Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 220/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Radom, sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (sprawozdawca), Protokolant specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 19 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości z tyt. podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. K. ( dalej: skarżąca, strona, ) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 19 grudnia 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. P. z dnia 20 października 2017 r. nr [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącej, jako byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A sp. z o.o. z siedzibą we W., za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. w kwocie 3.498.300 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości w wysokości 1.842.502 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego związanymi z próbą przymusowego wyegzekwowania tych zobowiązań w wysokości 138.416,70 zł.

Z przyjętego do rozstrzygnięcia stanu faktycznego sprawy wynika, że: Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A składała Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.-P. deklaracje dla podatku od towarów i usług (VAT-7K) za: III kw. 2011 r., w której wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w kwocie 0,00 zł, IV kw. 2011 r., w której wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w kwocie 2.208,00 zł, I kw. 2012 r., w której wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w kwocie 4.600,00 zł.

Spółka nie uregulowała zobowiązań podatkowych wynikających z ww. deklaracji podatkowych. Przeprowadzone przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. postępowanie kontrolne wykazało, że kwoty podatku wykazane przez A w ww. deklaracjach są nieprawidłowe. Wobec powyższego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za I kw. 2012 r. w wysokości 3.498.300 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], (doręczonym stronie w dniu 21 kwietnia 2017 r.) wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności A. K. - członka zarządu A spółka z o.o., za zaległości podatkowe ww. spółki w podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-P., wymienioną na wstępie decyzją orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącej, jako członka zarządu A spółka z o.o. za zaległości podatkowe spółki. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżąca w okresie, kiedy przypadały terminy płatności zobowiązań objętych postępowaniem pełniła funkcję prezesa zarządu w ww. spółce. Wyjaśnił ponadto, że po bezskutecznym upływie okresu do uregulowania należności objętych postępowaniem Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-P. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący zobowiązania w podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. Zaznaczył również, że z uwagi na brak możliwości uzyskania jakichkolwiek środków pieniężnych, we wszczętym postępowaniu egzekucyjnym, które pokrywałyby zaległości podatkowe spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-P. uznał, że egzekucja ta była nieskuteczna. Organ podatkowy I instancji wskazał także na poczynione w toku prowadzonego postępowania podatkowego ustalenia w kwestii osoby pełniącej funkcję członka zarządu Spółki, w okresie, w którym ww. zaległości podatkowe stały się wymagalne. Podkreślił, w oparciu o dane pozyskane z Krajowego Rejestru Sądowego, że w okresie tym A. K. pełniła funkcję prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A . W dalszej części rozstrzygnięcia organ analizując stan faktyczny sprawy w kontekście przesłanek ekskulpacyjnych, uznał, że nie zostały one spełnione. Wskazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został złożony we właściwym terminie. Zbadał również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pod kątem ustalenia, czy w czasie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu w A spółka z o.o. zaistniały obiektywne przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz jaki był czas właściwy do dopełnienia tej czynności. Organ wskazał, iż A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością posiada zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2011 r. oraz I kwartał 2012 r. w łącznej kwocie 10.223.408 zł (należność główna) oraz odsetki za zwłokę. Podkreślił, iż nie ulega wątpliwości, że spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań stąd niewątpliwie zaistniała okoliczność stanowiąca podstawę zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o której mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2002 r., poz. 1112 ze zm; dalej: prawo upadłościowe i naprawcze). Natomiast od dnia 25 stycznia 2012 r. należało liczyć dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W tych okolicznościach zarząd spółki, w osobie A. K. , winien zgłosić wniosek o ogłoszenie jej upadłości najpóźniej do dnia 8 lutego 2012 r. Organ podatkowy wskazał również, że analiza danych finansowych spółki nie była możliwa, bowiem pomimo istniejącego obowiązku, spółka nie złożyła sprawozdań finansowych, ani w Krajowym Rejestrze Sądowym, ani we właściwym organie podatkowym. W sprawie nie wystąpiła również druga przesłanka ekskulpacyjna, w postaci wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie należności objętych postępowaniem w znacznym stopniu.

W odwołaniu strona wniosła o zwolnienie z odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. A . Zaznaczyła, że informację o fakcie pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki powzięła w toku prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe ww. spółki. Stwierdziła, że nie posiada żadnej wiedzy na temat działalności spółki. Wskazała również, że nie czerpała żadnych korzyści majątkowych z pełnionej funkcji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. nie uwzględnił zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne organu podatkowego I instancji oraz ich prawnopodatkowa ocenę. Uzasadniając rozstrzygnięcie w kwestii przedawnienia zaległości podatkowej objętej zaskarżoną decyzją wskazał, że zgodnie z art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.) nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa upłynęło 5 lat. Zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. stało się wymagalne 25 kwietnia 2012 r. Zatem w stosunku do tej zaległości ustawowy termin przedawnienia (liczony od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość) upłynął w dniu 31 grudnia 2017 r. Natomiast bieg terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej należy obliczać zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 118 § 1 tej ustawy (pięć lat od końca roku w którym upływał termin płatności tych zobowiązań) i upłynął on w dniu 31 grudnia 2017 r. Zakwestionowana decyzja została wydana dnia [...] października 2017 r.

Strona, jako członek zarządu spółki, pozostaje w kręgu osób trzecich, o których mowa w art. 116 § 1 O.p.. Aktem założycielskim spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spisanym w dniu 26 lipca 2011 r. w formie aktu notarialnego Rep. [...] 1 powołano A. K. na stanowisko Prezesa Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A . Z funkcji tej i A. K. nie złożyła rezygnacji. Zatem w okresie objętym postępowaniem skarżąca była (w terminie płatności zobowiązania objętego postępowaniem) jedynym członkiem zarządu Spółki A sp. z o.o. Organ pierwszej instancji mógł więc wszcząć i prowadzić postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległość spółki tylko wobec skarżącej .

Organ odwoławczy uznał przy tym, że koszty egzekucyjne nie dzielą losów egzekwowanych należności głównych jako należność akcesoryjna. Naliczona opłata wynika z tytułu wykonawczego [...] z dnia 10 kwietnia 2015 r. obejmującego zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2011 r. i I kwartał 2012 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że należności objęte postępowaniem istniały zarówno w dacie wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności, jak i w dniu orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej. Ponadto spółka nie uregulowała zobowiązania wynikającego ze złożonej deklaracji VAT-7.

Dalej zaznaczył, że decyzja wydana w niniejszej sprawie jest konsekwencją decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 6 lutego 2015 r. nr [...], wydanej wobec A sp. z o.o. ,. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1, 4 i 5, art. 7 ust. 1, art.9 ust. 1, art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 99 ust. 12, art. 103 ust. 1, art. 109 ust. 3, art. 112 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054, ze zm. - stan prawny na dzień wydania decyzji ) - zwanej dalej u.p.t.u. Za decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. organ odwoławczy przyjął wykładnię powołanych przepisów, z której wynika, że warunkiem obniżenia podatku należnego jest otrzymanie oryginałów faktur (bądź ich duplikatów) z tytułu nabycia towarów i usług, które podatnik ma obowiązek przechowywać do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zatem podatnik, w celu skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest zobowiązany posiadać faktury od momentu realizacji tego prawa ( rozliczenia w deklaracji podatkowej ) do czasu przedawnienia zobowiązania ( co w przypadku kontroli umożliwia weryfikację zasadności odliczenia). Wobec tego nie jest wystarczające ujęcie kwoty podatku naliczonego w deklaracji rozliczeniowej. W toku prowadzonego postępowania spółka z o.o. A nie udokumentowała nabycia jakichkolwiek towarów i usług ani nie udostępniła żadnych oryginałów faktur czy ich duplikatów. Spółka nie uprawdopodobniła istnienia prawa do obniżenia podatku należnego od dostaw dokonanych na terytorium kraju o podatek naliczony wykazany w deklaracjach VAT-7K za IV kwartał 2011 oraz I kwartał 2012 r. z uwagi na nieprzedłożenie faktur dokumentujących nabycie towarów i usług związanych z wykonywaniem czynności podlegających opodatkowaniu. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. W sprawie nie stwierdzono również okoliczności uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p.

Następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. stwierdził, że w istocie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został złożony we właściwym czasie. Zbadano sytuację finansową i majątkową spółki, uwzględniając dane wykazane w deklaracjach podatkowych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że A spółka z o. o. trwale zaprzestała regulowania swoich zobowiązań. W toku prowadzonego postępowania nie wskazano także mienia, z którego egzekucja pozwoliłaby na zaspokojenie należności objętych postępowaniem z majątku spółki. Z tych względów organ odwoławczy nie stwierdził wystąpienia żadnej z przesłanek ekskulpacyjnych, która pozwalałaby na uwolnienie się strony od odpowiedzialności za zobowiązania A sp. z o.o.

W skardze, skarżąca wniosła o zwolnienie jej z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki A spółka z o. o. Podniosła, że nie miała świadomości, że pełni funkcję prezesa zarządu w ww. spółce. Nie znała ani siedziby spółki, ani nie miała wiedzy, czy spółka posiada jakikolwiek majątek. Do pewnego czasu, tj. do czasu wszczęcia postępowania podatkowego oraz dochodzeniowego strona nie wiedziała o istnieniu Spółki A spółka z o. o. Zaznaczyła, że nie uczestniczyła w założeniu spółki, wskazując, że mogła tego dokonać osoba wykorzystująca jej dane osobowe. Podniosła również, że jako członek zarządu nie mogła złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki A spółka z o. o., bowiem nie miała wiedzy o piastowaniu funkcji prezesa tej spółki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Sąd przy tym - w myśl art. 135 p.p.s.a. – stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Skarga, rozpoznana w świetle przywołanych powyżej kryteriów, nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie obciążono skarżącą odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki z o.o. A z tytułu podatku od towarów i usług za I kw. 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Orzekające w sprawie organy stwierdziły, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za wskazane zaległości podatkowe, ponieważ w okresie upływu terminu płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych, pełniła funkcję prezesa zarządu spółki, wobec której, z uwagi na bezskuteczność egzekucji, nie udało się wyegzekwować należności. Ponadto skarżąca nie wykazała, aby w sprawie ziściła się którakolwiek z przesłanek określonych w art. 116 § 1 O.p., mogących uwolnić ją od odpowiedzialności za powyższe zaległości podatkowe spółki. Według skarżącej natomiast, brak jest podstaw do obciążenia jej odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki, albowiem nigdy nie była prezesem tej spółki i nie wiedziała o istnieniu tej spółki. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów. Zasady odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określa art. 116 § 1 O.p., zgodnie z którym, za zaległości podatkowe spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że: - we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo - niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, - a także nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Stosownie natomiast do art. 116 § 4 O.p., zasady odpowiedzialności stosuje się również do byłych członków zarządu. Istotne jest przy tym, żeby termin płatności zaległości podatkowej upływał w okresie, w którym członek zarządu pełnił tę funkcję w spółce. Odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma zatem charakter akcesoryjny i następczy - występuje jedynie w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od istnienia jego odpowiedzialności. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna. Kontrola zasadności przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki sprowadza się do zbadania, czy w sprawie zostały spełnione, wymienione w art. 116 O.p., przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią tj. egzekucja do całego majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, zaległość podatkowa spółki powstała w czasie faktycznego pełnienia przez skarżącą obowiązków członka zarządu tej spółki (tzw. przesłanki pozytywne) oraz czy w toku postępowania skarżąca wykazała zaistnienie ewentualnych negatywnych przesłanek przypisania jej odpowiedzialności (tzw. przesłanki egzoneracyjne). Treść powołanego przepisu wskazuje, jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec spółki oraz okoliczności pełnienia przez skarżącą funkcji prezesa zarządu w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, natomiast skarżącą obciąża wykazanie okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. W ocenie Sądu, organy podatkowe wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że w okolicznościach sprawy spełnione zostały wszystkie określone w art. 116 § 1 i 2 O.p. przesłanki warunkujące odpowiedzialność skarżącej za zaległości podatkowe spółki (przesłanki pozytywne). Dokonując ustaleń w celu wykazania bezskuteczności egzekucji z majątku spółki organy powołały się na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- P. z dnia [...] czerwca 2015 r., z którego wynika, że organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, a to wobec braku majątku spółki. W myśl utrwalonego już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu, o bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. można mówić dopiero w sytuacji, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art.116 § 1 O.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, przy czym bezskuteczność tę ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008r. sygn. akt II FPS 6/08; dostępne w: CBOiS). W ocenie Sądu, znajdujące się w aktach sprawy postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku spółki, uprawniało organy podatkowe do uznania, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 116 § 1 O.p., tj. egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć wierzytelności z rachunków bankowych spółki.

W wyniku zastosowanych środków egzekucyjnych nie wyegzekwowano żadnych kwot. Ponadto ustalono, że spółka nie jest właścicielem ani użytkownikiem żadnej nieruchomości, nie posiada pojazdów mechanicznych ani żadnego majątku pozwalającego na skuteczne prowadzenie egzekucji. W odniesieniu do kolejnej z przesłanek przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią również, zdaniem Sądu, organy podatkowe dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która doprowadziła do stwierdzenia, że skarżąca była prezesem zarządu spółki w terminach płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kw. 2012 r. Okoliczność ta w sprawie jest sporna, gdyż skarżąca twierdzi, że nie miała świadomości, że pełni funkcję prezesa zarządu w spółce. Wskazywała, iż nie znała ani siedziby spółki ani nie miała wiedzy, czy spółka posiada jakikolwiek majątek. Do czasu wszczęcia postępowania podatkowego strona – jak twierdzi - nie wiedziała o istnieniu spółki A . Nie uczestniczyła w założeniu spółki, wskazując, że mogła tego dokonać osoba wykorzystująca jej dane osobowe. Podniosła również, że jako członek zarządu nie mogła złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki A spółka z o. o., bowiem nie miała wiedzy o piastowaniu funkcji prezesa tej spółki.

Jednak, w ocenie Sądu, zasadnie uznały orzekające w sprawie organy, że powyższe okoliczności nie pozwalają na uwolnienie się od odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe spółki. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym przyjąć należy (wyroki: z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 521/12 oraz z dnia 6 maja 2016r., sygn. akt FSK 962/14; publ. w CBOSA), że w przypadku gdy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zarzuca, że zachodzi przesłanka uwalniająca go z odpowiedzialności z art. 116 O.p., a mianowicie twierdzi, że został powołany niezgodnie z prawem, to zgodnie z art. 252 § 1 K.s.h. powinien wnieść powództwo przeciwko spółce o stwierdzenie nieważności uchwały zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialności. Niewątpliwie organy podatkowe, orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki, powinny sprawdzić, czy dana osoba rzeczywiście była członkiem zarządu w okresie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego. Z akt sprawy wynika, że organy dokonały takich czynności, o czym świadczą zgromadzone w tych aktach dokumenty rejestrowe spółki. Wynika z nich, iż skarżąca złożyła wówczas stosowne oświadczenia wraz ze wzorem podpisu zaś akt notarialny został w jej obecności odczytany przez notariusza i podpisany. Jeżeli, jak twierdzi strona, oświadczenie woli złożone zostało przed notariuszem pod wpływem błędu, to jest ono wadliwe i wzruszalne (względnie nieważne), w trybie przepisów art. 84 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2017r., poz. 459, ze zm.). Wskazać przy tym należy, że skarżąca już na etapie postępowania wymiarowego prowadzonego wobec spółki twierdziła, że nie miała świadomości, iż jest prezesem tejże spółki. Już wtedy zatem powzięła wiedzę o tym, że prowadzone jest postępowanie wobec spółki, w której ona jest jedynym członkiem zarządu. Jeżli rzeczywiście miałaby wątpliwości co do prawdziwości podpisów pod dokumentami rejestrowymi lub co do prawidłowości składanych wówczas oświadczeń woli i wiedzy przed notariuszem i w postępowaniu rejestrowym, mogłaby podjąć odpowiednie kroki w celu uwolnienia się np.. od skutków prawnych składanych oświadczeń czy też nie zawiadamiała organów ścigania o fakcie sfałszowania jej podpisu. Przeciwnie – strona nie podjęła żadnych czynności prawnych w tym zakresie. Nie zakwestionowała też, że na okazanych jej przez organ dokumentach tj. zgłoszenia VAT R, pełnomocnictwach złożonych w Urzędzie Skarbowym P. dla M. D. oraz dla A. M. oraz deklaracji VAT-7K widnieje jej podpis. A zatem skarżąca, mając wiedzę o piastowaniu funkcji członka zarządu w spółce (powziętą na pewno w 2014 r.), na etapie postępowania w sprawie orzeczenia o jej odpowiedzialności jako członka zarządu za zobowiązania spółki, nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby, że kwestionowała ważność powołania jej na prezesa zarządu spółki. Podniosła tę kwestię dopiero w toku prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie orzeczenia o jej odpowiedzialności za zaległości spółki. Wskazać w tym miejscu należy, że o ważności aktu powołania nie może jednak decydować organ, ani sąd administracyjny, gdyż o ich wadliwości może orzec jedynie sąd powszechny w stosownym postępowaniu. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżąca ubiegała się o stwierdzenie nieważności tego aktu. Orzekające w niniejszej sprawie organy, dokonując ustaleń co do pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu, rozstrzygały zatem na podstawie prawidłowych (ważnych) dokumentów tj. aktu notarialnego o powołaniu skarżącej na prezesa zarządu spółki. Podkreślenia wymaga jednocześnie, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I FSK 831/14, NSA wyraźnie stwierdził, że w toku orzekania o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki w oparciu o art. 116 O.p., nie może być skutecznie formułowany zarzut nieważności uchwały wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podniesiony w trybie art. 252 § 4 K.s.h. a to z uwagi na szczególny charakter tej regulacji, wskazując na gwarancyjny i zabezpieczający należności publicznoprawne charakter odpowiedzialności członków zarządu osób prawnych za zobowiązania podatkowe tych osób prawnych, a także na jej funkcję sankcyjną i prewencyjną. Mając na uwadze powyższe, słusznie przyjęły organy podatkowe, że zaistniały obie pozytywne przesłanki warunkujące orzeczenie o odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za I kw. 2012 r. Do rozważenia pozostaje zatem kwestia, czy skarżąca wykazała, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniających ją od tej odpowiedzialności. Pierwszą z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Poza sporem przy tym pozostaje fakt, że skarżąca takiego wniosku nie zgłosiła.

Zakres użytego w treści art. 116 § 1 O.p. pojęcia "właściwy czas", należy ustalać na podstawie regulacji zawartej w art. 21 Prawa upadłościowego i naprawczego. "Właściwym czasem" dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin dwóch tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, czyli termin, który pozwoli na równomierne, choćby tylko częściowe, zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Określenie tej chwili powinno być ustalane obiektywnie, w zależności od okoliczności konkretnego wypadku, w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy, dla określenia której nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu spółki (por. wyroki WSA w Lublinie z dnia 20 lutego 2008r., I SA/Lu 794/07, LEX nr 462725, z dnia 8 lutego 2012r., I SA/Lu 770/11, LEX nr 1134130). Dodać przy tym należy, że odpowiedzialność członków zarządu uzależniona jest od tego, czy brak złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spowodowany był zawinionym działaniem (winą) odpowiedzialnego, czy też nie. Rozważając przesłankę braku winy, stwierdzić należy, iż jako kryterium w tym zakresie powinno się przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2002r., III SA 2544/00, publ. CBOiS). W ocenie Sądu, skarżąca nie zwolniła się z odpowiedzialności przez wykazanie, że zaistniała jedna z okoliczności, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. Stosownie do treści art.11 Prawa upadłościowego i naprawczego, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a dłużnika będącego m.in. osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Z akt sprawy wynika, że A. K. nie uczestniczyła czynnie w sprawach spółki. Jednakże, to czy członek zarządu miał świadomość i czy posiadał stosowną wiedzę na temat finansów spółki, nie ma znaczenia dla jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Rolą członka zarządu jest bowiem monitorowanie stanu finansowego spółki. Ze złożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług za I kw. 2012 , a zatem w okresie, kiedy pełniła skarżąca funkcję prezesa zarządu wynika, że spółka uzyskała przychody ze sprzedaży. Pomimo to nie dokonała wpłaty zadeklarowanych kwot należności podatkowych za ww. okresy, zwłaszcza, że kwoty te były niewielkie w porównaniu do osiąganych przychodów. Od II kw. 2012 r. Spółka zaprzestała składania deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług. Nie złożyła również zeznania o wysokości uzyskanego dochodu ( poniesionej straty ) za rok podatkowy 2011 i 2012. Zatem już w 2012 r. kondycja finansowa spółki nie była dobra, choć w okresach, za które złożone zostały deklaracje podatkowe, deklarowana sprzedaż towarów i usług sięgała rzędu milionów złotych. Trafnie zatem przyjęły organy podatkowe, że zestawiając te dane stwierdzić należy, że największa sprzedaż i dochodowość spółki przypadała na okres, za który podatek od towarów i usług został zadeklarowany w zaniżonej wysokości.

Wniosek taki powinien zatem zostać złożony już w momencie powstania pierwszej zaległości, której zapłata nie byłaby możliwa, z uwagi na brak środków. Tą datą jest, jak słusznie przyjęły organy, 8 lutego 2012 r., tj. upływ dwóch tygodni od daty terminu płatności zaległości podatkowej w podatku od towarów. Nie budzi wątpliwości Sądu, że strona miała prawny obowiązek i prawną możliwość działania przez zgłoszenie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie. Nie sposób zatem stwierdzić, że nie ponosi ona winy za brak takiego działania w odpowiednim czasie. Co istotne, przepis art. 116 § 1 O.p. nie wprowadza rozróżnienia na winę umyślną, czy też nieumyślną, przesłanka ta dotyczy więc obu wskazanych postaci winy, w tym winy nieumyślnej. Dlatego członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki dopiero wówczas, gdy wykaże, że nie ponosi winy również nieumyślnej, a więc, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób przewidzieć, iż zaistniała w danym momencie sytuacja finansowa w spółce wymaga zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Drugą z przesłanek wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki

z o.o., jest wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wskazanie mienia możliwe jest więc także po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Istotne jest, żeby mienie to faktycznie istniało, nadawało się do egzekucji i przedstawiało realną wartość finansową (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015r., I FSK 366/14, LEX nr 1772796). W toku prowadzonego postępowania skarżąca nie wskazała mienia, z którego egzekucja pozwoliłaby na zaspokojenie należności objętych postępowaniem. Ciężar wykazania przesłanek egzoneracyjnych obciąża skarżącą, jako osobę, która z faktu tego wywodzi określone skutki prawne. W ocenie Sądu, skarżąca przesłanek tych nie wykazała. Sąd nie podziela w związku z tym zarzutów skargi. Decyzja zapadła z poszanowaniem zasad postępowania wynikających z przepisów O.p. Organy zebrały pełen materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji sporządzonych stosownie do wymogów art. 210 O.p.

W tym stanie rzeczy, Sąd po myśli art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.