Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 7/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W.K. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. w przedmiocie wniosku o wyrównanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne; 2. stwierdza, że Komendant Wojewódzki Policji w Ł. dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala wniosek o przyznanie sumy pieniężnej.


UZASADNIENIE

W dniu 4 maja 2020 r. W.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby, wskazując na niezakończenie postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia 6 grudnia 2018 r. w sposób przewidziany prawem. Z uwagi na powyższe wniósł o:

- zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty ww. należności w określonym terminie wraz z odsetkami

- przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, o której stanowi art. 154 § 7 p.p.s.a.

- stwierdzenie, że do bezczynności doszło z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący zarzucił Komendantowi "granie na zwłokę", co uniemożliwiło mu realizację gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pozorem konieczności oczekiwania na ustanowienie przez ustawodawcę przepisu, w którym wskaże, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

Strona zarzuciła ponadto naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji w związku z art. 115a ustawy o Policji przez uchylanie się od rozstrzygnięcie sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że po ponad 15 miesiącach od złożenia wniosku o wypłatę wyrównania ekwiwalentu 2 marca 2020 r. złożył ponaglenie do Komendanta Głównego Policji. W wyniku rozpoznania ponaglenia KGP w postanowieniu z [...] kwietnia 2020 r. uznał, że KWP w Ł. nie pozostawał w bezczynności. Skarżący odwołał się do treści wyroku TK sygn. K 7/15 z 30 października 2018 r., który uznał, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w z związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wskazał, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Zdaniem Trybunału przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym to przepisem pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, zaś maksymalne normy czasu pracy określa ustawa.

Skarżący wskazał, że do dnia dzisiejszego, organ do którego złożył wniosek wszczynający postępowanie administracyjnie w tej sprawie nie wydał decyzji i nie podjął żadnych czynności w kierunku zaspokojenia jego roszczeń. Nie został także zawiadomiony o faktycznych przyczynach zwłoki ani o ewentualnym nowym terminie załatwienia sprawy, a wcześniej o prawie do wniesienia ponaglenia - do czego jednoznacznie obliguje art. 36 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., oddalenie wniosku z pkt 2 skargi i ewentualnie w przypadku uznania, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku, wniósł o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem organu, podjął wszelkie możliwe czynności zmierzające do zakończenia sprawy, poinformował skarżącego pismem z 7 stycznia 2019 r. o braku możliwości rozpoznania jego wniosku oraz pismem z 19 marca 2019 r. wyjaśnił, że sprawa zostanie rozpatrzona niezwłocznie po wejściu w życie regulacji określających sposób ustalenia wysokości ekwiwalentu. Organ wskazał ponadto, że decyzją z [...] maja 2020 r. rozpoznał wniosek skarżącego odmawiający wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Decyzja została wysłana do strony 22 maja 2020 r.

Z załączonych akt administracyjnych wynika ponadto, że 6 grudnia 2018 r. skarżący złożył w organie wniosek o ponowne ustalenie i wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy/dodatkowy. Skarżący powołał się na wyrok TK sygn. K 7/15.

Pismem z 7 stycznia 2019 r. (doręczonym stronie 17 stycznia 2019 r.) organ poinformował skarżącego, że wniosek zostanie rozpatrzony po ustaleniu jednolitej dla wszystkich jednostek Policji interpretacji wyroku TK sygn. K 7/15.

Następnie pismem 19 marca 2019 r. (doręczonym 10 kwietnia 2019 r.) organ wyjaśnił skarżącemu, że obecnie jego wniosek nie może zostać rozpoznany z uwagi na to, że w aktualnym stanie prawnym brak jest niezbędnych regulacji w przedmiotowym zakresie.

Skarżący 5 marca 2020 r. wniósł ponaglenie, wnosząc o stwierdzenie bezczynności KWP w Ł. w sprawie wniosku z 6 grudnia 2018 r. oraz o niezwłocznie załatwienie jego sprawy zgodnie z przepisami k.p.a. oraz zarządzenie wyjaśnienia przyczyn bezczynności i ustalenie osób winnych.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 37 § 1 w zw. z art. 123 § 1 k.p.a., Komendant Główny Policji uznał, że KWP w Ł. nie pozostawał w bezczynności.

Z akt sprawy wynika ponadto, że [...] maja 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł., na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a, wydał decyzję nr [...], w której odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz stwierdził, że bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. nie miała miejsca bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ wskazał, że wyrok TK sygn. K 7/15 nie przyznawał sam w sobie uprawnień byłym policjantom do przedmiotowego ekwiwalentu w innej wysokości, co oznacza, że do jego realizacji konieczne jest znowelizowanie obowiązujących przepisów, które określałyby wielkość nowego przelicznika, zakres jego stosowania, a w szczególności wyjaśnienie, czy nowe regulacje obowiązują z mocą wsteczną, a jeżeli tak to od jakiej daty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego, czyniąc zadość cyt. regulacji zawartej w art. 53 § 2b p.p.s.a., tj. skarga została wniesiona po uprzednim złożeniu ponaglenia, które skierowane zostało do właściwego organu. Na wstępie wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej przedmiotem kontroli sądu nie jest określony akt lub czynność, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie mają znaczenia przyczyny, z powodu których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność lub przewlekłość organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu, czy też spowodowana była przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany.

Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje być w bezczynności.

Podkreślić należy, że w świetle utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych, roszczenia finansowe funkcjonariuszy Policji związane ze stosunkiem służby mogą być dochodzone na drodze administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Niewątpliwe jest również prawo do zaskarżenia bezczynności lub przewlekłego działania organu Policji w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy. Przyjęcie stanowiska odmiennego prowadziłoby w istocie do pozbawienia funkcjonariuszy Policji, w tym zwolnionych ze służby, ochrony prawnej w dochodzeniu ich roszczeń ze stosunku służbowego, który jest stosunkiem administracyjnoprawnym i do którego to nie stosuje się przepisów prawa pracy i brak jest możliwości realizacji takiego rodzaju roszczeń przed sądem powszechnym (por. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 37/19, wyrok WSA w Olsztynie z 18 września 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 588/18, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. dotycząca wniosku skarżącego z dnia 6 grudnia 2018r., w którym zwrócił się do organu o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy/dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, który wszedł w życie w dniu 6 listopada 2018 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 2102).

W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.), w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny w z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

Na tle przepisów ustawy o Policji ukształtował się w orzecznictwie pogląd, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop przyznawany jest w drodze czynności materialno-technicznej (tj. przez wypłatę), zaś odmowa przyznania tego świadczenia powinna przybrać formę decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13). Tymczasem organ w odpowiedzi na zgłoszone przez skarżącego żądanie w piśmie z 7 stycznia 2019 r. wyjaśnił, że wniosek zostanie rozpatrzony nie później niż do 31 marca 2019 r., to jest po ustaleniu jednolitej interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w zakresie podmiotów, których wyrok dotyczy, a także zasad naliczania świadczenia. Ponadto w piśmie z 19 marca 2019 r. poinformował, że wniosek nie może zostać obecnie rozpatrzony, gdyż w aktualnym stanie prawnym brak jest niezbędnych regulacji w przedmiotowym zakresie.

Zdaniem Sądu, powyższy sposób załatwienia sprawy objętej wnioskiem skarżącego nie może zostać uznany za odpowiadający prawu, gdyż organ w realiach niniejszej sprawy nie mógł poprzestać tylko i wyłącznie na poinformowaniu skarżącego, że jego wniosek będzie oczekiwał na rozpatrzenie do czasu wejścia w życie regulacji prawnych określających sposób ustalenia wysokości omawianego ekwiwalentu lub ustalenia jednolitej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Podjęte czynności były niewystarczające, albowiem nie załatwiały w sposób merytoryczny sprawy, tj. nie rozstrzygały żądania strony w kwestii wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Nie budzi bowiem wątpliwości, że sprawa dotycząca ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jest czynnością materialno - techniczną, jednakże odmowa wypłaty ww. ekwiwalentu winna być dokonana w formie decyzji. Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, odmowa dokonania czynności materialno-technicznej winna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona, mająca w tym interes prawny. Taka forma załatwienia, umożliwiająca instancyjną i pozainstancyjną kontrolę zgodności rozstrzygnięcia z prawem, w najlepszy sposób chroni zarówno interes społeczny, jak i interes indywidualny strony (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Sz 87/16 i powołane tam orzecznictwo, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 93/18).

Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 wskazał, że prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno – technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia – w drodze decyzji administracyjnej.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne, dotyczące możliwości wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy bez konieczności podejmowania przez ustawodawcę działań o charakterze legislacyjnym na skutek cyt. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. (por. m.in. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 189/19, III SA/Gd 204/19, III SA/Gd 218/19; wyroki WSA w Olsztynie z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 314/19; z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 313/19 z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 364/19; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 37/19).

W powołanych wyżej orzeczeniach sądy stanęły na stanowisku, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest utrata z dniem 6 listopada 2018 r. mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji, ale tylko w zakresie, w jakim ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jako orzeczenie zakresowe nie powoduje utraty mocy obowiązującej całego art. 115a ustawy o Policji. Przepis ten nadal obowiązuje z tym, że należy traktować go jako pozostający w sprzeczności z Konstytucją RP, ale tylko w granicach określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W pozostałym zakresie przepis należy stosować i interpretować zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi przez Trybunał Konstytucyjny.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "ekwiwalent pieniężny przyznawany jest w sytuacji zwolnienia funkcjonariusza ze służby, zaś celem tej regulacji, w kwestionowanym zakresie, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów (...). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze".

Skoro niewątpliwie wyrok TK jako orzeczenie zakresowe nie powoduje utraty mocy całego przepisu art. 115a ustawy o Policji oznacza to, że przepis ten nadal obowiązuje z tym, że należy traktować go jako pozostający w sprzeczności z Konstytucją, ale tylko w granicach określonych w wyroku TK, a w pozostałym zakresie należy go stosować i interpretować zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi przez TK. Aczkolwiek w tym przypadku zalecana jest inicjatywa ustawodawcza, gdyż w myśl zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji, art. 6 k.p.a.) organy zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa, jednakże Sąd jako kompetentny do bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji), uznaje za zasadne odwołanie się wprost do stanowiska TK, skoro pozwala ono na zrekonstruowanie treści normatywnej przepisu art. 115a ustawy o Policji w zakresie sposobu obliczania wysokości przedmiotowego świadczenia. Z tych też względów przyjąć należy, że istnieje podstawa prawna warunkująca rozpatrzenie sprawy ekwiwalentu z tytułu niewykorzystanego urlopu, w tym możliwość ponownego przeliczenia naliczonych dotąd i wypłaconych świadczeń. Podstawę tę stanowi bowiem art. 115a ustawy o Policji interpretowany odpowiednio do wytycznych TK. Powyższe z kolei dowodzi, że zaniechanie ustawodawcy nie niweczy uprawnienia organu do merytorycznego rozpoznania żądania skarżącego, a skoro organ do dnia wniesienia skargi do sądu nie odniósł się do wniosku w jednej z dopuszczalnych form załatwienia sprawy (tj. decyzji odmawiającej przyznania świadczenia czy czynności materialno-technicznej polegającej na przeliczeniu i wypłacie z tego tytułu stosownej kwoty), to niewątpliwie doszło do zarzucanej skargą bezczynności.

Podkreślenia również wymaga, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. Natomiast w sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała - skargę należy oddalić.

W niniejszej sprawie Komendant Wojewódzki Policji w Ł. na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., po uwzględnieniu w trybie autokontroli skargi na bezczynność w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby, uwzględnił skargę w całości (decyzja z [...] maja 2020 r.).

Przepisy p.p.s.a. nie określają czynności, które powinien podjąć sąd administracyjny po przekazaniu akt sprawy, w której uwzględnienie skargi nastąpiło w trybie autokontroli. Uznaje się, że uwzględnienie skargi w tym trybie powoduje z reguły, iż postępowanie w sprawie staje się bezprzedmiotowe, a tym samym podlega ono umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el 2019, art. 54).

Biorąc pod uwagę bezprzedmiotowość postępowania spowodowaną uwzględnieniem w trybie autokontroli skargi na bezczynność Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 1 wyroku). Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia dopuszczenia się bezczynności oraz stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1 a).

W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że wniosek skarżącego o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu rozpatrzony został przez organ po upływie 17 miesięcy od dnia jego złożenia. Tym samym przekroczony został termin przewidziany dla załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej, wynoszący dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego (pkt 2 wyroku).

Zdaniem Sądu stwierdzona bezczynność organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności, jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony. Z taką sytuacją rażącego naruszenia prawa nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem organ udzielił w odpowiedzi na wniosek skarżącego, pozostając w błędnym przekonaniu, że wystosowane do skarżącego informacje pisemne - w stanie prawnym zaistniałym po wyroku TK – są wystarczające. Działanie takie nie świadczy o złej woli organu, poważnym zaniedbaniu ani nie przesądza o lekceważącym traktowaniu skarżącego i ciążących na organie obowiązkach, dlatego orzeczono jak w pkt 3 wyroku, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie znalazł także wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej w określonej przez Sąd wysokości, stąd w tym zakresie wniosek oddalił (pkt 4 wyroku). Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który w ocenie Sądu powinien być stosowany w szczególnie drastycznych w przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, w tego rodzaju sytuacji, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

W rozpoznawanej sprawie skarżący na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a. korzysta ze zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, więc nie był zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi i w sprawie nie powstały żadne koszty, do których poniesienia zobowiązany byłby organ.

k.ż.