Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 310/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. R. na decyzję Wojewody z dnia 20 stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. R. od kilku lat nie przebywa w Polsce w związku ze studiami odbywanymi w USA. W sprawie jest ona reprezentowana przez adwokata W. W. W czasie jej pobytu za granicą rodzice, G. R. i A. R. w dniu 19 listopada 2001 r. dokonali sprzedaży lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. na rzecz W. D. W chwili sprzedaży mieszkania P. R. nie była zameldowana w przedmiotowym lokalu, ponieważ na skutek podrobienia przez jej ojca A. R. dokumentów, została z niego wymeldowana. W efekcie wyjaśnień i pism do Urzędu Miasta, w dniu 21 lutego 2002 r. Prezydent Miasta decyzją nr [...] uchylił zapis o wymeldowaniu P. R. z pobytu stałego w wymienionym wyżej lokalu. Tym samym nadal obowiązywał zapis o zameldowaniu dokonany w 1978 r., zaraz po urodzeniu się P. R.

W. D. wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie P. R. z lokalu, którego stał się właścicielem. Organ I instancji ustalił, że P. R. jest zameldowana jednocześnie w dwóch miejscach tj. w/w lokalu oraz w K. ul. [...]. Według jej relacji zameldowania w K. dokonał w 1997 r. A. R., podstępnie bez jej wiedzy. Następnie organ orzekł, o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu P. R. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Decyzja została uchylona przez Wojewodę a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy zauważył, że postępowanie było prowadzone niesłusznie, w trybie art. 47 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960), podczas gdy sprawa dotyczy wymeldowania osoby z pobytu stałego w trybie art. 15 ust 2 tej ustawy. W trakcie postępowania wyjaśniającego przesłuchano świadków: W. D., Z. i T. D., oraz pełnomocnika strony W. W. P. R. w swoich pismach wskazywała, że pragnie po ukończeniu studiów powrócić do Polski i zamieszkać w lokalu, w którym jest zameldowana. Jej wyjazd ma charakter czasowy i nigdy nie miała zamiaru opuścić kraju na stałe.

Prezydent Miasta decyzją z nr [...] z dnia 6 grudnia 2002 r. orzekł o wymeldowaniu P. R. z pobytu stałego z G. ul. [...] m. [...]. Zdaniem organu materiał dowodowy zebrany w sprawie upoważnia do przyjęcia, iż strona nie zamieszkuje pod wskazanym adresem a zatem spełniona została przesłanka określona w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w znaczeniu istniejącym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 716).

Z decyzją tą nie zgodziła się P. R. i wniosła odwołanie. Stwierdziła, bowiem, że przedmiotowy lokal stanowi jej centrum życiowe a pobyt w USA ma jedynie charakter czasowy, w związku z odbywanymi studiami. Nadto organ wydając decyzję nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy.

Wojewoda decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji zaznaczył, że dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu konieczne jest ustalenie czy dana osoba opuściła lokal, a przede wszystkim czy opuszczenie lokalu miało charakter trwał i dobrowolny. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wbrew twierdzeniom P. R. w przedmiotowym lokalu nie koncentrowało się jej życie. Nowy właściciel wprowadzając się do mieszkania zastał lokal pusty, niezamieszkały przez jakiekolwiek osoby. Ona sama od wielu lat tam nie mieszka (zeznania świadków oraz pisma strony). Dodatkowo strona jest zameldowana pod innym adresem w K. Decydującą okolicznością pozwalającą uznać opuszczenie lokalu za dobrowolne jest brak jakichkolwiek dowodów świadczących, by przez tak długi czas po wyjeździe powróciła do kraju i zamieszkała z powrotem w przedmiotowym lokalu, czy też zachowywała faktyczne związki z tym lokalem. W. D. wprowadzając się do pustego lokalu nie pozbawił jej posiadania lokalu ani w żaden inny sposób nie naruszył jej korzystania z tego lokalu. Podczas pobytu w Polsce we wrześniu 2002 r. P. R. nie podjęła kroków w celu korzystania z lokalu ani działań prawnych zmierzających do wyjaśnienia, ustalenia przyczyn zaistniałego problemu. Na tle tych okoliczności organ nie dał wiary oświadczeniom strony o tylko czasowym opuszczeniu przedmiotowego lokalu. Została, zatem spełniona hipoteza przepisu art. 15 ust. 2 pozwalając organowi I instancji orzec o wymeldowaniu P. R. Organ odwoławczy podkreślił, że zameldowanie ma charakter czysto ewidencyjny. Organ ewidencyjny wydaje decyzję o wymeldowani na podstawie okoliczności w dacie orzekania, co oznacza, że zamiar strony powrotu do przedmiotowego lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości, przy braku rzeczywistych działań mających na celu powrót do omawianego lokalu, nie mógł mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie można uzależniać rozstrzygnięcia od zdarzeń przyszłych i niepewnych.

P. R. wniosła skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku. Skarżąca wnioskując uchylenie decyzji obu instancji zarzuciła organowi naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz szereg przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skarżąca zauważa, że ustalenia poczynione przez organ I i II instancji są sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Sporny lokal jest centrum życia osobistego i rodzinnego. Po zakończeniu nauki pragnie ona powrócić do kraju, zawrzeć związek małżeński i zamieszkać w mieszkaniu przy ul. [...] m. [...] w G. Z samego faktu pobierania nauki w USA wynika obiektywna niemożliwość podjęcia wszystkich niezbędnych kroków związanych z utraconym posiadaniem, co niesłusznie zarzucał jej organ. W jej imieniu matka oraz pełnomocnik działali w zakresie odzyskania posiadania lokalu. Zeznania przez W. D. nie są wiarygodne gdyż jest on zainteresowany w sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżącej organ winien w celu prawidłowego rozstrzygnięcia zarządzić rozprawę lub też zawiesić postępowanie i zobowiązać stronę do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego o naruszenie posiadania. W świetle tych okoliczności i złożonych dokumentów ustalenia organu mają charakter dowolny i sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji i wnioskował o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) w dacie orzekania, wymeldowanie z lokalu mogło nastąpić sytuacji w gdy dana osoba utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu i opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 716), stwierdzające niezgodność z Konstytucją RP art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, spowodował, że przy wymeldowaniu organ administracyjny nie mógł brać pod uwagę utraty uprawnień do przebywania w lokalu a jedynie fakt opuszczenia go. Jedyną przesłanką do wymeldowania jest, zatem opuszczenie lokalu przez daną osobę. Wynika to z ewidencyjnego charakteru obowiązku meldunkowego określonym w art. 2 w/w ustawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, aby mówić o opuszczeniu lokalu, które upoważnia organ do wymeldowania musi ono być trwałe i dobrowolne. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie organu I i II instancji było prawidłowe a rozstrzygnięcie zgodne z prawem. Organ badał stan faktyczny istniejący w chwili orzekania. Na podstawie zebranego materiału dowodowego bezspornie ustalono, że P. R. nie mieszka od kilku lat w przedmiotowym lokalu. Lokal został sprzedany przez rodziców skarżącej jako pusty a skarżąca nie podjęła działań prawnych w celu unieważnienia tej umowy. W czasie pobytu w kraju w 2002 r. skarżąca nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Organ miał podstawy oceniać, że opuszczenie tego lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Mimo wielokrotnych zapewnień o chęci powrotu do kraju po ukończeniu studiów i zamieszkania w przedmiotowym lokalu, skarżąca nie poczyniła żadnych innych kroków w celu uzyskania posiadania tego lokalu. Trudno tym bardziej przyznać, że w lokalu koncentrowało się jej życie osobiste i rodzinne. O świadomości wymeldowania z lokalu skarżącej świadczyć może okoliczność, iż dowód osobisty wyrobiła w K. w 1997 r. Skarżąca po pierwsze musiała być zorientowana o wystawieniu dowodu osobistego przez Urząd Miasta w K., a po drugie z dowodu tego wynikało jej miejsce stałego pobytu, nawet wówczas gdyby do wydania dowodu osobistego doszło bez jej inicjatywy.

W sprawie istniała, zatem możliwość rozstrzygnięcia o miejscu zameldowania w drodze czynności materialno-technicznej, skoro jednak, z nieznanych Sądowi powodów, nie doszło do wykreślenia skarżącej z ewidencji mieszkańców przy ul. [...] m. [...] w G., to Sąd uznał, że zaistniały podstawy do wymeldowania skarżącej na wniosek właściciela lokalu.

Nie znalazł uznania w ocenie Sądu, zarzut skarżącej, że organ winien zawiesić postępowanie w sprawie wymeldowania i zobowiązać P. R. do wystąpienia o przywrócenie posiadanie. Decyzja o wymeldowaniu, nie jest uwarunkowana rozstrzygnięciem sprawy posesoryjnej przez sąd powszechny a takie działania ze strony skarżącej należą do zakresu jej własnej inicjatywy. Również w kwestii zarzutu rozpatrzenia sprawy na rozprawie, podnoszonego przez skarżąca, Sąd stanął na stanowisku, że nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia rozprawy przez organ administracyjny. Konieczność przeprowadzenia rozprawy w tej sprawie nie wynika z przepisu prawa, jak też nie przyczyniłoby się to do przyspieszenia lub uproszczenia tego postępowania.

Na marginesie sprawy Sąd jeszcze raz podkreśla, że fakt zameldowania w danym lokalu nie rodzi żadnych praw do lokalu ani nie jest potwierdzeniem jakichkolwiek uprawnień. Zgodnie z prawem jest to czynność materialno-techniczna, która potwierdza fakt przebywania osoby w danym lokalu na pobyt stały lub czasowy.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.