Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 56/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 119, art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 70 par 1 i par 4
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 33 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2018r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 1 grudnia 2017r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. uchyla postanowienie P. SA z dnia 7 czerwca 2016 r. nr [...] III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych).


UZASADNIENIE

I.

Postanowieniem z 1 grudnia 2017r. znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia S. G. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. nr [...] z 23 października 2017r. odmawiającego uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne-utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W podstawie prawnej powołano art. 138§1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 dalej-k.p.a.) w związku z art. 17, art. 18 oraz art. 34 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1201 dalej-u.p.e.a.)

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do zobowiązanego S. G. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela-Pocztę [...] S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. Zawiadomieniem z 17 listopada 2015r. podjęto próbę zajęcia rachunku bankowego w PKO BP SA. Zawiadomienie o zajęciu wraz z kopią tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 19 listopada 2015r.

Pismem z 21 listopada 2015r. T. G. występująca w imieniu męża S. G. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut nieistnienia oraz przedawnienia obowiązku.

Pismem z 3 grudnia 2015r. organ egzekucyjny przesłał do wierzyciela - Poczty [...] S.A. kopię złożonych przez zobowiązanego zarzutów, celem zajęcia stanowiska, a postanowieniem nr [...] zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z 7 czerwca 2016r. nr [...] wierzyciel uznał wniesiony przez zobowiązanego zarzut za nieuzasadniony. Na postanowienie to złożono zażalenie. Po rozpatrzeniu zażalenia Poczta [...] S.A. wydała postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia.

Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny wydał w dniu 23 października 2017r. postanowienie nr [...] w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia oraz przedawnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym.

Organ wyjaśnił, że jak zauważył wierzyciel, na dzień wystawienia postanowienia z 7 czerwca 2016r. przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty [...] SA nie było dokumentu, który stanowiłby o dopełnieniu przez S. G. w urzędzie pocztowym formalności związanych ze zgłoszeniem zaprzestania korzystania z przedmiotowych odbiorników. Zatem zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym jest nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności wierzyciel wskazał, że w kwestii terminu przedawnienia zaległości w opłatach abonamentowych powstałych od 16 czerwca 2005r. (dnia wejścia z życie ustawy o opłatach abonamentowych) zastosowanie mają przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 201 ze zm., dalej-O.p.). Zgodnie z art 70§1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wyjaśnił, że w oparciu o art 15§1 u.p.e.a., Poczta [...] SA poinformowała o zaległościach narastających na koncie S. G.. W dniu 6 lipca 2015r. skierowano do zobowiązanego (za potwierdzeniem odbioru) upomnienie nr UPZ [...]/2015 . Upomnienie doręczone zostało w dniu 8 lipca 2015r. pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. W przesłanym upomnieniu wskazany został termin 7 dni do zapłaty należności z tytułu abonamentu rtv.

Brak realizacji zobowiązania z tytułu abonamentu rtv spowodował, że Poczta [...] SA przekazała do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. tytuł wykonawczy o nr [...] z 2 listopada 2015r. Zarzut przedawnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym według stanowiska wierzyciela jest zatem nieuzasadniony. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wyjaśnił, że organ egzekucyjny, zgodnie z art. 29 u.p.e.a., po otrzymaniu wniosku Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty [...] S.A. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, zbadał dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność formalną tytułu wykonawczego z 2 listopada 2015r. wystawionego przez wierzyciela Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty [...] S.A. i stwierdził, że: należność z tytułu opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2010r. do 30 czerwca 2015r. objęta tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, a tytuł wykonawczy posiada walor poprawności formalnej. Tytuł wykonawczy sporządzony został poprawnie według ustalonego wzoru.

Po stwierdzeniu, że obowiązek, którego dotyczy przedmiotowy tytuł wykonawczy podlega egzekucji administracyjnej i zbadaniu poprawności formalnej tytułu, tytuł wykonawczy został zaopatrzony w klauzulę o skierowaniu tytułów do egzekucji administracyjnej i wszczęto egzekucję zgodnie z przepisem art. 26§1 u.p.e.a.

Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem T. G. działająca w imieniu męża S. G. złożyła zażalenie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W. oraz o wstrzymanie wykonania egzekucji. W zażaleniu zarzucono, że sprawa zarzutów na postępowanie egzekucyjne została załatwiona przez wierzyciela dopiero po 6 miesiącach. Ponadto wierzyciel nie zawarł w postanowieniu pouczenia do jakiego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w jakim terminie można zaskarżyć postanowienie Poczty [...] S.A.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, że w świetle definicji zawartej w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. oraz zgodnie z art. 34§1 i art. 29§1 u.p.e.a., zachowując zasadę ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, organ wyższego stopnia ma możliwość badania jedynie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia odnośnie zgłoszonych zarzutów. Nie może natomiast rozstrzygać zarzutów, co do zasadności których kompetencję posiada wyłącznie wierzyciel. Organ wyższego stopnia właściwy dla organu egzekucyjnego, na skutek wniesionego zażalenia na postanowienie w zakresie zgłoszonych zarzutów, dokonuje kompleksowej kontroli zarówno zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego, jak i poprzedzającego go tytułu wykonawczego, w związku z którym wniesiono zarzuty. W tym stanie organ odwoławczy nie może kwestionować stanowiska wierzyciela, co do istnienia egzekwowanego obowiązku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że ponieważ przedmiotem rozpatrzenia były zarzuty z art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a. opinia wierzyciela wyrażona w postanowieniu, była dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Organ wskazał, że zarzuty zawarte w zażaleniu nie odnoszą się do zaskarżonego postanowienia. Kwestionowana bowiem jest przewlekłość postępowania prowadzonego przez wierzyciela w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oraz brak pouczenia w postanowieniu wierzyciela o możliwości złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Organ zauważył, że prawdą jest, iż wierzyciel wydał postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela po upływie 6 miesięcy, jednak długi termin oczekiwania na stanowisko wierzyciela nie miał wpływu na sposób rozstrzygnięcia zarzutów zobowiązanego. W niniejszej sprawie nie ma również znaczenia, czy wierzyciel w ostatecznym postanowieniu zawarł prawidłowe pouczenie o nie przysługującej zobowiązanemu skardze do Sądu. Stanowisko wierzyciela było bowiem wiążące i jako ostateczne stanowiło podstawę do wydania postanowienia przez organ egzekucyjny. Zobowiązany mógł kwestionować u wierzyciela przewlekłość postępowania prowadzonego przez Pocztę [...] S.A. Niemniej jednak długotrwałe prowadzenie postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne nie ma wpływu prawidłowość zaskarżonego postanowienia i nie może stanowić podstawy do jego uchylenia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że odnośnie zarzutu dotyczącego nieistnienia, przedawnienia obowiązku (art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a.) organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Tym samym nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów. Organ egzekucyjny może jedynie dokonać analizy, czy postępowanie wierzyciela było prawidłowe pod względem merytorycznym. Organ nadzoru jest bowiem uprawniony do rozpoznania zażalenia, jednakże z zastrzeżeniem art. 29§1 u.p.e.a. Zobowiązany mógł i podnosił zarzut przedawnienia i nieistnienia obowiązku w trakcie postępowania dwuinstancyjnego przed wierzycielem. W przeciwnym razie badanie kwestii istnienia obowiązku również przez organ egzekucyjny i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. oznaczałoby, że sprawa ta jest wbrew ustawie (u.p.e.a. i k.p.a.) rozpatrywana przez trzecią i czwartą instancję. Byłoby to sprzeczne z podstawowymi zasadami na jakich opiera się procedura administracyjna. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyroku z 21 maja 2013r. sygn. akt: II FSK 80/12.

II.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., S. G. zarzucił naruszenie ogólnych zasad Ordynacji podatkowej oraz podjęcie postępowania egzekucyjnego przed wykorzystaniem wszystkich środków odwoławczych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od ponad 15 lat pracuje w [...]. Tam też znajduje się jego centrum życiowe. Do [...] przyjeżdża jedynie w okresie świąt. Podniósł, że Poczta [...] zażądała zapłaty abonamentu, w okresie kiedy akurat przebywał w [...]. Postanowieniem z 7 czerwca 2016r. Poczta [...] nie uwzględniła zarzutów przedstawionych przez skarżącego w sprawie opłat abonamentowych. Zażalenie wniesione na to postanowienie nie zostało uwzględnione z powodu uchybienia terminu.

Skarżący podniósł, że na sporządzenie zażalenia przysługiwał termin 7 dni, tymczasem Poczta [...] rozpatrywała to zażalenie 452 dni. Wnioskiem z 8 listopada 2017r. wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Do tej pory ww. wniosek nie został rozpoznany. Z tego też powodu, zdaniem skarżącego, postanowienie z 1 grudnia 2017r. nie jest prawomocne, gdyż poprawnie został sporządzony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

Końcowo skarżący podkreślił, że władze państwowe wprowadzają w błąd swoich obywateli, co do słuszności opłacania abonamentu przez użytkowników radia i telewizji na terenie kraju. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organy obu instancji odmówiły uznania za uzasadnione zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego.

Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z treścią art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego, gdyż mają charakter incydentalny. W pełni skuteczna ochrona praw jednostki w tym zakresie jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może zatem i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela dotyczącego stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Ocena legalności postanowień wydanych w niniejszej sprawie zależy od odpowiedzi na pytanie czy w rozpoznawanej sprawie istniały dostateczne podstawy do uznania w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów Skarżącego wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za nieuzasadnione.

Odpowiedź na tak sformułowaną kwestię poprzedzić muszą uwagi dotyczące reguł oraz trybu rozpoznawania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33§1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15§1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Z powyższego przepisu wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty.

Zgodnie z art. 34§1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33§1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33§1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wierzyciel zajmuje stanowisko w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 K.p.a.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany. Ten element procesowy eksponował w postanowieniu zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. W tej sytuacji, ze względu na związanie tych organów stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34§1 u.p.e.a. nieodzownym było poddanie kontroli Sądu stanowiska wierzyciela.

Należy podkreślić, iż funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33§1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego.

Co ważne, odstąpienie przez organ egzekucyjny od obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela w sprawie zarzutów kwalifikowane jest jako naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 20 lutego 1998r., sygn. akt: I SA/Łd 911/96, publik. ONSA 1998/4/148).

Zgodnie art. 34§4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (postanowienie o oddaleniu zarzutów, odmowie uznania zarzutów za uzasadnione lub o odmowie uwzględnienia zarzutów), a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23§2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34§1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie NSA z 24 maja 2004r., sygn. akt: FW 4/04, wyroki NSA z 17 czerwca 2009r., sygn. akt: II FSK 333/08, i z 14 listopada 2006r., sygn. akt: II FSK 1480/05; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych-http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując, w świetle przepisu art. 33 u.p.e.a. obowiązanemu przysługuje, w określonym zakresie i terminie uprawnienie do zgłoszenia zarzutów, zaś na podstawie art. 34 u.p.e.a. na wierzycielu ciąży obowiązek wyrażenia, w przewidzianej do tego formie, swojego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym co istotne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów musi mieć walor ostateczności. Orzeczenie ostateczne to takie, które nie zostało zaskarżone w przewidzianym do tego terminie lub po jego zaskarżeniu organ II instancji wypowiedział się co do niego. Ostateczne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela co do zarzutów oznacza zatem zakończenie postępowania w tej kwestii i niemożność wzruszenia tego orzeczenia w trybie odwoławczym (zwyczajnym).

Przechodząc do kwestii natury merytorycznej należy zauważyć, że w dniu 1 marca 1993r. weszła w życie ustawa z 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 1993r., Nr 7, poz. 34). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki RTV.

Zgodnie z §4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005r. weszła w życie ustawa abonamentowa. Również i ta ustawa nie zawiera przepisów intertemporalnych, a zatem znajduje bezpośrednie zastosowanie także do spraw "w toku". W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży m.in. na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik.

Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa – z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej – powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty [...] S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010r., sygn. akt: K [...] orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej [...] art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta [...], a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).

Kolejno wyjaśnić należy, że Poczta [...] zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy §5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007r. Nr 187, poz. 1342) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl §5 ust. 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia Poczta [...] była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr [...] do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę [...] zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.

Reasumując zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Odnosząc się do zarzutu, a dotyczącego przedawnienia należności, wskazać należy, że opłata abonamentowa RTV, jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Do przedawnienia opłat abonamentowych, stosować należy zatem przepisy art. 70§1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 201 ze zm. dalej-O.p.), zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Decydujące w tym zakresie znaczenie ma charakter opłaty abonenckiej, a ten został przesądzony przez Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny we wskazanym orzeczeniu, jednym z obowiązków ciążących z mocy Konstytucji na "każdym" jest ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji), natomiast nakładanie danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy (art. 217). Wyrażenie "ciężary i świadczenia publiczne" ma najszerszy zakres znaczeniowy, z kolei "daniny publiczne" są kategorią "świadczeń publicznych". Daniny te, to świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych, a zaliczają się do nich podatki, rozmaite opłaty oraz cła, a także abonament RTV.

W myśl art. 70§4 O.p. dla przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego konieczne jest zastosowanie wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego oraz poinformowanie go o jego zastosowaniu. Nie wystarcza zatem samo złożenie przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji czy też przesłanie tytułu egzekucyjnego, ani też wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez odpowiedni organ-ustawodawca uznał że, dla przerwania biegu przedawnienia zobowiązania, konieczne jest aktywne prowadzenie egzekucji w sposób jawny dla zobowiązanego.

Wyegzekwowanie należności publicznoprawnych możliwe jest jedynie w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, unormowanego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 26 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego a wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jedynie w toku tak wszczętego postępowania, organ egzekucyjny dokonuje czynności egzekucyjnych, które skutkują przerwaniem biegu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania.

W myśl z kolei art. 3 ust. 4 ustawy z 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna. Opłata może być uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym przedawnienie zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych RTV odnośnie 2010r. rozpoczęło swój bieg z upływem 31 grudnia 2010r. Natomiast przedawniło się ono w dniu 31 grudnia 2015r.

Według organów orzekających w sprawie w tym także wierzyciela-Poczty [...], należności z tytułu opłat abonamentowej RTV nie uległy przedawnieniu. W uzasadnieniu swojego stanowiska przywołano jedynie treść art. 70§1 O.p. Odwołano się również do art. 70§4 O.p. Jednakże organy w żaden sposób nie wykazały, czy w np. w stosunku do opłaty abonamentowej RTV za lata 2010-2011 co do której termin przedawnienia upływał z końcem 2015r., został skutecznie zastosowany konkretny środek egzekucyjny bądź środki egzekucyjne (wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.)

Jak wynika z pisma banku-PKO BP S.A. z 25 listopada 2015r.-bank poinformował wierzyciela, że nie będzie realizował zajęcia w tym banku(oddział w S.) gdyż nie prowadzi produktu dla S. G.. Oznacza to zatem, że nie zastosowano skutecznie środka egzekucyjnego, który przerywałby bieg przedawnienia. Nota bene sam Skarżący w piśmie z 21 listopada 2015r. informował, że w tym banku nie ma konta.

Pomimo, iż tytuł wykonawczy został wystawiony i doręczony skarżącemu jeszcze w 2015r., czyli przed upływem 5 letniego terminu przedawnienia, to ostateczne stanowisko wierzyciela zostało wydane w 2016r. (a dopiero w 2017r. Poczta [...] S.A. wydała postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia.). A więc wierzyciel miał świadomość, że co do zasady należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za 2010r. uległy przedawnieniu. W orzecznictwie a także w piśmiennictwie nie budzi wątpliwości, że samo doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu nie przerywa w świetle art. 70§4 O.p. biegu terminu przedawnienia (doręczenie tytuły wykonawczego nie można utożsamiać z zastosowaniem środka egzekucyjnego, o którym podatnik (zobowiązany) został zawiadomiony, oczywiście przed upływem terminu przedawnienia.

Organu egzekucyjne w powyższej kwestii nie wypowiedziały się przyjmując za miarodajne stanowisko wierzyciela, jakkolwiek wierzyciel wypowiedział się w sposób bardzo ogólnikowo co do zarzutu przedawnienia.

Należy podkreślić, że w analizowanej sprawie, organy egzekucyjne nie zawarły w wydanych rozstrzygnięciach żadnych rozważań, czy też ustaleń w tym przedmiocie, ograniczając się jedynie do powtórzenia stanowiska zajętego przez wierzyciela, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie pełnej kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Sąd stosując art. 135 p.p.s.a. uchylił także postanowienie wierzyciela-Poczty [...] z 7 czerwca 2016r. nr [...] albowiem wierzyciel bez jakiegokolwiek uzasadnienia, z naruszeniem art. 70§1 O.p. nie uwzględnił zarzutu przedawnienia opłaty dotyczącej 2010r. i 2011r. (pomimo, że w latach 2016-2017 opłaty za lata 2010-2011 przedawniły się).

W tej sytuacji, Sąd mając na uwadze przepisy art. 134§1 i art. 135 p.p.s.a., w ramach rozpoznawania skargi uznał, że zachodzi konieczność wyeliminowania z obiegu prawnego przedmiotowych rozstrzygnięć. Trafnie bowiem podnosi się w orzecznictwie i literaturze, że nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest przez wydanie orzeczenia stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej, który będzie niezgodny z prawem (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt: I OSK [...]).

W tym stanie rzeczy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel jak i organy egzekucyjne uwzględnią przedstawioną w niniejszym wyroku argumentację prawną i przystąpią do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, wypowiadając się jednoznacznie w zakwestionowanym zakresie co do zaistnienia przedawnienia obowiązku uiszczenia zaległych opłat abonamentowych, szczególnie dotyczących lat 2010-2011.

Z uwagi nadto na fakt, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych-wyrażone przez wierzyciela stanowisko (postanowienie Poczty [...] z 7 czerwca 2016r.) na podstawie art. 135 p.p.s.a. należało uchylić gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i uzupełnić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tego postanowienia, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art.135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego 100,00 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.