Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 683/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz – Frymus Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi I.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/M.Dybowski


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P., Kierownik Oddziału Świadczeń Alimentacyjnych Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych Urzędu Miasta P. działając na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, ust. 2, ust. 5, ust. 6, art. 2 pkt 1, 4, 5, 7, art. 10 ust. 3, ust. 4, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm., dalej ustawa o zaliczce alimentacyjnej) w związku z art. 3 pkt 1, 2, 10, 12, 16, 17, 18 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228 poz. 2255 ze zm., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) przyznał I.W. zaliczki alimentacyjne na córki M.M.i A.M. na okres od dnia [...]września 2005 r. do dnia [...]sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji napisano, że zgodnie z załączonymi dokumentami do wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej wnioskodawczyni spełnia kryteria wymagane do otrzymania świadczenia.

Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w P. wystosował do Urzędu Miasta P. informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego – zaświadczenie o dokonanych wpłatach. Wierzycielami są M. i A. M., reprezentowane przez I.W., a z zaświadczenia wynika, że podczas trwania egzekucji, wpłatą z dnia [...] października 2005 r. wyegzekwowana została od dłużnika M. M. kwota [...]zł, alimenty zaległe wynoszą [...] zł, natomiast zaległa zaliczka alimentacyjna wynosi [...] zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P., główny specjalista Oddziału Świadczeń Alimentacyjnych Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych Urzędu Miasta P., działając na podstawie art. 163 i 104 kpa w związku z art. 10a, art. 2 pkt 1, art. 10 ust. 7, 8, art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji napisano, iż z zaświadczenia komornika sądowego wynika, że świadczenie alimentacyjne przyznane dla M. i A. M. zostało wyegzekwowane w miesiącach wrzesień, październik i listopad w wysokości [...] zł. W związku z tym organ właściwy wierzyciela, działając na podstawie art. 10 ust. 6, 7 i 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, po upływie kwartału dokonuje rozliczenia pomiędzy wpłaconą zaliczką a wyegzekwowanym przez komornika świadczeniem alimentacyjnym. Ponieważ okresie od [...] września 2005 r. do [...] listopada 2005 r. wypłacono zaliczki w łącznej wysokości [...] zł., a świadczenia alimentacyjne w analogicznym okresie wyegzekwowano w łącznej wysokości [...] zł. egzekucja była całkowicie skuteczna jako, że wyegzekwowano od dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych. Zgodnie z art. 10a ustawy o zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę.

W odwołaniu od decyzji I.W. napisała, że wyegzekwowana kwota [...] została w całości przekazana na poczet zaległych alimentów za okres od maja 2004 r. do września 2005 r., a komornik sądowy składając zaświadczenie nie zaznaczył, że kwota w całości pokryła zaległy dług. Wskazała, że bieżące alimenty należą się od października 2005 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu napisano, że zgodnie z art. 10 ust. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela po upływie kwartału dokonuje rozliczenia pomiędzy wpłaconą zaliczką alimentacyjną a wyegzekwowanym przez komornika świadczeniem alimentacyjnym. Ponieważ pierwszy kwartał w tej sprawie zakończył się [...] listopada 2005 r. komornik przesłał zaświadczenie, w którym nie wskazał, że egzekucja jest bezskuteczna oraz poinformował, że wyegzekwował od dłużnika kwotę [...] zł. Należy wobec tego uznać, że egzekucja jest skuteczna i nie są realizowane przesłanki z art. 2 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Na prośbę I.W. o zaliczenie wyegzekwowanej kwoty na rzecz zaległości komornik pismem z dnia [...] lutego 2006 r. poinformował, że nie ma uprawnień do dysponowania czy narzucania wierzycielowi na poczet jakiej należności wierzyciel zalicza spłatę długu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I.W. wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I i II instancji stwierdzając, że nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pozbawiło jej dzieci prawa do zaliczki alimentacyjnej za okres od października 2005 r. do września 2006 r. W uzasadnieniu napisała, że organy administracji naruszyły swoim działaniem art. 6 i 7 kpa oraz art. 9 kpa w ten sposób, że nie została wyjaśnione niezgodności pomiędzy złożonymi przez nią wyjaśnieniami a oświadczeniem komornika. Uznała, że zarówno komornik jak i organy administracji pozbawiły jej stosownej pomocy zamiast tej pomocy udzielić. Napisała, że wyegzekwowana kwota [...] została, zgodnie z intencją wierzyciela, zarachowana na następujące należności:

- zaległość na rzecz funduszu alimentacyjnego ([...] zł.)

- koszty egzekucji ([...]zł.)

- koszty adwokackie ([...]zł.)

- alimenty zaległe bez miesiąca marca 2005 r. ([...]zł.)

opłata egzekucyjna ([...]zł.)

Wskazała, że kwoty te zostały przelane na stosowne konta zgodnie z zestawieniem, ale fakt ten organów wydających zaskarżone decyzje nie interesował. Ponadto określiła, że czynności zmierzające do wydania decyzji oraz treść załatwienia sprawy wskazują, że w sprawie mogło dojść do rażącego naruszenia prawa, w szczególności art. 10a ustawy o zaliczce alimentacyjnej ponieważ nie została spełniona żadna z wymienionych w tym artykule przesłanek do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której nabyła prawo do zaliczki alimentacyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 86, poz. 732 ze zm., dalej ustawa o zaliczce alimentacyjnej). Art. 1 pkt 2 tej ustawy określa między innymi zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Egzekucja jest zaś bezskuteczna, jeżeli w wyniku jej przeprowadzenia nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy (art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej). Na mocy art. 2 pkt 5 tej ustawy osobą uprawnioną do uzyskania zaliczki alimentacyjnej jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Z akt administracyjnych wynika, że poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostawał fakt, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dwoje dzieci, uprawnioną, na ich rzecz, do świadczeń alimentacyjnych na podstawie tytułu wykonawczego (ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym w P. w dniu [...] lutego 2003 r. sygn. akt [...]).

W tej sytuacji decydujące znaczenie miało ustalenie przez organ, czy prowadzone przez komornika sądowego postępowanie egzekucyjne świadczeń alimentacyjnych było bezskuteczne. Na podstawie znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia [...] grudnia 2005 r. organ I instancji uznał, że świadczenie alimentacyjne dla córek wnioskodawczyni zostało wyegzekwowane w ciągu ostatnich trzech miesięcy w wysokości [...] zł. Zdaniem organu oznacza to, że egzekucja w okresie ostatnich trzech miesięcy była całkowicie skuteczna, ponieważ wyegzekwowano od dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze potwierdziło taką interpretację wymienionego przepisu stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro komornik sądowy nie wskazał w zaświadczeniu, że egzekucja jest bezskuteczna i poinformował, że wyegzekwował [...] zł od dłużnika, to należy uznać, że egzekucja jest skuteczna i nie są realizowane przesłanki z art. 2 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej.

W ocenie Sądu jest to interpretacja błędna.

Przepis art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej określa jako bezskuteczną egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Organ przyjął, że uzyskanie od dłużnika za pośrednictwem komornika jakichkolwiek sum pieniędzy w okresie ostatnich trzech miesięcy oznacza, że egzekucja nie była bezskuteczna. Ponieważ jednak w przepisie mowa jest o egzekucji świadczeń "za okres ostatnich trzech miesięcy", a nie "w okresie trzech miesięcy", taka interpretacja jest nieuzasadniona. Z przepisu wynika, że problem z egzekucją dotyczyć musi świadczeń należnych za ostatnie trzy miesiące. Ewentualna egzekucja w tym okresie świadczeń zaległych nie ma wpływu na ustalenie skuteczności egzekucji. Podobne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 109/06, LEX 197483.

Organ II instancji nie odniósł się do zawartego w odwołaniu zarzutu, że wyegzekwowana kwota została w całości przekazana na poczet zaległych alimentów, a tylko wskazał, że komornik sądowy pismem z dnia [...] lutego 2006 r. poinformował skarżącą, że nie ma uprawnień do dysponowania czy narzucania wierzycielowi na poczet jakiej należności wierzyciel zalicza spłatę długu. W zaświadczeniu o dokonanych wpłatach z dnia [...] grudnia 2005 r. komornik sądowy poza informacją o wyegzekwowanej kwocie zawarł również informację o aktualnej zaległości w sprawie, wymieniając zarówno alimenty zaległe na rzecz wierzyciela w wysokości [...] zł. jak i zaległą zaliczkę alimentacyjną w wysokości [...] zł. Organy obu instancji pominęły tą część zaświadczenia zwracając jednie uwagę na wyegzekwowaną kwotę. Wysokość wpłaconej jednorazowo przez dłużnika kwoty, w kontekście zawartej ugody sądowej z dnia [...] lutego 2003 r., w której dłużnik zobowiązał się płacić rentę alimentacyjną w kwocie po [...] złotych miesięcznie, świadczy jak długo reprezentująca wierzycieli I.W. pozbawiona była należnych świadczeń.

Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkować może uchyleniem zaskarżonych decyzji.

Na marginesie należy dodać, że Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w informacjach publikowanych na oficjalnej stronie internetowej stwierdza, że w myśl przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej egzekucja jest bezskuteczna do czasu gdy komornik nie wyegzekwuje od dłużnika całości bieżących i zaległych alimentów oraz, że "brak przysłowiowej złotówki powoduje, że egzekucja jest bezskuteczna".

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że organy rozpatrujące sprawę naruszyły wyżej wskazane przepisy prawa i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ppsa orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 wymienionej ustawy Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

/-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/M.Dybowski

KB/