Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 577/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 2 i art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 kwietnia 2007 r. A. P. wniósł o rejestrację samochodu osobowego marki [...] o nr identyfikacyjnym VIN/ [...], dołączając dokumenty w postaci opłaconej akcyzy, faktury zakupu tego samochodu w Auto-Komis "A" w S. z dnia [...] r. i przeglądu technicznego nr [...], a także dokumenty potwierdzające nabycie tego samochodu w Niemczech (umowa i niemieckie dokumenty rejestracyjne). Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Starosta [...], na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r., Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) dokonał rejestracji tego samochodu, wydając dowód rejestracyjny serii [...], tablice rejestracyjne numer [...] oraz nalepki kontrolne [...] i kartę pojazdu seria i nr [...].

W dniu 6 listopada 2016 r. do Starostwa Powiatowego w T. wpłynął sprzeciw Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. [...] w stosunku do wymienionej powyżej ostatecznej decyzji Starosty [...] o rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz A. P. Działając na podstawie art. 184 § 1 i § 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1, art. 149 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego Prokurator wniósł o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją, uchylenie decyzji ostatecznej o rejestracji pojazdu i wydanie decyzji o odmowie rejestracji pojazdu. W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowa decyzja dotknięta jest wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przywołując przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym podkreślił, że rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie określonych dokumentów, które muszą m.in. potwierdzać własność pojazdu. Tymczasem na podstawie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] ustalono, że M. C. (..) podrabiał w celu użycia za autentyczne dokumenty w postaci umów sprzedaży pojazdów używanych za granicą. Ustalono, że podrobił także dokument umowy sprzedaży samochodu [...] o nr VIN/ [...], zawartej w dniu [...] r. w F. w Niemczech. W dniu [...] r. samochód ten został sprzedany, za pośrednictwem Auto Komis "A" w S. A. P., który następnie w Starostwie Powiatowym w T. złożył wniosek o rejestrację tego samochodu przedkładając m.in. podrobioną umowę kupna/sprzedaży, celem wykazania przysługującego mu prawa własności.

Tym samym Starosta [...] ustalając istotne w sprawie okoliczności dot. prawa własności przedmiotowego pojazdu oparł je na dokumencie podrobionym. Fałsz umowy potwierdzony został prawomocnym wyrokiem Sądu, co stanowi o ziszczeniu się przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd, w ocenie Prokuratora, uzasadnione jest żądanie wznowienie wymienionego postępowania zakończonego decyzją ostateczną, celem jej uchylenie i wydania decyzji o odmowie rejestracji tego pojazdu.

Postanowieniem z [...] r. Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, a następnie decyzją z [...] r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 72 ust. 1 i art. 73 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r., Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) uchylił decyzję ostateczną Starosty [...] z dnia [...] r. w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki [...], nr rejestracyjny [...] i odmówił jego zarejestrowania, zobowiązując do zwrotu tablic rejestracyjnych oraz dowodu rejestracyjnego. W uzasadnieniu podał, że decyzja ostateczna o rejestracji została wydana w oparciu o ówcześnie złożone dokumenty. W wyniku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę okazało, że przy rejestracji posłużono się fałszywym dokumentem w postaci umowy kupna/sprzedaży pojazdu używanego. Potwierdził ten fakt wyrok Sądu Rejonowego w G., którym sprawca fałszerstwa został skazany.

Spełniona została przesłanka wznowienia postępowania wobec potwierdzenia wydania decyzji o rejestracji przedmiotowego samochodu na podstawie podrobionego dokumentu.

Zgodnie z art. 72 i art. 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje starosta na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu (tj. faktury, umowy kupn/ sprzedaży, umowy darowizny). Nie ulega przy tym wątpliwości, że dokument taki musi być autentyczny. Postępowanie Prokuratury Okręgowej w S. jednoznacznie wykazało, że podczas rejestracji posłużono się dokumentem sfałszowanym. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji o rejestracji, dokonanej w oparciu o fałszywe dokumenty jest niemożliwe. Podkreślono przy tym, że w postępowaniu administracyjnym organ nie ma możliwości ustalenia prawa własności pojazdu, gdyż wykracza to poza jego kompetencje. Ustalenie prawa własności na drodze sądowej może stanowić przesłankę do ponownej rejestracji wymienionego powyżej pojazdu.

Pismem z dnia [...] r. A. P. wniósł do Sądu Rejonowego T. pozew o ustalenie, iż jest właścicielem samochodu osobowego marki [...], nr rejestracyjny [...].; a pismem z dnia [...] r. złożył odwołanie od decyzji Starosty [...] zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 72 ust. 1 oraz art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędna ich wykładnię, a w konsekwencji bezzasadne uchylenie decyzji w sprawie rejestracji pojazdu i odmówienie jego ponownej rejestracji, a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § , art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 1 w związku z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu oraz przyjęcie, że w niniejszym przypadku interes publiczny (ogólnospołeczny) jest ważniejszy niż interes odwołującego a także niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których konkretnym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uwzględniając powyższe wniósł o zawieszenie postępowania prowadzonego przez Starostę [...] wobec faktu wszczęcia postępowania przed sądem powszechnym w sprawie ustalenia prawa własności przedmiotowego pojazdu oraz o uchylenie decyzji Starosty uchylającej ostateczną decyzję z dnia [...] r., względnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu rozwinięto podniesione zarzuty. Podkreślono, iż przedmiotowy pojazd odwołujący nabył od B. G. prowadzącego działalność pod firmą Auto Komis "A" w S. w dobrej wierze, na podstawie umowy i wystawionej faktury. Odwołujący nie ponosi żadnej winy i nie brał udziału w fałszowaniu umowy stanowiącej podstawę nabycia przez niego przedmiotowego pojazdu. Nie posiadał też żadnej wiedzy i informacji o działaniach podejmowanych przez osoby, które sprzedały mu ten pojazd. Tym samym brak jakichkolwiek podstaw do uchylenia decyzji w sprawie rejestracji tego pojazdu. Przedmiotowy pojazd nabyty został przez niego w dobrej wierze, bez zamiaru popełnienia przestępstwa. Z uwagi na powyższe wszczął postępowanie przed sądem powszechnym celem ustalenia prawa własności, co uzasadniania jego wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części zobowiązania strony do zwrotu tablic rejestracyjnych oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu i w tej części umorzyło postępowanie a w pozostałym zakresie utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdzono, że decyzja administracyjna ostateczna ma charakter trwały, a jej weryfikacja jest możliwa tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w Kodeksie oraz przepisach szczególnych. Możliwości takie stwarza m.in. tryb z art. 145 § 1 pkt 1, przy braku przesłanek negatywnych wskazanych w art. 146 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uchylił dotychczasową decyzję ostateczną i wydał nowe rozstrzygnięcie, wskazując na przesłankę fałszywości dowodów (z art. 145 § 1 pkt 1). Zdaniem Kolegium w sprawie zaistniała powołana przesłanka. Umowa sprzedaży stanowi w sprawie istotny dowód, na podstawie którego następuje dokumentowanie własności pojazdu. Przedstawienie własności pojazdu jest jednym z warunków rejestracji pojazdu - art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wprawdzie do wniosku o rejestrację przedstawiono fakturę Vat za zakup przedmiotowego pojazdu, wystawioną przez B. G. prowadzącego Auto Komis "A" w S., który nabył ten pojazd od M. C., który zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r. sygn. akt [...], podrobił w celu użycia za autentyczny dokument w postaci umowy sprzedaży tego pojazdu zawartej w dniu [...] r. w miejscowości F. w Niemczech. Powyższe ustalenia, potwierdzające że umowa w Niemczech podpisana została przez nieustaloną, jako sprzedający, osobą - mają znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż dołączona do wniosku o rejestrację faktura Vat nie wywołała skutku prawnego wykazania prawa własności przedmiotowego pojazdu. Skoro - z uwagi na fałsz umowy- nie zaistniał pierwszy ze stosunków prawnych, to nie mogło dojść od skutecznego przeniesienia własności pojazdu na odwołującego. Przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu właściciel obowiązany jest przedstawić oryginał dowodu własności pojazdu, a jeśli pojazd był zarejestrowany ostatni dowód rejestracyjny. Oba dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności, ale także zgodne ze stanem faktycznym. Osoba nie będąca właścicielem pojazdu nie może przenieść jego własności na inną osobę. W przypadku niedopełnienia powyższych wymogów żaden pojazd nie mógł i nadal nie może być zarejestrowany. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego organ stwierdził, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie samochodu (art. 73 ust. 5 tej ustawy). Zatem bez okazania np. umowy sprzedaży nie jest możliwa rejestracja. pojazdu. Ustalenie fałszerstwa w umowie sprzedaży ma ten skutek, że nie spełnia ona warunków dla dokumentu wymaganego przy złożeniu wniosku o rejestrację.

Wobec powyższego, organ ustalił, że w sprawie wystąpiła przesłanka fałszywości dowodu (umowy kupna/ sprzedaży) w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji braku wykazania przez stronę prawa własności pojazdu nie jest możliwe także jego aktualne zarejestrowanie. Taka sytuacja prowadzi więc do utrzymania w mocy - w zaskarżonej części - kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że zmodyfikowanie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nastąpiło wobec zobowiązania strony do zwrotu tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego bez podstawy prawnej.

Skargę do sądu administracyjnego złożył A. P. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji bezzasadne uchylenie decyzji w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] oraz odmównie jego rejestracji oraz naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 1 w związku z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przyjęciu, że w niniejszym przypadku interes publiczny (ogólnospołeczny) jest ważniejszy niż interes skarżącego, oraz braku wskazania przyczyn i dowodów, które doprowadziły do niniejszego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w punkcie 2 i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył co do zasady argumentację zaprezentowaną już w odwołaniu, podkreślając, iż wszczął przed sądem powszechnym postępowanie w sprawie ustalenia prawa własności przedmiotowego pojazdu. Zasadnym byłoby więc zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego rozstrzygniecie kwestii własności wymienionego samochodu osobowego marki [...] stanowi zagadnienie wstępne w sprawie jego rejestracji. Niezależnie od powyższego podtrzymał też argumentację zaprezentowaną w odwołaniu, iż nabył przedmiotowy pojazd w dobrej wierze w oparciu o przedstawioną w toku postępowania umowę, której autentyczność nie budziła i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, a nadto skarżący nie brał udziału w fałszowaniu jakichkolwiek dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu argumenty podniesione w skardze nie wnoszą do sprawy nowych elementów.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł o odroczenie rozprawy, z uwagi na brak prawomocności wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...]r.

Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała jego osobistą skargę, zwracając szczególnie uwagę na treść prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] r. sygn. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn . Dz.U. z 2016 r. , poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). wynika natomiast, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wykazało, iż decyzje organów obu instancji, nie mogą się ostać w obrocie prawnym, wobec stwierdzenia przez skład orzekający przesłanki wznowieniowej – tj. naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Trzeba w tym miejscu podkreślić, że w dacie orzekania przez organy w sprawie, kwestionowane decyzje były prawidłowe i korzystały z mocy obowiązującej. Jednak wskutek wniesienia przez skarżącego do sądu powszechnego powództwa o ustalenie prawa własności samochodu osobowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...], a następnie wobec prawomocnego wyroku Sadu Rejonowego w T. z dnia [...] r. sygn. akt [...]ustalającego, że "powód A. P. jest właścicielem samochodu osobowego marki [...], nr VIN [...], nr rejestracyjnym [...], który nabył dnia [...] r. od pozwanego A. G.", sytuacja uległa diametralnej zmianie, i to w sposób mający wpływ ma wynik tego postępowania. Stwierdzić bowiem należy, iż w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak wynika natomiast z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzenie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stanowi obligatoryjną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub w części. W doktrynie wskazuje się na podział przesłanek wznowienia na takie, które są tożsame z "naruszeniem prawa" (prawa procesowego) i na przesłanki, którym nie da się przypisać tej cechy. Uznaje się przy tym, że tylko pierwsza z tak wyodrębnionych grup przesłanek stanowi podstawę dla uchylenia decyzji w postępowaniu przed sądem administracyjnym. (vide: J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4728/97, OSP z 2000 r., nr 1, poz. 16).

Jak wskazano powyżej sądowa kontrola legalności decyzji sprawowana jest na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonego aktu, jednak naprowadzone okoliczności przesądzają o wiążącej podstawie wznowienia postępowania i tym samym skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a także decyzji ją poprzedzającej. Skoro bowiem w wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] r., ustalono, że A. P. jest właścicielem przedmiotowego samochodu osobowego, który nabył dnia [...] r., to tym nie mogło pozostać to bez wpływu na ocenę legalności decyzji o odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Wprawdzie o okolicznościach będących podstawą wymienionego powyższej rozstrzygnięcia orzekające w sprawie organy wiedziały w dacie orzekania, ale dopiero wyrok Sądu Rejonowego w T. okoliczności te potwierdził, gdyż nie mogły tego uczynić same organy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) .w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Ponownie rozpoznając sprawę należy w pierwszym rzędzie uwzględnić zmianę sytuacji faktycznej i prawnej związanej z potwierdzeniem, wymienionym powyżej wyrokiem Sądu Rejonowego w T., prawa własności przedmiotowego samochodu osobowego przez skarżącego i z uwzględnieniem tego faktu, podjąć stosowne rozstrzygnięcie.