Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2786/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska, WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Grzegorz Uciurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi F. S. na decyzję Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz F. S. kwotę 10 (słownie: dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych: zwany dalej Kierownik Urzędu na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm./ zwanej dalej ustawą o kombatantach w związku z art. 104 i 107 kpa pozbawił F. S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD we W. decyzją z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej [...]r. - [...]r.

W uzasadnieniu podniesiono, iż F. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD z wymienionego tytułu na podstawie zaświadczenia WKU W. - [...] z [...]r. o udziale w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem podczas służby w Wojsku Polskim po [...]r. przy braku danych o walkach z UPA lub Wehrwolfem.

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD.

W związku z tym, Kierownik Urzędu stwierdził, że w/w uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 cyt. ustawy. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Skarżący zakwestionował powyższą decyzję bowiem uważa ją za krzywdzącą. Wskazał na swoją sytuację materialną i stan zdrowia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach /.../, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] o pozbawieniu F. S. uprawnień kombatanckich.

Podając, iż F. S. nabył w ZBoWiD uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej". W okresie uznanym za działalność kombatancką pełnił służbę wojskową w [...] Pułku Piechoty i [...] Brygadzie OP w okresie [...]-[...]r., czyli po dn. [...]r. oraz nie brał udziału w walkach z oddziałami o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy /oddziały UPA, grupy Wehrwolfu/.

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBoWiD, zaświadczeń: CAW z dnia [...]r. Nr [...] i ASG - S. z [...]r. Nr [...].

Kierownik Urzędu stwierdził, że w/w uzyskał uprawienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w [...]r, w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji. Na mocy powołanego przepisu takie osoby zostają pozbawione uprawnień kombatanckich.

W skarze na powyższą decyzję skarżący przedstawił co następuje:

"W obu decyzjach, pozbawienie uprawnień kombatanckich uzasadniono tym, iż nabyłem uprawnienia kombatanckie, przyznane przez ZBoWiD wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej".

Takie uzasadnienie decyzji świadczy o pochopnym i szablonowym podejściu do sprawy.

Decydentowi decyzji winno być wiadomym, iż w czasie PRL uzyskiwano uprawnienia kombatanckie nie tylko z tytułu służby w UB czy też Milicji, ale również przyznawano je szeregowym żołnierzom LWP.

W takich przypadkach dla "podbudowania-umocnienia" decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich używano powszechnie formuły "utrwalał władzę ludową".

Tak było również w moim przypadku.

Jako poborowy zostałem wcielony do LWP gdzie pełniłem zasadniczą służbę wojskową w [...] Pułku Piechoty w M. od [...]r. do [...]r. W [...]r. rozkazem przeniesiono mnie i innych żołnierzy z Pułku Piechoty do Wojsk Ochrony Pogranicza - Batalionu D. Z.

Do końca służby, jako szeregowy żołnierz, strzegłem granicy Polskiej z C.

Była to bardzo ciężka służba, bez względu na pogodę, porę roku. Niejednokrotnie musiałem wracać na trasę patrolu bez przysługującego mi odpoczynku.

Tak działo się między innymi przy naruszeniu granicy przez grupy Wehrwolfu.

Rejon pogranicza, miejsce pełnienia mojej służby - gór karkonoskich był rejonem w okresie powojennym szczególnie zagrożonym przez grupy Wehrwolfu i przeciwko nim ukierunkowane były działania naszego Batalionu.

Pełniona przeze mnie służba w żadnym wypadku nie polegała na "utrwalaniu władzy ludowej".

Użyte wobec mojej ciężkiej, odpowiedzialnej służby takie pojęcie po prostu nie przystoi i wyrządza mi krzywdę. Mam już [...] lat życia. Jestem schorowanym, steranym życiem człowiekiem. Choruję na jaskrę zagrażającą ślepotą. Mam nadciśnienie, niedomaga mi serce. Mam zaniki pamięci, zawroty głowy. Nękają mnie również schorzenia reumatyczne.

Dla utrzymania się przy życiu pozostaję pod stałą kontrolą lekarzy odpowiednich specjalności. Mając uprawnienia kombatanckie, korzystałem z możliwości wizyt lekarskich bez kolejki.

Nie bez znaczenia jest dla mnie należny mi dodatek kombatancki.

Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej argumenty, niniejsza skarga jest słuszną, zasadną i zasługującą na pozytywne dla mnie rozpatrzenie.

Wyjaśnienia wymaga też okres działalności kombatanckiej, cytowany w uzasadnieniu decyzji o pozbawieniu mnie uprawnień, bowiem pełniąc służbę wojskową od [...]r. do [...]r. działałem nie tylko jak podano w decyzji "po dniu [...]r., ale również przez ponad 2 miesiące przed tym dniem."

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie.

Wyjaśniając, iż strona skarżąca nie posiada żadnego tytułu do uprawnień kombatanckich wymienionego w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm./, a te które uzyskała z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" podczas pełnienia służby w LWP /54 Pułk Piechoty, 23 Brygada OP/, w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy nie zostają zachowane.

Kierownik Urzędu szczegółowo to wyjaśnił w faktycznych uzasadnieniach obu decyzji. Dlatego, okoliczności podniesione przez p. S. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogą mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżonego aktu.

Skarga jest zasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. /.../.

W myśl tego przepisu "Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956r. w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 oraz w art. 4 obecnie obowiązującej ustawy o kombatantach. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w obecnie obowiązującej ustawie o kombatantach oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r."

Z lektury akt sprawy wynika, iż skarżący pełnił z poboru służbę wojskową w Ludowym Wojsku Polskim od [...]r. do [...]r.

Uprawnienia kombatanckie uzyskał skarżący z tytułu walki o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej od [...]r. do [...]r. /zaświadczenie ZBoWiD we W. Nr [...] z dnia [...]/.

W tezie wyroku z dnia 27 marca 2002r. sygn. akt III RN 210/01 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż "Decyzja byłego Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, której treść jest sprzeczna z dokumentami przedłożonymi z wnioskiem o przyjęcie do tego Związku nie może stanowić wyłącznie podstawy pozbawienia uprawnień kombatanckich na mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /jednolity tekst Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm. OSNP 2002/20/479/.

W uzasadnieniu zaś wyroku sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w rewizji nadzwyczajnej, że "wskazanie okresu: służba w Wojsku Polskim od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947" oznacza, że przepis ten ma zastosowanie do żołnierzy, którzy w tym czasie zostali powołani do odbycia służby, a nie tylko do tych, których cała służba mieściła się w tym okresie".

Pogląd przedstawiony w przywołanym wyroku w pełni podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie.

Ponieważ Kierownik Urzędu pozbawiając skarżącego uprawnień kombatanckich naruszył przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach /.../ należało zaskarżone decyzje wyeliminować z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.

Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/.

Sąd nie orzekł o wykonaniu zaskarżonej decyzji /art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu /.../ gdyż z mocy art. 26 ustawy o kombatantach /.../ wobec uchylenia zaskarżonej decyzji pozbawiającej stronę uprawnień kombatanckich nie nabyła ona cech prawomocności.