Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 10/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 249 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Artur Iwiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] i [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., na podstawie m.in. art. 249 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019r., poz. 900 ze zm. – dalej: "O.p.") odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta K. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia D. K. i J. K. wysokości zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2013 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ostateczna decyzja wymiarowa Burmistrza Gminy i Miasta K. z [...] lutego 2013 r. została doręczona podatnikom w dniu 6 marca 2013 r. Natomiast wniosek z żądaniem stwierdzenia nieważności tej decyzji z 1 kwietnia 2019 r. został wniesiony, za pośrednictwem operatora pocztowego, w dniu 26 kwietnia 2019 r. Kolegium uznało, że wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po upływie terminu 5 lat od dnia doręczenia decyzji, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że jest zobligowane do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Gminy i Miasta K..

Następnie Kolegium wyjaśniło, że powoływana we wniosku nowa linia orzecznicza dotyczy wyroku NSA z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 254/17, oddalającego skargę kasacyjną SKO w K. od wyroku WSA w Poznaniu z 10 listopada 2016 r. o sygn. akt I SA/Po [...], uchylającego decyzję SKO w K. z [...] stycznia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta K. z [...] października 2015 r. w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r.

W odwołaniu podatnicy wnieśli o zmianę decyzji poprzez wszczęcie postępowania zgodnie z wnioskiem.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji organ powołując art. 247 i art. 249 § 1 O.p. zaznaczył, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu podatkowego, nie stanowi kontynuacji postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne, którego granice są ściśle zakreślone konkretną podstawą prawną wymienioną w art. 247 § 1 O.p. Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi bowiem odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń, wyrażonej w art. 128 O.p. Postępowanie prowadzone z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, istotą którego jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 247 § 1 O.p., a nie rozpatrywanie całokształtu sprawy od początku, lub w okolicznościach, które miały miejsce po wydaniu decyzji. W postępowaniu tym organ bada zatem tylko, czy istnieją wskazane w ustawie wady decyzji, wymienione w art. 247 § 1 O.p. i jako takie nie może być poświęcone ponownej ocenie zasadności dokonanego rozstrzygnięcia merytorycznego w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Jego podstawowym celem nie jest orzekanie o obowiązkach i prawach strony, wynikających z podatkowego prawa materialnego, lecz zbadanie orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym pod kątem zaistnienia konkretnych, poszczególnych przesłanek, wymienionych w tym przepisie. Zatem przedmiotem decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest inna decyzja, a nie rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Dlatego w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym nie mogą być eliminowane wszystkie wady decyzji, lecz tylko te, które wypełniają przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 247 § 1 O.p.

Kolegium zaznaczyło, że bezsporną okolicznością jest fakt, że wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony już po upływie terminu 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że ostateczna decyzja wymiarowa Burmistrza Gminy i Miasta K. z [...] lutego 2013 r. została doręczona podatnikom w dniu 6 marca 2013 r. Natomiast wniosek z żądaniem stwierdzenia nieważności tej decyzji, datowany 1 kwietnia 2019 r., został wniesiony za pośrednictwem operatora pocztowego, w dniu 26 kwietnia 2019 r. Zdaniem Kolegium stanowi to niewątpliwie przeszkodę do wszczęcia postępowania w odrębnym nadzwyczajnym trybie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, ponieważ bezspornie zachodzi określona w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. przesłanka negatywna, która nakłada na organ podatkowy wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących przewlekłości postępowania zakończonego wyrokiem NSA z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK [...] Kolegium stwierdziło, że podatnicy, którzy byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika nie podnosili zarzutów opieszałości, ani przewlekłości na żadnym etapie przebiegu tego postępowania. W szczególności nie wnieśli żadnej skargi na bezczynność, czy opieszałość organów podatkowych, ani też nie wnieśli skargi na decyzję Kolegium uchylającą decyzję wymiarową Burmistrza Gminy i Miasta K. z [...] lutego 2013 r., natomiast wnieśli skargę dopiero na decyzję Kolegium utrzymującą w mocy tę decyzje organu podatkowego I instancji. Zatem bezpodstawny jest zarzut w tym zakresie, ponieważ organy podatkowe nie naruszyły ustawowych terminów załatwienia sprawy. Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, że z powodu niedopuszczalności wszczęcia samego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Gminy i Miasta K. z [...] lutego 2013 r. w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r., niemożliwe jest wyeliminowanie przedmiotowej decyzji wymiarowej z obrotu prawnego w tym konkretnym nadzwyczajnym trybie stwierdzenia jej nieważności.

W skardze z dnia 3 grudnia 2019 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 247 § 1 pkt 3 O.p. poprzez brak stwierdzenia nieważności, mimo że została wydana z rażącym naruszeniem prawa,

- art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych,

- art. 120 O.p. poprzez naruszenie zasady legalizmu i wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z przepisami prawa,

- art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, poprzez usankcjonowanie przez organy podatkowe stanu, w którym skarżący bez żadnej podstawy prawnej zostali obciążeni należnością podatkową, zamiast podmiotu, w oparciu o działalność, którego ten podatek został nałożony w danej wysokości.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej: "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli zgodności z prawem decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta K. z [...] lutego 2013 r. w przedmiocie ustalenia skarżącym wysokości zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2013 r.

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 249 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności:

1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub

2). sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4.

Przepis art. 249 O.p. jedynie przykładowo wymienia dwie przesłanki negatywne, które uniemożliwiają wszczęcie postępowania. Przesłanek takich jest jednak więcej, w szczególności organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji także wówczas, gdy kwestionowana przez stronę decyzja nie jest ostateczna (por. wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 2227/07, LEX nr 468677). Z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. wynika, że uwzględnienie żądania strony i wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało uzależnione od jego wniesienia w terminie. Zgodnie z art. 12 § 4 O.p. termin taki jest liczony od dnia doręczenia decyzji ostatecznej i wynosi 5 lat (jest to także maksymalny termin przedawnienia zobowiązań podatkowych). Wyżej wskazany termin jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to termin, który nie podlega przywróceniu (por. wyrok WSA w Łodzi z 10 listopada 2015 r., l SA/Łd 1221/14, LEX nr 1944656; wyrok WSA w Poznaniu z 12 stycznia 2017 r., I SA/Po 1241/16, LEX nr 2198126, wyrok WSA w Lublinie z 9 stycznia 2019 r., l SA/Lu 644/18, LEX nr 2626524).

Nie można zatem skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji.

W rozpatrywanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta K. z [...] lutego 2013 r. został złożony po upływie 5 lat od dnia doręczenia tej decyzji, która została doręczona podatnikom za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 6 marca 2013 r. Natomiast wniosek z 1 kwietnia 2019 r., został nadany do organu, za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 26 kwietnia 2019 r. i wpłynął do Urzędu Gminy i Miasta w K. w dniu 29 kwietnia 2019 r. W świetle powyższego bezspornie zachodzi przesłanka określona w art. 249 § 1 pkt 1 O.p., która stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Gminy i Miasta K. z dnia [...] lutego 2013 r.

Zdaniem Sądu organ, na podstawie art. 249 § 1 pkt 1 O.p., był zobowiązany do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W konsekwencji zarzuty związane z wadliwością decyzji ostatecznej nie mogły zostać merytorycznie rozpatrzone. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia pozostałych przepisów postępowania podatkowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.