Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2538/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 52 par. 1 pkt 2, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Stosownie do przepisu art. 52 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ organ podatkowy nie może potraktować na równi z zaległością podatkową zwrotu podatku, jeżeli podatnik wykaże, że zwrot nie nastąpił z jego winy.

Brzmienie wymienionego przepisu prawa prowadzi do wniosku, że wykazanie przez podatnika braku winy powinno nastąpić w toku postępowania podatkowego oraz zgodnie z jego zasadami. Według art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe są obowiązane zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

TEZY

Stosownie do przepisu art. 52 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ organ podatkowy nie może potraktować na równi z zaległością podatkową zwrotu podatku, jeżeli podatnik wykaże, że zwrot nie nastąpił z jego winy.

Brzmienie wymienionego przepisu prawa prowadzi do wniosku, że wykazanie przez podatnika braku winy powinno nastąpić w toku postępowania podatkowego oraz zgodnie z jego zasadami. Według art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe są obowiązane zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Tadeusza i Grażyny K. wspólników spółki cywilnej PPH "M." na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 24 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lipca 2000 r. (...) Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w P. z dnia 25 listopada 1999 r. (...) w sprawie określenia Grażynie i Tadeuszowi K., wspólnikom spółki cywilnej PPH "M." zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r. w wysokości 64.534 zł zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie 2.776 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 658,10zł oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w kwocie 832 zł.

W motywach rozstrzygnięcia podano, że kontrola przeprowadzona w spółce cywilnej "M." wykazała zawyżenie podatku naliczonego w styczniu 1999 r. na łączną kwotę 2.776 zł. Powstało ono w związku z odliczeniem podatku na podstawie faktury nr 1/99 z dnia 28 stycznia 1999 r. wystawionej przez firmę P.U.H.P. "V." Jacek Grzegorz Z. o wartości netto 12.600 zł - podatek VAT - 2.772 zł. Na kopii tej faktury wykazano inne kwoty: wartość netto 2.700 zł - VAT - 594 zł. Dodatkowo odliczono podatek na podstawie paragonu (...) z dnia 29 stycznia 1999 r. wystawionego przez firmę "Ch." s.c. o wartości 16,62 zł - VAT 3,66 zł. Powołano się na przepis par. 54 ust. 4 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 156 poz. 1024 ze zm./. Z przepisu tego wynika, iż nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrot podatku naliczonego te faktury, w których kwota podatku wykazana na oryginale faktury lub faktury korygującej jest inną od kwoty wykazanej na kopii. Izba Skarbowa w W. stwierdziła, że oryginał i kopia faktury muszą być identyczne. W sprawie niniejszej jak wykazała kontrola taka identyczność nie wystąpiła co do wymienionej wyżej faktury nr 1/99 z dnia 28 stycznia 1999 r. Okoliczność ta stanowiła podstawę do wydania decyzji organów podatkowych obu instancji, w których oprócz określenia zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r. zaległości w tym podatku, ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, dokonano określenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r. Izba Skarbowa w W. stwierdziła, że spółka cywilna "M." w odwołaniu powołała się w zakresie odsetek na przepis art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem zaległością jest również zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej i nastąpiło to z jego winy. A contrario nie można uznać za zaległość podatkową zwrot podatku, jeżeli podatnik wykaże, iż zwrot nie nastąpił z jego winy. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że zwrotu dokonano zgodnie z dyspozycją podatnika, to jest podatnik wykazał ją w deklaracji VAT-7 i zgodnie z jego dyspozycją Urząd Skarbowy przekazał zwrot podatku na rachunek spółki. W tej sytuacji nie można zgodzić się, zdaniem Izby Skarbowej w Warszawie, że zwrot podatku nastąpił bez winy spółki "M.".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grażyna i Tadeusz K., wspólnicy spółki cywilnej P.P.H. "M." s.c. wnieśli o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia 24 lipca 2000 r. w części dotyczącej zobowiązania do zapłaty odsetek za zwłokę. Zarzucono wymienionej decyzji naruszenie art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podano, że w dniu 23 listopada 1999 r. skarżąca spółka złożyła organowi podatkowemu pierwszej instancji oświadczenie, w którym wykazała, iż do chwili ujawnienia przez kontrolę podatkową rozbieżności kwot wskazanych na znajdującym się w jej posiadaniu oryginale faktury VAT nr 1/99 wystawionej przez firmę "V." a odpowiadającą mu kopią, będącą w posiadaniu firmy "V.", skarżąca pozostawała w uzasadnionym przekonaniu o pełnej zgodności kopii faktury z posiadanym oryginałem.

Dokonując odliczenia podatku naliczonego spółka nie przewidywała i nie mogła przewidzieć istotnych rozbieżności pomiędzy oryginałem a kopią tej faktury. Spółka stwierdziła, że do uznania winy podatnika w sprawie niniejszej nie wystarcza sam fakt skorzystania z prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego na podstawie okoliczności, które w dniu dokonania odliczenia - aż do czasu kontroli podatkowej spełniały zgodnie z uzasadnioną wiedzą podatnika wszystkie przesłanki zasadności odliczenia, co zostało wykazane w oświadczeniu spółki. Zdaniem spółki do uznania winy podatnika konieczne są przesłanki zachodzące po stronie podatnika, co najmniej z powodu jego niedbalstwa.

W ocenie spółki nie może być uznane za winę podatnika skorzystanie z prawa odliczenia podatku na podstawie prawem przewidzianych przesłanek spełnionych przez podatnika w odliczeniu, które następnie okazały się niedopuszczalnymi z powodu działania osoby trzeciej, za którą podatnik nie ponosi odpowiedzialności i o której działaniu nie miał świadomości.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie może potraktować na równi z zaległością podatkową zwrotu podatku, jeżeli podatnik wykaże, że zwrot nie nastąpił z jego winy.

W sprawie niniejszej wiąże się to z określeniem przez organy podatkowej odsetek od zaległości w kwocie 658,10 zł.

Brzmienie wymienionego przepisu prawa prowadzi do wniosku, że wykazanie przez podatnika braku winy powinno nastąpić w toku postępowania podatkowego oraz zgodnie z jego zasadami. Według art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe są obowiązane zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W sprawie skarżąca spółka złożyła oświadczenie z dnia 23 listopada 1999 r., w którym przedstawiła stanowisko, co do niezgodności treści zachodzącej pomiędzy oryginałem a kopią faktury VAT nr 1/99 z dnia 28 stycznia 1999 r. oraz przyczyny tego stanu rzeczy. Tymczasem w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do tego oświadczenia. Tak samo postąpiono z wyjaśnieniem z dnia 31 maja 2000 r., w którym skarżąca spółka podała informację, iż w związku z popełnieniem przez wystawcę przedmiotowej faktury przestępstwa wyczerpującego znamiona czynu określonego w art. 270 par. 1 oraz art. 303 par. 1 Kodeksu karnego prowadzone jest dochodzenie przez Prokuraturę Rejonową Warszawa Ochota. Okoliczności te stanowią o naruszeniu przez zaskarżoną decyzję zarówno art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej jak i art. 210 par. 4 tejże Ordynacji. Jest to o tyle istotne, że ustawodawca wprowadzając do art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej pojęcie winy musiał liczyć się także z sytuacją, gdy winę podatnika wyłączać będzie zawinione działanie lub zawinienie osoby trzeciej, za którą podatnik odpowiedzialności nie ponosi. Stwierdzenie istnienia i takiej okoliczności stanowić będzie podstawę do braku możliwości prawnych potraktowania zwrotu podatku w sytuacji opisanej w art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, na równi z zaległością podatkową. Poprzedzone to być jednak powinno przeprowadzeniem stosownego postępowania w omawianym przedmiocie.

Sąd uznał, że w stanie faktycznym sprawy niniejszej, a w szczególności porównując znajdujące się w aktach sprawy oryginał i kopię faktury nr 1/99, naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też w oparciu o przepisy art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.