Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 622/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 1, art. 28 ust. 3a, art. 83 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat A.J. wynagrodzenie w wysokości 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu 2 kwietnia 2012r. J.O. złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosek swój uzasadnił tym, że ze względu na stan zdrowia od 2003 r. nie mógł podjąć zatrudnienia, a znając język niemiecki wyjechał z kraju w celach zarobkowych. Obecnie zamierza rozpocząć działalność gospodarczą

w formie spółki, która zatrudniałaby 40 osób. Do majątku miałby wnieść nieruchomość, lecz warunkiem jest brak obciążeń hipotecznych. Natomiast w księdze wieczystej wpisane są wierzytelności zabezpieczone hipoteką na rzecz ZUS.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz 28 ust. 1, 2, 3, 3a, 4, art. 4 ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) odmówił umorzenia odsetek od należnych składek, których łączna wartość na dzień złożenia wniosku wynosi 10.232 zł.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J.O. zarzucił, że stanowisko Zakładu jest dla niego krzywdzące i nie odzwierciedla zaistniałego stanu rzeczy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na skutek skargi wniesionej na powyższą decyzję Prezesa ZUS, sprawę rozpatrywał Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Go 808/12 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

W ocenie Sądu w sprawie niniejszej postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało w sposób naruszający przepisy art. 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., tj. przepisy gwarantujące prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak i ocenę zgromadzonych dowodów oraz ustaleń poczynionych na ich podstawie oraz prawidłowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W wyniku tych uchybień brak jest podstaw do oceny, czy zaistniały przesłanki umorzenia odsetek od zaległych składek. Sąd wyraził stanowisko, że w okolicznościach danej sprawy istniejących w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, organ zasadnie uznał, iż nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności w rozumieniu przepisu art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Brak było podstaw do przyjmowania całkowitej nieściągalności z pkt 3 ust. 3 art. 28 powołanej ustawy w sytuacji, gdy skarżący uzyskiwał stały dochód z umowy o pracę. Jednakże w ramach stosowania art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS organ powinien, rozważając tę przesłankę umorzenia, mieć na uwadze, czy dłużnik ma realne możliwości uzyskania takich dochodów, które pozwalałyby mu na spłatę zadłużenia. Te realne możliwości muszą zostać przez organ wykazane. Organ musi uzasadnić, dlaczego uznał, że nie powinien zostać zastosowany § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. W ocenie Sądu koniecznym było wyjaśnienie jak w danej sytuacji finansowej zobowiązany ma realizować swoje zobowiązania, nawet w sposób ratalny. Sąd stwierdził, że dopiero przeprowadzenie wskazanego wywodu pozwoli ocenić, czy powołany przepis trafnie został lub nie został zastosowany. Sąd zauważył, że akt administracyjnych nie wynika, aby organ ustalił jaka jest sytuacja materialna skarżącego, w szczególności nie została wyjaśniona okoliczność, czy skarżący pracuje poza granicami kraju, jak wysokie są jego zarobki, czy też korzysta

z zaopatrzenia emerytalnego (jako że ma 60 lat) w związku z długotrwałą pracą

w Niemczech - jak sam podaje od 1978 r. Zauważyć należy, iż obowiązek wykazania przesłanek dla umorzenia należności na rzecz ZUS spoczywa na wnioskodawcy, lecz

w sytuacji gdy strona nieudolnie postępuje, zaprzecza sama sobie, widać, że ma trudności ze zrozumieniem wywodów prawnych, wówczas zgodnie z art. 9 k.p.a. organ winien należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków w przedmiocie toczącej się sprawy. Wskazanie w decyzji jako przeciwwagi dla trudnej sytuacji rodziny skarżącego jedynie okoliczności związanej z pozostawaniem skarżącego w okresie aktywności zawodowej i nieuskarżania się przez niego na problemy zdrowotne, jako uzasadnienia dla odmowy umorzenia odsetek i pozbawione uzasadnienia rokowania

o możliwej poprawie sytuacji skarżącego, a tym samym i przedwczesności decyzji, nie czyni w żaden sposób zadość omówionym wymogom, co do uzasadnienia decyzji uznaniowej. Rodzi to konieczność wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. Z przedłożonego przez skarżącego wyroku Sądu Okręgowego sygn. akt [...] wynika, że część należności na rzecz ZUS przedawniła się. Tej kwestii organ w sprawie nie podjął. Wygaśnięcie zobowiązania z tytułu składek skutkuje wygaśnięciem zobowiązania z tytułu odsetek od przedawnionych składek.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2013 r.

nr [...], działający z upoważnienia Prezesa ZUS Kierownik Inspektoratu ZUS

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział odmówił umorzenia odsetek od należnych składek, których łączna wartość na dzień złożenia wniosku wynosi 10.232 zł.

W uzasadnieniu, wskazując na treść art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) - dalej - ustawa, organ stwierdził że analiza aktualnej sytuacji materialno - bytowej skarżącego przeprowadzona w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy pozwala uznać, że nie zachodzi żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek warunkująca umorzenie należności składkowych w związku z całkowitą nieściągalnością. Ustalono, że z dniem [...] lutego 2007 r. skarżący zlikwidował działalność gospodarczą. Obecnie posiada dochód w wysokości 300 zł miesięcznie tytułu dzierżawy magazynu. Skarżący jest

w posiadaniu nieruchomości, z której możliwe jest odzyskanie zadłużenia w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ rozpatrując możliwość umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003 Nr 141 poz. 1365) stwierdził, że wykazane przez skarżącego trudności nie cechują się trwałym lub wyjątkowym charakterem, a przedłożone dokumenty nie potwierdzają istnienia przesłanek wymienionych w § 3 ww. rozporządzenia. Organ wskazał, że wprawdzie obecnie skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak istnieje realna szansa na poprawę sytuacji poprzez podjęcie pracy zarobkowej i spłatę powstałego zadłużenia w układzie ratalnym. Przedłożone dokumenty nie potwierdzają, że występuje kryterium choroby lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, która ogranicza lub uniemożliwia pozyskiwanie przez skarżącego niezbędnych środków na spłatę zadłużenia. Następnie organ wskazał na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W ocenie organu umorzenie

w obecnym stanie byłoby przedwczesne, a z uwagi na publicznoprawny charakter należności składkowych, umorzenie jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym

i powinna być przyznawana sporadycznie, zaś "ważny interes zobowiązanego" będący jedną z przesłanek nie może być utożsamiany jedynie z trudnościami finansowymi.

Odnośnie zarzutu przedawnienia, Zakład wskazał na przepis art. 24 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Od powyższej decyzji organu I instancji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Od powyżej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych J.O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia

26 marca 2014r. (sygn. akt II SA/Go 1075/13) została uchylona decyzja organu odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż organ nie zastosował się do wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. oraz że stan faktyczny sprawy

w dalszym ciągu nie pozwala na ustalenie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto zdaniem Sądu organ nie wyjaśnił na jakich przesłankach oparł swoje stanowisko co do realnych możliwości spłaty zaległości oraz zwrócił uwagę na fakt, iż w świetle § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia prawo własności nieruchomości nie może stanowić jedynej "przeszkody" w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku o umorzenie należności. Organ winien mieć na uwadze, że spłata zaległości z tytułu składek nie może pozbawić strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd stwierdził, iż przyjęcie

w okolicznościach faktycznych sprawy, że skarżący posiada realne możliwości spłaty, bez szczegółowego odniesienia się do podniesionej przez stronę argumentacji oraz wobec braku przeciwdowodów, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r. organ II instancji uchylił decyzję

nr [...] organu I instancji z dnia [...] lipca 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na stwierdzone naruszenia art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisu prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. Dyrektor ZUS Oddział odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek należnych od nieopłaconych składek w wysokości 9.618,00 zł oraz z tytułu odsetek należnych od nieopłaconych składek na ubezpieczenia osoby prowadzącej działalność w wysokości 7.464,00zł.

W uzasadnieniu wymieniono zgromadzoną w sprawie dokumentację, m.in. informację przekazaną przez Ośrodek Pomocy Społecznej, informację uzyskaną z Urzędu Skarbowego, wydruki z bazy PESEL, zaświadczenie KRUS, informację udzieloną przez ZUS Oddział, informację udzieloną przez Komendę Powiatową Straży Pożarnej, wyrok zaoczny z dnia [...] lutego 1994r. o zniesieniu wspólności ustawowej małżeńskiej między B.O. a J.O.. Organ I instancji uznał, iż w stosunku do zobowiązanego nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 28 ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ ustalił, iż skarżący samodzielnie gospodarstwo domowe, jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny z tytułu ubezpieczenia żony B.O.. Posiada dochód z tytułu najmu magazynu oraz zobowiązania pieniężne, które reguluje dobrowolnymi wpłatami w wysokości 100,00zł miesięcznie. Zgodnie z ustaleniami organu strona jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...].

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył J.O.. Skarżący dołączył do niego umowę pomiędzy J.O. a niemiecką firmą, pismo ze straży pożarnej poświadczające, że w dniu [...] października 2012r. miał miejsce pożar w budynku magazynowym skarżącego, zaświadczenie od psychiatry, że strona leczy się na depresję wraz z kserokopią paragonów za leki oraz niemiecką legitymację ubezpieczenia społecznego. J.O. stwierdził, że zwraca się o umorzenie należności, których nie ma. Strona podała, iż na poczet należności składkowych wpłacił 6000zł i 1800zł i że w związku z postępowaniem ZUS będzie zmuszona do złożenia pozwu przeciwko temu organowi.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. Prezes ZUS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ przytoczył jedynie przepisy prawa, które zastosował w sprawie i w sposób sprawozdawczy odniósł się do dokumentów załączonych przez skarżącego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skargę na ww. decyzję złożył J.O. wnosząc o jej uchylenie. Ponownie strona podniosła kwestię nieodniesienia się przez organ do dokonanych przez niego wpłat. Do skargi J.O. dołączył między innymi kilka dowodów wpłat opiewających na różne kwoty, wpłacone na konto ZUS w 2012r.

W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie, przytaczając przepisy mające zdaniem organu zastosowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest właściwe.

Sąd administracyjny orzekając rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako "p.p.s.a.").

Przedmiotem kognicji sądu w niniejszej sprawie była kontrola legalności decyzji uznaniowej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W rozdziale 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585) zatytułowanym "Zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne" (art. 15 – 30), ustawodawca uregulował sprawy podstawy wymiaru składki oraz ich wysokości, podmiotów obowiązanych do ich finansowania, skutków nieopłacenia składek w terminie, przedawnienia

i zabezpieczenia należności z tytułu składek, rygory w zakresie dopuszczalności umarzania zaległości, sprawy odroczenia spłaty składek oraz ich rozkładania na raty.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kompetencję do umarzania należności z tytułu składek w przypadkach określonych ust. 2-4 tego przepisu ma Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei ust. 2 i 3 zdefiniowane są przypadki tzw. "całkowitej nieściągalności". Przepis zawarty w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszcza z kolei możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 24 ust. 2 cyt. ustawy pod pojęciem składek na ubezpieczenia społeczne należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w § 3 ust. 1 pkt 1 do 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jako okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiało zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Rozstrzygnięcie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przybiera formę decyzji (art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), stąd też postępowanie poprzedzające jej wydanie jest postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – "k.p.a.". Z art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Podejmując decyzję uznaniową organ musi zatem wyważyć oba wskazane interesy, zaś aby to uczynić musi dokładnie ustalić sytuację osoby zobowiązanej.

Prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów wymaga wnikliwego rozważenia sytuacji wnioskodawcy. Jeżeli wszystkie okoliczności zostaną w sposób niewątpliwy stwierdzone, brak podstaw do wydania decyzji o odmowie (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010r., sygn. akt II GSK 349/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przede wszystkim organ dla podjęcia prawidłowej decyzji musi jednoznacznie stwierdzić jakie należności wnioskodawcy z tytułu składek i odsetek są objęte wnioskiem, a następnie czy opłacenie tych należności rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Powyższe okoliczności nie zostały jednoznacznie ustalone przez organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie. Przede wszystkim wątpliwości budzi wysokość należności objętych zaskarżoną decyzją. Mianowicie odmówiono umorzenia należności z tytułu odsetek należnych od nieopłaconych składek w wysokości odsetek należnych od nieopłaconych składek w wysokości 9.618,00 zł oraz z tytułu odsetek należnych od nieopłaconych składek na ubezpieczenia osoby prowadzącej działalność w wysokości 7.464,00zł wskazując, iż są to składki i odsetki za okresy od czerwca do grudnia 1998r. oraz od października 2002r. do marca 2003r. Tymczasem skarżący dołączył decyzję Prezesa ZUS nr [...] z [...] lutego 2013r., zgodnie z którą na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność uległy umorzeniu należności z tytułu składek i odsetki za okres od października 2002r. do marca 2003r., a więc za okres objęty wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie.

ZUS nie wyjaśnia jaki wpływ ww. decyzja ma na niniejszą sprawę. Ponadto organ

w żaden sposób nie odniósł się do kwestii wpłat na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podnoszonej przez skarżącego między innymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze skierowanej do Sądu. Do skargi skarżący dołączył dowody wpłat z 2012r. Nie wiadomo jak wpłaty te wpłynęły na wysokość zobowiązań skarżącego objętych wnioskiem rozpoznawanym w niniejszej sprawie. J.O. utrzymuje, że dokonał już tyle wpłat, że nie tylko nie ma niedopłaty, a wręcz nadpłacił należne składki. Niejasna pozostaje również kwestia, rozłożenia na raty należności wobec ZUS, którą podnosi skarżący w piśmie z dnia [...] maja 2015r. Nie wiadomo czy skarżący ma jakieś inne zobowiązania, które musi regulować i w jakiej wysokości. Ponadto w skardze strona sugeruje, że ma "gwarantowaną emeryturę". Organ wydając decyzję w II instancji nie czekał na dodatkowe wyjaśnienia ZUS dotyczące pracy skarżącego w Niemczech. Nie wiadomo czy strona będzie pobierała czy pobiera świadczenia emerytalne z Niemiec. Organ nie wskazał też w jaki sposób zamierza ściągnąć należności. Można się tylko domyślać, iż z nieruchomości zabezpieczonej hipoteką, jednak nie wiadomo dlaczego organ nie wszczął jeszcze postępowania egzekucyjnego z tej nieruchomości.

Podsumowując, organy, mimo iż postępowanie w sprawie trwa od 2012r., nie ustaliły w sposób jednoznaczny jaka jest wysokość należności objętych wnioskiem o umorzenie a także nie poczyniły dostatecznych ustaleń odnośnie sytuacji majątkowej skarżącego. Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że po raz kolejny Sąd musi wytknąć organom prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie, iż nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy.

Jeżeli w postępowaniu z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek organ nie ustali całkowitej nieściągalności, to musi stwierdzić, czy zobowiązany wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zapłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia, co do zasady, spoczywa na wnioskodawcy, ale to organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń. Prawidłowość powyższych działań organu podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy zgromadzony materiał został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym.

W przedstawionym aspekcie należy uznać, że istotnym uchybieniem decyzji jest brak należytego uzasadnienia przyczyn odmowy umorzenia (art. 8, 11 i 107 § 3 k.p.a.). Pojęcia użyte w powołanych wyżej przepisach rozporządzenia są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny i omówienia w świetle okoliczności danej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest szczególnie ważne właśnie przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach strona ma prawo poznać powody odpowiadające rzeczywistemu zakresowi sporu.

Sądowa kontrola decyzji uznaniowych wymaga zbadania, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego i czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy decyzja nie nosi znamion dowolności, czy była poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz czy organ uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami odnoszącymi się do rozpatrywanej sprawy, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie i rozpatrujące ją organy administracji publicznej uchybiły powyższym zasadom i obowiązkom wynikającym w szczególności z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 461), przyznano adwokatowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w wysokości 240 zł powiększone o należną stawkę podatku VAT.