Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 997/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3,  art. 145 § 1 pkt 1, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 4 pkt 16, art. 134, art. 153  ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: § 26, § 36
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
article: art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant referent Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2010 r. sprawy ze skargi E.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. znak [...], II. ustala, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz E.R. kwotę 400 (czterysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008r. Starosta działając na podstawie art. 129 ust. 1 i ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a i ust. 2, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), ustalił na rzecz E.R. odszkodowanie w wysokości 10.500 zł za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, stają się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek za odszkodowaniem. Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] września 2000r. stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. za odszkodowaniem prawa własności zajętej pod drogę krajową nr [...], położonej w [...] nieruchomości (działka nr [...]), będącej dotychczasową własnością E.R.. Nieruchomość ta została ujęta na dzień 1 stycznia 1999r. w wykazie dróg krajowych, zamieszczonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. (Dz.U. Nr 160, poz. 1071).

Organ I instancji podniósł, iż przepis art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy stanowi z kolei, że odszkodowanie będzie ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. Dotychczasowy właściciel – E.R. wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nabytą przez Skarb Państwa nieruchomość złożyła w Starostwie Powiatowym w terminie tj. dnia [...] grudnia 2005r. Starosta na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2007r., decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. ustalił na rzecz E.R. odszkodowanie za nabycie nieruchomości w wysokości 11.260 zł. Jednocześnie Starosta do wypłaty ustalonego odszkodowania zobowiązał "Skarb Państwa – Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie - Oddział". Odwołanie od powyższej decyzji złożyły: reprezentowana przez pełnomocnika E.R. oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie Oddział. Dotychczasowy właściciel nieruchomości zarzucił m.in. organowi I instancji błędne uznanie, iż operat jest dla tego organu wiążący, brak orzeczenia o należnych odsetkach za pozbawienie praw do nieruchomości, ustalenie odszkodowania w wysokości znacząco odbiegającej od wartości rynkowej zajętej nieruchomości, jak również nieodniesienie się do kwestii opłacanego przez skarżącą podatku od nieruchomości za zajęty przez Skarb Państwa grunt. Generalna Dyrekcja

Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie - Oddział w złożonym odwołaniu podniosła z kolei, iż organem uprawnionym do wypłaty zobowiązania nie jest Dyrekcja, lecz Starosta - wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę Staroście do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził m.in. naruszenie przez organ I instancji ustanawiającego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto Wojewoda wskazał, iż stosownie do dyspozycji przepisu art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, zobowiązany jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Ponownie rozpatrując sprawę Starosta zlecił biegłemu rzeczoznawcy sporządzenie nowego operatu szacunkowego. Dnia [...] sierpnia 2008r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna z udziałem pełnomocnika E.R., w trakcie której - po zapoznaniu się z nowym operatem szacunkowym - pełnomocnik strony podtrzymał podniesione uprzednio w odwołaniu żądania finansowe. Ponadto w piśmie z dnia [...] września 2008r. pełnomocnik zarzucił, że w operacie szacunkowym "nie uwzględniono szeregu istotnych okoliczności" oraz podniósł, że E.R. pozbawiona została możliwości uzyskania rocznie 5.000 zł zysku z tytułu udostępnienia gruntu pod reklamy. Pełnomocnik nie dostarczył dowodu potwierdzającego opłacanie przez E.R. podatku od zajętej nieruchomości.

W dalszej części uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 2008r. Starosta wskazał, iż kierując się dyspozycją art. 130 oraz art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ ten ustalił na podstawie operatu szacunkowego wartość rynkową nieruchomości na kwotę 10.500 zł. Organ jako słuszną uznał zawartą w operacie szacunkowym wycenę za jednostkę powierzchni nieruchomości, odpowiadającą średnim cenom jednostkowym wypłacanym dotychczas za grunty nabywane pod drogę [...], uwzględniającą rodzaj nieruchomości, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, a także stan nieruchomości oraz alternatywne sposoby użytkowania, wynikające z obecnego przeznaczenia. Organ nie zgodził się z zarzutem, że odszkodowanie ustalono w wysokości znacząco odbiegającej od wartości rynkowej zajętej nieruchomości, bowiem w operacie do porównania przyjęto ceny 43 nieruchomości położonych na terenie województwa. Odnosząc się do wniosku strony o ustalenie należnych odsetek za okres od pozbawienia prawa do nieruchomości do czasu wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania, organ uznał, że odsetki te stronie nie przysługują, gdyż przepis art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami precyzuje, że wysokość odszkodowania ustala się "według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia, a jej wartość w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu". Starosta wskazał ponadto, że E.R. nie miała obowiązku płacenia podatku od dnia [...] listopada 2000r.,

kiedy to decyzja o nabyciu własności nieruchomości z mocy prawa przez Skarb Państwa stała się ostateczna. Jednocześnie organ wskazał, iż pismem z dnia [...] października 2008r. strona została zawiadomiona o możliwości i terminie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem oraz wezwana do złożenia końcowego oświadczenia w sprawie. Do dnia podjęcia decyzji strona nie zapoznała się ze zgromadzonym materiałem.

Pismem z dnia [...] stycznia 2009r., uzupełnionym pismem z dnia [...] stycznia

2009r., E.R. reprezentowana przez pełnomocnika – A.J., złożyła odwołanie od decyzji Starosty nr [...] z dnia [...] grudnia 2008r., zarzucając tejże decyzji: bezzasadne uznanie, że operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2008r. uwzględnia wszelkie okoliczności faktyczne i prawne związane z działką [...], świadome i oczywiste pominięcie faktów oraz okoliczności znanych organowi I instancji z urzędu, a w konsekwencji brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w sprawie oraz ustalenie odszkodowania w wysokości znacząco odbiegającej od wartości rynkowej zajętej nieruchomości.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono m.in., iż kwota odszkodowania ustalona przez Starostę oparta została na podstawie wadliwego operatu szacunkowego. Podniesiono, że podstawą opracowania operatu szacunkowego był m.in.: miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzony uchwałą Gminnej Rady Narodowej Nr VIII/42/89 z dnia [...] listopada 1989r. oraz Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzone uchwałą Rady Gminy Nr XIX/139/2000 z dnia [...] sierpnia 2000r. Rzeczoznawca w operacie szacunkowym zakłada m.in. powołując się na ww. akty prawa miejscowego, że działka [...] to grunt rolny i dla takiej kategorii gruntów ustala odszkodowanie na kwotę najpierw 11.260 zł, następnie zaś na kwotę 10.500 zł. Skarżąca podała, że zgodnie z zapisami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonego uchwałą z dnia [...] sierpnia 2000r. działka [...] jako całość położona jest w sferze "osadniczo rolnej". Tym samym nie są to grunty typowo rolne. Zgodnie z zapisami Studium "sfera osadnicza - rolna" obejmuje tereny istniejącego zainwestowania wraz z terenami do tego zainwestowania przyległymi. Jest to sfera o charakterze wielofunkcyjnym i ekstensywnej zabudowie. W ocenie wnoszącej odwołanie rzeczoznawca majątkowy, chroniąc budżet Starostwa Powiatowego, sporządził operat szacunkowy niezgodnie z prawem, przyjmując całkowicie bezpodstawnie, że grunty będące przedmiotem sprawy to grunty rolne i doprowadzając w ten sposób do drastycznego zaniżenia wartości tych gruntów, a tym samym należnego skarżącej odszkodowania majątkowego. Powyższe dowodzi oczywistego naruszenia art. 6 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem ustalenia poczynione dotychczas w sprawie nie są zgodne z prawem, jak również dalekie są od obowiązku budowania zaufania, świadomości i kultury prawnej obywateli.

Strona podniosła również, że na mocy decyzji Naczelnika Gminy nr [...] z dnia [...] stycznia 1985r. E.R. uzyskała w zakresie działki [...] pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego, budynku gospodarczego, szamba i ogrodzenia z siatki na podmurówce.

W odwołaniu podkreślono także, że oparte na metodzie porównawczej operaty szacunkowe dotychczas powstałe w sprawie, całkowicie pomijają nieruchomości

położone w gminie, jak i w mieście. Zwrócono uwagę, że zajęta działka leży w bezpośredniej bliskości miasta ([...] i miasto [...] nie rozgraniczają tablice informacyjne). W ocenie skarżącej brak jest uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych do ustalania odszkodowania na podstawie porównawczej, przy porównywaniu cen osiąganych z miejscowości (gmin) odległych znacząco od miejsca położenia działki [...], jak też od samego miasta. Skarżąca podała, że po rozbudowie drogi ekspresowej [...], zjazd do [...] przebiega wzdłuż granicy działki [...], co czyni ten teren wyjątkowo atrakcyjnym pod względem inwestycyjnym.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009r., powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podniósł, iż stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające

w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z art. 73 ust. 4 tejże ustawy odszkodowanie za nabycie nieruchomości ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości

na wniosek właściciela nieruchomości złożony do dnia 31 grudnia 2005r. Zasady oraz

tryb ustalenia i wypłaty odszkodowania określają przepisy art. 128-135 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów dotyczących wysokości odszkodowania i sposobu jego ustalenia, Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania odszkodowawczego jest jednym z dowodów w sprawie i tak jak każdy dowód podlega ocenie przez organ administracji, stosownie do art. 77 kpa. W szczególności na podstawie art. 80 kpa rozpoznając sprawę organ administracji ma prawo i obowiązek ocenić dowodową wartość operatu szacunkowego, zbadać czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. Operat szacunkowy, uwzględniający stan nieruchomości na dzień 29 października 1998r. sporządzony na zlecenie Starosty, został przyjęty jako dowód w sprawie i na jego podstawie Starosta określił wysokość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W toku postępowania odwoławczego Wojewoda wezwał rzeczoznawcę majątkowego do złożenia wyjaśnień w sprawie operatu sporządzonego na potrzeby określenia wysokości odszkodowania. Organ odwoławczy podniósł dalej, że podstawę formalną, materialnoprawną i merytoryczną wyceny z dnia [...] lipca 2008r. stanowi ustawa Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz przepisy wykonawcze, zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Zgodnie z art. 73 ust 5 ww. ustawy podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy tj. 29 października 1998 roku, przy czym nie uwzględnienia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem.

Zdaniem Wojewody, przy określeniu wartości przedmiotowej nieruchomości, nie można było przypisać funkcji wynikającej z studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonego uchwałą nr XIX/139/2000 z dnia [...] sierpnia 2000r. Rady Gminy, ponieważ studium zostało uchwalone po dacie, na którą rzeczoznawca winien był ustalić stan nieruchomości. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż studium nie jest aktem prawa miejscowego (powszechnie obowiązującego), lecz wyłącznie aktem kierownictwa wewnętrznego. Podstawą do określenia funkcji nieruchomości stanowił plan wskazany w źródłach informacji potrzebnych do sporządzenia operatu (akt prawa miejscowego), czego wyrazem jest określenie w pkt V ppkt 2 operatu przeznaczenia nieruchomości.

Odnosząc się do stanowiska strony co do funkcji danego terenu Wojewoda wskazał, iż z akt sprawy wynika, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania ma charakter rolny. Nawiązując do twierdzeń strony, że na datę 19 styczeń 1985r. uzyskała ona w zakresie działki pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego, organ II instancji podniósł, iż w trakcie przeprowadzonych przez rzeczoznawcę majątkowego oględzin, na nieruchomości nie było domu, nie było też śladów rozpoczętej inwestycji. Wojewoda powołał się na dyspozycję art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca

1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), na mocy którego decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 2 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 2 lata. Z tego względu organ uznał, że decyzja, na którą powołuje się strona, jest na datę ustalania stanu nieruchomości bezprzedmiotowa.

Organ odwoławczy za prawidłowe uznał przyjęcie do analizy cen transakcyjnych z innych miejscowości. Wskazał, iż analizy dokonano na podstawie § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, zgodnie z którym przy określaniu wartości rynkowej gruntów zajętych pod drogi publiczne przyjmuje się ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Zgodnie z § 36 ust. 5 cytowanego rozporządzenia, przy określaniu wartości nieruchomości zajętych pod drogi stosuje się przepisy § 36 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, z tym że stan tych nieruchomości przyjmuje się na dzień 29 października 1998r., a ceny na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu. Ponadto w uzasadnieniu decyzji

podkreślono, iż na lokalnym rynku wykup gruntów pod poszerzenie dróg krajowych, bądź pod nowe drogi miał miejsce w latach poprzedzających przytoczone w operacie transakcje. Z uwagi na brak transakcji obejmujących ceny gruntów uzyskiwanych na te cele na lokalnym rynku, rynek poszerzono do granic województwa, przy czym odniesiono się do transakcji obejmujących wykup gruntów pod tą samą drogę [...].

Skargę na decyzję Wojewody nr [...] z dnia [...] października 2009r. pismem z dnia [...] listopada 2009r. złożyła E.R..

Poza podniesionym zarzutem przewlekłości trwającego blisko rok postępowania odwoławczego, skarżąca wskazała, iż Wojewoda przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyznaczył stronie terminu do zapoznania się z aktami sprawy oraz ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego, stosownie do treści art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona wskazała, iż organ odwoławczy z niezrozumiałych względów przesłał odwołanie strony z dnia [...] stycznia 2009r. wraz z jej uzupełnieniem z dnia [...] stycznia 2009r. do Biura Konsultingowego, sporządzającego operat szacunkowy – "celem ustosunkowania się do zarzutów skarżącej". W związku z powyższym skarżąca zwróciła się z prośbą o doręczenie jej tego stanowiska ww. Biura, co nie zostało przez organ uczynione. Z tego względu, zdaniem skarżącej, do przeprowadzenia tego dowodu doszło na etapie postępowania odwoławczego z oczywistym naruszeniem praw strony.

Z uwagi na powyższe E.R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, nie znajdując podstaw do zmiany swojej decyzji, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu tutejszy Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ppsa).

Istotne jest przy tym, iż stosownie do treści art. 134 tej ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także

obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji wskazać na wstępie należy, iż przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), który legł u podstaw rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Odszkodowanie to - w odniesieniu do dróg

nie będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi - wypłaca Skarb Państwa (ust. 2). Ustalanie i wypłacanie odszkodowania następuje według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem (ust. 5).

Odnosząc się do zasad i trybu ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, uregulowanych przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o

gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), wskazać należy, że na mocy art. 129 tejże ustawy, odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przy czym ustalenie wysokości odszkodowania następuje, stosownie do treści art. 130 ust. 2 ustawy, po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Ustalając wysokość odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości organy administracji publicznej zobowiązane są mieć każdorazowo na względzie, że nadrzędną i podstawową regulację prawną dotyczącą odszkodowania za wywłaszczenie zawiera art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, według którego wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Wykładnię "słusznego" odszkodowania zawiera podjęte jeszcze pod rządami poprzednich przepisów konstytucyjnych orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 1990r. (sygn. akt K. 2/90), z którego wynika, że odszkodowanie

słuszne to odszkodowanie, które ma charakter ekwiwalentny w stosunku do wywłaszczonego mienia. Oznacza to, że osoba wywłaszczona nie może ponieść straty materialnej z tego powodu, że jej nieruchomość została wywłaszczona.

Do określenia wartości nieruchomości dla ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stosuje się odpowiednio przepis § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), co wynika z regulacji zawartej w przepisie § 36 ust. 5 rozporządzenia. Operat szacunkowy, stanowi obligatoryjny element postępowania i podlega ocenie przez organy administracji z punktu widzenia

jego kompletności oraz spełnienia wymogów, określonych w powołanym rozporządzeniu.

Omawiany przepis § 36 ust. 1stanowi, że przy określaniu wartości rynkowej

gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Przepis ten przesądza o zastosowanym przez rzeczoznawcę podejściu. Biegły zobowiązany jest nadto do zastosowania się do wymogów ustawowych związanych z tym podejściem, czyli znajomości cen i cech nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen (art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i § 4 ust. 1 rozporządzenia).

W pierwszej kolejności za błędne i nie znajdujące potwierdzenia w przedstawionym materiale dowodowym należy uznać stanowisko Starosty, iż w sporządzonym dla potrzeb ustalenia należnego E.R. odszkodowania operacie szacunkowym, rzeczoznawca majątkowy przyjął do porównania ceny 43 nieruchomości położonych na terenie województwa. Organ I instancji zdaje się nie dostrzegać, iż w dotyczącym wyceny pkt VIII operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2008r., rzeczoznawca majątkowy jako "reprezentatywną próbkę" dla ustalenia średniej ceny metra kwadratowego nieruchomości, przyjmowanego następnie do ustalenia wartości rynkowej prawa własności nieruchomości E.R., wziął pod uwagę ceny transakcyjne dotyczące 15 nieruchomości.

Nieruchomości w liczbie 43, do których nawiązał Starosta, posłużyły rzeczoznawcy wyłącznie do analizy i charakterystyki rynku nieruchomości o podobnej funkcji, która to analiza nie miała bezpośredniego wpływu na ustalenie kwoty odszkodowania.

Zwrócić trzeba w tym miejscu również uwagę, iż w operacie szacunkowym z lipca 2008r. rzeczoznawca majątkowy posłużył się cenami działek o znacznie większym

areale, aniżeli działka będąca do dnia zajęcia własnością skarżącej.

Mając na względzie treść poprzednio sporządzonego dla potrzeb tejże sprawy operatu szacunkowego z kwietnia 2007r., jak i operatu z lipca 2008r. nie można podzielić stanowiska rzeczoznawcy majątkowego zawartego w pkt VIII ostatniego z tych opracowań, iż "wielkość (...) działki nie ma wpływu na cenę" (str. 11 operatu). Stanowisku takiemu przeczą przede wszystkim informacje zawarte w pkt VI tegoż operatu (Analiza i charakterystyka rynku nieruchomości o podobnej funkcji), z którego wynika, że mniejsze nieruchomości (k. 7 i 8 operatu, Tabela 1, m.in. poz. 1-7, 9-10, 12-18) były wyceniane na kwoty zdecydowanie wyższe od nieruchomości o większych powierzchniach (o wielkości minimum 2.449 m2, a wielkości średniej ok. 8.090 m2), które jako reprezentatywne posłużyły rzeczoznawcy do ustalenia ceny średniej (k. 10 operatu, Tabela 2). Powyższe ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości należnego stronie skarżącej odszkodowania, jeśli zważy się, iż zajęta pod drogę działka nr [...] ma pow. zaledwie 354 m2.

Podkreślić należy, iż na wpływ wielkości nieruchomości na cenę wskazywał ten sam rzeczoznawca w operacie sporządzonym w kwietniu 2007r. (k. 7 operatu), przyjmując jednocześnie wielkość działki do określenia wartości wskaźnika korygującego (k. 9 operatu).

Stwierdzając powyższe uznać należy, że rozpoznające sprawę organy nie oceniły, czy i jaki wpływ mogła mieć na wycenę przedmiotowej nieruchomości owa próbka reprezentatywna nieruchomości o powierzchni od 2.449 m2 do 52.635 m2, podczas gdy wyceniana nieruchomość ma 354 m2 powierzchni.

Poza stwierdzoną powyżej rozbieżnością w wielkości nieruchomości reprezentatywnych i nieruchomości wycenianej, analiza operatu wywołuje ponadto inne wątpliwości co do właściwego doboru przez rzeczoznawcę nieruchomości, które jako reprezentatywne posłużyły do ustalenia ceny średniej. Mianowicie uwagę Sądu zwraca przyjęcie przez rzeczoznawcę majątkowego, dla ustalenia średniej ceny metra kwadratowego nieruchomości (przyjmowanego następnie do ustalenia wartości rynkowej prawa własności nieruchomości), piętnastu transakcji dotyczących nieruchomości (gruntów rolnych) położonych na terenie jednej gminy (Gminy [...]), która znajduje się w sąsiedztwie [...] i charakteryzuje się występowaniem na jej obszarze licznych terenów zalewowych. Rzeczoznawca majątkowy przyjmując do wyceny przedmiotowe transakcje nie wykazał jakie było przeznaczenie przyjętych do wyceny gruntów, co wywołuje uzasadnione obawy, iż nieruchomości mogły zostać dobrane w sposób niewłaściwy.

Należy pamiętać, iż w operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy winien każdorazowo zawrzeć uzasadnienie wskazujące na właściwy dobór nieruchomości przeznaczonych do celów porównawczych, jak i na istotne cechy różniące te nieruchomości. Przy wycenie nieruchomości nie można pomijać żadnych elementów istotnych, które mogą wpływać na jej wartość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2008r., sygn. akt II OSK 2013/06).

Co prawda dokonując wyceny nieruchomości przy zastosowaniu podejścia porównawczego, w myśl zacytowanego art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ceny nieruchomości koryguje się ze względu na cechy różniące je od nieruchomości wycenianej, jednakże pamiętać należy, że korekta dotyczyć musi nieruchomości podobnych do wycenianej. Nieruchomością podobną, zgodnie z definicją sformułowaną w przepisie art. 4 pkt 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest zaś nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Podobieństwo nieruchomości w świetle zapisów zawartych w operacie szacunkowym nie może budzić żadnych wątpliwości.

Ponadto, w ocenie Sądu istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej

sprawy miała również okoliczność wskazania przez rzeczoznawcę majątkowego w pkt.

VIII operatu szacunkowego z lipca 2008r. piętnastu transakcji, które (z wyjątkiem jednej) miały miejsce w okresie od grudnia 2006r. do marca 2007r.

Zdaniem Sądu rzeczoznawca dokonując wyceny winien, z oczywistych względów, przedstawić - jako materiał porównawczy - także te transakcje, które zostały zawarte w okresie, w którym operat został sporządzony.

Niezależnie od faktu potwierdzenia przez rzeczoznawcę aktualności operatu przed wydaniem przez Wojewodę zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, iż przyjęcie tak odległych transakcji doprowadziło w konsekwencji do tego, że w dacie wydania decyzji przez organ II instancji (tj. [...] października 2009r.) ceny z operatu były faktycznie cenami sprzed ponad dwóch lat.

Powyższe podważa słuszność ustalonego odszkodowania, jeśli zważy się, iż na mocy art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Przy uwzględnianiu wartości rynkowej uwzględnia się, o czym stanowi ustawodawca w art. 134 ust. 2 omawianej ustawy, oprócz takich parametrów cechujących daną nieruchomość jak:

rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia

w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania także aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. A zatem w sytuacji, gdy

rzeczoznawca majątkowy pomija niemal całkowicie umowy zawarte w okresie zbliżonym do daty sporządzenia operatu i jego aktualizacji, trudno - nawet przy stabilności rynku - mówić o wycenianiu nieruchomości w oparciu o aktualnie kształtujące się ceny. Z tych względów Sąd uznał, że sporządzony w sprawie operat szacunkowy naruszył

wspomniane wyżej przepisy cytowanej ustawy.

W świetle art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym (lub w przypadku jego braku - na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy), stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych, to jednak organy administracji zobligowane są przede wszystkim do rozważenia, czy w operacie szacunkowym biegły uzasadnił wybór przyjętej metody (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2004 r. sygn. akt VI ACa 667/03, Apel. - W-wa 2005/1/5). Dokonany przez biegłego wybór metody szacowania nieruchomości nie może być

bowiem dowolny, lecz racjonalny, uzasadniony zasadami szacowania wartości nieruchomości, określonymi obowiązującymi przepisami prawa (vide: przywołany wyżej wyrok).

Z kolei przepis § 36 ust. 1 w zw. z ust. 5 cyt. rozp. stanowi, iż przy określaniu

wartości rynkowej gruntów zajętych pod drogi publiczne, stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Dopiero w przypadku braku cen, o których mowa w ust. 1, wartość gruntów określa się jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów przyległych

powoduje, że ich wartość jest niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak ustaloną wartość powiększa się o 50 % (§ 36 ust. 2 pkt 2 cyt. rozp.).

Nadto, w świetle § 4 ust. 1 tegoż rozp., przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. Przy metodzie korygowania ceny średniej do porównań przyjmuje się z rynku właściwego ze względu na położenie wycenianej nieruchomości co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu

rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości (§ 4 ust. 4 rozp.).

Źródłem informacji o cenach transakcyjnych nie mogą być jednak informacje o transakcjach, w których wystąpiły szczególne warunki zawarcia transakcji powodujące ustalenie zapłaty w sposób rażąco odbiegający od przeciętnych cen uzyskiwanych na rynku nieruchomości lub sprzedaż w drodze przetargu, z zastrzeżeniem ust. 2. Wreszcie, przy określaniu wartości nieruchomości, które ze względu na ich szczególne cechy

i rodzaj nie są przedmiotem obrotu na lokalnym rynku nieruchomości, można przyjmować ceny transakcyjne uzyskiwane za nieruchomości podobne na regionalnym albo krajowym rynku nieruchomości (§ 26 ust. 1 cyt. rozp.). Stąd też stwierdzić należy, iż zasadnicze wątpliwości Sądu budzi fakt przyjęcia przez rzeczoznawcę cen transakcyjnych uzyskiwanych na rynku regionalnym i metody korygowania ceny średniej, zamiast

wartości gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych. Zdaniem Sądu , przez ceny transakcyjne, o których mowa w § 36 ust. 1 cyt. rozp., należy

rozumieć, ceny uzyskiwane na rynku właściwym ze względu na położenie wycenionej nieruchomości (§ 4 ust. 4 rozp.).

W sprawach wyceny gruntów zajętych pod drogi publiczne, nie ma natomiast zastosowania § 26 tego rozp. jako dotyczący wyceny nieruchomości, które ze względu na szczególne cechy i rodzaj nie są przedmiotem obrotu na rynku lokalnym. Gdy bowiem przyjąć, iż do nieruchomości drogowych ma zastosowanie § 26 rozp., a więc możliwe jest przyjmowanie cen transakcyjnych uzyskiwanych na nieruchomości podobne na regionalnym albo krajowym, czy nawet zagranicznym rynku nieruchomości, martwy pozostałby zapis § 36 ust. 2 rozp., a wręcz cała regulacja tego przepisu byłaby zbędna ( Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2008 r.

w spr. II SA/GL 760/07).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie określenie wartości rynkowej nieruchomości nastąpiło przy uwzględnieniu wartości nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod tereny dróg i ulic, zaś jako obszar rynku przyjęto teren województwa, ze szczególnym uwzględnieniem jego północnej części, obejmując monitorowaniem lata

2006 - 2007. Jak bowiem wyjaśniła biegła, na rynku lokalnym, nie odnotowano transakcji sprzedaży działek przeznaczonych pod drogi, które mogłyby służyć jako materiał porównawczy. Rzeczoznawca nie wskazał jednak podstawy prawnej, która zawierała przesłanki dla poszerzenia badania wartości nieruchomości poza rynek lokalny.

Zdaniem Sądu, taki stan rzeczy, a mianowicie brak obrotu nieruchomościami drogowymi, podobnymi do wymienionej na rynku lokalnym, obligował do zastosowania sposobu obliczania odszkodowania, przewidzianego w § 36 ust. 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia, a zatem według wartości gruntów o przeznaczeniu przeważającym

wśród gruntów przyległych.

Niezależnie od powyższych stwierdzeń, wskazać należy, iż zgodnie z § 36 ust. 5 cytowanego rozporządzenia, dla określenia wartości odszkodowania przyjmuje się ceny na dzień wydania decyzji w tym przedmiocie, zaś z mocy art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, operat szacunkowy może być wykonywany po upływie 12 miesięcy od jego sporządzenia po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę w drodze umieszczenia stosownej klauzuli. Biegła na wniosek Wojewody udzieliła takiej klauzuli. Czynność ta budzi jednak zastrzeżenia skoro operat został sporządzony przed rokiem a monitorowane ceny nieruchomości przyjęte przy podejściu porównawczym pochodzą z okresu 2006- 2007 r., zaś rynek cen podlega ustawicznym zmianom. Gdyby jednak okazało się, że przyjęte w operacie ceny zachowały aktualność, wtedy biegła zobowiązana była udzielając klauzuli wyrazić kategoryczne stwierdzenie co do stabilności cen.

Biorąc pod uwagę stwierdzone powyżej nieprawidłowości, powołując się na ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 4 października 2006r., sygn. akt I OSK 417/2006) wskazać należy, iż choć rzeczoznawca ma pewien wpływ na ustalenie wartości nieruchomości (skoro organ dokonuje tego określenia na podstawie sporządzonego przez niego oszacowania nieruchomości) to jednak nie oznacza to związania organu ustaleniami opinii rzeczoznawcy

majątkowego. Na organie decydującym o wysokości odszkodowania spoczywa bowiem każdorazowo obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań celem prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości i należnego stronie

odszkodowania, a zatem i obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej opinii. Jeżeli przyjęta w operacie szacunkowym wartość nieruchomości nasuwa uzasadnione wątpliwości wówczas organ zobowiązany jest podjąć w tym zakresie dodatkowe czynności. Może m.in. zwrócić się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzonego operatu. Jednakże taka formalna ocena operatu szacunkowego nie wyłącza ogólnych zasad oceny dowodu, jakim jest również operat szacunkowy. Zarówno organy administracji, jak i sądy rozpoznające sprawę mają obowiązek ocenić - na podstawie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego - wartość dowodową operatu szacunkowego. To zaś oznacza, iż organy administracji, dokonując oceny wartości dowodowej operatu, mogą również żądać od rzeczoznawcy uzupełnienia tego dokumentu, albo wyjaśnień co do jego treści (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2006r., sygn. akt II OSK 459/2005).

Jak była o tym mowa, przepis § 36 ust. 5 omawianego rozporządzenia wskazał wyraźnie i jednoznacznie biegłemu, że do ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...), stosuje się § 36 ust. 1 i ust. 2 pkt. 2, dlatego odwoływanie się rzeczoznawcy do § 36 ust. 4 było niedopuszczalne. Z tej samej racji także rozważania biegłego o wyborze bardziej korzystnego dla wnioskodawczyni sposobu obliczenia odszkodowania w świetle przepisów Konstytucji RP było bezpodstawne. Ustalone przez ustawodawcę przepisy oraz wydane na ich podstawie przepisy wykonawcze, nie zostały uznane za sprzeczne z Konstytucją, dlatego zachowują pełną moc obowiązującą w nadanym im brzmieniu.

Przenosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy uznać należy, iż zarówno Starosta, jak i Wojewoda, wbrew obowiązkowi określonemu w 80 kpa, nie przeprowadzili samodzielnej oceny w zakresie prawidłowości przyjętych przez rzeczoznawcę majątkowego danych. Rozpoznające sprawę organy nie przeprowadziły samodzielnej analizy wyceny rzeczoznawcy, uwzględniającej treść przepisów ustawy oraz rozporządzenia i nie wskazały na wnioski, które wyprowadziły z tej oceny ( w odniesieniu do konkretnych danych dotyczących wycenianej nieruchomości i nieruchomości porównywanych).

Na organach prowadzących postępowanie spoczywał obowiązek odniesienia się do rodzaju gruntów na działce nr [...]. Organy administracji całkowicie pominęły fakt konsekwentnego odwoływania się wnioskodawczyni do wskazywanego rodzaju i przeznaczenia gruntów tej działki. W szczególności nie odniesiono się do twierdzenia skarżącej, że działka była usytuowana w strefie osadniczo rolnej i z tej racji jej wartość jest wyższa od przyjętego charakteru rolnego działki. W tej ostatniej kwestii wnioskodawczyni przedłożyła dokument wskazujący na dobrą kulturę rolną należących

do niej działek. Na powołany przez skarżąca charakter działki wskazywać może wydane wcześniej, chociaż już nieaktualne, zezwolenie na wzniesienie domu mieszkalnego.

Powyższe zaniechania wskazują na naruszenie, przez rozpatrujące sprawę organy administracji, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy, albowiem nie doprowadziły do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W tym miejscu, uznać należy za zasadny zarzut skargi, że w prowadzonym przez organ II instancji postępowaniu został nadto naruszony przepis art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, na mocy którego organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (§ 1). Organy mogą odstąpić od tejże zasady tylko

w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2).

Wbrew stanowisku Wojewody zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę, w ocenie tutejszego Sądu na organie odwoławczym stosownie do tego przepisu spoczywał - po uzyskaniu pisma rzeczoznawcy z dnia [...] marca 2009r., w którym ustosunkował się on do podniesionych przez skarżącą w odwołaniu zarzutów - obowiązek powiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do treści pisma rzeczoznawcy, czego jednak organ II instancji nie spełnił.

Należy mieć na względzie, iż zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, wyrażona w powołanym przepisie obowiązuje również w postępowaniu odwoławczym, w szczególności wtedy, gdy organ ten przeprowadza uzupełniające dowody. Za tym przemawia zasada, że odwołanie przenosi na organ odwoławczy kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji, a także będący konsekwencją tej zasady art. 140 kpa. Przepis ten stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139, w postępowaniu odwoławczym mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.

Odnosząc się do wniosku strony o ustalenie należnych odsetek za okres od pozbawienia prawa do nieruchomości do czasu wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania, wskazać należy, iż przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stwarzają podstawy prawnej dla ustalenia przez organy administracji publicznej odsetek z tego tytułu. Podzielić należy pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie, iż wprawdzie art. 132 ust. 2 tejże ustawy odnosi się do skutków zwłoki lub opóźnienia w wypłacie odszkodowania (nakazując oceniać je według przepisów Kodeksu cywilnego), jednak traktuje jedynie o spóźnieniu w wypłacie zasądzonego już odszkodowania, która

to wypłata winna nastąpić w ustawowym 14-dniowym terminie. Wskazany przepis nie dotyczy zatem przypadków zwłoki w samym zasądzaniu odszkodowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2009r., sygn.

akt IV SA/Po 664/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia

9 maja 2007r., sygn. akt II SA/Gl 1019/06).

Słuszny jest podniesiony w skardze zarzut długotrwałości postępowania administracyjnego. Wnioskodawczyni zwracała się parokrotnie do organu II instancji o zakreślenie organowi rozpatrującemu sprawę terminu jej zakończenia. W tym zakresie organ I instancji nie dochował wyznaczonego terminu zakończenia postępowania do dnia 1 września 2008 r. skoro decyzja zastała wydana dopiero [...] grudnia 2008 r. W pismach kierowanych do wnioskodawczyni wskazano konieczność uzupełnienia dokumentów oraz zajęcia przez nią stanowiska w przedmiocie uzupełniającego operatu szacunkowego. Także organ II instancji naruszył zawartą w przepisie art. 12 § 1 kpa zasadę szybkości postępowania skoro, pomimo trwającego ponad osiem miesięcy postępowania odwoławczego, nie zastosował się do obowiązku wyrażonego w art. 36 §1 kpa i wobec niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa nie zawiadomił strony,

podając przyczyny zwłoki, o nowym terminie załatwienia sprawy. Długotrwałość postępowania nie miała jednak wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rolą organów będzie usunięcie stwierdzonych uchybień proceduralnych poprzez dokładne wyjaśnienie sprawy i podjęcie niezbędnych działań celem prawidłowego ustalenia wartości zajętej nieruchomości i należnego E.R. odszkodowania, w tym dokonanie rzetelnej oceny wiarygodności operatu szacunkowego, który zostanie sporządzony w sprawie.

Mając na uwadze przedstawione wyżej naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd z powołaniem się na przepis art. 145

§ 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 ppsa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Stosownie do treści art. 200 oraz art. 205 ppsa, Sąd uwzględnił wniosek skarżącej o zasądzenie od Wojewody zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego, na które składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 400 zł.