Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 159/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: § 12 ust. 6, § 270
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz 140
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny  odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Natalia Kopiś, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] r. nr [... w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz skarżącej R. P. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] stycznia 2019 r., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: L. WINB), po rozpatrzeniu odwołania R. P. (dalej także jako: skarżąca), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB) w L. z [...] sierpnia 2018 r., w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oraz orzekł co do istoty sprawy.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] stycznia 2018 r. skarżąca, właścicielka działki nr [...], położonej w D., zwróciła się do PINB w L. o wszczęcie postępowania, celem sprawdzenia, czy budynek mieszkalny zlokalizowany na sąsiedniej działce, nr [...], został wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę, w szczególności w zakresie zachowania odległości z granicą działki skarżącej oraz czy budynek został odebrany

i dopuszczony do użytkowania zgodnie z przepisami prawa budowlanego.

Z ustaleń, jakich dokonał PINB w L. wynika, że zlokalizowany na działce nr [...] budynek mieszkalny o konstrukcji murowanej został wybudowany na podstawie decyzji Starosty L. z [...] marca 1998 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono M. i Z. B. pozwolenia na budowę. Aktualnie właścicielami nieruchomości są J. i M. M., którzy nabyli ją w 2018 r.

W toku kontroli, przeprowadzonej w dniu [...] marca 2018 r., właściciele przedstawili projekt budowlany, dziennik budowy oraz zawiadomienie Starostwa Powiatowego w L. z [...] maja 1999 r., o przyjęciu zgłoszenia o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania budynku. Z ustaleń utrwalonych w protokole kontroli (wraz z załączonymi fotografiami) wynika, że w ścianie zewnętrznej budynku, zlokalizowanej w odległość 2,20 m i 1,90 m od granicy pomiędzy działkami nr [...]

i [...] (granice wskazał M. P. - pełnomocnik skarżącej), znajdują się okna, zamiast wypełnienia otworów pustakami szklanymi (luksferami), przewidzianego projektem budowlanym. Odległość pomiędzy budynkiem mieszkalnym na działce nr [...] oraz budynkiem gospodarczym na działce sąsiedniej [...]) wynosi 11,10 m, natomiast budynek na sąsiedniej działce znajduje się w odległości większej niż 4 m od granicy działki (8,90 m - 9,20 m).

Powyższe ustalenia doprowadziły PINB w L. do konkluzji, że doszło do naruszenia warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz warunków techniczno-budowlanych, wynikających z przepisów obowiązujących w dacie budowy.

W tej sytuacji, decyzją z [...] sierpnia 2018 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202, ze zm.; dalej jako: P.b.), PINB w L. nakazał J. i M. M. wykonanie robót budowlanych, w terminie do dnia [...] kwietnia 2019 r., polegających na trwałym wypełnieniu materiałem o odporności ogniowej El 30 otworów okiennych w zewnętrznej ścianie budynku zlokalizowanego na działce o nr [...], od strony działki o nr [...].

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając przeprowadzenie postępowania w sposób pobieżny, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, w sposób podważający zaufanie obywatela do organów państwa. W szczególności skarżąca zarzuciła, że organ I instancji pominął kwestię posadowienia spornego budynku w sposób niezgodny z opisem do planu zagospodarowania działki, stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z projektem budowlanym budynek powinien być posadowiony w odległości 2,65 m od granicy z działką nr [...], tymczasem z ustaleń organu wynika, że faktycznie znajduje się w odległości 1,90 m i 2,20 m. Ponadto organ nie wyjaśnił kwestii tego, że wschodnia ściana spornego budynku nie spełnia warunków ściany oddzielenia pożarowego.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] stycznia 2019 r. L. WINB uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz nałożył na M. i J. M. obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] do stanu zgodnego z prawem, polegających na trwałym wypełnieniu materiałem o odporności ogniowej El 30 otworów okiennych w zewnętrznej ścianie budynku znajdującej się od strony działki o nr [...],

tj. zamurowaniu dwóch otworów okiennych o wymiarach 1,47 m x 1,15 m i 0,85 m x 0,53 m usytuowanych w ścianie zewnętrznej w poziomie parteru oraz jednego otworu o wymiarach 1,35 m x 1,25 m i drugiego w kształcie trójkąta o podstawie 1,35 m

i wysokości 0,70 m znajdujących się w ścianie lukarny w poziomie dachu budynku, od strony działki o nr [...], w terminie do dnia [...] kwietnia 2019 r. Organ dopuścił wypełnienie otworu materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery lub cegła szklana.

W uzasadnieniu L. WINB stwierdził, że ustalanie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami nie leży w kompetencjach organów nadzoru budowlanego, gdyż wytyczenie granicy na gruncie następuje na podstawie ustawy Prawo geodezyjne

i kartograficzne. Organy nadzoru budowlanego nie są też uprawnione do kwestionowania i oceny granic działek uwidocznionych na kopii aktualnej mapy zasadniczej przyjętej do zasobów geodezyjnych Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej

i Kartograficznej Starostwa. W aktach sprawy znajduje się decyzja Wójta Gminy [...] z [...] września 2016 r., którą Wójt zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka gruntu nr [...]. W wyniku podziału geodezyjnego zostały utworzone działki nr [...] oraz nr [...]. Podział działki nastąpił pod określonym w treści decyzji warunkiem. Skoro w wyniku podziału działki nr [...] powstały dwie odrębne działki, w tym jedna działka nr [...], granicząca z działką skarżącej i ustalone zostały powierzchnie, to musiały być również ustalone ich granice, celem obliczenia tych powierzchni. Organ zauważył również, że to pełnomocnik skarżącej podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] marca 2018 r. wskazał granicę pomiędzy działkami nr [...] i [...], a więc granica ta jest znana skarżącej.

W dalszej kolejności L. WINB stwierdził, że otwory okienne od strony działki skarżącej zostały zrealizowane legalnie (na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę) i podlegają ochronie prawnej. Ponadto obecni właściciele przedstawili kopię zawiadomienia o przyjęciu zgłoszenia o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania przedmiotowego budynku. Z ustaleń organu I instancji wynika, że w ścianie spornego budynku, usytuowanej w odległości odpowiednio 2,20 m 1,90 m od granicy z działką skarżącej, wstawione są okna zamiast wypełnienia otworów okiennych zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym pustakami szklanymi (luksferami). Niezgodność ta powoduje naruszenie warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz warunków techniczno-budowlanych, obowiązujących w dacie realizacji robót.

Powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62 ze zm.) oraz ustalenia zawarte w protokole kontroli z [...] marca 2018 r., L. WINB wywiódł, że odległość pomiędzy spornym budynkiem mieszkalnym zlokalizowanym na działce o nr [...], a budynkiem gospodarczym usytuowanym na działce nr [...] wynosi 11,10 m, natomiast budynek na sąsiedniej działce znajduje się w odległości większej niż 4,00 m od granicy pomiędzy w/w działkami (tj. 8,90 m - 9,20 m). Biorąc powyższe pod uwagę, wobec spełnienia warunków technicznych, brak jest podstaw do nakazania jego rozbiórki. Zasadnie zatem organ I instancji uznał, że sporny obiekt może istnieć, lecz bez otworów okiennych. Istnienia okien nie przewidywał projekt budowlany, zatwierdzony udzielonym pozwoleniem na budowę. Rozwiązanie to nie spełnia również warunków techniczno-budowlanych, obowiązujących w dacie realizacji robót. Zasadnie zatem PINB w L. nałożył obowiązek trwałego wypełnienia materiałem o odporności ogniowej El 30 otworów okiennych w zewnętrznej ścianie spornego budynku, od strony działki o nr ewid [...]. Skoro przepisy techniczno-budowlane nie dopuszczają możliwości wykonania otworów okiennych w ścianie budynku znajdującej się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki, tym bardziej, że byłoby to niezgodne z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę, to zachodzą podstawy do stwierdzenia nakazania wykonania określonych robót budowlanych, w celu doprowadzenia spornego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zachodzą więc przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., celem doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z wymaganiami przepisów prawa.

Ponieważ jednak zaskarżona odwołaniem decyzja nie spełnia wymogów prawidłowo sporządzonego rozstrzygnięcia, L. WINB uchylił decyzję organu

I instancji i orzekł co do istoty sprawy. Obowiązek określony w decyzji został nałożony na aktualnych właścicieli nieruchomości.

W skardze do sądu administracyjnego R. P. zarzuciła naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7 P.b., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz nieuwzględnienie przepisów § 12 pkt 5, § 233, § 234 ust. 2, § 235, § 270 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140, ze zm.).

Zdaniem skarżącej błędem organu było nałożenie obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem zamiast nakazania rozbiórki budynku z powodu usytuowania go na działce niezgodnie z pozwoleniem na budowę. Ponadto organ nie uwzględnił faktu, że sporny budynek nie posiada wymaganej, przy niezachowaniu minimalnej odległości od granicy, ściany oddzielenia przeciwpożarowego.

Uzasadniając zarzuty skarżąca podniosła, że wadliwość zaskarżonej decyzji wynika w pierwszej kolejności z zawężenia przedmiotu postępowania i ograniczenia rozstrzygnięcia wyłącznie do kwestii niezgodności realizacji otworów okiennych na ścianie wschodniej budynku z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę. W efekcie pozostawiono poza merytoryczną kontrolą kwestię najważniejszą, tj. zachowanie wymaganej odległości spornego budynku mieszkalnego od granicy z działką skarżącej.

Wbrew argumentom podniesionym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sprawie nie było potrzeby ustalania granicy między działkami, gdyż była ona niesporna. Granica wskazana na gruncie przez pełnomocnika skarżącej nie była przez nikogo kwestionowana. Została uznana przez organy nadzoru budowlanego obydwu instancji. W oparciu o tak wskazaną granicę dokonano pomierzenia odległości domu na działce [...] od granicy z działką skarżącej. Skoro rozporządzenie w sprawie warunków technicznych wskazuje wymagane odległości, to jest oczywiste, że organ nadzoru budowlanego badający zgodność zrealizowanej inwestycji z przepisami rozporządzenia siłą rzeczy jest zobowiązany do ustalenia przebiegu linii granicznej, co oczywiście nie oznacza dokonania rozgraniczenia.

Zgodnie z opisem do planu zagospodarowania działki nr [...] (aktualnie nr [...]) oraz mapą do celów projektowych, które to dokumenty stanowiły integralną część pozwolenia na budowę, budynek miał być sytuowany w odległości 4 m od granicy zachodniej i 2,65 m od granicy wschodniej, tj. od strony działki skarżącej. Faktycznie został przesunięty w kierunku wschodnim na odległość 2,20 m i 1,90 m. Błędnie zatem organy nadzoru budowlanego uznały, że budynek ten może istnieć pod warunkiem wykonania robót naprawczych. Bez znaczenia w sprawie pozostaje podnoszona w zaskarżonej decyzji okoliczność zachowania minimalnych odległości między budynkami, przy czym organ powołuje się dodatkowo na akt wykonawczy, który nie obowiązywał w dacie realizacji budowy. Zachowanie wymaganej odległości między budynkami nie eliminuje nieprawidłowości podstawowej, wyrażającej się w posadowieniu budynku sprzecznie z pozwoleniem na budowę poprzez jego przesunięcie w kierunku wschodnim.

Wykonanie prac nakazanych przez organ odwoławczy nie doprowadzi do zgodności obiektu z pozwoleniem na budowę, nie spowoduje bowiem zachowania odległości od granicy zgodnej z pozwoleniem na budowę i stosownymi przepisami.

Skarżąca zarzuciła również, że L. WINB nie odniósł się do części zarzutów sformułowanych w odwołaniu, dotyczących tego, że ściana wschodnia spornego budynku mieszkalnego nie spełnia warunków ściany oddzielenia pożarowego, na ścianie zamontowane są skrzynki gazowa i elektryczna, a okap, wykonany z materiałów łatwopalnych znajduje się bliżej granicy działki niż pozwala na to przepis.

W odpowiedzi na skargę L. WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że analogicznymi uchybieniami dotknięta jest również decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.).

O wadliwości zaskarżonych decyzji, skutkujących koniecznością ich uchylenia przesądza w ocenie Sądu kilka argumentów.

Po pierwsze, w uzasadnieniu decyzji wydanych przez organy obydwu instancji powołano przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej

i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Treść uzasadnień wskazuje, że przepisy te stanowiły dla organów istotny element oceny stanu prawnego sprawy, gdyż organy wywiodły, że istnienie na wschodniej ścianie spornego budynku (od strony działki nr [...]) okien, zamiast wypełnienia otworów pustakami szklanymi (luksferami) oznacza nie tylko naruszenie warunków określonych w pozwoleniu na budowę, ale również naruszenie warunków techniczno-budowlanych, tj. § 12 ww. rozporządzenia z 1980 r.

W ocenie Sądu zastosowanie w rozpoznawanej sprawie rozporządzenia z 1980 r. było błędne. Należy zauważyć, że pozwolenie, w oparciu o które budynek został wybudowany, wydano [...] marca 1998 r. (zob. k. 9 akt adm. organu I instancji), a zatem już pod rządami ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. W podstawie prawnej decyzji wskazano przepisy tej ustawy, co więcej nawet wniosek o pozwolenie na budowę złożono pod rządami tego aktu prawnego (6 stycznia 1998 r.). Zgodnie z regulacją przejściową, zawartą w art. 107 ust. 2 P.b., do czasu wydania przepisów wykonawczych, przewidzianych w ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne. W dacie zarówno składania wniosku o pozwolenie na budowę, jak

i wydawania decyzji w tym przedmiocie, obowiązywało już wspomniane wyżej rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W konsekwencji, do oceny tego, czy sporny budynek wybudowano zgodnie z warunkami techniczno-budowlanymi należało zastosować przepisy rozporządzenia z 1994 r., a nie z 1980 r. Błąd organów miał tym istotniejsze znaczenie, że przepisy obydwu rozporządzeń, w odniesieniu do analizowanej przez organy kwestii zachowania wymaganych prawem odległości od granicy działki i zabudowy na działce sąsiadującej, zawierają regulacje dość istotnie różniące się w szczegółach. Błąd organów musi zatem być oceniony w kategoriach naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Po drugie, w argumentacji organu II instancji istnieje kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy rozbieżność: z jednej strony, odpowiadając na zarzuty odwołania, organ twierdzi, że nieustalenie przebiegu granicy między spornymi działkami nie należy do jego kompetencji. Z drugiej strony, organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, powołuje się na ustalenia protokołu kontroli, przeprowadzonej w dniu [...] marca 2018 r., odnoszące się do odległości budynku od granicy z działką skarżącej.

Nie negując oczywiście trafnego spostrzeżenia L. WINB, że wytyczenie granic na gruncie należy do właściwości innych organów, należy zwrócić uwagę, że skoro w sprawie kwestią o kluczowym znaczeniu jest zagadnienie zachowania odległości spornego budynku od granicy z działką nr [...], to rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga w pierwszej kolejności prawidłowych ustaleń co do przebiegu tej granicy. Nie jest to przy tym zagadnienie rozstrzygania sporu granicznego, czyli rozgraniczenia czy wytyczenia granicy poprzez wznowienie znaków granicznych. Chodzi wyłącznie o ustalenie, czy przebieg granicy jest sporny czy niesporny, a jeśli jest niesporny – o dokładne ustalenie, gdzie ta granica przebiega. Organy orzekające w sprawie nie poczyniły w tym zakresie prawidłowych, wyczerpujących ustaleń, z czym wiąże się kolejny problem.

Trzeci problem przesądzający o wadliwości zaskarżonej decyzji wynika z tego, że organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do istoty zarzutu skarżącej podniesionego w odwołaniu. Istotą zarzutu jest wskazanie, że sporny budynek wybudowano niezgodnie z projektem w zakresie kwestii usytuowania obiektu na działce, w szczególności w relacji do granicy wschodniej, z działką nr [...].

Wątpliwości skarżących znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Wśród dokumentów, jakie aktualni właściciele spornego budynku przedłożyli w toku kontroli, znajduje się m.in. projekt budowlany, wraz z mapą do celów projektowych. Analiza mapy (k. 16 akt adm. organu I instancji) wskazuje, że budynek miał być posadowiony w odległości 2,65 m od granicy wschodniej działki (z działka nr [...]). Potwierdza to inny element projektu budowlanego – opis do planu zagospodarowania (k. 7 akt adm. organu II instancji), gdzie również wskazano na odległość budynku 2,65 m od strony wschodniej. Z ustaleń ujętych w protokole kontroli, na które powołują się organy obydwu instancji wynika, że odległość spornego budynku od wschodniej granicy działki wynosi 2,20 m (narożnik budynku od strony północnej) i 1,90 m (narożnik budynku od strony południowej). Jeżeli ustalenia te byłyby prawidłowe, pojawia się ewentualny problem istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Należy przypomnieć, że w świetle art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b., istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie m.in. projektu zagospodarowania działki lub terenu, z wyjątkiem urządzeń budowlanych oraz obiektów małej architektury.

Zasadne są zarzuty skarżącej, która trafnie zauważa, że organy całkowicie pominęły tą kwestię w swoich analizach. Nie jest to jednak jedyny problem. Jak już wskazano wyżej, kwestia przebiegu granicy wymaga wyjaśnienia, organy nie dopełniły w tym zakresie obowiązków wynikających z zasady prawdy obiektywnej.

Z jednej strony trzeba wskazać, że w protokole kontroli przeprowadzonej w dniu [...] marca 2018 r., podano odległości ściany wschodniej budynku od granicy działki nr [...], będącej własnością skarżącej (zob. k. 37 akt adm. organu I instancji). Z protokołu wynika, że przebieg granicy wskazał pełnomocnik skarżącej. Niestety w protokole nie ma żadnych wskazań, na jakiej podstawie wskazano przebieg granicy, w szczególności, czy nastąpiło to w oparciu o jakieś znaki graniczne. Z dokumentacji fotograficznej dołączonej do protokołu oraz przedłożonej już na etapie postępowania odwoławczego (w ramach uzupełniania materiału dowodowego w trybie art. 136 k.p.a.) wynika, że między działkami nie ma żadnego ogrodzenia (choć z oczywistych względów ogrodzenie niekoniecznie musiałoby pokrywać się z granicami działki). Z kolei obecni przy kontroli aktualni właściciele działki i budynku nie poddawali w wątpliwość tych wskazań.

Jeżeli nie ustalono prawidłowo przebiegu granicy, organy w ogóle nie mogły zastosować prawidłowo przepisów z zakresu wymogów technicznych, odnoszących się do usytuowania obiektu względem granicy działki, ponadto nie mogły też prawidłowo ocenić zgodności wykonania obiektu z projektem w tym aspekcie (czego skądinąd nie uczyniły).

Z kolei, jeżeli przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] był niesporny, to organ powinien zbadać sprawę również pod kątem zgodności posadowienia budynku na działce nie tylko z warunkami technicznymi, ale również z pozwoleniem na budowę, zwłaszcza, że tego dotyczyły główne zastrzeżenia skarżącej już od początku postępowania. Gdyby zarzuty skarżącej się potwierdziły, to należało rozważyć zastosowanie art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 i w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., ale w odniesieniu do kwestii zgodności z projektem w aspekcie odległości od granicy działki [...].

W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy obydwu instancji pozostawiły całkowicie poza zakresem swoich rozważań istotne elementy stanu sprawy, co oznacza istotne naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), w zakresie, który mógł mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Po czwarte, należy zgodzić się z zarzutami skarżącej, że organy obydwu instancji pozostawiły również całkowicie poza zakresem swoich rozważań podnoszone już w toku postępowania przez skarżącą kwestie zachowania wymogów w zakresie przepisów przeciwpożarowych oraz oceny istniejących na spornym budynku kwestii okapów i gzymsów (uregulowanej w § 12 ust. 5 rozporządzenia z 1994 r.).

Jest to oczywiście błąd organów, które powinny odnieść się do tych kwestii, tym niemniej jednak, w ocenie Sądu, argumenty skarżącej odnoszące się do niezachowania wymogów ochrony nie są zasadne co do meritum.

Jak już wskazano wyżej, w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. Zgodnie z § 270 ust. 1 rozporządzenia, jednorodzinne domy mieszkalne oraz budynki mieszkalne

i gospodarcze na działkach zagrodowych, ze ścianami i dachami nie rozprzestrzeniającymi ognia, mogą być sytuowane w odległościach od granicy działki określonych w § 12 ust. 6. Z kolei w świetle ust. 2 tego przepisu, budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego od strony sąsiedniej działki, o odporności ogniowej określonej w § 233, a dla budynków wymienionych w § 213 - o odporności ogniowej 60 min.

Z powołanych przepisów wynika, że obowiązek zastosowania w spornym budynku ściany oddzielenia przeciwpożarowego zaktualizowałby się tylko w przypadku, gdyby budynek był usytuowany bezpośrednio przy granicy działki. W rozpoznawanej sprawie, mimo wątpliwości co do przebiegu granicy (ściślej rzecz biorąc: wątpliwości co do tego, czy jest to kwestia sporna, czy nie), nie ulega wątpliwości, że sporny budynek nie jest posadowiony bezpośrednio przy wschodniej granicy działki nr [...] (z działką nr [...]).

Argumenty skarżącej, która wywodzi, że istniał obowiązek zastosowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, opierają się na wadliwej interpretacji § 12 ust. 6 rozporządzenia z 1994 r.

Należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem, dopuszcza się usytuowanie budynku, z zastrzeżeniem § 270 ust. 2, bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela (na marginesie należy zauważyć, że wymóg uzyskania pisemnej zgody właściciela działki sąsiadującej został uznany za sprzeczny z Konstytucją – por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 marca 2001 r., P 11/00, OTK 2001, z. 2, poz. 33).

Przytoczony przepis pozwala na sytuowanie budynku w dwojaki sposób: bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej niż 3 m, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od granicy. Nie ma żadnych podstaw do formułowania takiej tezy jak skarżąca, że jeśli budynek jest zlokalizowany w odległości mniejszej niż podstawowa dopuszczalna w § 12 (4 m lub 3 m w zależności od tego, czy w ścianie zwróconej do granicy są otwory czy nie) to znaczy, że jest zlokalizowany bezpośrednio przy granicy. Nie ma żadnych podstaw, aby przepis ten interpretować inaczej, niż wynika to z wykładni gramatycznej: bezpośrednio to znaczy położony przy granicy, a nie w pewnej odległości od granicy. Jeżeli między ścianą a granicą jest wolna przestrzeń to znaczy, że nie jest to położenie bezpośrednie.

W konsekwencji chybione są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia § 233 (który określa wymogi co do materiałów, z których ma być wykonana ściana oddzielenia pożarowego) oraz § 235 (który dotyczy obowiązku wysunięcia ściany oddzielenia pożarowego co najmniej 0,3 m ponad pokrycie dachu).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organy obydwu instancji z jednej strony nie dopełniły obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu sprawy, czym dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z drugiej, zastosowały niewłaściwe przepisy prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji.

Rozstrzygnięcie Sądu skutkuje powrotem sprawy do rozpatrzenia przez organ

I instancji. Obowiązkiem organu będzie przede wszystkim dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych i wyjaśnienie wątpliwości, jakie dotyczą kwestii przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Po dokonaniu tych ustaleń należy jeszcze raz przeanalizować wszystkie kwestie zgodności budowy spornego budynku tak z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę, jak i z warunkami techniczno-budowlanymi, ale określonymi w rozporządzeniu z 1994 r.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię, która może być pomocna organowi. Wśród dokumentów, jakie właściciele działki nr [...] przedłożyli w trakcie kontroli znajdują się kopie stron z dziennika budowy, w tym stron, na których dokumentowano czynności wytyczenia geodezyjnego spornego budynku (k. 27) oraz geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej (k. 25 akt adm. organu I instancji). Z obydwu dokumentów wynika, że odległość spornego budynku od granicy zachodniej wynosi 4,00 m, szerokość budynku to 9,65 m (w inwentaryzacji: 9,68-9,69 m). Niestety, szkice wytyczenia i inwentaryzacji nie wskazują odległości spornego budynku od granicy wschodniej (podając jedynie odległość od znajdującego się na działce [...] budynku gospodarczego). Trzeba zauważyć, że przy analogicznych założeniach co do odległości od granicy zachodniej oraz szerokości budynku, na mapie dla celów projektowych zachowana była odległość 2,65 m od wschodniej granicy działki (z działką nr [...]). Okoliczność ta może mieć istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, ale wymaga oczywiście weryfikacji. Z oczywistych względów sąd nie może zastępować organów i czynić wiążących ustaleń faktycznych. Uwagi te sąd czyni jedynie w ramach wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.).

W ramach tych wskazań celowe w ocenie Sądu jest również odniesienie się do kwestii tego, kto powinien być adresatem ewentualnych obowiązków, nakładanych przez organy w trybie art. 51 P.b. (jeżeli będą do tego merytoryczne podstawy). Wątpliwości w tym zakresie mogą wynikać z faktu, że właściciele spornego budynku nabyli nieruchomości w 2018 r. Z treści pozwolenia na budowę wynika, że inwestorem byli Państwo M. i Z. B.. Z zeznań złożonych przez skarżącą w toku postępowania (k. 55 akt adm. I instancji) wynika, że problem wykonania budynku niezgodnie z projektem (w zakresie okien od strony działki nr [...]) był znany już na etapie budowy przez inwestorów. Okoliczności te nie wpływają jednak na możliwość nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 P.b. na aktualnych właścicieli działki nr [...] i spornego budynku. Jaki wynika z art. 52 P.b., czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 51 P.b. jest obowiązany dokonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że jeżeli inwestor utracił już prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, np. w związku z przeniesieniem własności nieruchomości, decyzje oparte na art. 51 P.b. powinny być skierowane do tego podmiotu, który aktualnie ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. A. Gliniecki, w: Prawo budowlane. Komentarz, red. A. Gliniecki, 3. wyd., Warszawa 2016, s. 746 oraz powoływane tam orzecznictwo).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]złotych. Skarżąca nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowania, które mogą być objęte rozstrzygnięciem o zwrocie kosztów.