Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 843/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie M. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. [...]

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] po rozpatrzeniu zażalenia S. W. na postanowienie z dnia [...] r. wydane z upoważnienia Zarządu Międzygminnego Związku Celowego z siedzibą we L. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przed SKO, które postanowieniem z dnia [...] [...] r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ pierwszej instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy wskazał, między innymi, że zobowiązana S. W. podniosła zarzut braku na tytule egzekucyjnym właściwej pieczęci. Odnosząc się do tego zarzutu organ I instancji zaznaczył, że od 21 listopada 2013 r., po zmianie treści art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) skreślono jako wymóg dla tytułu wykonawczego "odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela". Co do kolejnego zarzutu tj. podpisania tytułu przez osobę nieupoważnioną wskazano, iż tytuł został podpisany przez osobę, która posiada wydane na podstawie art. 268 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2a i art. 6qa ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach upoważnienie Zarządu Międzygminnego Związku Celowego we L. (uchwała z dnia [...] listopada 2013 r.). W odpowiedzi na kolejny zarzut organ wyjaśnił, że wystawiona decyzja w swojej sentencji i uzasadnieniu wyraźnie i bez żadnych wątpliwości dotyczy obowiązku uiszczania przez zobowiązanego, co miesiąc opłaty w określonej wysokości, poczynając od miesiąca lipca 2013 r. i przez kolejne miesiące. W żadnym z zapisów decyzji nie wskazano aby dotyczyła ona tylko jednego miesiąca. Użyty w decyzji zwrot "począwszy od lipca 2013 roku za gospodarowanie odpadami komunalnymi" wyraźnie i w sposób niewątpliwy określa zdaniem organu zakres obowiązku zobowiązanego. Odnośnie zarzutu co do konieczności wysłania upomnienia organ wyjaśnił, że upomnienie wysyła się w sytuacji kiedy obowiązek powstaje na skutek decyzji ustalającej, a nie dotyczy decyzji określającej. Organ stwierdził, że decyzja z dnia [...] r. była decyzją określającą - obowiązek opłaty wynika nie z mocy samej decyzji, ale z mocy przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a organ swoją decyzją określił prawidłową wysokość opłaty.

Na powyższe postanowienie z dnia [...] r., zażalenie złożył Prezes S. W. wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W wyniku rozpoznania zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze na wstępie przytoczyło brzmienie art. 33 u.p.e.a. stwierdzając, że nie dopatrzyło się aby jakakolwiek z wymienionych we wskazanym przepisie przesłanek zachodziła w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów SKO stwierdziło w odniesieniu do zarzutu naruszenia § 1 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co powinien zawierać tytuł wykonawczy. Nadmieniło, że kwestię tą reguluje art. 27 u.p.e.a. Przepis ten nie zwiera wymogu aby tytuł wykonawczy był opatrzony okrągłą pieczęcią, dlatego też nie można stwierdzić, że zachodzi przesłanka z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

SKO zgodziło się z organem pierwszej instancji, iż tytuł wykonawczy może obejmować inne miesiące niż tylko lipiec 2013 r., bowiem decyzją z [...] [...] r. ustalono opłatę począwszy od miesiąca lipca 2013 r. Zgodnie z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel (zarządca) obowiązany jest ponosić miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za każdy miesiąc, w którym na terenie nieruchomości mieszkają osoby lub są wytwarzane odpady. Z samej istoty tej opłaty wynika według organu, że opłata ma charakter cykliczny, dopóki są spełnione powyższe warunki. Tym samym organ wydając decyzję kształtuje wysokość opłaty nie tylko za jeden miesiąc, ale i za kolejne miesiące. Podobnie właściciel (zarządca) nie składa co miesiąc deklaracji oddzielnie, ale składa jedną deklarację, a potem ewentualnie korektę. Zatem deklaracja obejmuje jego obowiązek nie tylko na jeden miesiąc, ale też na kolejne miesiące. SKO zgodziło się z organem egzekucyjnym, że skarżący błędnie interpretuje, iż opłata ta ma charakter zamknięty za każdy rok kalendarzowy. Opłata ta nie zamyka się w roku, jest należnością okresową i obciąża konkretny podmiot, dopóki jest on właścicielem (zarządcą) nieruchomości.

W odniesieniu do kolejnego zarzutu SKO podkreśliło, że czynności osoby mającej właściwe pełnomocnictwo organu są czynnościami tego organu. Dlatego też tytuł wykonawczy podpisany przez skarbnika jako osobę działającą na podstawie pełnomocnictwa Zarządu MZC należy uznać za podpisany przez uprawniony organ. Pełnomocnictwo dla skarbnika oznacza, że czynności dokonuje sam organ egzekucyjny - a takiego działania art. 31 u.p.e.a. nie wyklucza.

Kolegium w odniesieniu do braku upomnienia podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, iż niniejsze postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, ponieważ dotyczy należności pieniężnej określonej w orzeczeniu. SKO na poparcie swojego stanowiska przytoczyło wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt II FSK 797/10.

W ślad za organem pierwszej instancji SKO podkreśliło, że decyzja Zarządu MZC z dnia [...] r. jest decyzją określającą, a nie ustalającą. Obowiązek opłaty wynika nie z mocy samej decyzji, ale z mocy przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Organ swoją decyzją określił tylko prawidłową wysokość opłaty.

Kolegium zaznaczyło, że zaskarżenie do WSA decyzji SKO z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Zarządu MZC z dnia [...] r. nie wstrzymuje jej wykonania.

W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. strona wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. polegające na określeniu egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji określającej opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. polegające na braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia,

- art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. polegające na prowadzeniu egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. polegające na niezaopatrzeniu tytułu wykonawczego w urzędową pieczęć.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżone w niniejszej sprawie postanowienia naruszają przepis art. 33 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie określonego tytułu wykonawczego, który oparty został na decyzji administracyjnej wydanej przez Międzygminny Związek Celowy we L. w dniu [...] r. w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Decyzja określa obowiązkową opłatę w kwocie [...]zł. miesięcznie począwszy od lipca 2013 r.

Zdaniem strony skarżącej wystawiony tytuł wykonawczy nie koresponduje w żaden sposób z ustalonym w decyzji obowiązkiem podatkowym. Oparty na powyższej decyzji tytuł wykonawczy w sposób dowolny przyjmuje kwoty zobowiązania za poszczególne miesiące 2013 r. Skoro tytuł wykonawczy oparty jest na decyzji administracyjnej, to wystawiona w tym tytule kwota zobowiązania winna być tożsama kwocie określonej w decyzji. Ustalony w decyzji zakres obowiązku podatkowego nie może rozciągać się na kolejne miesiące, gdyż każdorazowo ulega on zmianie. Podkreślono, że Spółdzielnia Mieszkaniowa w miesiącu marcu, który to miesiąc objęty jest postępowaniem egzekucyjnym składała korygujące deklaracje podatkowe. Zatem comiesięczny obowiązek podatkowy ulegał zmianie. Przyjęcie w związku z tym zakresu obowiązku ustalonego w decyzji nie pokrywa się z faktycznie obowiązującym zobowiązaniem. Zatem określony w tytułach obowiązek jest według skarżącej niezgodny z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej na której oparty jest tytuł wykonawczy. Co uzasadnia zdaniem strony zarzut oparty na przepisie art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Skarżąca podniosła również zarzut wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Zauważyła, że w związku z tym, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z decyzją podatkową ustalającą zobowiązanie to ten fakt obliguje organ egzekucyjny do doręczenia zobowiązanemu upomnienia i wszczęcia postępowania dopiero po doręczeniu upomnienia. Nie wykonanie tego obowiązku stanowi podstawę do postawienia organowi egzekucyjnemu zarzutu opartego na przepisie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem wszczęte i prowadzone postępowanie egzekucyjne w sprawie niniejszej wykonuje niewłaściwy organ egzekucyjny. Uwzględniając treść art. 19 u.p.e.a. strona skarżąca stwierdziła, że Międzygminny Związek Celowy nie mieści się w definicji organów egzekucyjnych, a w sprawie niniejszej organem egzekucyjnym może być wyłącznie właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego.

Strona skarżąca zwróciła uwagę na brzmienie art. 26 § 1 u.p.e.a dotyczącego sporządzania tytułu wykonawczego według ustalonego wzoru. Wzór ten określony został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis § 1 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia określał wzory druków stosowanych w egzekucji lub zabezpieczeniu należności pieniężnych. Mając na uwadze wskazane powyżej regulacje skarżąca wywiodła, że tytuł wykonawczy należało zaopatrzyć w pieczęć urzędową a to, że zmieniona ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera w art. 27 zapisów o pieczęci urzędowej nie zwalnia podmiotu wystawiającego tytuł wykonawczy z obowiązku spełnienia wymogów określonych przez rozporządzenie Ministra Finansów co do zaopatrzenia tytułu wykonawczego w pieczęć urzędową.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia [...] r., w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r., w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie sygn. akt I SA/Lu 344/14.

Wyrok WSA [...] w sprawie sygn. akt I SA/Lu 344/14 uprawomocnił się w dniu 17 marca 2015 r.

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r., Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wywiedziono.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w skrócie: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taka okoliczność ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Istotnym elementem stanu faktycznego niniejszej sprawy, jaka nastąpiła po wydaniu zaskarżonego postanowienia jest okoliczność, że w tutejszym Sądzie w dniu 21 listopada 2014 r. zapadł wyrok w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 344/14 mocą którego uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Międzygminnego Związku Celowego z siedzibą we L. z dnia [...] r. Rozstrzygnięcie we wskazanej powyżej sprawie (na podstawie uchylonej decyzji wystawiono tytuł wykonawczy w oparciu, o który prowadzono postępowanie egzekucyjne, co do którego wniesiono zarzuty będące przedmiotem niniejszej sprawy), bezpośrednio wpływa na zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie.

Wyrok wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 344/14 uprawomocnił się w dniu 17 marca 2015 r.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Międzygminnego Związku Celowego we L. z dnia [...] r. wydane w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja będąca źródłem wydania rozstrzygnięć zapadłych w niniejszej sprawie i działań organów egzekucyjnych zmierzających do realizacji przedmiotowego obowiązku. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny. Organ egzekucyjny umarza postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.

Uchylenie tytułu wykonawczego (decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r.), w oparciu o który doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego, ma wpływ na postępowanie egzekucyjne. Stanowi to podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 270/12). Zatem za zbędne należy uznać kontynuowanie postępowania egzekucyjnego w zakresie zarzutów zgłoszonych w kontrolowanym postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia wydane przez organy obu instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.