Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2740/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Miejskiego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent [...] decyzją z [...] lutego 2020 r., na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65, dalej: u.g.n.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), po rozpoznaniu wniosku Przedsiębiorstwa [...] [...] sp. z o.o., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącego część nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 w obrębie [...], wraz z przeniesieniem prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie. Jak podkreślił organ pierwszej instancji, nie zachowały się decyzje o przekazaniu przedmiotowej nieruchomości w zarząd [...] [...]. Natomiast wydane później decyzje opłatowe nie stanowią wystarczającego dowodu ustanowienia tego prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2020 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że Przedsiębiorstwo [...] [...] złożyło w dniu [...] grudnia 1995 r. wniosek o oddanie w użytkowanie wieczyste opisanego powyżej gruntu. W dniu [...] września 2002 r. następca prawny tego Przedsiębiorstwa - Przedsiębiorstwo [...] [...] Sp. z o.o., wniósł o potraktowanie wniosku z dnia [...] grudnia 1995 r. jako wniosku dotyczącego całej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o łącznej powierzchni [...] m2, w tym o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego części tej nieruchomości o powierzchni [...] m2, w oparciu o art. 200 u.g.n.

Zdaniem Kolegium, w sprawie nie zostały spełnione warunki, o których mowa w przywołanym przepisie. Organ podkreślił, że niezbędnym jest ustalenie, iż strona będąca państwową bądź komunalną osobą prawną, posiadała w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r. grunty stanowiące własność skarbu państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Niespełnienie choćby jednej z przesłanek skutkować musi wydaniem decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. poz. 120, dalej: rozporządzenie) właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z wymienionych dalej dokumentów. W trakcie toczącego się postępowania Prezydent [...] nie odnalazł decyzji o oddaniu Przedsiębiorstwu [...] [...] w zarząd bądź w użytkowanie gruntu o powierzchni [...] m2, położonego w [...] przy ul. [...]. Decyzji takiej nie dołączono do wniosków z [...] grudnia 1995 r. i [...] września 2002 r. Decyzją taką nie dysponuje również [...] Sp. z o.o.

W aktach sprawy znajdują się natomiast: decyzja/pismo Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] listopada 1969 r. o ustaleniu dla Przedsiębiorstwa [...][...] opłaty z tytułu użytkowania gruntu o powierzchni [...] m2 przy ul. [...] w [...], decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1989 r. uchylająca pkt [...] decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] listopada 1969 r. oraz decyzja Urzędu [...] nr [...] z [...] sierpnia 1989 r. uchylająca w części decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1989 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1989 r. uchylająca pkt [...] decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1969 r. o ustaleniu dla Przedsiębiorstwa [...] [...] opłaty z tytułu użytkowania gruntu o powierzchni [...] m2 przy ul. [...] w [...] oraz decyzja Urzędu [...] z [...] sierpnia 1989 r. uchylająca w części decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1989 r.

Łącznie ww. decyzje dotyczą ustalenia odpłatności Przedsiębiorstwa [...] [...] za użytkowanie gruntów o powierzchni [...] m2, jednakże zdaniem Kolegium nie mogą one stanowić dowodu ustanowienia prawa użytkowania/zarządu co do gruntu o takiej powierzchni, stanowiącego część działek nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. W szczególności nie mogą one stanowić dowodu ustanowienia prawa użytkowania/zarządu tego gruntu w rozumieniu przepisu § 4 ust. 1 pkt 6 i 7 rozporządzenia.

W pierwszym rzędzie organ zwrócił uwagę na treść decyzji/pisma Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] listopada 1969 r. W zdaniu pierwszym wskazano, że opłatę ustala się "w związku użytkowaniem przez [...] [...] terenu przy ul. [...] o pow. [...] m2". W piśmie tym nie wskazano wprost, że opłatę ustala się w związku z ustanowieniem prawa użytkowania gruntu, lecz że ustala się ją w związku z użytkowaniem, co może wskazywać, że podstawą naliczenia opłaty jest faktyczne użytkowanie gruntu przez przedsiębiorstwo. Decyzja ta nie odwołuje się w swoim uzasadnieniu do żadnej decyzji o ustanowieniu takiego prawa. W uzasadnieniu Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1989 r. wskazano, że decyzją z [...] listopada 1969 r. ustanowiono prawo zarządu do gruntu o powierzchni [...] m2 na rzecz [...] [...]. Podobny zapis o fakcie ustanowienia prawa zarządu do ww. gruntu przez [...] [...] na mocy decyzji z [...] listopada 1969 r. znajduje się w decyzji Urzędu [...] z [...] sierpnia 1989 r. Jednak zdaniem organu, powyższe fragmenty uzasadnienia decyzji z [...] stycznia 1989 r. oraz z [...] sierpnia 1989 r. nie mogą stanowić dowodu na to, że decyzją z [...] listopada 1969 r. faktycznie ustanowiono prawo użytkowania. Co więcej, z pisma Prezydium Rady Narodowej z [...] października 1969 r. skierowanego do Przedsiębiorstwa [...] [...] jako faktycznego użytkownika gruntu wynika, że Przedsiębiorstwo nie miało określonego tytułu prawnego do nieruchomości. Organ w piśmie zawarł prośbę do Przedsiębiorstwa o wykonanie planu geodezyjnego, celem uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Pismo z [...] października 1969 r, zostało sporządzone zaledwie na dwa tygodnie przed wydaniem decyzji/pisma z [...] listopada 1969 r. o ustanowieniu odpłatności. Należy zatem domniemywać, że odpłatność została ustalona za faktyczne użytkowanie a nie za ustanowione prawo użytkowania.

W ocenie organu, tożsame decyzje odnoszące się do gruntu o powierzchni [...] m2, tj. decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1989 r. uchylająca pkt. [...] decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1969 r. o ustaleniu dla Przedsiębiorstwa [...] [...] opłaty z tytułu użytkowania gruntu o powierzchni [...] m2 przy ul. [...] w [...] oraz decyzja Urzędu [...] z [...] sierpnia 1989 r. uchylająca w części decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1989 r., również nie mogą stanowić dowodu na ustanowienie prawa użytkowania/zarządu co do nieruchomości. Co więcej, do żadnej z decyzji dotyczącej ustalenia odpłatności za grunty o łącznej powierzchni [...] m2 nie sporządzono mapy określającej dokładne położenie gruntu, ani nie określono numerów ewidencyjnych działek. W aktach sprawy znajdują się co prawda mapy określające położenie gruntów użytkowanych przez Przedsiębiorstwo [...] [...], jednakże są to mapy sporządzone w ramach procedur planistycznych i procedur dotyczących uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Prawa użytkowania/zarządu gruntów nie można zaś domniemywać. Nie można go zatem domniemywać z ww. decyzji z 1989 r. o zmianie odpłatności, tym bardziej, że decyzje te odwołują się do decyzji z 1969 r. o ustaleniu odpłatności, które same w sobie nie ustanawiały prawa użytkowania gruntu. Świadczy o tym pismo Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] października 1969 r.

Skargę na powyższą decyzję wywiodło [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 8 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja z [...] stycznia 1989 r. Zastępcy Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] oraz decyzja z [...] stycznia 1989 r. Zastępcy Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] nie odwołują się do decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, wbrew literalnej treści decyzji, wskutek czego organ przyjął, że nie są to dokumenty, na podstawie których stwierdza się dotychczasowe prawo zarządu skarżącej;

2. art. 16 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja z [...] listopada 1969 r. Prezydium Rady Narodowej [...] nie ustala opłaty za użytkowanie nieruchomości, wskutek czego organ przyjął, że nie jest to dokument, na podstawie którego stwierdza się dotychczasowe prawo zarządu skarżącej;

3. art. 16 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja z [...] stycznia 1989 r. Zastępcy Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] oraz decyzja z [...] stycznia 1989 r. Zastępcy Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] nie odwołują się do decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, wskutek czego organ przyjął, że nie są to dokumenty, na podstawie których stwierdza się dotychczasowe prawo zarządu skarżącej;

4. art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja z [...] listopada 1969 roku Prezydium Rady Narodowej [...] nie ustala opłaty za użytkowanie nieruchomości, wskutek czego organ przyjął, że skarżąca nie wstąpiła z mocy prawa w użytkowanie wieczyste nieruchomości;

5. art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że dotychczasowe prawo zarządu Skarżącej nie zostało udowodnione decyzją z [...] stycznia 1989 r. Zastępcy Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] oraz decyzją z [...] stycznia 1989 r. Zastępcy Kierownika [...] Urzędu Dzielnicowego [...], wskutek czego organ przyjął, że skarżąca nie wstąpiła z mocy prawa w użytkowanie wieczyste nieruchomości;

6. § 4 ust. 1 pkt 1, 6 i 7 rozporządzenia poprzez przyjęcie, że decyzja z [...] listopada 1969 r. Prezydium Rady Narodowej [...] nie ustala opłaty za użytkowanie nieruchomości, "decyzja z [...] stycznia 1989 r. Zastępcy Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] oraz decyzja z [...] stycznia 1989 r. Zastępcy Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...]" nie stanowią dokumentów, na podstawie których stwierdza się dotychczasowe prawo zarządu skarżącej, wskutek czego organ przyjął, że skarżąca nie wstąpiła z mocy prawa w użytkowanie wieczyste nieruchomości.

W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W powyższych uwarunkowaniach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Uprawnienia państwowych gospodarstw rolnych do będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w ich zarządzie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa reguluje odrębna ustawa. W myśl ust. 2 tego przepisu budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie własności przez te osoby następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Według ust. 3 cytowanego przepisu nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w ust. 1, oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, o których mowa w ust. 2, stwierdza się decyzją wojewody w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub decyzją zarządu gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. W decyzji tej określa się również warunki użytkowania wieczystego z zachowaniem zasad określonych w art. 236 Kodeksu cywilnego. W decyzji ustala się także kwotę należną za nabycie własności, o której mowa w ust. 2, oraz sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 9.

Stosownie do art. 200 ust. 1 u.g.n., w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie u.g.n., stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.

Nie ulega wątpliwości, że warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali było posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. objętych wnioskiem gruntów w zarządzie, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Na mocy upoważnienia ustalonego w art. 206 u.g.n., Rady Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3). Z § 5 ust. 1 rozporządzenia wynika, że właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że istotą prowadzonego postępowania okazało się ustalenie, czy ubiegające się o uwłaszczenie Przedsiębiorstwo [...] [...] w [...], którego następcą prawnym jest Przedsiębiorstwo [...] [...] Sp. z o.o., legitymowało się na dzień 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu przedmiotowym gruntem, tj. czy pozostaje w posiadaniu jednego z dokumentów wskazanych w cyt. wyżej § 4 ust. 1 rozporządzenia.

Zauważyć trzeba, że kwestia wykazania dowodu, który mógłby stanowić potwierdzenie zarządu, była już przedmiotem pogłębionych wypowiedzi sądów administracyjnych. Adekwatnymi do warunków rozpoznawanej sprawy są spostrzeżenia sądów, że decyzja o wymiarze opłaty z tytułu zarządu w postępowaniu uwłaszczeniowym o stwierdzenie nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe prawa użytkowania wieczystego jest jednym z dowodów na podstawie, których dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu, co wynika z § 4 ust. 1 pkt 6 i 7 ww. rozporządzenia. Zauważa się jednakże, że Trybunał Konstytucyjny analizując w uzasadnieniu wyroku z 22 listopada 1999 r. (sygn. akt U 6/99) przepis § 6 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia wskazał, iż dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Innymi słowy, dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna na podstawie, której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07 (CBOSA) wskazał, iż pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 listopada 1999 r., który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. Pogląd, iż decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, tj. w sytuacji gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu (w sytuacji, gdy nie ma decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem 1 sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu) - jest dominujący w orzecznictwie sadowoadministracyjnym (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z 4 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 274/18, z 30 września 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 637/16; z 7 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 836/15; wyroki WSA w Krakowie: z 17 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 560/13; z 15 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 97/13; z 5 października 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 801/15; wyroki NSA: z 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 651/11, z 10 września 2014 r. sygn. akt I OSK 204/13; z 30 czerwca 2015 r., z 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1764/15 i I OSK 2469/13, z 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 130/17, z 16 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2385/17).

Skoro zatem wnioskujące Przedsiębiorstwo na dowód istnienia do przedmiotowej nieruchomości prawa zarządu przedstawiło: decyzję/pismo Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] listopada 1969 r. o ustaleniu dla Przedsiębiorstwa [...] [...] opłaty z tytułu użytkowania gruntu o powierzchni [...] m2 przy ul. [...] w [...], decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1989 r. uchylającą pkt [...] decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] listopada 1969 r. oraz decyzję Urzędu [...] nr [...] z [...] sierpnia 1989 r. uchylającą w części decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1989 r., to należało rozstrzygnąć, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł wnoszenia opłaty, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu.

Zdaniem Sądu, organy administracji zasadnie przyjęły, że przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty nie wskazują, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę jego stwierdzenia wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Oznacza to, że dokument taki nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1764/15). Dokumenty mogą być dowodami wyłącznie na to, co zostało w nich urzędowo zaświadczone i dlatego przedstawione decyzje w przedmiocie wymiaru opłaty z tytułu zarządu nie mogą być dowodem na istnienie prawa, ale na okoliczność wysokości wymierzonej opłaty. Decyzja dotycząca wymierzenia opłaty z tytułu zarządu, w której brak jest jakiegokolwiek nawiązania do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu nie może być jedynym i wyłącznym dowodem w oparciu, o który istnienie tego prawa zostanie udowodnione. Przedłożona organom decyzja z [...] stycznia 1989 r. uchyla pkt [...] decyzji z [...] grudnia 1969 r., jednakże decyzja ta, jak również decyzje ją zmieniające, nie ustanawiają prawa zarządu do nieruchomości. Decyzja z [...] listopada 1969 r. odwołuje się zaś jedynie do "użytkowania" terenu, w związku z którym obowiązuje odpłatność, którą decyzja ta ustala. W konsekwencji - zdaniem Sądu – decyzje te mające za przedmiot ustalenie opłat, nie mogą być uznane za wystarczający dowód przesądzający o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu § 4 ust 1 pkt 6 i 7 rozporządzenia.

W świetle powyższego należy zgodzić się z organami, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. nie została spełniona przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 200 ust. 1 u.g.n. Nie jest wystarczające dla wydania decyzji na podstawie art. 200 ust 1 u.g.n., faktyczne władztwo nad nieruchomością, skoro treść powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje na konieczność wykazania zarządu na podstawie konkretnego dokumentu wymienionego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (zob. wyrok NSA z 8 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1912/17, 16 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 2385/17 oraz 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1773/18 i I OSK 1774/18). Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwale NSA z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przyjął, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.)".

Skoro zatem jedynym i podstawowym warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych w oparciu o art. 200 ust. 1 u.g.n. jest legitymowanie się przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu, to brak dowodów na spełnienie tej przesłanki, skutkować musiał odmową stwierdzenia nabycia z tym dniem z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo [...] [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, wraz z przeniesieniem prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Stwierdzić przy tym należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie poczyniły niezbędne do rozstrzygnięcia ustalenia, nie naruszając przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Na uwagę zasługują podejmowane z urzędu działania zmierzające do odszukania ewentualnych dowodów potwierdzających przynależne przedsiębiorstwu na dzień 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu (użytkowania). Organy w sposób niewadliwy ustaliły stan faktyczny sprawy, który pozwolił na dokonanie właściwej wykładni prawa materialnego i jego należyte zastosowanie.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).