Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 268/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne: Koncesje
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 27 poz 96
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych K. Ż. oraz Z. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1541/04 w sprawie ze skargi K. Ż. oraz Z. Ż. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wstrzymania wydobywania kopaliny bez koncesji 1. oddala skargi kasacyjne, 2. zasądza od K. Ż. oraz od Z. Ż. na rzecz Ministra Środowiska po 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 lipca 2013 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1541/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę K. Ż. i Z. Ż. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2004 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r., nakazującą Z. Ż. wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny pospolitej (piasku) bez wymaganej koncesji w obrębie określonych gruntów rolnych stanowiących współwłasność K. i Z. Ż. Organy administracji rozpoznawały sprawę dwukrotnie, bowiem pierwotna decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2003 r. została uchylona przez Ministra Środowiska decyzją z dnia [...] marca 2003 r.

Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku wskazał ustalenia faktyczne i stanowisko organów administracji orzekających w sprawie w ponownym postępowaniu administracyjnym. Organy te ustaliły, że we wrześniu 2002 r. w obrębie działek nr [...], [...], [...] i [...] w miejscowości [...] (gmina [...]) - stanowiących współwłasność Z. Ż. i K. Ż. - została przeprowadzona wizja lokalna z udziałem przedstawicieli [...] Urzędu Wojewódzkiego - Delegatury w [...], Urzędu Gminy w [...], Starostwa Powiatowego w [...] oraz skarżącego. W wyniku tejże wizji lokalnej stwierdzono, że działki [...] i [...] objęte są odkrywkową eksploatacją piasku, a wyrobisko wynosi ogółem 4,57 ha, zaś pozostałe działki zostały wyraźnie obniżone w stosunku do terenu je otaczającego (o około 2 m), a ich powierzchnia została wyrównana. Ponadto w trakcie wizji lokalnej miał miejsce załadunek piasku. W toku postępowania administracyjnego organ uzyskał opinie ekspertów: A. K. (uprawnionego w zakresie geologii i górnictwa odkrywkowego oraz biegłego w dziedzinie oddziaływania na środowisko) oraz dr hab. B. B. (rzeczoznawcy). Z pierwszej z tych opinii wynikało m.in., że skarżący w latach 2000-2003 w sposób zorganizowany i ciągły wydobywał bez koncesji piasek, który był wykorzystywany w budownictwie ogólnym i drogowym, powstałe wyrobisko nosi cechy kopalni odkrywkowej, a eksploatacja spowodowała naruszenie pasów ochronnych dla lasu i linii energetycznej. Z kolei z drugiej opinii wynikało, że prace ziemne prowadzone na przedmiotowych działkach z rolniczego punktu widzenia kwalifikują się jako proces dewastacji gruntów rolnych, cała powierzchnia działek wymaga rekultywacji, rzeźba terenu działek jest całkowicie zmieniona, a profile glebowe zdeformowane, zaś nowo formowana rzeźba nie poprawia warunków wodnych profilu glebowego. Organy administracji włączyły w poczet materiału dowodowego również notatkę służbową z wizji przeprowadzonej w marcu 2003 r. na przedmiotowych gruntach przez inspektorów Okręgowego Urzędu Górniczego w [...] oraz opinię z zakresu rolnictwa sporządzoną w związku z odrębnym postępowaniem prowadzonym przez Starostę [...] w sprawie ustalenia skarżącemu opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Wojewoda stwierdził również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] IX Wydział Grodzki z dnia [...] października 2002 r. (sygn. akt [...]) Z. Ż. został skazany na karę dwóch tysięcy złotych grzywny za to, że wydobywał kopalinę pospolitą ze złoża w okresie od września 2002 r. bez wymaganej koncesji, przy czym czyn ten zaklasyfikowano jako wykroczenie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.). Organ I instancji ustalił ponadto, że skarżący sprzedaje wydobyty piasek, za co wystawia faktury z 7% podatkiem VAT. W konsekwencji Wojewoda [...] uznał, że wydobywanie przez Z. Ż. piasku w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy od 2002 r. stanowi działalność gospodarczą, która mogła być prowadzona tylko na podstawie koncesji, jakiej skarżący nie posiada. Dlatego decyzją dnia [...] lutego 2004 r. - na podstawie art. 104a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze - Wojewoda nakazał skarżącemu wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji w obrębie gruntów rolnych oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...] w miejscowości [...] (gmina [...]), stanowiących współwłasność skarżącego i K. Ż. Po rozpatrzeniu odwołania stron, Minister Środowiska decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził w szczególności, że wydobywanie kopaliny ze złoża na gruntach skarżącego było prowadzone dla celów zarobkowych, w sposób zorganizowany i miało charakter ciągły, o czym świadczy m.in. fakt, że skarżący w okresie od maja do grudnia 2002 r. wystawił 50 faktur VAT na kwotę 153 726,03 zł dotyczących sprzedaży łącznie 28 666 ton kruszywa. Minister podzielił stanowisko Wojewody, że omawiana działalność skarżącego wypełnia przesłanki działalności określonej w art. 2 ust. 1 i w art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) oraz w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, dla prowadzenia której koniecznym było uzyskanie koncesji. Za bezpodstawne organ odwoławczy uznał stanowisko skarżącego, że na podstawie art. 140 i art. 143 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) rolnik jest uprawniony do wydobywania i sprzedaży kopaliny ze złoża położonego w granicach nieruchomości gruntowej bez obowiązku uzyskania koncesji. Zdaniem organu administracji, niezasadne były również twierdzenia stron, że usuwanie piasku odbywało się w ramach działalności rolniczej nastawionej na osiągnięcie rezultatu w postaci rekultywacji gruntów oraz stworzenia wzorcowego gospodarstwa, polegającego na budowie pól tarasowych, na co miały wskazywać przedłożone w toku postępowania opinie: prof. dr hab. W. M., J. N., W. N. i R. C.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wydane w sprawie decyzje administracyjne nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Powołując się na treść art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, Sąd stwierdził, że przepisy te dzielą złoża kopalin (zależnie od miejsca ich występowania) na te, które stanowią przedmiot prawa własności gruntowej (są częściami składowymi nieruchomości gruntowych) oraz te, które (nie będąc częściami składowymi) stanowią przedmiot własności przysługującej wyłącznie Skarbowi Państwa. Właściwym kryterium do oceny legalności prowadzenia działalności wydobywczej przez właściciela gruntu nie jest własność gruntu, lecz rozmiar prowadzonego wydobycia, a mianowicie, czy wydobycie to jest prowadzone na własne potrzeby, czy też w rozmiarach odpowiadających prowadzeniu działalności gospodarczej.

W kontekście powyższego i odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2002 r. o sygn. akt III KKN 397/00, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów administracji, że gdyby skarżący tylko przemieszczał piasek na swoich gruntach w ramach wykonywania prac ziemnych i na przykład wypełniał tym materiałem lokalne, naturalne zagłębienia terenowe, bez pobierania z tego tytułu pieniędzy, to wówczas zabiegi te nie byłyby działalnością gospodarczą wymagającą koncesji. Za niezasadne Sąd uznał natomiast zarzuty skarżącego, że jego działalność wydobywcza była legalna, bowiem odbywała się ramach eksperymentalnego zagospodarowania gruntów rolnych. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że o tym, czy dana działalność polega na rolniczym zagospodarowaniu gruntów lub też ich rekultywacji nie decydują intencje strony, lecz przepisy prawa określające wymogi do prowadzenia tego rodzaju działalności, tj. przede wszystkim wymóg uzyskania decyzji o zagospodarowaniu w rozumieniu art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266), a skarżący tego wymogu nie spełnił. Dlatego też wydobywanie piasku w ustalonych rozmiarach nie mogło być traktowane jako działania modernizacyjne gruntów, co sugerowały opinie prof. dr hab. W. M., J. N., W. N. i R. C.

Sąd pierwszej instancji podzielił ponadto stanowisko organów administracji, że stwierdzony rozmiar wydobycia piasku wskazuje, iż działalność skarżącego miała charakter zorganizowany i ciągły, odpowiadający cechom działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej. Natomiast - stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze - na działalność gospodarczą polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż wymagana jest koncesja. W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał - opierając się przede wszystkim na ustaleniach kolejnych kontroli oraz opinii biegłych - że skarżący prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wydobywaniu piasku bez koncesji i zgodnie z art. 104a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze nakazał wstrzymanie wydobycia.

Skargi kasacyjne od ww. wyroku Sądu pierwszej instancji złożyli: K. Ż. oraz Z. Ż.

W skardze kasacyjnej K. Ż. zaskarżyła w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji (ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji), a także o zasądzenie kosztów postępowania, jak również o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za postępowanie w obu instancjach.

Zaskarżonemu wyrokowi K. Ż. zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

1. art. 7 i art. 8 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w związku z art. 140 i art. 143 kodeksu cywilnego, polegającą na przyjęciu w sposób jednostronny przez Sąd, że wyłączną podstawą obciążającą skarżącego w niniejszej sprawie jest sprawa konieczności uzyskania koncesji na wydobywanie i sprzedaż kopaliny ze złoża położonego w granicach własności gruntowej skarżącego, w sytuacji gdy właściciel gruntu, którego zamiarem jest właściwe ukształtowanie własności gruntu nie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo działalności gospodarczej, a zatem nie prowadząc działalności gospodarczej nie ma obowiązku uzyskania koncesji wymaganej przepisami prawa geologicznego i górniczego;

2. art. 2 ust. 1 i art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej przez błędne przyjęcie, że działalność skarżącego polegająca na prowadzeniu działalności rolniczej uwzględniającej restrukturyzację i agromeliorację gruntów rolnych jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej, w sytuacji gdy skarżący w celu modernizacji gospodarstwa rolnego i dostosowania go do warunków określonych dyrektywami Unii Europejskiej dokonuje sprzedaży nadwyżek piasku, a sprzedaż ta nie jest celem dokonywanych czynności, a jedynie sposobem racjonalnego zagospodarowania zbędnego materiału pobranego z gruntu;

II. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. "art. 145 ust. 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2012 r. i nieuchylenie decyzji w całości w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, iż doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy";

2. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 2000 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") poprzez niezastosowanie ogólnych zasad wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności nieobiektywne rozpatrzenie sprawy, bez uwzględnienia wszystkich tych okoliczności, które przemawiały za uznaniem zaskarżonych decyzji za błędne.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził w szczególności, że skarżący przedstawili opinie trzech niezależnych biegłych wskazujące, że prowadzona na taką skalę eksploatacja piasku jest prawnie dopuszczalna i nie wymaga koncesji. Wydobycie piasku, który dla rolnika jest odpadem, następowało podczas urządzania racjonalnej, rolniczej przestrzeni produkcyjnej, co stwierdził Urząd Wojewódzki w [...] w piśmie z dnia [...] marca 2003 r. skierowanym do Ministra Środowiska. Działania te były prowadzone w przestrzennych granicach nieruchomości gruntowej, a wydobyty piasek był częścią składową nieruchomości gruntowej. W tej sytuacji do działania skarżących mają zastosowanie przepisu kodeksu cywilnego, a nie przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Skarżący nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej, a sprzedaż piasku zbędnego przy rekultywacji gruntów służyła jedynie pozbyciu się podkładu, co wynikało z projektu zagospodarowania spornych działek.

Z kolei Z. Ż. w swojej skardze kasacyjnej zaskarżył ww. wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi Z. Ż. zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:

- art. 7 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze i art. 143 kodeksu cywilnego, polegającą na przyjęciu, że piasek wydobywany przez skarżących w związku z agromeliorację i wymianą gruntu nie stanowi części składowej gruntu,

- art. 8 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego niezastosowanie,

- art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy Prawo działalności gospodarczej i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, polegającą na przyjęciu, że działalność skarżących była działalnością gospodarczą, polegającą na wydobywaniu kopalin i wymagającą koncesji.

2. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżących; Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżących; Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o opinię biegłego geodety celem ustalenia rzeczywistych zmian w ukształtowaniu terenu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Z. Ż., jej autor stwierdził w szczególności, że organy dokonały jednostronnej oceny materiału dowodowego i błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy, przyjmując że prowadzona działalność ma charakter zorganizowany i ciągły, a uzyskiwane przychody ze sprzedaży piasku są przychodami z działalności gospodarczej. Błędne jest twierdzenie Sądu, że nie doszło do zatwierdzenia projektu rekultywacji gruntów. Roboty na gruncie były prowadzone i były one zgodne z dokumentację projektową zatwierdzoną w 1998 r. W postępowaniu pominięto zeznania świadka M. B. (starszego inspektora wojewódzkiego ds. geologii) oraz dowód z pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] marca 2004 r., które to dowody - w ocenie strony - świadczą, że celem prac było przygotowanie gruntu do produkcji rolnej/urządzanie racjonalnej rolnej przestrzeni produkcyjnej. Organy nie uwzględniły również pozytywnych opinii biegłych na poparcie wykonywanych prac restrukturyzacyjno-agromelioracyjnych. Zdaniem strony, dopiero rzetelne i obiektywne badania niezależnego biegłego geodety pozwoliłyby na ustalenie rzędnych powstałych tarasów i ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z kopalinami zalegającymi we wnętrzu ziemi, czy też z częścią składową gruntu.

W odpowiedziach na powyższe skargi kasacyjne Minister Środowiska wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego (w tym w przypadku skargi kasacyjnej Z. Ż. - kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 360 zł).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Obie wniesione w sprawie niniejszej skargi kasacyjne nie mają jakichkolwiek uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z powszechnie przyjętą praktyką orzeczniczą, przy rozpoznawaniu skarg kasacyjnych, w których wskazano obie podstawy kasacyjne, w pierwszym rzędzie, co do zasady, bada się czy nie zachodzą uchybienia przepisom postępowania. Nie można bowiem wykluczyć, że mogą mieć one wpływ na możliwość przeprowadzenia kontroli zaskarżonego wyroku pod kątem zgodności z prawem materialnym.

W sprawie niniejszej, w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, skarżący Z. Ż. wskazał na naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie. Jednakże w dalszej części skargi kasacyjnej w ogóle nie zostało uzasadnione, w jaki sposób miałoby dojść do uchybienia każdemu z tych, enumeratywnie wymienionych, przepisów. W związku z tym przypomnieć należy, że co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym jest tzw. "sądem prawa" – badającym konkretne naruszenia, konkretnych przepisów prawa. Tymczasem przedstawione w petitum skargi kasacyjnej jako uzasadnienie tego zarzutu przekonanie autora skargi kasacyjnej, że "zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego mogły przechylić szalę na korzyść skarżących", nie jest wystarczającym uzasadnieniem tak sformułowanego zarzutu.

Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku skargi kasacyjnej K. Ż. Tutaj (tzn. w skardze kasacyjnej K. Ż.) został postawiony zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 k.p.a. poprzez niezastosowanie ogólnych zasad wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności nieobiektywne rozpatrzenie sprawy, bez uwzględnienia wszystkich tych okoliczności, które przemawiały za uznaniem zaskarżonych decyzji za błędne. Tymczasem przedmiotem kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola wyroków Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (a nie ponowne rozpoznawanie spraw administracyjnych), które w prowadzonym postępowaniu (sądowoadministracyjnym) nie stosują przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza więc to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie tylko, że nie naruszył tych przepisów, ale nawet nie mógł ich naruszyć. Notabene w dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej, podobnie jak w skardze kasacyjnej Z. Ż., nie zostało wyjaśnione, na czym miałoby polegać naruszenie każdego z tych przepisów.

Drugi postawiony w skardze kasacyjnej K. Ż. zarzut z drugiej podstawy kasacyjnej został sformułowany jako naruszenie "art. 145 ust. 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2012 r. i nieuchylenie decyzji w całości w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, iż doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy". Pomijając już fakt, że sprawa niniejsza w żadnym razie nie dotyczy żadnej decyzji jakiegokolwiek "Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2012 r.", ale decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2004 r., to nie zostało określone, czy chodzi o wymienione w tym przepisie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), czy też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W tym stanie rzeczy żaden z zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie nadawał się do uwzględnienia.

Równie bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W petitum skargi kasacyjnej Z. Ż. zostało zarzucone naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze i art. 143 kodeksu cywilnego, przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że piasek wydobywany przez skarżących w związku z agromeliorację i wymianą gruntu nie stanowi części składowej gruntu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zostało jednak wskazane, na jakim stwierdzeniu zawartym w wyroku strona skarżąca się oparła zarzucając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, "że piasek wydobywany przez skarżących w związku z agromeliorację i wymianą gruntu nie stanowi części składowej gruntu". Żadnego takiego stwierdzenia ani wprost, ani pośrednio nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Zupełnie niezrozumiały jest też zarzut naruszenia art. 8 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego niezastosowanie, który w dalszej części skargi kasacyjnej w ogóle i w żaden sposób nie został uzasadniony. Trudno jest też doszukać się jakiegokolwiek związku tego przepisu ze sprawą niniejszą, skoro stanowi on: "W sprawach nie uregulowanych w ustawie do własności złóż kopalin stosuje się odpowiednio przepisy o własności nieruchomości gruntowej". Tymczasem sprawa niniejsza nie dotyczy stosunków własnościowych, ale prowadzenia bez koncesji koncesjonowanej działalności górniczej.

Ostatni zarzut naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej Z. Ż. został sformułowany jako naruszenie art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy Prawo działalności gospodarczej i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, przez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że działalność skarżących była działalnością gospodarczą, polegającą na wydobywaniu kopalin i wymagającą koncesji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej (k. 694) kasator stwierdza: "W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można więc mówić o działalności gospodarczej, skoro wydobywanie i sprzedaż piasku stanowią działania doraźne podyktowane potrzebami zagospodarowania gospodarstwa rolnego zgodnie ze sporządzonym i zatwierdzonym przez władze samorządowe planem zagospodarowania gospodarstwa rolnego. Okoliczności faktyczne i prawne w sprawie dowodzą, że jest to działalność wykonywana w zakresie działalności rolniczej, dlatego przepisy ustawy prawo działalności gospodarczej, jak też art. 15 prawa górniczego nie mają w tej sprawie zastosowania".

W nawiązaniu do tego stanowiska należy wskazać, że jest to jedynie pogląd strony skarżącej, odmienny od poglądu Sądu. Jednak posiadanie przez stronę własnego poglądu w sprawie nie jest dostateczną podstawą skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej obowiązkiem strony nie jest bowiem zaprezentowanie swego poglądu, ale wykazanie, że pogląd Sądu jest wadliwy.

Na marginesie należy też zauważyć, że prezentowany przez stronę skarżącą pogląd nie znajduje uzasadnienia w realiach sprawy niniejszej. Na przykład, brak jest logicznego uzasadnienia, dlaczego prowadzenie przez okres ok. czterech lat wydobycia i sprzedaży piasku to "działania doraźne podyktowane potrzebami zagospodarowania gospodarstwa rolnego". Ponadto nieprawdą jest, że były one zgodne "ze sporządzonym i zatwierdzonym przez władze samorządowe planem zagospodarowania gospodarstwa rolnego". Z akt sprawy wynika, że żadnego takiego planu żadne władze samorządowe nie zatwierdziły.

W tym stanie rzeczy, skarga kasacyjna Z. Ż. nie mogła być uwzględniona w jakimkolwiek zakresie

Tak samo w zakresie pierwszej podstawy kasacyjnej nie mogła być uwzględniona również skarga kasacyjna K. Ż.

Pierwszy z zarzutów postawionych w ramach tej podstawy kasacyjnej został sformułowany jako naruszenie przez błędną wykładnię "art. 7 i art. 8 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w związku z art. 140 i art. 143 kodeksu cywilnego, polegającą na przyjęciu w sposób jednostronny przez Sąd, że wyłączną podstawą obciążającą skarżącego w niniejszej sprawie jest sprawa konieczności uzyskania koncesji na wydobywanie i sprzedaż kopaliny ze złoża położonego w granicach własności gruntowej skarżącego, w sytuacji gdy właściciel gruntu, którego zamiarem jest właściwe ukształtowanie własności gruntu nie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo działalności gospodarczej, a zatem nie prowadząc działalności gospodarczej nie ma obowiązku uzyskania koncesji wymaganej przepisami prawa geologicznego i górniczego".

Jak wynika z dalszego uzasadnienia tego zarzutu (k. 687), zdaniem strony skarżącej, jeżeli pozyskujący kopalinę jest jej właścicielem, i pozyskuje ją "w przestrzennych granicach nieruchomości gruntowej, a wydobyty piasek był częścią składową nieruchomości gruntowej", to "W tej sytuacji do działania Skarżących mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego wskazane wyżej, a nie przepisy prawa geologicznego i górniczego (art. 7 i 8)". Z czego ma wynikać to, że przepisy Kodeksu cywilnego mają w jakimkolwiek zakresie wyłączać stosowanie przepisów prawa górniczego i geologicznego – nie zostało w żaden sposób wyjaśnione, a co powinno być tym bardziej uczynione, skoro prawo geologiczne i górnicze stanowi lex specialis względem Kodeksu cywilnego.

Natomiast drugi z podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię "art. 2 ust. 1 i art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej przez błędne przyjęcie, że działalność skarżącego polegająca na prowadzeniu działalności rolniczej uwzględniającej restrukturyzację i agromeliorację gruntów rolnych jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej, w sytuacji gdy skarżący w celu modernizacji gospodarstwa rolnego i dostosowania go do warunków określonych dyrektywami Unii Europejskiej dokonuje sprzedaży nadwyżek piasku, a sprzedaż ta nie jest celem dokonywanych czynności, a jedynie sposobem racjonalnego zagospodarowania zbędnego materiału pobranego z gruntu", w dalszej części skargi kasacyjnej w ogóle nie został uzasadniony. Do tych kwestii kasator (poza wskazaniem w petitum skargi zarzutu) już nie powraca, choć jego obowiązkiem było wykazanie, w jaki konkretnie sposób Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył wskazane przepisy.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obie skargi kasacyjne nie mają usprawiedliwionych podstaw i stosownie do przepisów art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.