Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2944/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 1a pkt 2 i 12 lit. a tiret 4, art. 33, art. 34, art. 59, art. 80, art. 67 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), sędzia del. SO Agnieszka Baran, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wszczął wobec T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. (nazwa skrócona G. Sp. z o.o. Sp. k., dalej "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") postępowanie egzekucyjne na podstawie zagranicznych tytułów wykonawczych wystawionych 6 kwietnia 2018 r. przez Izbę Administracji Skarbowej w P. - Biuro Wymiany Informacji Podatkowych (centralne biuro łącznikowe) na rzecz wierzyciela, tj. S. z siedzibą w Norwegii, o numerach: [...] obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 1.305.425,40 zł, [...] obejmującego odsetki za okres od 1 stycznia 2017 do 28 lutego 2017 r. w kwocie 100.624,70 zł oraz koszty w wysokości 782,70 zł za okres od 1 stycznia 2017 do 28 lutego 2017 r., tj. w łącznej kwocie należności głównej 1.406.832,80 zł.

Zawiadomieniem z dnia 10 maja 2018 r. organ egzekucyjny dokonał próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. z siedzibą w W. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono do ww. banku w dniu 10 maja 2018 r., a zobowiązanej Spółce wraz z tytułami wykonawczymi w dniu [...] maja 2018 r.

Pismem z dnia 10 maja 2018 r. [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunku bankowego dla Strony.

Pismem z dnia 22 maja 2018 r. pełnomocnik Spółki - adwokat E.B. wniosła zarzuty na prowadzenie egzekucji, podnosząc: niedopuszczalność egzekucji, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 10 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy.

Pismem z dnia 22 maja 2018 r. pełnomocnik Spółki - adwokat E.B. wniosła skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przysługującego spółce od [...] S.A., żądając uchylenia tejże czynności egzekucyjnej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik spółki zanegowała istnienie obowiązku, a także zasadność prowadzenia egzekucji w stosunku do T. Sp. z o.o. Sp. k. Pełnomocnik spółki podniosła, że zagraniczne tytuły wykonawcze, które stały się podstawą zajęcia wierzytelności Spółki, nie zawierają żadnych danych pozwalających na definitywną i kategoryczną identyfikację podmiotu zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ egzekucyjny, z uwagi na wniesione zarzuty, zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ egzekucyjny uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy to postanowienie organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. oddalił skargę z dnia 22 maja 2018 r. jako niezasadną.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że czynność egzekucyjna dotycząca próby zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A.. została przeprowadzona w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej "u.p.e.a"), a do zajęcia użyto druku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych do egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierał elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.

Pismem z dnia 4 września 2018 r. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, zaskarżając je w całości. Zarzuciła w nim, iż w przedmiotowym stanie faktycznym egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, a działania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w W. mają charakter działań nadmiernie uciążliwych. Zdaniem Skarżącej tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzone jest niniejsze postępowanie egzekucyjne, nie spełnia wymogów określonych w art. 102 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. Z 2018 r., poz. 425, dalej "ustawa o wzajemnej pomocy"). Nadto Skarżąca podniosła, że wydanie tego postanowienia nastąpiło w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego mającego miejsce na skutek wydania postanowienia z dnia [...] sierpnia 2018 r.

Skarżąca wskazała również, że w zaistniałym stanie faktycznym istnieją podstawy do umorzenia prowadzonej egzekucji, bowiem w niniejszym przypadku egzekucja jest niedopuszczalna z uwagi na fakt, że postępowania podatkowe prowadzone przez norweskie organy podatkowe nie zostały definitywnie zakończone. Ponadto w świetle podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, zdaniem Skarżącej, stwierdzić trzeba, że zajęcie rachunku bankowego Spółki jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Co więcej, zagraniczne tytuły wykonawcze, jakie doręczono Spółce, posiadają uchybienia, których kształt i rozmiar przemawia za potrzebą umorzenia postępowania egzekucyjnego, a teza ta dotyczy określenia w tytułach wykonawczych osoby zobowiązanego oraz danych pozwalających na jego identyfikację.

Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także: "organ drugiej instancji", "Dyrektor") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. odnośnie uznania za niezasadną skargi na czynności egzekucyjne z dnia 22 maja 2018 r.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że przedmiotowe zawiadomienie doręczono do [...] S.A. w dniu 10 maja 2018 r. przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Ognivo - o czym świadczy wydruk z systemu teleinformatycznego Ognivo, a zobowiązanej Spółce wraz z tytułami wykonawczymi w dniu [...] maja 2018 r. - o czym świadczy adnotacja znajdująca się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Dyrektor uznał, iż organ egzekucyjny dokonał powyższej czynności egzekucyjnej zgodnie z art. 80 u.p.e.a., zostały bowiem spełnione warunki zajęcia, o których mówi ten przepis. Zatem postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. należy uznać za zasadne.

Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika Spółki, że w zaistniałym stanie faktycznym istnieją podstawy do umorzenia prowadzonej egzekucji, Dyrektor wskazał, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty i okoliczności skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Strona nie godząc się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego w dniu 15 listopada 2018 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. We wniesionej skardze Skarżąca zarzuciła, że:

1) w zaistniałym stanie faktycznym egzekucja jest niedopuszczalna,

2) działania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wobec T. Sp. z o.o. Sp. k. mają charakter działań nadmiernie uciążliwych,

3) tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzone jest przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, nie spełniają wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy,

4) wydanie postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. miało miejsce w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego i niewydania postanowienia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania,

5) nie wyjaśniono dlaczego wydanie postanowienia przez organ egzekucyjny o zawieszeniu postępowania nie sprzeciwia się rozstrzygnięciu w przedmiocie oddalenia skargi na zajęcie rachunku bankowego.

W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2018 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Powołany środek zaskarżania ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym. Skarga na czynności egzekucyjne składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może być uniwersalnym środkiem zaskarżenia, za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości postępowania egzekucyjnego, które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej. W trybie art. 54 u.p.e.a. nie można skutecznie wnieść skargi, kiedy zawiera ona podstawy dotyczące innego środka zaskarżenia, np. z art. 33 u.p.e.a.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019 r., VII SA/Wa 1439/18, LEX nr 2643480) Podobnie wypowiedział się WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r., I SA/Bd 96/19, stwierdzając, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności (LEX nr 2664584). Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.

W trybie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) nie podlegają zatem rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne. Kwestie te rozstrzygane są w trybie art. 34 u.p.e.a. i art. 59 u.p.e.a. Postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania.

Powyższe uwagi są istotne dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, albowiem wyznaczają ramy kontroli sądowej. W niniejszej sprawie Skarżąca zakwestionowała próbę zajęcia rachunku bankowego.

Zdaniem Sądu, Dyrektor oceniając czynność egzekucyjną, zaskarżoną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., zasadnie skoncentrował się na kwestiach formalnoprawnych, które odnoszą się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego. Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Bezzasadnym jest zatem podnoszenie okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji czy zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu organ egzekucyjny prawidłowo zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego (w niniejszej sprawie jedynie próbę takiego zajęcia, które okazało się nieskuteczne), co pozostaje w zgodzie z art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawierało wszystkie elementy oznaczone w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a. we wzorze obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Wskazać należy, że zawiadomieniem z dnia 10 maja 2018 r. organ egzekucyjny dokonał próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. z siedzibą w W. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono do ww. banku w dniu 10 maja 2018 r., a zobowiązanej Spółce wraz z tytułami wykonawczymi w dniu [...] maja 2018 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się zatem w ww. zakresie żadnych naruszeń, a postępowanie organu należy uznać za prawidłowe i zgodne z prawem.

W ocenie składu orzekającego podnoszone przez Stronę okoliczności, tj. niedopuszczalność przedmiotowej egzekucji, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomoc, mieszczą się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 6, 8 i 10 u.p.e.a. Jak już wskazano, w ramach skargi na czynności egzekucyjne można natomiast podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności.

Strona wniosła również zarzuty na prowadzenie egzekucji, w których podniosła te same okoliczności co w skardze na czynności egzekucyjne, jest to jednak przedmiotem odrębnej sprawy administracyjnej.

Na marginesie podkreślić należy, że jak słusznie podkreślił Organ drugiej instancji, czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego okazała się nieskuteczna, bowiem bank złożył oświadczenie, że nie prowadzi rachunków bankowych na rzecz T. Sp. z o.o. Sp. k., a zatem argumentacja spółki odnosząca się do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest nietrafiona i nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy.

Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi, że zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] sierpnia 2018 r., choć wydano je w okresie zawieszenia postępowanie egzekucyjnego oraz że nie wyjaśniono Skarżącej, dlaczego wydanie postanowienia przez organ egzekucyjny o zawieszeniu postępowania nie sprzeciwia się rozstrzygnięciu w przedmiocie oddalenia skargi na zajęcie rachunku bankowego, należy wskazać, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wywołuje skutek prawny polegający na tym, że organ egzekucyjny nie może podejmować nowych czynności egzekucyjnych. Biorąc zatem pod uwagę, iż zgodnie z definicją legalną za czynność egzekucyjną ustawa uznaje działania podejmowane przez organ egzekucyjny zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.), należy podkreślić, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., które odnosi się do czynności egzekucyjnych, nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

W doktrynie pogląd, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi przeszkody do podjęcia rozstrzygnięcia w ramach składanych przez zobowiązanego środków prawnych wyraziła M. K., wskazując: ""Zawieszenie postępowania" nie ma postaci bezwzględnego (absolutnego) zaniechania czynności procesowych. W okresie tego zawieszenia dopuszczalne jest podejmowanie nie tylko takich czynności, które zmierzają do usunięcia przerwy postępowania, czy wskazanych konkretnie w przepisach, ale także innych czynności wynikających z natury tych czynności, ich istoty (celu). Określając granice dopuszczalności działania przez organ w okresie zawieszenia egzekucji, należy uwzględnić istotę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to jest postępowaniem wykonawczym, jego celem jest przymusowa realizacja obowiązków przez zobowiązanego. Dlatego określenie, że organ w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego "nie działa", oznacza, iż nie podejmuje jedynie przymusowych działań (czynności egzekucyjnych), które mogłyby prowadzić do wykonania tych obowiązków. Należy odróżnić pojęcie "postępowania w sprawie" od pojęcia "postępowania egzekucyjnego". Postępowanie egzekucyjne jest w tej sytuacji postępowaniem głównym (zasadniczym), natomiast postępowanie w sprawie zarzutów, umorzenia egzekucji czy w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną - incydentalnym. Skutków zawieszenia postępowania głównego nie należy rozciągać na toczące się postępowanie w sprawach incydentalnych. Inny zakres przedmiotu rozstrzygnięcia postępowania incydentalnego sprzeciwia się wstrzymaniu toku również tego postępowania" (M. Król, Zawieszenie postępowania egzekucyjnego - praktyczny punkt widzenia, Przegląd Podatkowy numer 7/2014, s. 42-51).

Jednocześnie brak odniesienia się przez Dyrektora do wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne w okresie zawieszenia postępowania nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić też należy, że sama Skarżąca, formułując zarzut skargi, nawet nie podjęła próby wskazania takiego wpływu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.