Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 885/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 16 par. 1, art. 77 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 146, art. 151 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 par. 3, art. 133, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 1 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Paweł Dańczak, , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. numer [...] z dnia [...] i postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. numer [...] z dnia [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] r. oraz w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Jak wynika z akt sprawy 31 maja 2017 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w O. złożony został wniosek A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. o przyznanie płatności obszarowej na rok 2017. Powierzchnia zadeklarowanych we wniosku działek wynosiła 94,70 ha.

W dniach 15-29 listopada 2017 r. w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzona została przez pracowników Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w Ł., kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. Przebieg czynności kontrolnych udokumentowano w formie raportu.

Decyzją z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał A. Sp. z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, tj.: jednolitą płatność obszarową w wysokości 42 490,93 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 530,15 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność redystrybucyjną w wysokości 28 517,85 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 355,81 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność redystrybucyjną w wysokości 4 720,64 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 58,93 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 899,51 zł

27 lutego 2018 r. do siedziby Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęły przekazane przez Biuro Kontroli i Bezpieczeństwa [...] Oddziału Regionalnego ARiMR pisma E.B. datowane na 20 grudnia 2017 r. w których strona wskazała na możliwość wystąpienia nieprawidłowości dotyczących przyznawanych płatności dla działek ewidencyjnych nr:

- 409, 410, 415 gmina [...], powiat [...], województwo [...];

- 427/1, 427/2, 429, 431, 442 gmina [...], powiat [...], województwo [...];

- 194 , 458 gmina [...], 12/1, 41/1, 727/1, 728 gmina [...], 111, 120, 121, 125, 231 gmina [...], powiat [...], województwo [...].

W związku z powyższymi pismami wystąpiło podejrzenie, że w sprawie mogły zostać stworzone sztuczne warunki.

9 stycznia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. zawiadomił Prokuraturę Krajową o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Z.B. będącego współwłaścicielem A. Sp. z o.o.

[...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 zakończonego decyzją ostateczną z [...] r.

10 lipca 2019 r. odbyło się przesłuchanie E.B.

Postanowieniem z [...] r. do akt sprawy dołączono protokoły z przesłuchania D.Z., P.L., A.B., K.P., D.M., A.M., w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w P.

18 listopada 2020 r. odbyło się przesłuchanie Z.B. w charakterze strony w celu ustalenia okoliczności posiadania oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego, a także ustalenia okoliczności tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności. 13 listopada 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęło pismo z wyjaśnieniami K.P.

Postanowieniem z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego w O. dołączył do akt sprawy dowody w postaci protokołów z przesłuchania Z.B. i K.P. złożonych w postępowaniu karnym.

[...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której uchylił decyzję z [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oraz odmówił przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które strona ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że przyczyną wznowienia postępowania jest pozyskanie przez Kierownika BP informacji świadczącej o możliwości nienależnego pobrania środków ze względu na stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania tej płatności - art. 4 ust.3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.312 z 23 grudnia 1995 r. str. 1 ze zm., dalej jako "Rozporządzenie nr 2988/95"), art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE.L.2014.181.48 z 20 czerwca 2014 r.).

Organ pierwszej instancji wskazał nadto, że po ponownym zapoznaniu się z aktami sprawy organ uwzględnił nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji z [...] r. nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowe dowody to: pismo dotyczącego ewentualnych nieprawidłowości, którego autorką jest E.B. oraz protokoły z przesłuchań świadków oraz strony sporządzone przez Prokuraturę Okręgową w P., protokoły z przesłuchań przeprowadzonych przez ARiMR, pismo strony postępowania.

Następnie po zapoznaniu się z całokształtem zebranego materiału dowodowego, jak również po dokonaniu analizy powiązań osobowych organ pierwszej instancji stwierdził, iż A. Sp. z o. o. nie można uznać za podmiot samodzielnie prowadzący działalność rolniczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania swoim gospodarstwem. W wyniku analizy złożonych wniosków, dołączonych do nich dokumentów oraz informacji znajdujących się w posiadaniu organu stwierdzono, że istnieją powiązania rodzinne pomiędzy A.B., a Z.B. (rodzeństwo) oraz powiązania ekonomiczne pomiędzy pracownikami spółek A. i B., a Z.B., świadczące o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności.

25 maja 2021 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony podnosił między innymi brak wskazania jakie okoliczności faktyczne organ uznał za podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] r., powołując się jedynie na powstałe po stronie organu podejrzenia. Pełnomocnik strony wskazał także na brak podstaw do wznowienia postępowania w sprawie decyzji z [...] r. albowiem nastąpiło ono w oparciu o pismo E.B. z 20 grudnia 2017 r., które to pismo nie stanowiło dowodu ani okoliczności mogących uzasadnić wznowienie postępowania, a także brak podjęcia czynności wstępnych mających na celu ustalenie okoliczności mających stanowić podstawę wznowienia postępowania.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] r.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że 1 października 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wystąpił do Prokuratury Okręgowej w P. o udostępnienie kopii zeznań. Następnie postanowieniem z [...] r. do akt sprawy dołączono protokoły z przesłuchania D.Z. z 25 czerwca 2019 r., P.L. z 11 września 2019 r., A.B. z 6 września 2019 r., K.P. z 4 lipca 2019 r., D.M. z 11 września 2019 r., A.M. z 24 czerwca 2019 r. Postanowieniem z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego w O. dołączył do akt sprawy dowody w postaci protokołów z przesłuchania Z.B. z 6 maja 2020 r. oraz 11 grudnia 2019 r. i K.P. z 8 października 2020 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej z [...] r. nie miał wiedzy, o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, co uzasadniałoby odmowę przyznania wnioskowanych płatności. Fakt ten, nowy i istotny dla sprawy przyznania płatności, nie był znany organowi, bowiem ujawniony został po wydaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji ostatecznej. Organ uzyskał wiedzę w tym zakresie dopiero w toku postępowania wznowieniowego, pozyskując z Prokuratury Okręgowej protokół z przesłuchania Z.B., A.B., P.L., K.P., D.M. oraz A.M. w sprawie o sygn. [...]. Z zeznań złożonych w prokuraturze wynikały okoliczności, które bez wątpliwości uzasadniały zastosowanie instytucji wznowienia postępowania. [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oraz odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. W ocenie organu odwoławczego wznowienie postępowania w sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było zasadne.

Odnosząc się do zarzutów strony co do braku podstaw do wznowienia postępowania organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, zatem przepis ten może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe; istnienie "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej; "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Konsekwentnie zatem wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, aby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej pochodzą z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym, środki te podlegają ochronie zgodnie z ogólnymi zasadami ustanowionymi w Rozporządzeniu nr 2988/95. Organ powołał następnie treść art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz odniósł się do problematyki sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, które w ocenie organu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy polegało na stworzeniu łańcucha wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z uregulowaniami prawnymi Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że mimo, że stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie A. Sp. z o.o., to dla wykazania istoty sprawy konieczne jest przedstawienie podmiotu w łącznym powiązaniu z pozostałymi podmiotami: D.M., A.M., K.P., P.L., Z.B., D.Z., A.B. oraz B. Sp. z o.o. Organ ustalił, że łączna potencjalna korzyść z tytułu podziału gospodarstwa to 182 184,39 zł. W ocenie organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. prawidłowo ustalił, że w sprawie doszło do wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidzianych dla żądanych płatności tj. uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat 8 gospodarstw o mniejszej powierzchni, zamiast jednego gospodarstwa o powierzchni ok 400 ha. Ustalony w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje na istnienie bezpośrednich więzi pomiędzy podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, daje podstawy do ustalenia, że doszło do koordynacji działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowy w dążeniu do uzyskania korzyści. Istniała zatem, gdy chodzi o stronę przesłanka subiektywna - zamiar uzyskania korzyści w postaci płatności w wysokości wyższej niż przysługiwałaby gdyby o płatność ubiegał się wyłącznie właściciel gruntów. W sprawie ustalono bowiem, że A. Sp. z o.o. poprzez udziałowca oraz prezesa zarządu którym jest Z.B. wraz z jego pracownikami zatrudnionymi w firmie B. członkami rodziny oraz utworzonymi spółkami uczestniczyła w mechanizmie mającym na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana. Stworzenie takiego sztucznego podziału przez podmioty wnioskujące o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do deklarowanych działek rolnych o obszarach kwalifikujących je płatności, umożliwiało obejście ograniczeń powierzchniowych. Tym samym została spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, bowiem ograniczenia powierzchniowe stanowią cel obowiązującej regulacji. Nie ulega wątpliwości, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla jednego wielkopowierzchniowego gospodarstwa byłyby mniejsza, niż gdyby to gospodarstwo zostało podzielone na mniejsze podmioty, które występowałyby z odrębnymi wnioskami dla tych samych powierzchni z uwagi na ograniczenia powierzchniowe płatności.

W świetle istniejących powiązań, gospodarstwa rolne wskazanych powyżej podmiotów, stanowią jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób, a ich odrębność ma jedynie charakter formalnoprawny. Ustalone wielorodzajowe powiązania dowodzą, że angażowano wiele podmiotów w celu obejścia prawa poprzez stworzenie systemu optymalizującego wielkość i rodzaj płatności. To zaś wyklucza uznanie, że każdy z tych podmiotów prowadziła niezależną, autonomiczną działalność rolniczą. Utworzone przez te same podmioty spółki również zmierzały w ocenie organu wyłącznie do stworzenia sztucznych warunków do prowadzenia działalności nakierowanej na osiągnięcie korzyści. O tworzeniu sztucznych warunków świadczą wykazane powiązania osobowo między stroną, prezesem zarządu Z.B. oraz D.M., A.M., K.P., P.L., D.Z., A.B. oraz B. Sp. z o.o. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż właścicielem gruntów rolnych, które zostały podzielone jest Z.B., grunty te zostały przez niego wydzierżawione osobom pozostającym z nim w zależności służbowej lub rodzinnej oraz utworzonym spółkom prawa handlowego.

Tak więc wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony zwartym w odwołaniu oraz piśmie z dnia 16 czerwca 2021 r. organ odwoławczy wskazał, że nie można stwierdzić, iż powiązania te miały charakter przygodny.

Organ odwoławczy odnosząc się do argumentacji pełnomocnika strony zawartej w odwołaniu wskazał, że A. Sp. z o.o. oraz B. Sp. z o.o. były powiązane przez osobę Z.B. będącego prezesem zarządu oby tych podmiotów. Z.B. posiada również 50 udziałów czyli połowę wszystkich udziałów w A. Sp. z o.o. oraz był wyłącznym udziałowcem w B. Sp. z o.o. od dnia jej rejestracji tj. 15 stycznia 2015 do dnia 12 stycznia 2017 r. Analiza pełnego wpisu KRS B. Sp. z o.o. wskazuje też, że od dnia jej rejestracji do dnia 07 października 2020 jej siedziba mieściła się w Ż. pod adresem ul. C. 3, który jest tożsamy z adresem siedziby A. Sp. z o.o. Organ wskazał, że zgłoszenie do płatności gruntów przez pozornie odrębne od siebie gospodarstwa rolne pozwoliło ominąć zasadę degresywności płatności i w efekcie umożliwiło otrzymanie środków finansowych w wysokości większej niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek.

Organ wskazał następnie na przesłanki świadczące o zorganizowanym charakterze działania Z.B. w szczególności jego zaangażowanie w proces składania wniosków o przyznanie płatności przez pozostałe osoby poprzez polecenie wspólnej dla wszystkich osoby odpowiedzialnej za treść składanych wniosków. Same wnioski były opracowywane w ówczesnej siedzibę spółek A. i B. Nadto grunty deklarowane w roku 2017 do płatności zostały sztucznie rozparcelowane pomiędzy pracowników oraz siostrę Z.B., chociaż położenie przestrzenne gruntów deklarowanych do płatności przez powiązane osoby nie uzasadniało podziału działek ewidencyjnych na odrębne działki rolne, deklarowane do płatności przez różnych producentów rolnych. Części tych jednolitych działek ewidencyjnych, wykazywanych jako działki rolne w posiadaniu poszczególnych powiązanych ze sobą podmiotów, nie są wydzielone żadnymi granicami naturalnymi. Podziału gruntów nie wymagały też jakiekolwiek względy, związane z rodzajem prowadzonej działalności czy sposobem wykorzystania zaplecza technicznego. Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie wykazano, że podział gruntów pomiędzy ubiegające się o płatności podmioty był w jakikolwiek sposób uzasadniony. Działania poszczególnych beneficjentów w aspekcie dzielenia areałów i ich powiązania zawodowe i rodzinne wskazują na obejście przepisów prawa, z ukierunkowaniem na optymalizację uzyskanej pomocy co do wartości kwot. Korzyść, jaką potencjalnie uzyskałyby ww. osoby wynosi łącznie 182 184,39 zł.

Reasumując stan faktyczny sprawy został w ocenie organu odwoławczego ustalony prawidłowo. Uprawniał on do przyjęcie, że w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki, które pozostawały w sprzeczności z celami prawodawstwa dotyczącego uzyskiwania płatności. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że właściciel nieruchomości rolnej Z.B. zawarł m.in. ze stroną konsensualną umowę dzierżawy. W rzeczywistości nie doszło do przeniesienia posiadania gruntów rolnych. Nie zmienia to faktu, że w rzeczywistości to gospodarstwo w dalszym ciągu było prowadzone przez właściciela gruntów będącego udziałowcem i prezesem zarządu A. Sp. z o.o. Wskazywane przez organ I instancji okoliczności wskazują, że "wydzierżawiający" zabezpieczył swoje interesy. To on od początku do końca kontrolował wszystkie czynności faktyczne i prawne. Stworzono pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach, które w rzeczywistości, mogłyby tworzyć jedno gospodarstwo rolne, a podejmowane i ujawniane przed organami czynności miały na celu obejście prawa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej, zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki wznowienia postępowania, a także wznowienie postępowania nastąpiło z powołaniem się na odmienną ocenę okoliczności znanych organowi pierwszej instancji w postępowaniu pierwotnym (tj. zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...] r.), co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

- art. 149 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia przyczyn wznowienia postępowania w niniejszej sprawie i ograniczenie się do powtórzenia kodeksowej przesłanki wznowienia postępowania bez wskazania jakie konkretnie nowe okoliczności faktyczne wyszły na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia [...] r.;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] r. bez istniejących ku temu podstaw, to jest w sytuacji, gdy nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., w szczególności nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1-2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a. błędne przyjęcie, że w sprawie został wyczerpująco zebrany materiał dowodowy,

b. pominięcie przeprowadzenia dowodu z dokumentów załączonych do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz pisma pełnomocnika skarżącej z dnia [...] r. oraz pominięcie przyczyn tego zaniechania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy na etapie postępowania przed tym organem nastąpiło zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i wydanie decyzji jedynie w oparciu o pośrednie dowody z zeznań świadków, podczas gdy z dowodów tych nie wynika dowodzona przez organy okoliczność, a zeznania te zostały potraktowane selektywnie; w szczególności dotyczy to wywiedzenia z protokołów przesłuchania świadków włączonych przez organ do akt sprawy, jakoby dzierżawcy Z.B. nie wykonywali produkcji rolnej na dzierżawionym terenie; ponadto poprzez brak wskazania, dlaczego jedynie część z tych dowodów została uznana za wiarygodną podstawę wydanej decyzji, tj. przyznanie mocy dowodowej jedynie zeznaniom świadków K.P. i E.P. (dawniej B.), a odmowy mocy dowodowej zeznaniom pozostałych świadków, nadto poprzez nieprzyznanie mocy dowodowej dowodom złożonym przez skarżącą z uwagi na ich irrelewantność dla sprawy, w tym dowodów dotyczących sytuacji osobistej Z.B., stanowiącej przyczynę rozporządzeń majątkowych tegoż, kwestionowanych przez organy obu instancji;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez powtórzenie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanej przez organ pierwszej instancji oraz utożsamienie skarżącej Spółki z zespołem podmiotów ze względu na łączącą te podmioty osobę Z.B., podczas gdy związki te wykazywane przez organ są przygodne, a nadto - znane organowi w dniu wydawania decyzji ostatecznej, jak również poprzez przypisanie skarżącej Spółce działań bądź zaniechań podejmowanych przez dzierżawców skarżącej;

- art. 77 k.p.a. w zw. z art. 46 oraz art. 48 ustawy poprzez brak podjęcia przez organ środków nakierowanych na zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, takie jak odpowiednie działania kontrolne, a w zamian oparcie się na dowodach z zeznań świadków, a tym samym brak udowodnienia przesłanek cofnięcia przyznanej skarżącej płatności;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 4 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędne uznanie, że skarżąca spółka podjęła działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, a to poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści oraz że płatność przyznana Spółce została uzyskana przez skarżącą bezprawnie, co uzasadnia cofnięcie przyznanych skarżącej środków, podczas gdy skarżąca spółka wypełniała zobowiązania związane z prowadzeniem produkcji rolnej na zadeklarowanym do płatności terenie, a także poprzez błędne uznanie przez organ, że powiązania pracownicze i rodzinne oraz wspólne adresy korespondencji niektórych z podmiotów dzierżawiących nieruchomości od skarżącej są wystarczającą przesłanką stwierdzenia wytworzenia sztucznych warunków przez skarżącą, podczas gdy okoliczności te nie świadczą o relacji kierowniczej między Z.B. jako prezesem zarządu Spółki a wymienianymi przez organ podmiotami trzecimi;

- art. 35 ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełniła kryteriów kwalifikowalności do płatności, co miało uzasadniać cofnięcie przyznanych skarżącej środków, podczas gdy skarżąca wywiązała się z obowiązków wynikającej dla niej z tytułu otrzymanych płatności bezpośrednich;

- art. 60 Rozporządzenie nr 1306/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że warunki wymagane do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone, to jest w sprzeczności z celami prawodawstwa unijnego, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w art. 31 Rozporządzeniu nr 1305/2013, a także poprzez przyjęcie, iż nie jest konieczne wystąpienie elementu subiektywnego i obiektywnego stworzenia sztucznych warunków, podczas gdy elementy te nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie, w szczególności skarżąca nie miała woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek;

- art. 14 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 182) poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie spełniła warunków przyznania płatności, w szczególności, że nie przysługuje jej przymiot rolnika posiadającego gospodarstwo rolne, podczas gdy skarżąca posiadając do tego odpowiednie zaplecze techniczne, wykonywała produkcję rolną na zadeklarowanych przez siebie do płatności nieruchomościach rolnych;

- art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie spełniła przesłanki posiadania użytków rolnych z uwagi na błędne przyjęcie, iż skarżąca nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej.

W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik strony wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie przepisu art. 135 p.p.s.a. - o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 16 listopada 2021 r. pełnomocnika skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci protokołu rozprawy z [...] r. przed Sądem Rejonowym w T. w sprawie K.P., oskarżonego o popełnienie między innymi przestępstwa w art. 190 § 1 k.k. (sygn. akt [...]) - na okoliczność leczenia psychiatrycznego K.P. i w konsekwencji pozostawania w stanie wyłączającym zdolność rozpoznania znaczenia swojego postępowania.

Pismem z 7 grudnia 2021 r. organ administracji publicznej wniósł o oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika skarżącej.

W piśmie z 14 stycznia 2022 r., wniesionym 17 stycznia 2022 r. skarżąca

podtrzymała dotychczas złożone wnioski dowodowe oraz dodatkowo wniosła o

przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

1. zawiadomienia Sądu Rejonowego w T. z 24 listopada 2021 r. na okoliczność przedłużenia w postępowaniu w sprawie sygn. akt [...] terminu do wykonania opinii biegłego lekarza psychiatry do 31 marca 2022 r.,

2. zaświadczeń lekarskich z 12 września 2021 r. oraz z 22 lipca 2021 r.

na okoliczność stanu zdrowia psychicznego K.P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazał się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W rozpoznawanej sprawie sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR w O. z [...] r. zostały wydane w trybie wznowieniowym w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (pkt 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Aby ocenić prawidłowość decyzji wydanej po wznowieniu postępowania administracyjnego, należy w pierwszej kolejności ocenić, czy w sprawie zaistniała wskazana przesłanka wznowienia postępowania. Brak takiej przesłanki pociąga bowiem za sobą odmowę wznowienia postępowania albo odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli doszło już do wznowienia postępowania.

Kodeks postępowania administracyjnego opiera dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. na zaistnieniu dwóch generalnych przesłanek pozytywnych: 1) rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną i 2) wystąpieniu jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1, 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia oraz na stwierdzeniu braku zaistnienia wymienionych w art. 146 przesłanek negatywnych. Przy czym dla dopuszczalności samego wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania treść art. 146 k.p.a. nie ma znaczenia. Przesłanki negatywne dotyczą tylko dopuszczalności uchylenia decyzji ostatecznej.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] r. była decyzją ostateczną i kończyła postępowanie w sprawie o przyznanie A. Sp. z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Od decyzji te nie zostało wniesione odwołanie.

Jak podnosi się w orzecznictwie, każda decyzja administracyjna wydana przez uprawniony organ korzysta z domniemania prawidłowości, a decyzja ostateczna – z bardzo silnej ochrony mającej na celu stabilizację ukształtowanej nią sytuacji prawnej adresata. W rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Oznacza to, że organy administracji publicznej korzystając z możliwości weryfikacji ostatecznych decyzji obowiązane są przy wydawaniu stosownych orzeczeń, przestrzegać obowiązujących rygorów prawnych (por. np. wyrok NSA z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2008/13, LEX nr 1772199).

Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a, art. 145aa, czy w art. 145b k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia będącego wyłącznie aktem procesowym wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Stwierdzenie rzeczywistego wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia i wynikających z tego skutków dla rozstrzygnięcia sprawy jest rezultatem ustaleń dokonanych po wydaniu takiego postanowienia zawartych w decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a. Te dwa etapy można kolejno określić jako postępowanie w sprawie wznowienia i jako postępowanie wznowieniowe.

Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej /.../ po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W rozpatrywanej sprawie w postanowieniu o wznowieniu postępowania z [...] r. jako przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego organ wskazał podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale bez przytoczenia treści przepisu i bez wskazania, jakie konkretnie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi wyszły na jaw. Należy więc zauważyć, że na podstawie treści tego postanowienia skarżąca nie miała możliwości ustalenia czego (jakich okoliczności) dotyczyć będzie postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym. Następnie zaś wydana została decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Takie działanie organu niewątpliwie stanowiło naruszenie art. 8 oraz art. 9 k.p.a.

Wskazać należy, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uwarunkowane jest łącznym spełnieniem następujących warunków:

1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;

2) okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;

3) okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej;

4) okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej.

Nie powinno budzić wątpliwości, że przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który wydał decyzję. Nowa okoliczność nie może wynikać z badanego materiału (por. np. wyroki NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 108/18, LEX nr 3227173; z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2106/18, LEX nr 3187136; z 27 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1769/18, LEX nr 3188674).

Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika zatem, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych; nie może to dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. W piśmiennictwie podkreśla się, że za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego (por. Komentarz do art. 145 § 1 k.p.a. pod red. M. Wierzbowski, 2019 Legalis i przywołane w nim orzecznictwo sądowoadministracyjne, wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., I OSK 1874/17). Celem nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, toczącego się na skutek wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną, nie może być bowiem ponowna weryfikacja zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z tego względu, że jest ona oceniana przez stronę czy organ jako wadliwa. Taki cel realizuje niewątpliwie postępowanie zwykłe, w ramach którego stronie przysługuje prawo kwestionowania dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny dowodów w drodze odwołania do organu drugiej instancji, a po wyczerpaniu tego środka zaskarżenia służy skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 6 maja 2021 r., III FSK 3344/21, LEX nr 3180395).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako nową okoliczność, nieznaną organowi pierwszej instancji, w dniu wydania decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazano brak wiedzy organu o stworzeniu przez skarżącą, wspólnie z innymi podmiotami, sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, co uzasadniałoby odmowę ich przyznania. Podniesiono, iż fakt ten nowy i istotny dla sprawy przyznania płatności nie był znany organowi, bowiem ujawniony został po wydaniu decyzji z [...] r. Organ wskazał, iż uzyskał o tym wiedzę dopiero "w toku postępowania wznowieniowego pozyskując z Prokuratury Okręgowej protokół z przesłuchania Z.B., A.B., P.L., K.P., D.M. oraz A.M. w sprawie o sygn. [...].Z zeznań złożonych w prokuraturze wynikały okoliczności, które uzasadniały zastosowanie instytucji wznowienia postępowania".

Zaznaczyć jednak należy, iż skoro organ powołuje się na wiedzę pozyskaną w toku postępowania wznowieniowego z protokołów przesłuchania świadków udostępnionych przez Prokuraturę Okręgową w P. w listopadzie 2020 r., to z całą pewnością ujawnione w ten sposób okoliczności nie mogły stanowić w niniejszej sprawie podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] r., bowiem Kierownik BP ARiMR w O. wznowił przedmiotowe postępowanie [...] r. W momencie zatem wznowienia postępowania organ nie mógł znać treści zeznań złożonych w Prokuraturze przez Z.B., A.B., P.L., K.P., D.M. oraz A.M. w sprawie o sygn. [...], zostały one bowiem dołączone do akt sprawy postanowieniami z [...] roku oraz [...] roku.

Jak wynika ze stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji oraz przedstawionej przez organy chronologii zdarzeń, faktyczną przyczyną wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] r. w przedmiocie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, były informacje pozyskane z pism E.B. (obecnie P.) z 20 grudnia 2017 r. Przy czym organ pierwszej instancji w swoim rozstrzygnięciu wskazuje na pisma E.B., jako na nowe dowody istniejące w dacie wydania decyzji, lecz mu nieznane.

Konieczne jest w tym miejscu podkreślenie, że wniosek o przyznanie skarżącej płatności na rok 2017 poddano obowiązkowym kontrolom administracyjnym przed wydaniem decyzji z [...] r. (uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] r.), zatem istotnym jest ustalenie, czy w dacie rozpoznawania wniosku i wydawania decyzji z [...] r. przyznającej płatności, organ dysponował danymi wynikającymi z pism E.B. z 20 grudnia 2017 r.

Wskazać przy tym należy, iż to rolą organu jest wykazanie, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] r. oraz że dokumenty przesłane przez E.B. nie były w dyspozycji organu na dzień wydawania decyzji przyznającej płatności, bowiem tylko w tym przypadku, objęte nimi dane dotyczące użytkowania działek, są okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej. Od wyniku ustaleń w tym zakresie zależy dopuszczalność wznowienia postępowania, warunkowana, gdy chodzi o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wiedzą organu o dowodach lub okolicznościach faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, jednakże mu nieznanych.

Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji błędnie przyjęły, że istnieje podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego postanowieniem z [...] r., a następnie uchylenia własnej decyzji z [...] r. i odmowy przyznania płatności.

W sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] r. w przedmiocie przyznania skarżącej spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 organy administracji w ramach dokonywanych ustaleń faktycznych pominęły bowiem treść pism E.B. z 20 grudnia 2017 r., w którym jako współwłaścicielka działek ewidencyjnych o nr 415, 410, oraz 409 znajdujących się w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], działek ewidencyjnych nr 427/1, 427/2, 429, 431, 442 znajdujących się w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], miejscowości [...], działek ewidencyjnych nr 194, 458, 12/1, 41/1, 728, 727/1, 120, 125, 111, 121, 231 znajdujących się w województwie [...], powiatach [...] i [...], gminach [...], [...] i [...] wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności bezpośrednich dla osób wnioskujących o płatności dla wskazanych działek. W pismach tych E.B. oświadczyła, że umowy dzierżawy obejmujące te grunty zostały zawarte bez jej zgody. Jednocześnie wskazała na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. W pismach tych E.B. wskazała również, że "beneficjentem końcowym" jest Z.B. "Umowy dzierżawy zostały zawarte z osobami podstawionymi (w tym z pracownikami Z.B.)", gdyż "przekraczał normy obszarowe uprawniające do otrzymania 100% płatności. Zawarcie umowy dzierżawy pozwala na pobieranie płatności za pośrednictwem podstawionych osób w większym rozmiarze niż otrzymywałby" je gdyby wystąpił o nie osobiście.

Jak wynika z akt sprawy, pisma E.B. z 20 grudnia 2017 r. wpłynęły 3 stycznia 2018 r. do Kancelarii [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. i do Kancelarii [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 2 stycznia 2018 r. do Kancelarii [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zawiadomieniami z 4 i 8 stycznia 2018 r., pisma te zgodnie z właściwością przekazano Kierownikowi [...] Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Kierownikowi [...] Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z widniejących na nich prezentat urzędu wynika, że wpłynęły one do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., a więc do organu pierwszej instancji, już 15, 16 i 18 stycznia 2018 r.

W piśmie z 8 stycznia 2018 r. [...] Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przekazując zgodnie z właściwością pismo E.B. z 20 grudnia 2017 r. jako cel wskazał analizę i rozpatrzenie opisanych nieprawidłowości.

Pismem z 23 lutego 2018 r. pisma E.B. zostały przekazane przez Kierownika Biura Kontroli i Bezpieczeństwa [...] Oddziału Regionalnego ARIMR Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., który otrzymał je 27 lutego 2018 r. W piśmie tym zwrócono się do Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w O. o zweryfikowanie spraw beneficjentów, którzy zadeklarowali działki rolne położone na wskazanych przez E.B. działkach w szczególności w zakresie tego, czy gospodarstwo rolne zostało podzielone wyłącznie w celu stworzenia sztucznych warunków umożliwiających przyznanie płatności. Dopiero to pismo Biura Kontroli, skłoniło organ pierwszej instancji do podjęcia kroków zmierzających do weryfikacji prawidłowości wniosków dotyczących wskazanych w nich nieruchomości.

Tym samym, wbrew stanowisku organów administracji, uznać należy, że okoliczność mająca stanowić podstawę wznowienia postępowania w dniu wydania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. decyzji z [...] r. o przyznaniu skarżącej płatności wynikała z dokumentów, którymi ten organ dysponował.

Nie można uznać za nowe, a zatem nieznane organowi, okoliczności i dowody, którymi organ dysponował i które wynikały z akt sprawy, lecz z którymi się nie zapoznał albo które niewłaściwie ocenił (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1831/00, LEX nr 51329).

Na kopii pism – wniosków E.B. z 20 grudnia 2017 r. znajdują się potwierdzenia wpływu tych dokumentów do organu pierwszej instancji 27 lutego 2018r, jak również prezentaty z datą wpływu: 15, 16 i 18 stycznia 2018 r. wobec tego nie budzi wątpliwości sądu, że przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji z [...] r., organ ten posiadał wiedzę o treści tych pism.

Warto w tym miejscu wskazać na wyrok WSA w Kielcach z 20 lutego 2020 r. sygn. akt I Ke 472/19, w którym zajęto stanowisko, że co do zasady, nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Jednakże inaczej traktować należy nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy określonej okoliczności znanej organowi z urzędu, wynikającej z materiałów (dowodów), którymi organ dysponuje. Taka bowiem sytuacja nie stanowi już podstawy do wznowienia postępowania – nie jest to okoliczność nowa dla organu wydającego decyzję. Jeżeli organ jest w posiadaniu określonych danych, wynikających z materiałów będących w jego dyspozycji, to należy przyjąć, że okoliczności z nich wynikające są organowi znane.

Z uwagi na powyższe sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji obu instancji przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wbrew art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. organy te nie dokonały analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnie oceniły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organy administracji nie wykazały w postępowaniu zaistnienia wskazanej w tym przepisie przesłanki wznowienia postępowania. Doprowadziło to do naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy za nieprawidłowe uznać należy wydanie przez organ administracji [...] r. postanowienia o wznowieniu postępowania. Okoliczność mająca stanowić podstawę wznowienia postępowania wynikała bowiem z materiału, którym organ ten dysponował w dacie wydania decyzji z [...] r. W toku postępowania wznowieniowego, po wydaniu postanowienia z [...] r., organy administracji pozyskały jedynie dowody w postaci zeznań świadków, które okoliczność uznaną za nową, w ich ocenie, potwierdzały.

Końcowo odnosząc się do zgłoszonych wniosków dowodowych przez pełnomocnika strony skarżącej, sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Co do zasady nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżoną decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego. O takich wątpliwościach można mówić, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne, przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1560/18, LEX nr 3064542).

W niniejszej sprawie sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącej. W ocenie sądu dowody, o których przeprowadzenie wnosiła skarżąca, nie były niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zmierzały bowiem w istocie wyłącznie do podważenia dokonanej przez organy administracji oceny dowodów z zeznań jednego ze świadków – K.P. poprzez wykazanie, że nie jest on zdolny do spostrzegania z powodu choroby. Wnioski dowodowe skarżącej nie pozostawały więc w żadnym związku z dokonaną przez sąd oceną legalności zaskarżonego aktu, skoro dokonana przez organy administracji ocena dowodów z zeznań tego świadka nie ma w tym wypadku żadnego wpływu na wynik sprawy.

Z powyższych względów, wobec tego, że organy nie wykazały, aby w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem, w wysokości 480 zł oraz zwrot kwoty 17 zł stanowiącej opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

is