Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1617/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 169 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant Emilia Jaktorska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi R. Ltd. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za 2007 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz R. Ltd. z siedzibą w W. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca – R. Ltd. z siedzibą w W. złożyła wniosek z [...] czerwca 2008 r. o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W., powołując się na art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm) – dalej: "O.p.", pismem z [...] grudnia 2008 r. wezwał pełnomocnika Skarżącej – G. M. do uzupełnienia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, braków formalnych wniosku poprzez potwierdzenie uprawnień osoby, która nieczytelnie i bez pieczęci firmowej podpisała wniosek do występowania w imieniu Skarżącej; bądź do przesłania wniosku podpisanego przez osobę uprawnioną do reprezentowania Skarżącej wraz z oryginałem dokumentu, z którego uprawnienie wynika; bądź do złożenia pod wnioskiem czytelnego podpisu przez osobę uprawnioną wraz z oryginałem dokumentu, z którego uprawnienie wynika. Ponadto organ wezwał pełnomocnika do uzupełnienia wniosku o oryginał tłumaczenia przysięgłego na język polski treści dokumentu wystawionego przez H., z [...].06.2008 r., załączonego do wniosku; bądź do dostarczenia zaświadczenia o rejestracji podatnika, o którym mowa w § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz.U. Nr 89, poz. 851 z późn. zm.) – dalej: "rozporządzenie z 23 kwietnia 2004 r.", na formularzu zgodnym z wzorem stanowiącym załącznik nr 2 do tego rozporządzenia. Organ poinformował, że w przypadku podania w zaświadczeniu rodzaju prowadzonej działalności w języku obcym, należy dołączyć tłumaczenie przysięgłe na język polski zaświadczenia w tym zakresie. Wezwanie zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do niego spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Natomiast wezwaniem z tego samego dnia, na podstawie art. 155 O.p., wezwano G. M. do podania numeru rachunku bankowego, na jaki ma być dokonany zwrot oraz do uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wniosek Skarżącej pozostawił bez rozpatrzenia.

Wyjaśnił, że wezwania powyższe doręczono pełnomocnikowi [...] stycznia 2009 r. Natomiast [...] stycznia 2009 r. wpłynęło pismo podpisane przez M. T. (bez dokumentu pełnomocnictwa) z informacją o rachunku bankowym, do którego dołączono kopie potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej i wezwań.

Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego przedłożenie dokumentów w języku polskim lub ich tłumaczenia przysięgłego na język polski jest niezbędne, ponieważ zgodnie z art. 27 Konstytucji RP jest to w Polsce język urzędowy. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. Nr 90, poz. 999 z późn. zm.) w zw. z art. 180 § 1 O.p. obcojęzyczne dokumenty nie mogą być uznane za dowód w sprawie.

Informacje o rejestracji podatnika podatku VAT oraz o rodzaju działalności prowadzonej przez podmiot zagraniczny, jakie winno zawierać prawidłowe zaświadczenie, są niezbędne do oceny, czy dany podmiot jest uprawniony do zwrotu podatku. Podpisanie wniosku nieczytelnie i bez pieczęci firmowej wnioskodawcy uniemożliwiało potwierdzenie uprawnień do występowania w imieniu Skarżącej. Wniosek jako nieuzupełniony, pozostawiony zatem został bez rozpatrzenia.

W zażaleniu Skarżąca, w imieniu której działał pełnomocnik, wniosła o uchylenie postanowienia w całości.

Jej zdaniem brakiem formalnym w rozumieniu art. 169 § 1 O.p. może być jedynie niespełnienie wymogu określonego ściśle przepisami prawa dla danego podania. Rozporządzenie z 23 kwietnia 2004 r. nie przewiduje dołączania do wniosku ani tłumaczenia przysięgłego, ani pełnomocnictwa udzielonego osobie podpisującej wniosek. Brak tych dokumentów nie uzasadniał zatem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Skarżąca zgodziła się ze stwierdzeniem, iż obcojęzyczne dokumenty nie mogą być dowodem w sprawie podatkowej. Powołując się na orzecznictwo wywiodła, że dostarczenie tłumaczenia przysięgłego dokumentu dołączonego do wniosku jest dostarczeniem dowodu w sprawie, nie zaś spełnieniem wymogu formalnego, które to pojęcia należy rozróżnić. Brak tłumaczenia nie powoduje niemożności rozpatrzenia wniosku.

Skarżąca zarzuciła, że wezwanie o przedłożenie dokumentu organ skierował do G.M., chociaż nie dysponował udzielonym mu pełnomocnictwem. W przypadku wątpliwości co do reprezentacji, wezwanie należało skierować do spółki (wnioskodawcy), aby ustalić czy reprezentuje ją pełnomocnik i kto nim jest.

Zdaniem Skarżącej wezwanie G.M. do uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa pośrednio informowało, iż jego pełnomocnictwo nie budzi wątpliwości. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), sprzeczne informacje od organu podatkowego nie mogą powodować dla wnioskodawcy negatywnych konsekwencji, do których należy pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Skarżąca podniosła, że wnioskowany zwrot podatku nie nastąpił w terminie 6 miesięcy. Naczelnik Urzędu Skarbowego zobowiązany był zatem do wszczęcia z urzędu postępowania wyjaśniającego na podstawie § 6 ust. 3 rozporządzenia z 23 kwietnia 2004 r. Postępowanie nie zostało wszczęte, ponieważ Skarżącej nie doręczono stosownego postanowienia. Tym samym niemogło mieć miejsca wezwanie do doręczenia pełnomocnictwa.

W ocenie Skarżącej wniosek o zwrot podatku, do którego bezspornie załączono oryginały faktur i zaświadczenia o rejestracji podatnika, spełniał wymogi formalne.

Postanowieniem z [...] lipca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Wyjaśnił, że organ pierwszej instancji za braki formalne uznał opatrzenie wniosku nieczytelnym podpisem bez pieczęci firmowej oraz dołączenie do wniosku zaświadczenia H. z [...] czerwca 2008 r. bez oryginału tłumaczenia przysięgłego na język polski.

Skarżąca błędnie uznała, iż powodem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia było niedostarczenie pełnomocnictwa udzielonego G.M., ponieważ zostało ono przedłożone wraz z wnioskiem. Jedynym uchybieniem w tym zakresie był brak dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Nie był to jednak brak formalny, a zatem wezwanie w tym zakresie opierało się na art. 155 O.p. Skarżąca wezwanie to wykonała.

Powodem zastosowania art. 169 § 1 O.p. była natomiast okoliczność, że wniosek podpisano nieczytelnie i bez pieczęci firmowej, uniemożliwiając weryfikację, czy wniosła go osoba uprawniona do występowania w imieniu Skarżącej. Zdaniem organu odwoławczego było to uzasadnione tym bardziej, że Naczelnik Urzędu nie dysponował wzorem podpisu pełnomocnika. Zgadzając się z poglądem, że brakiem formalnym może być jedynie niespełnienie wymogu ściśle określonego przepisami prawna, Dyrektor Izby Skarbowej uznał że przepisy nie wymagają złożenia pod podaniem czytelnego podpisu. Przepis art. 168 § 3 O.p. wymaga jedynie, aby podanie było podpisane przez wnoszącego. Wymóg taki nie wynika również z wzoru wniosku o zwrot podatku. Wezwanie Skarżącej w trybie art. 169 § 1 O.p. do uzupełnienia braku w postaci nieczytelnego podpisu dokonane zostało bez podstawy prawnej, a zatem nie mogło skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

Odmiennie Dyrektor Izby Skarbowej ocenił niezłożenie przez Skarżącą tłumaczenia przysięgłego na język polski treści zaświadczenia H. z [...] czerwca 2008 r. Z treści § 5 ust. 4 rozporządzenia z 23 kwietnia 2004 r. wywiódł, że co do zasady do wniosku dołącza się oryginały faktur oraz dokumentów celnych, z których wynikają wnioskowane kwoty zwrotu podatku oraz oryginał zaświadczenia, wskazującego, że podmiot uprawniony jest podatnikiem podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze zarejestrowanym w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo stałego miejsca prowadzenia działalności. Powołał się również na art. 5 ust. 2 w zw. z art. 4 pkt 3 ustawy o języku polskim, nakazującymi składanie w języku polskim oświadczeń woli, podań i innych pism kierowanych do organów administracji publicznej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Rozporządzenie z 23 kwietnia 2004 r. nie ustanawia wyjątku od tej zasady. Brak wyrażenia expressis verbis konieczności przedłożenia tłumaczenia przysięgłego wymaganych dokumentów na język polski nie może jednak stanowić lex specialis w stosunku do ogólnej reguły, wynikającej z ww. przepisów ustawy o języku polskim. Na potwierdzenie tego stanowiska organ odwoławczy wskazał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2006 r. sygn. akt I FSK 200/06. Uznał, iż argumentacji w nim przedstawionej ustąpić musi argumentacja przyjęta w wyroku tut. Sądu sygn. akt III SA/Wa 2748/08, wskazanym w zażaleniu.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej złożenie jedynie oryginału wymaganego zaświadczenia (bez tłumaczenia przysięgłego) nie pozwalało na merytoryczną ocenę wniosku. Nie było bowiem możliwe ustalenie wskazanych w § 2 rozporządzenia z 23 kwietnia 2004 r. podstawowych okoliczności dotyczących wnioskodawcy, a stanowiących o prawie do zwrotu, tj. bycia zarejestrowanym podatnikiem podatku od wartości dodanej i rodzaju prowadzonej działalności.

Skoro Skarżąca w wyznaczonym terminie nie dostarczyła tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia brytyjskich władz skarbowych, organ pierwszej instancji prawidłowo postanowił o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

W skardze złożonej na to postanowienie Skarżąca wniosła o uznanie, iż narusza ono art. 120 i art. 169 § 1 O.p. przez przyjęcie, że tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia o statusie zagranicznego podmiotu uprawnionego stanowi wymóg formalny wniosku o zwrot podatku w trybie rozporządzenia z 23 kwietnia 2004 r.

Ponowiła argument o konieczności rozróżnienia pojęć "dostarczenie dowodu" i "niespełnienie wymogu formalnego" oraz powołała się na wyrok tut. Sądu sygn. akt III SA/Wa 2748/08.

W ślad za wyrokiem tut. Sądu sygn. akt III SA/Wa 3331/08 Skarżąca stwierdziła, że instytucja pozostawienia bez rozpatrzenia nie dotyczy wniosku spełniającego wymogi pozwalające na jego merytoryczną ocenę.

Powołane przez Dyrektora Izby Skarbowej przepisy ustawy o języku polskim są normami na tyle ogólnymi, że nie mogą być uznane za przepisy określające wymogi formalne wniosku o zwrot podatku w trybie rozporządzenia z 23 kwietnia 2004 r. Wymagane tym rozporządzeniem zaświadczenie właściwych władz podatkowych innego państwa z istoty swojej sporządzone być musi w języku urzędowym kraju wystawienia. Brak jego tłumaczenia, które nie jest wymagane przepisami rozporządzenia, nie może być traktowany jako brak formalny wniosku.

Zdaniem Skarżącej przedłożone przez nią zaświadczenie brytyjskiego organu administracji podatkowej sporządzono w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego W.– organowi właściwemu do rozpatrywania takich wniosków. Treść takich zaświadczeń jest mu bowiem znana.

Skarżąca uważała, że jedynym elementem zaświadczenia mogącym wymagać przetłumaczenia na język polski jest rodzaj prowadzonej działalności. Jednakże organ zobowiązanym jest dokonać weryfikacji zasadności wniosku o zwrot podatku niezależnie od treści oficjalnych dokumentów. W zaświadczeniu może być bowiem wskazany jeden z rodzajów działalności podmiotu uprawnionego, a zakupy w Polsce mogą dotyczyć działalności innej niż wymieniona na zaświadczeniu. Elementu tego nie można zatem uznać za wymóg formalny przesądzający o możliwości rozpatrzenia wniosku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Jego zdaniem powołane w skardze wyroki potwierdzają prawidłowość tego stanowiska. Wynika z nich bowiem, że zastosowanie art. 169 O.p. jest niedopuszczalne, gdy podatnik złożył zaświadczenie na wzorze stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia z 2 kwietnia 2004 r., a jedynie wypełnił go w języku obcym. Natomiast Skarżąca przedstawiła dokument obcojęzyczny, wystawiony przez administrację podatkową obcego państwa.

Sugerowany przez Skarżącą sposób odczytywania treści zaświadczeń zagranicznych organów skarbowych, polegałby bowiem na "domyślaniu się" przez polski organ podatkowy rzeczywistej treści rozpatrywanego dokumentu, co stoi w sprzeczności z wymogami nałożonymi na postępowanie podatkowe w ramach zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjne w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić. Podejmując rozstrzygnięcie Sąd wziął pod uwagę okoliczności nie podnoszone przez Skarżącą w skardze. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd miał prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia złożonego przez Skarżącą wniosku o zwrot podatku od towarów i usług.

Zdaniem organów podatkowych Skarżąca, w imieniu której działał pełnomocnik G. M., nie uzupełniła braków formalnych tego wniosku.

Skarżąca kwestionowała zasadność uznania okoliczności wskazanych przez Dyrektora Izby Skarbowej za braki formalne wniosku o zwrot podatku od towarów i usług na rzecz uprawnionego podmiotu zagranicznego.

W oparciu o przedłożone przez Dyrektora Izby Skarbowej akta sprawy, stanowiące dla Sądu podstawę rozstrzygnięcia (art. 133 p.p.s.a.) Sąd przyjął, że 27 czerwca 2008 r. na stosownym formularzu złożony został wniosek o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r., w którym to wniosku jako podmiot uprawniony wskazano Skarżącą. Przedmiot działalności Skarżącej wpisany został w języku angielskim. W tym też języku sporządzony został dołączony do wniosku dokument: "C" z [...] czerwca 2007 r. opatrzony pieczęcią "H".

Wniosek opatrzony został nieczytelnym podpisem (parafą). Nie zawierał on jednak żadnych danych identyfikujących osobę, która złożyła podpis (imię i nazwisko, funkcja).

Do wniosku dołączono pełnomocnictwo z [...] czerwca 2008 r., z którego wynikało, iż M. S. – członek zarządu Skarżącej spółki, upoważnił doradcę podatkowego G. M. do reprezentowania Skarżącej przed [...]Urzędem Skarbowym W. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług za 2007 r., w szczególności zaś do sporządzenia i podpisania wniosku, reprezentowania w czasie składania wyjaśnień oraz otrzymania decyzji o zwrocie podatku.

W aktach postępowania podatkowego brak było jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałyby zasady reprezentacji Skarżącej spółki oraz dane personalne osób uprawnionych do jej reprezentowania. Dokument taki nie został również przedłożony przez pełnomocnika – A. P., która w imieniu Skarżącej wniosła zażalenie. Udzielone jej pełnomocnictwo z [...] kwietnia 2009 r. podpisał M. S. jako członek zarządu. Z akt sprawy i z treści zaskarżonego postanowienia nie wynikało, aby była ona wzywana do wykazania swego umocowania.

Dążenie organu pierwszej instancji do wyjaśnienia kwestii reprezentacji Skarżącej znalazło natomiast odzwierciedlenie w wezwaniu z [...] grudnia 2008 r. (k. 13-14), skierowanym do G. M. – jako pełnomocnika, na podstawie art. 169 § 1 O.p. Organ podatkowy zażądał bowiem potwierdzenia uprawnień osoby, która opatrzyła wniosek nieczytelnym podpisem, do występowania w imieniu Skarżącej, bądź do przesłania wniosku podpisanego przez osobę uprawnioną do reprezentowania Skarżącej wraz z oryginałem dokumentu, z którego uprawnienie wynika, bądź do złożenia czytelnego podpisu pod złożonym wnioskiem, przez osobę uprawnioną wraz z oryginałem dokumentu, z którego uprawnienie wynika.

Tym samym pismem G.M. wezwany został do uzupełnienia wniosku o oryginał tłumaczenia przysięgłego na język polski treści ww. dokumentu z [...] czerwca 2008 r., bądź do dostarczenia zaświadczenia o rejestracji podatnika, o którym mowa w § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 23 kwietnia 2004 r. na formularzu zgodnym z wzorem stanowiącym załącznik nr 2 do tego rozporządzenia.

Wezwanie doręczone zostało [...] stycznia 2009 r. Zawarte w nim żądania organu nie zostały zrealizowane.

Postanowienie organu pierwszej instancji o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia doręczone zostało G.M. jako pełnomocnikowi Skarżącej.

Ponieważ art. 169 § 1 O.p. stanowił podstawę prawną tylko opisanego wyżej wezwania, jedynie to wezwanie i związane z jego wystosowaniem okoliczności, mogły mieć znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 169 § 1 O.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Pozostawienie podania (wniosku) bez rozpatrzenia może nastąpić, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych tego podania było prawidłowe, przez co zdaniem Sądu należy również rozumieć jego prawidłowe doręczenie, tj. doręczenie wnoszącemu podanie lub osobie, uprawnionej do jego reprezentowania (pełnomocnikowi).

Oczywistym jest, że jeżeli podanie pochodzi od osoby prawnej konieczne jest wykazanie uprawnienia osoby, która podpisała wniosek do reprezentowania osoby prawnej. Jeżeli zaś w imieniu osoby prawnej działa pełnomocnik, musi on wykazać swoje umocowanie nie tylko poprzez przedłożenie pełnomocnictwa, ale też dokumentu świadczącego, że osoba, która udzieliła mu pełnomocnictwa mogła samodzielnie reprezentować osobę prawną.

Podkreślić należy, że w żadnym razie organ podatkowy nie może ani prowadzić postępowania, ani też podjąć w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, jeżeli wniosek nie został złożony przez stronę lub osobę przez nią do tego umocowaną. Jest to warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania i w efekcie rozpatrzenia wniosku.

Braki dotyczące wykazania umocowania do reprezentowania wnioskodawcy na etapie składania wniosku (jego podpisania) są brakami formalnymi wniosku i podlegają uzupełnieniu w trybie określonym w art. 169 § 1 O.p.

Dotyczy to zarówno osoby uprawnionej do reprezentacji z racji pełnionej funkcji w danej osobie prawnej, jak i pełnomocnika.

Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji przyjął, że istnieje konieczność uzupełnienia braków wniosku w powyższym zakresie.

Jak już Sąd wskazał, wniosek o zwrot podatku od towarów i usług opatrzony został nieczytelnym podpisem, któremu nie towarzyszyła informacja od kogo podpis ten pochodzi.

Wprawdzie do wniosku dołączono pełnomocnictwo udzielone G.M., ale wskutek braku danych identyfikujących osobę, która podpisała wniosek, nie sposób było ustalić, czy istotnie wniosek ten podpisany został przez pełnomocnika. Jedyną wskazówkę w tym względzie stanowiła właśnie treść pełnomocnictwa udzielonego przez M.S., upoważniającego G.M. między innymi do sporządzenia i podpisania wniosku o zwrot podatku.

Jeżeli zatem organ pierwszej instancji przyjął, że wniosek podpisany został przez pełnomocnika, to uwzględniając okoliczność, że do pełnomocnictwa nie dołączono żadnego dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie M.S. do jednoosobowego reprezentowania Skarżącej, należało wezwać pełnomocnika G.M. do przedłożenia takiego dokumentu. To bowiem pełnomocnika obciąża obowiązek wykazania swojego umocowania.

Tak samo należało postąpić w sytuacji, gdyby organ pierwszej instancji przyjął, że G.M. był pełnomocnikiem, ale z uwagi na nieczytelny podpis - nie wiadomo kto podpisał wniosek.

W obu tych przypadkach organ pierwszej instancji mógł jednak wezwać G.M. – osobę, którą uznał za pełnomocnika, tylko do wykazania jego własnego umocowania do działania w imieniu Skarżącej poprzez udokumentowanie uprawnienia M.S. do jednoosobowego udzielenia pełnomocnictwa w imieniu Skarżącej. Zaznaczyć przy tym należy, że udokumentowana być powinna także okoliczność, że w dacie udzielania pełnomocnictwa M.S. był członkiem zarządu.

Dopiero wykazanie tej okoliczności uprawniało organ pierwszej instancji do podejmowania dalszych czynności z udziałem G.M. jako pełnomocnikiem Skarżącej, w tym również do wzywania go do uzupełnienia innych braków formalnych wniosku.

Innymi słowy obowiązkiem Naczelnika Urzędu Skarbowego było przede wszystkim upewnienie się, że G.M. został prawidłowo umocowany do działania w imieniu Skarżącej, bo tylko wówczas czynności dokonywane przez niego i wobec niego wywoływałyby skutki dla Skarżącej.

Tymczasem wezwanie z [...] grudnia 2008 r. wskazywało sposoby uzupełnienia braków reprezentacji inne niż te, jakie przed wykazaniem swego umocowania mógł zrealizować G.M., tj. podpisanie wniosku przez osobę uprawnioną, przesłanie formularza wniosku podpisanego przez osobę uprawnioną.

Sąd zauważa przy tym, że organ pierwszej instancji żądał nadesłania oryginału dokumentu, z którego miałoby wynikać uprawnienie do reprezentowania Skarżącej. Żądanie to było nieuprawnione, ponieważ oryginał nie jest wymagany. Natomiast informacja taka zamieszczona w wezwaniu mogła wprowadzić adresata wezwania w błąd.

W sytuacji, gdy G.M. nie wykazał umocowania do działania w charakterze pełnomocnika Skarżącej, uzupełnienie wniosku o podpis osoby uprawnionej do reprezentacji Skarżącej, innej niż pełnomocnik, mogło być skierowane wyłącznie do strony, a nie do pełnomocnika.

Zdaniem Sądu niedopuszczalne było wezwanie G.M., zanim wykazał on swoje umocowanie w charakterze pełnomocnika Skarżącej, do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez przedłożenie uwierzytelnionego tłumaczenia "C." z [...] czerwca 2007 r. opatrzonego pieczęcią H. lub przedłożenia zaświadczenia o rejestracji w charakterze podatnika odpowiadającego urzędowemu wzorowi.

Wezwanie do uzupełnienia tego rodzaju braku formalnego mogło być skutecznie skierowane wyłącznie do osoby, która wykazała swoje umocowanie do działania w imieniu Skarżącej, albo też do samej Skarżącej.

Nie dysponując informacją, że osoba do której skierowano i której doręczono wezwanie była uprawniona do reprezentowania Skarżącej, organ nie mógł pozostawić wniosku bez rozpatrzenia.

Reasumując, właściwa kolejność działania organu powinna była być taka, że organ najpierw ustala, czy wniosek został podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentacji Skarżącej, tj. kto wniosek podpisał i jakie dokumenty umocowują tę osobę do działania w imieniu Skarżącej (czy Skarżąca działa przez pełnomocnika).

Dopiero po ustaleniu powyższego organ pierwszej instancji wzywa właściwą osobę (tj. pełnomocnika lub stronę) do usunięcia braków związanych z samym już przedmiotem wniosku, tj. zwrotem podatku. Te bowiem braki usunąć może wyłącznie osoba uprawiona do reprezentacji strony.

Z punktu widzenia organu skierowanie wezwania do takiej osoby zapewnia możliwość uznania go za prawidłowo doręczone, a w rezultacie umożliwi ewentualne zastosowanie przewidzianego w art. 169 § 1 O.p. skutku w postaci pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Pełnomocnik, a dokładnie osoba powołująca się na umocowanie wynikające z udzielonego jej pełnomocnictwa, dopóki nie wykaże prawidłowości tego umocowania, może być wzywana wyłącznie do tego właśnie – wykazania umocowania i żadnych innych czynności.

Sąd zauważa, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego, pomimo niewykazania umocowania przez G.M., doręczył mu postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

Uwzględniając jednak okoliczność, iż zażalenie na to postanowienie złożone zostało w terminie, Sąd uznał uchybienie powyższe za pozbawione wpływu na wynik sprawy.

Sąd wskazał wyżej również wadliwość wykazania umocowania przez A.P. do działania w imieniu Skarżącej, jednakże skutek tej wadliwości jest taki sam, jak skutek pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia mimo wadliwości wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Podkreślić należy, że Sąd nie twierdzi, iż G.M. nie był umocowany do działania w imieniu Skarżącej. Jednakże w aktach sprawy brak było dokumentów, które umocowanie to wykazywały.

Sąd nie mógł zweryfikować tego umocowania w oparciu o dokumenty przedłożone na etapie postępowania sądowego (kopia oraz tłumaczenie przysięgłe z języka angielskiego danych rejestrowych Skarżącej), ponieważ poświadczenia tych danych dokonano na [...] października 2008 r. Natomiast pełnomocnictwo udzielone G.M. nosiło datę wcześniejszą ([...] czerwca 2008 r.). Ponadto pełnomocnictwo złożone w postępowaniu sądowym, udokumentowane ww. dokumentem, podpisane zostało przez dwie osoby, co sugeruje możliwość zmiany zasad reprezentacji Skarżącej.

W świetle powyższego twierdzenie organu odwoławczego oraz Skarżącej o braku wymagań co do czytelnego podpisania wniosku było chybione o tyle, że w rozpatrywanej sprawie to właśnie nieczytelny podpis w połączeniu z brakiem danych osoby, która podpis ten złożyła, uniemożliwił organowi pierwszej instancji prawidłowe ustalenie kto złożył wniosek w imieniu Skarżącej, a w rezultacie czy była to osoba posiadająca takie uprawnienie.

Sąd podkreśla, że przedmiotem wniosku był zwrot podatku od towarów i usług na rzecz podmiotu zagranicznego. Wszystkie kwestie związane z ustaleniem, że wniosek rzeczywiście pochodzi od wskazanego w nim podmiotu uprawnionego, winny być ustalone w sposób nie budzący wątpliwości. Leży to na równi w interesie organu podatkowego, jak i podmiotu wskazanego we wniosku.

Działanie organu pierwszej instancji cechował brak konsekwencji wyrażający się w tym, że z jednej strony wymagał potwierdzenia umocowania do reprezentacji Skarżącej, z drugiej zaś – potraktował osobę, która umocowania takiego nie wykazała w sposób prawidłowy za właściwą do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

W takim stanie faktycznym, jaki zaistniał w sprawie, kiedy to wystosowano jedno wezwanie, po bezskutecznym upływie terminu na uzupełnienie braków przez osobę uznaną za pełnomocnika – która jak się okazało nie wykazała umocowania, należało wezwać bezpośrednio Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku dotyczących wykazania statutu podatnika podatku od wartości dodanej lub innego o podobnym charakterze, w tym rodzaju prowadzonej działalności. Brak stosownego zaświadczenia sporządzonego na urzędowym formularzu, przedłożenie zaświadczenia w języku obcym przy wpisaniu we wniosku o zwrot podatku rodzaju działalności w języku obcym, niewątpliwie uniemożliwiał merytoryczną ocenę zasadności wniosku. Rację ma w tym względzie Dyrektor Izby Skarbowej, który zasadnie podnosił, że przytoczone przez Skarżącą wyroki tut. Sądu podjęte zostały na tle odmiennego stanu prawnego. Wezwanie o uzupełnienie braków formalnych wniosku poprzez jedną z czynności wskazanych w wezwaniu (złożenie zaświadczenia zgodnego z wzorem z ewentualnym tłumaczeniem rodzaju działalności wpisanego w języku obcym, przedłożenie tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia wydanego przez brytyjski organ podatkowy) było zatem zasadne.

Jakkolwiek również w tym przypadku nie było uprawnione żądanie przedłożenia oryginału tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia na język polski.

Jednakże – jak już Sąd wskazał – Skarżąca nie została w sposób prawidłowy wezwana do uzupełnienia powyższych braków, co wynikało z braku uprzedniego ustalenia uprawnienia G.M. do działania w charakterze pełnomocnika Skarżącej. W tej sytuacji, ponieważ wezwanie z [...] grudnia 2008 r. nie było wezwaniem prawidłowym, w tym też doręczonym właściwej osobie, niezastosowanie się do niego nie mogło spowodować skutku w postaci pozostawienia wniosku Skarżącej o zwrot podatku bez rozpatrzenia.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że wykazanie uprawnienia do działania w imieniu strony postępowania podatkowego jest konieczne i nie musi bynajmniej wynikać z rozporządzenia z 23 kwietnia 2004 r. Właściwym w tym zakresie są przepisy normujące to postępowanie, zamieszczone w Ordynacji podatkowej. Bezspornym jest zdaniem Sądu, że wnioski o zwrot podatku od towarów i usług, składane na podstawie rozporządzenia z 23 kwietnia 2004 r., są podaniami w rozumieniu art. 168 § 1 O.p.

Zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 169 § 1 O.p. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego przede wszystkim, w sposób opisany wyżej, ustali prawidłowość umocowania osób, które zgłosiły udział w sprawie w charakterze pełnomocników. Następnie stosownie do poczynionych w tym zakresie ustaleń, wezwie pełnomocnika lub Skarżącą do wskazania, kto i w jakim charakterze podpisał wniosek o zwrot podatku oraz do wykazania uprawnienia tej osoby do działania w imieniu Skarżącej. Ustalenia powyższe wskażą osobę, do której należy ewentualnie skierować wezwanie do usunięcia pozostałych braków formalnych wniosku (zaświadczenia, tłumaczenia).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił oba wydane w sprawie postanowienia organów podatkowych.

Zakres w jakim uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

Na wniosek Skarżącej, Sąd zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu przez nią wpisowi oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. f) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 212, poz. 2075).