Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1034/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 16, art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Iwona Kosińska Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wojewoda [...] ww. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. - po rozpatrzeniu wniosku W. N. - odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1967 r. nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej wraz z zabudowaniami, oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w J., gr. [...], składającej się z działek oznaczonych nr [...] i [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw [...], stanowiącej własność J. N..

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli: W. N., A. N., W. N. i L. N.. Skarżący podnieśli, że nieruchomość w dacie jej przejęcia nie stanowiła już własności J. N., który nie żył, a jego następcami była żona wraz z dziećmi. Ponadto dodali, że decyzja orzekająca o przejęciu nie została skierowana do wszystkich stron postępowania.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując sprawę niniejszą wskazał, że przejęcie gospodarstwa J. N. nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.) w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Z przepisów tych wynika, że gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa, jeżeli było:

1) niezamieszkiwane przez właściciela, małżonka, dzieci lub rodziców, a przy tym

2) nieuprawiane w całości lub w większej części oraz niepoddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Minister wyjaśnił, że użycie w decyzji PPRN w B. z dnia [...] marca 1967 r. stwierdzenia o przejęciu opuszczonej nieruchomości rolnej, zamiast opuszczonego gospodarstwa rolnego nie stanowi rażącego naruszenia art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. Przejęta na własność Państwa nieruchomość bez wątpienia stanowiła bowiem gospodarstwo rolne w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304), tj. mogła być wykorzystywana na cele produkcji rolnej. Z protokołu z dnia [...] czerwca 1958 r. w sprawie oszacowania gospodarstwa rolnego nr [...], nadanego J. N. wynika, że w skład gospodarstwa wchodziły grunty orne o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Grunty te dawały zatem w ocenie Ministra możliwość zorganizowania na nich produkcji [...].

Analizując przesłankę nr 1 organ odwoławczy wyjaśnił, że okoliczność, iż przedmiotowe gospodarstwo nie było zamieszkiwane potwierdza protokół z przeprowadzenia dochodzenia w sprawie opuszczonego gospodarstwa rolnego z dnia [...] października 1966 r., z którego wynika, że nikt z członków rodziny nie zamieszkiwał w gospodarstwie, gdyż właściciel przeprowadził się do E.. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że następcy prawni J. N. zamieszkiwali w przedmiotowym gospodarstwie.

Jeżeli chodzi o przesłankę nr 2, o nieuprawianiu gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa świadczą w ocenie Ministra:

a) protokół z przeprowadzenia dochodzenia w sprawie opuszczonego gospodarstwa rolnego z dnia [...] października 1966 r., z którego wynika, że:

- gospodarstwo zostało opuszczone wiosną 1963 r.;

- gospodarstwo nie zostało powierzone w opiekę ani użytkowanie;

- po opuszczeniu gospodarstwa nie dokonano zasiewów;

b) notatka z dnia [...] stycznia 1967 r., z której wynika, że M. N. wyraziła zgodę na przejęcie omawianego gospodarstwa jako opuszczonego;

c) pisma M. N. z dnia [...] grudnia 1962 r. i z dnia [...] lutego 1963 r. do PPRN o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa, które stanowiło dla niej ciężar, gdyż jak motywowała nigdy sama nie prowadziła gospodarstwa i nie mogła podołać pracy przerastającej jej siły.

Organ II instancji stwierdził, że w aktach sprawy brak jest natomiast jakichkolwiek dokumentów które pozwalałyby uznać, że spadkobiercy J. N. uprawiali grunty wchodzące w skład gospodarstwa. Co prawda z decyzji PPRN w B. z dnia [...] marca 1967 r. wynika, że grunty wchodzące w skład gospodarstwa były użytkowane przez PGR J., jednak uprawianie gospodarstwa przez podmiot, który nie był stroną umowy z właścicielem gospodarstwa, jest bez wpływu dla sprawy. Minister podniósł, że za opuszczone gospodarstwo rolne nie można byłoby uznać gospodarstwa, które - nie będąc uprawiane bezpośrednio przez właściciela - było uprawiane przez dzierżawcę lub użytkownika, a zatem przez osoby wywodzące swoje uprawnienia od właściciela. Natomiast w wypadku, gdy uprawianie gospodarstwa rolnego wywodziło się z aktu wydanego przez organ ówczesnej władzy państwowej, to w istocie oznaczało, że podtrzymywanie produkcji rolnej w tym gospodarstwie było wynikiem woli tego organu, a nie jego właściciela. Celem zaś przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 1961 r. było uznanie za opuszczone tych gospodarstw rolnych, których upraw w jakiejkolwiek formie zaniechał ich właściciel. W związku z tym uprawianie gospodarstwa przez PGR J., wywodzące swoje uprawnienia w tym zakresie od PPRN w B., nie mogło oznaczać jego uprawy przez właściciela, dzierżawcę lub użytkownika.

W związku z powyższymi ustaleniami Minister uznał, że przejęta nieruchomość rolna stanowiła gospodarstwo rolne, w przedmiotowym gospodarstwie nikt nie mieszkał, wchodzące w jego skład nieruchomości nie były uprawiane, ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. Gospodarstwo to stanowiło zatem gospodarstwo opuszczone w rozumieniu § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r.

Odnosząc się do zarzutu skarżących, że decyzja orzekająca o przejęciu gospodarstwa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż właścicielem gospodarstwa nie był już J. N., który nie żył, lecz jego spadkobiercy Minister wyjaśnił należy, że kwestionowana decyzja nie została skierowana do J. N., lecz dotyczyła gospodarstwa stanowiącego jego byłą własność. Organ II instancji wskazał, że z danych z księgi wieczystej oraz z rejestru pomiarowego wynikało, że gospodarstwo położone w J., składające się z działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] stanowiło własność J. N. (nieżyjącego od 1957 r., co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] lutego 1963 r. o stwierdzeniu nabycia spadku). Przy czym zgodność tych wpisów ze stanem faktycznym i prawnym spoczywała nie na prowadzącym ewidencję gruntów i księgi wieczyste, a na zobowiązanych do wszelkich zmian danych objętych ewidencją i księgą wieczystą. Nikt z uprawnionych spadkobierców J. N. wpisów tych nie podważał, mimo iż ciążył na nich taki obowiązek wynikający chociażby z dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 6, poz. 32). Trudno w tej sytuacji zdaniem Ministra oczekiwać od organów czynienia ustaleń na temat spadkobierców właściciela gospodarstwa, gdyż doświadczenie życiowe wskazuje, iż [...] lata to wystarczający czas na załatwienie wszelkich spraw spadkowych po zmarłych. PPRN w B. wydając zaskarżoną decyzję wskazało ponadto, że właściciel gospodarstwa zmarł i w konsekwencji doręczyło decyzję żonie zmarłego.

Rozpatrując podniesiony zarzut, że zaskarżona decyzja nie została skierowana do wszystkich stron postępowania, które były właścicielami nieruchomości, a jedynie do wdowy M. N., która nie posiadała upoważnienia do reprezentowania pozostałych stron Minister wyjaśnił, że niewątpliwie, zgodnie z obowiązującym ówcześnie art. 25 kpa, stroną był każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło postępowanie. W związku z tym zaskarżona decyzja powinna zostać doręczona do wszystkich stron postępowania. Jednakże zdaniem Ministra wskazane przez skarżących uchybienie sprowadza się w istocie do określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa przesłanki wznowienia postępowania (brak udziału strony w postępowaniu), a tego rodzaju uchybienie nie może być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Minister nie uznał również za skuteczny zarzut, że W. N. nie mógł zajmować się gospodarstwem, gdyż odbywał zasadniczą służbę wojskową Z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w E. z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynika bowiem, że W. N. pełnił zasadniczą służbę wojskową od dnia [...] kwietnia 1967 r. do dnia [...] kwietnia 1969 r., co oznacza, że W. N. został powołany do służby wojskowej dopiero po przejęciu gospodarstwa na własność Państwa (przejęcie nastąpiło w dniu [...] marca 1967 r.).

W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego nie można stwierdzić, że decyzja PPRN w B. z dnia [...] marca 1967 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jej wydania, w szczególności art. 2 ust. 1 omawianej ustawy. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Zebrane materiały nie pozwalają również na przyjęcie aby w niniejszej sprawie wystąpiła którakolwiek z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. N. zarzucając jej naruszenie:

przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. 39, poz. 174 ze zm.) w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), poprzez błędne uznanie, że spełnione zostały przesłanki od których spełnienia zależy możliwość przejęcia nieruchomości na własność Państwa, podczas gdy organ administracji nie dokonał weryfikacji w zakresie zasadności wydania decyzji administracyjnej wobec skarżącego;

przepisów prawa procesowego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 25 k.p.a. (w brzmieniu na dzień 29 marca 1967 r.) w zw. z art. 90 § 1 pkt 1 k.p.a. (w brzmieniu na dzień 29 marca 1967 r.) poprzez błędne uznanie, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1967 r., nie narusza prawa w sposób rażący, pomimo tego, że organ miał wiedzę na temat istnienia w obrocie prawnym postanowienia spadkowego z dnia [...] lutego 1963 r., sygn. akt Ns. [...] lecz uznał tą okoliczność za nie mającą wpływu na przebieg postępowania administracyjnego i w konsekwencji nie mającą wpływu na ocenę stosunków własnościowych będących przedmiotem toczącego się postępowania, podczas gdy osoba uznana za stronę postępowania nie żyła a w jej miejsce wstąpili na podstawie postanowień spadkowych jej spadkobiercy w tym skarżący;

przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający elementarne zasady wyrażone w w/w przepisach których istotą jest zapewnienie przestrzegania zasad państwa prawa a w konsekwencji błędne uznanie, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1967 r., nie narusza prawa w sposób rażący, pomimo tego, że organ miał wiedzę na temat istnienia w obrocie prawnym postanowienia spadkowego z dnia [...] lutego 1963 r., sygn. akt Ns. [...] lecz uznał tą okoliczność za nie mającą wpływu na ocenę stosunków własnościowych będących przedmiotem toczącego się postępowania, podczas gdy osoba uznana za stronę postępowania nie żyła a w jej miejsce wstąpili na podstawie postanowień spadkowych jej spadkobiercy.

Skarżący w uzasadnieniu skargi rozwinął jej zarzuty i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2016 r. uczestnik postępowania M. spółka z o.o. z siedzibą w W. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Kontrolowana w sprawie decyzja wydana została w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...] marca 1967 r. przejmującej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość rolną wraz z zabudowaniami o powierzchni [...] ha, położone w J., stanowiącą byłą własność J. N..

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ewentualne zaistnienie wad ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydawania kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji.

Skarżący podstaw do stwierdzenia nieważności wydanej w niniejszej sprawie decyzji upatruje w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zarzucił bowiem - w związku z zastosowaniem niewłaściwego trybu doręczenia - że wydano ją z rażącym naruszeniem prawa. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). Dlatego też, w tezie wyroku NSA z 12 grudnia 1988 r. (II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". Rozważając wystąpienie bądź niewystąpienie przesłanki rażącego naruszenia prawa należy zawsze oddzielać od rażącego naruszenia prawa przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem.

Decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1967 r., którą orzeczono o przejęciu gospodarstwa rolnego, wydana została na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. nr 39, poz. 174) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. nr 39, poz. 198). Zgodnie z powołanym art. 2 cytowanej ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959r. nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Za gospodarstwo opuszczone – stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych - uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Do gospodarstw rolnych opuszczonych nie zaliczało się gospodarstw, których właścicielami były osoby nieletnie, ubezwłasnowolnione lub ograniczone w zdolnościach do czynności prawnych, albo osoby powołane do służby wojskowej lub pozbawione wolności w wykonaniu zarządzenia właściwego organu (§ 1 ust. 2 rozporządzenia).

W sprawie bez wątpienia zostały spełnione przesłanki do przejęcia wyżej opisanego gospodarstwa rolnego. Z protokołu z dnia [...] października 1966 r. wynika, że zostało ono opuszczone, właściciel wyprowadził się bowiem do E. wiosną 1963 r., nie powierzając gospodarstwa nikomu ani w opiekę ani użytkowanie, nie było też w tym gospodarstwie zasiewów. Zatem [...] marca 1967 r., czyli w dacie przejmowania przedmiotowe gospodarstwo było opuszczone. Powyższe potwierdza również M. N. w pismach kierowanych do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1962 r., z dnia [...] lutego 1963 r. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O., z dnia [...] stycznia 1967 r. do Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w B.. W pismach tych M. N. potwierdza, że gospodarstwo przedmiotowe zostało opuszczone, że nie jest w stanie go uprawiać, ponieważ nie zajmowała się nim wcześniej, wnosi o jego przejecie przez Skarb Państwa. W piśmie z dnia [...] stycznia 1967 r. wskazuje adres zamieszkania w E.. Ponadto jak wynika z akt sprawy kwestionowana decyzja została doręczona M. N. w dniu [...] kwietnia 1967 r. i do chwili swojej śmierci w dniu [...] lipca 1977 r. decyzji tej nie kwestionowała. W tej sytuacji decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym nie można zarzucić, iż jej wydanie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Ustawa z 13 lipca 1957 r. nie zawierała definicji gospodarstwa rolnego. Dla ustalenia, czy nieruchomość spełnia cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego należało zastosować przepisy prawa definiujące pojęcie gospodarstwa rolnego w dniu wydania decyzji o przejęciu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że w niniejszej sprawie należy posłużyć się definicją gospodarstwa rolnego zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia za gospodarstwo rolne uważało się wszystkie należące do tej samej osoby nieruchomości rolne, jeżeli stanowiły lub mogły stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Do gospodarstwa rolnego zaliczało się również lasy i grunty leśne oraz nieużytki, jeśli mogły stanowić z gospodarstwem zorganizowaną całość. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie szeregu przepisów kodeksu cywilnego do celów wskazanych w tytule rozporządzenia. Organ nadzoru wyjaśnił według kryteriów tego rozporządzenia, co wchodziło w skład gospodarstwa rolnego pozostałego po śmierci J. N.. Zdaniem Sądu skład przedmiotowego gospodarstwa i jego powierzchnia wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że stanowiło ono gospodarstwo rolne w rozumieniu ww. rozporządzenia, stanowiło bowiem zorganizowaną całość gospodarczą i mogło być wykorzystywane do celów produkcji rolnej.

Z kolei w kwestii zarzutu niewłaściwego doręczenia decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego, w istocie sprowadzającego się do stwierdzenia, iż skarżący mógł być pozbawiony udziału w postępowaniu, należy zgodzić się z organem, iż ewentualnego zaistnienia tej wady nie można rozważać w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Według utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie nie wykazało, aby czynności wyjaśniające podejmowane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej zmierzające do wydania decyzji, jak i już sama treść wydanej decyzji, stanowiły zaprzeczenie zastosowanych i obowiązujących wówczas przepisów prawa. Tak więc wszelkie argumenty skarżącego, które w jego ocenie wskazują na pozbawienie go udziału w postępowaniu, w którym wydano decyzję o przejęciu, nie mogą być rozważane w kategoriach wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tym i wady polegającej na rażącym naruszeniu prawa, o której stanowi pkt 2 wymienionego przepisu i na którą to wadę powołuje się sam skarżący i w konsekwencji skutkować nieważnością decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym. Zarzut pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym może być bowiem rozpatrywany wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania, konkretnie przesłanki unormowanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Uchybienie przepisom prawa mające miejsce przy doręczaniu decyzji może stanowić wyłącznie podstawę do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o powołany przepis, nie zaś podstawę stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, prowadzący do uznania, że okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 14.02.2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1332/05, publ. LEX 203669; wyrok NSA z 14.08.2001 r., sygn. akt I SA 343/01, publ. LEX nr 55741). W wyroku z 14 sierpnia 2001 r. (sygn. akt I SA 343/01) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż "w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie może być uznane zarazem za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W przeciwnym razie doszłoby do obejścia ustalonego w art. 148 k.p.a. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania".

Odnosząc się do zarzutu powołania W. N. do służby wojskowej, to również ten zarzut należy uznać za bezzasadny, ponieważ jak wynika z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w E. z dnia [...] kwietnia 2014 r. W. N. pełnił zasadniczą służbę wojskową od dnia [...] kwietnia 1967r. do dnia [...] kwietnia 1969 r., co oznacza, że W. N. został powołany do służby wojskowej dopiero po przejęciu gospodarstwa na własność Państwa (przejęcie nastąpiło w dniu [...] marca 1967 r.). Ponadto wbrew zarzutom skargi nie było przeszkód do zainteresowania się przez skarżącego przedmiotowym gospodarstwem rolnym, zważywszy na okoliczność, że w dacie jego przejęcia miał już prawie [...] lat, a więc był osoba pełnoletnią i zdolną do czynności prawnych.

Powyższe rozważania dowodzą, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie uznał, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1967 r. nie została dotknięta którąkolwiek z wad nieważności unormowanych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym i wadą rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że w decyzji wydanej w drugiej instancji zostało zawarte wyczerpujące wyjaśnienie dotyczące braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji wraz z pouczeniem, że powoływane przez skarżącego argumenty stanowić mogą jedynie podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W tej sytuacji wszystkie zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego należy uznać za pozbawione podstaw prawnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.