Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 737/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 2, art. 107 ust. 4a
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 599/17 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 599/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Burmistrz N. odmówił przyznania A. R. pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 200 zł na gaz, wodę, światło, podatek i śmieci na październik roku 2016, wobec braku współpracy ze strony skarżącego. W uzasadnieniu wskazał, że mimo odbieranych przez skarżącego wezwań i rozmów telefonicznych, a także pouczeń o skutkach zaniechania obowiązku, nie stawił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w celu aktualizacji wywiadu środowiskowego. W ocenie organu I instancji uniemożliwienie przez skarżącego przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego nie pozwala na sformułowanie wniosków planowanej pomocy i uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, na podstawie art. 4, art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2001 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. R., wskazując w uzasadnieniu, że MOPS w N. nie jest przygotowany do ekstremalnych wyzwań, jakie niesie życie i przepisy Rzeczypospolitej Polskiej. Zasugerował, aby jego przypadek skierować do władz legislacyjnych, a MOPS na szkolenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium organ I instancji próbował przeprowadzić zarówno wywiad środowiskowy, jak również próbował ustalić dogodne miejsce i datę jego przeprowadzenia, jednak bezskutecznie. Odwołujący się, pomimo odebrania wezwań, nie stawił się do Ośrodka celem przeprowadzenia wywiadu, jak również nie skontaktował się z organem celem ustalenia terminu i miejsca jego przeprowadzenia. Kolegium wyjaśniło, że wydanie decyzji musi zostać poprzedzone przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Tylko wówczas możliwe będzie ustalenie czy osoba lub rodzina rzeczywiście wymaga wsparcia, a zatem czy występują zgłaszane potrzeby, a następnie w jakiej formie i w jakiej wysokości tego wsparcia udzielić. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest formą współdziałania osoby z organem pomocy społecznej, a taki obowiązek na skarżącego nakłada art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Odmowa współdziałania w tym zakresie stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia, stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, prowadzone z udziałem strony, w którym osoba może zgłosić pracownikowi potrzeby i oczekiwania, natomiast organ podejmuje szereg czynności pozwalających na określenie rzeczywistych jej potrzeb i własnych możliwości. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Znaczenie wywiadu w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej potwierdza art. 107 ust. 4a ustawy jednoznacznie stanowiąc, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium nieprawdziwe jest twierdzenie, że warunkiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest posiadanie lokalu.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że MOPS w N. nie potrafi przeprowadzić wywiadu środowiskowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zasadności zastosowania wobec skarżącego sankcji z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej ze względu na brak współpracy z pracownikami socjalnymi poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w związku z ubieganiem się przez skarżącego o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Skarżący zarzucił w skardze Burmistrzowi, że nie potrafi przeprowadzić wywiadu środowiskowego, jednak zdaniem Sądu I instancji przeczą temu akta sprawy i wynikające z nich postępowanie wnioskodawcy, który w sposób nieracjonalny odwlekał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i podawał sprzeczne informacje na swój temat.

Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie ma stałego miejsca zameldowania. Z notatki urzędowej z dnia 15 listopada 2016 r. wynika, że skarżący stawił się do MOPS w N. i spotkał się z pracownikiem socjalnym, który próbował ustalić miejsce jego zamieszkiwania. Ostatecznie podał, że mieszka gdzie się da. W tej sytuacji pracownik próbował przeprowadzić ze skarżącym wywiad środowiskowy, jednak skarżący odmówił podpisania dokumentów i oświadczył, że następnego dnia dostarczy informacje do wywiadu środowiskowego. Pracownik społeczny poinformował wówczas skarżącego o skutkach braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 16 listopada 2016 r. skarżący spotkał się z pracownikiem socjalnym w siedzibie MOPS i złożył do wywiadu środowiskowego pismo informujące o zamieszkiwaniu na ulicy i kserokopię decyzji o jego wymeldowaniu oraz odcinek wypłaty renty w kwocie 646,78 zł za październik 2016 r. Podpisał też oświadczenia o tym, że został poinformowany o możliwych formach pomocy, ale odmówił podpisania wywiadu środowiskowego, oświadczenia o dochodach, zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz pouczenia o treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu I instancji powyższe oznacza, że skarżący nie chciał ujawnić na swój temat wszystkich wymaganych danych niezbędnych do oceny całokształtu jego sytuacji materialno-bytowej, ograniczając się tylko do podania informacji, które sam uznał za stosowne. Mimo wielokrotnych wezwań na podawany przez niego adres do korespondencji (ostatni adres zameldowania), które odbierał osobiście, tłumacząc, że ma zaprzyjaźnionego listonosza, a także zawartego w zawiadomieniach pouczenia o treści art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, skarżący nie skontaktował się z pracownikiem MOPS w celu uzgodnienia miejsca i terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Zdaniem Sądu I instancji pracownik socjalny podejmował właściwe działania w celu zweryfikowania potrzeb skarżącego, w tym zasadności zgłoszonego wniosku. Jednak skarżący swoją biernością uniemożliwił przeprowadzenie wymaganego postępowania wyjaśniającego. Prawidłowo skarżący został pouczony o skutkach uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Tym samym powinien mieć świadomość konieczności uczestniczenia w wywiadzie środowiskowym.

Sąd I instancji przytoczył treść art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a także przepisy rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1406). Wskazał, że jak z powyższego wynika, pracownicy socjalni nie muszą zapowiadać przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a wnioskodawca powinien umożliwić jego przeprowadzenie. Tylko nieobecność wnioskodawcy w miejscu zamieszkania uzasadnia zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W niniejszej sprawie, wobec zapewnień skarżącego, że jest bezdomny, oczywistym jest, że nie było możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania. Nie zwalniało to jednak skarżącego z obowiązku poddania się takiemu wywiadowi. Organ zaproponował skarżącemu, który odmówił przeprowadzenia wywiadu w siedzibie Ośrodka, aby zaproponował dogodny czas i miejsce przeprowadzenia wywiadu, ale skarżący pozostawił bez odpowiedzi odebrane osobiście wezwania.

W ocenie Sądu I instancji niezrozumiała jest postawa skarżącego uniemożliwiająca przeprowadzenie postępowania zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów i ustalenia w sposób prawidłowy jego sytuacji materialno-bytowej. Sąd ten wskazał, że przyjęcie biernej czy też negatywnej postawy stanowić może podstawę do odmowy przyznania lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 ustawy). Natomiast jednoznaczna odmowa zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, która miała też miejsce w niniejszej sprawie, obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. R., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 1 § 1 i 2 p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast na uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono sytuacji materialnej i bytowej skarżącego, co skutkowało nienależyte i niewyczerpujące wyjaśnienie skarżącemu w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, wynikających z ustawy o pomocy społecznej, będących przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego.

Na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Ponadto na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, a na podstawie art. 203 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

W uzasadnieniu podniósł, że w toku postępowania administracyjnego skarżący kasacyjnie podał szereg informacji dotyczących jego sytuacji osobistej i materialnej, które w jego ocenie umożliwiały organowi rozpoznanie wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż po otrzymaniu odpisu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie nie zażądało przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, rozpoznając sprawę Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze kasacyjnej.

Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia "art. 1 § 1 i 2 p.s.a." Użyty przez autora skargi kasacyjnej skrót: "p.s.a." nie został w jej treści wyjaśniony w związku z czym nie jest możliwe odniesienie się do niego przez Naczelny Sąd Administracyjny, skoro nie jest wiadome jakiego aktu prawnego dotyczy.

Wskazać należy, że przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych, opartych na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., także wskazanie jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie, poza wymienieniem ww. przepisu prawa w sformułowanym na jej wstępie zarzucie, nie sprecyzował na czym naruszenie ww. przepisu prawa przez Sąd I instancji miałoby polegać. Zgodnie z owym przepisem prawa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Niesprecyzowanie przez autora skargi kasacyjnej ww. zarzutu uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny jego zasadności.

Nie mógł odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zarzut ten o tyle należy znać za bezskuteczny, że to postawa skarżącego kasacyjnie i brak współpracy z jego strony z organem w toku postępowania administracyjnego, uniemożliwiła należyte wyjaśnienie sprawy i poczynienie właściwych ustaleń co do sytuacji życiowej i potrzeb skarżącego kasacyjnie.

Trafnie zauważa Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku że Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zasadności zastosowania wobec skarżącego sankcji z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), dalej u.p.s., z uwagi na brak współpracy skarżącego z pracownikami socjalnymi poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w związku z ubieganiem się przez skarżącego o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej.

Zgodnie z owym przepisem prawa, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Przepis zaś art. 107 ust. 4a u.p.s. stanowi: "Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej." Taka właśnie sytuacji miała miejsce w niniejszej sprawie.

Z prawidłowych i niepodważonych skutecznie ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący w sposób nieracjonalny odwlekał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i podawał sprzeczne informacje na swój temat. W sprawie ustalono, że skarżący nie ma stałego miejsca zameldowania. Z notatki urzędowej z dnia 15 listopada 2016 r. wynika, że skarżący kasacyjnie stawił się do MOPS i spotkał się z pracownikiem socjalnym, który próbował ustalić miejsce jego zamieszkiwania. Skarżący kasacyjnie podał ostatecznie, że "mieszka gdzie się da". W tej sytuacji pracownik próbował przeprowadzić ze skarżącym wywiad środowiskowy, jednak skarżący odmówił podpisania dokumentów i oświadczył, że w dniu następnym dostarczy informacje do wywiadu środowiskowego. Pracownik społeczny poinformował wówczas skarżącego o skutkach braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 16 listopada 2016r. skarżący kasacyjnie spotkał się z pracownikiem socjalnym w siedzibie MOPS i złożył do wywiadu środowiskowego pismo informujące o zamieszkiwaniu na ulicy i kserokopię decyzji o jego wymeldowaniu oraz odcinek wypłaty renty w kwocie 646,78 za październik 2016 r. Podpisał też oświadczenia o poinformowaniu go o możliwych formach pomocy, ale odmówił podpisania wywiadu środowiskowego, oświadczenia o dochodach, zawiadomienia o wszczęciu postepowania oraz pouczenia o treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Mając na względzie powyższe okoliczności prawidłowo w sprawie przyjęto, że wnioskodawca nie chciał ujawnić na swój temat wszystkich wymaganych danych niezbędnych do oceny całokształtu jego sytuacji materialno-bytowej, ograniczając się tylko do podania informacji, które sam uznał za stosowne. Następnie mimo wielokrotnych wezwań na podawany przez niego adres do korespondencji (ostatni adres zameldowania), które odbierał osobiście, a także zawartego w zawiadomieniach pouczenia o treści art. 107 ust. 4a u.p.s., skarżący kasacyjnie nie skontaktował się z pracownikiem MOPS w celu uzgodnienia miejsca i terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Trafnie w świetle powyższego uznano, że pracownik socjalny podejmował właściwe działania w celu zweryfikowania potrzeb skarżącego, w tym zasadności zgłoszonego wniosku, jednak skarżący swoją bierną postawą uniemożliwił przeprowadzenie wymaganego postępowania wyjaśniającego. Zauważyć należy, że skarżący kasacyjnie został prawidłowo pouczony o skutkach uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Za nieskuteczny w tej sytuacji uznać należy podniesiony w postępowaniu kasacyjnym zarzut niezebrania i nierozważenia całego materiału dowodowego oraz niewyjaśnienia sytuacji materialnej i bytowej skarżącego kasacyjnie. To bowiem postawa samego skarżącego kasacyjnie w postępowaniu administracyjnym uniemożliwiła należyte i zgodne z art. 7, art. 8 , art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. wyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ szczegółowo podał i wyjaśnił powód odmowy udzielenia skarżącemu kasacyjnie wnioskowanej pomocy.

Trafnie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ustalenie sytuacji osób i rodzin ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej następuje w trybie określonym w Rozdziale 7 u.p.s. Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, co – jak już wyżej wskazano – wynika z art. 106 ust. 4 u.p.s. Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. wywiad środowiskowy ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin. Kwestie dotyczące przeprowadzania wywiadu środowiskowego regulują przepisy wydanego na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 107 ust. 6 u.p.s. rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1406), co trafnie Sąd I instancji zauważa i którego przepisy prawidłowo przytacza.

Zauważyć należy, że jakkolwiek przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawie o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej jest konieczne, to jednak powyższe nie wyklucza obowiązku organów orzekających w sprawie świadczeń z pomocy społecznej podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), gdyż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Podkreślić jednak należy, że specyfika postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej wymaga jednocześnie aktywności ze strony wnioskodawców, którzy zobowiązani są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.), a przyjęcie biernej, czy też negatywnej postawy stanowić może podstawę do odmowy przyznania lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 u.p.s.), jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że jednoznaczna odmowa zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, która miała miejsce w niniejszej sprawie, obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s.

W świetle powyższego nie mógł odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Sąd ten nie uwzględnił wniosku pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego kasacyjnie w ramach prawa pomocy o zasądzenie od organu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu albowiem zgodnie z art. 254. § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.