Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1276/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1198/15 w sprawie ze skargi J.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 października 2015 r. oddalił skargę J.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Prezydent m. st. Warszawy decyzją z [...] stycznia 2015 r. odmówił J. C. skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że sytuacja wnioskodawczyni oceniona na podstawie: zaświadczenia lekarskiego z dnia [...].08.2014 r., wywiadu środowiskowego z dnia [...].08.2014 r., opinii dotyczącej sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z dnia [...].10.2014 r. oraz dodatkowej dokumentacji, nie stanowi uzasadnienia do umieszczenia wnioskodawczyni w domu pomocy społecznej. W zaświadczeniu lekarz wskazał, że istnieje możliwość opieki lekarskiej w dotychczasowym środowisku. J. C. jest osobą sprawną fizycznie, zdolną do samodzielnej egzystencji, nie wymaga całodobowej opieki w zakresie usług opiekuńczych i pielęgnacyjnych, wymaga częściowej pomocy przy czynnościach domowych. W ocenie pracownika socjalnego prawidłowe funkcjonowanie w życiu codziennym uniemożliwia głównie konflikt z synem i synową, z którymi zamieszkuje oraz brak wsparcia rodziny. Złe relacje z rodziną są główną przyczyną ubiegania się o skierowanie do domu pomocy społecznej. J. C. ma problemy z codziennymi czynnościami, ale nie chce skorzystać z oferowanych usług opiekuńczych, korzysta jedynie z pomocy w postaci przyznanych obiadów. Córka wnioskodawczyni deklaruje pomoc, jednakże wnioskodawczyni ją odrzuca twierdząc, że córka się nią nie interesuje. Pomimo schorzeń J. C. jest w stanie samodzielnie funkcjonować.

W ocenie organu J. C. nie spełnia wymogów określonych w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.). Wskazano, że ośrodek jest w stanie zapewnić pomoc w formie usług opiekuńczych. Dom Pomocy Społecznej jest placówką przeznaczoną dla osób najbardziej potrzebujących, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, dla których po wyczerpaniu wszystkich możliwości pomocy dostępnych w środowisku, jedynym wyjściem staje się umieszczenie w placówce stałego pobytu zapewniająca całodobową opiekę i pielęgnację.

Odwołanie od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy wniosła J. C.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z [...] maja 2015 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że J. C. jest osobą samodzielną, przemieszcza się bez problemu, a u podstaw jej zamiaru zamieszkania w Domu Pomocy Społecznej leży przede wszystkim konflikt rodzinny. Wprawdzie w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...].08.2014 r. zawarto zalecenie skierowania do domu pomocy społecznej, jednakże lekarz także wskazał, że nie wymaga ona opieki jako osoba niepełnosprawna, a skierowanie uzasadnione jest wyłącznie ze względu na podeszły wiek. J. C. ma 70 lat. Nie jest to zatem wiek, który uniemożliwia samodzielną egzystencję, ponadto OPS zadeklarował inne formy pomocy, o których poinformował w uzasadnieniu decyzji. Także dzieci J. C. mają obowiązek zaopiekowania się matką. Córka wnioskodawczyni J. P. w dniu [...].09.2014 r. oświadczyła, że matka nie spełnia wymogów do umieszczenia w domu pomocy społecznej, ponieważ jest osobą samodzielną, nie wymagającą całodobowej opieki. Odmawia oferowanej pomocy, przyjmując tylko pomoc w myciu okien, zawieszeniu firanek i programowaniu sprzętu RTV. Ma także pełną możliwość zabezpieczenia swoich potrzeb mieszkaniowych, ponieważ mieszka w lokalu wraz synem, któremu to mieszkanie podarowała. Oświadczyła także, że obecnie przebywa na emeryturze i ma możliwość przyjeżdżania do matki i sprawowania nad nią opieki. Z tego względu nie widzi konieczności opłacania pobytu matki w domu pomocy społecznej. Z analizy akt sprawy wynika, że J. C. oczekuje umieszczenia w domu pomocy społecznej, ponieważ uważa, że to rozwiąże jej trudną sytuację rodzinną. Podobnie uważa jej syn, z którym zamieszkuje. Potwierdza to uzupełnienie do odwołania jego autorstwa, w którym szczegółowo opisuje i kwestionuje wszelkie czynności i ustalenia dokonane przez pracowników socjalnych w trakcie prowadzonego postępowania oraz opisuje konflikt rodzinny, a w szczególności z siostrą J. P.

W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że zgromadzona dokumentacja potwierdza, iż J. C. nie wymaga całodobowej opieki, wymaga opieki okresowej, którą zadeklarowała córka oraz organ w formie usług opiekuńczych, może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, swobodnie się porusza, przychodzi samodzielnie na spotkania z pracownikiem socjalnym, wyjeżdża do sanatorium. To, że J. C. odmówiła pomocy w formie usług opiekuńczych nie oznacza, że taka możliwość nie istnieje.

Skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] maja 2015 r. wniosła J. C.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że dla możliwości zastosowania art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ocenie podlegać powinno przede wszystkim to, czy skarżąca wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, czy może samodzielnie funkcjonować, z uwzględnieniem możliwości świadczenia usług opiekuńczych.

Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynika, że skarżąca jest przewlekle chora, wymaga całodobowej opieki na stałe, pielęgnacji i opieki nad osobą niepełnosprawną nie można świadczyć w dotychczasowym środowisku (wszystkie inne konieczne czynności i zabiegi możliwe są w domu), i że wymaga umieszczenia w DPS dla osób w podeszłym wieku. W ocenie Sądu organ, na podstawie wywiadu środowiskowego, opinii dotyczącej stopnia sprawności z [...] października 2014 r. i innych dowodów, w tym karty informacyjnej z pobytu w uzdrowisku, słusznie zakwestionował niektóre ustalenia z zaświadczenia lekarskiego, gdyż w ocenie Sądu są one niekonsekwentne. Z opinii lekarskiej wynika np., że skarżąca wymaga umieszczenia w DPS dla osób w podeszłym wieku, a nie dla osób niepełnosprawnych fizycznie, mimo że wcześniej stwierdził, że skarżąca wymaga pielęgnacji i opieki nad osobą niepełnosprawną, której nie można świadczyć w domu. Dalej Sąd wskazał, że nieco inne wnioski niż z zaświadczenia lekarskiego, wynikają z opinii pracownika socjalnego dotyczącej sprawności skarżącej i z karty leczenia uzdrowiskowego. W opinii pracownika OPS skarżąca porusza się samodzielnie (co Sąd miał okazję zaobserwować w trakcie rozprawy) i wymaga tylko częściowej pomocy w czynnościach życia codziennego. Wbrew twierdzeniom skargi pobyt w uzdrowisku również świadczy o możliwości samodzielnego funkcjonowania skarżącej, a przeciwną tezę musiałaby skarżąca wykazać. Wprawdzie z końcowych wniosków pracownika OPS wynika, że umieszczenie skarżącej w DPS umożliwi prawidłowe funkcjonowanie jej w życiu codziennym, pod całodobowym nadzorem innych osób, ale z wcześniejszych uwag tego pracownika wynika, że świadczona pomoc w postaci obiadów i oferowane usługi opiekuńcze, z których skarżąca nie chce korzystać, mogą być wystarczające. Sąd nie kwestionuje przy tym faktu istnienia u skarżącej wielu przewlekłych chorób (np. astma, nadciśnienie tętnicze, czy choroby układu kostnego). Z karty informacyjnej leczenia uzdrowiskowego, które miało miejsce od [...] do [...] grudnia 2014 r., wynika, że w trakcie pobytu stan skarżącej był stabilny i nastąpiła poprawa sprawności ogólnej, a dalsza rehabilitacja możliwa jest w miejscu zamieszkania. Nie jest więc prawdą, jak twierdzi skarżąca, że nastąpiło znaczne pogorszenie jej stanu zdrowia, gdyż dwa, trzy tygodnie przed wydaniem decyzji przez organ I instancji stan zdrowia skarżącej był stabilny, a wręcz nastąpiła poprawa sprawności ogólnej.

Sąd dostrzegł jednocześnie, że problemem jest brak stałego nadzoru i wsparcia ze strony rodziny dla skarżącej, ale nie wynika to z okoliczności obiektywnych, lecz niewłaściwych relacji rodzinnych, które, gdyby uległy poprawie, mogłyby być dodatkowym wsparciem dla skarżącej (zob. treść notatki służbowej z [...] grudnia 2014 r.). Taki stan rzeczy nie może jednak, w ocenie Sądu, przesądzać o konieczności umieszczenia skarżącej w jednostce całodobowej opieki. Pomoc osób, z którymi skarżąca zamieszkuje, nie powinna polegać głównie na wsparciu jej działań w zakresie umieszczenia w DPS. Możliwe jest też, w ocenie Sądu, bardziej aktywne wsparcie ze strony córki skarżącej, która jest już na emeryturze, mimo relatywnie młodego wieku. Umieszczenie w DPS nie może być jedynym rozwiązaniem, w sytuacji, gdy skarżąca do prawidłowego funkcjonowania w życiu codziennym potrzebuje co najwyżej usług opiekuńczych, wspartych ewentualnym nadzorem rodziny. Brak możliwego wsparcia rodziny nie stanowi normatywnej przeszkody w umieszczeniu w DPS, na gruncie art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ale wsparcie takie mogłoby ułatwić skarżącej samodzielne funkcjonowanie. To zaś mieści się w ramach obowiązków alimentacyjnych dzieci wobec matki i może być traktowane w kategoriach braku współdziałania rodziny z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ww. ustawy.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku J. C., reprezentowana przez pełnomocnika w ramach przyznanego skarżącej prawa pomocy, podniosła następujące zarzuty:

I. naruszenie przepisów postępowania, a to:

1) art. 133 § 1, art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na podstawie niekompletnych akt sprawy, w sytuacji gdy w uzupełnieniu odwołania skarżąca wskazała szereg wniosków dowodowych, w tym wniosków o przeprowadzenie przez SKO dowodu z zeznań świadków, czego organ nie dokonał i nie przedstawił w decyzji II instancji motywów nieprzeprowadzenia tych dowodów niezbędnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i rozwiania zaistniałych wątpliwości, a także organ nie poinformował skarżącej w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o zebraniu całego materiału dowodowego (którego de facto nie zebrał), co doprowadziło do uniemożliwienia wypowiedzenia się skarżącej co do zebranego materiału sprawy i zwrócenia uwagi organowi na nierozpatrzone wnioski dowodowe, co spowodowało błędne stwierdzenie, iż w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki określone w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a Sąd rozpoznający skargę na decyzję organu II instancji nie dostrzegł tych uchybień;

2) art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o stan faktyczny błędnie przyjęty przez organ i powielony przez Sąd poprzez stwierdzenie, iż:

a) skarżąca samowolnie i dobrowolnie odmawia skorzystania z usług opiekuńczych, podczas gdy skarżąca nie korzysta z usług opiekuńczych, ponieważ syn skarżącej zabrania przychodzenia do domu osobom trzecim, jak również z uwagi na fakt, iż usługi opiekuńcze polegają na przyjściu jednej osoby na godzinę dziennie, co w sytuacji ciągłych omdleń, zwyrodnienia stawów, kręgosłupa, choroby Parkinsona jest niewystarczające, bowiem skarżąca wymaga ciągłej i stałej opieki z uwagi na niemożność samodzielnej egzystencji i w związku z problemami w czynnościach życia codziennego,

b) skarżąca nie potrzebuje usług opiekuńczych, bowiem w ocenie Sądu i organu nie chce z nich korzystać, podczas gdy w sprawie powinno zostać ustalone czy konkretne usługi opiekuńcze byłyby wystarczające dla skarżącej, czego nie dokonał ani organ, ani Sąd;

c) zakres pomocy ze strony rodziny mógłby być większy poprzez poprawę relacji rodzinnych, co według Sądu mogłoby być dodatkowym wsparciem dla skarżącej, podczas gdy zarówno z relacji skarżącej, zeznań i oświadczeń jej syna oraz wywiadu środowiskowego wynika, że nie jest możliwa poprawa relacji rodzinnych, istnieje konflikt z synem i synową, a córka nie interesuje się skarżącą, nie odwiedza jej i jej nie pomaga, a jej nagłe zainteresowanie skarżącą pojawiło się po otrzymaniu przez nią informacji o staraniu się skarżącej o pobyt w domu opieki społecznej i zmalało po wydaniu decyzji odmownych, a składane przez J. P. oświadczenia mają jedynie ją uchronić od ponoszenia kosztów za pobyt skarżącej w domu opieki społecznej;

d) zakres wsparcia córki mógłby być większy, podczas gdy organ i Sąd winien badać stan faktyczny i akta sprawy na podstawie obiektywnych i rzeczywistych okoliczności, a nie domniemań, które mogłyby zaistnieć, a na dzień dzisiejszy nie zaistniały;

e) stan zdrowia skarżącej jest prawidłowy i stabilny, podczas gdy z dokumentacji medycznej załączonej do niniejszej skargi, jednoznacznie wynika, iż skarżąca posiada przewlekłą chorobę płuc, zwyrodnienia wielostawowe i kręgosłupa, pierwotne nadciśnienie, chorobę Parkinsona oraz ma myśli samobójcze, a z karty informacyjnej z dnia [...] grudnia 2014 r. wynika, że u skarżącej jest poprawa sprawności ogólnej, co nie znaczy, że jej sprawność ogólna jest prawidłowa i może samodzielnie egzystować bez stałej opieki,

co spowodowało błędne stwierdzenie, iż w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki określone w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pozwalające na umieszczenie skarżącej w domu opieki społecznej;

3) art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozpoznania wszystkich zarzutów skargi, w tym zarzutu naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a., co uniemożliwia kontrolę zapadłego w sprawie orzeczenia z uwagi na brak ich uzasadnienia i poznania toku rozumowania Sądu i ewentualnej słuszności wyroku, co doprowadziło do oddalenia skargi z uwagi na nieuwzględnienie tego zasadnego zarzutu bowiem organy nie przeprowadziły wnioskowanych wniosków dowodowych i nie wskazały przyczyn ich nieprzeprowadzenia.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie można umieścić osoby w domu opieki społecznej jeżeli nie korzysta ona lub odmawia usług opiekuńczych, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do przyjęcia, że faktyczne niekorzystanie lub odmowa korzystania z usług opiekuńczych nie stanowi przesłanki negatywnej do umieszczenia w domu opieki społecznej, a organy powinny rzeczywiście ustalić, czy taka forma może być wystarczająca dla danej osoby niezależnie od korzystania z tych usług bądź też nie, czego w niniejszej sprawie organ nie ustalił, a Sąd nie zauważył braku tych ustaleń.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Wniesiono również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów, tj. zaświadczeń lekarskich z [...] i [...] lutego 2016 r. oraz dokumentacji medycznej skarżącej.

Pismem procesowym z 29 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił uzasadnienie skargi kasacyjnej o następujące argumenty w odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania:

1) naruszenia art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o stan faktyczny błędnie przyjęty przez organ i powielony przez Sąd poprzez stwierdzenie, że skarżaca nie powinna zostać umieszczona w domu pomocy społecznej, bowiem relacje rodzinne mogą być lepsze, co pomoże jej funkcjonować w oparciu o usługi opiekuńcze, które w ocenie Sądu mogą być dla skarżącej wystarczające, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego (zaświadczeń, opinii, oświadczeń skarżącej i jej syna) prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż usługi opiekuńcze nie mogą być realizowane w miejscu zamieszkania a ich ewentualna realizacja nie pomoże w egzystencji skarżącej, która potrzebuje stałego nadzoru osób trzecich, a organ oraz Sąd nie wskazali, jakie konkretne usługi opiekuńcze byłyby dla skarżącej wystarczające, która zgodnie z dokumentacją powinna być umieszczona w domu pomocy społecznej ze względu na zdrowie i wiek.

2) naruszenia art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 w zw. z art. 76, art. 77, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu II instancji z uwagi na bezpodstawne twierdzenie Sądu, że organ słusznie zakwestionował niektóre twierdzenia z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. podczas gdy zaświadczenie lekarskie jest dokumentem urzędowym, a organ powinien mieć niebudzące wątpliwości dowody pozwalające na obalenie prawdziwości twierdzeń zawartych w tym zaświadczeniu lekarskim, a Sąd przyjął te twierdzenia jako swoje nie wskazując na inny, całkowicie odmienny dowód zaprzeczający twierdzeniom wskazanym w zaświadczeniu lekarskim, co miało wpływ na treść orzeczenia, bowiem gdyby Sąd prawidłowo ocenił zaświadczenie lekarskie i zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie powieliłby nieprawdziwych twierdzeń organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Rozważania odnośnie do podniesionych w skardze zarzutów należało poprzedzić ogólnymi uwagami wyznaczającymi zakres pomocy społecznej w aspekcie publicznego prawa podmiotowego do korzystania z domu pomocy społecznej. Jak podkreśla się w literaturze, dom pomocy społecznej to jednostka organizacyjna świadcząca całodobową opiekę z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności osobie niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Zauważa się przy tym, że do domu pomocy społecznej nie są kierowane osoby wymagające wzmożonej opieki medycznej, ponieważ te osoby są kierowane do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub placówki pielęgnacyjno-opiekuńczej. (por. S.Nitecki, Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym, Oficyna 2008)

W komentarzu do art. 54 ustawy o pomocy społecznej I.Sierpowska (Lex Omega), posiłkując się wypowiedzią Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 880/10, podkreśla, że umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz zbadaniem jej sytuacji rodzinnej. Skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga zatem oceny stanu zdrowia danej osoby oraz możliwości korzystania przez nią z pomocy środowiskowej, w szczególności zaś zbadania możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia. Niemożność zapewnienia tych usług w miejscu zamieszkania będzie oznaczać niemożliwość przyznania ich w zakresie niezbędnym do zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych. W wyroku z 11 maja 1999 r., sygn. akt I SA 1901/98 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zaś, że skoro usługi opiekuńcze oferowane skarżącej przez gminę mogłyby jej pomóc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, a zainteresowana nie chce z nich skorzystać, a jednocześnie stan jej zdrowia nie wskazuje, że wymaga ona stałej całodobowej opieki i pielęgnacji, to należy dojść do wniosku, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające skierowanie do domu pomocy społecznej.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, nie sposób podzielić twierdzeń skargi kasacyjnej, że w zaistniałych warunkach ocena Sądu I instancji w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji została dokonana z naruszeniem wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów. Dokumenty zgromadzone przez organ na dzień wydawania decyzji pozwalały na dokonanie pełnej oceny sytuacji wnioskodawczyni w kontekście uprawnienia do umieszczenia w domu pomocy społecznej, a prawidłowość wnioskowania w tym zakresie nie mogła zostać skutecznie podważona.

Przede wszystkim nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia tego przepisu nie jest obarczona wadliwością, zaprzecza bowiem tezie, że odmowa przyjęcia usług opiekuńczych przez wnioskodawcę może stanowić jedyną przesłankę do odmowy skierowania do domu pomocy społecznej. Sąd, dokonując kontroli decyzji odmownej, rozważył okoliczność odmowy korzystania z dostępnych stronie świadczeń w szerszym aspekcie zasadnie odnosząc zakres oferowanej pomocy do konieczności zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych. Pozbawiona jest zatem słuszności teza, by w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tego przepisu.

Uznając za nieuzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji w szczególności w aspekcie norm wyznaczających sposób postępowania organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej, przy dochowaniu wszelkich procedur określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej opierającej się na naruszeniu art. 133 § 1, art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na podstawie niekompletnych akt sprawy. Zauważyć należy, że prawa procesowe strony związane z możliwością zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu w sprawie, nie zostały w rozpoznawanej sprawie naruszone. Należy podkreślić, że skuteczność prawna tego żądania strony uzależniona jest od spełnienia przesłanki - przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesądza o tym norma prawa materialnego, w której zapisany jest hipotetyczny stan faktyczny. (tak: B.Adamiak, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. B.Adamiak i J.Borkowskiego, Warszawa 2011, s. 345) Należy jednak zaznaczyć, że w świetle art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony, z przyczyn wyraźnie tam wskazanych, w tym, jeżeli dotyczy to okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Zauważyć trzeba, że zgłoszony w uzupełnieniu odwołania wniosek związany z postępowaniem dowodowym dotyczył przede wszystkim prośby o ustalenie, czy Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie przed dniem [...] października 2014 r. wydało pozytywną decyzję o skierowaniu bądź skierowaniu i umieszczeniu J. C. w domu pomocy społecznej. W tym zakresie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie stwierdził, że decyzja taka nie została wydana. Uwagi zaś, jakie były zgłaszane na etapie postępowania odwoławczego w kontekście nieetycznego zachowania się pracowników socjalnych pozostawały bez wpływu na wynik sprawy. Natomiast, z uwagi na charakter podnoszonych kwestii, poza zakresem tej sprawy pozostawały argumenty o mataczeniu i wadliwości złożonych przez pracowników oświadczeń. Odmawiając natomiast słuszności argumentacji skargi kasacyjnej nakierowanej na wadliwość dokonanej przez Sąd I instancji oceny prowadzonego przez organy postępowania, które naruszało art. 10 k.p.a. należy zauważyć, że - co prawda - organ II instancji nie powiadomił strony przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, niemniej jednak wynikający z akt sprawy ciąg czynności proceduralnych nie potwierdza słuszności zarzutu skarżącej. Skarżąca działając sama, niekiedy korzystając z pomocy i zastępstwa syna, aktywnie uczestniczyła na każdym etapie postępowania, podejmując różne czynności procesowe, wliczając w to kopiowanie dokumentów z akt. Miała też możliwość zapoznania się z aktami sprawy na wcześniejszym etapie, o czym oświadczyła w dniu [...] lutego 2015 r., choć rzeczywiście przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie zapewniono skarżącej możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Skarżąca jednak nie udowodniła, a nawet nie podjęła próby udowodnienia, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych pozbawiło stronę możności dokonania w tym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. W tej sytuacji należało uznać, że choć skarżąca kasacyjnie została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, to jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik postępowania.

Nie znajdując usprawiedliwienia dla zarzutów naruszenia art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o błędnie przyjęty stan faktyczny, należy uznać za usprawiedliwioną konkluzję Sądu co do istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na treść rozstrzygnięcia w kontekście przesłanek dla możliwości zastosowania art. 54 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy spośród oferowanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej pomocy w formie usług opiekuńczych i pomocy w formie obiadów, skarżąca korzysta jedynie z pomocy żywieniowej (opinia k. 31). Przyczyna, dla której skarżąca nie korzysta z usług opiekuńczych nie została wyraźnie przez nią sformułowana, zatem nie sposób wyprowadzać wniosku, że ten zakres usług nie jest wystarczający do zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych skarżącej. Również dokonana w oparciu o przedłożone akta ocena stanu zdrowia skarżącej, w kontekście warunków umieszczenia w domu pomocy społecznej, nie została dokonana z przekroczeniem zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Choroby i dolegliwości, na jakie uskarża się wnioskodawczyni - co wynika z zaświadczeń i dokumentacji zamieszczonych w aktach - pozwalają na prawidłowe funkcjonowanie w życiu codziennym w środowisku domowym, przy wykorzystaniu oferowanej przez organ opieki doraźnej na zasadzie usług opiekuńczych, których zakres odpowiadałby aktualnym potrzebom skarżącej. Należy przy tym zgodzić się z Sądem I instacji, że wynikający z akt sprawy konflikt rodzinny rzutujący na sposób i możliwość sprawowania opieki nad skarżącą nie stanowi, na gruncie art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, usprawiedliwienia dla umieszczenia jej w domu pomocy społecznej.

W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. sformułowany w piśmie procesowym uzupełniającym motywy wniesionej skargi kasacyjnej.

Nie sposób przyjąć, by zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Zgodnie zaś z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu może stanowić skuteczny zarzut kasacyjny jedynie w przypadku, gdy uzasadnienie zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. W ocenie NSA w rozpatrywanej sprawie treść uzasadnienia pozwoliła jednoznacznie ustalić motywy, jakimi kierował się Sąd I instancji, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, a w konsekwencji poddać je kontroli instancyjnej. Uwzględniając treść art. 134 § 1 p.p.s.a., brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi nie może skutecznie podważyć zaskarżonego orzeczenia, jako że jego treścią Sąd uczynił najistotniejsze elementy sprawy, które warunkowały stwierdzenie prawidłowości kontrolowanej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.