Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 220/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Z. N., H. N., M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących Z. N., H. N., M. N. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 30 lipca 2014 r. nr [...] Wójt Gminy R. ustalił K. i M. P., warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku usługowo-mieszkalnego o część usługową na terenie nieruchomości składającej się z działek oznaczonych nr ewid. [...] i [...], położonych w obrębie geodezyjnym K., gmina R..

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 25.02.2014 r. wpłynął wniosek w przedmiotowej sprawie o ustalenie warunków zabudowy. W sprawie złożony został sprzeciw mieszkańców nieruchomości sąsiednich, tj. E. S., M. i R. M. oraz adwokata P. M.. Głównym przedmiotem sprzeciwów był problem dotyczący niewystarczającej liczby miejsc postojowych obsługujących przedmiotową inwestycję, a także wzmożony ruch samochodowy na ul. [...] oraz powodowany przezeń hałas, spadek jakości powietrza atmosferycznego oraz problem występujących śmieci. Poruszony został również temat bezpieczeństwa przeciwpożarowego, zasady dobrego sąsiedztwa, a także kwestii "nieważności decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej działki nr [...] z 25.10.1995 r.".

Organ I instancji wskazał, że w niniejszej decyzji odniesiono się do zagadnień będących przedmiotem decyzji o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, tj. "dobrego sąsiedztwa" oraz liczby miejsc postojowych. Zaznaczył, że wnioskowany teren nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dalej Wójt przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując m.in. na: przeprowadzenie analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy; sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy przez uprawnionego urbanistę; uzyskane uzgodnienia: Powiatowego Konserwatora Zabytków (postanowienie nr [...] z 29.04.2014 r.), [...] Związku Spółek Wodnych oraz Starosty [...] (pisma z 12.05.2014 r. oraz z 05.06.2014 r.), a także na fakt odstąpienia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (pismami z 27.05.2014 r. oraz z 27.06.2014 r.) od zajęcia stanowiska w sprawie.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Z. N., H. N. i M. N. reprezentowani przez pełnomocnika, ad M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powyższej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z § 3, 5 i 6 Rozporządzenia – poprzez błędne przyjęcie, że zaskarżona decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu mogła być wydana, bowiem spełnione są wszystkie warunki, w szczególności:

– przyjęcie jako odniesienia do analizy projektowanej zabudowy tylko wybiórczo wskazanych działek położonych w znacznym oddaleniu i nie sąsiadujących bezpośrednio z działką zabudowaną budynkiem Polikliniki Chirurgii Plastycznej i Okulistycznej (dalej: "Poliklinika") – podczas gdy w otoczeniu dominuje zabudowa mieszkalna jednorodzinna;

– przyjęcie wskaźnika wielkości zabudowy w stosunku do powierzchni działki na poziomie maksymalnie 6% tylko w odniesieniu do działki nr [...] – podczas gdy ze sporządzonej analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, iż w stosunku do całej powierzchni działek nr [...] i [...], których dotyczy decyzja, ten wskaźnik wynosi 31%, a średni procent zabudowy w stosunku do powierzchni działki, nawet przyjmując błędnie ustalone wartości skrajne, na obszarze analizowanym wynosi 17%;

– przyjęcie szerokości elewacji frontowej wnioskowanej rozbudowy wynoszącą maksymalnie 11,5 m, a łączna szerokość elewacji po rozbudowie wynosić ma 25,5 m – podczas gdy średnia szerokość elewacji frontowej, nawet przyjmując błędnie ustalone wartości skrajne, wynosi 16,2 m;

– przyjęcie, iż wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej oraz geometrii dachu stanowią utrzymanie istniejących parametrów i odstąpienie od analizy tych parametrów na działkach sąsiednich – podczas gdy parametry powyższe dla działki nr [...] rażąco odbiegają od sąsiadującej zabudowy;

– ustaleniu, że działka ma dostęp do drogi publicznej – podczas gdy dostępu odpowiedniego dla nowej usługowej (usługi medyczne) zabudowy nie ma;

2) art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. – poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą, brak prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa, co znajduje swój wyraz w lakonicznej, niejasnej treści i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji czego przyjęto niewłaściwe ustalenia, że zaskarżona decyzja mogła być wydana, bowiem spełnione są wszystkie warunki określone w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. – podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na poczynienie takich ustaleń;

3) art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej wywodów, które nie uzasadniają racji decyzji organu administracji; w szczególności dotyczy to wywodów odnoszących się do pobieżnej oceny analizy urbanistycznej oraz braku odniesienia się do zarzutów dotyczących naruszenia tzw. zasady dobrego sąsiedztwa.

Decyzją z 20 kwietnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta.

W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy w pełnym zakresie ustalił, mając na uwadze dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z normami prawa procesowego i zastosował prawidłowo przepisy prawa materialnego, mające w sprawie zastosowanie.

Natomiast odnosząc się do treści odwołania SKO podkreśliło, że zarzuty dotyczą tylko i wyłącznie zgłaszanego interesu faktycznego Odwołujących, a nie dotyczą naruszenia interesu prawnego na gruncie u.p.z.p. Tylko takie zarzuty, dotyczące naruszenia interesu prawnego, miałyby możliwość podważenia decyzji organu I instancji. Odwołujący nie wykazali w żadnej mierze, że zamierzenie może wpłynąć na zmniejszenie możliwości zagospodarowania działki nr ewid. [...]. Ocenę naruszenia prawa innych stron postępowania dokonuje się pod kątem wskazania naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, w tym przypadku u.p.z.p., a tego w odwołaniu nie stwierdzono. SKO podkreśliło, że pierwszą i wystarczającą przesłanką do odrzucenia zarzutów podniesionych w odwołaniu jest to, że zamierzenie dotyczy rozbudowy istniejącego budynku. Takie zamierzenie nie wpływa w żadnej mierze na sferę korzystania z przestrzeni przez sąsiadów, nawet tych najbliższych, a tym bardziej tych, których działka znajduje się po drugiej stronie ulicy [...]. Po drugie, zgodnie z wyrokiem NSA z 27 stycznia 2015 r. (sygn. akt II OSK 1535/13) umorzone zostało postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z 07 listopada 1995 r. udzielającej Krystynie i M. P., H. P.-S. i J. S. pozwolenia na budowę gabinetu okulistycznego i chirurgii plastycznej z częścią mieszkalną oraz zbiornika bezodpływowego na ścieki na działkach o nr ewid. [...] i [...]. Ponieważ wyrok ten potwierdził, że p.n.b. tego budynku pozostaje w obrocie prawnym, to, zdaniem SKO, brak jakichkolwiek podstaw do negowania tego faktu w postępowaniu odwoławczym w zakresie ustalenia warunków zabudowy dla rozbudowy istniejącego legalnie budynku. Z kolei podnoszone w odwołaniu negatywne skutki przestrzenne dla mieszkańców i zacienianie, będą przedmiotem badania na etapie uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1a–d ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. N., H. N. i M. N. wnosząc o jej uchylenie.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2015 roku, sygn. akt IV SA/Po 443/15 uchylono zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że brak pogłębionej analizy i niezajęcie przez organ II instancji jednoznacznego stanowiska w kwestii posiadania (bądź nie) przez Odwołujących interesu prawnego legitymującego do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, a w szczególności do skutecznego wniesienia odwołania, skutkowały koniecznością uchylenia tej decyzji przez Sąd. Albowiem sąd administracyjny, powołany ustrojowo do kontroli działalności organów administracji przez pryzmat kryterium legalności (zgodności z prawem), nie może zastępować organów administracji w merytorycznym załatwieniu sprawy – w tym przypadku w dokonaniu jednoznacznej oceny, czy Skarżący byli legitymowani do skutecznego wniesienia odwołania. Kwestia ta w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wymagała pogłębionej analizy, której organ II instancji (a wcześniej organ I instancji) niezasadnie zaniechał, uniemożliwiając tym samym Sądowi merytoryczną kontrolę i wyrażenie wiążącego poglądu w tej kwestii, gdyż na obecnym etapie postępowania byłoby to przedwczesne, wobec braku jednoznacznego, należycie umotywowanego stanowiska organów administracji. Ubocznie Sąd zauważył, że, nie jest tak, że w każdym przypadku przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy posiadają właściciele (użytkownicy wieczyści) działek sąsiadujących blisko czy wręcz bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Nie ma w tym zakresie żadnego "automatyzmu", lecz kwestia ta winna podlegać każdoczesnemu badaniu przez organ w kontekście dyspozycji art. 28 k.p.a. W praktyce wymaga to przeanalizowania w każdym przypadku, czy dane działki znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. W niniejszym postępowaniu w kwestii istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w odniesieniu do właścicieli działek sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji, w tym interesu prawnego Skarżących będących właścicielami działki nr [...] sąsiadującej "przez drogę" (ul. T.) z tym terenem, organy w wymaganym zakresie nie przeanalizowały, tj. nie zbadały (organ I instancji – w ogóle; zaś organ II instancji – dostatecznie wnikliwie) czy (a jeśli tak, to w jaki sposób) planowana inwestycja będzie oddziaływać na te działki. Zdaniem Sadu ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji –należycie wyjaśni i rozstrzygnie w sposób spójny i jednoznaczny, czy Skarżący mają interes prawny legitymujący ich do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. W przypadku odpowiedzi pozytywnej, organ rozpozna merytorycznie odwołanie Skarżących, w tym ustosunkuje się merytorycznie do podniesionych w nim zarzutów. W razie zaś odpowiedzi negatywnej – umorzy postępowanie odwoławcze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 listopada 2016 r. nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 j.t.) wiążąca jest ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27.08.2015 r. wydanym pod sygn. IV SA/Po 443/15. Następnie przytoczono większą część treści uzasadnienia prawnego wyroku Sądu z dnia 27.08.2015 r.

Oprócz przytoczenia fragmentów uzasadnienia ww. wyroku organ odwoławczy wyjaśnił, że z żadnego pisma pełnomocnika Z. N., H. N. i M. N. nie wynika w sposób przekonujący, że przedmiotowe zamierzenie w jakimkolwiek stopniu wpłynęło na ograniczenie ich praw do zagospodarowania ich nieruchomości. Mimo dodatkowego wezwania do przedstawienia przez odwołujących się ich interesu prawnego w tej sprawie na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym żadne takie nowe okoliczności nie zostały zgłoszone. Dlatego też Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie w oparciu o wcześniej zgromadzony materiał dowodowy, z którego nie wynika jakiekolwiek ograniczenie prawa w zakresie ładu przestrzennego na działkach wnioskodawców. Kolegium dostrzegło jedyną uciążliwość dla Odwołujących jaką jest parkowanie samochodów klientów lecznicy na ul. [...].

Podkreślono, że samo bycie sąsiadem nie jest wystarczającą przesłanką do tego by blokować zamierzenia innych, gdy nie wpływają one na ograniczenie możliwości zagospodarowania własnych działek sąsiadów. Wskazano, że w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy obowiązuje prymat uprawnień właścicielskich dla nieruchomości. Wskazano - przytaczając treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26.03.2015r. - sygn. IV SA/Po 417/14 – iż : " Prawo własności może być ograniczone tzw. władztwem planistycznym - ale wszelkie przepisy ograniczające prawo własności nie mogą być interpretowane rozszerzająco. (...)". Reasumując, Kolegium nie dopatrzyło się interesu prawnego odwołujących.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. N., H. N. i M. N. wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 54 pkt 2 lit. d w zw. z art. 64 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 140 oraz art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej jak k.c.) poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż skarżącym nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, a tym samym brak po ich stronie uprawnienia do złożenia odwołania od wydanej decyzji, co skutkowało bezzasadnym umorzeniem postępowania,

2) art. 54 pkt 2 lit. d w związku z art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 140 oraz art. 144 k.c. poprzez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżącym nie przysługuje prawo do ochrony własnego interesu w związku z ustaleniem decyzji o warunkach zabudowy terenu, w sytuacji gdy wskazane normy prawa materialnego dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego, dającego skarżącym status strony w toczącym postępowaniu,

3) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą administracyjną, brak prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa co znajduje swój wyraz w lakonicznej, niejasnej treści i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a także brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji czego przyjęto niewłaściwe ustalenia w myśl, których zdaniem organu skarżącym nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący mają przymiot strony postępowania z uwagi na charakter oraz zakres planowanej inwestycji,

4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej wywodów, które nie uzasadniają racji decyzji organu administracji w szczególności dotyczy to wywodów odnoszących się do pobieżnej oceny analizy interesu prawnego strony, charakteru i zakresu planowanej inwestycji,

5) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania odwoławczego, w sytuacji gdy z prawidłowo przeprowadzonej oceny całokształtu materiału dowodowego wynika, iż skarżący posiadali legitymację do występowania w toczącym się postępowaniu w charakterze strony oraz złożenia odwołania od decyzji ustalającej warunki zabudowy, co powinno skutkować zastosowaniem przez organ art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości,

6) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawartych w orzeczeniu z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie IV SA/Po 443/15 co do konieczności wnikliwego i samodzielnego zbadania okoliczności sprawy przez organ w zakresie interesu prawnego skarżących, a co w dalszej kolejności skutkowało niedokonaniem żadnych samodzielnych ustaleń w zakresie zbadania interesu skrzących do występowania w niniejszym postępowania oraz brak należytego wyjaśnienia i podania przyczyny umorzenia zgodnie z wytycznymi wskazanymi w wyżej powołanym orzeczeniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo, w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 443/15 uchylił poprzednią decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2015 r. nr [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie niniejszą sprawę zgodnie z art. 153 p.p.s.a. pozostawało związane oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w powyżej opisanym wyroku WSA.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, w tym poprawności lub wadliwości określonych, poczynionych w sprawie przez organy ustaleń faktycznych. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określone zagadnienia byłyby odmiennie oceniane w kolejnych decyzjach organów lub orzeczeniach sądu. Wobec tego, nie można na dalszych etapach postępowania skutecznie podnosić argumentacji sprzecznej lub powielającej wytknięte uprzednio błędy w kwestiach natury faktycznej lub prawnej, wykazane przez sąd w wydanym uprzednio wyroku.

W ocenie Sądu, który związany jest oceną prawną zawartą w wyroku tut. Sądu z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 443/15, taka właśnie sytuacja, skutkująca naruszeniem art. 153 p.p.s.a. wystąpiła w rozpoznawanej obecnie sprawie, bowiem SKO nie zastosowało się do wytycznych Sądu zawartych uzasadnieniu jego wyroku.

Podkreślenia wymaga fakt, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w dużej mierze sprowadza się do wybiórczego przytoczenia fragmentów uzasadnienia w/w wyroku. Wybiórczego, gdyż Kolegium przytacza fragmenty tego uzasadnienia dotyczące rozważań Sądu w zakresie poglądów prezentowanych w judykaturze i doktrynie podzielanych przez ten Sąd. Jednakże Sąd nie wskazał wprost, by poglądy te miały zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Przypomniał jedynie, że istnieją takie poglądy i że mogą (nie muszą) mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd np. jedynie ubocznie wskazał, że nie jest tak, że w każdym przypadku przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy posiadają właściciele (użytkownicy wieczyści) działek sąsiadujących blisko czy wręcz bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Nie ma w tym zakresie żadnego "automatyzmu", lecz kwestia ta winna podlegać każdorazowemu badaniu przez organ w kontekście dyspozycji art. 28 k.p.a. W praktyce wymaga to przeanalizowania w każdym przypadku, czy dane działki znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest na mocy art.153 p.p.s.a związany tą oceną, a ponadto ją podziela. Sprowadza ona się do tego, że każdy przypadek należy rozważać indywidualnie w realiach konkretnego stanu faktycznego. Nie można opierać się na założeniu a priori, że skoro działka odwołujących bezpośrednio graniczy/nie graniczy z działką na której ma być realizowana planowana inwestycja, to posiadają/nie posiadają oni interes prawny. Takie postępowanie prowadziłoby bowiem do wspomnianego automatyzmu, którego należy unikać. Jednakże w zaskarżonej decyzji zastosowano ów automatyzm, przyjmując a priori (w istocie bez żadnego wyjaśnienia), że działki odwołujących nie znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, gdyż nie graniczą bezpośrednio z działką na której ma być realizowana planowana inwestycja.

Jednocześnie Kolegium w uzasadnieniu swej decyzji pominęło te fragmenty wspomnianego uzasadnienia, które bezpośrednio odnoszą się do niniejszego postępowania i są istotniejsze w świetle art.153 p.p.s.a. Sąd jednoznacznie wskazał w uzasadnieniu swego wyroku, że "Nie można przy tym zgodzić się z generalizującym i nazbyt kategorycznym stwierdzeniem organu II instancji, jakoby zamierzenie polegające na rozbudowie istniejącego budynku "nie wpływało w żadnej mierze" na sferę korzystania z przestrzeni przez sąsiadów. Wszystko zależy bowiem od charakteru, skali i przeznaczenia takiej rozbudowy, co każdorazowo powinno podlegać wszechstronnemu zbadaniu przez organy administracji, a czego w niniejszym postępowaniu organy zaniechały."

Sąd wyjaśnił, że kwestia posiadania (bądź nie) interesu prawnego przez Skarżących w kontrolowanym postępowaniu nie jest tak oczywista, jak zdaje się to przyjmować organ II instancji, a przekonuje o tym fakt, że w dwóch wcześniejszych postępowaniach administracyjnych związanych z przedmiotową inwestycją (budową Polikliniki) – tj. dotyczących: (1) stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy R. z 25 października 1995 r. zmieniającej decyzję tego organu z 30.06.1995 r. ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu; oraz (2) stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z 07.11.1995 r. udzielającej pozwolenia na budowę – kwestia ta była każdorazowo przedmiotem sporu pomiędzy stronami, który ostatecznie był rozstrzygany przez sądy administracyjne, przy czym w każdym z tych postępowań w sposób odmienny.

Istotne różnice zachodzące pomiędzy ww. postępowaniami administracyjnymi a niniejszym postępowaniem administracyjnym wyrażające się zwłaszcza w tych (poszczególnych) postępowań różnym: charakterze (postępowania nadzwyczajne – postępowanie zwykłe), przedmiocie (postępowania lokalizacyjne – postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę) oraz stanie prawnym, a także w odmiennych stanach faktycznych (budowa Polikliniki – jej rozbudowa) uniemożliwiają, w ocenie Sądu, proste przeniesienie konkluzji wypracowanych w decyzjach kończących ww. postępowania i w oceniających je wyrokach sądów administracyjnych na grunt rozpoznawanej sprawy. W szczególności nieuprawnionym byłoby "automatyczne" przyjęcie, że skoro organy i sądy administracyjne uznały, iż Z. N. dysponuje interesem prawnym legitymującym do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnej z 25 października 1995 r., to tym samym legitymuje się on (oraz pozostali Skarżący) takim też interesem w kontrolowanym tu postępowaniu lokalizacyjnym. Jak to już wyżej wskazano, kwestia ta wymaga wnikliwego, autonomicznego zbadania przez organ II instancji, z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego, a także projektowanego charakteru i skali oraz przewidywanej uciążliwości planowanego przedsięwzięcia (rozbudowy Polikliniki) dla nieruchomości Skarżących.

W świetle powyższego oczywistym jest, że WSA w Poznaniu w swym wyroku z dnia 27.08.2015 r. o sygn. IV SA/Po 443/15 nie tylko nie wskazał rozstrzygnięcia jakie ma wydać organ odwoławczy, lecz nie wskazał też, czy skarżący posiadają interes prawny w kontrolowanej sprawie, czy też go nie posiadają. Sąd wskazał na różne poglądy w tym zakresie. Zwrócił też uwagę na zawiłość sprawy wskazując, że problem interesu prawnego odwołujących nie jest prosty i jednoznaczny. Przede wszystkim nakazał wnikliwe zbadanie przez organ II instancji istnienia bądź nieistnienia interesu prawnego odwołujących, z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego, a także projektowanego charakteru i skali oraz przewidywanej uciążliwości planowanego przedsięwzięcia (przebudowy budynku) dla nieruchomości odwołujących.

W ocenie Sądu Kolegium powyższe wskazania Sądu w sposób nieuprawniony zignorowało. SKO nie poczyniło żadnych nowych ustaleń, opierając swoje rozstrzygnięcie na dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym. SKO jedynie wezwało Skarżących do wykazania interesu prawnego w tej sprawie pismem z dnia 18.04.2015 r. Zdaniem Kolegium z żadnych pism pełnomocnika Skarżących nie wynika w sposób przekonujący, że przedmiotowe zamierzenie wpłynie na ograniczenie ich praw do zagospodarowania ich nieruchomości. Organ wskazał jedynie, że samo bycie sąsiadem nie jest wystarczającą przesłanką do tego by blokować zamierzenia innych, gdy nie wpływają one na ograniczenie możliwości zagospodarowania własnych działek sąsiadów. Jednakowoż nie wyjaśniono z jakich konkretnie względów przyjęto, że planowane zamierzenie nie wpływa na ograniczenie możliwości zagospodarowania działek odwołujących. Kwestia ta powinna być jednoznacznie wyjaśniona, a nie została. W uzasadnieniu decyzji nie ma natomiast żadnych rozważań dotyczących możliwości istnienia interesu prawnego. Organ nie odniósł się do żadnej kwestii wskazanej przez Sąd w ww.wyroku. Nie ocenił czy ewentualny interes prawny ma charakter prawny czy faktyczny. Kolegium dostrzegło jedyną uciążliwość dla Odwołujących jaką jest parkowanie samochodów klientów lecznicy na ul. [...].

Nadto organ II instancji nie wyjaśnił z jakich przyczyn i na jakiej podstawie prawnej umorzył postępowanie odwoławcze. W związku z czym zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli Sądu orzekającego już choćby z racji jej wadliwego uzasadnienia.

Stanowisko organu prowadzącego postępowanie - po przeprowadzeniu koniecznych czynności procesowych - winno bowiem znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do reguł wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie stanowi integralny składnik decyzji, którego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozycyjną część decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., Sygn. akt I SA/Kr 856/98, Lex 43041). Powinno więc zawierać ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji administracyjnej jest też istotne z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Właśnie w uzasadnieniu organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Jest to element decydujący o przekonaniu strony co do trafności i słuszności przyjętego rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy. Takie działanie organu pozostanie nadto w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.a., tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Zasadzie tej nie odpowiadać będzie takie postępowanie, w którym występują sprzeczne interesy stron, a organy prowadzące postępowanie bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy.

Organ ma obowiązek zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że decyzja organu II instancji nie spełniła przesłanki formalnej, jaką powinna spełniać decyzja administracyjna.

Uzasadnienie decyzji nie zawiera żadnych rozważań dotyczących możliwości istnienia interesu prawnego odwołujących. Kolegium nie odniosło się do żadnej z kwestii wskazanych przez Sąd w ww. wyroku, tj.: kwestii utrudnienia wjazdu i wyjazdu z posesji w związku ze zwiększonym ruchem pojazdów klientów Polikliniki, wpływu ilości miejsc parkingowych i zastawiania wyjazdów posesji przez klientów, kwestii ewentualnego zacienienia.

Organ nie udowodnił braku interesu prawnego skarżących, nie wyraził tego w uzasadnieniu. Organ nie podejmując żadnych dodatkowych ustaleń, pomimo związania treścią wyroku WSA z 27.08.2015 r. oparł swoje rozstrzygnięcie na dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym. Brak ww. rozważań w zaskarżonej decyzji narusza przepisy art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 443/15. W szczególności zbadają w sposób spójny i jednoznaczny kwestię posiadania (bądź nie) przez odwołujących interesu prawnego legitymującego do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Kwestia ta w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wymaga pogłębionej analizy, której organ II instancji (a wcześniej organ I instancji) zaniechał, uniemożliwiając tym samym Sądowi merytoryczną kontrolę i wyrażenie wiążącego poglądu w tej kwestii, gdyż na obecnym etapie postępowania byłoby to przedwczesne, wobec braku jednoznacznego, należycie umotywowanego stanowiska organów administracji. W przypadku odpowiedzi pozytywnej, organ rozpozna merytorycznie odwołanie skarżących, w tym ustosunkuje się merytorycznie do podniesionych w nim zarzutów. W razie zaś odpowiedzi negatywnej – umorzy postępowanie odwoławcze. W każdym przypadku podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadni, jak tego wymaga art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżących koszt wpisu (500 zł), wynagrodzenie reprezentującego ich adwokata w wysokości [...] zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictw dla ww. pełnomocnika w kwocie [...]zł x 3 – łącznie [...] złotych. ustalone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461, z późn zm.).