Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 13/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6047 Nadawanie   podmiotom  gospodarki   narodowej numerów   REGON
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1222
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jednolity
article: art. 18, art. 20
journal: Dz.U. 2015 poz 1892
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
article: art. 64 par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017 roku sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy A w K. na bezczynność Dyrektora Urzędu Statystycznego w Ł. w przedmiocie pozostawienia wniosków dotyczących nadania numeru REGON bez rozpoznania oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 20 września 2016r. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. A 6 w K. złożyła do Urzędu Statystycznego w Ł. wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej. Wniosek w imieniu Wspólnoty został podpisany przez dwóch członków Zarządu Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "B". Do wniosku załączono oświadczenie Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej , że z dniem 1 października 2016 r. na mocy art. 26 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych powstanie Wspólnota Mieszkaniowa A 6 . Zarząd powierzony będzie sprawować RSM "B" na mocy art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

W dniu 13 października 2016 r. Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej wniósł o wstrzymanie wniosku o wpis do momentu wyodrębnienia własności wszystkich lokali w budynku.

W dniu 13 grudnia 2016 r. wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego został ponowiony. Do wniosku załączono oświadczenie Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej A, że z dniem 1 stycznia 2017 r. na mocy art. 26 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych powstanie Wspólnota Mieszkaniowa . Zarząd powierzony będzie sprawować RSM : "B" na mocy art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Wniosek został podpisany przez Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej. Załączono także zawiadomienie z Sądu Rejonowego w K. o założeniu nowej księgi wieczystej dla wyodrębnionego lokalu o nr 15. Jako podstawę wpisu wskazano umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego z 26.08.2016 r.

Pismem z dnia 23 grudnia 2016r. Urząd Statystyczny w Ł. wezwał Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. A 6 w K. do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez przedstawienie kserokopii dokumentów potwierdzających wybór zarządu nowopowstałej Wspólnoty Mieszkaniowej w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto organ wyjaśnił, że w przypadku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 6 w K. doszło do wyodrębnienia własności wszystkich lokali, co oznacza, że stosownie do treści art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 1222 ze zm.), po wyodrębnieniu ostatniego z lokali nich powstała wspólnota mieszkaniowa z mocy prawa. Oznacza to, że w stosunku do zarządu nieruchomością wspólną należy stosować przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2015r. poz. 1892). Art. 20. ust. 1 ustawy nakłada wręcz na właścicieli lokali obowiązek podjęcia uchwały o wyborze zarządu. Wskazuje również, że członkiem zarządu powinna być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona.

W odpowiedzi na wezwanie z dnia 23 grudnia 2016r. Wspólnota Mieszkaniowa wskazała, że żądanie jest całkowicie nieuzasadnione w świetle przepisów ustawy o własności lokali, ponieważ do wniosku załączone zostały akty notarialne ustanowienia prawa odrębnej własności lokali wchodzących w skład przedmiotowej Wspólnoty Mieszkaniowej, w których znajduje się zapis o powierzeniu zarządu wspólnotą - Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej B w K. jako zarząd powierzony. Zapis ten znajduje swoją podstawę prawną w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, zgodnie z którym właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mocją powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy, dopiero jeżeli zarząd nie zostanie ustanowiony w wyżej opisany sposób znajdują zastosowanie dalsze przepisy tej ustawy dotyczące powoływania zarządu Wspólnoty w tym art. 20. Wspólnota Mieszkaniowa ma zatem swobodę w wyborze formy zarządu jaki będzie sprawowany bądź to jako zarząd powierzony osobie fizycznej lub prawnej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy, bądź też jako zarząd wybrany zgodnie z art. 20 ustawy. W doktrynie i orzecznictwie utrwalone zostało zaś stanowisko potwierdzające wynikającą z wyżej przytoczonych przepisów zasadę, iż ustanowienie zarządcy w znaczeniu funkcjonalnym na podstawie art. 18 wyklucza możliwość utworzenia zarządu w znaczeniu podmiotowym w oparciu o art. 20

W tym stanie rzeczy przedmiotowe wezwanie do złożenia dokumentów potwierdzających powołanie zarządu wspólnoty w trybie art. 20 ustawy o własności lokali jest całkowicie nieuzasadnione wobec przedłożenia dokumentów potwierdzających powierzenie zarządu wspólnotą -Spółdzielni zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Jednocześnie żądanie takie stanowi nieuprawnioną, ingerencję w przyznaną wspólnocie swobodę wyboru formy sprawowanego zarządu. Tym samym zastrzeżenia co do prawidłowości podpisania przedmiotowego wniosku o wpis Wspólnoty do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej są całkowicie nieuzasadnione.

Wobec powyższego wspólnota mieszkaniowa wniosła o rozpoznanie wniosku na podstawie złożonych dotychczas dokumentów. Do pisma załączono kserokopię aktu notarialnego – ostatnią umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu nr 11 w budynku przy ul. A 6 i przeniesienia własności tego lokalu na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej . § 4 umowy stwierdza, że strony umawiają się, że zarząd nieruchomością będzie wykonywany przez RSM "B" w K. jako zarząd powierzony.

Pismem z dnia 9 lutego 2017r. Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "B" działając w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 6 w K. wystąpiła do Głównego Urzędu Statystycznego z prośbą o pilne nadanie nr REGON.

W odpowiedzi na wnioski o nadanie numeru identyfikacyjnego REGON oraz pisma z dnia 30 grudnia 2016r. i z dnia 9 lutego 2017r., Urząd Statystyczny w Ł. w piśmie z dnia 15 lutego 2017r. przedstawił stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, który odwołując się do wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 17 czerwca 2015r., sygn. akt [...] wskazał, że po powstaniu wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielnia mieszkaniowa nie może wykonywać zarządu nieruchomością wspólną jako zarząd powierzony i to w sposób trwały, gdyż pozostałoby to w sprzeczności zarówno z celem art. 241 ust. 1, jak i też z wyraźnym brzmieniem art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Ostatni wymieniony przepis przewiduje bowiem wykonywanie przez spółdzielnię mieszkaniową zarządu nieruchomością wspólną, jako zarządu powierzonego, jedynie do chwili powstania wspólnoty mieszkaniowej na podstawie art. 241 ust. 1 albo art. 26 ustawy. Po wyodrębnieniu ostatniego lokalu w obrębie danej nieruchomości zarząd nieruchomościami wspólnymi wykonywany przez spółdzielnię ustaje z mocy prawa, bez potrzeby podejmowania w tym zakresie uchwały właścicieli lokali. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu do wyroku przywołał wcześniejszy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012r., sygn. akt V CSK 459/11, w którym Sąd wyraził pogląd, że zarząd przysługujący spółdzielni powstaje i jest wykonywany ex lege, podczas gdy zarząd powierzony na mocy art.18 ust. 1 ustawy o własności lokali powstaje i jest wykonywany na podstawie uchwały podjętej przez właścicieli lokali. W szczególności więc właściciele lokali w okresie wykonywania zarządu przez spółdzielnię nie mogą powierzyć go innej osobie dopóty, dopóki nie będą do nich stosowane przepisy ustawy o własności lokali na podstawie art. 241 ust. 1 albo art. 26 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

W niniejszym przypadku doszło do wyodrębnienia własności wszystkich lokali (art. 26 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) co oznacza, że wspólnota mieszkaniowa powstała z mocy prawa. Dlatego też w stosunku do zarządu nieruchomością wspólną mają zastosowanie przepisy ustawy o własności lokali, a art. 20 ust. 1 ustawy nakłada na właścicieli lokali obowiązek podjęcia uchwały o wyborze zarządu. Wskazuje również, że członkiem zarządu powinna być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona. Ponownie wezwano do uzupełnienia braków formalnych w postaci kserokopii dokumentów potwierdzających wybór Zarządu dla nowopowstałej Wspólnoty Mieszkaniowej w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. ( doręczone 17 lutego 2017 r. )

W odpowiedzi na powyższe pismo Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. A 6 w K. w piśmie z dnia 23 lutego 2017r. wskazała, że zasadniczą kwestią jest fakt, że w przedmiotowej sprawie pełniony przez spółdzielnię zarząd powierzony nieruchomością wspólną we Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. A 6 w K. został ustanowiony na mocy postanowień aktów notarialnych ustanawiających odrębną własności lokali w tej wspólnocie. Ma on zatem swoje źródło w postanowieniach umownych, a jego podstawę prawną stanowi wyłącznie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Oznacza to, że należy go odróżnić od zarządu powierzonego nieruchomościami wspólnymi, stanowiącymi współwłasność spółdzielni, który był pełniony przez spółdzielnię z mocy samego prawa (ex lege) na podstawie przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (tj. art. 27 ust. 2), do momentu powstania wspólnoty. Spółdzielnia nie kwestionuje faktu, że wcześniej pełniony przez nią ex lege zarząd nieruchomością wspólną wygasł z momentem powstania wspólnoty, lecz wywodzi swoje uprawnienie do pełnienia zarządu powierzonego przedmiotową wspólnotą z zawartych umów ustanowienia prawa odrębnej własności lokalu, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokalu, a nie z przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Żaden bowiem przepis prawa nie eliminuje możliwości powierzenia zarządu nieruchomością wspólną we wspólnocie, spółdzielni mieszkaniowej, jako zarządu powierzonego zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokalu, na podstawie odpowiednich postanowień zawartych w umowach o ustanowienie prawa odrębnej własności lokali. Do pisma załączono jeden akt notarialny.

W piśmie z dnia 17 marca 2017r. Urząd Statystyczny w Ł. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie akcentując, że nie kwestionuje okoliczności powstania wspólnoty mieszkaniowej, która powstała z mocy prawa na podstawie art. 26 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych lecz prawo spółdzielni do reprezentowania powstałej wspólnoty. Po powstaniu wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielnia mieszkaniowa nie może wykonywać zarządu nieruchomością wspólną jako zarząd powierzony z tego powodu, że uprawnienie to wygasło. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że zarządca ustanowiony na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali może występować w imieniu właścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową, jeżeli zostało mu udzielone stosowne pełnomocnictwo. W niniejszej sprawie do wniosku nie zostało załączone pełnomocnictwo.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2017r. Urząd Statystyczny w Ł. zawiadomił Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. A 6 w K., że wobec nie uzupełnienia braków formalnych wniosków z dnia 20 września 2016r. i 13 grudnia 2016r. o nadanie nr REGON, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., pozostawia wnioski bez rozpoznania. Powyższe pismo zostało doręczone stronie w dniu 21 kwietnia 2017r.

W piśmie z dnia 28 kwietnia 2017r. (data wpływu do organu – 4 maja 2017r.) Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. A 6 w K. skierowała do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegające na nieuzasadnionym pozostawieniu wniosku o wpisanie do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, bez rozpoznania. W uzasadnieniu strona wskazała, że wspólnota powstała w nowowybudowanym przez spółdzielnię budynku mieszkalnym i już w pierwszym akcie notarialnym ustanowienia odrębnej własności lokalu na przedmiotowej nieruchomości został zawarty zapis o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną spółdzielni. Z momentem powstania wspólnoty pełniony przez spółdzielnię zarząd powierzony z mocy ustawy wygasł, zaś spółdzielnia zaczęła pełnić zarząd powierzony nieruchomością wspólną wynikający z umowy, co znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Z tego względu pozostawienie przez organ wniosku bez rozpoznania opierając się na stanowisku prawnym wyrażonym w wyroku Sądu Apelacyjnego w K., który w żaden sposób nie odnosi się do kwestii umownego powierzenia spółdzielni zarządu wspólnotą mieszkaniową, a dotyczy jedynie zarządu powierzonego wykonywanego przez spółdzielnię z mocy samej ustawy, jest nieadekwatne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Organ jednocześnie w żaden sposób nie odniósł się do powoływanego przez spółdzielnię faktu pełnienia zarządu powierzonego z mocy umowy, co świadczy o naruszeniu podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 9 i art. 11 K.p.a. Zdaniem strony skarżącej żaden przepis prawa nie eliminuje możliwości powierzenia zarządu nieruchomością wspólną we wspólnocie, spółdzielni mieszkaniowej, jako zarządu powierzonego zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokalu, na podstawie odpowiednich postanowień zawartych w umowach o ustanowienie prawa odrębnej własności lokali. Na podstawie złożonej przez wspólnotę pierwszej umowy ustanowienia prawa odrębnej własności lokalu na przedmiotowej nieruchomości, Sąd dokonał wpisu ujawniającego sprawowanie przez RSM B zarządu nieruchomością wspólną -jako zarządu powierzonego, w dziale III księgi wieczystej KW Nr [...] prowadzonej dla tej nieruchomości. Powyższy wpis korzysta z określonego w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym i potwierdza stanowisko prezentowane przez wspólnotę w przedmiotowej sprawie. Do pisma załączono wydruk z KW , gdzie w Dziale III – Prawa, Roszczenia i Ograniczenia ( wpis nr 91) wpisano: "zarząd wspólną nieruchomością wykonywany przez Robotniczą Spółdzielnię Mieszkaniową "B" w K. jako zarząd powierzony" ( k- 40 akt adm)

W dniu 23 czerwca 2017r. (data wpływu skargi do organu) Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. A 6 w K., reprezentowana przez RSM "B" w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Urzędu Statystycznego w Ł. w przedmiocie wniosku o wpisanie do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej. W jej ocenie, pozostawiając wniosek wspólnoty bez rozpoznania organ w sposób rażący naruszył przepisy prawa materialnego tj.:

-art. 27 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz art. 18 i art. 20 ustawy o własności lokali, poprzez błędną interpretację tych przepisów i w konsekwencji zakwestionowanie umocowania spółdzielni do działania w imieniu Wspólnoty, jako Zarządu powierzonego wynikającego z zawartych umów ustanowienia prawa odrębnej własności lokali i narzucaniu Wspólnocie formy Zarządu jaka w ocenie organu winna być przyjęta, poprzez wzywanie jej do złożenia dokumentów potwierdzających wybór Zarządu na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali, a więc złożonego z osób fizycznych wybranych spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona, negując tym samy możliwość powierzenia zarządu osobie prawnej na podstawie art. 18 ustawy o własności lokali;

-art. 3 w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez całkowite zignorowanie podniesionej w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa okoliczności ujawnienia spółdzielni jako sprawującej zarząd powierzony przedmiotową nieruchomością wspólną, w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla tej nieruchomości, pomimo iż wpis ten korzysta z określonej w art. 3 tej ustawy rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i w konsekwencji rażące naruszenie prawa poprzez pozostawanie bezczynnym w zakresie wniosku Wspólnoty o nadanie jej numeru REGON.

oraz przepisy postępowania, tj.

- art. 9 i art. 11 w zw. art. 64 § 2 K.p.a. poprzez pozostawienie wniosku wspólnoty bez rozpoznania bez odniesienia się do argumentacji wspólnoty przedstawianej w kolejnych pismach, a w szczególności dotyczącej zanegowania trafności powoływania się przez organ na uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 17 czerwca 2015r., sygn. akt [...], jako nieadekwatnego do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, jak również poprzez brak odpowiedzi na wezwanie do zaniechanie naruszenia prawa, a w szczególności zignorowanie złożonego przy tym wezwaniu odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] jako potwierdzającego uprawnienie spółdzielni do reprezentowania Wspólnoty.

W oparciu o przedstawione zarzuty wspólnota mieszkaniowa wniosła o nakazanie Dyrektorowi Urzędu Statystycznego w Ł. wpisania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 6 w K. do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej art. 154 § 6 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca w całości podtrzymała argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Załączyła wydruk z księgi wieczystej według stanu na dzień 20 czerwca 2017r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Urzędu Statystycznego w Ł. wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie wskazując, że pismem z dnia 19 kwietnia 2017r. Dyrektor Urzędu Statystycznego w Ł. pozostawił wniosek strony skarżącej o nadanie numeru REGON bez rozpoznania ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych. Zdaniem organu statystycznego Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "B" nie jest uprawniona do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej, ponieważ z treści umów ustanowienia odrębnej własności lokali i przeniesienia własności lokali nie wynika, że wszyscy nabywcy lokali określili sposób zarządu nieruchomością wspólną na podstawie art. 18 ustawy o własności lokali, a w szczególności, że powierzyli tej osobie prawnej zarząd nieruchomością wspólną w na podstawie art. 18 ustawy o własności lokali. Po wyodrębnieniu własności w budynku wszystkich lokali, z mocy prawa stosuje się wobec tej wspólnoty wyłącznie przepisy ustawy o własności lokali, a wnioskodawca w wyznaczonym terminie nie załączył do wniosku o nadanie numeru REGON, pomimo wezwania organu, stosownych dokumentów, z których wynikałoby prawo do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej, tj. umowy (umów) w formie aktu notarialnego lub pełnomocnictwa w tym zakresie spełniających wymogi art. 18 ustawy o własności lokali.

Podniesiony natomiast przez stronę zarzut naruszenia art. 3 w związku z art. 24 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych, jest zdaniem organu statystycznego chybiony, albowiem skarżący nie złożył w wyznaczonym terminie stosownych dokumentów, z których wynikałoby prawo do reprezentowania wspólnoty przez spółdzielnie mieszkaniową.

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu, z którego wynika upoważnienie RSM "B" do reprezentowania strony skarżącej, pełnomocnik skarżącej złożył akt notarialny ustanowienia prawa odrębnej własności pierwszego lokalu w przedmiotowej nieruchomości (lokal nr. 17) oraz odpis z KW, w której sprawowany przez Spółdzielnię zarząd jest ujawniony w Dziale III . Załączył też uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] o wystąpieniu na drogę postępowania sądowo-administracyjnego ze skargą na bezczynność Urzędu Statystycznego w Ł. w sprawie nadania Wspólnocie numeru REGON i upoważnieniu RSM "B" do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przed WSA w Ł. oraz w dalszym postępowaniu przed sądami administracyjnymi i organami wszystkich instancji.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej popierał skargę, a pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w głosie do protokołu rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej /.../. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 /.../ art. 3 § 2 p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarga została wniesiona z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych. Prawidłowo Wspólnota Mieszkaniowa przed wniesieniem do sądu skargi na bezczynność, po otrzymaniu w dniu 21 kwietnia 2017r. pisma informującego o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania, wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. Zachowała także 14-dniowy termin określony w tym przepisie, gdyż jak wynika z adnotacji na wezwaniu, wpłynęło ono do organu już 4 maja 2017 r. (13 dnia).

W związku z treścią skargi złożonej w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był w granicach tej konkretnej sprawy ustalić, czy Dyrektor Urzędu Statystycznego w Ł. pozostaje w bezczynności nie dokonując czynności wpisania do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 6 w K. ( nadania jej nr REGON) . Z bezczynnością mamy do czynienia, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podejmuje istotnych czynności przez co nie dochodzi do zakończenia sprawy tj. wydania decyzji lub postanowienia, względnie podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszej kolejności do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie oraz wyjaśnienia, jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju.

Wskazać także należy, że uchwała Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13 rozstrzygnęła wcześniejsze wątpliwości co do tego, czy nieuprawnione pozostawienie podania bez rozpoznania ( art. 64 § 2 K.p.a.) jest inną czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też stanowi bezczynność, na którą służy skarga stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na pozostawienie podania bez rozpoznania ( art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. p.p.s.a.

Przechodząc do rozważań dotyczących merytorycznej zasadności skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 poz. 591 ) Prezes Głównego Urzędu Statystycznego prowadzi krajowe rejestry urzędowe:

1/ podmiotów gospodarki narodowej;

2/ podziału terytorialnego kraju.

W myśl art. 42 ust. 1 wskazanej ustawy, Krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej , zwany dalej "Rejestrem podmiotów" , obejmuje :

1/osoby prawne;

2/jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej;

3/osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.

Podmioty te, zgodnie z art. 42 ust. 5 ustawy mają obowiązek wypełniania i składania wniosku o wpis do rejestru podmiotów oraz informowania o zachodzących zmianach w zakresie danych określonych w ust. 3 pkt 1-6 ( m.in. nazwa i adres siedziby, nr NIP, forma prawna i forma własności , wykonywana działalność, daty powstania podmiotu, rozpoczęcia działalności, zawieszenia, wznowienia działalności , wpisu do ewidencji lub rejestru, orzeczenia o ogłoszeniu upadłości, zakończenie takiego postępowania , zakończenia działalności, skreślenia z ewidencji lub rejestru, wpisu lub skreślenia z rejestru podmiotów, nazwa organu rejestrowego lub ewidencyjnego , nazwa rejestru, nadany przez ten organ numer. )

Wniosek o wpis do rejestru podmiotów składa się w urzędzie statystycznym województwa właściwym dla siedziby albo miejsca zamieszkania podmiotu – w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających wpis, a wniosek o zmianę cech objętych wpisem oraz wniosek o skreślenie – w terminie 7 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę lub skreślenie. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem albo skreślenie podmiotu ( art. 42 ust. 6 ustawy).

Wzór wniosku o wpis określony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń ( Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.).

W świetle przytoczonych wyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Wspólnota Mieszkaniowa jako osoba prawna miała obowiązek złożenia wniosku do Urzędu Statycznego w Ł. i uzyskania nr REGON, a Dyrektor Urzędu Statystycznego w Ł. miał obowiązek prawidłowo złożony wniosek rozpoznać i wpisać podmiot do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej.

W rozpoznawanej sprawie oba wnioski ( z 20.09. i 13.12. 2016 r.) złożone zostały przez Spółdzielnię Mieszkaniową "B" działającą w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 6 z powołaniem się na art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r poz. 1222 ze zm.), zgodnie z którym zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 24¹ i art. 26. Przepisów ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio.

Z powyższego przepisu wynika, że Spółdzielnia Mieszkaniowa wykonuje zarząd nieruchomością wspólną na podstawie art. 27 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z mocy prawa, tak jak zarząd powierzony, czyli tak, jakby właściciele lokali powierzyli jej zarząd w oparciu o art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 lutego 2015 r. sygn. VCSK 271/14 (OSNC 2016/2/27) Spółdzielnia Mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych ( jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 1222) jest uprawniona do dokonywania czynności zwykłego zarządu oraz przekraczających zwykły zarząd.

Taki sposób zarządu nieruchomością obowiązywał tylko do momentu wyodrębnienia własności ostatniego lokalu.

W myśl art. 26 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jeżeli w określonym budynku lub budynkach położonych w obrębie danej nieruchomości została wyodrębniona własność wszystkich lokali, po wyodrębnieniu własności ostatniego lokalu stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, niezależnie od pozostawania przez właścicieli członkami spółdzielni.

W świetle obowiązujących przepisów zakresem działania ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wobec wspólnoty mieszkaniowej jest zatem, wyodrębnienie własności ostatniego lokalu. Od tej chwili do zarządu nieruchomością wspólną zastosowanie mają już wyłącznie przepisy ustawy o własności lokali. Ostatnim wyodrębnionym lokalem był w rozpoznawanej sprawie lokal nr 11, co nastąpiło 23 listopada 2016 r. Od tej więc daty podstawą sprawowania zarządu nieruchomością nie mógł już być art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, a taki został wskazany we wniosku o nadanie numeru REGON z dnia 13 grudnia 2016 r.

W powoływanym przez organ wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 17 czerwca 2015 r sygn. [...] (LEX nr 1770828) stwierdzono, że po powstaniu wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielnia mieszkaniowa nie może wykonywać zarządu nieruchomością wspólną jak zarząd powierzony, i to w sposób trwały, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności zarówno z celem art. 24¹ § 1 u.s.m., jak też z wyraźnym brzmieniem art. 27 ust. 2 u.s.m. Ostatnio wymieniony przepis przewiduje bowiem wykonywanie przez spółdzielnię mieszkaniową zarządu nieruchomością wspólną jak zarządu powierzonego jedynie do chwili powstania wspólnoty mieszkaniowej na podstawie art. 24¹ albo art. 26 u.s.m.

Pogląd ten należy w pełni podzielić.

W rozpoznawanej sprawie składając pierwszy wniosek o nadanie nr REGON Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. A 6 w K. Spółdzielnia Mieszkaniowa "B" była z mocy ustawy ( art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych) uprawniona do jego złożenia, a wniosek był prawidłowo podpisany przez 2 członków Zarządu Spółdzielni. Spółdzielnia złożyła jednak pismo o wstrzymanie wniosku do momentu wyodrębnienia ostatniego lokalu. Po tym fakcie, składając w dniu 13.12.2016 r. ponowny wniosek powinna wykazać swoje umocowanie do sprawowania zarządu i reprezentowania Wspólnoty zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali.

Przepis ten stanowi, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Wynikająca z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali swoboda właścicieli lokali w określeniu w umowie lub uchwale sposobu zarządu nieruchomością wspólną dotyczy zarówno oznaczenia, kto ma sprawować zarząd jak i ustalenia zasad zarządzania. W umowie lub w uchwale podjętej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali właściciele mogą postanowić, że sami będą zarządzać bezpośrednio nieruchomością wspólną lub, że zarządzać nieruchomością wspólną będzie wybrany przez nich zarząd ( zarząd wspólnoty) albo – jak wyraźnie przewiduje art. 18 ust. 1 ustawy in fine – określona osoba fizyczna lub prawna, zwana zarządcą. Zarządzanie nieruchomością wspólną przez określoną osobę fizyczną lub prawną nazywane bywa często, w uproszczeniu, zarządem powierzonym. We wspólnocie mieszkaniowej nie może jednocześnie funkcjonować zarządzanie nieruchomością wspólną przez zarządcę i przez zarząd wspólnoty (patrz: postanowienie SN z 14.09. 2005 r III CZP 62/05, wyrok SN z 29.09.2010 r. ). W razie więc powierzenia zarządu osobie fizycznej lub prawnej w trybie art. 18 ust. 1, tj. m.in. na podstawie umowy, w braku odmiennych postanowień umowy stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 4 ustawy. Gdy chodzi o reprezentowanie wspólnoty, art. 21 ust. 1 ustawy stanowi, że zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Z kolei art. 22 przewiduje, że czynności zwykłego zarządu podejmuje zarząd samodzielnie, a do podjęcia przez zarząd czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Do zarządu należy prowadzenie wszystkich spraw wspólnoty i odpowiednio do tego reprezentowania jej we wszelkich sprawach. Inne są tylko zasady prowadzenia spraw i reprezentacji wspólnoty przez zarząd w zależności od tego, czy sprawa dotyczy czynności zwykłego zarządu, czy też czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. W pierwszych zarząd działa samodzielnie, a w drugich jego działanie jest uzależnione od spełnienia wymagań określonych w art. 22 ust. 2 ustawy o własności lokalu. W orzecznictwie przyjmuje się, że w braku odmiennego zastrzeżenia osoba (fizyczna lub prawna), której właściciele lokali w umowie lub uchwale powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, jest w granicach tego zarządu umocowana do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniach sądowych (patrz uchwała Sądu Najwyższego z 9 lutego 2017r. sygn. III CZP 106/16 ). W ocenie Sądu wystąpienie do Urzędu Statystycznego o nadanie Wspólnocie Mieszkaniowej nr REGON jest czynnością, która mieści się w granicach zwykłego zarządu nie byłaby więc wymagana uchwała właścicieli wyrażająca zgodę na dokonanie czynności oraz udzielająca zarządowi , w tym wypadku Spółdzielni Mieszkaniowej, pełnomocnictwa do wystąpienia z takim wnioskiem. Należało jednak wykazać, że właściciele lokali, w umowach o ustanowieniu odrębnej własności lokali powierzyli wykonywanie zarządu Spółdzielni.

Tymczasem Spółdzielnia składając wniosek z dnia 13 grudnia 2016 r. ponownie wskazała art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jako podstawę prawną wykonywanego przez nią z mocy ustawy zarządu, nie zaś art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali.

W tej sytuacji organ prawidłowo wezwał na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do złożenia dokumentów potwierdzających wybór Zarządu nowopowstałej Wspólnoty Mieszkaniowej w terminie 7 dni od doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

W odpowiedzi na to wezwanie Spółdzielnia Mieszkaniowa w piśmie z 23 lutego 2017r. stwierdziła wprawdzie, że pełniony przez nią zarząd powierzony nieruchomością wspólną został ustanowiony na mocy postanowień aktów notarialnych ustanawiających odrębną własność lokali w tej wspólnocie. Ma on zatem swoje źródło w postanowieniach umownych, a jego podstawę stanowi wyłącznie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Do pisma załączono jednak tylko jeden akt notarialny – umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu nr 11 i wniesiono o rozpoznanie wniosku na podstawie dotychczasowych dokumentów.

W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że Spółdzielnia nie wykazała stosownymi dokumentami prawa do reprezentowania powstałej Wspólnoty. Pismo organu z dnia 17 marca 2017r. doręczono Spółdzielni 20 marca 2017 r. Wykonując powyższe wezwanie Spółdzielnia powinna albo przedstawić umowy o ustanowieniu odrębnej własności poszczególnych lokali, z zapisem o powierzeniu jej przez nabywcę zarządu nieruchomością, albo później zawartą umowę z właścicielami lokali określającą sposób zarządu.

Ponieważ Spółdzielnia nie uzupełniła tego braku, organ zachowując miesięczny termin określony w art. 35 § 3 K.p.a. prawidłowo pozostawił wnioski skarżącej bez rozpatrzenia na podstawie art.64 § 2 K.p.a. Jak stanowił powyższy przepis ( w brzmieniu obowiązującym w dacie kierowania wezwania do strony) , jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

W ocenie Sądu, Spółdzielnia nie wykazała do dnia pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia uprawnienia do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A 6 w K. i tym samym umocowania do skutecznego złożenia wniosku o nadanie numeru REGON.

Na dzień wezwania przez organ do uzupełnienia braków formalnych pisma, z żadnego dokumentu złożonego do organu nie wynikało, że w aktach notarialnych dotyczących ustanowienia odrębnej własności lokalu znajdował się punkt, o tym, że strony umówiły się, że zarząd nieruchomością będzie wykonywany przez RSM "B" w K. jako zarząd powierzony i że taki zapis znajduje się we wszystkich umowach. Złożenie jednej umowy (dotyczącej ostatniego wyodrębnionego lokalu) nie jest dowodem, że wszyscy wcześniej nabywający lokale podpisali akty z takim postanowieniem .

Wpis do Księgi Wieczystej o sprawowaniu zarządu wspólną nieruchomością przez Spółdzielnię dokonany został 12 kwietnia 2017r. ( wniosek o wpis złożony 31 marca 2017r.) ( nr podstawy wpisu 91), a wypis z księgi wieczystej został złożony do organu łącznie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa 4 maja 2017 r. Ponieważ występująca w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej Spółdzielnia nie wykazała, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, że powierzono jej zarząd nieruchomością, pozostawienie wniosku bez rozpoznania było zgodne z prawem i nie można Dyrektorowi Urzędu Statystycznego w Ł. postawić zarzutu bezczynności.

Zarzuty podniesione w skardze są więc nieuzasadnione. Należy podkreślić, że organ kwestionował przede wszystkim umocowanie Spółdzielni do działania w imieniu Wspólnoty na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i wzywał do wykazania umocowania zgodnego z przepisami ustawy o własności lokali, a więc kwestionował sposób wykazania przez nią umocowania do skutecznego złożenia wniosku (po wezwaniu do uzupełnienia braków wniosku Spółdzielnia przedstawiła tylko jedną umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu). Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 27 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, gdyż w istocie przepis ten nie miał zastosowania w sprawie, skoro wniosek był rozpatrywany już po wyodrębnieniu własności ostatniego lokalu.

Z powyższych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

k.ż.