Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1404/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 12b, art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b, art. 111 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 487
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Wójt Gminy decyzją z dnia "[...]" wygasił z dniem 1 lutego 2016 roku zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z dnia 12 stycznia 2015 roku Nr "[...]" zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa; Nr "[...]" zawierających pow. 4,5% do 18% alkoholu Nr "[...]" zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - sklepie spożywczo-przemysłowym w A, ul. A z uwagi na niedokonanie opłaty za korzystanie z zezwoleń w ustawowym terminie - decyzja doręczona 27 czerwca 2016 r.

W dniu 11 lipca 2016 r. M. R. złożył wniosek o uzupełnienie decyzji w kwestiach dla niego bardzo istotnych, a mianowicie:

- jaka datę należy przyjąć za datę graniczną wygaśnięcia zezwoleń?

- jak potraktowano wniesienie opłaty drugiej raty w dniu 31 maja 2016 roku w wysokości 1.489,27 zł, czy uznano ją jako wniesioną w terminie i czy zostanie ona ewentualnie zwrócona i w jakiej części?

- czy organ gminy zakreśli termin i w jakiej on będzie długości na wyprzedaż posiadanych zapasów napojów alkoholowych?

Postanowieniem z dnia "[...]" organ uzupełnił treść decyzji w zakresie daty wygaśnięcia decyzji poprzez dodanie po wyrazach: "stwierdza się wygaśnięcie" zapisu w brzmieniu "z dniem 31 stycznia 2016 r.".

Od decyzji odwołał się - w ustawowym terminie M. R. wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie; 1/ art. 9 w związku z art. 7 kpa

- poprzez nieuwzględnienie faktu, że na wydanych zezwoleniach nie ma pouczenia, bądź jakiejkolwiek informacji, iż termin uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 111 ust. 7 w nawiązaniu do art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jest terminem materialnoprawnym oraz, że termin zakreślony dla wniesienia tej opłaty jest terminem zawitym prawa materialnego, nie podlega przywróceniu i nie stosuje się do niego przepisów kpa ordynacji podatkowej,

- Wójtowi Gminy, bezczynność organu polegającą na tym, iż po otrzymaniu opłaty w uchybionym jego zdaniem terminie, tj. w dniu 1 lutego 2016 r., nie poinformował strony o możliwości skutecznego dokonania opłaty w myśl art. 18 ust. 12b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, to jest powiększoną o 30%. W jego ocenie bierność organu stanowiła naruszenie prawa - art. 12 § 1 kpa i działała niewątpliwie na jego szkodę oraz pomijała przy tym interes społeczny i słuszny obywateli. Sprzedaż napojów alkoholowych jest w tym sklepie podstawowym artykułem sprzedaży,

- art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego wbrew zasadzie pogłębionego zaufania uczestników do władzy publicznej polegającej na nie uwzględnieniu faktu, że uczestnikiem postępowania jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą ponad 22 lata, mający te zezwolenia również ponad 22 lata, regularnie płacący opłaty za zezwolenia, podczas toczącego się postępowania wskazał, że uchybienie terminu nie było zamierzone a wynikało z innych przyczyn. Skuteczne wygaśnięcie zezwoleń będzie się wiązało z likwidacją sklepu i zwolnieniem pracowników,

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa wskutek: zaniechania rozpatrzenia całokształtu okoliczności sprawy poprzez nieustalenie faktycznego terminu dokonanej wpłaty, oparcie się jedynie na momencie wpływu opłaty na konto Urzędu Gminy; badanie stanu faktycznego załatwianej sprawy nie było dokładne, z pominięciem szczegółowego badania kluczowego dowodu w sprawie, jakim ma być dowód wpłaty, w którego treści wpisano opłata za zezwolenia A rata 2016 rok, w tytule nie ma zapisu o zezwoleniu nr "[...]". Zdaniem odwołującego się opłata w wysokości 1.489,27 zł w pełni pokrywa wysokość opłat tych dwóch zezwoleń powiększonych o 30% (dowód zał. nr 2).

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" uchyliło decyzję organu I instancji uzupełnioną postanowieniem z dnia "[...]" w całości i orzekło co do istoty sprawy, w ten sposób, że wygasiło M. R. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z dnia 12 stycznia 2015 roku Nr "[...]" zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa; Nr "[...]" zawierających pow. 4,5% do 18% alkoholu Nr "[...]" zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - sklepie spożywczo-przemysłowym w A, ul. A.

Kolegium podniosło, że bezsporne jest, iż M. R. nie dokonał opłaty najpóźniej w dacie, którą wyznaczył 31.01.2016 r., bądź powiększonej o 30% tej opłaty w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do dokonania tej czynności, to - w świetle obowiązujących przepisów i utrwalonej linii orzeczniczej ich stosowania - w sprawie musiało dojść do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie oznaczonych na wstępie zezwoleń. Przesądziły o tym efekty weryfikacji stanu faktycznego niniejszej sprawy administracyjnej z przepisami ustawy. Art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy, a więc przepis ustanawiający podstawę do zastosowania, z powodu powyższego uchybienia, sankcji administracyjnej w postaci wygaśnięcia zezwolenia, przyjmuje do weryfikacji stanu faktycznego perspektywę właściwą dla dokonania lub niedokonania przedmiotowej opłaty. Nie ulega więc wątpliwości, że miarodajny - z punktu widzenia zastosowania sankcji administracyjnej w postaci wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - jest moment dokonania przedmiotowej opłaty (a nie np. jej wnoszenia, gdyby nawet de facto można je oddzielić). Wobec obowiązującego sposobu rozumienia momentu "dokonania opłaty" i wobec związanych z tym ustaleń dotyczących stanu faktycznego, który w tym przypadku wystąpił w okresie przypadającym na koniec 31.01.2016 r. i początek 1.02.2016 r., nie można było uznać, że M. R. swoim zachowaniem nie wypełnił znamion hipotezy normy prawnej sformułowanej w art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b i ust. 12b.

Skargę na ww. decyzję wywiódł M. R., wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu strona podniosła, że w treści dowodu wpłaty dokonanej w dniu 1 lutego 2016, w pozycji "tytuł" zapisane jest: oplata za zezw. alkohol. "[...]" rata 2016 rok, zatem literalnie odczytując ten zapis, w sposób bezsporny należy stwierdzić, że opłata ta dotyczyła tylko dwóch zezwoleń (nie trzech) tj. A i B. Wielkość wiec wymaganej kwoty, zgodnie z art. 18 ust. 12b ustawy, winna wynosić 796,58 + 227,5 = 1 024,08 zł. Opłata została dokonana w wysokości 1489,27 zł. czyli o 465,19 za dużo. Ponadto zgodnie z powyższym artykułem opłaty można dokonać przed upływem 30 dni od terminu określonego w art. 111 ust. 7 ustawy, co oznacza - w tym konkretnym przypadku, że opłatę powiększoną o 30 % (art. 18 ust. 12b) można było dokonać nie później niż do 1 marca 2016 r. Opłatę dokonano w dniu 1 lutego 2016 r. W ocenie skarżącego bezsporne zatem jest, że dochowany został termin i wielkość opłaty dla dwóch zezwoleń tj. A - do 4.5 % zawartości alkoholu i piwa Nr. "[...]" - powyżej 4,5 % do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) Nr. 817/B/I/15. Skarżący stwierdził, że wraz z ustawą z 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r, póz. 1045 ze zm.) z dniem 1 stycznia 2016 r. weszły w życie zmiany, także do ustawy z 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2012r. póz.1356 ze zm.). Ustawodawca nowelizując przedmiotową ustawę, dodając między innymi w art. 18 ustęp 12a i 12b, chciał dać, możliwość "spóźnialskim" dodatkowych 30 dni na dokonanie opłaty czy też złożenia oświadczenia, i tym samym nie narażania się na drastyczne w skutkach wydanie decyzji o wygaśnięciu zezwoleń, (brak możliwości sprzedaży napojów alkoholowych), stąd też sankcja w postaci powiększonej opłaty o 30 %.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. z 2016 r. Dz.U. poz. 718) zwanej dalej: ustawą ppsa.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja SKO, które uchyliło decyzję organu I instancji (uzupełnioną postanowieniem z dnia "[...]") w całości i orzekło co do istoty sprawy, w ten sposób, że wygasiło M. R. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z dnia 12 stycznia 2015 roku Nr "[...]" zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa; Nr "[...]" zawierających pow. 4,5% do 18% alkoholu Nr "[...]" zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - sklepie spożywczo-przemysłowym w A, ul. A.

Kolegium podniosło, że bezsporne jest, iż M. R. nie dokonał opłaty najpóźniej w dacie, którą wyznaczył, czyli 31.01.2016 r., bądź powiększonej o 30% tej opłaty w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do dokonania tej czynności, to - w świetle obowiązujących przepisów i utrwalonej linii orzeczniczej ich stosowania - w sprawie musiało dojść do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie oznaczonych na wstępie zezwoleń.

Podstawę materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2016r., poz. 487). Stosownie do jego treści zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży wygasa m.in. w przypadku niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego.

Przepis art. 111 ust. 5 określa wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w zależności od rocznej wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim, wynikającej z oświadczenia składanego przez przedsiębiorcę (art. 111 ust. 4). Stosownie zaś do art. 111 ust. 7 ustawy, powyższa opłata wnoszona jest na rachunek gminy w każdy roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego.

Treść przytoczonych uregulowań wskazuje, że wygaśniecie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych następuje z mocy prawa - w razie zaistnienia przypadków przewidzianych art. 18 ust. 12 pkt 5 - dlatego decyzja wydawana w tym przedmiocie jest decyzją deklaratoryjną. Wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia art. 111 ust. 5 jest jednoznaczna, jej obliczenie przez organ ma charakter czynności materialnotechnicznej. Brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia odmiennego stanowiska (por. wyroki NSA: z dnia 17 lutego 2010 r. o sygn. akt II GSK 384/09, z dnia 22 grudnia 2010 r. o sygn. akt II GSK 14/10, z dnia 31 marca 2009 r. o sygn. akt II GSK 817/08, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że graniczne terminy płatności każdej raty, określone są w art. 11 1 ust. 7 ustawy przez konkretny dzień kalendarzowy, co oznacza, że mamy w takim przypadku do czynienia z terminem prawa materialnego, przez który należy rozumieć ustanowiony przepisem prawa materialnego termin do dokonania określonej czynności nie związanej z toczącym się postępowaniem administracyjnym. Jak przyjmuje się w doktrynie, uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym (B. Adamiak (w) Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, C.H. Beck, 6 wyd. str. 321).

W świetle przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, skutkować musi wydaniem decyzji o wygaśnięciu tych zezwoleń.

Na gruncie niniejszej sprawy Kolegium przyjęło, że wobec obowiązującego sposobu rozumienia momentu "dokonania opłaty" i wobec związanych z tym ustaleń dotyczących stanu faktycznego, który w tym przypadku wystąpił w okresie przypadającym na koniec 31.01.2016 r. i początek 1.02.2016 r., nie można było uznać, że Marek Romanowski swoim zachowaniem nie wypełnił znamion hipotezy normy prawnej sformułowanej w art. 18 ust. 12 pkt 5 Iit. b i ust. 12b. Podkreślono przy tym, że organ pierwszej instancji, w celu uzupełnienia materiału dowodowego, zwracał się do odwołującego się z prośbą o przedłożenie potwierdzenia przelewu dokonanego w dniu 31 stycznia 2016 roku. W piśmie z dnia 13 kwietnia 2016 r. strona poinformowała organ, że nie jest możliwe wygenerowanie w aplikacji bankowej Banku Millennium potwierdzenia wykonania czynności: polecenia wykonania przelewu, aplikacja ta generuje tylko potwierdzenie faktycznego dokonania przelewu na wskazane konto. Przelew z nieznanych mu przyczyn został dokonany z kilkugodzinnym opóźnieniem.

Nadmienić należy w tym miejscu, że przepis art. 18 ust. 12b rzeczonej ustawy określa, że w przypadku, o którym mowa w ust. 12 pkt 5 lit. b, zezwolenie wygasa z upływem 30 dni od dnia upływu terminu dopełnienia obowiązku dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5, jeżeli przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do dokonania czynności określonej w ust. 12 pkt 5 lit. b nie wniesie raty opłaty określonej w art. 111 ust. 2 albo 5, powiększonej o 30% tej opłaty.

Niewątpliwie Kolegium zasadnie przyjęło, że skarżący dokonał przelewu 1 lutego 2016r., co wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Skarżący wyjaśnił jednak, że w treści dowodu wpłaty dokonanej w dniu 1 lutego 2016, w pozycji "tytuł" zapisane jest: oplata za zezw. alkohol. "[...]", "[...]",1 rata 2016 rok, zatem literalnie odczytując ten zapis, należy stwierdzić, że opłata ta dotyczyła tylko dwóch zezwoleń (nie trzech), tj. A i B.

Dostrzec trzeba, że rzeczywiście wielkość wymaganej kwoty, zgodnie z art. 18 ust. 12b ustawy, winna wynosić 796,58 + 227,5 = 1 024,08 zł. Opłata natomiast została dokonana w wysokości 1489,27 zł czyli o 465,19 ponad wymagana sumę. Stosownie zaś do przywołanego przepisu, opłaty można dokonać przed upływem 30 dni od terminu określonego w art. 111 ust. 7 ustawy. Zgodzić się należy ze skarżącym, że oznacza to, iż opłatę powiększoną o 30 % (art. 18 ust. 12b) można było dokonać nie później niż do 1 marca 2016 r. Opłatę uiszczono zaś w dniu 1 lutego 2016 r. W ocenie skarżącego bezsporne zatem jest, że dochowany został termin i wielkość opłaty dla dwóch zezwoleń, tj., A - do 4.5 % zawartości alkoholu i piwa Nr. "[...]" - powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) Nr. "[...]".

W ocenie Sądu ww. argumentacja strony skarżącej jest zasadna i należy ją podzielić. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, żeby zastosować korzystną dla strony interpretację wspomnianego wyżej przepisu art. 18 ust. 12b. Skoro skarżący spełnił przesłanki tego przepisu, co, jak wskazano wyżej, nie budzi wątpliwości Sądu, to jak najbardziej może on skorzystać z jego dobrodziejstwa. Każda inna interpretacja byłaby niezgodna z treścią rzeczonego przepisu.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono w pkt II stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy.