Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1363/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art.200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant specjalista - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...] kwotę 785 złotych (siedemset osiemdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez O. z siedzibą w S. (dalej: "Strona", "Skarżąca") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON", "organ I instancji") z [...] czerwca 2018 r. znak [...], nakazująca Skarżącej zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym:

Pismem z [...] października 2015 r. Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Fundusz", "PFRON"), zwrócił się do ZUS Oddział w S. o udzielenie informacji, czy Strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od wynagrodzeń za okres styczeń 2004 – sierpień 2015 r. W odpowiedzi, pismem z 20 października 2015 r. ZUS poinformował, że Strona zalega z opłatą składek za okres od marca 2005 r. do nadal.

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. Fundusz zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków Funduszu wypłaconych Stronie tytułem refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okres: styczeń – grudzień 2008 r. Jednocześnie wezwano Stronę do przedstawienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mogących mieć znaczenie dla sprawy, a także do przesłania następujących dokumentów:

- dowodów potwierdzających opłacenie składek ZUS za ww. okresy wraz z deklaracjami ZUS DRA, RCA,

- listy płac dotyczącej wypłaty wynagrodzeń pracownikom niepełnosprawnym za okresy styczeń – grudzień 2008 r.,

- potwierdzenia wypłaty wynagrodzeń ww. pracownikom za okresy styczeń – grudzień 2008 r.

Strona przedstawiła zestawienie dat opłacenia składek za okresy styczeń – grudzień 2008 r., kserokopie deklaracji ZUS P DRA za te okresy wraz z dowodami wpłat składek na rachunek ZUS i listy płac pracowników.

W dniu [...] lutego 2016 r., w odpowiedzi na wystąpienie z dnia [...] stycznia 2016 r., wpłynęło do Funduszu pismo Oddziału ZUS w S. z dnia [...] lutego 2016 r., w którym przedstawione zostały terminy opłacenia przez Stronę składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za okresy: styczeń - grudzień 2008 r. Pismem z [...] kwietnia 2016 r. Fundusz zwrócił się ponownie z zapytaniem do właściwego Oddziału ZUS, czy Strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne za okresy: styczeń - grudzień 2008 r. W piśmie z [...] kwietnia 2016 r. Oddział ZUS w S. poinformował, że płatnik – O. opłacił składki na ubezpieczenie społeczne za miesiące: styczeń, luty 2008 r. oraz kwiecień - grudzień 2008 r. w terminie, natomiast za miesiąc marzec 2008 r. składka została opłacona po obowiązującym terminie.

Ponadto, ZUS przedstawił w formie tabelarycznej zestawienie dat opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za okresy: styczeń - grudzień 2008 r., z którego wynika, że składki za okres: marzec 2008 r. zostały opłacone w dniach: [...] kwietnia 2008 r. oraz po terminie w dniu [...] czerwca 2015 r. Z zestawienia wynika również, że składki za okresy: luty, październik 2008 r. nie zostały opłacone w pełnej wysokości, a saldo za te okresy wykazuje niedopłatę (za okres: luty 2008 r. niedopłata wynosi 797,80 zł, natomiast na okres: październik 2008 r. niedopłata wynosi 0,31 zł).

Kolejnym pismem z dnia [...] października 2016 r. Fundusz zwrócił się z zapytaniem do Oddziału ZUS w S. z prośbą o udzielenie informacji, czy wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne za okresy: luty, marzec, październik 2008 r. pokryły obowiązkowe składki deklarowane za pracowników niepełnosprawnych wymienionych w piśmie.

Oddział ZUS w S. pismem z [...] października 2016 r. poinformował, że składki na ubezpieczenie społeczne za miesiące: luty, marzec, październik 2008 r. zostały opłacone po obowiązującym terminie bądź w niepełnej wysokości.

Jednocześnie w piśmie wskazany został sposób pokrycia należności z tytułu składek za te okresy i wynika z niego, że składki za okresy luty 2008 r. nie zostały opłacone w pełnej wysokości - saldo za ten okres wykazuje niedopłatę w wysokości 797,80 zł, natomiast na okres: październik 2008 r. saldo wykazuje niedopłatę w wysokości 0,31 zł. Ponadto, z zestawienia wynika, że składki za okres: marzec 2008 r. zostały opłacone w dniach: [...] kwietnia 2008 r. w wysokości 11.837,01 zł oraz po terminie w dniu [...] czerwca 2015 r. w kwocie 59,53 zł. Ponadto, pismami z dnia: [...] października 2016 r., [...] października 2016 r., [...] października 2016 r., [...] października 2016 r., [...] października 2016 r., [...] października 2016 r., [...] października 2016 r. Oddział ZUS w S. przekazał dane dotyczące opłacenia składek za pracowników Strony, informując, że za każdego z pracowników za okresy: luty, marzec, październik 2008 r. składki na ubezpieczenie społeczne zostały opłacone po obowiązującym terminie bądź w niepełnej wysokości. Ponadto ZUS poinformował, że płatnik dokonywał rozliczenia należnych składek za poszczególnych ubezpieczonych w zbiorczej deklaracji rozliczeniowej, zaś kwotę składek za poszczególnych ubezpieczonych wykazywał w imiennych raportach sporządzonych dla tych ubezpieczonych.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] czerwca 2018 r. o numerze wskazanym wyżej, Prezes PFRON:

1) nakazał Stronie zwrot środków PFRON przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okresy sprawozdawcze:

- styczeń 2008 r. w kwocie 8.941,68 zł,

- luty 2008 r. w kwocie 8.722,54 zł,

- wrzesień 2008 r. w kwocie 8.493,06 zł.

2) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okresy sprawozdawcze: marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2008 r.

W uzasadnieniu wskazano, iż korzystając z uprawnienia w postaci dofinansowania beneficjent powinien spełniać określone przepisami prawa warunki zawarte w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych" oraz rozporządzeniu w sprawie miesięcznego dofinasowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, tj. terminowo opłacać obowiązkowe składki ZUS oraz składać odpowiednie dokumenty do Funduszu w ustalonych przepisami prawa terminach. Natomiast w sprawie, jak wynika z informacji ZUS, Strona nie opłaciła w prawidłowej wysokości składek na ubezpieczenia społeczne za okresy luty, marzec, październik 2008 r. naruszając art. 47 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W konsekwencji, w oparciu o zebrany materiał dowodowy organ ustalił, iż składki ZUS za okresy sprawozdawcze: styczeń, luty, wrzesień 2008 r. nie zostały opłacone w terminie, a zatem dofinansowanie zostało pobrane nienależnie i podlega zwrotowi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona podniosła, iż organ oparł się wyłącznie na informacji uzyskanej z ZUS, a nie na materiałach dowodowych przedstawionych przez pracodawcę. Wg Skarżącej:

- deklaracja DRA za luty 2008 r. - kwota składek do zapłaty 12.691,48 zł została opłacona w terminie w dniu 10 marca 2008 r. w pełnej wysokości,

- deklaracja DRA za marzec 2008 r. - kwota składek do zapłaty 11.837,01 zł została opłacona w terminie w dniu 14 kwietnia 2008 r. w pełnej wysokości,

- deklaracja DRA za wrzesień 2008 r. - kwota składek do zapłaty 13.825,58 zł została opłacona w terminie w dniu 13 października 2008 r. w pełnej wysokości.

Wg Skarżącej stan faktyczny w sprawie został ustalony nieprawidłowo.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia terminowego opłacenia przez Skarżącą składek na ubezpieczenia społeczne za niektóre miesiące 2008 r. Zaskarżoną decyzją Prezes PFRON nakazał Stronie zwrot środków PFRON przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okresy sprawozdawcze: styczeń, luty, wrzesień 2008 r. w łącznej kwocie 26.157,28 zł oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okresy sprawozdawcze: marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2008 r.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 25d ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzać kontrole wnioskodawcy w zakresie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli nieprawidłowości, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodnie z art. 45 ust. 3a powołanej ustawy, przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej: "K.p.a.".

Natomiast zgodnie z art. 25a ust. 3 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2008 r. Fundusz refunduje pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do zatrudnionych osób niepełnosprawnych część wynagrodzenia i część kosztów osobowych, pod warunkiem terminowego opłacenia przez pracodawcę tych składek w całości.

Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy postępowanie, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca – dla pozostałych płatników.

Jak to wskazano wyżej, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków.

W rozpoznawanej sprawie z sentencji decyzji wynika, że Strona została zobowiązana do zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okresy sprawozdawcze: styczeń, luty, wrzesień 2008 r. Uzasadnienie faktyczne decyzji nie zawiera jednak danych, które potwierdzałyby obowiązek zwrotu ww. środków za wskazane w sentencji decyzji miesiące.

Przytoczone w uzasadnieniu pisma Oddziału ZUS w S. , na które powołuje się organ, zawierają sprzeczne informacje. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. ZUS informuje, że Skarżący opłacił składki na ubezpieczenie społeczne za miesiące styczeń, luty 2008 r. oraz kwiecień - grudzień 2008 r. w terminie, natomiast za marzec 2008 r. po terminie. W piśmie z dnia [...] października 2016 r. ZUS informuje, że składki na ubezpieczenie społeczne za miesiące luty, marzec, październik 2008 r. Skarżący opłacił po obowiązującym terminie bądź w niepełnej wysokości.

Ponadto z treści uzasadnienia decyzji wynika, że pismem z [...] października 2015 r. organ zwrócił się do ZUS Oddział w S. o udzielenie informacji, czy Strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne za okres styczeń – grudzień 2008 r. Tymczasem, jak wynika z treści ww. pisma znajdującego się w aktach sprawy, pytanie dotyczyło okresu od stycznia 2004 r. do sierpnia 2015 r. Podobne nieścisłości dotyczą odpowiedzi ZUS; pismem z [...] października 2015 r. ZUS poinformował, że Strona zalega z opłatą składek za okres od marca 2005 r. do nadal, a nie jak to wskazano w uzasadnieniu, za okresy styczeń – grudzień 2008 r.

Jednocześnie organ nie podał przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności dowodom składanym przez Stronę. W uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do dowodów złożonych przez Skarżącą na wezwanie organu; brak stanowiska organu, co do tych dokumentów. Sąd podkreśla, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiły podstawę podjęcia decyzji.

Dokonywana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji obejmuje oprócz zbadania, czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego, także zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Natomiast realizacja tego obowiązku obejmuje m.in. obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności, z którymi przepisy wiążą określone skutki prawne.

Wskazane wyżej nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego powodują, że zawarte w skardze zarzuty są uzasadnione. Należy przy tym zwrócić uwagę, że decyzja dotyczy zwrotu składek za okresy sprawozdawcze: styczeń, luty i wrzesień 2008 r., w skardze wskazano z kolei na terminowe opłacenie przedmiotowych składek za luty, marzec i wrzesień 2008 r. Taka rozbieżność, zdaniem Sądu, jest prostą konsekwencją nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Sąd stwierdza, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego - zgodnie z treścią art. 80 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Stwierdzone naruszenie proceduralne art. 7, 77 § 1, 80 ale i art. 107 § 3 K.p.a. zobowiązywało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego skontrolowanej decyzji, skoro podjęte rozstrzygnięcie przyjęło za podstawę niewyjaśniony w istocie stan faktyczny.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ustalić stan faktyczny w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego, uwzględniając przedstawione wyżej wywody i wykładnię prawa.

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.