Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 397/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 223 par. 2, art. 215 par. 1, art. 219, art. 217 par. 1 pkt 3, art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4, par. 2 i par. 2aart. 212
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2012r. sprawy ze skargi BK na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] (data wpływu [...]) B K zwróciła się do Burmistrza Gminy o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za lata [...] oraz o rozłożenie na "najmniejsze raty" zobowiązania w podatku od nieruchomości za [...].

Decyzją z dnia [...] Burmistrz Gminy działając na podstawie art. 207 oraz art. 67a § 1 pkt 2-3 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: o.p.) odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009 oraz rozłożył na 4 mniejsze raty (po [...]) zaległość z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości za [...].

Po rozpatrzeniu odwołania, w którym podatniczka kwestionowała wyłącznie odmowę umorzenia zaległości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej, Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...] odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata [...] oraz odroczył termin płatności części II raty podatku od nieruchomości za [...] w wysokości [...] do [...].

Powyższą decyzję skarżąca odebrała osobiście w dniu [...], wobec tego termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...].

W odwołaniu z dnia [...] podatniczka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: nieuwzględnienie terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych, błędne naliczenie odsetek od zaległości podatkowych wobec braku pouczenia o tym, iż nieuiszczenie podatku w terminie spowoduje naliczenie odsetek; niezastosowanie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, a poprzez to naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 o.p., rażące naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego błędną wykładnię, rażące naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 o.p. poprzez niepodanie w podstawie prawnej wydanej decyzji konkretnych paragrafów art. 210 o.p., na których organ oparł swą decyzję, naruszenie art. 210 § 4 o.p. poprzez pominięcie i błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, pominięcie w pouczeniu decyzji treści art. 210 § 2a o.p. podstawy prawnej, na której organ oparł prawo skarżącej do wniesienia odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy w sentencji prawidłowo oznaczył stronę postępowania, przedmiot sprawy i organ I instancji, lecz w uzasadnieniu wskazał, iż "decyzja Prezydenta Miasta została doręczona Pani MM w dniu [...]" Następnie organ podniósł, iż termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...], natomiast środek odwoławczy został wniesiony w dniu [...], a zatem po upływie ustawowego terminu, co skutkowało uznaniem dokonanej przez skarżącą czynności prawnej za nieskuteczną.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i poprzedzającej go decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 210 § 1 pkt 6 o.p. gdyż z uzasadnienia skarżonego postanowienia wynika, iż decyzja nie dotyczy skarżącej, a Pani MM, która to miała wnieść odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta, przez co zaskarżone orzeczenie pozbawione jest de facto uzasadnienia gdyż Pani MM czy też Prezydent nie są stronami postępowania,

- art. 210 § 2 o.p. poprzez pominięcie faktu, iż z pouczenia decyzji Burmistrza Gminy nie wynikało, aby skarżąca została pouczona o treści art. 210 § 2a o.p. przez co uznać należy, iż pouczenie to nie było pełne, a co za tym idzie niezależnie od zachowania/niezachowania terminów do wniesienia odwołania Kolegium powinno rozpoznać merytorycznie odwołanie z dnia [...],

- art. 210 § 4 o.p. gdyż uzasadnienie postanowienia nie jest związane ze skarżącą.

Argumentując wniesioną skargę podatniczka wskazała, że uzasadnienie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest oderwane od stanu faktycznego sprawy i nie spełnia wymogów określonych w art. 210 § 4 i art. 210 § 1 pkt 6 o.p., gdyż przedmiotem sprawy nie było zaskarżenie decyzji Prezydenta Miasta. Nie wiadomo również kim jest Pani MM, wymieniona w uzasadnieniu postanowienia. Ponadto skarżąca podniosła, że decyzja organu I instancji była obarczona wadami, które powinny powodować merytoryczne rozpoznanie odwołania przez organ II instancji niezależnie od zachowania terminów do wniesienia odwołania. Stwierdziła także, że pouczenie zawarte w decyzji organu I instancji było niewystarczające, gdyż organ pominął w nim treść art. 210 § 2a o.p.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprostowało oczywistą omyłkę pisarską w swoim postanowieniu z dnia [...] poprzez zastąpienie błędnie podanej nazwy organu I instancji oraz błędnie podanej Strony w uzasadnieniu tego postanowienia (wiersz 3 i 4 od góry, strona 2 postanowienia) w brzmieniu: "Wymieniona w sentencji decyzja Prezydenta Miasta została doręczona Pani M M w dniu [...]" prawidłowym oznaczeniem nazwy organu I instancji i prawidłowym oznaczeniem Strony, tj.: "Wymieniona w sentencji decyzja Burmistrza Gminy została doręczona Pani BK w dniu [...]" W uzasadnieniu organ podkreślił, że w sentencji postanowienia z dnia [...] prawidłowo oznaczono zarówno organ I instancji jak i stronę postępowania, wskazując: "Burmistrza Gminy" i "Panią B K", posiedzenie niejawne członków składu orzekającego w sprawie w dniu [...] odbyło się w związku z odwołaniem skarżącej od decyzji Burmistrza Gminy, a egzemplarz rozstrzygnięcia podjętego na tym posiedzeniu doręczono prawidłowo pełnomocnikowi podatniczki. Powyższe okoliczności, zdaniem organu odwoławczego, w sposób jednoznaczny wskazują, że w uzasadnieniu wydanego w dniu [...] postanowienia, w toku komputerowej obróbki dokumentu, popełniono omyłkę pisarską, która podlegała sprostowaniu w trybie art. 215 § 1 o.p.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów organ wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] sprostował oczywistą omyłkę pisarską w swoim postanowieniu z dnia [...]. Podkreślił, iż błąd w postaci niewłaściwego oznaczenia organu I instancji i strony postępowania miał miejsce w uzasadnieniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a nie w sentencji, gdzie prawidłowo wskazano zarówno organ I instancji (Burmistrza Gminy) jak i stronę postępowania (BK). Z powyższego organ wywiódł, iż oczywistym powinno być, że postanowienie dotyczyło B K wnoszącej odwołanie od decyzji Burmistrza Gminy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, sentencja zaskarżonego postanowienia wskazuje jaki był zamysł organu, natomiast uzasadnienie obarczone było błędem pisarskim, który został sprostowany. Dokonane sprostowanie omyłki pisarskiej nie prowadziło do zmiany rozstrzygnięcia. Ponadto wskazał, iż postanowienie o sprostowaniu omyłki pisarskiej stało się integralną częścią postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, które musi być oceniane wraz z treścią postanowienia prostującego omyłkę pisarską. Odnosząc się natomiast do zarzutu konieczności merytorycznego rozpatrzenia odwołania, pomimo jego wniesienia po terminie, z uwagi na wady decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, a czynność dokonana po jego upływie jest nieskuteczna.

Na postanowienie z dnia [...] skarżąca wniosła zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia, nie znajdując podstaw do zmiany kwestionowanego aktu, postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że termin "oczywiste omyłki" oznacza błędy, które są natychmiast dostrzegalne i nie wpływają na istotę rozstrzygnięcia, a taki właśnie charakter ma błąd, który wystąpił w skarżonym postanowieniu.

Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że nie ulega wątpliwości, iż odwołanie od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] zostało wniesione przez podatniczkę po terminie przewidzianym w art. 223 § 2 o.p., tj po upływie 14 dni od dnia jej doręczenia. Wobec tego istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się de facto do kwestii charakteru omyłki sprostowanej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...], dotyczącej błędnego wskazania strony i organu I instancji w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygnięci wymaga zatem, czy błąd ten mieści się w zakresie pojęcia "oczywistej omyłki", a w konsekwencji także możliwości jego sprostowania w trybie art. 215 § 1 o.p.

Zgodnie z treścią dyspozycji art. 215 § 1 w związku z art. 219 o.p., organ podatkowy może z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe, oraz inne oczywiste omyłki w wydanym przez ten organ postanowieniu.

Podkreślenia wymaga, iż przyjęta w cytowanym przepisie klasyfikacja wadliwości, które mogą zostać usunięte w drodze sprostowania jest wyczerpująca. Są to błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Redakcja przepisu pozwala stwierdzić, że wymienione wyżej wady postanowienia charakteryzuje cecha oczywistości. Zaznaczyć należy, iż oczywistość omyłki stanowi granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania. Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku języka polskiego PWN (www.sjp.pwn.pl), oczywisty to niebudzący wątpliwości. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego powinna więc wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem lub aktami sprawy. Błąd taki jest natychmiast dostrzegalny i nie ma wpływu na istotę rozstrzygnięcia. Wskazuje to wyraźnie, że w tym trybie można naprawić jedynie zwykłe przeoczenie, czy zastosowanie niewłaściwego słowa lub omyłkę pisarską, komputerową o charakterze elementarnym i niewpływające na treść oraz znaczenie prostowanego orzeczenia. Zastosowanie trybu sprostowania oczywistej omyłki nie może natomiast prowadzić do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego; przedmiotem sprostowania nie mogą być błędne ustalenia faktyczne lub wadliwe zastosowanie prawa (patrz: wyrok NSA z dnia 4 maja 1988r., sygn. akt III SA 1466/87, publ. LEX nr 10756).

Przepisy o prostowaniu błędów i omyłek nie zawierają ograniczeń czasowych dokonania tych czynności. Oznacza to, że istnieje możliwość dokonania sprostowania postanowienia w trybie art. 215 § 1 o.p. w dowolnym czasie, np. po wniesieniu przez stronę odwołania, w którym powyższe omyłki są przedmiotem zarzutów (patrz: wyrok NSA z dnia 28 października 1999r., sygn. akt I SA/Kr 1206/98, publ. LEX nr 39772), a nawet po przekazaniu skargi do sądu (wyrok NSA z dnia 13 marca 1998r. I SA/Lu 1091/96, LEX nr 33532). Godzi się także zauważyć, iż postanowienie o sprostowaniu błędu w decyzji staje się jej integralną częścią i treść decyzji musi być oceniana wraz z treścią postanowienia (patrz: wyrok NSA z dnia 26 marca 1993r., sygn. akt I SA 1429/92, publ. ONSA 1994/1/39).

W badanej sprawie bezsporne jest, iż w uzasadnieniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] błędnie wskazano stronę i organ I instancji. W treści uzasadnienia skarżonego aktu napisano bowiem, że "wymieniona w sentencji decyzja Prezydenta Miasta została doręczona Pani MM w dniu [...]" Po spostrzeżeniu popełnionego błędu, organ dokonał jego sprostowania, na zasadzie art. 215 § 1 o.p., w formie postanowienia z dnia [...]. W ocenie Sądu popełniony przez organ odwoławczy błąd mieści się w zakresie pojęcia "oczywistej omyłki", o której mowa w art. 215 § 1 o.p., a w konsekwencji, że można było tego typu uchybienie sprostować w trybie powołanego przepisu.

Po pierwsze wskazać należy, iż z treści sentencji zaskarżonego postanowienia wynika jednoznacznie, że sprawa dotyczyła odwołania BK, reprezentowanej przez pełnomocnika AS, od decyzji Burmistrza Gminy z dnia [...], w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata [...] oraz odroczenia terminu płatności części II raty podatku od nieruchomości za [...] do dnia [...]. Tym samym stosownie do art. 217 § 1 pkt. 3 o.p. prawidłowo została oznaczona w postanowieniu strona. Wadliwość zaś dotyczyła jedynie uzasadnienia sporządzonego po myśli art. 217 § 2 o.p., gdyż co do postanowień nie znajdują odpowiedniego zastosowania regulacje z art. 210 § 1 pkt. 6 i § 4 o.p. z uwagi na brak odesłania z art. 219 o.p. Także treść rozdzielnika tego postanowienia wskazuje jako strony postępowania odwoławczego BK, reprezentowaną przez pełnomocnika AS, oraz Burmistrza Gminy. Nie ulega również wątpliwości, że kwestionowane postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...].

Po drugie, oczywistość błędu potwierdza pozostała treść uzasadnienia skarżonego postanowienia, która wskazuje, iż decyzja organu I instancji została doręczona stronie w dniu [...], a odwołanie od tej decyzji zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] (data stempla pocztowego). Powyższe okoliczności znajdują pełne potwierdzenie w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, z których wynika, iż BK w dniu [...] odebrała osobiście decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...], a następnie, za pośrednictwem swojego pełnomocnika adw. AS, w dniu [...] wniosła odwołanie (data stempla pocztowego).

Możliwość rektyfikacji w takiej sytuacji aktu stosowania prawa nie budzi wątpliwości w dotychczasowym orzecznictwie, w którym wyrażono pogląd, że omyłki w nazwisku lub adresie nie wpływają na ważność decyzji, jeżeli z aktów administracyjnych wynika zamiar ustalenia przez organ podatkowy sytuacji prawnej konkretnej osoby, będącej stroną w sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2010 r., w sprawie III SA/Wa 1377/09, publ. LEX nr 576311).

Ponadto podkreślić trzeba, iż dokonane przez organ odwoławczy sprostowanie postanowienia z dnia [...] nie wpłynęło na zmianę strony postępowania. Wskazać bowiem należy, iż strona postępowania, tj. B K, została prawidłowo wskazana w sentencji i rozdzielniku postanowienia, a jej tożsamość nigdy nie była kwestionowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Nie ulega także żadnej wątpliwości, iż postanowienie z dnia [...] nie wpłynęło na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Prawidłowe sprostowanie oczywistej omyłki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sprawiło, w ocenie Sądu, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. straciły rację bytu. Poza tym jak wskazano powyżej powołane w skardze przepisy odnoszą się do decyzji, a nie do postanowienia. Wskazać bowiem należy, iż postanowienie z dnia [...] o sprostowaniu błędu stało się integralną częścią postanowienia z dnia [...], a zatem treść tego ostatniego postanowienia musi być oceniana wraz z treścią postanowienia o sprostowaniu. Obecnie, tj. z dniem [...], postanowienie to stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji z uwagi na przepis art. 212 o.p. w zw. z art. 219 o.p. Uwzględniając powyższe oraz mając na uwadze, iż skarżąca kwestionowała prawidłowość i racjonalność uzasadnienia postanowienia z dnia [...] spowodowaną błędnym określeniem strony i organu I instancji, które to uchybienia zostały przez organ odwoławczy wyeliminowane w wyniku wydania postanowienia z dnia [...], zarzuty w tym zakresie należało uznać za bezpodstawne.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 210 § 2 o.p. w zw. z art. 210 § 2a o.p. wskazać należy, iż wniesienie odwołania po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności, jest nieskuteczne, a zatem nie może wywołać żadnych skutków prawnych. W takiej sytuacji odwołanie nie podlega rozpatrzeniu, a decyzja będąca przedmiotem odwołania nie podlega merytorycznej kontroli w tym trybie. Jedynie na marginesie należy wskazać, iż decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowych nie nakłada na stronę żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Reasumując, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa materialnego jak i procesowego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.