Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 902/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 155, art. 156, art. 264, art. 265 par. 1, art. 267, art.
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 29 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2008 roku sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia[...] roku nr [...] na podstawie art. 286 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. w związku z prowadzoną kontrolą podatkową zwrócono się do R. M. reprezentowanego przez doradcę podatkowego I. K. o udzielenie pisemnych wyjaśnień dotyczących zapłat za towary handlowe zakupione poza granicami kraju.

Pismem z dnia [...] roku nr [...] wezwano pełnomocnika skarżącego doradcę podatkowego I. K. do złożenia w sekretariacie Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. bądź przesłania na adres organu w nieprzekraczalnym terminie trzech dni od daty otrzymania wezwania pisemnych wyjaśnień dotyczących zapłat za towary handlowe zakupione przez "A" R. M. poza granicami kraju.

W dniu [....] roku pełnomocnik zgłosił się osobiście w siedzibie organu I instancji i wyjaśnił przyczyny z powodu, których nie może się zastosować do przedmiotowego wezwania. Wskazał, że organ podatkowy oprócz art. 155 Ordynacji podatkowej nie podał żadnego innego przepisu prawnego, z którego wynikałby ten obowiązek. Podkreślił, że nie doręczono mu protokołu kontroli i załącznika, o których mowa w wezwaniu. Pełnomocnik stwierdził, że został bezpodstawnie wezwany przez organ do osobistego stawienia się i bezpodstawnie zagrożono zastosowaniem wobec niego kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Wniósł o zwrot kosztów przejazdu na trasie R. – P. i P. – R. w kwocie 66,86 złotych oraz zwrot kosztów utraconego zarobku za 1,5 godziny, czyli 58,50 złotych.

Postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. odmówił R. M. zwrotu kosztów przejazdu na wskazanej trasie oraz zwrotu kosztów utraconego zarobku za 1,5 godziny.

W zażaleniu z dnia [....] roku pełnomocnik skarżącego zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 265 § 1 punkt 2 i art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację zwrotu "osobiste stawiennictwo strony" i przyjęcie, że pełnomocnik występujący w imieniu strony postępowania, nie może ubiegać się o zwrot kosztów postępowania. Podkreślił, iż w związku z niedoręczeniem mu protokołu i załączników, o których mowa była w wezwaniu, nie mógł określić sposobu zapłaty za towary wyszczególnione w załączniku do protokołu.

Postanowieniem z dnia [...] roku nr [....]Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu powołano się na treść art. 264 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa (...) Organ podatkowy, na żądanie zwraca koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 i 2 koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym oraz koszty, o których mowa w pkt 1 związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się. Organ podatkowy wskazał, że z treści art. 265 § 1 pkt 1 i 2 i art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej wynika zamknięty krąg osób, którym przysługuje zwrot kosztów, między innymi świadkowie, biegli, tłumacze oraz strona, która poniosła koszty związane z osobistym stawiennictwem. W przepisie tym nie wymienia się pełnomocnika ani kosztów jego podróży bądź innych należności. Koszty ponoszone przez pełnomocnika związane z jego udziałem w sprawie mieszczą się pojęciu kosztów zastępstwa procesowego. Koszty te nie podlegają zwrotowi.

Organ stwierdził, że w istniejącym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 2 i art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej, które przemawiałby za uwzględnieniem wniosku pełnomocnika skarżącego. Strona reprezentowana przez pełnomocnika nie została błędnie wezwana do stawienia się lub też, że koszty, które poniósł pełnomocnik w związku ze stawieniem się nie zostały poniesione w jej interesie. Z wezwania z dnia 2 stycznia 2008 roku wynika, ze pełnomocnik może złożyć wyjaśnienia osobiście w sekretariacie organu bądź też przesłać je na adres organu w nieprzekraczalnym terminie trzech dni. Nie można przyjąć, iż pełnomocnik nie miał możliwości wyboru sposobu zachowania się, czy też nie pozostawiono mu wyboru. Dla tej konkretnej czynności nie było wymagane osobiste stawiennictwo strony postępowania. Czynności wykonywał na podstawie udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa, czyli w ramach zastępstwa procesowego. Poniesione koszty podróży zaliczyć należy zaliczyć należy do kosztów tzw. zastępstwa procesowego, nie zaś do innych wydatków bezpośrednio związanych z rozstrzygnięciem sprawy, o których mowa w art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy powołał się również na art. 155 § 1 i art. 159 § 1 pkt 4, z którego wynika, że organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W wezwaniu należy wskazać czy strona ma stawić się osobiście, przez pełnomocnika czy ma złożyć wyjaśnienia na piśmie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że przepisy Ordynacji podatkowej utożsamiają osobiste stawiennictwo strony ze stawiennictwem za pośrednictwem pełnomocnika.

W skardze z dnia [...] roku R. M. reprezentowany przez pełnomocnika doradcę podatkowego wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 120 art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację i nieprawidłowe zastosowanie oraz art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę zwrotu kosztów postępowania związanych ze stawiennictwem pełnomocnika strony w organie, na jego wezwanie związane z koniecznością wyjaśnienia zapłat za towary handlowe zakupione przez "A" R. M. poza granicami kraju. Ponadto zarzucił naruszenie art. 265 § 1 pkt 2 wymienionej ustawy poprzez przyjęcie, że koszty wymienione w tym przepisie, związane są wyłącznie z osobistym stawiennictwem strony, co oznacza, że strona faktem działania przez pełnomocnika pozbawiła się możliwości uzyskania zwrotu kosztów postępowania oraz art. 265 § 2 poprzez odmowę zaliczenia do kosztów postępowania wydatków związanych z podróżą i utraconym zarobkiem pełnomocnika strony , który udał się w jej imieniu do siedziby organ.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Składniki kosztów postępowania podatkowego nie są wymienione wyczerpująco w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm). Zgodnie z art. 265 § 1 tej ustawy do kosztów postępowania zalicza się: 1) koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym; 2) koszty, o których mowa w pkt 1, związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się; 3) wynagrodzenie przysługujące biegłym i tłumaczom; 4) koszty oględzin; 5) koszty doręczenia pism urzędowych. W § 2 tego artykułu dodano ponadto, że za koszty postępowania mogą być uznane także inne wydatki bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.

Generalną zasadą jest, iż koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina (art. 264). Jednakże stronę obciążają: koszty, które zostały poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie; koszty sporządzania odpisów lub kopii akt sprawy; koszty przewidziane w odrębnych przepisach; koszty powstałe z jej winy, a w szczególności dodatkowe koszty spowodowane niestawiennictwem bez uzasadnionych przyczyn, wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą (art. 267 § 1).

Organ podatkowy może dokonać zwrotu tylko kosztów podróży i innych należności świadków, biegłych i tłumaczy oraz kosztów związanych z osobistym stawiennictwem strony (art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej). Zwrotu kosztów podróży dokonuje się wyłącznie na żądanie (wniosek) uprawnionej osoby, które powinno być złożone przed wydaniem decyzji w sprawie, pod rygorem utraty roszczenia (art. 266 § 2). Strona może więc domagać się zwrotu kosztów podróży i wynagrodzenia za utracony zarobek tylko, jeżeli były one związane z jej osobistym stawiennictwem w organie podatkowym (i to tylko jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się), co wynika z literalnego brzmienia przepisu art. 265 § 1 pkt 2 w związku z art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej. Strona może przecież zostać zobowiązana do osobistego stawiennictwa, np. w siedzibie urzędu skarbowego i trudno żądać aby w związku z tym ponosiła jakieś dodatkowe wydatki. Obowiązek do osobistego stawiennictwa może być nałożony na podstawie przepisu art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Także ustanowienie pełnomocnika przez stronę postępowania podatkowego nie wyklucza jej osobistego działania, gdyż strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania (art. 136 Ordynacji podatkowej).

Z powyższego wynika więc, że stronie można dokonać zwrotu kosztów postępowania, wyłącznie związanych z jej osobistym stawiennictwem. Ordynacja podatkowa nie przewiduje możliwości zwrot kosztów podróży i innych należności dla pełnomocnika strony uczestniczącego w określonych czynnościach procesowych, dla przeprowadzenia których strona postępowania nie miała obowiązku osobistego uczestnictwa. Z wezwania z dnia 2 stycznia 2008 roku jednoznacznie wynika, że pełnomocnik może złożyć wyjaśnienia osobiście w sekretariacie organu bądź też przesłać je na adres organu w terminie nie dłuższym niż 3 dni. Bezspornym jest również to, że dla tej czynności nie było wymagane osobiste stawiennictwo strony.

Ponadto należy stwierdzić, iż gdyby koszt tzw. "zastępstwa procesowego" można było zaliczyć na podstawie art. 265 § 2 Ordynacji podatkowej, jak chce tego pełnomocnik skarżącego, do innych wydatków bezpośrednio związanych z rozstrzygnięciem sprawy, to organ prowadzący postępowanie podatkowe nie mógłby ich zwrócić stronie ze względu na brak podstawy prawnej w tym zakresie. Jak to wyżej wskazano, organ podatkowy może jedynie zwrócić koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze treść przedstawionych wyżej uregulowań prawnych należy stwierdzić, że wydatki związane z ustanowieniem pełnomocnika przez stronę postępowania podatkowego (tak, jak w niniejszej sprawie) wykłada strona, która go ustanowiła.

Nie sposób zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżącego, że treść art. 155 § 1 i art. 159 § 1 punkt 4 ordynacji podatkowej przemawia za przyjęciem, że stawiennictwo osobiste obejmuje także stawiennictwo pełnomocnika osoby wezwanej. Oba przywołane przepisy wyraźnie odróżniają bowiem trojakiego rodzaju formy spełnienia przez stronę postępowania wezwania organu podatkowego. Są to:

- osobiste stawiennictwo,

- stawiennictwo za pośrednictwem pełnomocnika,

- złożenie wyjaśnień na piśmie.

Nie ma więc żadnych podstaw do przyjęcia, że wymienione przepisy utożsamiają osobiste stawiennictwo ze stawiennictwem za pośrednictwem pełnomocnika.

Wreszcie nie jest również i tak jakoby z istoty pełnomocnictwa wynikał nakaz objęcia jednakowymi regułami procesowymi przypadków, w których strona występuje osobiście lub jest zastępowana przez pełnomocnika. Tezie tej przeczy art. 136 ordynacji podatkowej, który zastrzega dla określonych czynności procesowych jedynie osobiste działanie strony wykluczające możliwość jej działania przez pełnomocnika.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało skargę oddalić.

D.T.