Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 577/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 4 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia . maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Marszałka Województwa P. z dnia [...] sierpnia 2018 roku numer [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 87 a ust. 4, art. 88 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 i art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r. poz. 55 ze. zm.- dalej "ustawa o ochronie przyrody") po rozpatrzeniu odwołania P. B. od decyzji Dyrektora Parku Krajobrazowego Puszczy K. działającego z upoważnienia Marszałka Województwa P., z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak [...], dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 12.1298 zł za uszkodzenie 5 sztuk drzew na terenie nieruchomości stanowiącej działki nr ewidencyjny [...], położonej w obrębie [...] w B., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Dyrektor Parku Krajobrazowego Puszczy K. działający z upoważnienia Marszałka Województwa Podlaskiego w decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak [...], dotyczącej wymierzenia P. B. kary pieniężnej w kwocie 12.198 zł za uszkodzenie 5 sztuk drzew na terenie nieruchomości stanowiącej działki nr ewidencyjny [...], położonej w obrębie [...] w B., przy ul. [...]. Jednocześnie organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej drzew wymienionych w tabeli nr 2 rosnących na terenie nieruchomości o nr geod. [...].

Decyzja ta została wydana po przeprowadzonych postępowania administracyjnych, w których Dyrektor Parku Krajobrazowego Puszczy K. wymierzył dwukrotnie Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w B. (dalej Wspólnota) karę pieniężną za zniszczenie oraz uszkodzenie drzew rosnących na terenie nieruchomości o nr geod. [...], obręb [...] miasto B.. Od decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. odwołanie złożyła Wspólnota. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło w/w decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w dniu [...] sierpnia 2017 r. wymierzyło Wspólnocie karę pieniężna za zniszczenie /uszkodzenie/ drzew na przedmiotowym terenie. Od decyzji tej odwołała się Wspólnota i decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Kolegium uchyliło w całości decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji jest zatem trzecią decyzją wydaną w sprawie, w której w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po wnikliwej analizie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, iż na skutek prowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych doszło do uszkodzenia przedmiotowych drzew. Kolejne postępowanie prowadzone przez tut. organ dowiodło, iż konsekwencje powyższego czynu ponosi wykonawca zabiegów pielęgnacyjnych wykonanych w obrębie koron drzew tj. P. B.. Ze względu na fakt. iż w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności trudne do wyjaśnienia w związku z czym organ wymierzając karę przyjął najkorzystniejszy dla strony przypadek, tj. uznał, iż drzewa wymienione w tabeli nr 1 zostały uszkodzone, natomiast do drzew wymienionych w tabeli nr 2 odstąpił od wymierzenia za nie kary. W związku z powyższym, wobec stwierdzenia w toku postępowania faktu uszkodzenia 5 sztuk drzew spowodowanego wykonywaniem prac w obrębie ich koron, ustalono administracyjną karę pieniężną w wysokości opłaty za usunięcie drzewa pomnożonej przez 0,6, zgodnie z przepisami art. 88 ust. 1 pkt 4, art. 89 ust. 2 i art. 90 ustawy. Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r. poz. 1330).

W odwołaniu od powyższej decyzji P. B. podniósł, iż działka nr geod. [...] nie przylega do terenu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] i nie wykonywał na niej żadnej czynności. Gałęzie drzew były w większości mocno połamane przez wichury, które przeszły latem nad B. oraz z racji wieku i zagrażały bezpieczeństwu ludzi, dlatego w niektórych drzewach mogły być przycięte mocno. Niektóre drzewa były wcześniej przycięte. Wskazał, iż działał wyłączne na polecenie Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...]. Skarżący wskazał, że wcześniej był zatrudniony w Nadleśnictwie W. przez 7 lat w Zakładzie Usług Leśnych w M. Obecnie pracuje w firmie M. w K., zajmującej się zagospodarowaniem terenów zielonych. Skarżący wskazał na swoją trudną sytuację materialną, w tym utrzymanie trójki dzieci. Do słabej kondycji biologicznej drzew mogły przyczynić się również prowadzone wcześniej prace budowlane związane z ocieplaniem budynku nr [...] oraz [...]. Końcowo wskazał, że działał na polecenie Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] i w obecności członka zarządu wspólnoty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy cytując treść art. 88 ust. 1 i 2 w zw. z art. 90 ustawy o ochronie przyrody, a także art. 87 a ust. 2 i 5 ustawy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie ustalono, że właścicielem nieruchomości, na której rosną przedmiotowe drzewa jest Gmina B., natomiast faktycznym posiadaczem jest Wspólnota Mieszkaniowa budynku nr przy ul. [...] w B. jako dzierżawca terenu, obejmującego zgodnie z umową z dnia [...].06.2010r. działki nr [...] Teren dzierżawy został przedstawiony na załączniku graficznym do umowy, oznaczony kolorem żółtym. Wskazać jednak należy, że działka nr [...] w obr. 8 aktualnie nie figuruje w ewidencji gruntów, a jej oznaczenie zostało zmienione na nr ewid. [...]. Zdaniem Kolegium, nie ulegało wątpliwości, że pomimo w/w zmiany numeracji działek, wszystkie drzewa objęte przedmiotem postępowania rosły na dzierżawionym terenie. Organ I instancji dwukrotnie wskazał na tę działkę w swoim rozstrzygnięciu, czego nie należy uznać za uchybienie mające znaczenie w sprawie. Z art. 88 ust. 2 ustawy wynika, iż kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Podmiot prowadzący roboty na podstawie umowy cywilnoprawnej odpowiada za jej należyte wykonanie i ponosi konsekwencje, które z tymi działaniami się wiążą.

Na tej podstawie Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie Wspólnota zawarła umowę o dzieło z dnia [...].03.2016 r. na wykonanie prac polegających na przycince drzew. Obowiązkiem podmiotu przyjmującego zamówienie było wykonanie umówionego dzieła zgodnie z treścią zawartej umowy, czy to w formie pisemnej, czy ustnej, zgodnie z posiadaną wiedzą i doświadczeniem oraz zgodnie z posiadanymi umiejętnościami. Przy wykonywaniu umowy o dzieło wykonujący obowiązany jest zachować należytą staranność. Rezultat jego pracy stanowi wytworzenie dzieła o cechach zindywidualizowanych, nieistniejącego w takiej postaci przed rozpoczęciem wykonywania umowy. W przedmiotowej sprawie jako dzieło należy uznać właściwe, zgodne ze sztuką przycięcie pielęgnacyjne drzew, które należą do różnych gatunków, czego oczekiwała Wspólnota od wykonawcy dzieła. Umowa o dzieło jest bowiem umową rezultatu i w związku z tym dzieło musi być skończone, to znaczy musi być wynikiem określonego działania (zabiegów pielęgnacyjnych). Przepis art. 88 ust. 2 ustawy nie przewiduje odpowiedzialności solidarnej, dlatego też kara może być wymierzona tylko na jeden podmiot tam wskazany. W związku z powyższym organ uznał, że tym podmiotem jest wykonawca robót, który realizował przycinkę drzew, pomimo działania wykonawcy na "zlecenie" Wspólnoty. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że Wspólnota umówiła się z wykonawcą na dokonanie przycinki drzew na dzierżawionym terenie do max 50 % ich koron mając na uwadze fakt, iż na drzewach znajdują się gałęzie suche i nadłamane, a zatem nie przewidywała ich zniszczenia lub uszkodzenia w rozumieniu ustawy. Wykonawca realizując prace na podstawie umowy o dzieło miał natomiast obowiązek zweryfikowania stanu koron drzew i dokonania przycinki w niezbędnym zakresie zgodnie z zasadami pielęgnacji drzew, a w razie wątpliwości co do zakresu przycięcia koron uzyskać stanowisko Wspólnoty, czego nie uczynił. W rezultacie działań Skarżącego doszło co najmniej do uszkodzenia wskazanych wyżej drzew objętych karą (dąb czerwony, kasztanowiec zwyczajny, 2 lipy drobnolistne, żywotnik zachodni), co słusznie stwierdził organ I instancji na podstawie zebranego materiału dowodowego, który zdaniem Kolegium, nie budzi wątpliwości, mając na uwadze stopień redukcji ich koron. Odnosząc się do sytuacji materialnej skarżącego podniesionej w odwołaniu organ wskazał, że zgodnie z art. 89 ust. 11 ustawy, organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w ust. 1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku. Jednocześnie zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 189 f kpa stanowiący o odstąpieniu od wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej w określonych przypadkach. Przepis ten bowiem wszedł w życie w dniu 1 czerwca 2017 r., a więc przed wszczęciem postępowania w przedmiotowej sprawie. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy dotychczasowe Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie przewidywały takiej regulacji ( art. 16 noweli kpa z dnia 17 kwietnia 2017 r.).

Zdaniem Kolegium wysokość wymierzonej kary pieniężnej za zniszczenie ww. drzewa została przez organ obliczona prawidłowo, tak jak pozostałe ustalenia organu I instancji.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył P. B. zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 78 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez:

– błędne i niewystarczające ustalenie stanu faktycznego,

– przyjęcie błędnej podstawy faktycznej i prawnej jako uzasadniającej nałożenie kary pieniężnej,

– oparcie decyzji na błędnej i niepełnej wiedzy,

II. Naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 roku poprzez naruszenie:

– art. 87 a ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy,

– art. 88 pkt 4 i pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, nie wziętych pod uwagę,

– art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody - nie wziętych pod uwagę.

Skarżący podkreślił, iż w dniu [...] marca 2016 r. wykonał cięcie pielęgnacyjne 5 drzew z tabeli nr 1, a dwa lata po oględzinach według pracowników Parku Krajobrazowego drzewa były w bardzo dobrym stanie i nie było mowy o uszkodzeniu koron drzew w 50% i samych drzew. Powyższe cięcia związane były z wichurami, który przeszły nad B. w 2015 r. Po tych wichurach drzewa były mocno połamane, suche i stwarzały zagrożenie dla osób przebywających w pobliżu, dlatego też Wspólnota Mieszkaniowe zleciła mu cięcie pielęgnacyjne. Końcowo zaakcentował, że jego błędem było niezrobienie zdjęć przed wykonanie zlecenia, a także wskazał że na dzień [...] czerwca 2021 r. wszystkie drzewa mają się dobrze, są bujne i zdrowie, co przedstawiają załączone do skargi zdjęcia.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości oraz zwolnienie z kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Zaskarżona decyzja z [...] maja 2021 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (w brzmieniu wynikającym z Dz.U. z 2020 r., poz. 55 ze zm., obowiązującej na datę orzekania organów, dalej jako u.o.p.).

Postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte na podstawie zgłoszenia z dnia [...] marca 2016 r. o ogłowieniu koron kilku drzew rosnących pomiędzy blokami przy ul. [...] i [...] przez Wspólnotę Mieszkaniową, co skutkowało przeprowadzeniem oględzin w dniu [...] marca 2016 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w tym zakresie Dyrektor Parku Krajobrazowego Puszczy K. wymierzył dwukrotnie Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w B. karę pieniężną za zniszczenie oraz uszkodzenie drzew rosnących na terenie nieruchomości o nr geod. [...], obręb [...] miasto B.

Od decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. odwołanie złożyła Wspólnota. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło w/w decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w dniu [...] sierpnia 2017 r. wymierzył Wspólnocie karę pieniężna za zniszczenie /uszkodzenie/ drzew na przedmiotowym terenie. Od decyzji tej odwołała się Wspólnota i decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Kolegium uchyliło w całości decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji jest zatem trzecią decyzją wydaną w sprawie, w której w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po wnikliwej analizie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, iż na skutek prowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych doszło do uszkodzenia przedmiotowych drzew, a konsekwencje powyższego czynu ponosi wykonawca zabiegów pielęgnacyjnych wykonanych w obrębie koron drzew tj. P. B., a nie Wspólnota Mieszkaniowa zlecająca tą przycinkę. Ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że właścicielem nieruchomości, na której rosną przedmiotowe drzewa jest Gmina B., natomiast faktycznym posiadaczem jest Wspólnota Mieszkaniowa budynku nr przy ul. [...] w B. jako dzierżawca terenu. Niekwestionowane również było, że doszło do przycinki drzew, na podstawie umowy o dzieło zawartej z P. B.

Zgodnie z brzmieniem art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;

5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;

6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (ust. 2). Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna (ust. 3). Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności (ust. 4). W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary (ust. 5).

Mając powyższe na uwadze przedmiotem sporu pozostaje okoliczność ustalenia osoby ponoszącej odpowiedzialność administracyjną za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywanie prac w obrębie korony drzewa. W tym zakresie to Wspólnota Mieszkaniowa (zlecająca wykonanie prace P. B.) dwukrotnie została obciążona karą pieniężną, a na skutek odwołań ostatecznie w zaskarżonej decyzji został obciążony skarżący. W ocenie organów obu instancji, odpowiedzialność ta ostatecznie spoczywa na skarżącym, który po pierwsze przyznał się do przeprowadzenia przedmiotowej wycinki na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej, a po drugie, miał za zadanie zgodnie ze zleceniem dokonać przycinki do max 50% ich koron. Ponadto organy zwróciły uwagę na to, że wykonawca realizując prace na podstawie umowy o dzieło miał natomiast obowiązek zweryfikowania stanu koron drzew i dokonania przycinki w niezbędnym zakresie zgodnie z zasadami pielęgnacji drzew, a w razie wątpliwości co do zakresu przycięcia koron uzyskać stanowisko Wspólnoty, czego nie uczynił. Skarżący natomiast wskazywał, iż drzewa były mocno uszkodzone po wichurach i zagrażały bezpieczeństwu, zaś dokonane przycięcie zostało dokonane zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami z członkami zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej.

Podkreślić w tym miejscu należy, że odpowiedzialność administracyjna za uszkodzenie drzew nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest działanie tj. w przedmiotowej uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywanie prac w obrębie korony drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko, że kara za wycięcie drzew, (a także ich zniszczenie czy uszkodzenie) może być wymierzona właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości, gdy: 1) sam dokonał wycięcia drzew bez zezwolenia, 2) zlecił dokonanie takiej wycinki osobie trzeciej, 3) wiedział o zamiarze wycinki przez osobę trzecią i godził się na taką ewentualność. W odniesieniu do sytuacji usunięcia drzew - gdy drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela nieruchomości, której działaniu nie mógł zapobiec, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że brak jest podstaw do obciążenia właściciela nieruchomości karą przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Stanowisko to podzielają także wojewódzkie sądy administracyjne (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 24 października 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 661/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 90/07, Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 329/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1957/08, Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 568/10). W wyrokach tych wskazano m.in., że aby obarczyć odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. określoną osobę trzeba wykazać, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu, a usunięciem (zniszczeniem) drzew lub krzewów. Jeżeli natomiast drzewa uszkodziła (usunęła) osoba trzecia bez wiedzy właściciela i w sposób, któremu nie mógł zapobiec, wtedy właściciel nieruchomości odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie ponosi. Podobnie należy ocenić zaistniałą w niniejszym stanie faktycznym okoliczność wskazywane przekroczenia przez skarżącego zakresu udzielonej zgody dzierżawcy nieruchomości – Wspólnoty Mieszkaniowej, skutkiem czego doszło do uszkodzenia drzewa w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. Zaakcentować przy tym należy, iż kwalifikacja danego czynu w zaskarżonych decyzji z art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. nie do końca jest wyjaśniona, bowiem we wcześniejszych decyzjach był stosowany również art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., który mówił o zniszczeniu drzewa. Jest to o tyle znaczące, że do tych regulacji mogą być stosowane odmienne artykułu przedmiotowej ustawy (np. odroczenie kary art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p, a także ust. 6 tego artykułu dotyczący umorzenia, przesłanki podniesione w skardze), zaś sama kwalifikacja co jest uszkodzeniem drzewa a zniszczeniem zawarta jest w art. 87 a ust. 4 i 5 u.o.p. W tym zakresie nie ma żadnych ustaleń. Organy zaś przyjęły, że w sprawie doszło do uszkodzenia wskazując w podstawie art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.

Należy mieć na uwadze również pogląd wyrażony w doktrynie, zgodnie z którym zniszczenie drzewa w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. polegać może także na dewastacji któregoś ze składników (np. bryły korzeniowej), co może doprowadzić do obumarcia drzewa lub krzewu (por. D. Danecka, W. Radecki. Ochrona terenów zieleni i zadrze wiem Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2017). Drzewo oprócz korony składa się również z pnia i bryły korzeniowej. W związku z tym także negatywne oddziaływanie na te elementy drzewa może doprowadzić do jego zniszczenia. Różnica jest tylko taka, że w przypadku oddziaływania na koronę drzewa organ będzie zobligowany do ustalania procentowego, o jaką część została ona zredukowana, oraz czy wyczerpuje to przesłanki wymienione w art. 87a ust. 5 u.o.p. (70%). W związku z powyższym, na datę wydawania decyzji przez organy obu instancji, zasadnym było zastosowanie regulacji wskazanej w art. 88 ust. 4 bądź 5 u.o.p., która mówi, że termin płatności kar odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności, przy czym w przypadku uszkodzenia drzewa odroczenie terminu płatności może dotyczyć jedynie 70%. Natomiast po tym okresie ewentualnie byłaby podstawa do umorzenia tej kary, o ile drzewo zachowałoby żywotność (art. 88 ust. 6 u.o.p.) Organu obu instancji tego nie uczyniły naruszając tym art. 88 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 5 u.o.p., choć we wcześniejszych decyzjach w stosunku do Wspólnoty Mieszkaniowej takie odroczenie terminu płatności było stosowane.

Przechodząc do meritum wskazać należy, że uszkodzenie drzewa stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie. Za przyjęciem wskazanego poglądu przemawia przede wszystkim to, że ani przepisy u.o.p., ani ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają wyprowadzić innych przesłanek nałożenia kary za uszkodzenie drzewa. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie, jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości, może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2017 r., IV SA/Wa 1078/17, Lex nr 2393400). Podobnie wygląda sytuacja w sytuacji uszkodzenia drzewa spowodowanego wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.

Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczające jest samo wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu, a wycięciem czy uszkodzeniem drzew, spowodowanego działaniem posiadacza danej nieruchomości. Skoro natomiast odpowiedzialność ta została zobiektywizowana, to dla jej oceny nie ma znaczenia, czy posiadacz nieruchomości dokonał tego osobiście, czy też skorzystał w tym zakresie z usług innego podmiotu, zlecając mu dokonanie tej czynności. Nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość konieczności uzyskania stosownego zezwolenia lub zgody, albo jej brak. Bez znaczenia pozostają także pobudki i motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo lub zlecająca dokonanie wycinki (por. powołany wcześniej wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r., II SA/Kr 541/16).

Z powyższych względów Sąd nie podziela tych wszystkich argumentów zaskarżonych decyzji, które zmierzają do wykazania, że to nie Wspólnota, a skarżący dokonujący przycinki drzew, powinien ponosić odpowiedzialność administracyjną za uszkodzenie przedmiotowych drzew. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu I instancji we wcześniejszych decyzjach, w ocenie którego, pomimo tego, że Wspólnota powierzyła dokonanie przycinki osobie trzeciej, odpowiada ona za działanie i zaniechanie tej osoby, jak za działania własne, tym bardziej, że materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, że osoba dokonująca przycinki naruszyła zakres udzielonego jej przez Wspólnotę zlecenia (umowa o dzieło). Wniosek ten jest zasadny tym bardziej, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska zawartego w zaskarżonych decyzjach. Złożone w tym zakresie wyjaśnienia członków zarządów Wspólnoty Mieszkaniowej złożone w toku postępowania, w tym na rozprawie administracyjnej (k. 282) wskazujące, że umówili się do przycinki drzew do max 50% ich koron nie znajdują potwierdzenia choćby w umowie o dzieło zawartej ze skarżącym. W tym zakresie natomiast skarżący podnosił, że dokonał przycinki zgodnie z zaleceniami Wspólnoty Mieszkaniowej oraz zgodnie z zasadami pielęgnacji drzew. Z umowy o dzieło zawartej w dniu [...] marca 2016 r. ze Wspólnotą Mieszkaniową wynika, że umowa dotyczyła przycinki drzew, zaś zakończenie dzieła miało nastąpić w dniu [...] marca 2016 r. i tego dnia zamawiający miał odebrać dzieło na podstawie protokołu przekazania i spisanego w obecności przedstawiciela Zamawiającego (§ 4 umowy o dzieło k. 272 akt admin.). Do umowy dołączone było świadectwo pracy skarżącego w Zakładzie Usług Leśnych w M. Ze złożonych wyjaśnień przez M. L. (członek zarządu) w dniu [...] stycznia 2017 r. wynika, że po zakończeniu prac nie wykonywano odbioru prac, ale widziała ona te drzewa po zabiegach pielęgnacyjnych. Podkreśliła, że drzewa trzeba było przyciąć bo były suche i drzewa nadal są żywotne (k. 142 akt admin.). Mając powyższe na uwadze należy jednoznacznie wskazać, że nie doszło do formalnego odbioru prac, do czego zamawiający był zobligowany na podstawie umowy o dzieło. Mimo tego Wspólnota zapłaciła wykonawcy umówione wynagrodzenie i de facto nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń do dokonanej przycinki. Ponadto fakty dołączenia do umowy świadectwa pracy skarżącego w Zakładzie Usług Leśnych nie oznaczał jeszcze, że skarżący miał odpowiednie kwalifikacje do dokonania takiej przycinki. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika bowiem jaki był zakres jego obowiązków w trakcie przedmiotowego zatrudnienia. Powierzenie zatem przycinki osobie, która nie posiadała żadnych certyfikatów i zaświadczeń potwierdzających wcześniejsze doświadczenie (do czego wykazania organ wzywał k. 59 akt admin.), tym bardziej nie uzasadnia przerzucenie odpowiedzialności w zakresie uszkodzenia drzew na skarżącego.

Odrębnym zagadnieniem jest natomiast ewentualne istnienie roszczeń regresowych Wspólnoty Mieszkaniowej do osoby dokonującej przycinki drzewa, w przypadku ustalenia, że osoby te przekroczyły w sposób oczywisty zakres udzielonego im zlecenia, choć zgromadzony materiał dowodowy tego nie potwierdza. Jest to jednak kwestia cywilnoprawna, a sąd administracyjny nie jest uprawniony do formułowania w tym zakresie jakichkolwiek wiążących ocen.

Reasumując, dla przyjęcia odpowiedzialności administracyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej wystarczający jest niewątpliwie zachodzący w sprawie (wbrew twierdzeniom w toku postępowania) związek przyczynowy, pomiędzy jej zachowaniem polegającym na zleceniu przycinki, a uszkodzeniem drzew. Raz jeszcze podkreślić należy, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy Wspólnota była osobistą sprawczynią uszkodzenia drzew, czy posłużyła się osobami trzecimi, ani to, że nie miała zamiaru przycinania przedmiotowych drzew w tak dużym zakresie, bowiem uszkodzenie drzew w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. nie musi być działaniem zamierzonym. Skoro zaś drzewa zostały uszkodzone przez wykonawcę umowy zawartej ze Wspólnotą, nie zachodzi w sprawie sytuacja polegająca na uszkodzeniu drzew przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody zamawiającego. Z tych wszystkich względów, organy niesłusznie przyjęły odpowiedzialność administracyjną skarżącego za dokonanie uszkodzenia wskazanych powyżej drzew, wymierzając mu karę pieniężną.

W związku z powyższym zaskarżone decyzje podlegały uchyleniu. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie oceniał prawidłowości zastosowania pozostałych regulacji w zakresie wysokości nałożonej kary, bowiem w tak ustalonym stanie faktycznym zbędne jest analizowanie tych regulacji. Ponieważ organy nie wyjaśniły sprawy w pełnym zakresie oraz nie dokonały właściwej oceny poczynionych ustaleń, sąd uznał, że wydane decyzje naruszają art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji także art. 88 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, poprzez zastosowanie tego przepisu pomimo braku ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, że to działania skarżącego spowodowały uszkodzenie drzew, a w szczególności, że działał on bez zgody posiadacza nieruchomości.

Wielokrotnie bowiem podkreślano w orzecznictwie, że do tego rodzaju odpowiedzialności administracyjnej o charakterze obiektywnym nie jest konieczne osobiste działanie posiadacza nieruchomości czy właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, gdyż ponoszą oni także odpowiedzialność za czynności osób trzecich, na które się godziły lub zlecały ich wykonanie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 329/08, czy z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 448/11).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 j.t.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną.

O kosztach nie orzekano bowiem skarżący został zwolniony z kosztów sądowych i ma ustanowionego pełnomocnika z urzędu, zaś w zakresie kosztów zastępstwa procesowego zostanie wydane odrębne postanowienie przez referendarza sądowego.