Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 813/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: ART. 199, ART. 245 § 3, ART. 246 § 1 PKT 2, ART. 260 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. G. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 4 listopada 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że referendarz sądowy po analizie dokumentów przedłożonych przez stronę stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły odpłatności wymiaru sprawiedliwości, jakim jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych.

Jak wskazał referendarz sądowy, z przedstawionych dokumentów wynikało, że skarżący uzyskuje wraz z małżonką stałe dochody w łącznej kwocie przekraczającej [...] zł miesięcznie. Ponadto referendarz zwrócił uwagę, iż strona na dzień otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu dysponowała środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym w wysokości [...] zł, natomiast w dniu złożenia wniosku o prawo pomocy stan rachunku skarżącego wynosił [...] zł.

W ustawowym terminie pełnomocnik strony skarżącej, złożył sprzeciw od opisanego wyżej orzeczenia, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona wskazała, iż pełniła funkcję prezesa Z. D. w Z.. Po załamaniu rynku związanego z kryzysem gospodarczym, zakład upadł, a strona skarżąca stała się odpowiedzialna za jego zobowiązania, w tym z tytułu należnego podatku VAT. Zobowiązania upadłej spółki są dużo większe niż wartość posiadanego przez nią majątku oraz środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Wobec tego, zdaniem strony, wbrew twierdzeniem referendarza wartość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych nie odpowiada faktycznej sytuacji finansowej podatnika. Ponadto zdaniem strony dochody uzyskiwane wraz z małżonką nie pozwalają na opłacenie wpisów we wszystkich sprawach toczących się przed WSA w Lublinie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.), rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi zatem wyjątek od zasady ich uiszczania, mający zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie skarżącej prawa do sądu. Z tego powodu strona musi wykazać, czyli udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo uznał, że nie zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie stronie wnioskowanego prawa pomocy.

Zgodzić należy się co do zasady ze stwierdzeniem, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2008 r., I OZ 809/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dodatkowo należy wskazać na pogląd wyrażany w orzecznictwie i doktrynie, podzielany w pełni przez Sąd, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zabezpieczenia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób prowadzących profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienia NSA z 24 czerwca 2008r., sygn. akt l GZ 147/08, LEX nr 479137 oraz z dnia 9 lipca 2008r., sygn. akt l FZ 265/08, LEX nr 494324).

Poza tym niedopuszczalnym jest, by inne należności stawały się dla istotniejsze niż należności wobec Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych. Ryzyko niepowodzenia działalności nie powinno obciążać dochodów budżetowych państwa, związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie, to budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania podmiotu polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów administracji publicznej.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący posiada zdolność poniesienia wymaganych kosztów sądowych, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Uzyskiwane regularne dochody bez wątpienia pozwalają na oszczędzenie i przygotowanie kwoty niezbędnej do zainicjowania postępowania. Faktu tego nie zmieniają również rokowania strony co do ewentualnych obciążeń finansowych w przyszłości.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.