Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2052/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2007 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2006 r.,

nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto L nieruchomości zabudowanej położonej przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że w wyniku reformy bankowej przeprowadzonej na podstawie dekretu z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej (Dz. U. Nr 52, poz. 412 z późn. zm.) oraz uchwały Prezydium Rządu z dnia 27 września 1950 r. w sprawie likwidacji jednostek organizacyjnych ogólnego zarządu nieruchomości (np nr A-106, poz. 1336) Naczelny Likwidator [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1951 r. przekazał przedmiotową nieruchomość w zarząd N. Oddziałowi w L.

[...] Bank [...] utworzony został na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1988 r. w sprawie utworzenia Wielkopolskiego Banku Kredytowego (Dz. U. Nr 22, poz. 145), a działalność rozpoczął z dniem 1 stycznia

1989 r.

Na mocy przepisów powołanego rozporządzenia [...] Bank [...] przejął zadania N. oraz zostały wydzielone z N. i przekazane jednostki organizacyjne oraz składniki majątkowe.

Wojewoda wskazał, że Prezes N. działając na podstawie art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 22 z późn. zm.) zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lutego 1989 r. wydzielił z N. i przekazał z dniem [...] lutego 1989 r. [...] Bankowi [...] w P. dotychczasową jednostkę organizacyjną: N. [...] Oddział w L. wraz z całym majątkiem na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] czerwca 1989 r. [...] Bank [...] aktem notarialnym z dnia [...] października 1991 r. przekształcony został w spółkę akcyjną.

Organ I instancji stwierdził, że nieruchomość położona w L. przy ul. [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, w obrębie [...], w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające... pozostawała w zarządzie [...] Banku [...] w P. [...] Bank [...] był na dzień 27 maja 1990 r. bankiem państwowym, posiadającym osobowość prawną, wykonującym zadania o charakterze ogólnokrajowym z zakresu administracji rządowej, wobec czego sporna nieruchomość nie podlega komunalizacji na zasadach art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające....

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] utrzymała powyższą decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2004 r. (sygn. akt I SA 341/03) uchylił powyższą decyzję.

Następnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] uchyliła w całości decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] sierpnia 2002 r. i stwierdziła nabycie z mocy prawa nieodpłatnie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto L własności przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Banku [...] z siedzibą w W. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I SA/WA 1303/05) uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że organ odwoławczy rozpatrując sprawę zakończoną zaskarżoną decyzją naruszył określone w kodeksie postępowania administracyjnego reguły postępowania dowodowego. Organ nie uzasadnił, dlaczego uznał, że wyrazy "w zarząd" zostały w odpisie decyzji z dnia [...] grudnia 1951 r. skreślone i stwierdził, że decyzja Naczelnego Likwidatora [...] z dnia [...] grudnia 1951 r., jako dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Ponadto Sąd podniósł m.in., że organ nie odniósł się do skróconego odpisu z księgi wieczystej nieruchomości KW [...] z dnia [...] grudnia 1990 r., z którego wynika, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej nieruchomość położona w L. przy ul. [...] pozostawała w zarządzie [...] Banku [...] Oddział w L. Sąd wskazał, że organ powinien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego oraz szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko odnośnie zgromadzonych dowodów, zgodnie z zasadami wyrażonymi w powołanych przepisach.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując sprawę ponownie na podstawie art. 18 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32,

poz. 191 z późn. zm.) podniosła, że przesłanki dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego (państwowego) podane zostały w treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zgodnie z tymi przepisami komunalizacji z mocy prawa podlega mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, dla których te organy pełnią funkcję organu założycielskiego. Z treści art. 11 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy wynika, że składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 cyt. ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim.

Wobec wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2006 r. wystąpiła konieczność ponownej analizy i oceny dokumentów znajdujących się w aktach zebranych w toku postępowania komunalizacyjnego dla ustalenia, czy po stronie N. Oddział w L. i w konsekwencji jego następcy prawnego istniało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości, którego to prawa nie można domniemywać.

Oceniając zgromadzone w sprawie dowody organ podniósł, że w aktach sprawy znajdują się dwa odpisy tej samej decyzji Naczelnego Likwidatora [...] nr [...] dnia [...] grudnia 1951 r. o przekazaniu N. Oddział w L. nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], której sprawa dotyczy. Na jednym z nich figuruje niejako przekreślenie wyrazów "w zarząd", nieopisane co do przyczyny.

Drugi z tych odpisów dostarczony przez Bank [...] przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2005 r., stanowiący odpis z odpisu ww. decyzji Naczelnego Likwidatora [...] został poświadczony notarialnie. Z treści tego dokumentu, który nie zawiera śladu przekreśleń wynika, że Naczelny Likwidator tych przedsiębiorstw przekazuje w zarząd ww. nieruchomość, będącą dotychczas w użytkowaniu N. Oddział w L. na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] grudnia 1950 r., który znajduje się w aktach. Treść decyzji Naczelnego Likwidatora [...] z dnia [...] grudnia1951 r. stanowi dokument urzędowy i stosownie do treści art. 76 §1 kpa ma szczególną moc dowodową, dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z rzeczywistym stanem prawnym tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, odpis ten został poświadczony notarialnie. W opisanej sytuacji organ II instancji uznał, że poświadczony notarialnie odpis z odpisu decyzji z dnia [...] grudnia 1951 r. stanowi dowód na przekazanie w drodze decyzji administracyjnej prawa zarządu do nieruchomości położonej w L. przy ul. [...].

Na okoliczność, że N. Oddział w L. (a następnie jego następcy prawnemu) przysługiwało w stosunku do ww. nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu wskazują także inne dowody znajdujące się w aktach, a w szczególności skrócony odpis z księgi wieczystej nieruchomości KW [...] z dnia [...] grudnia 1990 r. Wynika z niego, że w tym dniu [...] Bank [...] był użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Prawo zaś użytkowania wieczystego, jak to uzasadniono powyżej w treści niniejszego uzasadnienia, powstało (przekształciło się) z prawa zarządu.

Na okoliczność prawa zarządu oprócz tych dokumentów o charakterze bezpośrednim wskazuje także pośrednio decyzja Urzędu Dzielnicowego L z dnia [...] marca 1990 r. o ustaleniu opłaty za zarząd.

W tym stanie faktycznym i prawnym, ustalonym na podstawie szczegółowej oceny materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz obowiązującego stanu prawnego wynikającego z art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że trafnie organ I instancji w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega komunalizacji. Trafnie uznano, że ten stan faktyczny i prawny stanowi przesłankę do wyłączenia jej z komunalizacji, ponieważ nie była ona zarządzana w dniu 27 maja

1990 r. przez terenowy organy administracji państwowej stopnia podstawowego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Prezydent Miasta L., który w imieniu Gminy L. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Strona skarżąca zarzuciła, że decyzje te naruszają art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

W uzasadnieniu skargi zakwestionowano zasadność przyjęcia przez organy, że w dniu 27 maja 1990 r. [...] Bankowi [...] przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Stwierdzono, że brak jest formalnego dokumentu o przekazaniu nieruchomości, zarzucono, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powołała się w tej kwestii na dowody pośrednie, m.in. decyzję dotyczącą ustalenia opłaty za zarząd.

Strona skarżąca wskazała także na niedopuszczalną rozbieżność w rozstrzygnięciach, bowiem organ I instancji uznał, że wyłączenie nieruchomości z komunalizacji oparte jest na art. 11 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., zaś Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przyjęła, że podstawą tego wyłączenia jest art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ponadto - zdaniem skarżącej Gminy - w dniu 27 maja 1990 r. [...] Bank [...] nie realizował zadań należących do właściwości organów administracji rządowej. Natomiast przyjęta przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową przesłanka z art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy nie może mieć zastosowania, bo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) [...] Bank [...] P. nie został wymieniony. Organy dokonały więc rozszerzającej wykładni art. 11 ust. 1 ustawy, którą należy uznać za niedopuszczalną.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto zauważono, że skarżący nie podważał w skardze ustaleń w kwestii prawa zarządu do nieruchomości dokonanych zgodnie z zaleceniem Sądu na podstawie poświadczonego notarialnie odpisu z odpisu decyzji i skróconego odpisu z księgi wieczystej.

Uczestnik postępowania Bank [...] z siedzibą w W. wnosił o oddalenie skargi, bowiem sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie Banku, a wyłączeniu spod komunalizacji podlega na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wykonując tę kontrolę sądy stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza jej nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa jedynie wówczas, gdy w sprawie występują przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa należycie wyjaśniła okoliczności sprawy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Komisja rozstrzygając po raz kolejny sprawę zastosowała się do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 1303/05) i zgodnie z tymi zaleceniami rozważyła zebrany materiał dowodowy. W świetle treści znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów za prawidłowe uznać należało ustalenie, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość położona w L. przy ul. [...] pozostawała w zarządzie [...] Banku [...], jako następcy N. - Oddział w L. Ocena dowodów w postaci poświadczonego notarialnie odpisu z odpisu decyzji Naczelnego Likwidatora [...] z dnia [...] grudnia 1951 r. i skróconego odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...] grudnia 1990 r. dokonana została zgodnie z wytycznymi sądowymi.

Dodać należy w tej kwestii, że jak słusznie zauważyła strona skarżąca decyzja o ustaleniu opłaty za zarząd nie może stanowić w postępowaniu komunalizacyjnym dowodu na istnienie w dniu 27 maja 1990 r. prawa zarządu. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądowym. Podkreślić jednak trzeba, że w sprawie niniejszej dodatkowo podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność dotycząca omawianej kwestii (decyzja Urzędu Dzielnicowego L. z dnia [...] marca 1990 r. o ustaleniu opłaty za zarząd) nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem prawo zarządu ustalone zostało w oparciu o wskazane wcześniej dowody.

Oczywiście uzasadniony jest także zarzut rozbieżności w decyzjach organów w zakresie wskazanej podstawy wyłączenia przedmiotowej nieruchomości spod komunalizacji. Wojewoda L. w decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. prawidłowo stwierdził, że [...] Bank [...] był na dzień 27 maja 1990 r. bankiem państwowym, posiadającym osobowość prawną, wykonującym zadania o charakterze ogólnokrajowym z zakresu administracji rządowej, wobec czego sporna nieruchomość nie podlega komunalizacji na zasadzie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające.... Natomiast Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że trafnie organ I instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega komunalizacji, ponieważ nie była ona zarządzana w dniu 27 maja 1990 r. przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, z tym, że jako podstawę wyłączenia wskazała art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie uzasadniając stanowiska co do zmiany podstawy prawnej wyłączenia. Należy w tej sytuacji przyjąć, że wskazana rozbieżność co do wskazanej podstawy prawnej jest wynikiem omyłki i pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Z przedstawionych wyżej względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.