Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 656/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przeniesienia służbowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego K. K. kwotę [...],- ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2004r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] przeniósł z dniem [...]2004r. K. K. starszego kontrolera celnego, Dyspozytora celnego - Urząd Celny w [...] w Izbie Celnej w [...] do pełnienia służby na stanowisku Starszy kontroler celny, w komórce organizacyjnej: Urząd Celny w [...] w Izbie Celnej w [...] podając, że stopień służbowy i uposażenie miesięczne pozostawia bez zmian, a zakres obowiązków i uprawnień ustali bezpośredni przełożony. Jako uzasadnienie podano przystąpienie Polski do Unii Europejskiej, a jako podstawę prawną- art. 21 ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.).

K. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że

1) zaskarżona decyzja pozostaje w sprzeczności z treścią podanego jako podstawa prawna art. 21 Ustawy o Służbie Celnej, gdyż wynika z niego, że funkcjonariusza można przenieść na inne stanowisko służbowe tylko wtedy, gdy nie jest możliwe dalsze pełnienie służby na dotychczasowym stanowisku, a taka sytuacja w przypadku odwołującego się nie zachodzi. Podał on, że posiada specjalistyczne kwalifikacje, w niektórym zakresie jako jedyny w Urzędzie Celnym w [...], a jego [...] letnia praca była zawsze pozytywnie oceniana przez przełożonych;

2) jego przeniesienie do pracy w [...] pozostaje w sprzeczności z umowa społeczną zawartą w Protokole uzgodnień z dnia [...].2003r., gdzie ustalono kolejność osób przeznaczonych do alokacji, a w Urzędzie Celnym w [...] pozostały osoby z krótszym niż 5 lat stażem pracy,

3) obecnie, za zgodą pracodawcy studiuje on w Instytucie [...] w [...] w systemie zaocznym w piątki po południu, w soboty i niedziele, a zmianowy system pracy w placówce w [...] obejmuje pracę w weekendy, w nocy i 12 godzinne "dniówki", co uniemożliwia mu dalsze studia, gdy w Urzędzie Celnym w [...] pozostały osoby ze średnim wykształceniem, nie podejmujące nauki w ramach szkół wyższych

4) ma żonę i syna, którzy mieszkają w [...];

5) z uwagi na alergie zgłasza się raz w tygodniu do poradni alergologicznej w [...]

Decyzją z dnia [...] 2004r. do Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] po rozpatrzeniu w/w wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na uzasadnienie tej decyzji podano, że zgodnie z art. 1 ust. 7 cyt. ustawy o Służbie celnej urzędem jest izba celna wraz z podległymi jej urzędami celnymi. Z dniem [...] 2004r. miała miejsce reorganizacja Urzędu Celnego w [...] bowiem likwidowano Odziały Celne w [...],[...] i [...]. Przyznano, że rozbudowano niektóre komórki Urzędu Celnego w [...] (Referat Kontroli Akcyzowej i Referat Podatku Akcyzowego), jednak komórki te zostały obsadzone przez osoby zamieszkałe głównie poza [...], których dojazd do [...], gdzie ma i wykonywać służbę K. K. są bardziej ograniczone niż odwołującego się. Podkreślono, że głównym kryterium przeniesienia było "merytoryczne przygotowanie oraz potencjalne możliwości do przekwalifikowania się pracownika na innym stanowisku pracy, a także najmniejsza dolegliwość zmiany miejsca wykonywania pracy" i zaznaczono, że K. K., podobnie jak inni funkcjonariusze celni winien "wykonywać zadania na różnych stanowiskach pracy w zależności od potrzeb służbowych". Podano, że wskazane przez odwołującego się Protokół uzgodnień z dnia [...].2003r. "nie ma żadnej mocy obowiązującej", traktować go można jedynie jako wskazówkę przy podejmowaniu decyzji kadrowych, przy czym - zdaniem organu administracyjnego - nie został on naruszony, gdyż w Urzędzie Celnym w [...] pozostały osoby ze stażem mniejszym niż 5 lat, ale korzystają one z ochrony ustawowej lub są niezbędne w tej jednostce z uwagi na swe specyficzne, nabyte w ostatnich latach kwalifikacje i umiejętności. Organ ten skierowanie celnika na dojazdy z miejsca zamieszkania w [...] do pracy w [...] nie uznał za utrudnienie w jego studiach z uwagi na ustawowy płatny urlop szkoleniowy w wymiarze 28 dni w każdym roku nauki, ani w jego leczeniu w poradni alergologicznej, z uwagi na zmianowy system pracy celnika.

Z decyzją tą nie zgodził się K. K., który w skardze powtórzył wszystkie zarzuty zawarte we wniosku odwoławczym podkreślając, że w zaskarżonej decyzji nie przytoczono żadnego argumentu, który wskazywałby, że on nie mógłby nadal pełnić służby na dotychczasowym stanowisku. W szczególności organ administracyjny nie wykazał, aby skarżący miał gorsze kwalifikacje od osób pozostałych w Urzędzie Celnym w [...] albo kwalifikacje tych osób były bardziej przydatne od kwalifikacji skarżącego. W ten sposób nie wykazano, aby skarżący nie mógł nadal pełnić służby na dotychczasowym stanowisku w Urzędzie Celnym w [...]. Podniósł też, że po przeniesieniu kierowano go do pracy w [...],[...], a następnie do [...], do którego dojazd z [...] jest bardziej uciążliwy niż celników z [...] i zarzucił, że jego przeniesienie nastąpiło wbrew opinii organu związków zawodowych celników. W konsekwencji skarga zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zaznaczył, że z chwilą integracji Polski z Unią Europejską przeprowadzono reorganizację Izby Celnej w [...] oraz podległych jej urzędów celnych, w tym Urzędu Celnego w [...], w którym zatrudniony był skarżący. "Z uwagi na konieczność zapewnienia miejsc pracy tym funkcjonariuszom, którzy byli zatrudnieni w likwidowanych komórkach organizacyjnych na granicy południowej Dyrektor Izby Celnej w [...] zmuszony był dokonać przeniesienia części funkcjonariuszy z Urzędu Celnego w [...] do pełnienia służby w innych komórkach organizacyjnych" i w tej ostatniej grupie znalazł się skarżący. Dyrektor zaznaczył, że stosunek służbowy funkcjonariusza charakteryzuje się dyspozycyjnością polegającą na podporządkowaniu się władzy służbowej i funkcjonariusz ten obowiązany jest wypełniać polecenia służbowe przełożonych. Podniósł, że "skarżący posiada merytoryczne przygotowanie i potencjalne możliwości do przekwalifikowania się na nowym stanowisku pracy i równocześnie nie jest funkcjonariuszem niezbędnym w Urzędzie Celnym w [...]", a nawet podkreślił, że skarżącego uznano "za osobę elastyczną, mogącą wykonywać różne zadania, podnoszącą swoje wykształcenie i łatwo przystosowującą się do nowych sytuacji".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) i art. 134 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga K. K. jest w pełni uzasadniona.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.): "W razie reorganizacji urzędu, funkcjonariusza celnego można przenieść na inne równorzędne stanowisko służbowe w tym urzędzie, odpowiadające jego kwalifikacjom, jeżeli nie jest możliwe dalsze pełnienie służby na dotychczasowym stanowisku."

Wobec treści przytoczonego przepisu stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji - Sąd zwraca uwagę, że sytuacja prawna skarżącego K. K. jest szczególna, bowiem w sytuacji reorganizacji urzędu, co w niniejszej sprawie miało miejsce - zasadą jest przeniesienie funkcjonariusza na inne stanowisko równorzędne w tym urzędzie (odpowiadające jego kwalifikacjom) tylko wówczas, jeżeli nie jest możliwe dalsze pełnienie służby na dotychczasowym stanowisku. W tej sytuacji, to na organie administracyjnym podejmującym decyzję o przeniesieniu takiej osoby na inne równorzędne stanowisko służbowe spoczywa obowiązek wykazania, że istotnie nie ma możliwości pełnienia przez tę osobę służby na dotychczasowym stanowisku. W przypadku K. K. organ administracyjny nawet nie stwarza pozorów, by przeniesienie tego celnika nastąpiło z powodu braku możliwości pełnienia przez niego służby na dotychczasowym stanowisku, albowiem organ ten motywuje to przeniesienie chęcią zwolnienia zajmowanego stanowiska przez skarżącego tylko w tym celu, by zatrudnić w jego miejsce inną osobę -celnika z "likwidowanych komórek organizacyjnych na granicy południowej". Nie wnikając w intencje organu administracyjnego, choćby zasługujące na uznanie przez chęć pomocy w zatrudnieniu celników tracących stanowiska pracy w związku z likwidacją placówek na granicy z państwami Unii, to jednak podniesiona przez ten organ "konieczność zapewnienia miejsc pracy tym funkcjonariuszom, którzy byli zatrudnieni w likwidowanych komórkach organizacyjnych na granicy południowej" nie upoważnia organu administracyjnego do przeniesień innych funkcjonariuszy z ich dotychczasowych miejsc pracy (tak jak w przypadku K. K.) w celu przyjęcia na zwolnione miejsca celników z likwidowanych komórek organizacyjnych i nie upoważnia tego organu do przyjęcia, że odnośnie przenoszonych funkcjonariuszy (z powodu zwolnienia miejsc dla innych celników) nie jest możliwe dalsze pełnienie służby na dotychczasowym stanowisku w rozumieniu art. 21 ust. l ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.).

Należy podkreślić, że skarżący już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazywał na istnienie możliwości dalszego pełnienia przez niego służby na dotychczasowym stanowisku - w Urzędzie Celnym w [...], jednak organ nie ustosunkował się do tych zarzutów w decyzji i nie wykazał w żaden sposób, iż nie było możliwości dalszego pełnienia służby przez skarżącego na dotychczasowym stanowisku, co gwarantowały skarżącemu przepisy ustawy o Służbie Celnej powołane w zaskarżonej decyzji.

Organ nie wykazał także, aby K. K. był w równorzędnej z innymi celnikami (pełniącymi służbę w jednostkach organizacyjnych na granicy południowej) sytuacji prawnej, to znaczy, że zajmowane dotychczas przez niego stanowisko służbowe w wyniku tej reorganizacji także zostało zlikwidowane. Gdyby jednak tak było, to Sąd zwraca uwagę, że mimo, iż decyzja o przeniesieniu oparta jest o uznanie administracyjne i organ ma prawo wyboru, to jednak i taka decyzja winna być w pełni uzasadniona, aby strona miała jasność co do kryteriów, którymi kierował się organ administracyjny. Takiego uzasadnienia w niniejszej sprawie zabrakło.

Nie można przyjąć, by podstawą przeniesienia skarżącego były inne przepisy ustawy o Służbie Celnej, gdyż innej podstawy prawnej zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie zawierają. W uzasadnieniach decyzji sugeruje się, że K. K. posiada "merytoryczne przygotowanie i potencjalne możliwości do przekwalifikowania się pracownika na innym stanowisku pracy", to nie sposób nie zauważyć, że cechy te są pozytywnymi cechami funkcjonariusza i nie mogą być wykorzystywane przeciwko niemu. Także twierdzenia o "najmniejszej dolegliwości zmiany miejsca wykonywanej pracy" w sytuacji skarżącego mającego miejsce zamieszkania wraz z rodziną w [...], studiującego w [...] i korzystającego ze specjalistycznej placówki zdrowia w [...]- są niezrozumiałe. Wskazują one - zdaniem Sądu - że decyzja Dyrektora w stosunku do skarżącego zapadła z bez podstawy faktycznej oraz z naruszeniem przepisów ustawy o Służbie Celnej, a w szczególności powołanego jako podstawa prawna art. 21 ust. 1 tej ustawy. Takie działania organu administracyjnego w świetle art. 6, 8 i 11 kpa są niedopuszczalne.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przepisy dotyczące praw i obowiązków wszystkich służb "mundurowych" muszą być wykładane i stosowane ściśle z ich brzmieniem", a skoro z treści art. 21 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o Służbie Celnej wynika, że to na organie spoczywa obowiązek wykazania, że nie było możliwości dalszego pełnienia służby przez skarżącego na dotychczasowym stanowisku, co skarżącemu gwarantowały powołane w zaskarżonej decyzji przepisy ustawy o Służbie Celnej - to należało uznać skargę za uzasadnioną, a przeto Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje -jak w pkt. I wyroku.

W oparciu o treść art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach - jak w pkt. II wyroku.