Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 317/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją Starosty K. z dnia [...].09.2012 r. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b oraz art. 33 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) pani A. B. utraciła status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku z uwagi na wniesiony przez nią wniosek o wyrejestrowanie z ewidencji osób bezrobotnych.

Powyższą decyzję, strona otrzymała w dniu 18.09.2012 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, znajdujące się w aktach sprawy. Termin do wniesienia odwołania przewidziany przepisami art. 129 §2 kodeksu postępowania administracyjnego wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji i w przypadku odwołującej upłynął z dniem 01.10.2012 r. Stosowne pouczenie zostało zamieszczone w decyzji. Pani A. B. odwołanie od ww. decyzji złożyła w dniu 20.12.2012 r. Jednocześnie z odwołaniem, zgodnie z postanowieniami art. 58 § 2 kpa, strona wniosła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Pani A. B. w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wyjaśniła, że uchybienie terminu nastąpiło, z uwagi na fakt, iż w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym przed innymi organami, została błędnie poinformowana, co do konieczności posiadania statusu osoby bezrobotnej. W złożonym piśmie Pani A. B. wyjaśniła, iż z dniem [...].09.2011 r. uzyskała status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku na okres jednego roku od dnia [...].09.2011 r. do dnia [...].09.2012 r. Przez cały okres pozostawania w rejestrze osób bezrobotnych zainteresowana kompletowała dokumenty dotyczące zatrudnienia, niezbędne do przedłożenia w ZUS celem uzyskania świadczenia przedemerytalnego. W ZUS Pani B. uzyskała informację o konieczności posiadania statusu osoby bezrobotnej, jako jednego z warunków przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Jednocześnie w związku z trudną sytuacją materialną i zdrowotną Pani B. zwróciła się o pomoc do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., gdzie została poinformowana o możliwości uzyskania zasiłku stałego ze względu na posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W MGOPS poinformowano stronę o konieczności wyrejestrowania z Urzędu Pracy. Pani B. sugerowała, iż ZUS informował ją o konieczności posiadania statusu osoby bezrobotnej, jednakże w MGOPS zapewniono stronę, iż nic nie stoi na przeszkodzie by uzyskać zasiłek stały z opieki społecznej i jednocześnie składać wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w ZUS. Jedynym warunkiem uzyskania zasiłku stałego z MGOPS było wyrejestrowanie się z PUP, co bezrobotna uczyniła na własny wniosek w dniu [...].09.2012 r.

Po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia [...].01.2013 r. orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie z wnioskiem strona wniosła odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...].09.2012 r. orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem [...].09.2012 r. na wniosek strony.

W dniu [...].09.2012 r. Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznał Pani A. B. zasiłek stały oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

W dniu [...].12.2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że świadczenie przedemerytalne przysługuje po upływie co najmniej 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jeżeli wnioskujący nadal jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Z uwagi na fakt, iż Pani A. B. po upływie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych złożyła wniosek o wyrejestrowanie jej z ewidencji osób bezrobotnych, w konsekwencji nie spełniła przesłanek wymaganych do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Odwołująca ponownie zarejestrowała się dopiero [...].11.2012 r. w związku z czym ZUS wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego rozpatrzył odmownie.

W dniu [...].12.2012 r. Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. uchylił decyzję z [...].09.2012r. z późniejszymi zmianami przyznającą Pani A. B. zasiłek stały oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne i jednocześnie od dnia [...].09.2012 r. odmówił wypłacania zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...].01.2013r. na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty z [...].09.2012r.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy wynika jasno, że "Starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który złożył wniosek o pozbawienie statusu bezrobotnego". Zatem stwierdzono, że zgodnie z prawem orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku przez odwołująca się z dniem [...].09.2012 r. na wniosek bezrobotnej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A. B. zaskarżając decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...].01.2013r. i domagając się je uchylenia w całości oraz decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej utraty statusu bezrobotnej.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa administracyjnego, które miały wpływ na wynik sprawy - art. 7 kpa i art. 9 kpa, poprzez nieuwzględnienie (zarówno przez organ I jak i II instancji) zasady spoczywającej na organach, a dotyczącej obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawych, które mogą mieć wpływ na prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej urzędnik ma wyraźny obowiązek, aby wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami.

W odpowiedzi Wojewoda wniósł o uwzględnienie skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...].01.2013r. Organ odwoławczy przychylił się do twierdzenia skarżącej, że błędnie uznał, że utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła na wyraźny wniosek zainteresowanej. Uznał, że uzyskała ona sprzeczne informacje dotyczące jej praw i obowiązków, co w konsekwencji doprowadziło do złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu. Zatem zasadne jest uwzględnienie skargi i ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Mając na uwadze kryteria kontroli sądowej pod względem zgodności działania organów administracji publicznej z prawem stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie doszło bowiem do naruszenia prawa.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego jest zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Ponadto art. 8 k.p.a. nakazuje przeprowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Organy administracji publicznej zobowiązane są również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a).

Wskazać należy, że powołana w art. 9 kpa zasada kształtuje obowiązki z niej wynikające w sposób zróżnicowany, tzn. w zależności od podmiotu, wobec którego mają być wykonywane. Organ administracji publicznej jest więc obowiązany do udzielania pełnej informacji (o okolicznościach faktycznych i okolicznościach prawnych) stronom postępowania, natomiast w stosunku do uczestników postępowania ma jedynie obowiązek udzielania informacji o okolicznościach prawnych. Obowiązek udzielania pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w art. 9 zd. 1 kpa, tzn. wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005 r., wyd. II).

Jednocześnie, zgodnie z powołanym przepisem, organ orzekający obowiązany jest także czuwać, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Pod terminem udzielenia niezbędnych wskazówek mieszczą się m. in. wytyczne o sposobie składania wniosków, podań. (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2000 r., sygn. akt V SA 1084/99, z dnia 16 marca 2010 roku, sygn. akt I OSK 1558/09). Tak zatem pouczenie strony, nawet ustne, winno być zatem jasne i zrozumiałe, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Pouczenie nie może być jednak obarczone dużą abstrakcyjnością, obciążone brakiem konkretności, a w szczególności nie może odnosić się do wszystkich hipotecznych okoliczności dotyczących sprawy.

Celem pouczenia jest pouczenie obywatela o konieczności określonego zachowania, pod rygorem utraty uprawnień bądź korzyści o których uzyskanie się stara. Pouczenie powinno zawierać informację skierowaną do świadczeniobiorcy, że utraci prawo do świadczenia, gdy wystąpią okoliczności, które zgodnie z przepisami prawa spowodują utratę tego prawa. Celem pouczenia nie jest, więc tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się do dyspozycji normy prawnej. Pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości powoduje utratę uprawnień bądź korzyści, powinno odnosić się indywidualnie do zainteresowanego i może polegać na przytoczeniu treści przepisów określających te okoliczności, jednakże niezależnie od tego musi być na tyle zrozumiałe, aby pobierający świadczenie mógł je odnieść do własnej sytuacji.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy oraz argumentacji skarżącej na etapie postępowania administracyjnego w aspekcie przytoczonych przesłanek prowadzi do wniosku, że skarżąca została nieprawidłowo pouczona o skutkach podjętych czynności i pod wpływem błędu złożyła pismo, które następnie organ uznał za wniosek o pozbawienie statusu bezrobotnego.

Organy I i II instancji bez głębszej analizy i refleksji co do rzeczywistych zamiarów skarżącej uznały, że wnosi ona o wyrejestrowanie z ewidencji osób bezrobotnych. Organy w ogóle nie brały pod uwagę stanu świadomości skarżącej, zrozumienia podjętych czynności, a zwłaszcza ich skutków. Ocena, czy zainteresowany został prawidłowo pouczony wymaga także pewnej indywidualizacji. Także organ II instancji, rozpoznając odwołanie skarżącej, powinien wyjaśnić, czy została ona prawidłowo pouczona o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje utratę statusu osoby bezrobotnej oraz świadczenia pieniężnego. Organ stwierdzając dopełnienie obowiązku pouczenia, powinien rozważyć, czy pouczenie było na tyle zrozumiałe dla skarżącej, aby mogła odnieść do własnej sytuacji. Ponieważ pouczenie dotyczy zmian w stanie faktycznym w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania wcześniejszych uprawnień bezrobotny musi mieć możliwość skonfrontowania zmian, jakie zaszły w jego przypadku, z treścią pouczenia. Nie powinno zatem budzić zastrzeżeń stanowisko, iż zainteresowany musi rozumieć to pouczenie.

W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy organy nie przeprowadziły pełnego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, istnieją uzasadnione wątpliwości, czy i w jakim stopniu skarżąca miała świadomość skutków złożenia oświadczenia o rezygnacji z pośrednictwa pracy (k. 26 akt adm. I instancji). Tym bardziej, że organ II instancji już w postanowieniu z [...] stycznia 2013r. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania zauważył sprzeczność w uzyskanych przez odwołującą się informacjach. Organ odwoławczy przyznał, że z tego powodu uchybienie terminu mogło nastąpić z przyczyn niezawinionych i niezależnych od strony. Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powyższych okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe stanowisko znalazło uznanie w ocenie organu odwoławczego, skoro w odpowiedzi na skargę wniósł on o jej uwzględnienie. Wojewoda przyznał, że po ponownych zapoznaniu się ze sprawą przychylił się do twierdzeń skarżącej, że uzyskała ona sprzeczne informacji dotyczące jej praw i obowiązków, co w konsekwencji doprowadziło do złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu.

Powyższe uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 9 kpa oraz art. 107 §3 kpa wywierające w istotny sposób wpływ na wynik sprawy. Z tej racji Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270, dalej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, jak Sąd orzekł w punkcie I wyroku.

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 152 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy odwoławczy podejmując czynności dla rozpoznania odwołania skarżącej o utracie statusu osoby bezrobotnej uwzględni zawarte wyżej wskazania w szczególności oceni zasady udzielania pouczeń i informowania strony przez organ I instancji zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 kpa oraz nałożonym przez ten przepis obowiązkiem czuwania nad tym, aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.