Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 764/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 16, art. 98, art. 104 ust. 1 art. 104 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, że świadczenia udzielone w formie pomocy pieniężnej podlegają zwrotowi i ustalenia terminu zwrotu świadczenia - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło pkt 2 decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i w tym zakresie ustaliło termin zwrotu świadczenia w ten sposób, że kwota 434 zł winna być zwrócona do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [....] w terminie do 30 czerwca 2020 r., natomiast w pozostałym zakresie utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję. W podstawie prawnej SKO powołało art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej w dalszej części "K.p.a." oraz art. 104 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), określanej dalej jako "u.p.s.".

Jak ustalił organ I instancji, decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. przyznane zostało A. M. świadczenie z pomocy społecznej w formie pomocy pieniężnej na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania": tj. kwota 434 zł. Następnie, organ zgromadził dokumenty wskazujące na to, że do przyznania świadczenia doszło na skutek nieujawnienia przez stronę oraz jej męża całego posiadanego majątku i dochodów. W okresie pobierania świadczenia R. S. był bowiem współwłaścicielem gruntu rolnego, który to fakt powodował, że jego żona nie była uprawniona do pobrania świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Nadto, zdaniem Burmistrza, udokumentowana wysokość dochodu oraz sytuacja majątkowa (posiadane nieruchomości i rzeczy ruchome) wskazują, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Organ wskazał, że A. M. nie poinformowała o zmianach, które zaszły w sytuacji majątkowej i finansowej, zatajając okoliczności, które miały podstawowe znaczenie dla oceny przesłanek przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Obowiązek w zakresie przekazania informacji był zaś wymienionej znany, bowiem został jej przekazany w trakcie wywiadu poprzedzającego przyznanie świadczenia oraz w pouczeniu decyzji go przyznającej. Burmistrz podkreślił, że Gmina poniosła wydatek, który powinien być adresowany wyłącznie do osób znajdujących się w rzeczywiście trudnym położeniu. Powołując się na art. 6 pkt 16 u.p.s. organ wskazał, że świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej czy osobistej. Burmistrz podniósł, że z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz braku czynnego udziału A. M. w postępowaniu, a zatem wobec braku współpracy w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, nie znalazł podstaw do możliwości podjęcia na wniosek pracownika socjalnego postępowania w przedmiocie zastosowania ulgi, stosownie do art. 104 ust. 4 u.p.s.

A. M. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając wydanie jej z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Wskazała, że w sprawie niniejszej został już wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, którego wytyczne organ zignorował, wydając decyzję identyczną jak ta, która wskazanym orzeczeniem została uchylona.

SKO, powołaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., utrzymało zasadniczo w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta, uchylając je tylko w zakresie terminu zwrotu świadczenia. Kolegium podniosło, że świadczenie z pomocy społecznej w formie pieniężnej na zakup posiłku lub żywności zostało przyznane po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, w trakcie którego ustalono, że dochodem rodziny jest zasiłek stały pobierany przez męża strony w wysokości 456 zł, co świadczyło o spełnieniu warunku w postaci kryterium dochodowego, określonego w § 1 pkt 1 lit. b uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020 i wynoszącego 771 zł. tj. nie przekraczającego 150% kryterium dochodowego rodziny tzn. 1028 zł. Następnie Kolegium podniosło, że w trakcie prowadzonego postępowania zgromadzone zostały dokumenty wskazujące na to, że do przyznania w/w pomocy finansowej doszło na skutek nieujawnienia wszystkich dochodów i zasobów majątkowych. Mąż odwołującej się w okresie pobierania świadczenia był bowiem współwłaścicielem gruntów rolnych o łącznej pow. 3,879625 ha przel., a także pobierany był zasiłek stały w wysokości 456 zł. Łączny dochód rodziny wyniósł zatem 1425,91 zł, co przekraczało wskazane wyżej kryterium dochodowe. Dalej SKO podkreśliło, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Nie oznacza to jednak, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby spełniającej wymogi do jego przyznania jest prawem bezwarunkowym i wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych przeznaczonych na realizację zadań pomocowych. Pomoc społeczna ma jedynie charakter posiłkowy, nie jest żadnym zastępczym środkiem utrzymania osób lub rodzin; pomoc ta ma zmierzać do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Mając to na uwadze Kolegium stwierdziło, że żądanie zwrotu udzielonej pomocy jest jak najbardziej zasadne. Ustalenia organu I instancji bezspornie wskazują na to, że sytuacja finansowa odwołującej się, jak i posiadane zasoby majątkowe przez stronę i jej męża umożliwiały zabezpieczenie wnioskowanej potrzeby we własnym zakresie, a pomoc społeczna powinna być nakierowana na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, gdy rodzina nie jest w stanie samodzielnie ich zaspokoić.

Kolegium zwróciło też uwagę, że organ I instancji zasadnie uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do podjęcia na wniosek pracownika socjalnego stosownego postępowania w przedmiocie ewentualnego zastosowania ulgi, zgodnie z art. 104 ust. 4 u.s.p. Z akt niniejszej sprawy, jak i innych spraw dot. żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń od odwołującej się wynika ten sam stały obraz sytuacji tzn. brak współdziałania wymienionej z organem w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Wyjaśniając natomiast zmianę w odniesieniu do terminu zwrotu należności Kolegium podniosło, że orzeczony termin nie może być wcześniejszy od decyzji ostatecznej w tym przedmiocie.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów odwołania SKO stwierdziło, że stosując się do powołanego przez stronę wyroku WSA w Rzeszowie, organ I instancji poczynił starania dotyczące konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia przesłanki z art. 104 ust.4 u.p.s., z tym, że A. M. odmówiła współpracy. Organ uwzględnił, poza tym, zalecenia dotyczące prawidłowego ustalenia sytuacji materialnej strony.

A. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję SKO z dnia [...] kwietnia 2020 r. Skarżąca zwróciła uwagę, że wywiad środowiskowy został z nią przeprowadzony w styczniu 2019 r. Ponowiła także zarzut odwołania odnoszący się do nieuwzględnienia przez organy uwag Sądu zawartych w wyroku sygn. akt II SA/Rz 644/18.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wedle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna może stanowić przedmiot kontroli sądowej. Kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Aby wyeliminować taki akt z obrotu prawnego musi zostać stwierdzone: naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wówczas decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast, zaistnienie przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Brak tego rodzaju uchybień obliguje Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sprawa niniejsza dotyczy zwrotu świadczeń pobranych z pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., Burmistrz Miasta przyznał skarżącej świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 434 zł, płatne w dwóch ratach w sierpniu i wrześniu 2016 r. Podstawą powyższego było ustalenie, że nie zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do przyznania przedmiotowego świadczenia. Uwzględniono przy tym, że wedle § 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058), kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 514 zł. Wzięto także pod uwagę uchwałę Rady Miejskiej w [....] Nr [...]z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie: podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania wsparcia w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020, w świetle § 1 pkt 3 której, podwyższa się kwotę kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej do wysokości 150% kryterium ustawowego dla osób i rodzin znajdujących się w sytuacjach wymienionych w art. 7 tej ustawy, w szczególności osób samotnych, w podeszłym wieku, chorych lub niepełnosprawnych w formie: posiłku, świadczenia pieniężnego, na zakup posiłku lub żywności, albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych w ramach wieloletniego programu wspierania gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020, wprowadzonego uchwałą Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowanego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 - 2020, ogłoszonego dnia 17 grudnia 2013 r. w Monitorze Polskim poz. 1024.

Burmistrz Miasta zgromadził dokumenty wskazujące, że do przyznania wskazanego świadczenia doszło wskutek nieujawnienia przez skarżącą całego majątku. Ustalił, że mąż wymienionej - R. S. w okresie pobierania świadczenia był współwłaścicielem gruntów rolnych o łącznej powierzchni 3,879625 ha przel. Przysługiwał mu mianowicie udział wynoszący 1/2 w prawie własności nieruchomości o pow. 7,002 ha przel. oraz udział wynoszący 1/4 w prawie własności nieruchomości o pow. 1,5145 ha przel. Tym samym, uwzględniając dochód uzyskiwany z tytułu powyższego, który w świetle art. 8 ust. 9 u.p.s. oblicza się ryczałtowo z 1 ha przeliczeniowego, bez względu na rzeczywisty dochód uzyskiwany z gruntu, organ stwierdził, że doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, które dla dwuosobowej rodziny skarżącej wynosiło 1028 zł. Przy czym, zauważenia wymaga, że Kolegium przy obliczaniu powyższego dochodu wskazało kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego wynoszącą 250 zł, w sytuacji, gdy zgodnie z § 1 pkt 3 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów (...) była to kwota 288 zł. Nie ma to jednak dla sprawy znaczenia, a tym bardziej potwierdza fakt przekroczenia kryterium dochodowego.

W następstwie powyższego Burmistrz stwierdził, że świadczenie, które przyznano stronie jest ściśle związane z sytuacją dochodową rodziny i jego adresatem nie może być osoba, która nie spełnia warunku w postaci kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania wsparcia. Skoro więc rodzina strony była w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne możliwości tj. zasoby majątkowe, to przyznanie jej pomocy było nieuzasadnione. Podstawową zasadą pomocy społecznej jest bowiem reguła pomocniczości, która zakłada, że pomoc powinna być udzielana w sytuacji, gdy osoba lub rodzina wykorzysta własne zasoby i możliwości. Odnosząc się natomiast do ewentualnego zastosowania którejś z ulg, o której mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Burmistrz zwrócił uwagę, że w dniu 10 grudnia 2019 r. A. M. odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pouczona o możliwości złożenia wniosku o zastosowanie ulgi z wymienionego wyżej art. 104 ust. 4 u.p.s. odmówiła współpracy w zakresie ustalenia sytuacji materialnej rodziny. Organ podniósł też, że z informacji uzyskanych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (z dnia 26 kwietnia 2019 r.) wynika, że R. S. od 14 marca 2019 r. uzyskał świadczenie emerytalne, co oznacza przekroczenie kryterium dochodowego rodziny w kwietniu 2019 r., gdzie kwota do wypłaty przedmiotowego świadczenia wraz z wyrównaniem od 14 marca 2019 r. wyniosła 2432,73 zł.

Decyzję Burmistrza utrzymało zasadniczo w mocy SKO, uchylając tylko jej pkt 2 w zakresie terminu zwrotu świadczenia i ustalając w tym zakresie nowy termin, mając na uwadze, że termin ten nie może być wcześniejszy od ostatecznej decyzji w tym przedmiocie. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie w sprawie, ustalając kwotę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W jego ocenie, sytuacja odwołującej się tj. posiadane przez nią i jej męża zasoby majątkowe umożliwiały zabezpieczenie wnioskowanej potrzeby we własnym zakresie, a pomoc społeczna winna być nakierowana na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, których rodzina nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić. Zasadny był także, zdaniem Kolegium, brak wystąpienia przez pracownika socjalnego z wnioskiem o zastosowanie ulgi z art. 104 ust. 4 u.p.s. za czym przemawia brak współdziałania odwołującej się w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym.

W myśl art. 98 u.p.s., świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Przy czym, zgodnie z art. 6 pkt 16 u.p.s., świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

Wysokość należności podlegających zwrotowi tj. z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 1 i ust. 3 u.p.s.). W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty (art. 104 ust. 4 u.p.s.).

Nie ulega wątpliwości, że A. M. ubiegając się w lipcu 2016 r. o przyznanie pomocy w zakresie dożywiania nie podała, że jej mąż R. S. jest współwłaścicielem gruntów rolnych o łącznej powierzchni 3,879625 ha przel. Powyższe powodowało zaś, że rodzina nie była uprawniona do uzyskania żądanego wsparcia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, stanowiącego przesłankę udzielenia świadczenia, bowiem do jej dochodu nie doliczono tego pochodzącego ze wskazanych gruntów rolnych.

Jak słusznie wskazały rozpoznające sprawę organy, przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej wskazują cele udzielanej pomocy. Wynika z nich, że pomoc ta ma umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Wspiera ona osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zapobiega trudnym sytuacjom życiowym, których nie można pokonać samodzielnie, poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Ważne jest, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Z kolei, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Istotne jest też to, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 5 u.p.s.).

Organ decydując w przedmiocie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej winien brać pod uwagę możliwości wnioskodawcy w przezwyciężeniu jego trudnej sytuacji bytowej. Kiedy więc strona jest w stanie występujące u niej trudności pokonać poprzez wykorzystanie własnych możliwości, wówczas brak jest podstaw do udzielenia jej wsparcia.

W niniejszej sprawie, organy zasadnie ustaliły, że doszło do przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania pomocy pieniężnej na zakup posiłku lub żywności. Tym samym, Burmistrz winien był uznać, że przyznanie żądanego wsparcia będzie wyjściem poza cele pomocy społecznej, o których mowa we wskazanych wyżej przepisach ogólnych ustawy o pomocy społecznej. O owym przekroczeniu Burmistrz – przyznając wnioskowane świadczenie - nie wiedział jednak, bowiem wnioskodawczyni nie podała istotnej w tym zakresie okoliczności, że jej mąż jest współwłaścicielem gruntów rolnych. W takich zaś okolicznościach uzasadnione jest żądanie zwrotu pobranego świadczenia jako nienależnie pobranego.

Następnie, wskazać trzeba, że w świetle art. 98 u.p.s., w przypadku rozpatrywania sprawy zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, odpowiednie zastosowanie znajduje art. 104 ust. 4 u.p.s. Oznacza to, że organ zobowiązany jest zbadać, jaka jest aktualna sytuacja życiowa, rodzinna, bytowa i materialna strony. Przeprowadzenie takiej analizy może bowiem skutkować złożeniem przez pracownika socjalnego wniosku o zastosowanie wobec strony ulgi wskazanej w tym ostatnim przepisie. Wniosek taki może być także złożony przez stronę, o czym winna ona zostać pouczona. W sprawie II SA/Rz 644/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie dając organom wytyczne, co do dalszego prowadzenia sprawy stwierdził : "Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO podejmie próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego aby ustalić przesłanki z art. 104 ust. 4 u.p.s. Ewentualny brak możliwości jego przeprowadzenia z przyczyn leżących po stronie skarżącej będzie skutkował z pewnością brakiem wniosku pełnomocnika socjalnego z art. 104 ust. 4 u.p.s. czy też trudnościami dowodowymi przy rozpoznaniu ewentualnego wniosku samej skarżącej". Taka treść uzasadnienia Sądu, była skarżącej z przyczyn oczywistych znana, bowiem został jej ten wyrok wraz z uzasadnieniem doręczony. Tymczasem, jak wynika z notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika socjalnego w dniu 10 grudnia 2019 r., A. M. nie zgodziła się na przeprowadzenie z nią wywiadu środowiskowego i złożenie oświadczenia o stanie majątkowym jej i męża, a pouczona o możliwości zastosowania wobec niej ulgi z art. 104 ust. 4u.p.s. nie złożyła wniosku w tym przedmiocie.

W takich uwarunkowaniach tj. kiedy strona odmówiła podjęcia z pracownikiem socjalnym współpracy, zasadnie przyjęły organy, że brak było podstaw do złożenia przez pracownika socjalnego wniosku o zastosowanie wobec strony ulgi. Brak dostatecznych danych uniemożliwia bowiem uznanie, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek tj., że żądanie zwrotu środków z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub

w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Poza tym, jak zasadnie podniósł organ I instancji, w marcu 2019 r. R. S. otrzymał świadczenie emerytalne, co wskazuje na istniejące w przypadku rodziny strony możliwości samodzielnego pokonania trudności życiowych.

W powołanym art. 104 ust. 4 u.p.s. przewidziane zostało uznanie dla organu administracji, które oznacza, że organ ten nie ma obowiązku, lecz prawo do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, ich umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności czy też rozłożenia na raty. Oczywiście, organ nie może działać dowolnie, lecz winien dokładnie uzasadnić odmowę zastosowania wobec strony korzystnego dla niej rozwiązania z przedmiotowego przepisu. Jasne jest jednak, że gdy sama strona utrudnia czy nawet uniemożliwia organowi poznanie jej sytuacji rodzinnej, bytowej i materialnej, to trudno wymagać, by zastosowana została ulga.

Reasumując, w ocenie Sądu, działanie organu I, jak i II instancji było prawidłowe. Organy należycie ustaliły stan faktyczny sprawy i właściwie zastosowały przepisy materialnoprawne. Dlatego skarga została oddalona w oparciu o art. 151 P.p.s.a.