Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1676/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-01-02 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par.1 i par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2) oraz art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie strona skarżąca "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L., reprezentowana w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez radcę prawnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu argumentowała, że wielkość jej przychodów w roku 2010 "nie mogą" sugerować jej zasobności, gdyż uzyskała w tym roku dochód w kwocie 98.000 zł (netto), który obejmuje również kwoty nieściągniętych wierzytelności. Dalej strona podała, że jej sytuacja jest bardzo trudna, od października 2011 r. wypowiedziała lub rozwiązała umowy o pracę z czterema z sześciu pracowników, obecnie "wygasza" działalność gospodarczą, jej rachunki bankowe zostały zajęte i nie posiada żadnych środków finansowych. Wskazała również, iż poza samochodem marki Renault o wartości 5.000 zł oraz autocysterną, której właścicielem jest Europejski Fundusz Leasingowy, nie ma żadnego majątku ruchomego ani nieruchomego, na skutek czynności procesowych urzędu celnego straciła zaufanie "w obrocie paliwami" i, w konsekwencji, klientów, wskutek kryzysu i "mocnego" wzrostu cen paliw nie może ściągnąć wierzytelności z tytułu sprzedaży paliwa w 2011 r. na kwotę 300.000 zł i nie odprowadziła podatku VAT w kwocie ponad 200.000 zł. Wyjaśniła skarżąca spółka także, iż usługi profesjonalnego pełnomocnika opłaciła przed zajęciem jej rachunków bankowych.

W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca spółka podała kwotę 60.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 98.632,18 zł zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu oraz stan dwóch jej rachunków bankowych – (-) 2.167.026,46 zł i 0,88 zł.

Z przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie dokumentów wynika, ponad wcześniej podane informacje, że na dzień 31 grudnia 2009 r. i 31 grudnia 2010 r. zysk netto skarżącej spółki wyniósł odpowiednio 81.707,10 zł i 98.632,18 zł, jej zobowiązania i rezerwy na zobowiązania – 382.575,40 zł i 1.100.965,71 zł, w tym kredyty i pożyczki w kwocie 200.000 zł i 502.000zł, jej należności krótkoterminowe – 553.036,05 zł i 1.165.319,85 zł, natomiast w swojej kasie i na rachunkach bankowych posiadała kwotę odpowiednio 56.749,99 i 160.858,51 zł. Nadto w latach 2009 i 2010 strona uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 94.143,84 zł i 123.481,44 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 4.826.858,78 zł i 8.689.806,77 zł), we wrześniu, październiku i listopadzie 2011 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 256.398zł, 25.447 i 52.869 zł, natomiast na rachunkach bankowych wnioskującej spółki we wrześniu i październiku 2011 r. realizowane były operacje dotyczące jej działalności gospodarczej, w tym przelewy od i na rzecz kontrahentów spółki.

W treści pisma procesowego z dnia 23 grudnia 2011 r. strona skarżąca oświadczyła, że dotychczas opłaciła konieczny w sprawie udział profesjonalnych pełnomocników w postępowaniach sądowoadministracyjnych zaliczką w kwocie 2.500 zł, oraz że jej wierzytelności w kwocie około 354.000 zł, w tym te wierzytelności, które wynikają z załączonych nakazów zapłaty, są nieściągalne.

Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem ze skarg "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. pod sygn. akt od I SA/Wr 1671/11 do I SA/Wr 1685/11 wyznaczono wpis sądowy od skargi w łącznej kwocie 27.755 zł, w tym w niniejszej sprawie w kwocie 1.500 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.),

prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) powołanej wyżej ustawy).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania publicznoprawne i cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka taką zdolność posiada i to w zakresie kosztów sądowych ciążących na niej we wszystkich sprawach zawisłych przed Sądem, wszczętych jej skargami.

Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim fakt dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej na dużą, wynikająca z przedłożonych kserokopii miesięcznych deklaracji VAT skalę. Skoro strona postępowania sądowoadministracyjnego wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała dokonywanie dostaw towarów i świadczenie usług, za które otrzymała we wrześniu, październiku i listopada zapłatę w kwocie 334.712 zł, tzn. że była i nadal jest w stanie wypracować kwotę pieniężną konieczną do uiszczenia aktualnie wymaganych od niej kosztów sądowych, wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dane wynikające z ww. deklaracji wnioskodawcy świadczą bowiem, że dysponuje on w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej takimi środkami. Potwierdza to stan rachunku bankowego i kasy wnioskodawcy w roku 2010, ustalony na podstawie przesłanych do akt sprawy wyciągów bankowych i bilansu.

Wobec takich stwierdzeń nieuzasadnione było dalsze badanie wystąpienia w stanie faktycznym, wynikającym z oświadczeń i dokumentów złożonych przez spółkę, przesłanki zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Zdaniem referendarza sądowego posiadanie środków pieniężnych przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżąca spółka takich okoliczności nie przedstawiła. Nie stanowi takiej okoliczności wskazane w toku postępowania ponoszenie kosztów związanych z prowadzeniem przez stronę skarżącą działalności gospodarczej, w tym ciężarów fiskalnych i kosztów pracowniczych oraz nieściągalność wierzytelności wynikająca z ryzyka gospodarczego, ponoszonego przez przedsiębiorców. Rzeczywisty – wedle oświadczenia strony - ujemny wynik finansowy za ostatni rok obrotowy nie przeszkodził stronie w dysponowaniu w ramach kasy i na rachunkach bankowych kwoty 160.858,51 zł. Świadczy to o dysponowaniu przez nią wolnymi środkami pieniężnymi, w kwocie przewyższającej koszty sądowe obecnie należne we wszystkich ww. sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnymi we Wrocławiu, i to pomimo pogorszenia się jej sytuacji finansowej. Nadto korzysta strona ze środków pieniężnych pochodzących z kredytów i pożyczek.

Nadto wskazać trzeba, iż w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia wynik działalności gospodarczej spółki w ostatnim okresie rozliczeniowym, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym.

Istotne jest także prowadzenie przez stronę skarżącą działalności gospodarczej na dużą skalę, wynikającą choćby z przedstawionych zeznań podatkowych, bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty sądowe związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji strony skarżącej w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej interesu prawnego na skutek przyznania jej prawa pomocy.

Na marginesie powyższych stwierdzeń zauważyć winno się, że to strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Znaczący w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą również w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie wpisu sądowego od skargi.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.