Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 616/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: par. 9  pkt 3 i  par. 10
journal: Dz.U. 2004 nr 233 poz 2344
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych
article: art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a,  art. 152,  art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. L. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ul. [...], [...] W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] przyznającą pomoc pieniężną rodzinie zastępczej.

Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił E. K. rodziną zastępczą dla dziecka K. K. urodzonego [...] marca 2000 r. Orzeczenie to uprawomocniło się z dniem 15 września 2008 r., tj. z dniem wydania postanowienia Sądu Okręgowego w W. VI Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy, sygn. akt [...] o oddaleniu apelacji B. K. od ww. orzeczenia Sądu Rejonowego w P.

Sąd Rejonowy w P. przesłał odpis ww. postanowienia do Starosty P. przy piśmie z dnia 17 listopada 2008 r. - celem podpisania umowy o rodzinie zastępczej z E. K.

Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2008 r. E. K. zwróciła się do Starosty P. o przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka K. K. w rodzinie zastępczej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Starosta Powiatu P.:

1. udzielił pomocy pieniężnej rodzinie zastępczej – E. K. na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka K. K. w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia 12 grudnia 2008 r. do czasu uzyskania przez dziecko pełnoletności lub do czasu ukończenia szkoły, w której dziecko rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności, stwierdzając o sposobie i terminie jego wypłaty,

postanowił wypłacił wyrównanie rodzinie za okres od dnia 12 grudnia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. w wysokości [...] zł,

ustalił, że od stycznia 2009 r. kwota do wypłaty wynosiła będzie [...] zł

oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że wysokość pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 78 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej miesięcznie wynosi - w przypadku dziecka w wieku od 7 do 18 lat, posiadającego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności - 60% kwoty 1.647 zł. - o której mowa w art. 78 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Dodał, że przysługującą pomoc pieniężną pomniejsza się o 50% dochodów dziecka, z uwagi na fakt, iż K. K. posiadał dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł. Organ podniósł, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę pomocy pieniężnej ustala się dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W związku z czym, rodzinie zastępczej przysługuje wyrównanie za okres od dnia 12 grudnia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. w łącznej wysokości [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. K. W uzasadnieniu wniosku podała, że pomoc powinna zostać przyznana od dnia, w którym została ustanowiona rodziną zastępczą.

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium stwierdziło, że wysokość oraz szczegółowe warunki przyznania pomocy rodzinie zastępczej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka określone zostały w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233 poz. 2344). Przepis § 10 pkt 1 rozporządzenia stanowi, że pomoc pieniężną, o której mowa w art. 78 ust. 3 i 4 ustawy, przyznaje się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, rodzinie zastępczej nie spokrewnionej z dzieckiem oraz zawodowej nie spokrewnionej z dzieckiem wielodzietnej i specjalistycznej rodzinie zastępczej, począwszy od dnia ustanowienia rodziny zastępczej, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Skoro ustawodawca w przepisie § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej jednoznacznie wskazał, od kiedy może zostać przyznana pomoc, to organy administracji publicznej nie są uprawnione do przyznania świadczenia z datą wcześniejszą. Taka decyzja rażąco naruszałaby powołany przepis.

Organ podniósł też, że niezależnie zatem od faktu, kiedy nastąpiło ustanowienie rodziny zastępczej, powołane rozporządzenie zabrania przyznania pomocy wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej skarżąca złożyła dopiero w dniu 12 grudnia 2008 r. - a zatem organ pierwszej instancji zasadnie przyznał jej wyrównanie właśnie od tego dnia, nie zaś od daty uprawomocnienia się postanowienia sądu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. K., zarzucając powyższej decyzji niezgodność z istniejącymi przepisami prawa. Ponadto skarżąca opisała swoją sytuację materialną, w związku z którą nie może zapewnić rehabilitacji niepełnosprawnemu wnukowi, a także zakupić specjalnych odżywek i leków dla niego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] grudnia 2008 r. – udzielającą E. K. pomocy na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka K. K. w rodzinie zastępczej w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia 12 grudnia 2008 r.

Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Podstawą ustalenia wysokości pomocy pieniężnej jest kwota 1.621 zł, zwana dalej "podstawą" (ust. 2 ww. art.). Starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej udziela tej rodzinie pomocy pieniężnej w wysokości 40% podstawy, pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu tego dziecka, nie mniej jednak niż 10% podstawy (ust. 3). Starosta może również udzielić rodzinie zastępczej pomocy - w oparciu o ust. 4 art. 78, zgodnie z którym starosta udziela rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej, uwzględniając wiek dziecka, stan zdrowia dziecka, niedostosowanie społeczne dziecka - w wysokości wyższej niż określona w ust. 3, lecz nie przekraczającej 80% podstawy, pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50% dochodu tego dziecka, nie mniej jednak niż 20% podstawy.

Rozporządzeniem z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. z 2004 r. Nr 233, poz. 2344), wydanym na podstawie art. 78 ust. 11 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej, Minister Polityki Społecznej ustalił wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania pomocy pieniężnej - o której mowa w ust. 3 i 4 art. 78 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z § 9 pkt 3 ww. rozporządzenia wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej wynosi miesięcznie - w przypadku dziecka od 7 do 18 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności - 60% podstawy.

Oznacza to, że organ prawidłowo ustalił wysokość przyznanej pomocy pieniężnej. Kwota przyznanego wsparcia wynika wprost z ww. przepisu i stanowi 60% kwoty 1.621 zł pomniejszoną o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka. Kwota ta ma charakter stały i nie zależy ani od dochodu skarżącej ani od jej sytuacji majątkowej. W związku z tym organ nie był uprawniony, aby przyznać inną, wyższą pomoc z uwagi na ciężką sytuację majątkową E. K.

Wydając zaskarżoną decyzję oraz orzeczenie ją poprzedzające organy naruszyły jednak przepis § 10 ww. rozporządzenia ustalając, że przedmiotowa pomoc przysługuje od dnia złożenia przez skarżącą wniosku. Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż pomoc pieniężną, o której mowa w art. 78 ust. 3 i 4 ustawy, przyznaje się za okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej z dzieckiem - nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Zatem, zgodnie z dyspozycją zawartą w ww. § 10, pomoc pieniężna powinna być przyznana nie od dnia 12 grudnia 2008 r., tj. od dnia złożenia wniosku, lecz od dnia 1 grudnia 2008 r. Wobec tego nie ma racji skarżąca twierdząc, że przysługuje jej pomoc od chwili umieszczenia K. K. w rodzinie zastępczej. W tym przypadku decydujące znaczenie ma data złożenia wniosku – tym bardziej, że nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżąca złożyła taki wniosek od razu po dacie uprawomocnienia się postanowieniem o ustanowieniu jej rodziną zastępczą tj. po dniu 15 września 2008 r.

W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

W przedmiocie wynagrodzenia adwokata za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).