Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 296/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 174 pkt 1 i 2, art. 145 par.1 pkt 1 lit c, art.151,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 3, art. 2 ust.1 pkt 3, art. 1 a ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 122, art. 124, art. 187 par.1, art. 210 par.1 pkt 6, art. 210 par.4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędziowie NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), WSA del. Ludmiła Jajkiewicz, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1432/07 w sprawie ze skargi "A. M. S." S.A. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 20 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.


UZASADNIENIE

II FSK 296/08

Uzasadnienie

Prezydent Miasta W. decyzją z 30 sierpnia 2006r. określił "A. [...]" S.A. w P. (Spółka), wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2003r.

Organ w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalił, że Spółka posiadała wolnostojące trwale z gruntem związane urządzenia reklamowe, które ujmowała w ewidencji środków trwałych oraz amortyzowała i na podstawie art. 16a ustawy z 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej u.p.d.o.p.)uznano je za własność Spółki. Organ wskazał art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej u.p.o.l.) i wyjaśnił, że budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm., dalej Prawo budowlane). Wskazał, że na podstawie art. 6 u.p.o.l. Spółka powinna złożyć deklaracje na podatek od nieruchomości, uwzględniając w nich opisane wyżej budowle.

Spółka w odwołaniu od ww. decyzji wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania ze względu na naruszenie:

- art. 21 ust. 3, art. 121 oraz art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej Ord.pod.) oraz art. 4 i 5 u.p.o.l. przez błędne wyliczenie wysokości zobowiązania podatkowego Spółki. Wskazano także, że organ przy obliczaniu wysokości podatku od każdej tablicy reklamowej w sposób nieprawidłowy dokonał zaokrąglenia poszczególnych wartości, co doprowadziło do błędnego ustalenia zobowiązania podatkowego za 2003r.;

- art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 3 ust. 1 u.p.o.l. przez uznanie, że tablice reklamowe będące własnością Spółki, które w rzeczywistości nie są związane trwale z gruntem, stanowią budowle podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości;

- art. 122, art. 123 § 1, art. 124 oraz art. 187 Ord.pod. przez zignorowanie wyjaśnień Spółki co do stanu faktycznego, a w konsekwencji błędne ustalenie tego stanu w zakresie trwałości związania tablic reklamowych z gruntem;

- art. 180 § 1 Ord.pod. przez: 1) zignorowanie dowodów w postaci rysunków technicznych, tablic oraz wyjaśnień Spółki na tę okoliczność, 2) zaniechanie powołania na mocy art. 197 § 1 Ord.pod. biegłego;

- art. 31 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej ustawa o rehabilitacji) w związku z art. 9 ustawy z dnia 30 października 2002r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1683, dalej ustawa nowelizująca) przez zakwestionowanie zwolnienia z podatku od nieruchomości wynikającego z ww. przepisu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z 20 czerwca 2007r. utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższa decyzję Spółka wniosła o uchylenie zarówno jej, jak i poprzedzającą ją decyzji organu pierwszej instancji. Stanęła na stanowisku, że organ pierwszej instancji wybiórczo zastosował prezentowane przez siebie stanowisko posługując się nim tylko w zakresie, w jakim zwiększa ono podstawę opodatkowania Spółki podatkiem od nieruchomości. Spółka wskazała, że nawet gdyby tablice reklamowe do niej należące uznać za budowle, to i tak nie powstałaby w stosunku do niej zaległość podatkowa ponieważ w 2003r. korzystała ze zwolnienia podatkowego, jako posiadająca status ZPCh.

Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, Spółka wskazała naruszenie art. 180 § 1, art. 210 § 1 Ord.pod, oraz ewidentne naruszenie przez organ drugiej instancji przepisów art. 122, art. 188 § 1 oraz art. 197 § 1 Ord.pod.

SKO w odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 listopada 2007 r., sygn.akt III SA/Wa 1432/07, uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 30 sierpnia 2006 r. i stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.

Sąd z urzędu zwrócił uwagę, na błędnie wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawę prawną opodatkowania budowli, a wadliwość tą ocenił jako nie mającą istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd wskazał art. 3 ust. 1 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w 2003r., i stwierdził, że wprawdzie przepis został prawidłowo powołany przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, ale z samego tylko jego powołania nie wynika, z jakiego tytułu prawnego spoczywa na Spółce obowiązek podatkowy w zakresie tablic reklamowych.

Stwierdzono, że ani w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do sposobu mocowania tablic do podłoża. Sąd wskazał, że organ odwoławczy pominął tą kwestię, odwołując się do definicji negatywnej wynikającej z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego oraz przepisów u.p.o.l. i na tej podstawie uznał, że każdy obiekt budowlany, będący przedmiotem opodatkowania, musi być zakwalifikowany jako budynek, budowla lub obiekt małej architektury. Zdaniem Sądu odwołanie się wyłącznie do definicji negatywnej wysnucie na tej podstawie wniosku, że wszelkie tablice reklamowe Spółki stanowią budowle było nieprawidłowe.

Sąd podzielił zarzuty Spółki dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122 art. 187 oraz art. 124 Ord.pod. przed organami obu instancji. Podkreślił, że niewystarczające było samo zebranie materiału dowodowego w aktach sprawy, a za konieczne uznał ustosunkowanie się do niego w treści decyzji. Zarzuty dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, odnoszące się do okoliczności nieuwzględnienia przez ten organ wyjaśnień i dokumentów przedstawionych przez Spółkę uznano za konsekwencję błędnych założeń przyjętych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Za uzasadnione uznano zarzuty Spółki dotyczący przyjętego przez organ pierwszej instancji i uznanego za prawidłowy przez organ odwoławczy, sposobu obliczenia wysokości zobowiązania podatkowego.

W ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 9 ustawy nowelizującej. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego.

W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżyło powyższy wyrok w całości i na podstawie :

- art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze z., dalej p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1 a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i w związku z art. 2 ust.1 pkt 3 u.p.o.l. przez uznanie, że w stanie prawnym obowiązującym w 2003 r. do określenia budowli na gruncie u.p.o.l. należy odwoływać się do art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane ze względu na regulację art. 1 a ust.1 pkt 2 u.p.o.l.;

- art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

• art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a poprzez stwierdzenie, że organy podatkowe obu instancji nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego na okoliczność: a) ustalenia właścicieli nieruchomości, na których znajdują się należące do A[...] S.A. urządzenia reklamowe, b) tytułu prawnego, jakim Spółka legitymuje się do tych nieruchomości, c) informacji, na podstawie których określono wysokość zobowiązania podatkowego, d) sposobu mocowania poszczególnych urządzeń reklamowych do gruntu, przez co naruszyły art. 122, art. 124, art. 187 § 1 a w konsekwencji art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ord.pod.

• art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 234 Ord.pod., przez nie wzięcie pod uwagę, że określenie przez organ odwoławczy wysokości zobowiązania podatkowego Spółki w sposób wskazany przez Sąd tj. pomnożenie wprost podstawy opodatkowania przez 2% stawkę podatku bez konieczności uprzedniego dzielenia rocznego zobowiązania za poszczególne urządzenia reklamowe na miesięczne raty i zaokrąglanie ich do pełnych dziesiątek groszy, spowoduje, że łączna kwota zobowiązania byłaby wyższa niż przy zsumowaniu poszczególnych rat podatku należnego od każdego urządzenia, przez co naruszony zostałby zakaz reformationis in peius;

• art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez zastosowanie normy tego przepisu, pomimo tego, że skarga jajko nie mająca uzasadnionych podstaw stosowanie do art. 151 p.p.s.a. winna być oddalona.

Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do rozpoznania zarzutów na wstępie wypada zauważyć, iż mimo oddalenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił w kluczowych kwestiach oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w zaskarżonym orzeczeniu Sądu pierwszej instancji.

W myśl art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Wskazany przepis wymienia zatem dwie przesłanki oddalenia skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu zarówno wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, a więc gdy nie doszło do naruszenia prawa w kontekście art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., jak i wówczas, gdy wprawdzie podstawy takie zawiera, jednakże zaskarżone orzeczenie, mimo tkwiących w nim błędów wskazanych przez autora skargi kasacyjnej, odpowiada prawu, w tym sensie, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja nie uległaby zmianie.

W stanie sprawy jedną z przesłanek uchylenia zaskarżonej decyzji było zakwestionowanie przyjętego przez organ podatkowy sposobu obliczenia podstawy opodatkowania i podatku od nieruchomości za 2003 r.

Sąd pierwszej instancji, powołując się w szczególności na art. 6 ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 8 u.p.o.l. wskazał, iż wysokość miesięcznych rat podatku powinna zostać "dopasowana" do wysokości podatku za dany rok podatkowy, a nie na odwrót. Tym samym przyjęty przez organ podatkowy sposób obliczenia podstawy opodatkowania, a następnie podatku mógł mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Stąd też za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 234 Ord.pod. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten nie wymaga więc, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, a jedynie aby mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Jednocześnie należy podkreślić, iż sąd administracyjny dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia nie jest związany normą prawną, wyrażoną w art. 234 O.p., zwłaszcza w kontekście przyszłych skutków prawnopodatkowych. W istocie bowiem dopiero po ponownym przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie będzie możliwe dokonanie oceny czy art. 234 Ord.pod., wyrażający zasadę zakazu reformationis in peius, będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art.. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z jego zastosowaniem, zamiast art. 151 p.p.s.a.

Pełnomocnik organu oprócz wskazanych powyżej zarzutów w podstawie skargi kasacyjnej postawił zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 122, art. 124, art. 187 § 1, i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ord.pod., który okazał się zasadny.

Przede wszystkim należy stwierdzić, iż zawarte w zaskarżonym wyroku wskazania co do dalszego postępowania w celu wyjaśnienia czy objęte opodatkowaniem obiekty są w istocie budowlami w rozumieniu przepisów u.p.o.l. oraz czy na skarżącej jako na podatniku ciąży z tego tytułu obowiązek podatkowy, wynikają z dokonanej przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni prawa materialnego.

W kontekście powołanych w skardze przepisów prawa materialnego istotne jest nie to czy dany obiekt jest trwale związany z gruntem, ale to czy wskazany obiekt, z uwagi na konstrukcję budowlano – techniczną, może zostać zaliczone do budowli w rozumieniu u.p.o.l. Przedłożone przez skarżącą projekty potwierdzają, iż posiada ona wolnostojące urządzenia reklamowe. W tej sytuacji prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność trwałego związania tych obiektów z gruntem miałoby jedynie znaczenie czysto formalne, które nie wnosiłoby nic istotnego do sprawy. W związku z tym prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż skoro przepisy u.p.o.l. nie uzależniają opodatkowania budowli od sposobu związania ich z gruntem nie ma też potrzeby dalszego procedowania w tym kierunku. Jak wynika bowiem z materiału sprawy, a co nie jest kwestionowane przez strony postępowania, tablice reklamowe mają jedynie charakter czasowy, co w ujęciu cywilistycznym oznacza, że nie można ich uznać za trwale związane z gruntem (art. 47 § 3 Kodeksu cywilnego).

Nie ma też znaczenia w tej sytuacji, czyją własnością są grunty, na których zostały umieszczone tablice reklamowe, bowiem w każdym przypadku podatnikiem tego podatku będzie skarżąca (art. 3 u.p.o.l.). Opodatkowaniu podlegają bowiem zarówno budowle będące częścią składową gruntu, jak również nią niebędące. Co do zasady, podatek od budowli stanowiących część składową gruntu płaci właściciel gruntu, na którym znajdują się te obiekty, natomiast jeśli nie stanowią one części składowej gruntu, podatnikiem jest ich właściciel.

Podsumowując, należy stwierdzić, iż zgromadzony materiał dowodowy w sprawie pozwalał na podjęcie przez organ podatkowy właściwego rozstrzygnięcia, co też poniekąd potwierdził Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, uznając, iż spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył nie tyle stanu faktycznego "co jego przyporządkowania do odpowiednich norm prawnych" (strona 23 wyroku).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., należy zauważyć, iż pełnomocnik organu wskazał na obydwie formy naruszeń, a więc błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Każdy z tych rodzajów naruszeń rządzi się własnymi regułami, a wzajemna między nimi relacja w aspekcie wpływu na wynik sprawy najczęściej wyraża się stosunkiem zależności pomiędzy wadliwą interpretacją normy prawnej jako przyczyną, a błędnym zastosowaniem tejże normy jako skutkiem. Przy czym ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

W myśl powołanego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w 2003 r., przez budowlę należało rozumieć obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Analiza powyższego przepisu jak i pozostałych przepisów u.p.o.l., a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 3, pozwala przyjąć, iż ustawodawca uzależnił opodatkowanie budowli podatkiem od nieruchomości jedynie od faktu wykorzystywania budowli w działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna.

Zawarta w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. definicja budowli, podobnie jak w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, ma charakter definicji negatywnej (przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury), co oznacza, że aby uznać dany obiekt za budowlę najpierw należy wykluczyć przynależność jego do dwóch pozostałych kategorii.

W stanie sprawy dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. jest dotknięta błędem.

Po pierwsze, Sąd błędnie przyjął za niewystarczające posłużenie się jedynie negatywną definicji "budowli" (strona 21 wyroku).

Z poglądem tym nie można się zgodzić, chociażby ze względu na treść art. 3 pkt 1 Prawa budowlane, który wprowadza definicję obiektu budowlanego. Analiza tego przepisu wskazuje bowiem, iż definicja obiektu budowlanego ma charakter zamknięty, co oznacza, że każdy obiekt budowlany musi być zakwalifikowany do jednej z kategorii, o jakiej mowa w tym przepisie, a więc albo do budynku, albo do budowli, albo do małej architektury.

Po drugie, Sąd uzależnił objęcie opodatkowaniem w podatku od nieruchomości tablic reklamowych od "trwałego ich połączenia z gruntem". Wyrażając powyższy pogląd Sąd nie uwzględnił jednak wszystkich aspektów z tym związanych. Przede wszystkim nie wyjaśnił, na czym miałoby polegać owo ‘trwałe związanie z gruntem", czy należy je rozpatrywać w znaczeniu cywilistycznym czy też potocznym. Ponadto uwadze Sądu pierwszej instancji uszedł art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, w którym zostało zdefiniowane pojęcie "tymczasowego obiektu budowlanego", który niewątpliwie wchodzi w zakres pojęciowy obiektu budowlanego, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a – c Prawa budowlanego. Stosownie do tego przepisu jest to obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.

Stąd też zawarta w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego definicja budowli, która wymienia między innymi jako budowlę tablice reklamowe trwale związane z gruntem, nie może mieć przesadzającego znaczenia. Wprowadzenie pojęcia tymczasowego obiektu budowlanego na gruncie prawa budowlanego powoduje bowiem, że tablice budowlane bez względu na sposób związania ich z gruntem podlegają zaliczeniu do obiektów budowlanych – budowli.

Zatem przez "trwałe związanie z gruntem", w kontekście art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, należy rozumieć takie połączenie danej budowli z gruntem o charakterze techniczno – użytkowym, które uwzględnia, z jednej strony, określony typ tablic reklamowych (ze względu na podłoże, do którego są one przymocowywane), a z drugiej strony, bierze pod uwagę fakt, iż tablice reklamowe jako konstrukcja przestrzenna muszą stawiać czoło parciu wiatrów oraz innym czynnikom atmosferycznym.

Niezależnie od tego zauważyć wypada, iż na gruncie prawa cywilnego status prawny rzeczy połączonych należy oceniać według kryteriów określonych w art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego. Zgodnie ze wskazanym przepisem częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie da się od niej odłączyć bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. W wyroku z dnia 28 czerwca 2002 r. Sąd Najwyższy, sygn. akt I CK 5/02, wyraził pogląd, iż o tym, czy określone elementy stanowią części składowe jednej rzeczy złożonej, rozstrzyga obiektywna ocena gospodarczego znaczenia istniejącego między nimi fizycznego i funkcjonalnego powiązania. Jeśli są one powiązane fizycznie i funkcjonalnie, tak, że tworzą razem gospodarczą całość, stanowią części składowe jednej rzeczy złożonej, choćby całość ta dała się technicznie łatwo zdemontować.

Dodatkowo w art. 47 § 3 Kodeksu cywilnego wprowadzono regulację, w myśl której przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych. Orzecznictwo sądowe konsekwentnie przyjmuje, że o tym czy ma miejsce połączenie dla przemijającego użytku, decyduje wola stron. Jednocześnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 listopada 1963 r., sygn. akt I CR 855/62, wyraził pogląd, który należy uznać nadal za aktualny, iż stosownie do art. 7 prawa rzeczowego przedmiot połączony z rzeczą dla chwilowego użytku nie stanowi jej części składowej, choćby nawet w wyniku odłączenia przedmiot ten lub rzecz, do której został on dołączony, miały ulec na skutek odłączenia uszkodzeniu lub istotnej zmianie. Określenie "chwilowy" użytek nie oznacza użytku krótkotrwałego; może on być nawet długi, byleby tylko z okoliczności wynikało, że zgodnie z wolą i zamiarem osób zainteresowanych nie chodzi o połączenie na stałe.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż tablice reklamowe były montowane na określony czas, co wynika z treści zaskarżonego wyroku i co nie jest przedmiotem sporu między stronami. Skarżąca wskazując na brak trwałego związania tablic z gruntem wręcz podkreślała okresowy charakter ekspozycji tablic reklamowych w danym miejscu.

Podsumowując, należy stwierdzić, iż błędna wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. doprowadziła w efekcie do jego niewłaściwego zastosowania.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 207 § 2 p.p.s.a., w myśl którego w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części.