Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 186/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1, art. 88 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. w U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2019 roku numer [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego "A." Sp. z o.o. w U. kwotę 751 (siedemset pięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w B. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2019 r. znak [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, dotyczącą wymierzenia A. Sp. z o. o. z siedzibą w U. administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 24.435,00 zł, za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 12 sztuk drzew, które rosły pod linią elektroenergetyczną wysokiego napięcia, na działkach nr geod. [...], obręb [...] w B., przy ul. [...] w B.

Z akt sprawy wynika, że [...] marca 2018 r. pracownicy Urzędu Miasta B. powzięli wiedzę o wycięciu drzew na terenie niezabudowanych działek, położonych pomiędzy ul. [...] i [...] w B. Podczas oględzin przeprowadzonych w tym dniu stwierdzono obecność ściętych kłód i pni po ściętych drzewach z gatunków brzoza brodawkowata i olcha czarna rosnących w promieniu kilkunastu metrów od linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia biegnącej m.in. przez działki nr geod. [...], obręb [...] w B. Pracownicy Urzędu dokonali oceny gatunków i dokładnych pomiarów obwodów pni leżących ściętych drzew na wysokości 130 cm od gruntu. Pomiary dokonano atestowaną miarą 5m marki Stanley. Pomiarów dokonano jedynie dla ściętych drzew, których obwody pni mierzone na wysokości 5 cm nad gruntem przekraczały 50 cm. W wyniku pomiarów stwierdzono, że usunięto 12 sztuk drzew, w tym dwie brzozy brodawkowate i dziesięć olch czarnych. Z oględzin sporządzono dokładną dokumentację fotograficzną oraz notatkę służbową.

Po przeprowadzeniu postępowania przedwstępnego ustalono, że

z ww. działek usunięto 12 sztuk drzew, na których usunięcie nie uzyskano wymaganego zezwolenia oraz nie dokonano zgłoszenia zamiaru ich usunięcia przez osoby fizyczne - właścicieli ww. działek. W związku z powyższym wszczęto postępowanie administracyjne z urzędu w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia.

W toku postępowania pozyskano kopię umowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., aneksowaną [...] grudnia 2017 r. na realizację przedmiotowej W.. Z treści tej umowy, zawartej pomiędzy P. S.A. z siedzibą w L. a Konsorcjum firm W. Sp. z o.o. oraz A. Sp. z o.o. wynika, że P. S.A. zleciła ww. konsorcjum firm wykonanie na rzecz P. kompleksowej usługi W. w pasie czynnej linii elektroenergetycznej 110 kV RPZ5-RPZ8, obejmującej m.in. działki objęte niniejszym postępowaniem. Zgodnie z umową Konsorcjum miało dokonać wycinki po uzyskaniu niezbędnych zgód i decyzji administracyjnych od odpowiednich organów, zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie przyrody. Wycinka miała zostać dokonana do [...] maja 2018 r. W celu dokonania odbioru prac Wykonawca zobowiązany był do złożenia stosownych oświadczeń o ich zakończeniu i przedłożenia wydanych przez stosowne organy decyzji i postanowień.

W wyniku prowadzonych czynności kontrolnych, w dniu [...] maja 2018 r., tj.

2 dni przed wyznaczonym zawiadomieniem terminem oględzin działek, pracownicy tut. Urzędu udali się na przedmiotowe działki. Podczas kontroli zastano pracowników wykonujących prace polegające na oczyszczaniu terenu z wyciętych wcześniej drzew i wyrównywaniu terenu za pomocą sprzętu mechanicznego. Prace te wykonywano w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej na szerokości, na której podczas wcześniejszych oględzin z dnia [...] marca 2018 r. stwierdzono leżące ścięte drzewa.

W dniu [...] maja 2018 r. przeprowadzono oględziny, podczas których nie stwierdzono obecności kłód po ściętych drzewach oraz ich pni - zostały

w międzyczasie wykarczowane i zabrane. Teren w pasie technologicznym linii wysokiego napięcia był wyrównany, a na gruncie widoczne były jedynie wióry i ścinki po zabranych drzewach. Jedna z właścicielek, Pani I. R. oświadczyła do protokołu, że jakaś firma zwracała się latem 2017 r. do niej z prośbą o podpisanie zgody na wejście na działkę i wycinkę drzew w pasie pod linią energetyczną zgodnie z realizowaną umową zawartą z P. S.A. Przedstawiciel P. S.A. nie był w stanie przypomnieć sobie czy dokonywane były odbiory prac na przedmiotowych działkach. Obecni na oględzinach właściciele działek oświadczyli, że nie wiedzą kto wycinał drzewa i kiedy to nastąpiło.

W odpowiedzi na wezwanie organu, pismem z dnia [...] lipca 2018 r. spółka P. poinformowała, że wykonawca zgłaszał do odbioru prace zlecone ww. umową, obejmujące m. in. działki nr geod. [...], w dwóch terminach: [...] grudnia 2017 r. oraz [...] kwietnia 2018 r., za każdym razem oświadczając, że uzyskał zgody właścicieli na wejście i wycinkę drzew oraz, że zezwolenia i decyzje na wycinkę nie były wymagane. P. wyjaśniło ponadto, że nie dokonało jeszcze odbioru końcowego prac, że wykonawca nie składał jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących W. oraz, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna była w celu przeprowadzenia wycinki wyłączana w dniach [...] lipca 2017 r., [...] listopada 2017 r. i [...] grudnia 2017 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ wymierzył P. S.A. z siedzibą w L. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 12 sztuk drzew.

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem SKO, organ nie zawiadomił wszystkich podmiotów będących stroną w sprawie (spółek A. i W.), a także nie wyjaśnił dostatecznie, kto ponosi odpowiedzialność administracyjną za bezprawne wycięcie drzew.

W dniu [...] lutego 2019 r. organ wydał decyzję ponownie wymierzającą P. S.A. z siedzibą w L. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 12 sztuk drzew.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. SKO uchyliło jednak i tą decyzję w całości oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem SKO, organ błędnie uznał, że odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew ponosi P. S.A., podczas gdy w opinii Kolegium, w świetle materiału dowodowego, odpowiedzialność tą należy przypisać w trybie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody firmie A. Sp. z o.o. Poza tym SKO zakwestionowało sposób naliczenia kary, poprzez niezasadne powiększenie jej o 50%, zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy. Kolegium stwierdziło również, że organ niedostatecznie uzasadnił kwestię dotyczącą działania w stanie wyższej konieczności, a w szczególności nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wymienioną na wstępie decyzją z dnia

[...] września 2019 r. Prezydent Miasta B. wymierzył A. Sp. z o. o. z siedzibą w U. administracyjną karę pieniężnej w kwocie 24.435,00 zł, za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 12 sztuk drzew. W podstawie prawnej organ wskazał art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614 z późn. zm.).

Organ wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy, usunięcie drzew

z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego

na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia

23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm.), jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. W realiach niniejszej sprawy właścicielem urządzeń przesyłowych tj. linii napowietrznych wysokiego napięcia 110 kV służących do przesyłania energii elektrycznej, na odcinku [...] przebiegającym przez działki nr geod. [...], obręb [...] w B., jest P. S.A. z siedzibą w L. Podmiotem uprawnionym do uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew rosnących na przedmiotowych działkach w otoczeniu linii WN mogła być więc P. S.A., jako właściciel urządzeń przesyłowych. Drzewa objęte niniejszym postępowaniem mogłyby zostać legalnie usunięte również zgodnie z art. 83f ust. 4 ustawy, po dokonaniu pisemnego zgłoszenia zamiaru ich usunięcia przez właścicieli nieruchomości - osoby fizyczne, o ile usunięcie drzew nie miałoby związku

z prowadzeniem działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie jednak ani właściciele nieruchomości nie zgłaszali zamiaru usunięcia drzew, ani P. S.A. nie występowała o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew. Z wnioskiem o usunięcie drzew nie występowało też, działając jako pełnomocnik P. S.A., konsorcjum firm W. Sp. z o. o. oraz A. Sp. z o. o., czyli wykonawcy umowy zawartej z P. S.A.

Organ wskazał, że działki, na których rosły przedmiotowe drzewa, nie stanowią lasu w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U.

z 2018 r. poz. 2129 z późn. zm.). Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, zostały oznaczone jako użytki rolne (łąki i pastwiska oraz grunty orne). Nie można tu więc było zastosować przepisu art. 83f ust. 1 pkt 4 ustawy.

Ustalając termin wykonania wycinki organ zwrócił uwagę, że spółka A. wskazała, że wycinki dokonała w dniu [...] maja 2017 r., czyli w okresie, w którym obowiązywały przepisy ustawy w brzmieniu wskazanym nowelizacją z dnia

16 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2249). W tym okresie usuwanie drzew rosnących na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych, w celu niezwiązanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie wymagało uzyskania zezwolenia, ani dokonania zgłoszenia. Przepisy te zmieniono dopiero ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2017 r. poz. 1074), która weszła w życie 17 czerwca 2017 r. - od tego dnia wprowadzono obowiązek dokonania zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew rosnących na działkach stanowiących własność osób fizycznych. Biorąc powyższe pod uwagę, spółka A. próbowała, składając wyjaśnienia dotyczące terminu usunięcia drzew, uwolnić się od odpowiedzialności za przeprowadzoną wycinkę. Organ nie dał jednak wiary złożonym wyjaśnieniom uznając, że są one rozbieżne ze znajdującymi się

w aktach sprawy dowodami na tę okoliczność. Jak wynika z kopii pisemnie złożonych przez spółkę A. zgłoszeń prac związanych z wycinką i zlecenia wyłączenia w tym celu linii 110 kV [...] przez P. S.A., prace wycinkowe drzew na przedmiotowych działkach prowadzono w dniu [...] października 2017 r. i [...] grudnia 2017 r., a więc w terminach, w których usunięcie drzew wymagało uzyskania zezwolenia bądź dokonania zgłoszenia. Dodatkowym dowodem, który potwierdza prowadzenie wycinki przedmiotowych drzew po [...] czerwca 2017 r. (po zmianie ustawy), jest załączona do pisma P. S.A. z dnia [...] lipca 2019 r. karta oględzin linii elektroenergetycznej, z której wynika, że w dniu [...] lipca 2017 r. pracownik P. S.A. dokonał oględzin i wskazał na drzewa (olszyny na przęśle 9-10) rosnące pod linią energetyczną, które należy usunąć, gdyż zagrażają funkcjonowaniu linii. Nie ma więc żadnych wątpliwości, kiedy A. Sp. z o.o. dokonała faktycznego wycięcia drzew - było to w okresie kiedy zezwolenie bądź zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew były ustawowo wymagane.

Zdaniem organu nie ulega również wątpliwości, że usunięcie przedmiotowych drzew wymagało dokonania zgłoszenia albo uzyskania zezwolenia, gdyż obwody ich pni zmierzone na wysokości 5 cm nad gruntem przekraczały 50 cm (zarówno

w przypadku brzóz brodawkowatych, jak i olch czarnych), co potwierdzono podczas oględzin z dnia [...] marca 2018 r. i co potwierdza dokumentacja fotograficzna wykonana w tym dniu.

Organ stwierdził, że z materiału dowodowego wynika bezsprzecznie,

że wycinka przedmiotowych drzew była przeprowadzona przez A. Sp.

z o.o. z siedzibą w U. Sama spółka nie zaprzeczyła, że prowadziła prace związane z wycinką drzew, potwierdzają to też dowody znajdujące się w aktach sprawy: kontrola nieruchomości w dniu [...] maja 2018 r., podczas której bezsprzecznie stwierdzono, że w tym dniu firma A. Sp. z o.o. razem z firmą "E.", której siedziba znajduje się

w Konarzycach, dokonywały czyszczenia pasa technologicznego pod linią elektroenergetyczną, polegającego na usuwaniu ściętych wcześniej drzew

i karczowaniu bądź frezowaniu pni tych drzew, aż do całkowitego wyrównania terenu. Ponadto potwierdzają to kopie pisemnie złożonych przez A. Sp. z o.o. zgłoszeń prac związanych z wycinką i zlecenia wyłączenia w tym celu linii w dniu

[...] października 2017 r. i [...] grudnia 2017 r.

W związku z powyższym, w świetle materiału dowodowego sprawy, kierując się wskazaniami SKO ustalono, że A. Sp. z o. o., winna ponieść odpowiedzialność za usunięcie drzew jako osoba trzecia działająca bez zgody posiadaczy nieruchomości, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody.

Wyjaśniając kwestię usunięcia drzew w stanie wyższej konieczności organ podtrzymał stanowisko, że samo stwierdzenie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi

i mienia, bądź zagrożenia dla funkcjonowania linii elektroenergetycznej przez rosnące drzewa to za mało, by uznać ich wycinkę za działanie w stanie wyższej konieczności. Zdaniem Prezydenta, analiza położenia i stanu ściętych drzew

w terenie podczas ich oględzin w dniu [...] marca 2018 r. nie wskazywała, żeby istniała nagła, pilna konieczność ich usunięcia. Drzewa rosły na terenie niezabudowanym, nieurządzonym, prywatnym, na którym prawdopodobnie nawet właściciele działki pojawiali się bardzo rzadko. Stan zdrowotny drzew nie wykazywał chociażby oznak zwiększonego ryzyka ich upadku lub złamania. Co do tego nie ma żadnych wątpliwości, gdyż jest to podparte materiałem dowodowym (ocena stanu zdrowotnego i zdjęcia drzew wykonane przez pracowników organu, którzy posiadają odpowiednie uprawnienia i legitymują się odpowiednią wiedzą przyrodniczą, wynikającą z ukończonych studiów na kierunku ochrona środowiska oraz odbytych licznych szkoleń m.in. z zakresu dendrologii). Drugim argumentem przemawiającym za faktem, że przy wycince drzew nie zachodziły okoliczności uzasadniające stan wyższej konieczności, jest dokumentacja związana z umową zawartą pomiędzy P. S.A. a Wykonawcą, tj. A. Sp. z o.o. i W. Sp. z o.o. z siedzibą w U. Spółki podpisały umowę na wycinkę drzew w pasie technologicznym linii wysokiego napięcia w dnu [...] kwietnia 2017 r., a sama wycinka miała miejsce dopiero w październiku 2017 r. i grudniu 2017 r. Skoro więc Spółkom był znany stan, rozmiary i położenie drzew w dniu podpisania umowy, a już na pewno w dniu dokonania oględzin drzew przez pracownika P. w dniu [...] lipca 2017 r. (dowód - karta oględzin linii napowietrznej załączona do pisma z dnia [...] lipca 2019 r.), to trudno realnie uzasadniać ich wycinkę działaniem w stanie wyższej konieczności po upływie kilku miesięcy po oględzinach tych drzew.

Wychodząc dalej naprzeciw oczekiwaniom Kolegium, organ wezwaniem

z dnia [...] czerwca 2019 r. zwrócił się do P. S.A. oraz A. Sp. z o.o. o przedłożenie dowodów, które potwierdziłyby, że strony działały w stanie wyższej konieczności. Spółka A. w odpowiedzi z dnia [...] lipca 2019 r. nie przedstawiła żadnych dowodów ani wyjaśnień, próbowała zaś wskazać, że to nie ona ma obowiązek wskazać ten dowód, ale jest to powinnością organu. P. S.A. wskazała, że "brak wykonania zleconych prac wycinkowych mógłby doprowadzić do uszkodzeń sieci przesyłowej...". W ocenie organu, skoro brak wycinki jedynie hipotetycznie mógłby doprowadzić do zniszczenia sieci, to z powyższego nie sposób wywieść, że rosnące drzewa stanowiły realne, poważne zagrożenie skutkujące nagłą, niezwykle pilną koniecznością wycięcia. Drzewa jedynie hipotetycznie, przy dalszym wzroście, w przyszłości mogłyby stać się poważnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa. Jest to kolejny dowód na okoliczność, że strona przy usuwaniu drzew nie działała w stanie wyższej konieczności. W końcu, dopełniając badanie okoliczności wycięcia drzew przy przyjętej wykładni "stanu wyższej konieczności", organ zwrócił się pismem z dnia [...] lipca 2019 r. do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej o udostępnienie szczegółowych danych meteorologicznych ze stacji pomiarowej zlokalizowanej w pobliżu przedmiotowych działek, jakie wystąpiły w okresach [...] października 2017 r. oraz [...] września 2017 r., celem potwierdzenia, że w dniach prowadzenia W., a także kilka dni przed tymi pracami, nie miały miejsce zdarzenia ekstremalnych zjawisk pogodowych, które mogłyby uzasadniać prowadzenie wycinki w stanie uzasadnionym wyższą koniecznością. Uzyskana z IMGW odpowiedź potwierdziła, że wycinka drzew nie była prowadzona w okolicznościach spowodowanych siłą wyższą, tj. w efekcie wichury bądź innych nadzwyczajnych zjawisk pogodowych.

Zdaniem organu nie znaleziono żadnego dowodu, który potwierdziłby, że wycinka drzew przeprowadzona przez A. Sp. z o.o. była przeprowadzona w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności. Wycinka ta była normalnym działaniem, wynikającym z zawartej kilka miesięcy wcześniej umowy

z P. S.A., a nie wynikającym z jakiegokolwiek nagłego zjawiska, czy nagłych, wyjątkowych okoliczności. W przedmiotowej sprawie nie było żadnych przeszkód, by przeprowadzić normalną procedurę związaną z uzyskaniem zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew i usunąć je legalnie.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki A., Kolegium w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta B.

Zdaniem organu odwoławczego, z materiału dowodowego wynika, że w toku przeprowadzonych w dniu [...] marca 2018 r. oględzin, pracownicy organu stwierdzili obecność ściętych kłód i pni po ściętych drzewach z gatunków brzoza brodawkowata i olcha czarna rosnących w promieniu kilkunastu metrów od linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia biegnącej m.in., przez nieruchomości położone przy

ul. [...] w B., oznaczone nr geod.:[...], obręb [...]. Następnie dokonali oceny gatunków dokładnych pomiarów, obwodów pni leżących ściętych drzew na wysokości 130 cm od gruntu. Pomiarów dokonano jedynie dla ściętych drzew, których obwody pni mierzone na wysokości 5 cm nad gruntem przekraczały 50 cm. W wyniku przeprowadzonych pomiarów pracownicy organu stwierdzili, że usunięto 12 sztuk drzew, w tym dwie brzozy brodawkowate i dziesięć olch czarnych. Ponadto

z przeprowadzonych w tym dniu oględzin sporządzili dokładną dokumentację fotograficzną oraz notatkę służbową. W toku prowadzonego postępowania przeprowadzono w dniu [...] maja 2018 r. oględziny przedmiotowych nieruchomości

z udziałem niektórych właścicieli działek oraz przedstawiciela P. S.A., w trakcie których nie stwierdzono obecności kłód po ściętych drzewach oraz ich pni. Ustalono, iż teren w pasie technologicznym linii wysokiego napięcia był wyrównany, a na gruncie widoczne były jedynie wióry i ścinki po zabranych drzewach.

Kolegium stwierdziło, iż ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organ

I instancji uwzględnił ocenę prawną przedstawioną w decyzji kasacyjnej z dnia

[...] maja 2019 r. i zgodnie z zaleceniami zawartymi w ww. decyzji kasacyjnej uzupełnił postępowanie dowodowe m.in. w zakresie wyjaśnienia kwestii usunięcia drzew w stanie wyższej konieczności.

Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji, że dokonana analiza położenia i stanu ściętych drzew w terenie podczas ich oględzin w dniu [...] marca 2018 r. nie wskazywała, żeby istniała nagła, pilna konieczność ich usunięcia. Stan zdrowotny drzew nie wykazywał chociażby oznak zwiększonego ryzyka ich upadku lub złamania. Co do tego nie ma żadnych wątpliwości, gdyż jest to podparte materiałem dowodowym (ocena stanu zdrowotnego i zdjęcia drzew wykonane przez pracowników organu, którzy posiadają odpowiednie uprawnienia i legitymują się odpowiednią wiedzą przyrodniczą, wynikającą z ukończonych studiów na kierunku ochrona środowiska oraz odbytych licznych szkoleń m.in. z zakresu dendrologii). Ponadto analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy przemawia

za faktem, że przy wycince drzew nie zachodziły okoliczności uzasadniające stan wyższej konieczności. Jak słusznie zauważył organ I instancji umowę na wycinkę drzew w pasie technologicznym linii wysokiego napięcia skarżąca Spółka podpisała w dniu [...] kwietnia 2017 r., zaś sama wycinka miała miejsce dopiero w październiku 2017 r. i grudniu 2017 r.

Organ odwoławczy zgodził się również ze sposobem rozumowania oraz argumentację organu I instancji, iż skoro Spółkom był znany stan, rozmiary

i położenie drzew w dniu podpisania umowy, a już na pewno w dniu dokonania oględzin drzew przez pracownika P. w dniu [...] lipca 2017 r. (dowód - karta oględzin linii napowietrznej załączona do pisma z dnia [...] lipca 2019 r.), to trudno realnie uzasadniać ich wycinkę działaniem w stanie wyższej konieczności po upływie kilku miesięcy po oględzinach tych drzew. Gdyby bowiem ich stan i położenie względem linii były na tyle poważne, że groziłyby realnie życiu i zdrowiu ludzi oraz groziłyby rychłemu uszkodzeniu sieci przesyłowej, to wycinka byłaby przeprowadzona niezwłocznie po ich oględzinach celem uniknięcia tego nagłego zagrożenia i wówczas mogłoby to być uzasadnieniem działania w stanie wyższej konieczności. Również uzyskane dane z Instytutu Meteorologii i Gospodarki potwierdzają fakt, iż wycinka drzew nie była prowadzona w okolicznościach spowodowanych siłą wyższą, tj. w efekcie wichury bądź innych nadzwyczajnych zjawisk pogodowych. Dane meteorologiczne wskazały, że stan pogody był typowy dla tutejszej strefy klimatycznej, ze średnim wiatrem mieszczącym się w granicach normy (nie przekraczającym 6 m/s). Również wiatr w porywach nie wskazywał na wystąpienie wichur, czy huraganów.

W ocenie Kolegium z analizy materiału dowodowego wynika, iż skarżąca Spółka bez wymaganego zezwolenia i zgody właścicieli (posiadaczy) nieruchomości, oznaczonych nr geod. [...], obręb [...] w B., usunęła 12 sztuk drzew.

W ocenie Kolegium w okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowy należy uznać podany w uzasadnieniu skarżonej decyzji sposób określenia obwodu pnia usuniętych drzew. Również wysokość kary administracyjnej została wyliczona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że w toku ponownie prowadzonego postępowania skarżąca Spółka została skutecznie zawiadomiona o możliwości zapoznania się z pełną dokumentacją sprawy i wnoszenia do niej uwag na każdym etapie postępowania. Zdaniem Kolegium prowadzenie ponownych oględzin byłoby zbędne, ponieważ już podczas oględzin w dniu [...] maja 2018 r. stwierdzono brak jakichkolwiek śladów po usuniętych drzewach. Organ za niezasadny uznał zarzut, iż do prawidłowego określenia średnicy pnia i gatunku usuniętych drzew konieczne są wiadomości specjalne, jakimi dysponuje biegły z zakresu dendrologii, albowiem pracownik organu, który przeprowadził oględziny drzew w postępowaniu przedwstępnym oraz prowadził przedmiotową sprawę, posiada niezbędne wyższe wykształcenie z zakresu ochrony środowiska, a także certyfikaty z odbytych szkoleń z zakresu dendrologii.

W ocenie Kolegium w okolicznościach niniejszej sprawy, istniały podstawy do obarczenia Spółki odpowiedzialnością za usunięcie drzew bez zezwolenia.

W skardze złożonej do Sądu spółka A. zaskarżyła powyższą decyzję w całości zarzucając jej naruszenie:

1) art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że każdy kto dopuści się wycięcia drzewa bez uzyskania zezwolenia ponosi administracyjną odpowiedzialność, bowiem winien złożyć wniosek o wydanie odpowiedniego zezwolenia, w sytuacji gdy na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy, wyłącznie oznaczone podmioty są uprawnione do występowania i popierania wniosku o wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa,

tj. właściciel nieruchomości, posiadacz nieruchomości za zgodą właściciela oraz właściciel urządzeń przesyłowych;

2) art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie skutkujące przyjęciem, że A. sp. z o.o. może ponosić odpowiedzialność administracyjną za dokonanie W., bowiem pozostawała uprawniona

i zobowiązana do uzyskania zezwolenia, w sytuacji gdy spółka nie należy do kręgu uprawnionych do zgłoszenia i popierania wniosku o wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa, bowiem nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem nieruchomości,

ani właścicielem urządzenia przesyłowego;

3) art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie skutkujące naliczeniem administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie 12 sztuk drzew bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji gdy opłaty za usunięcie drzewa nalicza się w przypadku drzew lub krzewów zagrażających bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń przesyłowych, a w niniejszej sprawie z wyjaśnień składanych przez gestora sieci wprost wynika, że drzewa stwarzały zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania linii energetycznej, a ponadto znacznie utrudniały dostęp do linii w celu realizacji jej przeglądów i konserwacji;

4) art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie skutkujące naliczeniem administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przenosił 80 cm, w sytuacji gdy za wycinkę takich drzew nie nalicza się opłat, gdy wycinane są w celu przywrócenia wykorzystania gruntu do stanu zgodnego z przeznaczeniem wynikającym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nieruchomości na których wycięto drzewa w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pozostają przeznaczone w obszarze obejmującym, 20 m od osi sieci, na strefę techniczną linii niezbędną do jej prawidłowego funkcjonowania oraz umożliwienia przeglądów i konserwacji;

5) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewszechstronne rozpoznanie materiału dowodowego, skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta B., w sytuacji gdy organ I instancji ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski, polegające na uznaniu, że:

a. skarżąca była zobowiązana do uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew, w sytuacji gdy nie należy ona do kręgu podmiotów uprawnionych do składania i popierania wniosku o uzyskanie takiego zezwolenia;

b. nie jest zasadne ustalanie umiejscowienia drzew, które zostały wycięte w sytuacji, gdy zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części doliny rzeki B.(odcinek rejonu [...] i ul. [...]) w B. - § 14 ust. 1 pkt 1 – ustalono strefę techniczną dla linii energetycznej obejmującą 20 m od sieci, w sytuacji gdy strefa techniczne winna pozostawać wolna od budynków, urządzeń i roślinności utrudniającej lub uniemożliwiającej dostęp do urządzeń przesyłowych;

c. nie jest zasadne ustalenie, czy wycinka została przeprowadzona z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz prawidłowego funkcjonowania linii elektroenergetycznej a wystarczające pozostaje badanie czy wycinka była prowadzona w stanie wyższej konieczności, w sytuacji gdy organy mają obowiązek w sposób wszechstronny rozpoznać daną sprawę oraz zbadać wszelkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko

w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Wniosek o oddalenie skargi sformułował również pełnomocnik uczestnika postępowania P. S.A. w L..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Regulacja dotycząca kar pieniężnych za usunięcie drzewa bez zezwolenia znajduje się w art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 88 ust. 1 i 2 tej ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; 3) zniszczenie drzewa lub krzewu; 4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac

w obrębie korony drzewa; 5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16; 6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8. Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że to skarżąca dokonała usunięcia drzew z wymienionych w decyzji nieruchomości. Nie ulega też wątpliwości, że usunięcie tych drzew nastąpiło na podstawie umowy nr [...] z dnia

[...] kwietnia 2017 r. zawartej między P. S.A. z siedzibą w L. a Konsorcjum firm W. Sp. z o.o. oraz A. Sp. z o.o., na mocy której PGE S.A. zleciła ww. konsorcjum firm wykonanie na jej rzecz kompleksowej usługi W. w pasie czynnej linii elektroenergetycznej 110 kV [...], obejmującej m.in. działki objęte niniejszym postępowaniem. Do usunięcia drzew doszło bez uzyskania wymaganego zezwolenia. O zezwolenia na ich usunięcie nie wystąpiła ani spółka P., ani też wykonawca zlecenia. Z pism P. wynika przy tym, że prace wycinkowe zostały zrealizowane w celu zabezpieczenia linii elektroenergetycznych przed uszkodzeniami spowodowanymi przez zieleń wrastającą w pas eksploatacyjny sieci oraz eliminacji wynikających z tego zagrożeń.

Organ pierwszej instancji w dwóch pierwszych decyzjach wydanych w tej sprawie, uchylonych następnie w toku odwoławczym przez SKO w B., odpowiedzialnością za usunięcie drzew obciążył P. S.A. Kontrolowanymi aktualnie decyzjami kara pieniężna za usunięcie przedmiotowych drzew została wymierzono spółce A., za podstawę prawną rozstrzygnięcia organy zaś przyjęły art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.

Skarżąca spółka kwestionuje okoliczność, że może ponosić odpowiedzialność za dokonanie W., w sytuacji gdy nie została uprawniona i zobowiązana do uzyskania zezwolenia, gdyż nie należy do kręgu uprawnionych do zgłoszenia i popierania wniosku o wydanie zezwolenia – nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem nieruchomości, ani właścicielem urządzeń przesyłowych.

Organy stoją na stanowisku, że materiał dowodowy sprawy wskazuje, że to skarżąca Spółka bez wymaganego zezwolenia i zgody właścicieli (posiadaczy) nieruchomości, oznaczonych nr geod. [...], obręb - [...] w B., usunęła 12 sztuk drzew i to ona powinna ponosić odpowiedzialność administracyjną.

Zdaniem Sądu twierdzenia organów są co najmniej przedwczesne i wbrew ich stanowisku nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.

Aktualnie obowiązująca treść art. 88 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody jest wynikiem kompleksowej zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r.

o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015 r. poz. 1045). Celem wprowadzenia do katalogu czynów, za których dokonanie nakładana jest administracyjna kara pieniężna - usuwania drzew lub krzewów bez zgody posiadacza nieruchomości lub właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - było uszczelnienie systemu odpowiedzialności administracyjnej przez umożliwienie pociągnięcia do odpowiedzialności za usunięcie drzew także podmiotów innych niż posiadacze nieruchomości. Podstawową okolicznością, jaką należy ustalić przed wymierzeniem kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, jest brak wyrażenia na to zgody przez posiadacza nieruchomości. (zob. K. Gruszecki. Art. 88. W: Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. II. System Informacji Prawnej LEX, 2020).

W orzecznictwie podkreśla się, iż wykładnia celowościowa przepisów dotyczących kar administracyjnych za wycinkę drzew nakazuje z dużą ostrożnością podchodzić do okoliczności wyłączających odpowiedzialność podmiotu uprawnionego do uzyskania zezwolenia w związku z posłużeniem się podmiotami trzecimi. W demokratycznym państwie prawnym należy unikać interpretacji, które ułatwiają obchodzenie obowiązków ustawowych. Godzi to bowiem w zasadę zaufania do prawa i jego powagę (art. 2 Konstytucji RP), a także zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. VIII SA/Wa 521/17). Odpowiedzialność administracyjna zasadniczo nie jest oparta na zasadzie winy, a jest odpowiedzialnością obiektywną. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza czy właściciela urządzeń za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że ww. wiedzieli o tym i na to się godzili. Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie na usunięcie/zniszczenie drzew i krzewów czy wręcz nakazanie ich wycinki, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził. Jedynie wykazanie, że zniszczenie drzew odbyło się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność prawnokształtująca (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 maja 2020 r. sygn. II SA/Gd 586/19, oba powyższe wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Podsumowując dotychczasowe rozważania nie ulega zatem wątpliwości Sądu, że w przypadku wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, podstawową okolicznością wymagającą ustalenia jest brak wyrażenia zgody przez posiadacza nieruchomości na wycięcie drzew. Obciążając odpowiedzialnością administracyjną skarżącą spółkę organy pominęły jednak, że w aktach znajdują się oświadczenia właścicieli działek o nr [...] o wyrażeniu zgody na wykonanie prac związanych z wycinką, przycinką drzewostanu wokół linii elektroenergetycznych 110 kv (k. 411-414 akt administracyjnych). Jeżeli natomiast wszyscy posiadacze (właściciele) tych nieruchomości wyrazili takową zgodę, to skarżąca spółka nie mogła zostać obciążona odpowiedzialnością administracyjną za usunięcie drzew. Organ powinien zatem w pierwszej kolejności wyczerpująco wyjaśnić, czy zgodę na usunięcie przedmiotowych drzew wyrazili wszyscy właściciele tych nieruchomości. Badania tej kwestii próżno szukać w decyzjach wydanych w obu instancjach. Kolegium natomiast zajęło stanowisko, że analiza zgromadzonego materiału wskazuje, że skarżąca usunęła drzewa bez zgody właścicieli (posiadaczy) nieruchomości, nie odnosząc się jednak do znajdujących w aktach oświadczeń. Twierdzenie organu jest w tym zakresie przedwczesne i nie znajdujące oparcia w zgromadzonych dowodach. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że okoliczność, iż w aktach znajdują się oświadczenia właścicieli nieruchomości nie daje na tym etapie uzasadnionych podstaw do uznania, że został wypełniony warunek do nałożenia kary na skarżącą spółkę, jako na inny podmiot, o którym mowa w art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. W przypadku działki nr [...] sposób sporządzenia oświadczenia sugeruje, że jej właścicielami są trzy osoby, natomiast oświadczenie o wyrażeniu zgody podpisała tylko jedna. Organy nie zbadały zatem czy zgodę na wycinkę wyrazili wszyscy właściciele tej nieruchomości, co jest konieczne do obciążenia spółki odpowiedzialnością administracyjną na ww. podstawie prawnej. W tym zakresie stan faktyczny nie został dokładnie wyjaśniony, a dostępny materiał nie został wyczerpująco rozpatrzony.

Trzeba mieć również na uwadze, że jeżeli usunięcie drzew będących przedmiotem postępowania nastąpiło w związku z zagrożeniem funkcjonowania linii elektroenergetycznej stanowiącej własność P. i wchodzącej w skład prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, to w związku z powyższym właściciel urządzeń przesyłowych, stosownie z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, był zobowiązany do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa zagrażającego funkcjonowaniu tych urządzeń, a brak uzyskania tego rodzaju zezwolenia i usunięcie drzewa w związku z powyższym zagrożeniem powinien prowadzić do odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 88 ust. 2 ustawy.

Ten kierunek postępowania reprezentował we wcześniejszych decyzjach Prezydent Miasta B., jednak stanowisko w tym względzie nie spotkało się z aprobatą Kolegium, rozpatrującego odwołania spółki P. i uchylającego owe decyzje. Zdaniem Sądu okoliczności rozpatrywanego przypadku nakazują jednak pochylić się głębiej nad tą problematyką.

Zgodnie bowiem z art. 88 ust. 2 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zestawienie treści

art. 88 ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 omawianej ustawy prowadzi do wniosku, że podmiotami sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, są te podmioty, na których ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości. Jeśli więc jedynym podmiotem zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zagrażającego funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jest właściciel tych urządzeń, to nie powinno być kwestionowane, że tylko ten podmiot może być podmiotem sankcji za nielegalne (bez wymaganego zezwolenia) usunięcie drzewa lub krzewu w związku z zagrożeniem funkcjonowania tych urządzeń. Pogląd ten nawiązuje do utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjmuje, że podmiotem sankcji z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym przed 2015 r. – dopisek Sądu) może być tylko ten podmiot, który jest uprawniony do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z danej nieruchomości (zob. np. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3169/17, dostępny w CBOSA). W przytoczonym orzeczeniu NSA zastrzegł również, zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy jedynie posiadacz nieruchomości może uwolnić się od tak wyznaczonej odpowiedzialności, jeśli zostanie wykazane, że inny podmiot działał bez jego zgody. W ocenie tego Sądu, powyższa przesłanka egzoneracyjna nie odnosi się jednak do właściciela urządzeń, o których mowa

w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeśli usunięcie drzew lub krzewów następuje

w związku z zagrożeniem funkcjonowania tych urządzeń. Nie ma podstaw do przeniesienia odpowiedzialności administracyjno-karnej na podmiot, który dokonał nielegalnego usunięcia drzewa na zlecenie właściciela urządzeń, o których mowa

w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, w związku z zagrożeniem ich funkcjonowania. Postanowienia umowy cywilnoprawnej łączącej spółkę P. jako właściciela urządzeń przesyłowych z podmiotem działającym na jej zlecenie nie mają znaczenia dla zakresu podmiotowego odpowiedzialności administracyjno-karnej na podstawie art. 88 ust. 2 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody.

Wobec powyższego organy powinny rozważyć również, czy obowiązek wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia można nałożyć na właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Karę taką za wycinkę drzew bez wymaganego zezwolenia można bowiem wymierzyć tylko podmiotowi, który jest uprawniony do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów

z terenu danej nieruchomości. W realiach rozpatrywanego przypadku podmiotem takim może być właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń (art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody). Natomiast na zasadzie art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy nie będzie podstaw do wymierzenia kary pieniężnej osobie trzeciej, gdyż osoba taka nie jest zobowiązana do utrzymywania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na cudzej nieruchomości, a tym samym nie jest uprawniona do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu takich nieruchomości.

W umowie z dnia [...] kwietnia 2017 r. zawartej między P. S.A. z siedzibą w L. a Konsorcjum firm W. Sp. z o.o. oraz A. Sp. z o.o. nałożono na Wykonawcę obowiązek uzyskania niezbędnych zgód, decyzji lub zezwoleń wymaganych zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie przyrody i wydanych na wniosek właścicieli/użytkowników wieczystych nieruchomości lub – za ich zgodą – na wniosek posiadacza nieruchomości; obowiązek uzyskania zgód właścicieli/użytkowników wieczystych nieruchomości na wejście na ich teren i dokonanie prac, a w przypadku braku takich zgód, do uzyskania prawa do dysponowania gruntem, na którym wykonywana będzie usługa wycinki, na drodze administracyjnej (§ 3 ust. 2 pkt 11 Umowy). W przypadkach, w których nie będzie możliwe złożenie wniosku lub uzyskanie zezwoleń, o których mowa w art. 83 i nast. ustawy o ochronie przyrody, w imieniu właściciela/użytkownika wieczystego nieruchomości, Wykonawca został zobowiązany do zapewnienia uzyskania takiego zezwolenia na rzecz P. S.A., pod warunkiem wykazania stosownymi dokumentami niemożności złożenia wniosku lub uzyskania zezwolenia, zaakceptowanymi przez Zamawiającego oraz uzyskania od Zamawiającego stosownego pełnomocnictwa do reprezentowania P. S.A. w zakresie działki, na której wystąpiła niemożność, o której mowa powyżej (§ 3 ust. 2 pkt 12 Umowy).

Powyższe zapisy umowne nie mogą być jednak uznane za wyłączające odpowiedzialność P. Właściciel urządzeń przysłowych może posłużyć się osobą trzecią w zakresie W. zlecając dokonanie tych czynności, czy też udzielając pełnomocnictwa do załatwienia kwestii administracyjnoprawnych związanych z tą wycinką. W takim przypadku zlecający odpowiada za działania lub zaniechania takich osób jak za działania własne. Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna. Natomiast roszczenia z tytułu niewłaściwego wykonania umowy to już domena procesu cywilnego, a nie postępowania sądowo-administracyjnego.

W jednym z wyroków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyraził pogląd, który podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, że wymierzenie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia podmiotowi nieuprawnionemu do uzyskania takiego zezwolenia, może nastąpić jedynie gdy podmiot ten działał bez wiedzy posiadacza nieruchomości. Natomiast kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia nakładana na podmiot uprawniony do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, jest nakładana zarówno wtedy, gdy podmiot ten sam dokonał usunięcia drzew, jak też i wtedy, gdy zlecił dokonanie wycięcia osobie trzeciej, jak też i wtedy, gdy wiedział o zamiarze wycięcia drzew przez osobę trzecią i godził się na takie działanie (wyrok z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. II SA/Bk 132/16).

Końcowo Sąd pragnie również zauważyć, że spośród stawianych w skardze zarzutów nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o ochronie przyrody, ponieważ przepisy te nie znajdują zastosowania

w sytuacji samowolnego usunięcia drzewa. Przepisy te dotyczą wyjątków

od naliczania opłat w zezwoleniu na usunięcie drzew lub krzewów, nie zwalniają natomiast z obowiązku poniesienia kary za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia.

W związku jednak z tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania

i przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach. O kosztach postępowania postanowiono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy procesowej.