Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1007/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie NSA Wiesław Morys, WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Protokolant st. ref. Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Prokuratura Okręgowego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prokuratora Rejonowego w L. z dnia [...] r., 2. zasądza od Prokuratora Okręgowego w C. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł /[...] złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem Prokuratora Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt. [...] odmówiono S. W. udostępnienia akt umorzonego dochodzenia w sprawie [...]. Odmowa uzasadniona była faktem, iż wnioskodawca nie był stroną postępowania ani też osobą wskazaną w treści art. 156 k.p.k., a materiał dowodowy sprawy zawierał dokumentację [...], [...] w tym związaną z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa [...] i podlegał ochronie jako uzyskany w toku postępowania karnego.

S. W. skorzystał ze wskazanej mu w pouczeniu drogi odwoławczej i wniósł zażalenie na opisane wyżej zarządzenie Prokuratora Rejonowego.

W zażaleniu tym powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz stanowisko judykatury a to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. OSK 1113/04, domagał się uwzględnienia jego żądania i udostępnienia mu do wglądu akt umorzonego postępowania przygotowawczego.

Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. [...] Prokurator Okręgowy w C. rozpoznając na podstawie art. 456 § 2 i art. 302 § 1 k.p.k. środek odwoławczy złożony przez S. W. postanowił nie uwzględnić go. Z motywów rozstrzygnięcia wynikało, iż organ rozpoznający sprawę w II instancji podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonym zarządzeniu i uznał, iż wnioskodawca nie jest stroną postępowania ani tez nie można udostępnić mu materiałów zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym na podstawie art. 156 k.p.k., gdyż materiał ten zawiera dokumentację [...] i [...].

Ponad powyższe uznane zostało, iż przywołana w zażaleniu ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może mieć w sprawie zastosowania, bowiem art. 5 tego aktu prawnego stanowi, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniom w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych /Dz.U. Nr 11 poz. 95/. Zgodnie zatem z treścią art. 4 ust. 1 przywołanej ustawy sposób postępowania z aktami spraw zawierających tajemnicę służbową, w postępowaniu przed sądami i innymi organami określają przepisy innych ustaw, a więc w tym przypadku k.p.k.

Na postanowienie to S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i umożliwienia mu dostępu do wskazanych akt sygn. [...].

Skarżący podniósł, iż w sprawie ma zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, gdyż akta postępowań przygotowawczych stanowią informacje o działalności organów publicznych, której odmowa udostępnienia może nastąpić ze względu na ochronę tajemnicy ustawowo chronionej. Jednakże w zaskarżonym postanowieniu nie zostało wskazane jakie dokumenty znajdujące się w aktach prokuratorskich nie mogą z tych przyczyn być udostępnione i na jakiej podstawie prawnej.

W odpowiedzi na skargę Prokurator Okręgowy w C. uznał za zasadną skargę S. W. i podzielił pogląd skarżącego, iż wydane w sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie jak również zarządzenie Prokuratora Rejonowego w L. wydane zostały z naruszeniem zasad proceduralnych określonych w ustawie z dnia 8 października 2001 r. o dostępie do informacji publicznej /Dz.U. Nr 112 poz. 1198/. Uzasadniając swoje stanowisko co do uwzględnienia skargi wskazano, iż mylnie rozpoznano wniosek o udostępnienie informacji w trybie kodeksu postępowania karnego nie biorąc pod uwagę, iż akta sprawy mają charakter informacji publicznej. Podniesiono dodatkowo, iż akta sprawy zawierają dane osobowe wielu świadków podlegające ochronie na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. z 2002 r. Nr 101 poz. 926/.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ zwaną dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153 poz. 1269/.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Prokuratora Okręgowego w C. wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, rozstrzygnięcie to zostało bowiem wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i jako takie nie może pozostawać w obrocie prawnym.

W pierwszej kolejności, zdaniem Sądu, należało rozstrzygnąć, czy żądanie udostępnienia skarżącemu informacji zawartych w aktach umorzonego postępowania przygotowawczego Prokuratury Rejonowej jest żądaniem udostępnienia informacji publicznej /Dz. U. Nr 112 poz. 1198/.

Nie budzi wątpliwości, iż prokurator jest organem władzy publicznej w świetle art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej /Dz.U. Nr 112 poz. 1198 z późn. zm./ a do jego zadań należy strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw również poprzez prowadzenie lub nadzorowanie postępowań przygotowawczych. Zgodnie zatem z przysługującym obywatelowi, konstytucyjnie zagwarantowanym uprawnieniem do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, należałoby przyjąć, iż skarżącemu przysługiwało prawo do informacji obejmującej akta sprawy umorzonej a prowadzonej uprzednio przez Prokuratora Rejonowego.

Jak stanowi art. 61 ust. 4 Konstytucji RP tryb udzielania informacji o działalności organów władzy publicznej określają ustawy. Takim aktem prawnym regulującym tryb udzielania informacji publicznej jest przywołana wyżej ustawa z 6 września 2001 r. stanowiąca, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne a prawo do informacji publicznej obejmuje także uprawnienia do wglądu do dokumentów urzędowych.

Reasumując należy uznać, iż prezentowane przez Prokuratora Okręgowego stanowisko co do braku zastosowania w sprawie ustawy o dostępie do informacji publicznej było błędne. Nadto, odnosząc się do wskazywanego w zaskarżonym rozstrzygnięciu art. 156 § 5 k.p.k. zauważa się, że odmienny tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowania karnego prowadzonych przez prokuratora dotyczy jedynie spraw w toku postępowania przygotowawczego i nie odnosi się on do spraw zakończonych umorzeniem. W odniesieniu do takich spraw znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Podobne stanowisko zajęte zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny. Po rozpoznaniu bowiem sprawy strony domagającej się udzielenia informacji o treści akt postępowania przygotowawczego uznano bowiem, wychodząc z założenia, że informacja, której domagał się wnioskodawca, stanowi informację publiczną, a organy prokuratury wymienione są w kategorii podmiotów zobowiązanych, że nie wchodzi w grę odmienna regulacja /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2003 r. sygn. akt II SA 3572/02/.

W tym stanie rzeczy należało przyjąć, iż zarówno zarządzenie Prokuratora Rejonowego w L. z dnia [...] r. jak i zaskarżone postanowienie stanowią w istocie decyzje administracyjne. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wyraźnie nadaje formę takim aktom, określając w treści art. 16 ust. 1, iż odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia, mimo nadania im błędnych nazw, spełniały wymogi decyzji administracyjnych a zatem to uchybienie procesowe pozostawało bez wpływu na wynik sprawy.

W następstwie powyższych ustaleń, wobec powołania się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia na ochronę informacji niejawnych, w tym na tajemnicę służbową, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał także za konieczne wykazanie swojej kompetencji do rozpoznawania sprawy. Jak bowiem stanowi art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej /Dz.U. Nr 112 poz. 1198/, podmiotowi, któremu odmówiono prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na wyłączenie jej jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności oraz tajemnicę inną niż państwowa, służbowa, skarbowa lub statystyczna, przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego o udostępnienie takiej informacji.

Mając zatem na względzie stanowisko Prokuratora Okręgowego, iż odmawia skarżącemu dostępu do akt sprawy ze względu na tajemnicę służbową, a także ze względu na zawartą w aktach dokumentację [...] i [...], powyższy zapis zawarty w wyżej przywołanym art. 22 ustawy sugerować mógłby właściwość sądów powszechnych do rozpoznania niniejszej sprawy. Jak wynika z żądania skarżącego, zwracał się on o udostępnienie całości akt postępowania sygn. sprawy [...]. Można zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym w zaskarżonym rozstrzygnięciu, iż akta te zawierały informację, o których mowa w treści przywołanego art. 22 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednakże nie można podzielić tego poglądu co do całości zgromadzonego w nich materiału, który stanowi w rozumieniu omawianej ustawy informację publiczną. Z uwagi na brak precyzyjnego rozgraniczenia rodzaju tajemnicy, zgodnie z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż jest właściwy do rozpoznania skargi S. W.. Odmienne podejście mogłoby w ogóle uniemożliwić w takim przypadku sądową kontrolę.

Rolą Prokuratora bowiem było wskazać na poszczególne, zawarte w aktach informacje, których odmowa udostępnienia wynikałaby czy to ze względu na wyłączenie jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych czy prawo do prywatności czy też tajemnicę inną niż państwowa, służbowa, skarbowa lub statystyczna, jak również takie informacje, którym nadano klauzulę tajności.

W konsekwencji Sąd uznał, iż zaskarżone orzeczenie wydane zostało co najmniej przedwcześnie. Jak mówi bowiem art. 2 ust. 1 omawianej ustawy każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" z ograniczeniem wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych oraz ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Organy władzy publicznej, zgodnie z treścią art. 5 mogą przeto odmówić udzielenia informacji wyłącznie z uwagi na ochronę tajemnic ustawowo chronionych.

Biorąc pod uwagę zapis art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowiący, iż do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej stosuje się przepisy k.p.a. zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej obowiązkiem organu władzy publicznej rozstrzygającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest podejmowanie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący rozpoznanie całości materiału dowodowego. Z tych więc względów obowiązkiem Prokuratora rozpoznającego wniosek skarżącego było zbadać całość żądanych akt sprawy i wyłączyć te ich elementy, które zasługiwały w jego opinii na ochronę. Brak precyzyjnego uzasadnienia w tym zakresie nie pozwolił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu na prawidłową kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż bez wskazania jakiego rodzaju tajemnicą i które fragmenty akt sprawy sygn. [...] są objęte, Sąd ten nie ma możliwości oceny słuszności odmowy dostępu do tych akt. Trzeba bowiem podkreślić, iż dostęp obywatela do informacji publicznej stanowi regułę, od której odstępstwa nie mogą być traktowane rozszerzająco. Nie jest przy tym dopuszczalna odmowa udostępnienia informacji publicznej, z powołaniem się na fakt, iż wnioskodawca żądał dostępu do całości akt, a jakiś jej fragment jest z udostępnienia wyłączony. Odmowa udostępnienia informacji może nastąpić jedynie, gdy ustawa wyraźnie tak stanowi. Ustawa wskazuje natomiast na konkretne tajemnice, jako prawną podstawę odmowy /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2003 r. sygn. II SA/3572/02 publ. LEX 144641/.

Dostrzeżone w drodze kontroli sądowej uchybienia sprowadzają się zatem do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, iż jak już wyżej wspomniane zostało, zgodnie z zapisem art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji.

W ponownym rozpoznaniu sprawy zostaną wzięte pod uwagę przedstawione wyżej wskazania.

Wobec przedstawionej argumentacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. uchylając nie tylko zaskarżoną decyzję ale również poprzedzającą ją decyzję Prokuratora Rejonowego w L. z dnia [...] r., bowiem konieczne dla wyjaśnienia sprawy ustalenia dokonywane wyłącznie przez organ II instancji mogłyby zakłócić uprawnienia strony wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.