Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 546/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 roku, nr [...], po rozpoznaniu wniosku M.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 205, poz. 1585 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 roku, nr [...], odmawiającą M.G. umorzenia należności w łącznej kwocie 34.923,23 zł z tytułu: składek na ubezpieczenia społecznie i ubezpieczenie zdrowotne za okresy od lutego 2007 roku do kwietnia 2007 roku oraz od lipca 2007 roku do września 2010 roku, na Fundusz Pracy za okres od października 2007 roku do września 2010 roku oraz odsetek za zwłokę.

Zakład Ubezpieczeń ustalił, że M.G. w okresie od 17 września 2005 roku do 19 września 2010 roku prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego, w związku z czym powstały objęte wnioskiem o umorzenie należności. Zgodnie z informacją Urzędu Skarbowego wysokość przychodów z prowadzonej przez M.G. działalności gospodarczej wynosiła: w 2008 roku - 66.704,22 zł, w 2009 roku – 56.718,74 zł, a w 2010 roku 33.661,94 zł. Obecnie skarżący nie pracuje zawodowo. W okresie od 12 lipca 2010 roku do 20 września 2010 roku był zatrudniony na 1/2 etatu z wynagrodzeniem miesięcznym brutto w kwocie 659 zł. M.G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami. Stałe wydatki rodziny z tytułu miesięcznych opłat wynoszą około 700 zł. Skarżący nie ma zobowiązań z tytułu kredytów. Ma natomiast dług w kwocie 10.418,53 zł wobec Spółdzielni Mieszkaniowej z tytułu zaległego czynszu.

Zakład wskazał nadto, że należności z tytułu składek są aktualnie objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie jest w toku, gdyż organ egzekucyjny dotychczas nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W świetle powyższych okoliczności organ uznał, że w sprawie nie został spełniony wymóg całkowitej nieściągalności, o którym mowa w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż po stronie skarżącego nie stwierdzono wystąpienia żadnej z sytuacji całkowitej nieściągalności enumeratywnie wymienionych w ust. 3 art. 28 ustawy. W szczególności wobec tego, że postępowanie egzekucyjne dotyczące przedmiotowych należności jest w toku, nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności przewidziana w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy, nie stwierdzono bowiem bezskuteczności egzekucji.

Dokonując ponownej oceny materiału dowodowego w kontekście przepisów art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) przewidujących możliwość umorzenia należności mimo braku całkowitej nieściągalności, organ podniósł, że M.G. nie przedstawił dokumentów, które świadczyłyby o tym, iż znalazł się w trudnej sytuacji materialnej z uwagi na zdarzenia losowe czy klęski żywiołowe, za które nie ponosi odpowiedzialności, a zatem brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Nie zachodzi także przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia podstawa umorzenia z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący w toku postępowania nie podnosił, by z uwagi na stan zdrowia był niezdolny do pracy. Nie przedłożył również dokumentacji medycznej potwierdzającej stan zdrowia, a także dokumentu stwierdzającego całkowitą niezdolność do pracy albo konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad chorymi członkami rodziny.

Jednocześnie organ podzielił wyrażone we wcześniej wydanej decyzji stanowisko, zgodnie z którym w okolicznościach sprawy została spełniona przesłanka umorzenia składek wskazana w punkcie 1 ust. 1 § 3 rozporządzenia. Mając na względzie poczynione ustalenia, a także argumentację wnioskodawcy o trudnej sytuacji finansowej rodziny, braku aktualnie dochodów zarówno po stronie M.G., jak i jego rodziców, braku pracy oraz konieczności pozostawania ojca skarżącego pod stałą opieką lekarską, organ stwierdził, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby M.G. i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił jednak umorzenia należności z tytułu składek powołując się na uznaniowy charakter decyzji w tym przedmiocie. W ocenie Zakładu trudności finansowe wnioskodawcy mogą być przejściowe i same przez się nie mogą stanowić o konieczności umorzenia należności składkowych. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są przeznaczone, Zakład Ubezpieczeń wskazał, że jako odpowiedzialny za ich pobieranie zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii Zakład jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym i na zasadzie uznania administracyjnego rozpatruje sprawę z punktu widzenia równości i powszechności opłacania składek. Obowiązek opłacania składek wynika zaś z samego faktu prowadzenia działalności gospodarczej, a ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz wynikające z niego konsekwencje nie mogą stanowić o umorzeniu zadłużenia. Trudności związane z uzyskiwaniem odpowiednio wysokich dochodów nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań z tytułu składek i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do udzielenia ulgi w spłacie należności z tego tytułu.

Zdaniem organu sytuacja materialna skarżącego jest obecnie trudna, jednakże w okresie przewidzianym do dochodzenia należności może się poprawić. W ocenie Zakładu wykazane przez M.G. trudności finansowe nie cechują się stałym lub wyjątkowym charakterem, a zadłużenie dotyczy niezbyt odległego okresu. Ustalono ponadto, że skarżący nie zarejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia, co wskazuje na brak chęci aktywizacji zawodowej. Organ podniósł także, że jakkolwiek zaległość winna być uiszczona w całości, to brak jest przeszkód prawnych dla spłacania należności w częściach, w formie układu ratalnego.

M.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2011 roku, nr [...]. Skarżący zakwestionował prawidłowość dokonanej przez Zakład oceny, iż ustalony stan faktyczny sprawy nie przemawia za uwzględnieniem wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Podniósł okoliczności związane z przyczynami powstania zadłużenia, m.in. wysokość obciążenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, przy jednoczesnym spadku obrotów handlowych. Podkreślił, że jego ojciec choruje od dziesięciu lat, a matka dopiero niedawno uzyskała prawo do emerytury, którą pobiera w kwocie 980,09 zł miesięcznie. Z treści skargi wynika, że w ocenie skarżącego zgłoszenie się do urzędu pracy nie zwiększa szans na znalezienie zatrudnienia, wobec czego – wbrew argumentacji powołanej w uzasadnieniu decyzji – fakt niezarejestrowania się M.G. jako bezrobotnego nie powinien przemawiać przeciwko umorzeniu składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji. Natomiast uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Mając powyższe na względzie, Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej jako u.s.u.s.) ani przepisów postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast wyjątek od powyższej zasady w postaci możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.).

Zawarte w przepisach normujących umarzanie należności z tytułu składek, tj. przepisach ust. 1 i 2 oraz ust. 3a art. 28 u.s.u.s. sformułowanie "mogą być umarzane" oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego.

Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 roku, sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996/6/32).

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Braki w tym zakresie uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 roku, sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546). Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie analiza zaskarżonej decyzji w kontekście zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodów prowadzi do wniosku, że organ administracji przy wydaniu tej decyzji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Jak wynika ze szczegółowego uzasadnienia decyzji, odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a., organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy i poddał go ocenie zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść przepisu art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy oraz wydane na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 roku, które przewiduje możliwość umorzenia należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Brak podstaw do zakwestionowania prawidłowości oceny organu, że w przypadku skarżącego nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 28 ust. 3 ustawy wymienia w pkt 1 – 6 okoliczności, które pozwalają na uznanie, że zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ przywołał i kolejno rozważył wszystkie przewidziane we wskazanym przepisie sytuacje stanowiące o całkowitej nieściągalności, trafnie jednak uznając, że po stronie skarżącego nie zaistniał żaden z przypadków określonych w art. 28 ust. 3 ustawy. W szczególności odnośnie przesłanki sformułowanej w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy u.s.u.s. organ niewadliwie podniósł, że w celu wyegzekwowania przedmiotowych należności wszczęte zostało przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział postępowanie egzekucyjne, w którym do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie stwierdzono bezskuteczności postępowania z uwagi na brak składników majątkowych należących do zobowiązanego i nie wydano w tym zakresie stosownego postanowienia.

Jak wskazano wyżej, art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wydane na podstawie ust. 3b tego artykułu rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku przewidują wyjątek w postaci możliwości umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Trafne jest przy tym stanowisko organu, że może to nastąpić wyłącznie w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane, mimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla ubezpieczonego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), a także w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2) oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

W rozpoznawanej sprawie organ rozważył wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej skarżącego, które zgodnie z powołanymi ostatnio przepisami powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Nie budzi wątpliwości Sądu stanowisko organu o niewykazaniu przez skarżącego zaistnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w punktach 2 i 3 ust. 1 § 3 rozporządzenia. Jednocześnie w skardze nie przywołano argumentów, które mogłyby to stanowisko podważyć. Podniesiona przez skarżącego okoliczność choroby jego ojca była przedmiotem rozważań organu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Słusznie przy tym organ stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym nie zostały przedstawione dowody w postaci stosownej dokumentacji medycznej, która dawałaby podstawy do przyjęcia, iż zachodzi konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad chorym członkiem rodziny, pozbawiającej skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W pełni należy też zaaprobować stanowisko organu co do niewykazania przez M.G., by on sam był przewlekle chory i w związku z tym nie mógł uzyskiwać dochodów. Prawidłowość oceny organu potwierdzają dodatkowo zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także w skardze do Sądu Administracyjnego deklaracje pełnomocnika skarżącego o chęci podjęcia przez M.G. zatrudnienia na przykład w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie w żadnym razie nie można uznać, by podnoszone w skardze trudności związane z prowadzeniem na własny rachunek działalności gospodarczej, w tym między innymi obowiązkiem opłacania i wysokością składek na ubezpieczenia społeczne mogły być traktowane jako nadzwyczajne wydarzenia, które powodując powstanie po stronie zobowiązanego strat materialnych stanowią przesłankę umorzenia należności w myśl pkt 2 ust. 1 § 3 rozporządzenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał natomiast za spełnioną przesłankę z punktu 1 ust. 1 § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 roku, gdyż zestawiając ustaloną aktualną sytuację finansową skarżącego i jego rodziny z wielkością zadłużenia z tytułu składek doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie opłacenie tych należności pozbawiłoby skarżącego i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Mimo to, korzystając z prawa uznania administracyjnego przewidzianego w przepisach art. 28 ust. 1, 2 i 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 roku odmówił umorzenia wskazanej należności i stanowisko to podtrzymał po ponownym rozpatrzeniu sprawy – w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 roku.

Mając na względzie opisany wyżej zakres sądowej kontroli decyzji uznaniowej Sąd w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności.

Należy podkreślić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ szczegółowo, z odwołaniem się do konkretnych okoliczności sprawy, uzasadnił swoje stanowisko o odmowie umorzenia należności mimo spełnienia po stronie skarżącego przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Argumentów podniesionych przez organ nie sposób przy tym uznać za nietrafne.

Niewątpliwie słusznie Zakład powołał się na potencjalne możliwości zarobkowania przez M.G., skoro jest on osobą młodą (ma niecałe trzydzieści lat), brak dowodów występowania u skarżącego jakichkolwiek przeszkód zdrowotnych do podjęcia pracy, a z treści skargi oraz dołączonych do niej pism wynika, że w okresie letnim faktycznie podejmował pracę dorywczą, ma uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi i umiejętność obsługi komputera. Zatem ocena organu o przejściowym jedynie charakterze trudności materialnych skarżącego i jego rodziny oraz pozytywnej prognozie zarobkowania na przyszłość jest uzasadniona. Stąd zaś wynika realna w perspektywie czasowej możliwość spłaty obciążających skarżącego zobowiązań, zwłaszcza mając na względzie wskazywany przez organ ratalny sposób spłaty. Zauważyć nadto należy, że podniesiona w skardze okoliczność uzyskania przez matkę skarżącego emerytury w kwocie 980 zł miesięcznie wskazuje już, aczkolwiek z innych przyczyn, na poprawę sytuacji materialnej rodziny M.G..

Stanowisko organu jest też uzasadnione w świetle okoliczności powstania zadłużenia w niezbyt odległym okresie – w latach 2007-2010 oraz treści art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przewidującego dziesięcioletni termin przedawnienia należności z tytułu składek. Jest to perspektywa na tyle długa, że za prawidłowe należy uznać twierdzenie, iż w okresie dochodzenia należności sytuacja skarżącego może poprawić się i pozwolić na uregulowanie istniejącego zadłużenia.

Jednocześnie słusznie Zakład zwrócił uwagę, że okoliczność niezarejestrowania się skarżącego w urzędzie pracy jako bezrobotnego i poszukującego zatrudnienia nie pozwala przyjąć, iż trudności finansowe M.G. cechują się trwałym i wyjątkowym charakterem. Wskazana okoliczność świadczy bowiem o braku po stronie skarżącego chęci aktywizacji zawodowej. Nie znajduje natomiast żadnego realnego uzasadnienia przeciwne stanowisko skarżącego. Argumenty o braku możliwości poprawy sytuacji na rynku pracy poprzez zarejestrowanie we właściwym urzędzie pracy są gołosłowne i sprzeczne nawet z doświadczeniem życiowym. Podkreślić należy, że jakkolwiek rejestracja w urzędzie pracy nie stanowi gwarancji znalezienia odpowiedniego zatrudnienia, ale w okresie poszukiwania pracy umożliwia korzystanie ze szkoleń i innych form aktywizacji zawodowej, co istotnie zwiększa szanse na uzyskanie zatrudnienia. Rezygnacja z różnych form pomocy urzędów pracy dla bezrobotnych dowodzi, że M.G. nie wykorzystuje wszystkich możliwości zdobycia zatrudnienia.

W świetle powyższego prawidłowa jest ocena Zakładu, że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa. Zważyć zaś należy, że podstawa umorzenia należności ZUS została w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem sytuacji wyjątkowych, a nawet drastycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2009 roku, II GSK 884/08, LEX nr 558740). Mając na względzie wynikające z okoliczności sprawy możliwości poprawy sytuacji rodziny M.G. w okresie przewidzianym do dochodzenia należności, należy zaaprobować stanowisko organu, który po szczegółowym przeanalizowaniu ustalonych faktów odmówił umorzenia należności składkowych.

Sąd zważył, że organ administracji działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasada wyrażoną w art. 7 k.p.a. – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 SA 820/81, ONSA 1981 /1/57). Trzeba przy tym podkreślić, że pojęcie słusznego interesu strony oznacza w tym kontekście interes jednostki chroniony prawem. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ miał na względzie zarówno interes skarżącego chroniony przepisami art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego, jak i interes społeczny. Organ dokonał wyważenia obu interesów, niewadliwie uznając, że w okolicznościach sprawy za uwzględnieniem wniosku nie przemawia interes społeczny wyrażający się w konieczności dysponowania publicznoprawnymi należnościami z tytułu składek w sposób uwzględniający wpływ decyzji w tym przedmiocie na zdolność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do realizacji jego zadań.

Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek. Umorzenie skutkuje zaś całkowitą rezygnacją z dochodzenia należności i uzyskania środków ze składek. Dlatego organ, rozważając wniosek o umorzenie, musi mieć na uwadze równość i powszechność opłacania składek oraz interes Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia długoterminowe. Wymienione przesłanki zostały uwzględnione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w niniejszej sprawie. Wnioski wysnute z tej oceny nie są dowolne, skoro w sprawie brak podstaw do stwierdzenia, iż nie można się już spodziewać poprawy aktualnie trudnej sytuacji skarżącego, a to zważywszy na młody wiek zobowiązanego oraz perspektywy podjęcia przez niego zatrudnienia w przyszłości.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.