Wyrok NSA, sygn. akt III SA 196/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 81
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
Teza: Przepis art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ stanowi, że od należności celnych nie uiszczonych w terminie pobiera się odsetki.

Podstawa zwrotu odsetek zawarta w omawianym Prawie celnym obowiązuje od 1 stycznia 1990 r.

Z cytowanego przepisu wynika, że w sytuacji w nim określonej odsetki są naliczane z upływem terminu, w którym należności celne powinny zostać uiszczone.

Mając powyższe na uwadze oraz zasadę równości podmiotów w postępowaniu administracyjnym, należy przyjąć, że odsetki o których mowa w art. 81 ust. 2 Prawa celnego stają się wymagalne w dacie uiszczenia nienależnego cła wymierzonego decyzją organu celnego.

TEZY

Przepis art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ stanowi, że od należności celnych nie uiszczonych w terminie pobiera się odsetki.

Podstawa zwrotu odsetek zawarta w omawianym Prawie celnym obowiązuje od 1 stycznia 1990 r.

Z cytowanego przepisu wynika, że w sytuacji w nim określonej odsetki są naliczane z upływem terminu, w którym należności celne powinny zostać uiszczone.

Mając powyższe na uwadze oraz zasadę równości podmiotów w postępowaniu administracyjnym, należy przyjąć, że odsetki o których mowa w art. 81 ust. 2 Prawa celnego stają się wymagalne w dacie uiszczenia nienależnego cła wymierzonego decyzją organu celnego.


UZASADNIENIE

Prezes GUC rozpoznając ponownie odwołanie S. K. decyzją z 31.7.1990 r. uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego, zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego z 10.10.1989 r. i obniżył cło z 2.931.000 zł do 476.400 zł - nakazując zwrot kwoty 2.454.600 zł. Kwota 2.454.600 zł przekazana została przez Urząd Celny w Z. na rzecz S. K. - 17.8.1990 r. Dnia 14.9.1990 r. S. K. wystąpił do organów celnych, wskazując na przepisy art. 79 ust. 1 i art. 81 ust. 2 Prawa celnego, o wypłaceniu odsetek od nienależnie pobranego cła.

Dyrektor Urzędu Celnego w Z. decyzją z 29.10.1990 r. na podstawie art. 79 ust. 2 i art. 81 ust. 2 Prawa celnego zasądził wypłacenie wnioskodawcy ustawowych odsetek od nienależnie pobranego cła w kwocie 2.454.600 zł, licząc od 2.4.1990 r. - tj. od daty wyroku NSA, którym uchylono decyzję Prezesa GUC z 30.11.1989 r.

Od tej decyzji S. K. odwołał się do Głównego Urzędu Ceł, ponieważ - jego zdaniem - odsetki zostały zaniżone i powinny być liczone od 2.11.1989 r.

Prezes GUC decyzją z 14.12.1990 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy - motywując, że w świetle art. 79 i art. 81 ust. 2 Prawa celnego odsetki przysługują stronie wówczas, gdy pobrane cło nie zostanie zwrócone w terminie 14 dni od dnia, w którym stwierdzono, że jest ono nienależne. Sprawę ustalenia właściwej taryfy celnej do sprowadzonego przez stronę samochodu rozstrzygnął NSA wyrokiem z dnia 2 kwietnia 1990 r.

Kwota nienależnie pobrana - zdaniem organu - zgodnie z art. 79 ust. 2 Prawa celnego winna być zwrócona w ciągu 2 tygodni licząc od daty wyroku, tj. 16.4.1990 r., a nie - jak przyjął organ I instancji - od 2.4.1990 r. Jednakże wobec treści art. 139 Kpa organ odwoławczy nie zmienił decyzji, która jest dla odwołującego się korzystniejsza.

S. K. powyższą decyzję zaskarżył do NSA - zarzucając jej naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/ - wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi S. K. obszernie opisuje przebieg sprawy dotyczącej sprowadzenia samochodu, uzyskania przez niego dokumentów umożliwiających zastosowanie korzystniejszej taryfy celnej. Uważa, że urząd celny od nienależnie pobranego cła pozostaje w zwłoce od 2.11.1990 r. - licząc dni 14 od 18.10.1989 r., w którym to dniu złożył odwołanie o zmianę taryfy celnej.

Prezes GUC w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spornym problemem między stronami jest to, od jakiej daty winny być liczone odsetki od nienależnie pobranego cła. Zdaniem organu, odsetki przysługują stronie wówczas, gdy pobrane cło nie zostanie zwrócone w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym stwierdzono, że jest ono nienależne.

Stanowiska tego podzielić nie można.

Ustawa - Prawo celne nałożyła na organy celne obowiązek zwrotu osobie uprawnionej pobranych od niej należności celnych, jeżeli były one nienależne /art. 79 ust. 1/, łącznie z odsetkami /art. 81 ust. 2/. Zasada zwrotu odsetek wprowadzona powołaną ustawą obowiązuje od 1.1.1990 r., bowiem art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1975 r. - Prawo celne /Dz.U. 1984 nr 57 poz. 290/ zawierał postanowienie o niepłaceniu odsetek od zwracanych należności. Natomiast omawiana regulacja prawna zawarta w Prawie celnym jest zbieżna z zasadami prawa cywilnego oraz uregulowaniami fiskalnymi.

Należności celne mają charakter fiskalny.

Definicję świadczenia nienależnego zawiera art. 410 par. 2 Kc mówiący, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Decyzją z 10.10.1989 r. organ celny wymierzył S. K. cło w wysokości wyższej niż należna i w wysokości wyższej niż należna cło to zostało od niego pobrane. Skoro należności celne mają charakter fiskalny, to trzeba zwrócić uwagę na ustawę z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, która w art. 29 zawiera analogiczną regulację zwrotu nienależnie uiszczonych podatków, przy tym w ust. 2 wyraźnie stwierdzono, że odsetki naliczone są od dnia zapłaty.

Art. 81 ust. 1 Prawa celnego stanowi, że od należności celnych nie uiszczonych w terminie pobiera się odsetki. Podstawa zwrotu odsetek zawarta w omawianym Prawie celnym obowiązuje od 1.1.1990 r. Z cytowanego przepisu wynika, że w sytuacji w nim określonej odsetki są naliczane z upływem terminu, w którym należności celne powinny zostać uiszczone.

Mając powyższe na uwadze oraz zasadę równości podmiotów w postępowaniu administracyjnym, należy przyjąć, że odsetki, o których mowa w art. 81 ust. 2 Prawa celnego, stają się wymagalne w dacie uiszczenia nienależnego cła wymierzonego decyzją organu celnego. Analiza przytoczonych przepisów, ich wzajemna spójność i konsekwencja przy zasadzie równości podmiotów nakazują przyjąć, że art. 79 ust. 2 Prawa celnego jest przepisem instrukcyjnym. Wypada jeszcze zaznaczyć, że rozważane w tej sprawie zagadnienie prawne w orzecznictwie Prezesa GUC nie było traktowane jednolicie. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z 19.2.1991 r. zarządził bowiem wypłacanie odsetek od dnia uiszczenia należności celnych, uznanych następnie za nienależne.

Świadczy to o wątpliwościach organu naczelnego co do właściwej wykładni uregulowania zawartego w art. 79 i art. 81 ust. 2 Prawa celnego.

W tych warunkach na mocy art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa oraz w oparciu o art. 208 Kpa należało orzec jak w sentencji.