Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 57/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 4 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229 poz. 2273 z późn. zm.) § 6 ust.1 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz.657 z późn. zm.) przyznał S. W. płatność ONW w łącznej wysokości 12251,66 zł, w tym ze środków budżetu Unii Europejskiej 9801,33 zł i ze środków krajowych 2450,33 zł.

Na podstawie art. 155 kpa za zgodą S. W. (k - 17 akt administracyjnych) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w dniu [...] r. zmienił swoją decyzję z dnia [...] r. w ten sposób, iż przyznał wnioskodawcy płatność ONW w łącznej wysokości 7642,55 zł w tym środki z budżetu Unii Europejskiej w wysokości 6113,70 zł i kwotę 1528,85 ze środków krajowych i zobowiązał rolnika do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat co do powierzchni nie mniejszej niż 54,18 ha.

Natomiast wcześniej to jest w dniu [...] r. ten sam organ postanowieniem [...] na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art.150 z urzędu wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] r. w sprawie przyznania S. W. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. W trakcie procesowania wniosków

w ramach kampanii w 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynęła informacja o wszczęciu przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp. postępowania w sprawie chęci wyłudzenia płatności obszarowych i ONW poprzez zawarcie fikcyjnych umów dzierżawy, pomiędzy Zarządem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "N." w G. a jej członkami oraz kandydatami na członków. W toku postępowania ustalono, iż działki zgłoszone przez skarżącego były użytkowane przez Spółdzielnię, która ponosiła nakłady na uprawę oraz utrzymanie ich w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W ocenie organu Prokuratura ponad wszelką wątpliwość udowodniła, że dzierżawcy byli jedynie "formalnymi użytkownikami", którzy po otrzymaniu środków finansowych z tytułu dopłat przekazywali je na konto Spółdzielni.

W dniu 12 stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. postanowieniem nr [...] na podstawie art. 113 i 124 kpa sprostował swoją decyzję z dnia [...] r. w ten sposób iż płatność z kwoty 6113,70 zł zmienił na 6114,0 zł oraz wypłatę ze środków krajowych z kwoty 1528 zł na kwotę 1528,51 zł.

Decyzją [...], na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229 poz. 2273 z późn. zm.) art. 10, 104, 107, 145 § 1 ust. 5, art. 149, 150 § 1 ,151 §1 ust. 2 kpa, § 2 ust.1 pkt 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz.657 z późn. zm.), art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10 poz. 76 z późn. zm.) art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady WE 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. WE L 160 z dnia 26.V.1999 r. z późn. zm.)-Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S.

– uchylił decyzję [...] o zmianie decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego oraz

– odmówił przyznania S. W. płatności na rok 2004 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 5 lipca 2006 r. wpłynęło postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp., [...] o umorzeniu śledztwa wobec skarżącego z braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Z ustaleń prokuratury wynika, że S. W. nie prowadził na dzierżawionym gruncie indywidualnej rolniczej działalności, a jedynie miał zawartą umowę dzierżawy ze spółdzielnią która to uprawiała grunty.

W toku wyznaczonej rozprawy administracyjnej organ ustalił na podstawie zeznań S. W., że grunty rolne nie uprawiał, a czyniła to spółdzielnia. Ona też zbierała plony, a zawarta umowa dzierżawy była po to aby dostać dopłatę z Unii. Miało to być dla dobra spółdzielni. Skarżący był kierowcą kombajnu w tej spółdzielni i wykonywane prace wynikały z jego umowy o pracę. Dokumentację związaną z otrzymaniem dopłat wypełnił nie skarżący, a ktoś za niego. Zdaniem organu S. W. za namową B.P. Prezesa Zarządu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "N." w G. zawarł fikcyjną umowę dzierżawy działek ewidencyjnych nr [...] położonych w obrębie P. oraz [...] położonych w obrębie D.. Środki finansowe, które wpłynęły na konto skarżącego przelał on na konto Spółdzielni.

W ocenie organu skarżący S. W. nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych przez siebie gruntach i nie był ich posiadaczem, a co za tym idzie nie spełniał kryteriów przyznana tych płatności określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wpieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz.657 z późn. zm.).

Przepis ten wymaga aby domagający się dopłat:

– prowadził działalność rolniczą na minimalnym areale,

– prowadził działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego

– stosuje dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebami ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.

Odwołanie od tej decyzji złożył S. W., w którym to równocześnie zaskarżył postanowienie z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania zarzucając postanowieniu rażące naruszenie przepisów postępowania, błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez przyjęcie, że w sprawie ujawniono nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej nie znane organowi a nadto naruszenie ogólnej zasady praworządności sformułowanej w art. 6 i ogólnej zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 kpa.

Zaskarżonej decyzji natomiast zarzucił :

– rażące naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, art. 75 § 1 kpa w związku z art. 186 § 1 kpk poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo, art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na faktach wygodnych dla organu;

– rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 stycznia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych przez błędna wykładnię oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz.657) przez błędna wykładnię.

W uzasadnieniu odwołania skarżący w pierwszej kolejności podniósł, że zgodnie

z treścią art. 16 § 1 kpa obowiązuje zasad trwałości decyzji ostatecznych, a instytucja wznowienia postępowania służy usuwaniu szczególnie ciężkich wadliwości proceduralnych, które mogły mieć wpływ na treść decyzji administracyjnych i ich skutków. Z treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa wynika jednoznacznie, że samoistną podstawę wznowienia postępowania stanowi jedynie ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów nie znanych organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznej.

Fakt, że strona była posiadaczem zależnym gruntów , których właścicielem jest Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "N." w G. znany był organowi jeszcze przed wydaniem uchylonych decyzji, gdyż pełnomocnik strony jako Prezes RSP konsultował z Lubuskim Oddziałem ARiMR oraz Biurem Powiatowym tej agencji zamiar wydzierżawienia przez Spółdzielnię członkom i kandydatom na członków gruntów rolnych i zgodność takiego wydzierżawienia z obowiązującym prawem szczególnie pod kątem czy tacy posiadacze zależni uprawnieni będą do uzyskania statusu "producentów rolnych" i otrzymania opłat. Wówczas organy nie stwierdziły żadnych przeszkód. Jeśli zatem organ wznowił postępowanie na podstawie okoliczności mu znanych w dniu wydania decyzji bądź też okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji to takie przekroczenie prawa stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Rażącym naruszeniem art. 75 § 1 kpk było dopuszczenie w toku postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania protokołu przesłuchania świadka z dnia 7 marca 2006 r. oraz stanowiska prokuratora dołączonego do postanowienia o umorzeniu śledztwa z 28 czerwca 2006 r. Wymienione dowody z mocy art. 186 § 1 kpk nie mogą stanowić dowodu, ani być odtwarzany, gdyż strona po przedstawieniu jej zarzutów skorzystała z prawa odmowy złożenia zeznań, natomiast stanowisko prokuratora nie stanowi dowodu, a jedynie jest jego odmiennym poglądem na temat skuteczności umowy łączącej stronę ze Spółdzielnią. Dowodem mógłby być prawomocny wyrok sądowy.

W ocenie odwołującego się z tego powodu należy decyzji zarzucić z mocy art. 156 § 1 pkt 2 rażące naruszenie prawa i jako taka jest nieważna.

Jednocześnie odwołujący się zarzucił organowi błędna wykładnię art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz rozporządzenia wykonawczego co do uznania kto może być uznany za producenta rolnego, a także powołał się na treść pisma Departamentu Płatności Bezpośrednich Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 19 grudnia 2005 r. o braku podstaw do żądania okazywania pisemnej umowy dzierżawy gruntów rolnych, które rolnicy deklarują do przyznania płatności.

Decyzją [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podniósł, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt5 kpa jedną z podstaw wznowienia postępowania zakończonego decyzja ostateczną jest ujawnienie nowych okoliczności faktycznych (lub nowych dowodów) istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych organowi który ja wydał. W niniejszej sprawie organ wydając decyzje z [...] r. dokonał wyłącznie kontroli administracyjnej wniosku takich jak:

– wprowadzenie danych dotyczących zadeklarowanych działek ewidencyjnych, rolnych do systemu komputerowego,

– sprawdzenie zgodności powierzchni działek ewidencyjnych, rolnych zgłoszonych we wniosku z danymi ewidencyjnymi gruntów i budynków,

– -kontrola krzyżowa (sprawdzanie czy dana działka nie została zgłoszona we wniosku przez dwa podmioty).

Natomiast wbrew podnoszonym przez odwołującego się twierdzeniom fakt wydzierżawienia gruntów rolnych od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej nie był znany organowi zarówno w dniu składania wniosku jak i w dniu wydawania decyzji. Strona bowiem do wniosku nie załączyła umowy dzierżawy. Nigdy także Spółdzielnia nie występowała z zapytaniem do organu czy wydzierżawiający grunty od spółdzielni członkowie i kandydaci na członków tej spółdzielni będą mieli prawo do dopłat jako producenci rolni. Nadto umowa dzierżawy wbrew temu co podnosi odwołujący się nie stanowi samoistnej podstawy dla wznowienia postępowania, bowiem okolicznością najistotniejszą jest informacja jaka organ uzyskał od Prokuratora, że S. W. nie prowadził na tych zadeklarowanych gruntach działalności rolniczej,

a ta okoliczność została ujawniona dopiero po wydaniu decyzji podczas prowadzonego postępowania przez Prokuratora.

W ocenie organu nie ma racji bytu zarzut strony o naruszeniu zasad ogólnych przy prowadzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie tj. art. 6 i 7 kpa.

Organ wydając decyzję oparł się na przepisach prawa, a te dopuszczają w ściśle określonych przypadkach wzruszenie ostatecznych decyzji i taka okoliczność zachodziła w niniejszej sprawie, co organ administracji w swoim uzasadnieniu decyzji wykazał.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 75 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo – organ wskazał, że ten przepis pozwala organowi administracji dopuścić jako dowód w sprawie wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W tej mierze organ przytoczył treść uzasadnienia wyroku NSA z dnia 3 lipca 1996 r. SA/Gd 2588/95.

Organ administracji realizując zasadę prawdy obiektywnej oraz gromadząc materiał dowodowy w sprawie uznał za dowód zeznania złożone przez stronę w ramach postępowania prowadzonego przez Prokuratora w sprawie [...]. Okoliczność, iż postępowanie przygotowawcze prowadzone na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego zostało umorzone z braku cech czynu zabronionego nie oznacza, że organ może odstąpić od dalszej weryfikacji sprawy. Brak popełnienia przestępstwa oznacza, że ustalenia poczynione w toku postępowania karnego przygotowawczego mogą być wykorzystane dla oceny prawidłowości wydanej decyzji wobec wyjścia na jaw okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były organowi znane.

Organ II instancji nie podzielił stanowiska odwołującego się co do naruszenia art. 107 § 3 kpa. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy,

a decyzja została wydana zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6 poz.40 z późn. zm.) oraz kodeksem postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji trafnie wywiódł i uzasadnił fakt nie prowadzenia przez odwołującego się indywidualnej działalności rolniczej i fikcyjnej umowy dzierżawy – okoliczność ta znalazła potwierdzenie w postanowieniu prokuratora o umorzeniu śledztwa, którego strona nie zaskarżyła, a tę okoliczność potwierdziła w toku postępowania administracyjnego. W ocenie organu przedstawione dokumenty – umowa przechowania w formie depozytu i protokół przejęcia płodów rolnych nie stanowią dowodu, iż S. W. był producentem rolnym prowadzącym na własny rachunek gospodarstwo rolne.

Mechanizm w wyniku, którego dokonano niekorzystnego rozporządzenia środkami publicznymi odnosił się do płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW i polegał na rozparcelowaniu gruntów rolnych w celu uzyskania wyższej kwoty płatności z tytułu wspierania tej działalności. Kwota płatności z tytułu ONW jaka przysługiwałaby Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w G., gdyby mnie zawarto fikcyjnych umów wynosiłaby 22.375, 00 zł natomiast w wyniku rozparcelowania gruntów i zawarcia fikcyjnych umów kwota płatności dla dzierżawców, która następnie została przekazana na konto spółdzielni wyniosła 215.488,74 zł dla 19 osób. W ocenie organu nie można mówić o posiadaniu przez Stronę fikcyjnie dzierżawionych gruntów, bowiem S. W. nie tylko nie posiadał fizycznie tych gruntów, ale także nie miał psychicznego nastawienia zawładnięcia rzeczą dla siebie tak jak tego wymaga art. 336 kc. W tej mierze organ przywołał treść uzasadnienia wyroku NSA z 16 listopada 2006 r. sygn. akt II GSK 177/06.

Złożone na rozprawie administracyjnej zeznania strony są w rażącej sprzeczności

z tymi, które złożyła w dniu 7 marca 2006 r. w Komendzie Policji, a które to składała w sposób spontaniczny nie posiadając jeszcze wiedzy co do możliwości windykacji wypłaconej kwoty dopłat. Stąd też organ nie dał jej wiary.

Organ podkreślił ponadto, że w sprawie wszystkie osoby (dzierżawcy) składali jednakowe pisma i dokumenty co wskazywałoby na ukierunkowanie ich postępowania.

Kolejnym dowodem potwierdzającym, iż strona niebyła posiadaczem gruntów rolnych jest Protokół nr [...] z Walnego Zgromadzenia Członków Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej G. w którym na stronie 2 zapisano – Prezes RSP przedstawił strukturę wiosennych zasiewów – decydując w ten sposób o sposobie użytkowania gruntów. Strona zatem nie miała wpływu na rodzaj uprawy, rodzaj materiału siewnego, decydowanie o pracach polowych. Nie była również odpowiedzialna za normalne, codzienne, rutynowe procedury finansowe i produkcyjne, które występują przy prowadzeniu działalności rolniczej. Jej rola sprowadzała się do wyłącznie do biernej postawy i formalnego zawarcia umowy dzierżawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. W.. Zaskarżył decyzję organu II instancji w całości oraz zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

– art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez przyjęcie, że postanowienie Prokuratora Okręgowego z dnia 22 czerwca 2006 r. o umorzeniu śledztwa i stanowisko Prokuratora z tego samego dnia są nowymi dowodami stanowiącymi samoistną podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzja ostateczną;

– art. 75 § 1 kpa w zw. z art.186 § 1 kpk przez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo;

– art. 107 § 1i 3 kpa przez powołanie wadliwej podstawy prawnej decyzji;

– art.75 § 1 i 3 kpa przez oparcie rozstrzygnięcia na poglądach prokuratora, podczas gdy tylko prawomocny wyrok sądowy wydany w tej sprawie miałby moc dowodową;

– art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego

i przekroczenie reguł swobodnej oceny dowodów;

– art. 138 kpa poprzez odstąpienie przez organ odwoławczy od ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy o ograniczenie się wyłącznie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji

2. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na sprawy, a w szczególności:

– zastosowanie interpretacji zawężającej przepisów art. 2 usyt.1 i 2 ustawy

z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40 ze zm.) i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz.657 ze zm.)

i wniósł o stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.

[...] ewentualnie o uchylenie w całości obu zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...].

Wniósł także o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów:

– pisma ARiMR Departament Płatności Bezpośrednich z dnia [...].,

– pisma ARiMR Lubuskiego Oddziału Regionalnego z dnia [...].,

– pisma ARiMR Biura Powiatowego w S. z dnia [...].,

– decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...],

– decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...].

w celu wykazania, że organ w dniu wydania decyzji pierwotnej posiadał wiedzę

o użytkowaniu gruntów przez skarżącego i że taki stan faktyczny jak w 2004 r. nie stanowił przeszkody do przyznania płatności na 2006 r.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, iż organ I instancji nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także przekroczył granice swobodnej oceny dowodów nie przestrzegając reguł tej oceny, gdyż za podstawę ustalenia stanu faktycznego przyjął ustalenia dokonane przez Prokuratora w toku prowadzonego śledztwa i oświadczenie Prokuratora zawarte w dokumencie nazwanym ", Stanowisko Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wlkp.", że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, że umowy zawarte ze Spółdzielnią "N." w G. były pozorne i że nie był uprawniony do otrzymania płatności.

Nie ocenił wszechstronnie znaczenia i wartości dowodów pomijając istotne dowody przedstawione przez skarżącego, a nadto wniosek, że skarżącemu nie przysługiwał status posiadacza gruntów rolnych został wywiedziony z naruszeniem zasad logiki.

Rażącym naruszeniem art. 75 § 1 kpa było dopuszczenie w toku postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy znajdujących się w aktach sprawy z postępowania karnego przygotowawczego protokołów przesłuchań stron w charakterze świadków i poglądów Prokuratora. Dowodem w sprawie mógłby być dopiero prawomocny wyrok sądowy.

Organ I instancji dokonał także błędnej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia tj. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy

o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętych planem rozwoju obszarów wiejskich. Wskazane przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria kwalifikowania podmiotów jako producentów rolnych oraz warunki konieczne

i wystarczające jakie ci producenci muszą spełniać, aby otrzymać dopłaty. Organ zastosował interpretację zawężającą prowadzącą do ograniczenia kręgu osób uprawnionych do dopłat co jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie prawa materialnego, ale także zasady ogólnej wyrażonej w art. 6 kpa. Wykładnia tych przepisów nie może być oparta na dowolnej ocenie celowości zawartej umowy dzierżawy, zasadności decyzji strony co do sposobu dysponowania pożytkami uzyskanymi z użytkowanych gruntów i otrzymanych dopłat. Nadto skarżący zarzucił organowi II instancji, że nie rozpatrzył sprawy ponownie, lecz ograniczył się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych przez odwołującego się.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia była wydana w wyniku wznowienia postępowania, decyzja uchylająca ostateczną decyzję przyznającą skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 tj. ostateczną decyzję

z dnia [...] r (zmieniająca decyzję z dnia [...] r. pierwotnie przyznającą dopłaty ONW) i orzekającą o odmowie ich przyznania. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do oceny czy zaistniały określone prawem podstawy do wznowienia postępowania, a przy pozytywnym rozstrzygnięciu w tym przedmiocie, czy zaszły podstawy do uchylenie decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcia odmiennie niż nastąpiło to w badanej sprawie.

Wznowienie postępowania jest instytucją prawną dającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w przypadku gdy postępowanie, w którym zapadła decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną wskazaną w przepisach art. 145 i 145 a kpa.

Jedną z podstaw wznowienia jest ujawnienie nowych okoliczności, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wskazana podstawa wznowienia zachodzi zatem wówczas, gdy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawnią się nowe okoliczności lub nowe dowody nieznane dotychczas organowi administracyjnemu. Samoistną podstawę wznowieniową stanowi zarówno ujawnienie nowych okoliczności faktycznych jak również nowych dowodów. Chodzi przy tym o taką nową okoliczność lub nowy dowód, które mają charakter istotny dla ustalenia stanu faktycznego sprawy istniejącego w dacie wydawania przez organ decyzji ostatecznej, a tym samym również istotne znaczenie dla sytuacji prawnej strony,

a w konsekwencji i dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie zaistniałej nowej okoliczności faktycznej lub dowodu i jej istotności jest obowiązkiem organu

w toku postępowania wyjaśniającego.

Nadzwyczajny tryb postępowania jakim jest wznowienie postępowania uruchamiany jest w wyniku wydania postanowienia o jakim mowa w art. 149 § 1 i 2 kpa. Postanowienie to otwiera drogę do dalszego postępowania, którego przedmiotem jest badanie rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowieniowej jak i ocena skutków jakie jej istnienie wywiera na rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym treścią postanowienia może być jedynie wskazanie przesłanki, uzasadniającej zastosowanie instytucji wznowienia postępowania.

W rozpoznawanej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło w oparciu

o postanowienie z dnia [...] r. Organ wskazał w nim, iż podstawą wszczęcia postępowania wznowieniowego było ujawnienie nowej okoliczności

tj. faktu, iż zadeklarowane przez skarżącego we wniosku działki rolne nie były użytkowane rolniczo przez niego, ale przez RSP w G., przy czym źródłem informacji o tej okoliczności były ustalenia zawarte w postanowieniu o umorzeniu śledztwa oraz wystąpienie Prokuratora Okręgowego.

Tym samym wbrew wywodom strony skarżącej, organ jako podstawę wznowienia wskazał nową okoliczność, a nie nowe dowody.

Uchybieniem procesowym organu było natomiast wypowiedzenie się już

w postanowieniu z dnia [...] r. co do zaistnienia podstawy wznowienia.

Powyższe uchybienie pozostawało jednak bez wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy w postaci ujawnienia nowej okoliczności (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. zmienioną ostateczną decyzją z dnia [...] r.

Postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie zostało w ocenie Sądu przeprowadzone z dochowaniem wymogów procesowych, w zakresie wystarczającym do merytorycznego rozpoznania sprawy i w oparciu

o wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego. W szczególności ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego po wznowieniu postępowania, w oparciu o: postanowienie o umorzeniu postępowania, mające walor dokumentu urzędowego, umowę dzierżawy, zeznania strony w postępowaniu administracyjnym i jej zeznania złożone w charakterze świadka w postępowaniu karnym w powiązaniu z wynikającymi z przepisów powołanych w podstawie prawnej warunkami przyznawania dopłat ONW stanowiły dostateczną podstawę przyjęcia,

iż skarżący nie był posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku.

Skarżący nie miał woli władania nim jak i faktycznego władztwa nad nim, bowiem

w rzeczywistości nie prowadził na nich działalności rolniczej, gdyż nadal jak i przed zawarciem umowy dzierżawy decyzje w tym zakresie podejmowała i je realizowała RSP poprzez statutowe organy. Zdaniem Sądu, organy z dochowaniem wymogów art. 7, 77 § 1 oraz 80 i 107 § 3 kpa dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego wskazując dowody, na których się oparły, a w jakim i z jakich powodów odmówiły waloru wiarygodności. Zaprezentowanej oceny dowodów,

a w szczególności w zakresie wiarygodności zeznań złożonych przez stronę

w postępowaniu karnym nie można uznać za dowolną. Wskazać należy, iż podstawą do przyznania płatności ONW był wniosek z dnia [...], w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanych działkach od A do D, a w dniu 15 czerwca 2004 r. do w/w wniosku została wniesiona zmiana,

w której wnioskodawca wykreślił działkę A deklarując inną E kolejno o numerach ewidencyjnych [...].

Wniosek został złożony na urzędowym formularzu wg wzoru ustalonego

w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 r.

w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 52 poz.523). Prócz wskazania gruntów do naliczania opłat ONW skarżący zawarł w nim oświadczenia o zobowiązaniach.

W szczególności oświadczył, że znane są mu skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 kk oraz znane są mu zasady przyznawania płatności. Złożył także oświadczenie, iż prowadził działalność rolniczą na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od otrzymania pierwszej płatności ONW. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów rolnych w nim wskazanych. W świetle rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wniosek jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania dopłat ONW. W postępowaniu przyznanie dopłat nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się tytułem prawnym do gruntu co oznacza, iż w sytuacji gdy nie zaistnieje sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, organ ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności

i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę ONW (analogicznie jak w § 2 art. 75 kpa). Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem (pisemna umowa dzierżawy) nie stanowi podstawy do przyznania dopłat ONW.

Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nim działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza. W rozpoznawanej sprawie jak słusznie uznały organy umowa dzierżawy miała stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW przez skarżącą, których RSP w G., występując o nie we własnym imieniu by nie uzyskała. Wskazać bowiem należy na regulację zawartą w przepisie § 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania zgodnie, z którym do powierzchni działek rolnych wynoszących powyżej 300 ha płatność PNW nie przysługuje.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 75 § 1 kpa (§ 3 wbrew wywodom skargi art. 75 kpa nie posiada) poprzez oparcie się przez organy na poglądach wyrażonych

w stanowisku Prokuratora Okręgowego w sytuacji, gdy tylko prawomocny wyrok sądu miałby moc wiążącą stwierdzić należy, iż pozbawiony był on merytorycznej doniosłości. Jak bowiem wywiedziono już wcześniej kwestionowane decyzje oparte zostały na wszechstronnej i swobodnej, a nie dowolnej ocenie materiału dowodowego. W tej sytuacji dodatkowe wsparcie się przez organ stanowiskiem zaprezentowanym przez Prokuratora Okręgowego nie może być uznane za naruszenie przepisu art. 75 kpa. Zgodnie z tym przepisem jako dowód można bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia tego przepisu, w związku

z przepisem art. 186 kpk. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, rażącym naruszeniem przepisu art. 75 § 1 kpa było wykorzystanie we wznowionym postępowaniu administracyjnym jako dowodu zeznań złożonych przez skarżącego w charakterze świadka w postępowaniu karnym.

W ocenie strony skarżącej, protokół z zeznań złożonych przez niego w charakterze świadka z mocy przepisu art. 186 § 1 kpk nie mógł stanowić dowodu ani być odtwarzany w sytuacji, gdy strona po przedstawieniu zarzutów w postępowaniu karnym skorzystała z prawa do odmowy zeznań.

Wskazać w związku z tym należy, iż przepis art. 186 kpk nie wprowadza zakazu na który powołuje się strona skarżąca. Przepis ten reguluje jedynie warunki na jakich osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań może skorzystać z tego prawa w postępowaniu sądowym oraz tryb postępowania z uzyskanymi wcześniej zeznaniami takiej osoby.

Zakaz wykorzystywania zeznań złożonych przez daną osobę w charakterze świadka, w sytuacji gdy następnie stała się ona oskarżonym wywodzony jest na gruncie procedury karnej z art. 389 § 1 kpk. Z przepisu tego wynika, że przy przesłuchaniu na rozprawie oskarżonego wolno, w sytuacjach w tym przepisie opisanych, odczytywać jedynie protokoły jego wcześniejszych wyjaśnień i a contrario do art. 391 § 2 kpk – nie jest dopuszczalne odczytywanie wówczas tego co powiedział uprzednio przesłuchany jako świadek. Wskazane ograniczenie dowodowe funkcjonuje jedynie na gruncie procedury karnej, służąc realizacji gwarancji procesowych oskarżonego. W ocenie Sądu, takie zeznania złożone w charakterze świadka pozostają nadal środkiem dowodowym, który jedynie nie może być wykorzystany w postępowaniu karnym, ale któremu nie można zarzucić, iż został uzyskany w sposób sprzeczny

z prawem. Brak jest zatem podstaw do uznania , iż pozostaje on w sprzeczności

z prawem w rozumieniu art. 75 § 1 kpa i nie może stanowić dowodu podlegającego ocenie organu orzekającego w sprawie administracyjnej. W tych okolicznościach nie stanowi uchybienia przepisom postępowania administracyjnego posłużenie się przez organy tym dowodem i dokonanie jego swobodnej oceny w kontekście innych dowodów zgromadzonych w sprawie. Organy dokonały wnikliwej oceny wskazanego dowodu, podając przyczyny dla których uznały go za wiarygodny i stanowiący podstawę do ustalenia rzeczywistych okoliczności związanych z uprawa działek rolnych zadeklarowanych we wniosku pozwalających na przyjęcie, iż skarżący nie prowadził na nich działalności rolniczej warunkującej prawo do dopłat ONW.

Odnośnie zarzutu pominięcia przy rozpatrywaniu dowodów tych zgłoszonych przez stronę świadczących o tym, iż to ona prowadziła działalność rolniczą skoro dysponowała pożytkami (plonami) z dzierżawionych gruntów, to wbrew wywodom skarżącego organ II instancji odniósł się do tych dowodów wskazując przyczyny, dla których odmówił im wiarygodności (art. 80 kpa). W tym zakresie wskazać należy,

iż dowód nazwany umową depozytu z dnia 25 stycznia 2005 r. waloru umowy nie posiada będąc jedynie projektem takiej umowy ze względu na brak podpisów stron na egzemplarzu umowy złożonym do akt sprawy. Zasadnie organ II instancji wskazał na wątpliwości jakie wywołuje data przyjęcia plonów uzyskanych w roku 2004 do depozytu tj. 25 stycznia 2005 r. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność,

iż kwestii dotyczących dysponowania zbiorami strona skarżąca nie podnosiła w toku zeznań złożonych w postępowaniu karnym. Z kolei kwity pobrania z magazynu spółdzielni materiału siewnego w 2004 r. nie mogą stanowić dowodu prowadzenia działalności rolniczej w kontekście złożonych w postępowaniu karnym zeznań, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący pracował jednocześnie w RSP jako kierowca będąc jej członkiem.

Natomiast kwestia przekazania przez skarżącego na konto RSP wskazanych z tytułu dopłat kwot jako jego udziałów nadobowiązkowych nie została przez niego udokumentowana.

Pozbawiony podstaw okazał się zarzut naruszenia przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich jako, że sprawa dotyczy płatności ONW.

Niezasadny jest też zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 kpa. Wprawdzie konstrukcja uzasadnienia decyzji organu II instancji zdaje się wskazywać, iż organ ten odniósł się jedynie do zarzutów odwołania to jednak analiza merytorycznych wywodów w nim zawartych i ich zakres wskazuje,

iż w rzeczywistości organ II instancji ponownie merytorycznie rozpoznał sprawę w jej całokształcie co uprawniało go do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

Te zatem okoliczności zadecydowały, iż Sąd nie dopatrując się naruszenia prawa przy wydawaniu zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270) orzekł o oddaleniu skargi.

Dodać należy, że kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie wznowił postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania o jakim mowa w art. 149 § 2 kpa wydał decyzję uchylającą dotychczasową decyzję przyznającą dopłaty ONW za 2004 r. orzekając ponownie co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 kpa) poprzez odmowę ich przyznania i wobec uzyskania przymiotu ostateczności przez decyzję z dnia [...] r. o zmianie decyzji z dnia [...] r. wydaną w trybie art. 155 kpa, to uchyleniu podlegała ta decyzja. Z momentem swej ostateczności decyzja z dnia [...] r. zmodyfikowała treść dotychczasowej decyzji z przedmiocie dopłat ONW za 2004 r. i od tego momentu funkcjonowała ona w obrocie prawnym w zmienionej treści rozstrzygając z przedmiocie dopłat ONW za 2004 r. Wprawdzie w prawidłowo sformułowanej sentencji decyzji organu I instancji z dnia 15 czerwca 2007 r. powinno znaleźć się stwierdzenie, iż chodzi o uchylenie decyzji z dnia [...] r., która zmieniła wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. to jednak to uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.