ust. 2 pkt 2) a odrębnie sankcję za niezachowanie trwałych użytków zielonych w danym roku, w którym stwierdzono takie uchybienie (§ 38 ust. 6). Jeśli zatem rolnik zmniejszył obszar na jakim powinien realizować przez określony czas zobowiązanie rolnośrodowiskowe, co do zasady ma obowiązek zwrócić przyznaną mu z tego tytułu płatność rolnośrodowiskową także za lata wcześniejsze. Stwierdzone w danym roku niezachowanie trwałych użytków zielonych nie może prowadzić natomiast do nałożenia sankcji z tego tytułu za lata wcześniejsze.

W świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu. Gwarancją zachowania tych warunków jest właśnie zawarta w § 39 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności oraz art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r., który stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, cofnięcia w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację. Rozporządzenie to, jako akt ustawowy i bezpośrednio skuteczny prawa unijnego, znajduje zastosowanie w systemie krajowym zgodnie z zasadami pierwszeństwa prawa unijnego i skutku bezpośredniego.

W rozpoznawanej sprawie, ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2012 mogło odbyć się zatem jedynie w oparciu o regulacje zawarte w § 39 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. Nie ma przy tym podstaw do twierdzenia, że w krajowych uregulowaniach nie uwzględniono postanowień art. 18 ust. 2 Rozporządzenia 65/2011, co do kryteriów oceny niezgodności realizacji przyjętego programu rolnośrodowiskowego z przyjętymi zobowiązaniami. Całokształt uregulowań ustawowych i rozporządzeń wykonawczych (w tym załącznika nr 7), precyzujących przesłanki odzyskiwania, pozbawiania czy zmniejszania pomocy w zależności od pakietu i wariantu oraz rodzaju uchybienia i świadczy o przyjęciu unijnych kryteriów.

Zasadnie także organy przyjęły, że nie zachodzą inne przesłanki odstąpienia od określenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w szczególności, że nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia 65/2011 co do płatności pobranych za lata 2011 i 2012. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Ponad wszelką wątpliwość nie zachodziły bowiem przypadki wypłacenia płatności na skutek pomyłki organów oraz niemożność wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Nie ulega wątpliwości, że nie zachodził przypadek przewidziany w art. 28a cyt. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Przepis ten w nawiązaniu do wymienionych w nim przepisów unijnych, przewiduje odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jeżeli kwota ta nie jest wyższa od równowartości 100 Euro. Brak podstaw do zastosowania tego odstąpienia został w decyzji prawidłowo i szczegółowo wykazany.

Sąd nie stwierdził także naruszenia prawa w zakresie wyliczenia kwoty płatności do zwrotu i zastosowania przepisów dotyczących naliczenia odsetek od nienależnych płatności. W tym zakresie organy zastosowały właściwe przepisy i prawidłowo to wykazały w uzasadnieniach decyzji. Kwota nienależnie pobranych płatności w wysokości 16 513,20 zł wynika ze stwierdzonego zaniechania realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach rolnych A, B, I, J, K, L o łącznej powierzchni 5,67 ha (kody DR18 i DR7). Powyższa kwota podlega obowiązkowi zwrotu w myśl § 39 ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. Natomiast przepis art. 18 ust. 1 Rozporządzenia 65/2011 w niniejszej sprawie generuje obowiązek zwrotu kwoty w wysokości 23 112,00 zł (działki rolne C, D, F, G, H). Słusznie organ odwoławczy zaznaczył, iż co prawda na działkach rolnych A, B, I, J, K, L również wystąpiły nieprawidłowości skutkujące koniecznością zastosowania dyspozycji ww. art. 18, jednakże z uwagi na fakt, iż za powierzchnię ww. działek beneficjent zobowiązany został do zwrotu kwoty w myśl § 39 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r., organ ustalając kwotę w wysokości 23 112,00 zł w myśl art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 uwzględnił fakt nałożonego na stronę obowiązku w kwocie 16 513,20 zł (§ 39 ust. 2 Rozporządzenia).

Organ zbadał również kwestię ewentualnego przedawnienia obowiązku zwrotu płatności w oparciu o art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95, który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W przekonaniu Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na możliwość odstąpienia od konieczności zwrotu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 - 2012.

Postępowanie niewątpliwie prowadzone było przez właściwe miejscowo organy, które wydały przedmiotowe decyzje. Ich właściwość wynikała z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z art. 20 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zaskarżona decyzja wydana została na szczególnej, wyraźnie przewidzianej przez prawodawcę podstawie prawnej (cyt. wyżej art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o AR i MR oraz art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.). Powtórzyć trzeba ponownie, w związku z zarzutami skargi, że decyzja ta stanowi nowe rozstrzygnięcie całkowicie odrębne od decyzji w przedmiocie przyznania płatności. Jej przedmiotem nie jest orzekanie o przyznaniu płatności ale określenie kwoty płatności nienależnie pobranych i podlegających zwrotowi wobec ujawnienia już po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności, że rolnik nie realizował przyjętych zobowiązań. Prawo unijne i krajowe nakłada na organy państwa członkowskiego obowiązek odzyskiwania pomocy w sytuacji, gdy doszło do naruszenia warunków jej przyznania.

Brak jest także podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych płatności, jest uprzednie wzruszenie w trybie wznowienia postępowania ostatecznych decyzji przyznających płatności. Takie stanowisko prezentowane jest w utrwalonym w tej kwestii orzecznictwie sądowym na tle spraw dot. różnego rodzaju płatności (np. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012r., sygn. akt II GSK 1518/11).

W świetle powyższych rozważań ocenić należało zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji jako wydane zgodnie z prawem . Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono zatem jak w sentencji wyroku.