Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 355/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zmiany decyzji dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydenta Miasta B. przyznał B.K. zasiłek rodzinny na A.K. w kwocie 77,00zł miesięcznie na okres od 01 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., zasiłek rodzinny na B.K. w kwocie 77,00zl miesięcznie na okres od 01 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., zasiłek rodzinny na I.K. w kwocie 106,00 zł miesięcznie na okres od 01 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 przyznany na I.K. w kwocie 100,00 zł jednorazowo we wrześniu 2014 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na B.K. w kwocie 80,00 zł miesięcznie na okres od 01 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.

Następnie Prezydent Miasta B. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. zmienił decyzję Nr [...] z dnia [...]r. w ten sposób, iż przyznał B.K. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie mimo, iż B.K. urodziła w dniu [...] grudnia 2012 r. bliźnięta.

W dniu 18 grudnia 2015 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wpłynął sprzeciw Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B., datowany na dzień 17 grudnia 2015 r., od ww. decyzji. Prokurator wniósł w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Prokurator zarzucił rażące naruszenie przepisu art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na błędnym przyjęciu, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, w przypadku korzystania z tegoż urlopu w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje tylko na jedno dziecko.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w związku ze sprzeciwem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. z dnia 17 grudnia 2015 r. z urzędu wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych MOPS w B. Nr [...] z dnia [...]r. którą zmienił decyzję Nr [...] z dnia [...] r. w ten sposób, iż przyznał B.K. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie mimo, iż B.K. urodziła w dniu [...] grudnia 2012r. bliźnięta.

W dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z przez, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B., Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych MOPS w B. Nr [...] z dnia [...]r. zmieniającej decyzję Nr [...] z dnia [...]r.

W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium wskazało, że nie ustaliło zaistnienia przesłanek nieważności decyzji objętej wnioskiem. W wyniku dokonanej analizy akt sprawy skład orzekający tut. Kolegium nie stwierdził zaistnienia przesłanek z art. 156 k.p.a., dających podstawy do stwierdzenia nieważności w/w decyzji.

Prokurator Rejonowy złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku stwierdził, że interpretacja przepisów przez organ, który wydał decyzję Nr [...], była rażąco nieracjonalna i rażąco sprzeczna z wynikami wykładni formalnej. Ratio legis przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie przemawiał za stanowiskiem, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego , o którym mowa w art. 10. ust. 1 ustawy w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci.

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że co stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją prawa mającą na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, zarówno ostatecznych jak i nieostatecznych, które dotknięte są wadami kwalifikowanymi. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zawarte zostały w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do jego brzmienia organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

została skierowania do osoby nie będącej stroną w sprawie;

była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

zawiera wadę powodującąjej nieważność z mocy prawa.

Dalej organ podniósł, że zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze ten organ.

Organ zaakcentował, iż w stanowisku doktryny /Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej komentarz do art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), publ. LEX/ nie są traktowane, jako wady, mające znamiona rażącego naruszenia prawa, przypadki takie jak: sprzeczność decyzji administracyjnej z poglądem prawnym wyrażonym przez SN w uzasadnieniu wyroku wydanego w innej sprawie (wyr. NSA z dnia 07 lutego 2002 r., I SA 1690/00, niepubl.); naruszenie prawa polegające na nietrafnej wykładni przepisów prawa, które budzą wątpliwości, co do ich stosowania (wyr. NSA z dnia 8 lipca 1999 r., II SA 1387/98, niepubl.); wybór jednej z rozbieżnych interpretacji przepisu prawa uznanej później za nieprawidłową (wyr. NSA z dnia 9 marca 2000 r., I SA/Ka 1582, niepubl.).

Następnie Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 10 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych: 1. Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:

24 miesięcy kalendarzowych;

2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;

3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

2. Dodatek przysługuje w wysokości 400,00 zł miesięcznie.

Dodatek przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Kwotę dodatku przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

W przypadku równoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów prawnych dziecka przysługuje jeden dodatek.

Kolegium podkreśliło, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów z dnia 26 czerwca 2014 r. I OPS 15/13 wskazał, iż "Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci" - ONSAiWSA 2015/1/7, LEX nr 1475308. Uchwała została podjęta na wniosek Prokuratora Generalnego, który wskazał iż "Na tle wykładni i stosowania tych przepisów przez sądy administracyjne doszło w orzecznictwie do rozbieżności, czy w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu dodatek przewidziany w art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy przysługuje uprawnionemu do urlopu wychowawczego na każde z dzieci, czy też w takiej sytuacji przysługuje jeden dodatek. Co do tej kwestii zarysowały się w orzecznictwie dwa stanowiska. Zgodnie z pierwszym, dominującym w orzecznictwie poglądem dotyczącym interpretacji tych przepisów, art. 8 pkt 2 i art. 10 ust. 1 i 2 ustawy regulujące kwestię przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie budzą wątpliwości. W świetle wymienionych przepisów wspomniany dodatek przysługuje rodzicowi lub opiekunowi korzystającemu z urlopu wychowawczego i wysokość dodatku nie jest uzależniona od liczby dzieci wychowywanych przez taką osobę. Liczba urodzonych dzieci podczas jednego porodu determinuje jedynie czas, na jaki dodatek ten jest przyznawany. Takie stanowisko wyrażono m.in. w wyrokach: WSA w Kielcach z 14 lutego 2013 r., II SA/Ke 38/13; WSA w Gliwicach z 21 grudnia 2012 r., IV SA/G1 378/12; WSA w Krakowie z 18 października 2012 r., III SA/Kr 1495/11; WSA we Wrocławiu z 26 czerwca 2012 r., IV SA/Wr 149/12; WSA w Warszawie z 5 czerwca 2012 r., VIII SA/Wa 152/12 (CBOSA). Zgodnie z drugim stanowiskiem, związanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z zasiłkiem rodzinnym, przyznawanym na każde dziecko, uprawnia do poglądu, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych - przy uwzględnieniu rezultatów wykładni językowej, systemowej i celowościowej - dodatek ów przysługuje do każdego zasiłku. /.../. Pogląd ten został wyrażony również w wyroku WSA w Warszawie z 14 grudnia 2012 r., I SA/Wa 1898/12, który stwierdził, że "w sprawie niniejszej naruszone zostały przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepis art. 8 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 9, art. 10 oraz art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku z tytułu opieki nad trojgiem dzieci w łącznej wysokości 400 zł". /.../ W ocenie Sądu dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego tylko wtedy będzie spełniać funkcję zaopatrzeniową umożliwiając choćby częściowe zaspokojenie potrzeb każdego z wychowywanych przez osobę uprawnioną dzieci, gdy zostanie ustalony na każde dziecko, nad którym jest sprawowana opieka i na które został udzielony urlop wychowawczy. Przyznanie jednego dodatku na troje dzieci nie

spełni swej funkcji zaopatrzeniowej i nie będzie stanowić realizacji konstytucyjnego prawa do ochrony rodziny i pomocy rodzinie.

Godzi się zauważyć, iż Prokurator Generalny stwierdził, że odmienna od wyżej przedstawionej linia orzecznicza jest prezentowana przez znacznie liczniejsze orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych i następnie przedstawił wyrażone w tych orzeczeniach stanowisko/.../. W ocenie Prokuratora Generalnego przywołana argumentacja wskazuje, że wobec rozbieżności w orzecznictwie sądowo-administracyjnym dotyczącym stosowania art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy występują przesłanki z art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uzasadniające wystąpienie o podjęcie uchwały.

Kolegium wskazało, że z uzasadnienia powołanej wyżej uchwały 7 sędziów NSA jednoznacznie wynika, iż została ona wydana na skutek rozbieżności w linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych, przy czym większość sądów w swoich wyrokach wskazywała, iż w przypadku urodzenia kilku dzieci podczas jednego porodu przysługuje jeden dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego.

Stąd tez w ocenie Kolegium ustalona przez uchwałę 7 sędziów NSA zmiana wykładni przepisu nie zmienia przepisu prawa i nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Podsumowując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż badając ponownie sprawę przesłanek nieważności decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS w B. Nr [...] z dnia [...]r. zmieniającej decyzję Nr [...] z dnia [...]r. nie stwierdziło wystąpienia żadnej z przesłanek nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Prokurator Rejonowy w B. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, polegające na naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię art. 10 cyt. ustawy i przyznanie jednego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem okresie korzystania z urlopu wychowawczego, podczas gdy w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci.

W uzasadnieniu skarżący przywołał stan faktyczny sprawy i opisał przebieg dotychczasowych czynności. Dalej wskazał, iż w orzecznictwie wskazuje się, że przesłanką uznania naruszenia prawa za rażące jest ocena społeczno-gospodarczych skutków decyzji wydanej z obrazą prawa, polegającej na tym, że decyzji takiej nie można zaakceptować jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., I OSK 2010/13). W opinii strony skarżącej, tak właśnie stało się w realiach niniejszej sprawy. Interpretacja przepisów prawa zastosowana przez organ, który wydał decyzję była rażąco nieracjonalna, rażąco sprzeczna z wynikami wykładni funkcjonalnej. Ratio legis przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.) jednoznacznie przemawia za stanowiskiem, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust.1 ustawy, w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Celem bowiem tego dodatku jest pokrycie kosztów utrzymania dzieci, a oczywiste jest, że są one wyższe, gdy dotyczą więcej niż jednego dziecka. Dalej wskazał na argumenty zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r., VIII SA/Wa 137/13, Jak bowiem wskazał Sąd, nie można zapominać o podstawowym celu ustawy o świadczeniach rodzinnych, którym jest wspieranie rodzin o stosunkowo niskich dochodach. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i art. 8 tejże ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i wraz z zasiłkiem mogą być przyznane dodatki m.in. z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Istotą i celem urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji trudności z połączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Nie ulega zatem wątpliwości, że opieka nad więcej niż jednym dzieckiem, które to dzieci urodzone zostały podczas jednego porodu, uniemożliwia wykonywanie jakichkolwiek obowiązków zawodowych, co skutkuje pogorszeniem sytuacji materialnej wielodzietnej rodziny. Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego tylko wtedy będzie spełniać funkcję zaopatrzeniową, umożliwiając choćby częściowe zaspokojenie potrzeb każdego z wychowywanych przez osobę uprawnioną dzieci, gdy zostanie ustalony na każde dziecko, nad którym jest sprawowana opieka i na które został udzielony urlop wychowawczy. Argumentacja powyższa uzyskała także aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała z dnia 26.06.2014 r., I OPS 15/13).

Na zakończenie skarżący podkreślił, że wykładnia przepisów prawa zastosowana przez organ, który wydał decyzję, chociaż niegdyś reprezentowana w judykaturze, była błędna w stopniu oczywistym, ponadto sprzeczna z wyrażoną w Konstytucji RP zasadą ochrony macierzyństwa i rodziny (art. 18 Konstytucji). Skutkiem takiej wykładni było ewidentne pokrzywdzenie dzieci, które urodziły się z ciąży mnogiej. Nadto skutkowała ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Wskazane zestawienie stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów określających zastosowanie tego nadzwyczajnego środka. Zatem instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Co istotne, postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie to ogranicza się do zbadania, czy kwestionowane ostateczne rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniających stwierdzenie nieważności.

Trzeba przy tym podkreślić, że działanie organu w trybie stwierdzenia nieważności wymaga innego podejścia do sprawy i zasadniczo różni się od postępowania zwykłego, gdyż obowiązkiem organu jest zajęcie się tylko i wyłącznie kwestiami prawnymi.

Stąd też w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego.

W orzecznictwie sądowym podkreślono, że stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa może nastąpić wówczas, jeżeli waga naruszenia przepisu prawa będącego podstawą wydania kwestionowanej decyzji jest tak duża, że pozostawienie takiej decyzji w obrocie prawnym stanowiłoby oczywistą obrazę dla porządku prawnego, nie byłoby do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako rażącego może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jego znaczenie jest większe niż zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Przy czym rażące naruszenie prawa musi dotyczyć prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego podstawy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej nie może stanowić odmienna wykładnia przepisów prawa od przyjętej w innej sprawie przez sąd. Interpretacja taka jest bowiem wiążąca dla organu w konkretnej sprawie. Tym samym naruszenie prawa, które polega na zastosowaniu odmiennej interpretacji przepisów, nie może zostać uznane za rażące i stanowić podstawy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej.

Jednocześnie z całkowicie jednolitego w tym zakresie stanowiska sądów administracyjnych i literatury przedmiotu wynika, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.

Sankcji w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie można więc stosować, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Takim "rażąco naruszającym prawo" wypadkiem byłaby z pewnością sytuacja, gdyby w przedmiotowym przypadku organ w ogóle odmówił przyznania B.K. przedmiotowego świadczenia.

Należy tu powtórzyć za organem, że z uzasadnienia powołanej w decyzji organu uchwały 7 sędziów NSA jednoznacznie wynika, iż została ona wydana na skutek rozbieżności w linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych, przy czym większość sądów w swoich wyrokach wskazywała, iż w przypadku urodzenia kilku dzieci podczas jednego porodu przysługuje jeden dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. Ustalona zaś przez uchwałę 7 sędziów NSA zmiana wykładni przepisu nie zmienia przepisu prawa i nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Podsumowując Sąd uznaje, że właśnie tego typu naruszenie art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak scharakteryzowane powyżej, dawałoby podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Zatem ponownie należy powtórzyć, iż naruszenie prawa, które polega na zastosowaniu odmiennej interpretacji przepisów, nie może zostać uznane za rażące i stanowić podstawy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej.

W konsekwencji podnoszone przez skarżącego w skardze zarzuty odnoszące się do interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczących ustalania wysokości świadczenia w przypadku opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w czasie tego samego porodu, nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Stąd skoro w niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z błędami w wykładni prawa, a nie z przekroczeniem prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, to taka sytuacja nie stanowi zatem o rażącym naruszeniu prawa. Wybrano bowiem jedną z rozbieżnych wykładni danego przepisu prawa, która później uznana została za nieprawidłową.

Sam skarżący nawet na etapie skargi do Sądu wskazywał, że chodzi tu o błędną wykładnię, "niegdyś prezentowana w judykaturze".

Podsumowując, stwierdzić należy, iż możliwości wyboru różnych interpretacji będącego przedmiotem rozważań art. 10 świadczeniach rodzinnych, a więc przyjęcie jednej z nich, nie pozwalało na stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.

Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.