Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 970/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 1, ust. 3,  art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 2, art. 102, art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skarg R. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego z dnia 16 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat E. U. – Kancelaria Adwokacka w K, ul. [...] koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat A. M. – Kancelaria Adwokacka w K, ul. [...] koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

W dniu 19 kwietnia 2010 r. R. S. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o wypłatę zaległego zasiłku stałego i okresowego za miesiące styczeń i luty 2010r. w kwocie po 195 zł (k. 362 akt adm.). Na uzasadnienie wniosku podał, że do końca 2009 r. świadczenia finansowe otrzymywał regularnie i bez konieczności składania wniosku. Stwierdził, iż zdaje sobie sprawę, że zmienił się pracownik socjalny zajmujący się jego sprawą, jednak nie powinno to mieć wpływu na ocenę istnienia przesłanek do przyznania mu świadczeń z opieki społecznej. Podał, że od dłuższego czasu pomoc społeczna była przyznawana mu z urzędu i z tego względu miał prawo oczekiwać, iż w dalszym ciągu taki sposób postępowania będzie obowiązywał. Podniósł, że z wywiadu środowiskowego wynika potrzeba udzielenia mu ciągłej pomocy i dlatego nie widzi podstaw do niewypłacenia mu należnego świadczenia za miesiące styczeń i luty 2010r., tym bardziej, iż jego sytuacja życiowa nie uległa żadnej zmianie.

W dniu [...] 2010 r. Prezydent Miasta wydał decyzje:

1. Nr [...] o odmowie przyznania R. S. świadczenia w formie zasiłku okresowego;

2. Nr [...] o odmowie zmiany decyzji administracyjnej przyznającej R. S. zasiłek stały.

W uzasadnieniu decyzji Nr [...] Prezydent Miasta wskazał, iż zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 zł. Z ustaleń organu wynika, iż w miesiącu kwietniu 2010 r. dochód R. S. stanowił zasiłek stały w kwocie 324 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Prezydent Miasta stwierdził, iż dochód R. S. w miesiącu złożenia wniosku, tj. w kwietniu 2010 r. wyniósł 477 zł, a więc nie był dochodem niższym od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a jedynie dochodem równym temu kryterium. Organ I instancji uznał zatem, iż R. S. nie spełniał przesłanki przyznania zasiłku okresowego.

Z kolei w uzasadnieniu decyzji Nr [...] Prezydent Miasta wskazał, iż decyzją z dnia [...] 2008r. Nr [...] przyznano R. S. zasiłek stały w kwocie 324 zł. Natomiast w dniu 19 kwietnia 2010r. złożył on wniosek o zmianę tej decyzji w zakresie wysokości zasiłku. Organ I instancji wyjaśnił, iż zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, której dochód jest niższy od kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 zł. Prezydent Miasta stwierdził, iż w przypadku R. S. wysokość zasiłku stałego została obliczona na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jako różnica kwoty 477 zł i 153 zł. Organ I instancji zaznaczył przy tym, iż decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie ma charakteru uznaniowego. Zasiłek stały jest bowiem przyznawany według ściśle określonych ustawowych reguł, a jego wysokość zależy bezpośrednio od uzyskiwanego dochodu. Prezydent Miasta ustalił, iż dochód R. S. nie uległ zmianie, a w związku z tym nie zmieniła się okoliczność mająca wpływ na wysokość przyznanego zasiłku stałego. Organ I instancji uznał zatem, iż nie zaistniały przesłanki zmiany decyzji w zakresie wysokości przyznanego zasiłku stałego.

W odwołaniach od powyższych decyzji Prezydenta Miasta R. S. wniósł o ich uchylenie, a w uzasadnieniu opisał swoją sytuację osobistą i majątkową podnosząc, że w jego wniosku z dnia 19 kwietnia 2010 r. zaszła pomyłka, gdyż nie chodziło mu o wypłatę zaległego zasiłku stałego i okresowego, lecz o zasiłek celowy, który nie został mu wypłacony w miesiącach styczeń i luty 2010 r. ze względu na zmianę pracownika socjalnego, który nie dopełnił swoich obowiązków. Zaznaczył przy tym, iż w okresie od maja 2002 r. do grudnia 2009r. zasiłek celowy otrzymywał regularnie i podniósł, że jego pomyłka nie zwalnia Prezydenta Miasta z obowiązku dogłębnego i rzetelnego rozpoznania sprawy.

Pismem z dnia 1 czerwca 2010 r. R. S. uzupełnił swoje odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. Nr [...] domagając się jej uchylenia oraz nakazania organowi I instancji wypłacenie mu zasiłku celowego za miesiące styczeń i luty 2010 r., który nie został wypłacony. Odwołujący się podniósł, ze decyzja Prezydenta Miasta narusza prawo, gdyż rozstrzyga inną sprawę administracyjną, gdyż w dniu 19 kwietnia 2010 r. nie składał wniosku o przyznanie mu zasiłku okresowego, ale o wypłatę zasiłku celowego. Natomiast MOPS potraktował jego pismo jako wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, co jest niezgodne z jego treścią i stanowi naruszenie obowiązku organu administracji do wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia sprawy. R. S. nie zgodził się również z zastosowaną przez organ interpretacją art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że skoro jego dochód nie przewyższa kwoty 477 zł, a jedynie jest jej równy, to tym samym zostały spełnione przesłanki do udzielenia mu pomocy finansowej w postaci przyznania zasiłku okresowego. Odwołujący się zarzucił ponadto Prezydentowi Miasta, że ten nieprawidłowo uzasadnił swoją decyzję, gdyż w jej uzasadnieniu nie wyjaśnił wszystkich przepisów powołanych w podstawie prawnej tej decyzji, co uniemożliwia weryfikację rozstrzygnięcia z punktu widzenia prawidłowości zastosowanego przez organ prawa.

W dniu 16 lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 8, art. 37 ust. 1, 2 i 3, art. 38 ust. 1, 2 i 3, art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wydało decyzje:

1. Nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. Nr [...];

2. Nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010r. Nr [...].

W uzasadnieniu swoich decyzji Kolegium wskazało, iż w dniu 19 kwietnia 2010r. R. S. złożył wniosek o wypłatę zaległego "zasiłku stałego i okresowego w ramach udzielonej przez MOPS pomocy finansowej za miesiące styczeń 2010 r. w kwocie 195 zł oraz luty 2010r. – w kwocie 195 zł". Zdaniem organu II instancji, treść tego wniosku nie pozostawia żadnych wątpliwości co do treści żądania R. S.

Nadto w uzasadnieniu decyzji Nr [...] Kolegium podało, że szczegółowe zasady ustalania prawa do zasiłku okresowego zostały określone w art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 pkt 1 tego przepisu, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty 477 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w celu ustalenia wysokości zasiłku okresowego wzięto po uwagę dochody R. S., które w miesiącu złożenia wniosku, czyli w kwietniu 2010r. wynosiły 477 zł.

Z kolei w uzasadnieniu decyzji Nr [...] Kolegium podało, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty 477 zł. Z kolei w myśl art. 37 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie. Kolegium wskazało, iż w celu ustalenia wysokości zasiłku stałego wzięto pod uwagę dochody R. S. z miesiąca marca 2010r., które wynosiły 153 zł. Ustalony w ten sposób zasiłek stały wyniósł 324 zł miesięcznie.

W dalszej części uzasadnień swoich decyzji Kolegium uznało, iż decyzje organu I instancji są prawidłowe, a w związku z tym nie ma podstaw do ich wzruszenia. Równocześnie organ II instancji stwierdził, iż jeżeli R. S. domaga się wypłaty zasiłku celowego na konkretny cel, niezbędny do potrzeb bytowych człowieka, to powinien z odpowiednim wnioskiem zwrócić się do organu I instancji jako organu właściwego.

W skargach na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego R. S. wniósł o ich uchylenie wraz z poprzedzającymi je decyzjami Prezydenta Miasta. W uzasadnieniach swoich skarg skarżący podniósł, że nie ubiegał się o przyznanie zasiłku okresowego ani o zmianę wysokości zasiłku stałego. Jego wniosek z dnia 19 kwietnia 2010 r. dotyczył jedynie wypłaty należnego mu zasiłku celowego za miesiąc styczeń i luty 2010 r. w kwocie jaką otrzymywał do grudnia 2009 r. Tym samym - zdaniem skarżącego - zaskarżone decyzje zostały oparte na błędnych ustaleniach i złej podstawie prawnej ponieważ rozstrzygały sprawy niezgodnie z zakresem jego żądania. Skarżący stwierdził, iż nawet gdyby przyjąć, że jego wniosek dotyczył przyznania zasiłku okresowego to organy administracyjne nieprawidłowo ustaliły, że nie spełnia kryteriów do jego przyznania, gdyż według art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jego dochód jest równy ze wskazanym w tym przepisie kryterium dochodowym, co nie oznacza, że je przekracza.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skarg. Odnosząc się do podniesionych w skargach zarzutów Kolegium wyjaśniło, iż w myśl przepisów ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały i zasiłek okresowy wypłacane są stronie na jej wniosek, a nie z urzędu. Z akt sprawy wynika, że w dniu 19 kwietnia 2010 r. skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji o przyznanie mu prawa do zasiłku stałego i okresowego za miesiąc styczeń i luty 2010 r. Tymczasem z treści art. 106 ust. 3 zd. 1 ustawy o pomocy społecznej wprost wynika, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymagana dokumentacją. Zdaniem Kolegium, brzmienie przywołanego przepisu nie pozwala organom administracyjnym na swobodną ich interpretację, co oznacza, że skoro skarżący złożył wniosek w dniu 19 kwietnia 2010 r., to prawo do zasiłku stałego mogło być ustalone najwcześniej od kwietnia 2010 r.

Odnosząc się z kolei do zarzutu błędnego ustalenia, że skarżący nie spełnia kryteriów przyznania zasiłku okresowego, Kolegium wskazało, iż z treści art. 38 ust. 1 pkt 1 wymienionej wyżej ustawy wprost wynika, że zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty 477 zł. Brzmienie tego przepisu nie pozwala organom administracyjnym na swobodną ich interpretację.

W piśmie z dnia 8 listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, iż w dniu 19 kwietnia 2010 r. skarżący złożył wniosek "o wypłatę zaległych świadczeń z pomocy społecznej". We wniosku sprecyzował, że chodzi mu o wypłatę zaległych świadczeń udzielanych mu systematycznie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, za miesiące styczeń i luty 2010r., które określił jako zasiłek stały i okresowy. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący od 2002r. objęty był pomocą finansową Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, otrzymując w tym czasie m.in. zasiłki o charakterze stałym lub okresowym. Skarżący jednak nie rozróżniał tych rodzajów świadczeń, zwłaszcza, że sposób składania przez niego wniosków o przyznanie pomocy był odformalizowany a przyznana mu pomoc, w każdej formie była wypłacana regularnie. Ponieważ jednak miesięczny dochód skarżącego jest bardzo niski, odczuł on boleśnie nagłą zmianę w wysokości świadczeń. Wniósł zatem, błędnie formułując wniosek, o "dokonanie wypłaty zaległego zasiłku stałego i okresowego" w określonej kwocie. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył przy tym, iż skarżący sporządzając wniosek korzystał z pomocy osoby trzeciej, która niejako sama od siebie doprecyzowała żądanie w sposób błędny. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, takie sformułowanie wniosku, zważywszy na okoliczności sprawy należało potraktować jako zwykłą omyłkę. Organy zaniedbały jednak swój obowiązek wnikliwego rozpatrzenia sprawy i wydały decyzje, które nie odpowiadały treści wniosku. Pełnomocnik skarżącego uważa, że organy zobowiązane były wyjaśnić ze skarżącym, w razie wątpliwości, jego intencje, tym bardziej, że skarżący wielokrotnie prostował treść złożonego wniosku. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zaskarżona decyzja jest błędna, nie ze względu na nieprawidłowe zastosowanie przez organ przepisów ustawy o pomocy społecznej, lecz dlatego, że nie załatwia ona sprawy skarżącego.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż organy administracyjne zaniechały również należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącego o okolicznościach prawnych, jakie mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. Organy winny bowiem czuwać, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym nie rozróżniania poszczególnych rodzajów zasiłków.

Za dyskusyjny pełnomocnik skarżącego uznał pogląd wyrażony w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że jeśli strona domaga się wypłaty zasiłku celowego, to powinna ponownie złożyć w tej sprawie wniosek do organu I instancji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, prowadzi to bowiem do konkluzji, że organ administracji publicznej może dowolnie interpretować wniosek strony, która – w razie wydania przez organ niezwiązanego z tym wnioskiem rozstrzygnięcia – winna ponownie składać wniosek o rozstrzygnięcie swojej sprawy i nie mogłaby kwestionować wydanej decyzji. Pełnomocnik skarżącego zauważył przy tym, iż razem z odwołaniem skarżący wniósł do organu I instancji pismo wyjaśniające, że jego intencją było uzyskanie zasiłku celowego za miesiące styczeń i luty 2010r. Wbrew poglądowi wyrażanemu przez organ II instancji, pismo to nie doprowadziło jednak do wszczęcia przez organ I instancji kolejnego postępowania w sprawie, ani do wydania kolejnej, poprawnej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skargi są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

Kwestią sporną między stronami w niniejszej sprawie jest treść wniosku skarżącego z dnia 19 kwietnia 2010 r. Zdaniem organów, we wniosku tym skarżący wniósł o przyznanie mu zasiłku okresowego oraz o zmianę wysokości zasiłku stałego. Natomiast skarżący twierdzi, że jego wniosek dotyczył wypłaty zaległego zasiłku celowego za miesiące styczeń i luty 2010 r.

W ocenie Sądu, rację mają organy administracyjne. Z treści wniosku skarżącego wyraźnie wynika, iż domaga się on "wypłaty zaległego zasiłku stałego i okresowego w ramach udzielanej przez MOPS pomocy finansowej za miesiące styczeń 2010 r. w kwocie 195 zł oraz luty 2010r. – w kwocie 195 zł". Wniosek został sformułowany w sposób jasny, nie pozostawiający żadnych wątpliwości, a z jego treści w żaden sposób nie wynika, że skarżący chce wypłaty zasiłku celowego, tym bardziej, że skarżący w żadnym ze swoich pism, nie tylko we wniosku, odwołaniu i skardze, nie wskazał na jaki cel miałby być przeznaczony wnioskowany zasiłek. Tym samym, zdaniem Sadu, organy administracyjne prawidłowo przyjęły, iż wniosek skarżącego z dnia 19 kwietnia 2010r. dotyczy przyznania zasiłku okresowego i zmiany wysokości zasiłku stałego. Należało zatem zbadać, czy wydane w tym zakresie decyzje organów I i II instancji były prawidłowe.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.):

"Art. 38. 1. Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;"

Wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej została określona w art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy:

"Art. 8. 1. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"

Z akt administracyjnych wynika, iż skarżący mieszka z kuzynem, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jest więc osobą samotnie gospodarującą, a jego dochód w marcu 2010 r. (czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) wyniósł 477 zł. Składał się na niego zasiłek stały w wysokości 324 zł i dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. W tym miejscu niejako na marginesie należy zauważyć, iż organy przy ustalaniu dochodu skarżącego wzięły po uwagę jego dochody z kwietnia 2010r., a nie z marca 2010r. Tymczasem zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia ponieważ dochód skarżącego w obu tych miesiącach był taki sam.

Skarżący twierdzi, że wprawdzie jego wniosek nie dotyczył przyznania zasiłku okresowego, ale spełniał ustawowe kryteria do jego przyznania, gdyż jego dochód jest równy, a więc nie przekracza, kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Z treści art. 38 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy wyraźnie jednak wynika, iż zasiłek okresowy przyznaje się osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od w/w kryterium dochodowego. Oznacza to, że zasiłek okresowy nie przysługuje osobie, której dochód jest równy lub większy od kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej. Tym samym organy nie mogły przyznać skarżącemu zasiłku okresowego skoro jego dochód wynosił 477 zł, czyli tyle samo co kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej.

Jeżeli natomiast chodzi o zmianę wysokości zasiłku stałego to należy wskazać, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej:

"Art. 37. 1. Zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2. Zasiłek stały ustala się w wysokości:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie;"

Na dochód skarżącego składał się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Kierując się wytycznymi z art. 37 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy należy stwierdzić, że skarżący mógłby otrzymać zasiłek stały w wysokości 324 zł. Należy jednak pamiętać, iż decyzją z dnia [...] 2008r. Nr [...] przyznano już R. S. zasiłek stały w kwocie 324 zł i otrzymywania tego zasiłku w takiej wysokości skarżący nie kwestionuje. Zmiana wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku stałego nie była zatem możliwa, gdyż nie zmienił się jego dochód ani zasady przyznawania tego zasiłku.

W swoich skargach skarżący podniósł, że skoro do tej pory pobierał regularnie zasiłek celowy to powinien go nadal otrzymywać bez konieczności składania każdorazowo wniosku. Należy jednak zauważyć, że regułą jest to, że pomoc społeczna działa na wniosek strony, a jedynie fakultatywnie (w wyjątkowych sytuacjach) może działać z urzędu. Wskazuje na to treść art. 102 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.):

"Art. 102. 1. Świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego.

2. Pomoc społeczna może być udzielana z urzędu."

Z treści powyżej przytoczonego przepisu wynika, że po stronie organów pomocy społecznej nie ma ustawowego obowiązku działania z urzędu. Trudno jest wymagać, aby organy pomocy społecznej mające pod swoją opieką wielu potrzebujących były w stanie same stwierdzić co w danej chwili jest potrzebne każdemu z nich i aby przyznawały z urzędu wszelkie możliwe świadczenia. Koniecznym jest więc by osoby mające niezaspokojone potrzeby zgłaszały to właściwym organom. Nie należy zapominać, że skarżący otrzymywał w tym czasie przyznany mu z opieki społecznej zasiłek stały, który wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym wynosił 477 zł, a więc był osobą objętą stałą pomocą społeczną. Skarżący nie złożył wniosku o przyznanie mu zasiłku celowego w miesiącach styczeń i luty 2010r. i nigdy nie wskazał na jaki cel miałby być przeznaczony ten zasiłek. Tym samym jego zarzut, że organy nie zadziałały z urzędu i nie przyznały mu zasiłku celowego, mimo, iż do tej pory regularnie go otrzymywał, nie jest zasadny.

Zgodnie z art. 39 ust. 2 omawianej ustawy o pomocy społecznej:

"Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu."

Z treści powyższego przepisu wynika, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym zawsze na określony cel. Każdorazowe przyznanie zasiłku celowego wymaga więc wydania decyzji administracyjnej, która musi być poprzedzona zbadaniem sytuacji materialnej i osobistej osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, a także stwierdzeniem, że cel, na który ma być przyznane świadczenie pieniężne mieści się w treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Złożony przez skarżącego w dniu 19 kwietnia 2010 r. wniosek nie mógł zostać uwzględniony również z tego powodu, że ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje możliwości wypłaty świadczeń wstecz, tj. za okres poprzedzający datę złożenia wniosku. Wynika to wprost z art. 106 ust. 3 zd. 1 w/w ustawy:

"Art. 106.

3. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją."

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji są prawidłowe, a w związku z tym - na podstawie powołanych wyżej przepisów i art. 151 p.p.s.a. – Sąd skargi oddalił.