Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 306/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par 1, art. 151 i art. 250
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 13 i 37 ust. 6 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 2114
law: Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
article: par 2 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 pkt a, b i c, art. 32 ust.1, 2 i 4
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 15 ust. 1 i art. 4 ust. 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 14 ust. 1
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
article: par 4 ust. 3 i par 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P. G. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją z 16 maja 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z 24 lutego 2022 r. nr [...] w sprawie przyznania A. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że 12 czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek A. K. o przyznanie płatności na rok 2021. Strona zadeklarowała do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 1,52 ha.

Na podstawie przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie strony 27 września 2021 r. metodą Foto (na podstawie wizytacji terenowej 13 sierpnia 2021 r.), stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na wielkość przyznanych płatności. Na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 1,29 ha stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (kod błędu DR 14).

W związku z tym organ pierwszej instancji odmówił przyznania A. K. na rok 2021 jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dla młodych rolników i nałożył sankcję odpowiednio: [...] zł dla jednolitej płatności obszarowej oraz [...] zł dla płatności dla młodych rolników.

Od decyzji strona złożyła odwołanie, nie zgadzając się z ustaleniami kontroli metodą foto, a w konsekwencji nałożeniu sankcji. Skarżący wyjaśnił, że działka nr [...] o powierzchni 1,29 ha została wykoszona 18 września 2021 r. Na potwierdzenie powyższego dołączył oświadczenie ojca o wykonaniu w tej dacie koszenia. Podał, że łąka zawsze w tym okresie jest koszona, ponieważ w tym terminie daje najlepszy zbiór. Nadto podniósł, że łąka nie daje dwóch pokosów ze względu na VI klasę bonitacyjną (piaszczyste podłoże i trawa nie nadaje się do skoszenia wcześniej niż na przełomie sierpnia i września).

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2114, ze zm.) dalej: "ustawa", wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, w tym Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 351, ze zm.), dalej "rozporządzenie", Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 maja 2021 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2021 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 908) oraz szczegółowo wymienione przepisy unijne.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 strona deklarowała sporną działkę rolną A (1,29 ha) do płatności JPO (w tym działka podrzędna A1 deklarowana jako TUZ o powierzchni 0,81 ha). Warunki uzyskania płatności do działek użytkowanych jako trawa na gruntach ornych/TUZ określa również rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu i muszą one być przestrzegane, o czym rolnik jest pouczany składając wniosek. Grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usuniecie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich (§2).

Organ odwoławczy stwierdził, że kluczowe znaczenie w sprawie mają wyniki kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej metodą FOTO (na podstawie wizytacji terenowej przeprowadzonej 13 sierpnia 2021 r. w gospodarstwie strony, która wykazała nieprawidłowości, dla działki rolnej A stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów - kod DR14). Na dowód dokonanych ustaleń został sporządzono raport z czynności kontrolnych i wykonano zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności. Strona nie wniosła zastrzeżeń do wyników kontroli.

Następnie ustalił, że we wniosku o przyznanie płatności strona ubiegała się o przyznanie płatności do działek rolnych o łącznej powierzchni 1,52 ha. W wyniku kontroli administracyjnej, popartej wynikami kontroli na miejscu organ pierwszej instancji stwierdził, że powierzchnia działek rolnych spełniająca warunki otrzymania płatności wynosiła 0,23 ha. Wobec gruntu rolnego położonego na działce rolnej A w bieżącym sezonie wegetacyjnym stwierdzono brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. O stanie faktycznym spornej działki rolnej A świadczy szkic wykonany podczas wizytacji terenowej i dokumentacja fotograficzna - zdjęcia wykonane 13 sierpnia 2021 r. nr [...]. Powyższe oznacza, że na tych gruntach zgłoszonych do płatności na rok 2021 nie była prowadzona przez cały rok działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Nr 1307/2013.

Ustalono, że strona nie zgłosiła pisemnie do organu pierwszej instancji braku możliwości wykoszenia działki albo działania siły wyższej stąd nie było w sprawie rozważane zastosowanie art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

W konsekwencji Dyrektor ARiMR stwierdził, że jednym z warunków przyznania płatności rolnych jest użytkowanie przez wnioskodawcę gruntów zgłoszonych do płatności, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością. Dofinansowanie przysługuje do rzeczywistej powierzchni kwalifikowanej do płatności. Dla potrzeb pomocy decydujące kwalifikujące znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu wykorzystywany rolniczo. Powierzchnia kwalifikująca się do płatności jest ustalana na podstawie dostępnego materiału sprawy, a pojęcie działki rolnej nie musi być tożsame z pojęciem działki ewidencyjnej. W odniesieniu do kontrolowanej sprawy powierzchnia ewidencyjna gruntów kwalifikujących się do płatności rolnych została dokonana w oparciu o uprawnione dokumenty - na podstawie przeprowadzonej w gospodarstwie strony kontroli na miejscu, w oparciu o raport z kontroli Nr [...].

Wniesione wraz z odwołaniem oświadczenia ojca strony - D. K., w świetle których łąka była wykoszona 18 września 2021 r. może tylko potwierdzać ustalenie kontroli na miejscu metodą FOTO, tj. że na dzień kontroli 13 sierpnia 2021 r. stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

Ustawodawca ustanowił przepis, że takie zabiegi należy wykonać w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Stąd też organy były zobowiązane do zastosowania sankcji finansowych za brak przeprowadzenia w sezonie wegetacyjnym 2021 zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu rozprzestrzenianiu się chwastów w terminie do 31 lipca 2021 r.

Organ powołując się na orzecznictwo stwierdził, że nie ma wątpliwości, że na wykonanych w sierpniu 2021 r. zdjęciach na spornej działce występuje bujna roślinność (w tym samosiejki drzew) wskazująca na brak przeprowadzenia koszenia. Zgodnie z § 2 rozporządzenia grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Z regulacji tych wynika, że do płatności uprawnione mogą być tylko użytki rolne i użytki te muszą być utrzymywane w należytej kulturze rolnej oraz konieczność przeprowadzenia przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego (np. koszenia) w roku. Przepis ten wprost wskazuje, że rolnik, który chce skorzystać ze spornych płatności, zobowiązany jest wykonać do 31 lipca danego roku, co najmniej jeden zabieg agrotechniczny w celu usunięcia lub zniszczenia niepożądanej roślinności. Celem zabiegu agrotechnicznego jest usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności. Cel ustawowy wynikający z powyższego przepisu, nie zostanie więc spełniony, jeżeli rolnik wykonana koszenie, które celu ustawowego nie realizuje. Ponadto skoro przepis stanowi, że powinien to być co najmniej jeden zabieg agrotechniczny, to znaczy, że jeżeli cel jaki ustawa wiąże z powyższym zabiegiem, nie został zrealizowany przy pierwszym koszeniu, rolnik zobowiązany jest zabieg powtórzyć.

Na powyższą decyzję A. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Nie formułując zarzutów jakie stawia wydanemu rozstrzygnięciu przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Zakwestionował znaczenie kontroli przeprowadzonej przez organ, wskazując że raport z czynności kontrolnych obarczony jest błędem, natomiast decyzja organu pierwszej instancji jest niesłuszna i krzywdząca jako młodego rolnika. Wyjaśnił, że sporną działkę uprawiał od najmłodszych lat, zaś do 2021 r. należała do jego dziadka, obecnie stanowi jego własność. Wskazał, że rokrocznie dokonuje na niej zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów oraz dba o nią w sposób szczególny. Wiosną 2021 r. na działce wielokrotnie wykaszano chwasty kosą, aby się nie rozpleniały.

Z uwagi na zmianę sposobu jej użytkowania kosi ją co roku i zbiera siano. W tych czynnościach pomaga mu często ojciec, który 18 września 2021 r. (sobota) uczestniczył w tej czynności. Podniósł, że zawsze kosi działkę w tym czasie, ponieważ łąka daje wtedy najlepszy zbiór. Ponadto łąka ta nie wydaje dwóch pokosów ze względu na VI klasę, zaś podłoże jest piaszczyste i trawa nie nadaje się do skoszenia wcześniej, bo jest zbyt mała. Po wiosennym nawożeniu maksymalny wzrost uzyskuje dopiero na przełomie sierpnia i września i to dopiero pod warunkiem, że nie będzie zbyt suchego lata. Dlatego w tym okresie musi być koszona, aby plon z niej był najlepszy.

Wobec przedstawionych argumentów wywiódł, że decyzja o odmowie przyznania płatności jest nie tylko niezgodna ze stanem faktycznym, ale zupełnie niesłuszna i naruszająca jego prawa. Jego zdaniem najpierw powinno się wezwać rolnika do złożenia wyjaśnień, a nie od razu karać go. Końcowo podniósł, że nie pracuje i jest ciężko chory, i nie stać go na płacenie kar pieniężnych. Wniosek o dopłaty bezpośrednie złożył pierwszy raz i wiedział, że raz do roku należy łąkę skosić, co uczynił.

Decyzja administracyjna, aby łąka była skoszona do końca lipca jest dla skarżącego niezrozumiała, ale na przyszłość będzie się do niej stosował. Według prawa unijnego dopłaty bezpośrednie należą się nawet wtedy, kiedy pole jest odłogowane, czy też "Ugorowane z uprawą". Natomiast na spornej działce dokonał kilku zabiegów agrotechnicznych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd – co do zasady - nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.").

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy przyjęto za podstawę rozważań sądu.

Przedmiotem sporu stała się odmowa przyznania stronie na rok 2021 jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dla młodych rolników, a także nałożenie sankcji odpowiednio: [...] zł dla jednolitej płatności obszarowej oraz [...] zł dla płatności dla młodych rolników. Przyczyną powyższego była okoliczność ustalona w toku postępowania, że strona w terminie do 31 lipca 2021 r. nie wykonała zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Zatem istota sporu koncentruje się wokół kwestii związanej z odpowiedzią na pytanie czy i kiedy na gruncie tym należało przeprowadzić zabiegi agrotechniczne.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności oraz jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Z art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wynika, że jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw i uzupełniająca płatność podstawowa, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami".

W nawiązaniu do ww. przepisu § 2 pkt 2) lit b) rozporządzenia, grunty uznaje za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich.

Z kolei płatność dla młodych rolników przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy. Zgodnie z art. 13 ustawy płatność dla młodych rolników przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jednak nie większej niż 50 ha. Na podstawie art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 płatność dla młodych rolników przysługuje rolnikom, którzy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem lub rozpoczęli już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej oraz ich wiek w roku składania tego wniosku nie przekracza 40 lat. Jak wskazano w niniejszej decyzji powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 1,52 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,23 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu.

Płatności dla rolników, w tym płatności obszarowe, płatność ONW przysługują producentowi rolnemu, który utrzymuje grunty w dobrej kulturze rolnej przez okres, na który przyznawana jest płatność, tj. przez rok kalendarzowy. Wynika to z treści art. 4 ust. 1 pkt a, b i c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 1307/2013), w którym zawarte zostały definicje rolnika, gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej. I tak, w przepisach tych przyjęto, że rolnikiem jest osoba (...) której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów (...) oraz która prowadzi działalność rolniczą; gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego; zaś działalność rolnicza oznacza: (...) (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

W myśl art. 32 ww. rozporządzenia przyjęto, że: 1. Wsparcie w ramach systemu płatności podstawowej przyznaje się rolnikom po aktywacji - w formie zgłoszenia zgodnie z art. 33 ust. 1 - uprawnienia do płatności na kwalifikujący się hektar w państwie członkowskim, w którym przydzielono uprawnienie. Aktywowane uprawnienia do płatności zapewniają prawo do rocznej płatności określonych w nich kwot, bez uszczerbku dla stosowania dyscypliny finansowej, zmniejszania płatności zgodnie z art. 11 oraz liniowych zmniejszeń zgodnie z art. 7, art. 51 ust. 2 i art. 65 ust. 2 lit. c) niniejszego rozporządzenia oraz dla stosowania art. 63 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Natomiast "kwalifikujący się hektar" (ust. 2) oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej – wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej; lub każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej określonych, odpowiednio, w tytule III oraz IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i który: (i) nie jest już zgodny z definicją "kwalifikującego się hektara" na mocy lit. a) w wyniku wdrożenia dyrektywy 92/43/EWG, dyrektywy 2000/60/WE oraz dyrektywy 2009/147/WE; (ii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest zalesiony zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 lub art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub w ramach systemu krajowego, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013; lub (iii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest obszarem odłogowanym zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.

Na podstawie art. 37 ust 6 i 7 ustawy z czynności na miejscu sporządza się raport, w stosunku do którego rolnik może wnieść zastrzeżenia. Taki też został sporządzany w niniejszej sprawie. Bezsporne jest, że skarżący nie skorzystał z tego uprawnienia, bo w zakreślonym terminie nie wnosił zastrzeżeń, ani do co do jego zawartości merytorycznej, ani natury formalnej, które podnosi na obecnym etapie. Zdaniem Sądu w tego rodzaju sprawach pierwszorzędne znaczenie przydać należy dowodowi z raportu z kontroli. Taki dowód najpełniej odzwierciedla zakres i sposób użytkowania deklarowanych działek. Jednocześnie w zasadzie jedyną drogą służącą do zwalczania ustaleń kontroli, z którymi rolnik się nie zgadza, jest skuteczne wniesienie zastrzeżeń do raportu z kontroli, którego strona nie wniosła. Na podstawie zgromadzonych dowodów słusznie organ stwierdził, że powyższy stan gruntu stwierdzony przez kontrolujących w 13 sierpnia 2021 r. wykluczał przeprowadzenie zabiegów agrotechnicznych w bieżącym sezonie, a co za tym idzie stan taki trwał również na dzień 31 lipca 2021 r. Stwierdzenie zachwaszczenia gruntu wyklucza uznanie, że grunty są gruntami utrzymywanymi w dobrej kulturze rolnej. Biorąc zaś pod uwagę przytoczone definicje, brak użytkowania rolniczego wyłącza uznanie, że na gruntach była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt a w zw. z art. 32 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013.

Ocena zgromadzonych dowodów prowadzi do wniosku, że na gruntach wskazanych we wniosku o płatność skarżący niewątpliwie działalności rolniczej nie prowadził ani w chwili złożenia wniosku, ani do dnia kontroli. Ocena ta nie wynika jednak z zanegowania przez organ wykonania wskazanych w odwołaniu zabiegów, lecz przede wszystkim z ustaleń dokonanych przez organ, co do stanu gruntu, na podstawie dowodów zgromadzonych w trakcie kontroli, w tym kontroli na miejscu zawartych w raporcie z czynności kontrolnych wraz z dokumentacją fotograficzną oraz szkicem. Analiza zebranych dowodów prowadzi do wniosku, że grunt był nieużytkowany rolniczo. W sposób precyzyjny ustalono, co znajdowało się na zadeklarowanych działkach, czego odzwierciedleniem jest dołączona do raportu dokumentacja fotograficzna. W ocenie sądu, powyższa dokumentacja nie budzi wątpliwości co do jej rzetelności. Ta spójna dokumentacja miała zasadnicze znaczenie dla dokonanych ustaleń, albowiem odzwierciedla istniejący na miejscu stan gruntu zgłoszonego do płatności w roku, w którym skarżący ubiegał się o nie. Zastany przez kontrolujących stan spornych działek, opisany i udokumentowany w sprawie, ewidentnie dowodzi o braku wykonywania koniecznych i wymaganych zabiegów agrotechnicznych do dnia 31 lipca 2021 r. Kontrolujący jednoznacznie opisali sporną działkę nr [...], jako kwalifikująca się do objęcia jej kodem DR14 przez wzgląd na to, że występowała na niej bujna roślinność (w tym samosiejki drzew) wskazująca na brak przeprowadzenia koszenia.

Podważając ocenę organów skarżący na poparcie własnego stanowiska przedstawił oświadczenie ojca o skoszeniu łąki – działki nr [...] oraz suszeniu i zebraniu siana. Tym niemniej należało negatywnie zweryfikować ww. dowód, albowiem wynika z niego jak i treści skargi, że zabiegu tego dokonał po dacie 31 lipca 2021 r.

Zatem ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym dawały podstawę do uznania, że na kontrolowanych gruntach nie była prowadzona działalność rolnicza. Bez znaczenia pozostaje więc to, że we wrześniu skarżący przeprowadzał ewentualne zabiegi koszenia. Skoro opisane w odwołaniu i skardze zabiegi zostały wykonane ww. dacie - świadczy to tym, że grunt nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej w dacie 31 lipca 2021 r., a zatem brak było podstaw do przyznania płatności. W kontekście powyższego zauważania wymaga, że w świetle dyspozycji art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności) - jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W konsekwencji, w toku postępowania przed organami to na skarżącym, jako beneficjencie pomocy, spoczywał procesowy obowiązek wykazania, że na zadeklarowanej do płatności powierzchni prowadził działalność rolniczą. Skarżący natomiast ograniczył się do gołosłownej polemiki z ustaleniami organów, przedstawiając własną ocenę dowodów która stanowi proste zaprzeczenie tej przedstawionej przez organy.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze wyjaśnić należy, że przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu prawa do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaś jak słusznie argumentuje organ odwoławczy wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa będące przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Stąd opisywana sytuacja zdrowotna i osobista pozostaje bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Nałożona sankcja zostanie natomiast rozliczona z przyznanych kwot płatności w latach kolejnych (na zasadzie potrącenia).

Należy również wyjaśnić, że skoro strona nie zgłosiła pisemnie do kierownika braku możliwości wykoszenia działki albo działania siły wyższej to nie była w sprawie rozważana kwestia zastosowania art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., zgodnie z którym kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I wyroku. O przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej kwoty 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, sąd orzekł w punkcie II wyroku – na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (j. t. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).