Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 824/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 72 par. 1, 73 par. 1 i 2 pkt 1, 75 par. 2 pkt 2 lit. b i c
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Protokolant Anna Szokalska-Kruś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005r. sprawy ze skargi Spółki z o.o. A W S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 142.610,38 zł od wynagrodzeń wypłaconych L. M. I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej Spółki z o.o. A w S. kwotę 5.615 zł (pięć tysięcy sześćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] nr [...], którą z powołaniem się na art. 75 § 2 pkt 2 lit. c) Ordynacji podatkowej odmówiono Spółce z o.o. A w S. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1999r. w kwocie [...] od wynagrodzeń wypłaconych L. M.

We wniosku z dnia [...] Spółka podniosła, że L. M. będący prezesem jej zarządu od dnia [...] do dnia [...], przed przewidywanym odwołaniem z tej funkcji polecił księgowości przekazać na swoje konto łącznie [...] tytułem wynagrodzenia, które, jak uważał, mu się należało. W związku z tym Spółka jako płatnik przekazała do Urzędu Skarbowego W.-K. zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych w dniu [...] w kwocie [...] i w dniu [...]w kwocie [...]. Jednocześnie wystąpiła do Sądu Okręgowego we W. przeciwko L. M. o zapłatę kwoty [...] jako nienależnie pobranego przez niego wynagrodzenia. Sąd ten wyrokiem z dnia [...] sygn. [...] zasądził na rzecz Spółki od L. M. kwotę [...] i oddalił powództwo dalej idące uznając, że byłemu prezesowi należało się wynagrodzenie w wysokości [...]. Wyrok ten utrzymał w mocy Sąd Apelacyjny we W. wyrokiem z dnia [...] sygn. [...], przy czym kasacja pozwanego od tego wyroku odrzucona została postanowieniem Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...].W związku z tym zdaniem wnioskodawcy od marca 2003r. na skutek uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego, że kwota [...], wypłacona jako wynagrodzenie, była świadczeniem nienależnym i L. M. ma ją zwrócić, zaliczka na podatek od tej kwoty w wysokości [...], zapłacona przez Spółkę, stanowiła nadpłatę i winna jej być zwrócona.

Organy podatkowe obu instancji uznały, że w istocie L. M. uzyskał w 1999r. przychód w wysokości [...] z działalności wykonywanej osobiście z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki z o.o. A we W., w związku z czym Spółka jako płatnik zgodnie z art. 41 i 42 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993r. nr 90, poz. 416 ze zm.) pobrała i odprowadziła zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 20% wypłaconej należności, to jest kwotę [...]. Zaliczka ta była należna, zatem w 1999r. nie wystąpiła nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu art. 72 Ordynacji podatkowej. Ewentualne roszczenie o zwrot nienależnie wypłaconego wynagrodzenia przysługuje płatnikowi wobec byłego prezesa L. M. Płatnik nie naliczył podatku dochodowego od kwoty [...], którą uważał za bezprawnie pobraną przez ówczesnego prezesa spółki, lecz uznał ją za kwotę netto, a podatek obliczył od kwoty brutto, to jest od [...]. Podatek dochodowy od osób fizycznych co do zasady naliczany jest od dochodu podatnika i nie obciążą środków finansowych wypłacającego te należności, gdyż nie jest płacony za podatnika, tylko w jego imieniu w wyniku pomniejszenia dochodu podatnika, a nie płatnika. L. M. składając zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego w 1999r. należny podatek obliczył zgodnie ze skalą określoną w art. 27 ust. 1 ustawy podatkowej w wysokości 40% dochodu i dopłacił różnicę ponad zaliczkę w wysokości [...], wpłaconą przez płatnika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki z o.o. A w S. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając naruszenie art. 72 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że w wyniku zapłaty zaliczki na podatek dochodowy od nienależnego wynagrodzenia prezesa spółki nie wystąpiła nadpłata podatku. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują obowiązku przekazywania zaliczek na podatek dochodowy od świadczeń nienależnych. Przychodem podatnika z tytułu wynagrodzenia są środki pieniężne wypłacone mu lub postawione do jego dyspozycji jako wynagrodzenie, a nie środki pobrane przez niego samowolnie i bezprawnie z kasy Spółki. Takie działanie nie może prowadzić do uznania tych środków za przychód podatnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jako źródła przychodów ustawodawca nie traktuje nienależnych świadczeń. Skoro sądy uznały wynagrodzenie pobrane przez L. M. ponad kwotę [...] z kwoty określonej netto na [...] za nienależne świadczenie, to część zaliczki na podatek dochodowy wpłaconej przez skarżącą Spółkę obciążała jej środki finansowe. Skoro część wynagrodzenia była nienależna, to tym samym zaliczka od tej części pobranej przez byłego prezesa kwoty uiszczona została nienależnie i stanowi nadpłatę. Nadwyżki ponad wpłaconą jako zaliczka kwotę, którą uiścił L. M. składając zeznanie roczne, Spółka nie dochodzi, a winien to uczynić podatnik. Gdyby przyjąć, jak sugeruje to organ podatkowy, że przesłanką zwrotu nadpłaty jest złożenie korekty deklaracji przez podatnika, to skarżący w przeciwieństwie do organów administracji publicznej nie dysponuje środkami przymusu w tym celu. Zarzucono też w skardze naruszenie zasad ogólnych postępowania w postaci art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Sąd cywilny nakazał L. M. zwrócić płatnikowi kwotę [...], nie wiadomo jednak, czy sąd określił to wynagrodzenie w kwocie netto. Zaliczka na podatek w wysokości 20% pobrana została od wynagrodzenia podatnika w kwocie [...], a nie od wynagrodzenia w kwocie [...]. W momencie wypłaty wynagrodzenie wypłacone L. M. w kwocie brutto [...] było należne, a stało się nienależnym w części przewyższającej kwotę [...] na podstawie orzeczenia sądu. Tylko podatnik L. M. mógłby złożyć korektę zeznania podatkowego za 1999r. w związku ze zwrotem na rzecz skarżącej Spółki kwoty [...] i żądać na podstawie art. 75 § 1 w związku z art. 73 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzenia nadpłaty podatku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy uznał wniesioną skargę za uzasadnioną.

Zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się w szczególności kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku (pkt 1), a także kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Według art. 73 § 1 nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej (pkt 1), a także pobranie przez płatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej (pkt 2), z tym że po myśli art. 73 § 2 pkt 1 nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego dla podatników podatku dochodowego. Prawo złożenia wniosku o zwrot nadpłaty podatku przysługuje nie tylko podatnikowi, ale zgodnie z art. 75 § 2 pkt 2 lit. c), który powołano jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji, również płatnikom lub inkasentom, jeżeli nie będąc zobowiązanymi do składania deklaracji wpłacili podatek w wysokości większej od należnej. Art. 75 § 2 pkt 2 lit. b) mówi przy tym, że takie uprawnienie przysługuje płatnikom lub inkasentom również wtedy, gdy w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od należnej.

Nie można twierdzić, że zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych wpłacona przez skarżącą Spółkę w kwocie [...] była wpłacona w wysokości należnej, skoro Sąd Okręgowy we W. wyrokiem z dnia [...] uznał, że należnym L. M. wynagrodzeniem z kwoty netto [...], kwestionowanej w całości przez skarżącą Spółkę, była tylko kwota [...] i zasądził od niego na rzecz Spółki kwotę [...] z ustawowymi odsetkami od dnia 1 marca 2000r.

Ocena organów podatkowych abstrahuje od ustalonych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, w których L. M. jako prezes wbrew stanowisku pozostałych członków zarządu Spółki z o.o. [...] w S. i wiedząc, że ma być z pełnionej funkcji odwołany, wyprowadził z niej w drodze kolejnych wypłat łącznie kwotę [...], które Spółka od razu po jego odwołaniu kwestionowała jako w jakiejkolwiek części należne mu wynagrodzenie, a zaliczkę na podatek zapłaciła od kwoty brutto [...] rozpoczynając niezwłocznie spór cywilny z byłym prezesem. Skoro sąd w wyroku, o którym była mowa wyżej zasądzającym odsetki od dnia wniesienia pozwu uznał, że już w chwili pobrania jako wynagrodzenie kwota [...] z łącznej kwoty [...] netto była pobrana nienależnie, to zasadne jest twierdzenie skarżącej Spółki, że wpłacona przez nią w odpowiedniej części zaliczka na podatek stanowiła również kwotę pobraną przez nią i wpłaconą nienależnie. Skoro sąd nakazał zwrócenie tej kwoty Spółce, to również jej winna być zwrócona pobrana od niej i nienależnie wpłacona zaliczka. Odsyłanie skarżącej Spółki do dobrej woli byłego prezesa, z którym od lat jest w konflikcie i sugerowanie, aby to on wystąpił z korektą deklaracji i wnioskiem o nadpłatę w pełnej wysokości, a później ewentualnie część uzyskanej kwoty zwrócił stronie skarżącej, naraża ją w istocie w najlepszym razie na długotrwały spór przed sądem cywilnym.

W ocenie sądu nie było przeszkód faktycznych ani prawnych, aby uwzględnić wniosek strony skarżącej i zwrócić jej odpowiednio część wpłaconej nienależnie zaliczki na podatek liczonej od części pobranej przez L. M. kwoty, która już od tego momentu zgodnie z późniejszym wyrokiem sądu cywilnego powinna być traktowana jako świadczenie nienależne, nie stanowiące źródła przychodów, od których mógłby być liczony podatek dochodowy od osób fizycznych.

Nadpłata podatku powstała bowiem w ustalonych okolicznościach faktycznych u płatnika, u którego doszło do uszczerbku majątkowego na skutek zapłacenia świadczenia w wysokości większej od tej, która winna być pobrana i zapłacona zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych na rzecz wierzyciela – Urzędu Skarbowego (por. "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004" Barbary Adamiak, Janusza Borkowskiego, Ryszarda Mastalskiego i Janusza Zubrzyckiego, Wrocław 2004, str. 326).

W związku ze stwierdzeniem w podanych powodów naruszenia przy wydawaniu decyzji przepisów prawa materialnego, przyjętych za jej podstawę, o których była mowa wyżej, uchylono zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekając na podstawie jej art. 152, że decyzje te nie mogą być wykonane i zasądzając na podstawie art. 200 i 209 na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.