Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 753/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części; oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy: article: art.130a ust.1 i ust.10
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art.1 ust.1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.134, art.145 par.1 pkt 1c), art.151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.13
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art.365 par.1
journal: Dz.U. 2016 poz 1822
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na A.T na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu 1) uchyla pkt 1 zaskarżonej decyzji; 2) w pozostałym zakresie oddala skargę; 3) przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego "[...]" kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Starosta N., na podstawie art. 130a ust. 10h-j ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 128 ze zm., dalej jako: P.r.d.) w zw. z art. 12 ustawy z dnia 22 lutego 2010r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010r. Nr 152, poz. 1018 ze zm.) nałożył na A.T. obowiązek zapłaty należności w wysokości 76.124 zł tytułem zapłaty kosztów wynikających z przechowywania i oszacowania samochodu osobowego marki "[...]", nr rejestracyjny "[...]" w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna oraz umorzył postępowanie w sprawie nałożenia na A. Z. obowiązku solidarnej zapłaty wymienionej należności. W uzasadnieniu podniesiono, iż w dniu 11 stycznia 2008r. przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi pomiędzy miejscowościami T. i J. (gmina K., powiat n.) i przetransportowany na parking strzeżony, gdyż osoba kierująca nie posiadała dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie. W toku postępowania ustalono, że pojazd w dniu wydania dyspozycji usunięcia stanowił własność A.T., zaś użytkownikiem pojazdu w dniu jego usunięcia z drogi była A. Z. Wskazano, że sześciomiesięczny termin do odebrania pojazdu przez właściciela, ustalony zgodnie z art. 130a ust. 10 P.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010r., upłynął w dniu 11 lipca 2008r. i do tego dnia właściciel nie odebrał pojazdu z parkingu strzeżonego. Zgodnie z powołanym przepisem pojazd taki uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W myśl art. 12 ustawy z dnia 22 lutego 2010r. o zmianie ustawy P.r.d. oraz niektórych innych ustaw postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie 6 miesięcy - niezakończone przed dniem 4 września 2010r., umarza się a sprawy przekazuje właściwym starostom. W związku ze sporem między Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w N. a Starostą N. co do organu właściwego w przedmiocie przepadku przedmiotowego pojazdu Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia "[...]" wskazał Starostę N. jako organ właściwy do rozpatrzenia niniejszej sprawy. Podano, że w dniu 22 października 2012r. Starosta N. wystąpił do Sądu Rejonowego w N. z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu. Postanowieniem z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]") Sąd Rejonowy w N. orzekł o oddaleniu wniosku, gdyż uznał, iż właściciel pojazdu nie został zawiadomiony w sposób prawidłowy o zatrzymaniu pojazdu i skutkach jego nieodebrania. Wskazano, że w związku z brakiem możliwości ustalenia miejsca zamieszkania A. T., na wniosek Starosty N., Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]") ustanowił przedstawiciela dla nieznanego z miejsca pobytu A. T. Następnie postanowieniem z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]") Sąd Rejonowy w O. XI Zamiejscowy Wydział Cywilny w N. orzekł o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu N. Podano, że postanowienie to uprawomocniło się w dniu 29 stycznia 2015r., a wpłynęło do organu w dniu 7 stycznia 2016r. W związku z tym, iż zgodnie z art. 130a ust. 10f P.r.d. do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta, a nadal nie było znane miejsce zamieszkania A.T. ponownie ustanowiono przedstawiciela dla nieznanej z miejsca pobytu strony postępowania (postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia "[...]") do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu oraz nałożenia na właściciela i osobę dysponującą pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. W dniu 7 września 2016r. w oparciu o opinię biegłego skarbowego dokonano likwidacji ruchomości poprzez przekazanie pojazdu do stacji demontażu. Wskazano, że stosownie do art. 130a ust. 10h P.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Natomiast w myśl art. 130a ust. 10i P.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. W związku z tym decyzją z dnia "[...]" Starosta N. orzekł o nałożeniu na A. T. obowiązku zapłaty należności w wysokości 96.289,92 zł tytułem zapłaty kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania i oszacowania przedmiotowego samochodu osobowego oraz obowiązek solidarnej zapłaty wyżej wymienionej należności przez A.Z. Po rozpatrzeniu odwołań złożonych przez pełnomocników A. T. oraz A. Z., decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że od dnia 11 lipca 2008r., tj. od upływu wskazanych 6 miesięcy od dnia usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi do dnia 3 września 2010r. (dnia poprzedzającego wejście w życie ustawy nowelizującej ustawę P.r.d.), koszty przechowywania pojazdu powinien ponosić Skarb Państwa. Zatem A. T. powinien ponosić koszty powstałe od dnia 4 września 2010r. Ponadto wskazano, że organ I instancji nie ustalił, czy A. Z. w dacie zatrzymania i wydania dyspozycji usunięcia pojazdu przysługiwał tytuł prawny do tego pojazdu, a jeżeli tak – to jaki. W związku z tym organ I instancji, na podstawie wyjaśnień A. Z. ustalił, że nie posiadała ona żadnego tytułu prawnego do dysponowania pojazdem, a więc nie może ponosić obowiązku solidarnego pokrycia wskazanych w decyzji kosztów. W tej sytuacji wskazano, że należało umorzyć postępowanie w sprawie nałożenia na A. Z. obowiązku solidarnej zapłaty kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania i oszacowania przedmiotowego samochodu. Jednocześnie organ wskazał, iż biorąc pod uwagę fakt, iż wspomniane koszty powinny być naliczane od dnia 4 września 2010r. do dnia zakończenia postępowania, ustalono ich wysokość na kwotę 76.124 zł, a obowiązek zapłaty wskazanej kwoty nałożono na A. T., ponieważ był on właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu usunięcia z drogi. Opisano przy tym dokładnie, w jaki sposób ustalono tę kwotę.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła kurator ustanowiony dla A.T. jako osoby nieznanej z miejsca pobytu - r.pr. M.S. Podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w kwestii ustalenia komu przysługiwało prawo własności przedmiotowego pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi oraz jaki tytuł prawny do pojazdu przysługiwał A.Z., mimo iż potrzeba ustalenia tych kwestii wskazana została w uzasadnieniu decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, co doprowadziło do dowolnego przyjęcia, iż odwołujący się był właścicielem pojazdu w chwili jego zatrzymania i usunięcia z drogi, zaś A. Z. nie posiadała tytułu prawnego do dysponowania pojazdem; naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez próbę obciążenia odwołującego się kosztami rażącej przewlekłości działania organów państwa, która doprowadziła do wygenerowania kosztów dalece przewyższających wartość przedmiotowego pojazdu, a także zarzut naruszenia art. 12 i art. 13 ustawy nowelizującej z dnia 22 lipca 2010r. do ustawy P.r.d. w zw. z art. 130 a ust. 10h P.r.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010r. poprzez jego błędne zastosowanie, które doprowadziło do przyjęcia, iż koszty przechowania pojazdu za okres od dnia 4 września 2010r. winien ponosić odwołujący się, mimo iż 11 lipca 2008r. (zgodnie z art. 130 a ust. 10 w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010r.) przedmiotowy pojazd z mocy ustawy przeszedł na rzecz Skarbu Państwa, a także naruszenie art. 130a ust. 10 P.r.d. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 19 października 2006r. do 4 września 2010r. poprzez jego błędne niezastosowanie, co doprowadziło do bezzasadnego obciążenia odwołującego się kosztami przechowywania pojazdu za okres od dnia 4 września 2010r. do 7 września 2016r., mimo iż zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem własność przedmiotowego pojazdu z mocy ustawy przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe zarzuty kurator odwołującego się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania względem odwołującego się lub ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W obszernym uzasadnieniu podkreślono, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło bez wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności w tak istotnej kwestii jak ustalenie właściciela pojazdu. Podniesiono, iż pojazd w chwili jego zatrzymania nie był zarejestrowany na nazwisko odwołującego się, a na W. K. Jak wynika z przedłożonych do akt umów sprzedaży w dniu 16 listopada 2006r. przedmiotowy pojazd został sprzedany W. K., który następnie w dniu 11 marca 2007r. sprzedał ten pojazd A. T. Jednakże organ nie poczynił ustaleń w jaki sposób pojazd ten znalazł się we władaniu A. Z., a z jej wyjaśnień wynika, że A.T. w dniu zatrzymania pojazdu mógł nie być już jego właścicielem pojazdu, czego kurator nie jest w stanie ustalić, nie mając z nim żadnego kontaktu. Zarzucono przy tym, że organ oparł się jedynie na wyjaśnieniach A. Z., nie poddając ich żadnej ocenie, ani nie przeprowadzając żadnych innych dowodów. Podniesiono również, iż przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi w dniu 11 stycznia 2008r., a zatem zastosowanie w niniejszej sprawie powinien mieć przepis art. 130a ust. 10 P.r.d. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 19 października 2006r. do 12 czerwca 2009r. Przedmiotowy pojazd przeszedł na rzecz Skarbu Państwa w dniu 11 lipca 2008r. z mocy ustawy, a ewentualna decyzja w tym zakresie miałaby jedynie charakter deklaratoryjny. Zatem właściciel usuniętego pojazdu nie może ponosić kosztów jego przechowywania w okresie przypadającym po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu. Natomiast przepis art. 130a ust. 10 h-j P.r.d., na którym organ oparł zaskarżoną decyzję, wszedł w życie dopiero w dniu 4 września 2010r. Nie znajduje on zatem zastosowania w niniejszej sprawie z racji zasady niedziałania prawa wstecz. Podkreślono, że w okresie od 19 października 2006r. do 12 czerwca 2009r. nie było żadnego zapisu stanowiącego, iż to osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu miałaby ponosić koszty związane z jego usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Ponadto wskazano, że odwołujący się nie może ponosić odpowiedzialności za rażącą przewlekłość postępowania, jakiej dopuściły się organy w niniejszej sprawie, początkowo Naczelnik Urzędu Skarbowego, a następnie Starosta. To organy prowadzące postępowanie ponoszą winę za jego przewlekłość oraz przechowywanie pojazdu o wartości maksymalnie kilkuset złotych na parkingu strzeżonym, gdzie stawka za dobę wynosi 20-39 zł za dobę, przez okres 8 lat, co wygenerowało tak duże koszty jego przechowania. W ocenie strony odwołującej się niezrozumiałe jest również powoływanie się przez Starostę na spór kompetencyjny jaki zaistniał między Starostą a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, mający związek z nowelizacją, która weszła w życie z dniem 4 września 2010r., a zatem ponad 2 lata od czasu, gdy pojazd został zatrzymany i usunięty z drogi. Regulacja w tym zakresie była jasna, a organy prowadzące sprawę przy dołożeniu minimalnej staranności mogły zakończyć postępowanie w odpowiednim dla tego typu spraw terminie, unikając powstania tak wysokich kosztów.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości ustalonej opłaty i orzekło o nałożeniu na odwołującego obowiązku wniesienia opłaty w wysokości 53.084 zł tytułem kosztów wynikających z usunięcia, przechowania i oszacowania samochodu osobowego marki "[...]" o nr rej. "[...]", zaś w pozostałej części utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż przepis art. 130a ust. 10h P.r.d. obowiązuje od dnia 4 września 2010r. - na mocy art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy P.r.d. oraz niektórych innych ustaw. Tym samym, zasady obciążania kosztami zagospodarowania pojazdu wynikające z art. 130a ust. 10h P.r.d. mają zastosowanie wprost jedynie do przypadków zaistniałych po dniu wejścia w życie tego przepisu tj. po dniu 4 września 2010r., co wynika z art. 13 ustawy nowelizującej z dnia 22 lipca 2010r. W ocenie Kolegium słusznie zatem organ pierwszej instancji ustalił datę początkową obowiązku ponoszenia kosztów przechowania jako dzień wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. 4 września 2010r. Wskazano jednak, że brak jest podstaw do obciążania odwołującego kosztami przechowania pojazdu po dniu uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przepadek pojazdu, tj. po dniu 29 stycznia 2015r., gdyż funkcjonalna wykładnia art. 130a P.r.d. prowadzi do wniosku, iż to dzień uprawomocnienia wskazanego wyżej postanowienia należy uznać za zakończenie postępowania. Nie do zaakceptowania byłaby bowiem sytuacja, w której kosztami przechowania zostanie obciążona osoba, która utraciła prawo własności pojazdu i która nie jest w stanie w żaden sposób wpłynąć na losy tego pojazdu. W związku z tym ustalono, iż koszty przechowania pojazdu powinny wynieść w przedmiotowej sprawie 53.084 zł. Opisano przy tym szczegółowo, w jaki sposób została ustalona powyższa kwota. Odnosząc się do zarzutu opieszałości organów wyjaśniono, iż cytowane przepisy nie zawierają regulacji, która umożliwiłaby uwzględnienie przy ustalaniu wysokości przedmiotowych kosztów takich okoliczności jak to, czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru usuniętego pojazdu dołożono należytej staranności lub czy właściciel (osoba uprawniona) został prawidłowo i terminowo powiadomiony o możliwości odbioru tego pojazdu. Zaznaczono, iż na długość przebiegu postępowania, a tym samym wysokość kosztów przechowania miały wpływ również czynniki niezależne od organów, jak np. czas oczekiwania organu na rozpatrzenie sporu kompetencyjnego, ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, czy też oczekiwanie na uprawomocnienie się postanowienia o orzeczeniu przepadku. Jednocześnie podkreślono, iż prawo własności było przedmiotem badania sądu powszechnego w sprawie o przepadek pojazdu. Postanowienie Sądu Rejonowego w O. XI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w N. z dnia "[...]" nie zostało skutecznie zakwestionowane, stało się prawomocne i stosownie do art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zaznaczono, iż w zakresie sentencji orzeczenie sądu wiąże także Kolegium, co w przedmiotowej sprawie ma istotne znaczenie, gdyż w sentencji poza orzeczeniem przepadku pojazdu na rzecz powiatu sąd orzekł także, iż jego właścicielem w chwili podejmowania rozstrzygnięcia był A. T. Oznacza to, iż pojazd w dniu 11 lipca 2008r. nie przeszedł z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, co potwierdza także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia "[...]" w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego, które zapadło w niniejszej sprawie.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła radca prawny M. S. jako kurator dla nieznanego z miejsca pobytu A. T., zaskarżając przedmiotową decyzję w części orzekającej o nałożeniu na skarżącego obowiązku wniesienia opłaty oraz utrzymującej decyzję w mocy w pozostałej części. Podniosła zarzut naruszenia:

1. art. 7 w zw. z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w kwestii ustalenia, czy skarżący był właścicielem wskazanego pojazdu w chwili jego zatrzymania oraz jaki tytuł prawny do pojazdu przysługiwał A. Z., w której władaniu znajdował się pojazd w chwili zatrzymania,

2. art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez obciążenie skarżącego kosztami rażącej przewlekłości działania organów państwa, która doprowadziła do wygenerowania kosztów dalece przewyższających wartość przedmiotowego pojazdu,

3. art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że moc wiążąca prawomocnego wyroku rozciąga się na dokonane przez sąd ustalenia faktyczne, co doprowadziło do uznania, iż właścicielem przedmiotowego pojazdu w chwili jego zatrzymania był skarżący bez dokonania własnych ustaleń w tym zakresie,

4. art. 130a ust. 10h P.r.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010r. poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy zasady obciążania kosztami określonymi we wskazanym przepisie mają zastosowanie jedynie do przypadków zaistniałych po dniu wejścia w życie tego przepisu,

5. art. 130a ust. 10 P.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 12 czerwca 2009r. poprzez jego błędne niezastosowanie, co doprowadziło do bezzasadnego obciążenia skarżącego kosztami przechowania pojazdu za okres od dnia 4 września 2010r. do dnia 29 stycznia 2015 r. mimo, iż zgodnie z powyższym przepisem własność przedmiotowego pojazdu z mocy ustawy przeszła na rzecz Skarbu Państwa w dniu 11 lipca 2008r.

6. art. 13 ustawy nowelizującej z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy P.r.d. oraz niektórych innych ustaw poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie sześciomiesięczny termin odbioru pojazdu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej upłynął w dniu 11 czerwca 2008r., zaś przepis ten dotyczy pojazdów, których sześciomiesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

W związku z tym strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu ponowiono argumenty przedstawione uprzednio w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji odnośnie do wydania zaskarżonej decyzji bez wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym co do kwestii własności pojazdu w chwili jego zatrzymania. Wskazano, że unormowana w art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca prawomocnego wyroku nie rozciąga się na dokonane przez sąd ustalenia faktyczne, a wskazane orzeczenie sądu nie dotyczy ustalenia prawa własności pojazdu, a jedynie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu N. Ponadto zastosowanie w niniejszej sprawie winien mieć przepis art. 130a ust. 10 P.r.d. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 19 października 2006r. do 12 czerwca 2009r., a zasady obciążania kosztami zagospodarowania pojazdu wynikające z art. 130a ust. 10 h P.r.d. mają zastosowanie jedynie do przypadków zaistniałych po dniu wejścia w życie tego przepisu, tj. po 4 września 2010r. Ponownie podkreślono, iż skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za rażącą przewlekłość postępowania, jakiej dopuściły się organy w niniejszej sprawie, a fakt, iż decyzja została wydana po 8 latach od momentu zatrzymania pojazdu ewidentnie świadczy o tym, iż organy prowadzące sprawę dopuściły się przewlekłości w jej rozpoznaniu, a tym samym doprowadziły do powstania kosztów przechowania pojazdu drastycznie przekraczających wartość samego pojazdu. Zdaniem strony skarżącej niezasadne jest powoływanie się na toczący się w sprawie spór kompetencyjny, gdyż regulacja w tym zakresie była jasna, zaś organy prowadzące sprawę, przy dołożeniu minimalnej staranności mogły zakończyć postępowanie w odpowiednim dla tego typu spraw terminie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 29 listopada 2017r. kurator ustanowiona dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego zmodyfikowała skargę w ten sposób, że wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga jest częściowo zasadna.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja nakładająca na skarżącego obowiązek poniesienia kosztów wynikających z przechowywania i oszacowania samochodu osobowego usuniętego z drogi w dniu 11 stycznia 2008r., przetransportowanego na parking strzeżony z uwagi, na to, że osoba kierująca nie posiadała dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie.

Należy zatem podnieść, że stosownie do art. 130a ust. 10 P.r.d., w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010r., pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 (m.in. w przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia) i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten, po upływie tego terminu, przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Przy czym szczegółowo tryb postępowania w sprawie przejścia z mocy ustawy porzuconych pojazdów na rzecz Skarbu Państwa regulowało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.), zgodnie z którym o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008r. (sygn. akt P 4/06), który orzekł, m.in., iż przepis art. 130a ust. 10 P.r.d. w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu jest niezgodny z Konstytucją RP, odraczając jednocześnie utratę mocy obowiązującą przepisów o 12 miesięcy od chwili opublikowania wyroku, zostały wprowadzone zmiany do art. 130a P.r.d. Na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010r. Nr 152, poz. 1018) wprowadzono przepisy, zgodnie z którymi to starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia (art. 130a ust. 10 P.r.d.). Powyższe zmiany weszły w życie z dniem 4 września 2010r. Tym samym od dnia 4 września 2010r. przejście własności pojazdu usuniętego z drogi następuje na rzecz powiatu i wymaga konstytutywnego postanowienia sądu orzekającego przepadek.

W niniejszej sprawie samochód został usunięty z drogi w dniu 11 stycznia 2008r. Skarżący auta nie odebrał, a zatem sześciomiesięczny termin o którym mowa w art. 130a ust. 10 P.r.d. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) upłynął z dniem 11 lipca 2008r., czyli jeszcze przed utratą mocy obowiązującej przez ten przepis, ale już po opublikowaniu wyroku TK z 3 czerwca 2008r. (co nastąpiło w Dzienniku Urzędowym z 11 czerwca 2008r., Nr 200, poz. 649). Bezsporna jest okoliczność, że w okresie od upływu wskazanego terminu do dnia utraty mocy obowiązującej art. 130a ust. 10 P.r.d. właściwy naczelnik urzędu skarbowego nie wydał decyzji o przejęciu samochodu skarżącego na rzecz Skarbu Państwa. Przepadek samochodu na rzecz Powiatu N. nastąpił dopiero na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. XI Zamiejscowy Wydział Cywilny w N. z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]"). W tych okolicznościach nie można podzielić zarzutu strony skarżącej, że utrata własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nastąpiła poprzez sam fakt upływu terminu wynikającego z art. 130a ust. 1 P.r.d. jeszcze przed datą utraty przez ten przepis mocy obowiązującej. Wprawdzie przed zapadnięciem wyroku TK z 3 czerwca 2008r. sądy administracyjne przyjmowały, iż upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powodował, że nieodebrany w tym terminie pojazd stawał się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa, a decyzja naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego miała wyłącznie charakter deklaratoryjny, ale w niniejszej sprawie, przy ustalaniu daty utraty prawa własności pojazdu przez skarżącego, nie można pominąć pozostawania w obrocie prawnym prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia "[...]" orzekającego o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. W związku z tym zarówno organy orzekające w niniejszej sprawie, jak i sąd administracyjny są związane stwierdzeniem, że skarżący utracił własność pojazdu z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego, co uniemożliwia ustalenie, że własność pojazdu przeszła na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, po upływie terminu wynikającego z art. 130a ust. 10 P.r.d.

Podnieść także należy, że zasady obciążania kosztami zagospodarowania pojazdu podmiot będący właścicielem tego pojazdu w dniu jego usunięcia, wynikające z art. 130a ust. 10h P.r.d., mają zastosowanie wprost jedynie do przypadków zaistniałych po wejściu w życie tego przepisu, tj. po dniu 4 września 2010r. Zgodnie bowiem z art. 13 ustawy nowelizującej P.r.d. z dniem 4 września 2010r. Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie "nowej" ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009r. do dnia wejścia w życie nowego brzmienia ustawy. Zatem z art. 13 ustawy nowelizującej P.r.d. wynika, że jeżeli 6-miesięczny termin z art. 130a ust. 10 P.r.d. w jego brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją – upłynął w okresie między dniem 11 czerwca 2009r. a dniem 4 września 2010r., to koszty przechowywania pojazdu po upływie tego sześciomiesięcznego terminu i do dnia 4 września 2010r. ponosi Skarb Państwa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest jedocześnie stanowisko, że art. 13 ustawy nowelizującej daje również podstawę do twierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów także wówczas, gdy termin 6-miesięczny od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed dniem 11 czerwca 2009r. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 marca 2012r., sygn. akt II SA/Bk 469/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2016r. sygn. akt III SA/Po 484/15). Wskazuje się bowiem, że wprawdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/06 został ogłoszony w dniu 11 czerwca 2008r., ale zgodnie z tym wyrokiem przepis art. 130a ust. 10 P.r.d. - w zakresie uznanym za niekonstytucyjny przez Trybunał (przepadku z mocy ustawy) - utracił moc z upływem roku od ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw tj. z dniem 11 czerwca 2009r. Powstała zatem sytuacja, w której po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. regulującego przepadek ex lege (tj. po dniu 11 czerwca 2009r.), a do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przepadku przez sąd w przypadku usunięcia pojazdu tj. do dnia 4 września 2010 r. – istniała swoista luka w prawie. Nie obowiązywał przepis zezwalający na przepadek z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 P.r.d. w brzmieniu dotychczasowym uznano go za niekonstytucyjny), a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd w sytuacji nieodebrania pojazdu usuniętego z uwagi np. na powodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu. Nie istniała również jednoznaczna regulacja wskazująca kto ponosi koszty przechowywania pojazdu w tym okresie (od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010r.). Z brzmienia art. 130a ust. 1 P.r.d. wynikało jedynie, że właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu. Powyższą lukę w zakresie regulacji o ponoszeniu kosztów przechowywania pojazdu wypełnił art. 13 ustawy nowelizującej - obciążając tymi kosztami Skarb Państwa. Skoro z art. 13 ustawy nowelizującej wynika obciążenie Skarbu Państwa kosztami przechowywania pojazdu w okresie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 P.r.d. w jego poprzednim brzmieniu i do dnia wejścia w życie regulacji art. 130a ust. 10h P.r.d., to tym bardziej właściciel usuniętego pojazdu nie może ponosić kosztów jego przechowywania w okresie przypadającym po upływie sześciu miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, gdy ten okres minął w trakcie obowiązywania przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. tj. do dnia 11 czerwca 2009r. Należy przy tym zauważyć, iż w art. 130a ust.10h P.r.d. jest mowa o naliczeniu kosztów do zakończenia postępowania. Przy czym określenie to odnosi się do postępowania o stwierdzenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, a nie do zakończenia postepowania administracyjnego. Z chwilą bowiem uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku właścicielem pojazdu staje się powiat i nie ma już podstaw do obciążania kosztami osoby nie będącej już właścicielem pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017r., sygn. akt I OSK 1959/15).

W niniejszej sprawie orzeczenie sądu o przepadku przedmiotowego pojazdu zostało wydane w dniu "[...]", przy czym stało się ono prawomocne dopiero z dniem 29 stycznia 2015r. Słusznie zatem uznało Kolegium, że koszty wynikające z przechowywania pojazdu mogą dotyczyć jedynie okresu od 4 września 2010r. do 29 stycznia 2015r. Podkreślić jednak należy, że z przepisu art. 130a ust. 10h P.r.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010r. wynika, że wszelkie koszty związane m.in. z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do momentu zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia. Celem tego przepisu było to, aby koszty te ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowania spowodowało te koszty. Należy jednak podkreślić, iż właściciela pojazdu powinny obciążać tylko koszty uzasadnione, czyli takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są wynikiem zaniechań czy bezczynności organów (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 389/17). W świetle powyższych rozważań, ustalona przez organ do zapłaty kwota 53.084 zł jako koszt przechowywania pojazdu wartego około kilkuset złotych, wydaje się kwotą nieadekwatną do poniesionych w rzeczywistości kosztów. Pojazd został usunięty z drogi i przetransportowany na parking strzeżony w dniu 11 stycznia 2008r. Natomiast z akt sprawy wynika, że jakiekolwiek działania organów w tej sprawie zostały podjęte dopiero w 2011r. Przy czym sprawa została przekazana przez naczelnika urzędu skarbowego do Starosty pismem z dnia 11 kwietnia 2011r., odesłana do urzędu skarbowego pismem z dnia 25 listopada 2011r., wskutek czego doszło do sporu kompetencyjnego, rozstrzygniętego postanowieniem NSA z dnia "[...]", które wpłynęło do organu w dniu 29 czerwca 2011r. Także po odesłaniu akt przez urząd skarbowy i wszczęciu postępowania przez Starostę nie wszystkie czynności podejmowane w toku tego postępowania następowały bez zbędnej zwłoki. Takie działanie organów, w tym również Starosty, ustawowo zobowiązanych do podjęcia kroków zmierzających do przeprowadzenia likwidacji pojazdu, ewidentnie naruszało obowiązek prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa oraz stanowiącego przez nie prawa (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego). Opieszałość organów miała bowiem istotne konsekwencje, wyrażające się - w sytuacji obciążenia skarżącego kosztami przechowywania pojazdu - oczywistą i wymierną dolegliwością ekonomiczną. W piśmiennictwie wskazuje się natomiast, że naruszenie przez administrację jej powinności sprawnego prowadzenia postępowania nie może powodować negatywnych skutków dla strony. Zasada ta znajduje normatywne zakotwiczenie w art. 2 Konstytucji. Naruszałoby standardy rzetelności prawa, gdyby ocenę zachowania administracji oprzeć na założeniu, iż ryzyko zaniedbań, błędów czy opieszałości administracji należy umiejscowić w sferze interesów i praw stron postępowania (E. Łętowska, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2003 r., V SA 1131/02, OSP 2003/7-9/93). Wprawdzie podnieść należy, że w niniejszej sprawie niektóre działania organu były związane z koniecznością ustalenia miejsca pobytu skarżącego, a następnie ustanowienia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, to jednak w ocenie Sądu organ odwoławczy nie wyjaśnił czy wszystkie koszty, którymi obciążono skarżącego, są kosztami uzasadnionymi, zwłaszcza jeśli chodzi o koszty związane z przechowywaniem samochodu. W tym zakresie zatem Sąd uznał, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a biorąc pod uwagę aktualne brzmienie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego Sąd uznał, że w tym zakresie stosowne ustalenia może poczynić Kolegium.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość nałożonych kosztów

Natomiast Sad nie podzielił stanowiska strony skarżącej odnośnie do braku ustaleń co do kwestii własności przedmiotowego pojazdu. Należy podkreślić, że postanowieniem Sądu Rejonowego w O. XI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą w N. z dnia "[...]" (sygn. akt "[...]") orzeczono o przepadku przedmiotowego samochodu osobowego, którego właścicielem jest skarżący na rzecz Powiatu N. Postanowienie to jest prawomocne od dnia 29 stycznia 2015r., co zostało stwierdzone przez sąd, który je wydał i funkcjonuje w obrocie prawnym. Wbrew zatem twierdzeniom strony skarżącej ustalenie dotychczasowego właściciela pojazdu stanowi element rozstrzygnięcia Sądu, a nie jego ustaleń faktycznych. Jak wskazano zaś wyżej w myśl art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 22 marca 2017r. (sygn. akt II OSK 1834/15, LEX nr 2316496) art. 365 § 1 k.p.c. jest przepisem wyznaczającym zakres res iudicata, a zatem zakres obowiązku respektowania rozstrzygnięcia sądu powszechnego przez "inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej". Pomimo ulokowania tego przepisu w ustawie innej niż p.p.s.a., art. 365 § 1 k.p.c. winien być stosowany bezpośrednio także przez sądy administracyjne. Określony w art. 365 k.p.c. zakres związania sądu treścią prawomocnego orzeczenia oznacza zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią i niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego.

Odnosząc się do kwestii braku ustaleń co do tytułu prawnego do pojazdu uczestniczki postępowania wyjaśnić należy, że art. 10i P.r.d. stanowiący, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h został wprowadzony do ustawy P.r.d. na mocy powołanej wyżej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Należy przy tym zauważyć, że w przypadku obowiązku pokrycia kosztów związanych z usunięciem pojazdu i jego przechowywaniem, w ustawie Prawo o ruchu drogowym - w brzmieniu przed 4 września 2010r. nie było – w odróżnieniu do właściciela pojazdu - przepisu, który by taki obowiązek nakładał na osobę, która władała pojazdem w chwili usunięcia pojazdu na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. Brak jest także przepisów intertemporalnych rozstrzygających w kwestii możliwości zastosowania wskazanej regulacji wobec osoby która władała pojazdem usuniętym z drogi, nie będąc jego właścicielem, przed wejściem w życie art. 130a ust. 10i. Skoro zatem zatrzymanie i usunięcie pojazdu z drogi miało miejsce w czasie, gdy w systemie prawa polskiego nie obowiązywała regulacja dająca możliwość obciążania osoby kierującej pojazdem, a nie będącej jego właścicielem, kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu w jakimkolwiek zakresie, to brak było podstaw do zastosowania art. 130a ust. 10i P.r.d. W związku z tym zasadnie umorzono postępowanie w tym zakresie.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Sąd przyznał kuratorowi dla osoby nie znanej z miejsca pobytu, działającemu za skarżącego, kwotę określoną w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016r. poz. 1751). Wyjaśnić bowiem należy, że brak jest przepisów określających sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia dla kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2006r. sygn. akt I FSK 93/06, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 lutego 2016r. sygn. akt II SA/Bk 776/15) przyjmuje się, że w takich przypadkach należy stosować odpowiednio (a nie wprost) przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U z 2013r., poz.1476). Zgodnie z § 1 ust. 1, 2 i 3 tego rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych. Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbliżej zbliżonym rodzaju. Wynagrodzenie kuratora będącego płatnikiem podatku VAT, podwyższa się o kwotę tego podatku, zgodnie ze stawką obowiązującą w dacie orzekania o wynagrodzeniu. Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotem skargi była zasadność nałożenia opłaty Sąd przyjął za podstawę wynagrodzenia wyżej wskazaną stawkę powiększoną o podatek VAT.