Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 892/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 2019r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018r., poz. 1202):

1. nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] w [...] - zarządcy nieruchomości zlokalizowanej przy [...] w [...] (dz. nr [...], arkusz [...], obręb [...]), doprowadzenie znajdującego się na niej budynku mieszkalnego, wielorodzinnego do stanu poprzedniego poprzez likwidację 22 otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej tego budynku, graniczącej z nieruchomością przy [...] w [...] (dz. nr [...], arkusz [...] obręb [...]). Obowiązkiem nie jest objęty 23 otwór okienny znajdujący się w opisanej ścianie, przynależący do lokalu nr [...], ponieważ objęty jest odrębnym postępowaniem znak: [...];

2. na wykonanie wyżej wymienionego obowiązku określił termin 5 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji uznał, że 22 okna wykute w ścianie szczytowej budynku położonego na działce nr [...] zostały wykonane bez wymaganego pozwolenie na budowę w ramach samowoli budowlanej.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] i wniosła o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła organowi niewłaściwe określenie stron postępowania, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uznanie otworów okiennych za część wspólną nieruchomości.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] sierpnia 2019r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia [...]INB argumentował, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] na skutek przeprowadzonych czynności kontrolnych na nieruchomości przy [...] w [...] stwierdził istnienie w ścianie szczytowej (od strony nieruchomości przy [...] w [...] (dz. nr [...], arkusz [...] obręb [...]) 23 otworów okiennych.

Organ pozyskał z Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] akta dotyczące wydania zezwolenia na wykonanie jednego otworu okiennego i przebudowę lokalu nr [...] przy [...] w [...], zgodnie z przedłożonymi dokumentami (znak [...]).

Spółdzielnia Mieszkaniowa wskazała, iż okna zostały wykonane przez mieszkańców budynku w okresie od 1945 do 1974r., umożliwiając dokonanie podziałów i zasiedlenie mieszkań o dużych powierzchniach użytkowych przekraczających nawet 150 m2 przez dwie i więcej rodzin.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organy nadzoru budowlanego ustaliły, iż przedmiotowe okna w ścianie szczytowej (22 sztuki), graniczącej z nieruchomością przy [...] w [...] (dz. nr [...], arkusz [...], obręb [...]), zostały wykonane po 1976r. Dowodem na to jest projekt wykonany przy wniosku o pozwolenie na wykonanie okna w przedmiotowej ścianie w mieszkaniu nr [...] przy [...] w [...] (zaświadczenie znak [...]), z którego wynika że poza otworem projektowanym, żaden inny otwór w tej ścianie nie był wskazany.

Zdaniem Spółdzielni Mieszkaniowej okna wykonane zostały od 1945 do 1974r., co zostało udokumentowane w inwentaryzacji w 2002r. Spółdzielnia przejęła budynek w 1974r. w ramach decyzji administracyjnych.

Zdaniem organu okna powstawały w różnym okresie o czym świadczy niejednolite ich rozmieszczenie na elewacji jak również dowolna ich wielkość, a z uwagi na brak dokumentów potwierdzających legalność 22 okien przyjąć należy, że powstały one jako samowola budowlana.

Następnie organ wyjaśnił obowiązywanie przepisów techniczno-budowlanych, z których wynika, że przepisy obecnie obowiązujące nie przewidują możliwości sytuowania w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego otworów okiennych. Zdaniem organu, pozostawienie w ścianie granicznej otworów okiennych (z zamontowaną konstrukcją okna otwieralnego) nie może być zaakceptowane z wyżej wymienionych przyczyn, jak również z uwagi na naruszenie interesów osób trzecich (tj. właściciela działki sąsiedniej, który z uwagi na usytuowanie otworów okiennych nie może w pełni korzystać z nieruchomości).

W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do wszczęcia postępowania w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane (bez względu na to kiedy roboty zostały wykonane) i rozpatrywać sprawę w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30 powyższej ustawy, które określają jakich obiektów budowa i jakie roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę, oraz które spośród wymienionych można realizować dokonując zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru ich wykonania, a organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, nie wniósł sprzeciwu.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1aa Prawa budowlanego - pozwolenia na budowę wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie budynków, innych niż budynki, o których mowa w ust. 1, z wyłączeniem ich przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych, a także z wyłączeniem przebudowy, której projekt budowlany wymaga uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej.

Zdaniem organu inwestorzy okien nie uzyskali decyzji pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie przegrody zewnętrznej (wstawieniu w ścianę szczytową okien). W sprawach dotyczących robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia w postępowaniu legalizacyjnym znajduje zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zatem organ I instancji nakazał doprowadzenie budynku mieszkalnego, wielorodzinnego do stanu poprzedniego poprzez likwidację 22 otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej tego budynku, graniczącej z nieruchomością przy [...] w [...] (dz. nr [...], arkusz [...], obręb [...]).

Organ odwoławczy dodał, że na w niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 17.11.1950r. w sprawie tymczasowych ulgowych przepisów budowlanych (Dz. U. z 1950r. nr 53 poz. 486, 487), gdyż w dacie obowiązywania tych przepisów Prawo budowlane jednoznacznie określało, iż budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej od 4 metrów od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 centymetrów ponad dach. Natomiast przepisy z 1950r. dopuszczały odstępstwo co do istnienia samego muru przeciwpożarowego, ale jedynie w budynkach jednorodzinnych w zabudowie szeregowej lub bliźniaczej, albo jeżeli jest prawnie zapewnione niezabudowanie sąsiedniej działki do odległości, jaką w myśl przepisów obowiązujących należy zachować między budynkami. Niemniej jednak, nawet te przepisy nie zezwalały na wykonanie okien w ścianie ogniochronnej.

Zdaniem organu ściana szczytowa budynku należy do elementów wspólnych obiektu, którego skarżąca jest zarządcą, jest przegrodą zewnętrzną i to tę ścianę jako część budynku należy doprowadzić do stanu poprzedniego, czyli zlikwidować w niej otwory okienne.

Dochodzenie po upływie 80 czy 50 latach, kto był inwestorem wykonania poszczególnych otworów okiennych jest nieuzasadnione ze względów ekonomicznych czy w uwagi na zasadę określoną w art. 12 K.p.a. - zasadę szybkości i prostoty postępowania.

Ponadto organ przyjął, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepis art. 52 Prawa budowlanego nie wskazuje kolejności, w jakiej są obciążone wymienionymi obowiązkami podmioty wskazane tym przepisem. Zatem organ powiatowy miał prawo nałożyć na zarządcę obiektu wykonanie wskazanego obowiązku.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] zaskarżając decyzję [...] Inspektora Nadzoru w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu nadzoru budowlanego I instancji oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Nadto skarżąca wniosła o zawiadomienie o toczącym się postępowaniu osób, które dotychczas nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, a które są właścicielami lokali lub dysponentami spółdzielczego własnościowego prawa do lokali, w których znajdują się okna w celu umożliwienia im wzięcia udziału w sprawie w charakterze strony.

Skarżąca Spółdzielnia zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 28 kpa oraz art. 61 § 4 kpa poprzez niewłaściwe określenie kręgu stron sprawy i brak zawiadomienia o sprawie wszystkich stron postępowania administracyjnego, które spowodowało, że w sprawie nie uczestniczyły wszystkie strony postępowania, których udział jest konieczny z uwagi na charakter sprawy, obowiązki nakładane przez organ administracyjny i skutki ich realizacji;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 11 k.p.a., art. 8 kpa w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania, zasady pogłębiania zaufania obywateli polegające na niewłaściwym zredagowaniu uzasadnienia decyzji i nieodniesieniu się do wszystkich zarzutów strony podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, niewyjaśnieniu wszystkich przesłanek jakimi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, w szczególności jakie względy ekonomiczne przemawiają za nieustalaniem kto był inwestorem wykonania poszczególnych otworów okiennych;

4. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1892 ze zm.) w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 845 z późn.zm.) oraz w zw. z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro ściana szczytowa budynku należy do części wspólnych obiektu, to również 22 otwory okienne objęte niniejszym postępowaniem, znajdujące się w ścianie szczytowej też należą do części wspólnych obiektu, którymi zarządza Spółdzielnia, co skutkowało błędnym skierowaniem nakazu do Spółdzielni;

5. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że organ ma dowolność w wyborze podmiotów, na które nakłada obowiązki związane z przywróceniem stanu poprzedniego i uznaniu, że nie musiał kierować decyzji do inwestorów - sprawców samowoli budowlanej i miał prawo nałożyć obowiązki na Spółdzielnię podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że w pierwszej kolejności obowiązki nakłada się na inwestora, potem na właściciela a dopiero w dalszej kolejności (gdy nie jest możliwe nałożenie obowiązków na inwestora lub właściciela) - na zarządcę obiektu;

6. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu § 57 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy likwidacja okien w lokalach mieszkalnych spowoduje, że nie będą spełnione warunki właściwego zapewnienia oświetlenia dziennego w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi określone ww. przepisami.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru budowlanego II instancji wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził, jak w skardze oraz podkreślał, że przedmiotowy budynek objęty jest ochrona konserwatorską na podstawie tzw. wpisu obszarowego do Rejestru Zabytków Nieruchomości pod nr [...], dotyczącego najstarszych dzielnic Miasta [...]. Ponadto sam budynek ujawniony jest w Gminnej Ewidencji Budynków. W związku z powyższym przed wydaniem decyzji niezbędne jest uzyskanie stanowiska Konserwatora Zabytków, czego organy nie uczyniły.

Pełnomocnik uczestnika postępowania [...] Sp. z o.o. wnosiła i wywodziła, jak w piśmie z [...] lutego 2020r. złożonym na rozprawie. Wyjaśniła, że skoro okna zostały wykute nielegalnie, to wydanie zaskarżonej decyzji nie wymagało uzyskania uprzedniego stanowiska Konserwatora Zabytków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się w części zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2019 r. utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2019r. w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez likwidację 22 otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej budynku graniczącej z działką nr ewidencyjny [...], Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że decyzja organu odwoławczego nie może się ostać, jako wydana co najmniej przedwcześnie.

Słusznie bowiem wskazała skarżąca Spółdzielnia, że organy obu instancji w ogóle nie rozważyły, czy przed nałożeniem obowiązku doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem nie należało uzyskać stanowiska właściwego konserwatora zabytków w tym przedmiocie. Organy uchybiły w istotnym stopniu wymogom z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., w kontekście przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2018 r. poz. 2067 ze zm.).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że jest to uchybienie istotne, jako że już z dokumentacji przedłożonej przez skarżącą wynika, że przedmiotowy budynek objęty jest ochroną konserwatorską na podstawie tzw. wpisu obszarowego do rejestru zabytków nieruchomości pod nr [...], dotyczącego najstarszych dzielnic Miasta [...]. Ponadto sam budynek powstały około 1910 r. XX w. ujawniony jest w Gminnej Ewidencji Budynków (k. 79, 80 akt sąd. i k. 41 akt adm. I inst.).

W ocenie Sądu, ponieważ w kontrolowanej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z budynkiem podlegającym ochronie konserwatorskiej (na podstawie tzw. wpisu obszarowego, dokonanego w rejestrze zabytków pod numerem [...]), to istotne jest stanowisko właściwego konserwatora zabytków w kwestii istniejącego już stanu przedmiotowego budynku.

Konieczność uwzględnienia stanowiska konserwatora zabytków wskazywał już Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 1404/16, w której wyraził pogląd, że przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202) w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków.

Wprawdzie NSA nie wskazał, w jakiej formie owa "opinia" konserwatora zabytków powinna zostać wyrażona to wskazówka może być art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z tym przepisem prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (tak też WSA w Poznaniu w wyroku z 10 marca 2016r., sygn. akt IV SA/Po 848/15, IV SA/Po 557/19; dostępne www.orzeczenias.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Wpisuje się to w linię orzeczniczą, którą Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, w myśl której przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami znajduje zastosowanie także do postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 50-51 Prawa budowlanego (por. wyroki NSA: z 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 153/09; z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 524/11; z 0 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15, CBOSA).

Zdaniem Sadu rozpoznającego niniejszą sprawę, powyższy brak stanowił podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji organu nadzoru budowlanego.

Niezasadne natomiast okazały się pozostałe zarzuty skargi.

W pierwszej kolejności, Sąd wskazuje, że organy prawidłowo zakwalifikowały roboty budowlane, w wyniku których powstały przedmiotowe otwory okienne jako przebudowę. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego przez przebudowę należy bowiem rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykonanie w istniejącym obiekcie przedmiotowych otworów okiennych wyczerpuje tę definicję.

Dalej, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Tego rodzaju roboty budowlane polegające na wykuciu otworu okiennego stanowią zatem przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego i nie zostały wymienione w art. 29, jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Reasumując, wykonanie otworu okiennego wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Jak trafnie bowiem wskazały organy nadzoru budowlanego roboty budowlane o charakterze przebudowy nie są zwolnione w przypadku budynku wielorodzinnego z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia na budowę. Z obowiązku takiego nie zwalniało również rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, wydane w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r.

W ocenie Sądu organy prowadzące postępowanie w sposób dostateczny ustaliły, iż objęte niniejszym postępowaniem 22 otwory okienne zostały wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że budynek przy [...] powstał około 1910 r. Okoliczność tą organ ustalił na podstawie publikacji wydanej nakładem Urzędu Miasta [...] przez Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...] z 2004 r. pt. "[...]. Spis zabytków Architektury" (k. 41-42 akt adm. I inst.).

Następnie skarżąca Spółdzielnia przyznała, że sporne okna powstały między 1945r. a 1974r. i zostały wykonane przez mieszkańców budynków w związku z podziałem dużych mieszkań o powierzchni 150 m˛ zasiedlonych przez dwie, a nawet więcej rodzin.

Wbrew temu co podnosi skarżąca, w toku postępowania organ I instancji podejmował czynności mające na celu odnalezienie dokumentów mogących potwierdzić legalność wykonania przedmiotowych otworów okiennych. Przeprowadzone przez organ postępowania administracyjne w tym zakresie Sąd ocenił jako wystarczające do przyjęcia, że skoro dokumentów tych nie odnaleziono to stosowane pozwolenia na budowę okien nie zostały wydane. Przesądza o takim ustaleniu okoliczność odnalezienia w aktach nadesłanych przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta dokumentacji dotyczącej zgodny na wykucie okna w mieszkaniu nr [...] przy [...] (k. 17-23 akt adm. I inst.). Słusznie przyjmuje organ, że skoro dokumenty dotyczące tego okna znajdowały się w Wydziale Urbanistyki i Architektury, to gdyby były dokumenty dotyczące innych spornych okien to także znajdowałyby się w tym organie. Przy czym zbyt daleko idące jest wnioskowanie organu, że skoro z rysunku elewacji zachodniej załączonej do wniosku z [...] listopada 1975r. wynika, że znajduje się tam tylko przedmiotowe okno mieszkania nr [...], to w tej dacie nie było na przedmiotowej ścianie żadnego innego okna. Rysunek obejmujący okno, którego dotyczył wniosek, może mieć charakter poglądowy, w celu zwymiarowania okna, zatem mógł obejmować tylko to wnioskowane okno.

Wskazać należy, że organ poszukiwał także stosownych dokumentów dotyczących budynku przy [...] w archiwach Miejskiego Konserwatora Zabytków. Poszukiwania te nie przyniosły jednak pozytywnego rezultatu (k. 87 akt adm. I inst.).

Dokumentów potwierdzających legalność wykonania przedmiotowych otworów okiennych nie przedstawiła również Spółdzielnia, która przejmując budynek w 1974r. winna dysonować całą jego dokumentacją, także dotyczącą ewentualnych zgód na wykucie spornych okien.

Skoro więc żadne dokumenty w sprawie udzielenia pozwolenia na wykonanie spornych otworów okiennych nie zostały odnalezione w archiwach innych organów, to zasadnie przyjął organ, iż należy domniemywać, że takich dokumentów w ogóle nie było, a roboty budowlane zostały zrealizowane w ramach samowoli budowlanej. Znamienne jest bowiem, że sporne 22 okna są różnej wielkości i położone na różnych wysokościach, co wskazuje, że były wykuwane bez żadnej kontroli, przyjętej koncepcji architektonicznej i w sposób samowolny. Nie można zatem zarzucać organowi, że naruszył art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a i art. 80 k.p.a. i nie czynił dalszych poszukiwań w zakresie pozyskania materiału dowodowego i nie zwrócił się jeszcze do Archiwum Państwowego celem sprawdzenia, czy ewentualnie jeszcze tam znajdują się dokumenty dotyczące spornych okien.

Podkreślić należy, że absolutny obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego spoczywa nie tylko i wyłącznie na organie. Strona jest także zobowiązana do współdziałania i udostępnienia organowi wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów. Tym bardziej, że jako zarządca budynku wielorodzinnego winna posiadać pełną jego dokumentację i gdyby dokumentacja dotycząca okien znajdowała się w Spółdzielni to przyjąć można, że zostałaby przedłożona w sprawie. Z drugiej strony, sama skarżąca mogła zwrócić się do poprzedniego zarządcy [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, od której zarząd budynkiem przejęła.

Wobec powyższego, skoro organowi nie udało się odnaleźć dokumentów dotyczących spornych 22 okien, to należało przyjąć, że dokumenty te nie istniały. Brak jest bowiem podstaw by domniemywać ich istnienia. Wręcz przeciwnie, to strona, która powołuje się na określone dokumenty, powinna wykazać fakt ich istnienia, w szczególności jeżeli postępowanie dowodowe prowadzone przez organ, a zmierzające do ich odnalezienia nie przyniosło zamierzonego rezultatu. Co więcej, jak już wskazano powyżej, w Wydziale Architektury znajdowała się dokumentacja dotycząca okna w mieszkaniu nr [...] z 1976r., zatem gdyby była inna jeszcze dokumentacja, to można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że znajdowałaby się także w tym organie, skoro jej tam nie odnaleziono, to słusznie przyjęły organy, że dokumentacji takiej nie było.

W ocenie sadu, przeprowadzone postępowanie dowodowe jest wystarczające do przyjęcia, że brak jest dokumentów dotyczących wykonania 22 otworów okiennych w ścianie szczytowej przedmiotowego budynku.

Wobec powyższych niewadliwych ustaleń faktycznych organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, iż w przypadku wykonania robót budowlanych, w tym robót budowlanych o charakterze przebudowy, bez wymaganego pozwolenia zachodzi stan faktyczny określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

W tym miejscu podkreślić należy, że organy ustaliły także, że nie miały miejsca zmiany granic działki nr [...] gdzie posadowiona jest ściana szczytowa przedmiotowego budynku. Ściana ta była od dnia wzniesienia budynku w granicy działki nr [...] z działką sąsiednią, aktualnie oznaczoną nr [...].

W myśl art. 50 ust.1 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Z kolei art. 51 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Zgodnie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Przepis art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego umożliwia stosowanie przepisów art. 51 Prawa budowlanego w przypadkach, o których mowa w art. 50 ust. 1, kiedy roboty budowlane zostały już wykonane.

Zakres przedmiotowy art. 51 Prawa budowlanego, czyli to, w jakich sprawach mają zastosowanie komentowane przepisy, w zasadzie wynika z brzmienia art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, na podstawie którego zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Generalne wyłączenie w powyższym przepisie spraw, które podlegają orzekaniu na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego powoduje, że na podstawie przepisów art. 51 Prawa budowlanego orzeka się w sprawach dotyczących wykonywania robót budowlanych innych niż budowa. Przepisy art. 51 Prawa budowlanego mają też często zastosowanie w różnych innych sytuacjach, kiedy mogły zostać naruszone przepisy prawa budowlanego lub warunki określone w pozwoleniu na budowę albo wykonane roboty budowlane nie odpowiadają dokonanemu zgłoszeniu.

Słusznie też wnosi organ z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, że zakres regulacji art. 51 nie tylko dotyczy postępowania, w którym wcześniej wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, lecz także przypadków, kiedy roboty budowlane już "zostały wykonane", co zgodnie z terminologią przyjętą w ust. 4 należałoby odnieść do stanu faktycznego, gdy "budowa została zakończona" i nie było potrzeby wydawania postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych.

W takim przypadku organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie administracyjne w oparciu o procedurę określoną w art. 51 Prawa budowlanego, która przewiduje wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i określenie terminu ich wykonania. W przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust 1 zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust 7 Prawa budowlanego przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 Prawa budowlanego.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż organy administracji prawidłowo ustaliły, że sporne otwory okienne zostały wykonane w drodze samowoli budowlanej, niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Kolejną, równie istotną, przesłanką było naruszenie przepisów techniczno–budowlanych. Słusznie wskazały organy, że w okresie od 1945 do 1961r. obowiązywało Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928r. (Dz. U. z 1939r. Nr 34 poz. 216 ze zm.), zgodnie z art. 196 tego rozporządzenia budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej od 4 m od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły pełnej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 cm ponad dach.

Przepisy obowiązujące od 21 lipca 1961r. (Rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury, Dz. U. 1961 nr 38 poz. 196 ze zm. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego) nie przewidywały możliwości lokalizacji w ścianie przeciwpożarowej otworu okiennego - ścianą przeciwpożarową jest ściana szczytowa od strony działki sąsiedniej.

Przepisy obowiązujące od 03 lipca 1980r. (Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, Dz.U z 1980r. nr 17 poz. 62 ze zm.) nie dopuszczały do lokalizacji w ścianie oddzielenia pożarowego (szczytowej) otworów okiennych, dopuszczały jedynie wypełnienie płaszczyzn ściany luksferami lub cegłą szklaną, jednak na powierzchni nie większej niż 10% ściany, przy czym ogólna powierzchnia otworów zamykanych i wypełnianych luksferami nie może przekraczać 25% powierzchni ściany.

Zgodnie z § 272 ust. 3 obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz. U. 2019r. poz. 1186) budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5.

Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. W niniejszej sprawie ściana przedmiotowego budynku, w której wykonano sporne otwory okienne umiejscowiona została w ostrej granicy z działką sąsiednią. Wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną narusza przepisy zawarte w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych. Obecnie obowiązujących, jak i tych obowiązujących w dacie powstania otworów.

Jednocześnie zauważyć trzeba stan prawny obowiązujący od 1974 r. (najpóźniejsza data, w której mogły zostać wykonane sporne otwory okienne) nie pozwalał na wykonywanie otworów okiennych w ścianach budynków zlokalizowanych w granicy z działką sąsiednią. Zarówno § 80 ust. 2 pkt 3 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. oraz § 12 rozporządzenia z dnia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przewidywały, że w ścianie budynku, która znajdowała się w granicy z działką sąsiednią, nie można było wykonywać m.in. otworów okiennych.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi dotyczącego nieprawidłowego ustalania stron postępowania i skierowania decyzji do skarżącej jako podmiotu niewłaściwego w świetle art. 52 Prawa budowlanego, to w ocenie Sądu zarzut ten okazał się niezasadny. Słusznie wskazały organy, że treść art. 52 Prawa budowlanego nie obliguje organu administracji do wskazywania adresata decyzji bezwzględnie w takiej kolejności, jaka została wymieniona w ustawie. Wybór osoby, na którą taki obowiązek należy nałożyć, winien być uzależniony przede wszystkim od możliwości legalnej realizacji obowiązku przez ten podmiot. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w pierwszej kolejności obowiązek rozbiórki powinien być nałożony na inwestora, który jednocześnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W pewnych jednak okolicznościach obowiązek ten może zostać skierowany do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08; LEX nr 552842). Taka sytuacja niewątpliwie będzie miała miejsce wówczas, gdy inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia właściciela (użytkownika wieczystego) gruntu, ale posiada tytuł prawny do nieruchomości (wyr. NSA z [...] marca 2017r., sygn. akt II OSK [...] CBOSA).

Nadto w orzecznictwie podkreśla się, że w art. 52 Prawa budowlanego ustawodawca nie wyjaśnił w tym, ani w żadnym innym przepisie, według jakich kryteriów dokonać wyboru pomiędzy inwestorem, właścicielem i zarządcą obiektu budowlanego. Wynika z tego, że zostało to pozostawione uznaniu organu administracji. Zatem, organ administracji, decydując o tym, czy obowiązki wynikające z powołanych przepisów nałożyć na inwestora, czy na właściciela obiektu budowlanego albo na zarządcę obiektu budowlanego, powinien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, które mogą mieć znaczenie przy dokonaniu wyboru adresata decyzji. Takimi okolicznościami mogą być przede wszystkim kwestie związane z wykonalnością nałożonego obowiązku (wyr. NSA z 25 listopada 2015r., sygn. akt II OSK 741/14, CBOSA).

Z drugiej strony podkreślić należy, że zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni, jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony (art. 18 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz. U. z 2019 r., poz. 737), choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej.

Przepis art. 27 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 845), stanowi natomiast, w ustępach 1 i 2, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do prawa odrębnej własności lokalu stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o własności lokali z tym między innymi zastrzeżeniem, że zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni, jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony (o którym mowa w przywołanym wyżej przepisie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali), choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni.

Natomiast przez nieruchomość wspólną należy rozumieć grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali.). Na gruncie istniejącego orzecznictwa oraz poglądów doktryny przyjmuje się, że do nieruchomości wspólnej należą takie elementy, jak fundamenty, dach, ściany nośne, klatka schodowa, przewody, instalacje wodne, ogrzewcze itp. (wyr. WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/G 1115/09, CBOSA).

Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że zewnętrzna elewacja budynku stanowi element nieruchomości wspólnej, jako że nie służy do wyłącznego korzystania właścicieli lokali i jest jednocześnie ścianą nośną budynku. Wobec powyższego każda ingerencja w elewację budynku stanowi ingerencję w jego konstrukcję przeznaczoną do użytku wszystkich współwłaścicieli nieruchomości wspólnej. Zasadnie podnosi zatem uczestnik postępowania, że przy kwalifikacji nielegalnie wykutych otworów okiennych znajdujących się w szczytowej ścianie budynku decydujące znaczenie ma fakt bezprawnej ingerencji w konstrukcję budynku, jaką jest elewacja, stanowiąca przegrodę zewnętrzną i przegrodę przeciwpożarową, a nie okoliczność, iż nielegalnie zrealizowane otwory okienne służą do wyłącznego użytku właścicieli lokali.

Z powyższego wynika, że na gruncie omawianej sprawy zarząd nieruchomością wspólną sprawuje Spółdzielnia. Tym samym uprawnienia związane z zarządem nieruchomością wspólną są wykonywane przez Spółdzielnię, nie zaś przez poszczególnych współwłaścicieli. Dlatego zasadnie organ wskazał, że obowiązek doprowadzenia ściany szczytowej budynku do stanu zgodnego z prawem został właściwie nałożony na Spółdzielnię, ponieważ przedmiotem sprawy jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem ściany szczytowej budynku, która bez wątpienia stanowi część wspólną budynku, pozostającą w jej zarządzie, a nie usunięcie okien. Doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem ma nastąpić poprzez usunięcie okien w ścianie szczytowej tego budynku, ale z tak sformułowanego obowiązku nie wynika, że przedmiotem postępowania jest usunięcie okien.

Wbrew temu co podnosi skarżąca właściciele lokali, w których wykute są okna nie są stroną postępowania i nie jest zasadne skierowanie do nich decyzji nakazującej doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego.

Ponadto o legalności wykonania przedmiotowych otworów okiennych nie może w ocenie Sądu świadczyć uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokali. Wydając zaświadczenie organ nie badał legalności wykonania otworów okiennych w przedmiotowym budynku.

Słusznie podnosi też uczestnik postępowania, że bez znaczenia dla istoty postępowania pozostaje zarzut skarżącej, że doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem może pogorszyć warunki korzystania z lokali w dotychczasowy sposób. Aktualnym pozostaje pogląd NSA, który w wyroku z dnia 7 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1460/98, wskazał, iż "Prawo budowlane i wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze ustanowiły w zakresie usytuowania budynku nieprzekraczalne granice ingerencji co do wykonywania prawa własności. Normy te mają charakter prawa bezwzględnie obowiązującego i stąd nie ma żadnej możliwości ich modyfikowania na postawie arbitralnie formułowanych ocen co do stopnia uciążliwości inwestycji w konkretnym przypadku". Decydujące znaczenie ma w tym przypadku sprzeczność z bezwzględnie obowiązującymi przepisami w zakresie wymogów techniczno-budowlanych.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje, zatem podnoszona przez skarżącą konieczność doświetlenia przedmiotowych lokali. Zgodnie z art. 5 pkt 9 Prawa budowlanego obiekt budowlany należy budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Nie do zaakceptowania jest stanowisko skarżącej zmierzające do zalegalizowania otworów okiennych wybudowanych niezgodnie z prawem, prowadzące do ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej.

Prawidłowo argumentuje też uczestnik postępowania, że bezzasadny jest zarzut skarżącej, zgodnie z którym należy przyjąć, iż skoro właściciele lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku wielorodzinnym przy [...] uzyskali zaświadczenie o samodzielności lokali mieszkalnych, to należy domniemywać legalności wykonania otworów okiennych. W przypadku wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu organu ogranicza się wyłącznie do badania, czy lokal spełnia warunki określone w art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali, zgodnie z którym samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu ustawy jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Natomiast, żaden przepis ustawy o własności lokali nie nakłada na niego natomiast obowiązku sprawdzania, czy ustanowienie odrębnej własności lokalu będzie zgodne z decyzjami wydanymi w toku procesu inwestycyjnego, nie jest również zobowiązany do badania, czy takie decyzje w toku procesu inwestycyjnego w ogóle zostały wydane. Nie można zatem z faktu uzyskania zaświadczenia o samodzielności lokalu wyciągać wniosku o zgodności z prawem wykonanych prac budowlanych polegających a wykuciu otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku. Zaświadczenie o samodzielności lokalu nie może sanować działań wykonanych niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, jak w punkcie 1 wyroku. Zarazem Sąd uznał, że na obecnym etapie wyjaśnienia sprawy nie sposób jeszcze stwierdzić ewentualnego wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., a które uzasadniałyby sięgnięcie przez Sąd po środki z art. 135 p.p.s.a. i w efekcie uchylenie także decyzji organu I instancji. Powyższe nie wyklucza możliwości zastosowania przez [...] przepisu art. 138 § 2 k.p.a., jeżeli ustalenia poczynione przez ten organ w toku ponownego rozpatrywania sprawy w zakresie stanowiska właściwego konserwatora zabytków dadzą ku temu dostateczną podstawą. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, winien uwzględnić powyższe wskazania i ocenę prawną Sądu, a w szczególności w trybie art. 136 § 1 k.p.a. uzyskać stanowisko właściwego konserwatora zabytków w przedmiocie orzekanego nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego, wielorodzinnego do stanu poprzedniego poprzez likwidację 22 otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku położonego na działce ewidencyjnej nr [...] w [...].

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącą Spółdzielnię koszt wpisu od skargi ([...] zł) oraz wynagrodzenie jej pełnomocnika zawodowego ustalone według stawek minimalnych, zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości [...] zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie [...] zł., jak w punkcie

2 wyroku.