Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 427/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 153, art. 170, art. 145 par 1 pkt 1 lit. b i c, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 51 ust. 1 pkt 3, ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 16 ust. 1, par. 70-71
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2011r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją I. oddala skargę. II. przyznaje adwokatowi D. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] 2011 r. nr [...] o stwierdzeniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją [...] z dnia [...] 2009 r. dotyczącego wykonania balustrady wraz z pochwytem na schodach, spocznika oraz pochylni, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 cm, zapewnienia nawierzchni schodów z materiału niepowodującego niebezpieczeństwa poślizgu, zapewnienia dostępu osobom niepełnosprawnym do budynku usytuowanego na nieruchomości dz. nr [...] przy ul. K. [...] w L.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia [...] 2008 r. wydaną na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nałożył na E. i Z. B. obowiązki w postaci wykonania balustrady wraz z pochwytem i ułożenia płytek granitogresowych, mrozoodpornych i antypoślizgowych, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 centymetrów, montażu elektrycznych schodołazów z podczepianiem dla wózków inwalidzkich na przebudowanych schodach zewnętrznych i podjeździe do budynku usytuowanego na nieruchomości dz. nr [...] przy ul. K. [...] w L. - zgodnie z zaleceniami zawartymi we wnioskach "Ekspertyzy technicznej budowlanej" sporządzonej przez inż. M. R. upr. bud. nr [...].

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu decyzją z dnia 23 lipca 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję i nałożył na zobowiązanych E. i Z. B. obowiązek wykonania przy przebudowanych schodach zewnętrznych i podjeździe do budynku usytuowanego na nieruchomości dz. nr [...] przy ul. K. [...] w L. balustrady wraz z pochwytem na schodach, spoczniku oraz pochylni, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 cm, zapewnienia nawierzchni schodów z materiału niepowodującego niebezpieczeństwa poślizgu i zapewnienia dostępu osobom niepełnosprawnym poprzez montaż urządzenia zapewniającego dostęp osobom niepełnosprawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 804/08 uchylił powyższą decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu swojego orzeczenia, iż organy obydwu instancji nie wyjaśniły w dostateczny sposób prawa własności terenu, na którym wykonano przedmiotowe roboty budowlane.

Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. ustalił, że przedmiotowy podjazd do budynku usytuowanego na działce nr [...] w L. znajduje się w części na nieruchomości stanowiącej drogę publiczną – drogę wojewódzką nr [...] pozostającą w zarządzie Wielkopolskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Poznaniu. W związku z powyższym organ uzyskał od Wielkopolskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Poznaniu informację, iż nie wnosi on uwag do zagospodarowania działki nr [...] przy ul. K. [...] w L. i akceptuje usytuowanie przedmiotowego podjazdu do budynku, który w części znajduje się w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr 188.

W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] nałożył na E. i Z. B. obowiązek wykonania balustrady wraz z pochwytem na schodach, spocznika oraz pochylni, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 cm, zapewnienia nawierzchni schodów z materiału niepowodującego niebezpieczeństwa poślizgu i zapewnienia dostępu osobom niepełnosprawnym do wyżej wskazanego budynku.

Od decyzji powyższej J. B. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że przedmiotowe schody wraz z podjazdem wybudowane zostały w całości bez pozwolenia na budowę na jego działce [...] w pasie koniecznego dostępu do drogi publicznej. Nadto wskazało, że jest to kolejna decyzja oddalająca w czasie i zmierzająca do usankcjonowania samowoli budowlanej wykonanej przez E. i Z. B. bez dostatecznej analizy stanu prawnego gruntów, na których są posadowione i zbudowane schody z podjazdem i brakiem uzgodnienia granic z wszystkimi właścicielami sąsiednimi z działką inwestora, a w szczególności z działką [...]- własność J. B., z działką [...] - własność A. P., działką [...] - własność T. B., działką [...] - własność Ł. i J. W. oraz WZDW w Poznaniu. Uzgodnienia dokonano tylko z WZDW w Poznaniu. Właściwego uzgodnienia granic i wskazania lokalizacji budowy nie można zaś dokonać bez prawidłowego postępowania rozgraniczeniowego. Odwołujący zakwestionował podkłady geodezyjne, na których sporządzono inwentaryzację powykonawczą, a które jego zdaniem nie odzwierciedlają rzeczywistych stosunków własnościowych na działkach powstałych po podziale działki nr [...] w L.. Nadto J. B. podniósł, że ekspertyza budowlana i geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza pozbawione są analizy warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w przyjętych projektach wybudowanych schodów zagrożenia i szkodliwości spalin samochodów które będą dostarczać towary do sklepu i hurtowni niecały metr od okien i drzwi wejściowych do jego posesji, przy czym Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego nie wziął pod uwagę, że przepisy budowlane zakazują w odległości co najmniej czterech metrów od okien lokalu budowy schodów bez zgody i wiedzy właściciela.

Po rozpoznaniu odwołania J. B. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu. Włożonej skardze J. B. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w tym w szczególności po raz kolejny zaznaczył, że w jego ocenie przedmiotowe roboty zrealizowano na działce nr [...] będącej jego własnością. Ponadto wskazał, że z dokumentów granicznych wynika, iż linia graniczna pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] przebiega w taki sposób, ze koniec schodów działki [...] jest początkiem granicy działki nr [...].

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt: II SA/Po 194/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w związku z czym inwestorzy wykonali nałożony na nich o czym poinformowali organ pismem z dnia 30 sierpnia 2010 r.

Wyrokiem z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II SA/Po 194/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. B. na Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...].

Wyrok powyższy stał się prawomocny 16 grudnia 2010 r. wobec niezaskarżenia go prze którąkolwiek ze stron.

W uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądowego z dnia 7 października 2010 r. wskazano, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak i z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W szczególności Sąd wskazał, iż z przedłożonej inwentaryzacji sporządzonej przez uprawnionych geodetów J. P. i J. W.oraz mapy sytuacyjno-wysokościowej z inwentaryzacji schodów (mapa w skali 1:500 pochodząca z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, aktualnej na dzień 21 wrzesnia 2009 r.) wynika, co ustaliły i wykazały organy, że przedmiotowe schody zewnętrzne zostały wybudowane na działce należącej do inwestorów o nr [...], zaś podjazd do budynku na działce nr [...] i w części na działce nr [...] należącej do Wielkopolskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Poznaniu oraz iż w ocenie Sądu uzyskane przez organy administracji stanowisko zarządcy drogi (właściciela działki nr [...]) pozwala przyjąć, że inwestorzy legitymują się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Sąd wskazał nadto, że bezzasadne są też zarzuty skarżącego kwestionujące przebieg granic działek objętych inwestycją oraz działki należącej do skarżącego.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd wskazał wreszcie, iż podziela stanowisko organów orzekających również co do zakresu robót, których wykonanie pozwoli na doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wykonanie balustrady z pochwytem na schodach, spoczniku i pochylni uzasadnione jest bowiem treścią przepisu § 296 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Poszerzenie schodów do szerokości co najmniej 35 cm odpowiada regulacji zawartej w § 69 ust. 5 powołanego rozporządzenia, zaś zapewnienie ich antypoślizgowej nawierzchni przepisowi § 305 ust. 1 rozporządzenia. Nałożenie na inwestorów obowiązku zapewnienia dostępu do budynku osobom niepełnosprawnym poprzez montaż odpowiedniego urządzenia również ma odzwierciedlenie w przepisach techniczno-budowlanych. W myśl zaś przepisu § 16 rozporządzenia co najmniej jedno dojście do budynku użyteczności publicznej powinno zapewniać dostęp osobom niepełnosprawnym.

W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 19 października 2010 r. inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Z. stwierdzili iż inwestor wykonał obowiązek nałożony przez organ decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] w postaci wykonania balustrady wraz z pochwytem na schodach, spocznika oraz pochylni, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 cm, zapewnienia nawierzchni schodów z materiału niepowodującego niebezpieczeństwa poślizgu, zapewnienia dostępu osobom niepełnosprawnym do wyżej wskazanego budynku. Jednocześnie inspektorzy ustalili, iż w miejsce urządzenia zapewniającego dostęp osobom niepełnosprawnym do budynku, wykonano pochylnię dla osób niepełnosprawnych zgodnie z dokonanym do Starostwa Powiatowego w Z. zgłoszeniem. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia [...] 2010 r. stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego decyzją [...] z dnia [...]2009 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. B. podnosząc, iż przedmiotowe schody w 3/4 zostały wybudowane na należącej do niego działce (nr [...]) bez uzyskania jego zgody. Ponadto posadowienie balustrady w odległości 1 metra od ściany domu skarżącego jest niezgodnie z przepisami budowlanymi. Zgodnie z tymi przepisami między balustradą a ściana domu skarżącego winien pozostać 3-4 metrowy pas wolny od zabudowy. Usytuowanie schodów nie pozwala skarżącemu na swobodne wychodzenie z jego mieszkania, ogranicza mu swobodny dostęp do drogi publicznej i uniemożliwia postawienie rusztowania w celu dokonania remontu ściany frontowej należącej do niego nieruchomości. J. B. podniósł, iż z zaskarżonej decyzji nie wynika czy wykonanie balustrady wraz podjazdem odbyło się pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane. Strona zarzuciła także, że nie został poinformowana ani o terminie wykonania prac mimo, że dla ich wykonania konieczne było wchodzenie i korzystanie z jego nieruchomości, ani o jej odbiorze przez pracowników organu nadzoru budowlanego, co również musiało się wiązać z wejściem na jego nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] 2011 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, ze zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Skoro inwestor pismem z dnia 30 sierpnia 2010 r. poinformował o wykonaniu obowiązków, co potwierdził również organ I instancji, podczas kontroli w dniu 19 października 2010 r. to organ I instancji był obowiązany stwierdzić wykonanie obowiązku zwłaszcza, że nie miał on żadnych zastrzeżeń co do jakości wykonanych robót budowlanych.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów strony Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wyjaśnił, iż skoro organ I instancji stwierdził wykonanie w całości nałożonego obowiązku jak i prawidłowość wykonanych robót budowlanych, to nie ma możliwości kwestionowania sposobu ich prowadzenia zwłaszcza, jeżeli okoliczność ta nie wpłynęła na efekt końcowy. Jednocześnie poinformował skarżącego, że sprawy z tytułu naruszenia praw własności winny być dochodzone na drodze cywilnej przed sądem powszechnym, a nie przed organami nadzoru budowlanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. B. ponownie podniósł, iż decyzja organu I instancji sanuje samowolę budowlaną i została wydana bez uzgodnienia z skarżącym i bez jego zgody, czym naruszono jego prawo własności oraz bezpieczeństwa wejścia do lokalu mieszkalnego. Ponadto balustrada przedmiotowych schodów została posadowiona w zbyt małej odległości od ściany budynku należącego do skarżącego do czego nie odniosły się organy. Zdaniem J. B. nie podjęto jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia do kogo należy grunt, na którym posadowiono przedmiotowe schody. Nigdy też nie był zawiadamiany o kontrolach pracowników i organów nadzoru budowlanego przeprowadzanych w przedmiotowej sprawie co uniemożliwiło mu branie czynnego udziału i miało wpływ na wynik postępowania.

Odpowiadając na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Występujący na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł i wywodził jak w skardze akcentując okoliczność, że w toku postępowania administracyjnego nie zapewniono skarżącemu czynnego w nim udziału, co miało wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić nadto trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Po kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do wniosku, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji był przepis art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm. dalej: Prawo budowlane) zgodnie z którym właściwy organ po upływie terminu lub na wniosek inwestora, sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo lub - w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Z treści tego przepisu wynika, że decyzja, orzekająca o wykonaniu wcześniej nałożonego, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2, obowiązku, jest decyzją zależną to znaczy decyzją, której pojawienie się w obrocie prawnym jest konsekwencją uprzedniego orzeczenia o obowiązku wykonania w określonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wydanie decyzji "sprawdzającej" (art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego ) nie mogłoby nastąpić, gdyby wcześniej nie orzeczono o nałożeniu obowiązku. Sytuacja "wykonania obowiązku", o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 jest elementem hipotezy art. 51 ust. 3, który powinien być rzeczywistą podstawą orzekania w sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 411/07 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku ustalenie, iż inwestor w zakreślonym terminie wywiązał się z nałożonego na niego w trybie art. 51 ust 1 pkt 2 obowiązku, organ nadzoru jest zobligowany do wydania decyzji stwierdzającej wykonanie tego obowiązku. Wedle zasady ex iniuria ius oritur ("z bezprawia nie może wynikać prawo") jedynie sytuacja, w której inwestor wykonał obowiązek nałożony na niego decyzją dotkniętą wadą nieważności, uzasadniałby odmowę wydania decyzji o której mowa w art. 51 ust 3 pkt 1.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji są ściśle związane z decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] 2010 r. znak WOA [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] 2009 r. znak [...] o nałożeniu na E. i Z. B. obowiązku wykonania balustrady wraz z pochwytem na schodach, spocznika oraz pochylni, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 cm, zapewnienia nawierzchni schodów z materiału niepowodującego niebezpieczeństwa poślizgu, zapewnienia dostępu osobom niepełnosprawnym do budynku usytuowanego na nieruchomości nr [...] przy ul. K. [...] w L..

Co istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy powyższa decyzja nakładająca na E. i Z. B. określone wyżej obowiązki była poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który w wyroku z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II SA/Po 194/10 orzekł o prawidłowości i zgodności z prawem tych decyzji.

W tym miejscu należy podkreślić, iż zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania były przedmiotem zaskarżenia. Jednocześnie zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

Istota i ranga ustrojowa tego unormowania jako gwaranta spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniającego realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej, były niejednokrotnie wskazywane w orzecznictwie. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej.

Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Tym samym istotą zasady "związania oceną oprawną " jest to, że ocena prawna o jakiej mowa w dyspozycji przywołanego wyżej przepisu art. 153 dotyczy wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz kompletności wyjaśnienia w postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Związanie samego sądu w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego uwzględniania w treści nowego wyroku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2006 r., sygn. akt II GSK 147/06 , z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. akt I FSK 506/05, oraz z dnia 15 stycznia 2010 r., II OSK 32/09 dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W tej sytuacji należy podkreślić, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II SA/Po 194/10, w którym sąd orzekł o zgodności z prawem decyzji nakładających na E. i Z. B. obowiązek wykonania balustrady wraz z pochwytem na schodach, spocznika oraz pochylni, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 cm, zapewnienia nawierzchni schodów z materiału niepowodującego niebezpieczeństwa poślizgu, zapewnienia dostępu osobom niepełnosprawnym do budynku usytuowanego na nieruchomości nr [...] przy ul. K. [...] w L..

Rolą Sądu w mniejszej sprawie była zatem wyłącznie kontrola zgodności z prawem orzeczeń organów o stwierdzeniu wykonania przez inwestorów nałożonych na nich obowiązków, a jednocześnie Sąd nie był uprawniony do badania zgodności z prawem nałożonych na inwestorów obowiązków, albowiem kwestia ta została już definitywnie rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku z dnia 7 października 2010 r.

Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie, inwestorzy pismem z dnia 30 sierpnia 2010 r. poinformowali o wykonaniu nałożonego na nich obowiązku. Z protokołu kontroli z dnia 19 października 2010 r. oraz załączonej do niego dokumentacji fotograficznej oraz technicznej wynika, iż inwestorzy wykonali balustradę wraz z pochwytem na schodach, spocznik oraz pochylnię umożliwiającą dostęp osobom niepełnosprawnym, poszerzyli schody do szerokości minimum 35 cm, oraz zapewnili nawierzchnię schodów z materiału niepowodującego niebezpieczeństwo poślizgu. W aktach sprawy znajduje się ponadto oświadczenie, iż robot budowlane zostały wykonane pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia kierownika budowy i robót oraz projektanta – D. K..

Tym samym z ustaleń dokonanych przez organ nadzoru wynika, iż inwestorzy wykonali nałożony na nich decyzją Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] 2009 r. obowiązek. Organ słusznie uznał, iż fakt niezamontowania urządzenia umożliwiającego zapewniającego dostęp do budynku osobom niepełnosprawnym wobec wybudowania pochylni o odpowiednim nachyleniu wraz z spocznikiem nie stanowi okoliczności uzasadniającej stwierdzenie, iż nałożony obowiązek nie został wykonany prawidłowo. Nałożenie obowiązku montażu urządzenia zapewniającego dostęp do budynków osobo niepełnosprawnym wynikał z treści § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz. 690 ze zm.) zgodnie z którym jedno dojście do budynku użyteczności publicznej powinno zapewniać dostęp osobom niepełnosprawnym. Przepis powyższy nie precyzuje w jaki sposób mam być zapewniony ten dostęp, w szczególności czy przez montaż odpowiedniego urządzenia technicznego czy budowę pochylni, której parametry określają przepisu § 70 i 71 wspomnianego rozporządzenia.

Skoro zatem inwestorzy wykonali w miejsce urządzenia technicznego i co istotne za zgodą właściwego organu architektoniczno-budowlanego – Starosty Złotowskiego (pismo z dnia 18 czerwca 2010 r.), pochylnię przystosowaną na potrzeby osób niepełnosprawnych poruszających się na wózku to należy zgodzić się z organami nadzoru budowlanego, iż cel nałożenia obowiązku został osiągnięty – zapewniono dostęp do budynku osobom niepełnosprawnym zgodnie z § 16 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

Odnosząc się podniesionego w skardze przez J. B. zarzutu, iż przedmiotowe schody wraz z podjazdem zostały wykonane w znacznej części na jego nieruchomości należy stwierdzić, iż tożsame zarzuty strona podnosiła także na etapie postępowania zakończonym wspomnianym prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 7 października 2010 r. W orzeczeniu tym Sąd stwierdził, iż z zebranego w sprawie materiał u wynika, że przedmiotowe schody zewnętrzne z podjazdem zostały wybudowane na działce [...] należącej do inwestorów oraz częściowo na działce [...] należącej do Wielkopolskiego Zarząd Dróg Wojewódzkich w Poznaniu. Ponieważ właściciel działki [...] nie wniósł zastrzeżeń co do lokalizacji przedmiotowych schodów i podjazdu zatem Sąd uznał, iż inwestorzy legitymowali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W powołanym wyroku Sąd uznał jako niezasadne zarzuty skarżącego kwestionujące przebieg działek zaznaczony na znajdujących się w aktach mapach geodezyjnych.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę, mając na względzie na względzie treść art. 153 P.p.s.a. i art. 170 P.p.s.a., podziela stanowisko wyrażone, z wyroku z dnia 7 października 2010 r., iż inwestorzy legitymowali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a zarzuty J. B. dotyczące wkroczenia z przedmiotową inwestycją na teren jego nieruchomości są niezasadne. Tym bardziej, że strona po wydaniu wyżej opisanego wyroku nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów wskazujących na zmianę stanu faktycznego bądź prawnego uzasadniającą odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w powyższym prawomocnym orzeczeniu sądowym.

Ponadto w wyroku z dnia 7 października 2010 r. Sąd podzielił stanowisko organów co do zakresu robót, do których wykonania zobowiązano inwestorów, w tym do wykonania balustrady z pochwytem na schodach, spoczniku i pochylni. Tym samym zarzut strony dotyczący lokalizacji wykonanej balustrady w odległości ok. 1 metra od okien należącego do niej budynku nie może być uwzględniony w niniejszym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia wykonania obowiązku, skoro Sąd w powoływanym już wyroku z dnia 7 października 2010 r. przesądził o konieczności wykonania, a tym samym o lokalizacji, przedmiotowej balustrady.

Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Lex 2011, t. 5 do art. 170). Implikuje to zatem zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu, co w niniejszej sprawie oznacza zakaz dokonywania ponownej oceny zagadnień związanych z legitymowaniem się przez inwestorów prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jak i zgodnością nałożonych obowiązków z przepisami budowlanymi w tym w szczególności przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Odnosząc się do zarzutu uniemożliwienia skarżącemu brania udziału w kontrolach przeprowadzanych przez organy nadzoru należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nie każde jednak naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady wysłuchania strony może uzasadniać uchylenie decyzji administracyjnej. Jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, na jakimkolwiek jego etapie, to naruszenie to stanowi podstawę wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. co z kolei uzasadnia uchylenie przez Sąd zaskarżonego aktu na podstawi art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a. Natomiast jeżeli strona brała udział w postępowaniu lecz nie zapewniono jej możliwości udziału w niektórych jego stadiach to naruszenie to może stanowić przyczynę uzasadniającą wyeliminowanie zaskarżonego aktu o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił, iż nie umożliwiono mu wzięcie udziału w kontroli dokonanej przez organ nadzoru jednakże nie wykazał jednocześnie w jaki sposób jego bezpośrednia nieobecność przy tej czynności mogłaby mieć wpływ na wynik postępowania. Jak wynika z akt sprawy, skarżący przed wydaniem decyzji organu I instancji został zawiadomiony w trybie art. 10 § 1 K.p.a. o możliwości zapoznania się z zgromadzonym sprawie materiałem dowodowym, w tym z wynikami kontroli z dnia 19 października 2010 r., w której nie uczestniczył, jednak nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia, jak również co szczególnie znamienne nie złożył na etapie postępowania przed organem I instancji jakichkolwiek oświadczeń bądź wniosków dowodowych.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż co prawda w aktach sprawy brak jest zawiadomienia stron postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie przed wydaniem decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, to jednak podkreślić trzeba, iż organ ten nie przeprowadzało jakiegokolwiek postępowania dowodowego (wyjaśniającego) i oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie przez organ pierwszej instancji. Tym samym jego rola ograniczyła się do rozpoznania środka odwoławczego i nie sposób uznać by brak zawiadomienia przez organ drugiej instancji stron w trybie art. 10 § 1 K.p.a., w sposób realny naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu.

Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przesłanką uwzględnienia skargi na decyzję może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś skarżący nie wskazał jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć niewątpliwe naruszenie przez organy obu instancji art. 10 § 1 K.p.a., którego to - choćby potencjalnego - wpływu Sąd nie dopatrzył się w realiach niniejszej sprawy również z urzędu.

W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na jej końcowy wynik.

Przy rozpoznawaniu sprawy Sąd nie dopatrzył się również jakichkolwiek przesłanek dla stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji zasadnym było oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał reprezentującemu skarżącego – adwokatowi D. B., kwotę 295,20 zł (w tym 55,20 tytułem podatku od towarów i usług) z tytułu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.