Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3108/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 156 par.1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 25 par. 1, art. 32, art. 33 par. 1, art. 67 par. 5, art. 183 par. 2 pkt 2, 5
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych [...] S.A. z siedzibą w W. oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2315/18 w sprawie ze skarg S. F. i T. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r., znak DON.7100.194.2018.MAN w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2315/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi S. F. i T. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r., znak DON.7100.194.2018.MAN, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli: [...] S.A. z siedzibą w W. oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.

[...] S.A. wyrok zaskarżyła w całości, opierając skargę kasacyjną: 1) na podstawie naruszenia przepisów postępowania, mając na względzie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

- niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 141 § 4 i art. 151 P.p.s.a. poprzez nieprawidłową kontrolę obu decyzji i w zakresie konstrukcji uzasadnienia wyroku, poprzez pominięcie, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

- niewłaściwe zastosowanie art. 135 P.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018 r. oraz poprzedzającej decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 maja 2018 r.;

2) na podstawie naruszenia prawa materialnego, poprzez jego wadliwą wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie poprzez:

- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez stwierdzenie, iż decyzja z 18 kwietnia 2013 r. udzielająca pozwolenia na użytkowanie rażąco narusza prawo,

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez pominięcie, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 7a K.p.a. i art. 77 K.p.a. w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej i brak należytego uzasadnienia.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne [...] S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy.

[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 67 § 5 i 91 § 2 P.p.s.a. poprzez niedoręczenie odpisu wyroku ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi [...] Sp. z o.o., co spowodowało nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie stosownie do przepisu art. 183 § 2 pkt 5;

2. art. 33 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 32 P.p.s.a. poprzez doręczenie odpisu wyroku pełnomocnikowi [...] Sp. z o. o., pomimo zawiadomienia w zażaleniu z dnia 7 lutego 2019 r. na postanowienie Sądu I instancji z dnia 24 stycznia 2019 r. o odmowie wstrzymania wykonania skarżonych decyzji o wstąpieniu z mocy prawa do niniejszego postępowania, w miejsce ww. spółki, skarżącej kasacyjnie, a w rezultacie niezapewnienie udziału postępowaniu [...] Sp. z o.o., której jako obecnemu właścicielowi stacji bazowej [...] oczywiście przysługuje interes prawny w toczącym się postępowaniu, co spowodowało nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, stosownie do przepisu art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a.;

3. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. jak również w zw. z przepisami art. 145 § 1 pkt 8 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. poprzez oddalenie skarg zamiast ich uwzględnienia w wyniku:

a) niedostrzeżenia naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegającego na bezpodstawnym uznaniu, iż decyzja PINB w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2013 r. o pozwoleniu na użytkowanie wydana została z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy wydana została na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę i nie wypełnia żadnych przesłanek niezbędnych do uznania jej nieważności, a co najwyżej do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.;

b) niezastosowania art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., pomimo iż w okolicznościach sprawy, wobec wydania decyzji PINB w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2013 r. o pozwoleniu na użytkowanie na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Kieleckiego z dnia 29 października 2012 r. o pozwoleniu na budowę, której nieważność została później stwierdzona, konieczne i właściwe jest właśnie wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie;

c) niedostrzeżenia naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. polegającego na skierowaniu decyzji organów obu instancji do T. K., który wobec zbycia nieruchomości, na których zlokalizowana jest inwestycja będąca przedmiotem decyzja PINB w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2013 r. o pozwoleniu na użytkowanie, utracił przymiot strony postępowania, co czyniło koniecznym stwierdzenie nieważności decyzji organów I i II instancji.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości wraz ze stwierdzeniem nieważności – a względnie - uchyleniem decyzji organów I i II instancji;

2) względnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

4) zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z dnia 25 stycznia 2022 r., wobec ograniczeń wynikających z ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), poinformowano, że skarżący kasacyjnie może zrzec się rozprawy i jeżeli pozostałe strony w terminie określonym w art. 182 § 2 P.p.s.a. nie zażądają rozprawy, to sąd taką skargę kasacyjna rozpozna na posiedzeniu niejawnym w składzie 3-osobowym. Wskazano, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawy włącznie zdalnie. Poinformowano o możliwości przedstawienia na piśmie stanowiska w sprawie w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma.

Poinformowano, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Pismem z dnia 7 czerwca 2022 r uczestnik postępowania S. F. zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2022 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) skierowano sprawę na posiedzenie niejawne.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 sierpnia 2022 r. wyznaczono posiedzenie niejawne na dzień 3 listopada 2022 r. W zarządzeniu tym poinformowano o składzie orzekającym i możliwości zajęcia stanowiska.

Zarządzeniem z dnia 3 listopada 2022 r. zdjęto sprawę z wykazu posiedzeń niejawnych i wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 14 grudnia 2022 r. Odpis zarządzenia doręczono stronom, w tym radcy prawnemu J. F. jako pełnomocnikowi [...] Sp. z o.o. w W. oraz [...] Sp. z o.o. w W.

Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Należało zatem rozważyć, czy zaistniały okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., a także odnieść się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Pierwsza grupa zarzutów obu skarg kasacyjnych związana jest z nieprawidłowym, zdaniem skarżących, skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Ustalenie stron tego postępowania o stwierdzenie nieważności jest uwarunkowane posiadaniem interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 K.p.a. Interes prawny powinien zaś być rozważony w odniesieniu do tego, czy wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wpływa bezpośrednio na zakres uprawnień lub obowiązków materialnoprawnych określonego podmiotu.

Jest zatem niewątpliwe, co podkreślono w piśmiennictwie i orzecznictwie, że legitymowanie się przez osobę (fizyczną, prawną, bądź inny podmiot) interesem prawnym zależy od indywidualnych okoliczności sprawy (por. Małgorzata Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", LEX/el 2022, pkt 9 do art. 157 i orzecznictwo tam powołane).

Na podstawie decyzji PINB w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2013 r., na podstawie art. 55 pkt 1, art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej także: "Prawo budowlane", udzielono T. K. pozwolenia na użytkowanie wieży masztu teleinformatycznego transmisji danych z antenami rozsiewczymi – sztuk 4, z urządzeniami budowlanymi z nim związanymi.

To T. K. zatem, jako strona stosunku administracyjnoprawnego uzyskał uprawnienie wynikające z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji dotyczy dalszych losów tej decyzji. Wyeliminowanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w drodze decyzji o stwierdzeniu nieważności oznacza pozbawienie adresata decyzji otrzymanego uprawnienia z mocą ex tunc.

Konsekwencją tego jest stanowisko, według którego, osoba, do której skierowana została decyzja kwestionowana następnie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia jej nieważności, jest stroną tego postępowania. Przeprowadzenie postępowania w takiej sprawie bez udziału tej osoby daje podstawę do wznowienia tego postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 22 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1062/86, ONSA 1987/1/35).

Stroną postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest jednak nie tylko strona postępowania zwykłego lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32; wyrok NSA z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 802/04, ONSA i wsa 2005/3/53; wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2351/16; M. Jaśkowska, op. cit., pkt 9 do art. 157).

Decyzję należy doręczyć stronom (art. 109 § 1 K.p.a.). Dotyczy to także rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 1 K.p.a.).

Skoro T. K. miał przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, doręczenie mu decyzji o stwierdzenie nieważności, nie stanowiło naruszenia prawa, a co za tym idzie nie oznaczało wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.

Oceny tej nie podważa udział w postępowaniu nadzorczym, w charakterze strony, innych podmiotów, którym także, jako stronom, doręczono decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Zgodnie z art. 25 § 1 P.p.s.a., zdolność sądową mają osoby prawne. Rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest ustalić czy podmiot postępowania w sprawie ma zdolność sądową oraz czy nie doszło w sprawie do następstwa prawnego. W przypadku następstwa prawnego, sąd obowiązany jest zapewnić temu podmiotowi udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie (patrz: wyrok NSA z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2271/14; wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1191/17).

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, obok niewątpliwego interesu prawnego inwestora, który na mocy decyzji uzyskał uprawnienie wynikające z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, interes prawny mają także wszystkie podmioty, które w okresie od wejścia do obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie do dnia rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności miały prawo do użytkowania obiektu budowlanego. Jest to konsekwencja reguły, według której, stwierdzenie nieważności decyzji skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego z mocą wsteczną, tj. od daty jej wejścia do obrotu prawnego.

W postępowaniu sądowym, obok wskazanych podmiotów, interes prawny przysługuje także ich następcom prawnym. Skutki stwierdzenia nieważności dotyczyć mogą bowiem także następców prawnych stron postępowania o stwierdzenie nieważności. Następcy prawni, również w przypadku następstwa prawnego będącego wynikiem przekształcenia spółek prawa handlowego, mają prawo brać udział w postępowaniu sądowym od chwili zaistnienia następstwa prawnego. Zapewnienie przez organ udziału następcy prawnego w postępowaniu polega na zapewnieniu mu możliwości podejmowania czynności procesowych.

W niniejszej sprawie [...] Sp. z o.o. miała możliwość udziału w postępowaniu.

W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2315/18, o odmowie wstrzymania wykonania decyzji GINB z dnia 2 sierpnia 2018 r. radca prawny J. F. oświadczył, że działa w imieniu i na rzecz dotychczasowego uczestnika postępowania – [...] Sp. z o.o. oraz jako pełnomocnik [...] Sp. z o.o. Przedłożył także pełnomocnictwa od obu spółek. W uzasadnieniu zażalenia wskazał tytuł, z którego wynika następstwo prawne. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy wydał postanowienie o wpisie podziału [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. przez przeniesienie części majątku [...], stanowiącej zorganizowaną całość przedsiębiorstwa, na [...] Sp. z o.o. (dawniej [...] Sp. z o.o.) w trybie art. 529 § 1 pkt 4 Kodeksu spółek handlowych. Na [...] Sp. z o.o. przeniesione zostały składniki majątkowe niezbędne do prowadzenia działalności polegającej na budowie i utrzymaniu infrastruktury telekomunikacyjnej, w skład której wchodzi m.in. stacja bazowa [...].

W punkcie 1 zarządzenia z dnia 13 lutego 2019 r. Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie stwierdził, że zażalenie [...] Sp. z o.o. reprezentowanej przez pełnomocnika radcę prawnego J. F., na postanowienie Sądu z dnia 24 stycznia 2018 r., zostało wniesione w terminie. W punkcie 2 zarządzenia wezwano wnoszącą zażalenie, reprezentowaną przez pełnomocnika, do usunięcia braków formalnych zażalenia.

Pismem z dnia 14 lutego 2018 r. sekretarz sądowy działając w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 lutego 2018 r., wezwał radcę prawnego J. F. do usunięcia braków formalnych zażalenia z dnia 7 lutego 2019 r. w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) przez nadesłanie I egzemplarza odpisu zażalenia.

Na wezwaniu pod wskazaniem adresata wezwania, tj. radcy prawnego J. F. sekretarz sądu zamieścił tekst:

[...] Sp. z o.o. w W.

ul. [...]

[...] W.

Pełnomocnik [...] Sp. z o.o. z siedzibą w

W.

W piśmie z dnia 21 lutego 2018 r. radca prawny J. F. wskazał, że uczestnikiem postępowania jest [...] Sp. z o.o., ul. [...],[...] W., reprezentowana przez: r.pr. J. F., adres do doręczeń: jak dla uczestnika postępowania. Oświadczył, że działając w imieniu i na rzecz dotychczasowego uczestnika postępowania – spółki [...] Sp. z o.o., jak również będąc pełnomocnikiem [...] Sp. z o. o. [pełnomocnictwa w aktach sprawy], wobec otrzymania w dniu 20 lutego 2019 roku wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2019 roku o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2018r. w sprawie DON.7100.194.2018.MAN, składa w załączeniu 1 odpis zażalenia.

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OZ 241/19, Naczelny Sad Administracyjny, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej, zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2315/18, odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi S. F., na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia 2 sierpnia 2018 r. znak DON.7100.194.2018.MAN, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił zażalenie.

Odpis postanowienia został doręczony m.in. radcy prawnemu J. F. pełnomocnikowi [...] Sp. z o.o.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie, z dnia 27 lutego 2019 r., wyznaczono termin rozprawy na dzień 17 kwietnia 2019 r. W punkcie 2c zarządzenia o terminie rozprawy zarządzono zawiadomienie o rozprawie uczestników, w tym: 5) pełnomocnika uczestnika [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie - radca prawny J. F. (karta 51). Na karcie 51 akt sądowych znajduje się Pełnomocnictwo NR [...] udzielone w dniu 26 lipca 2016 r. przez [...] Sp. z o.o. radcy prawnemu J. F.

W rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 r. radca prawny J. F. nie uczestniczył.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r. radca prawny J. F., w imieniu [...] Sp. z o.o. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r. zapadłego w wyniku oddalenia połączonych do wspólnego rozpoznania skarg S. F. oraz T. K. oraz jego doręczenie na adres Uczestniczki postępowania.

W dniu 11 czerwca 2019 r. sędzia zarządził doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem spółce [...] Sp. z o.o. w W. - pełnom. r. pr. J. F.

Pismem z dnia 24 czerwca 2019 r. sekretarz sądowy, powołując się na zarządzenie z dnia 11 czerwca 2019 r., przesłał na adres [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. [...],[...] W., odpis wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r. wraz z uzasadnieniem.

Przesyłkę tę doręczono [...] Sp. z o.o. w W. w dniu 27 czerwca 2019 r.

W dniu 23 lipca 2019 r. radca prawny J. F. wysłał za pośrednictwem poczty, skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem WSA w Warszawie.

Przebieg opisanych powyżej czynności procesowych wskazuje na to, że niewątpliwie doszło do uchybień: w zakresie wykonania zarządzenia do usunięcia braków formalnych zażalenia oraz wykonania zarządzenia o doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem. Nadto, niewyczerpująco zostało sformułowane, w zakresie wskazania kogo reprezentuje pełnomocnik - radca prawny J. F., zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy. Reprezentował przecież nie tylko [...] Sp. z o.o., ale także [...] Sp. z o.o.

Uchybienia te nie świadczą jednak o pozbawieniu strony, tj. [...] Sp. z o.o. możności obrony swych praw. Pełnomocnik [...] Sp. z o.o. był zawiadomiony o rozprawie. Z zarządzeń o wezwaniu do usunięcia braków zażalenia oraz o doręczeniu wyroku z uzasadnieniem wynika, że [...] Sp. z o.o. była traktowana jako strona postępowania sądowego. Tak samo należy ocenić udział tej strony w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarga kasacyjna, mimo oczywiście błędnego zrealizowania prawidłowego zarządzenia sądu o doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem, została złożona przez pełnomocnika [...] Sp. z o.o. w terminie.

Warto zauważyć, że odmiennie od sytuacji procesowej zaistniałej w sprawach II OSK 2271/14 i II OSK 1191/17, poprzedniczka [...] Sp. z o.o., tj. [...] Sp. z o.o. nie została wykreślona z rejestru. Nadto, konieczne jest przypomnienie, że w dalszym ciągu, mimo następstwa prawnego, w odniesieniu do części okresu objętego postępowaniem nadzorczym, przysługiwał jej przymiot strony, w tym także postępowania sądowego.

Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że w zarzuconym zakresie doszło do naruszenia, o którym mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W opisie naruszenia oraz w uzasadnieniu skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. nie nawiązano precyzyjnie do przesłanek hipotezy normy zawartej w tym przepisie.

Doszło do naruszenia art. 67 § 5 P.p.s.a., ale uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Bezpodstawny jest natomiast zarzut naruszenia art. 32 oraz art. 33 § 1 P.p.s.a. Jak powyżej wykazano, Sąd pierwszej instancji nie kwestionował statusu [...] Sp. z o.o. jako strony postępowania sądowego. Doszło do uchybień formalnych powyżej opisanych, które nie są wyrazem ignorowania przez Sąd pierwszej instancji legitymacji procesowej [...] Sp. z o.o.

Przypomnieć można, że także w trakcie postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. były reprezentowane przez tego samego pełnomocnika mającego siedzibę pod tym samym adresem. W jednym przypadku odpis zarządzenia o warunkach wyznaczenia posiedzenia oraz o możliwości zajęcia stanowiska (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 stycznia 2022 r.) został doręczony radcy prawnemu J. F. na adres [...] Sp. z o.o. w W., ul. [...], a w drugim przypadku odpis zarządzenia o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego, składzie orzekającym i możliwości zajęcia stanowiska (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 sierpnia 2022 r.) został doręczony radcy prawnemu J. F. na adres [...] Sp. z o.o. W. ul. [...]. Jak powyżej wskazano, posiedzenie niejawne wyznaczone zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2022 r. zostało zdjęte z wykazu. Odpis zarządzenia o terminie posiedzenia niejawnego w dniu 14 grudnia 2022 r. doręczono stronom, w tym radcy prawnemu J. F. jako pełnomocnikowi [...] Sp. z o.o. w W. oraz [...] Sp. z o.o. w W.

Obie Spółki, reprezentowane przez tego samego pełnomocnika, miały zatem zagwarantowane prawo do czynnego udziału w postępowaniu, przy czym nie złożyły żadnego pisma procesowego.

Rozważania dotyczące trybu stosownego do sytuacji, w której stwierdzono nieważność decyzji, na podstawie której wydano decyzję zależną, rozpocząć należy od przypomnienia poglądu wyrażonego w orzecznictwie, zgodnie z którym, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. (patrz: uchwała NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, ONSA i wsa 2013/1/1). W świetle art. 59 ust. 1 oraz art. 59a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę pociąga za sobą stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę inwestycji, bez względu na jego przyczyny, powoduje konieczność przeprowadzenia postępowania naprawczego w stosunku do tej inwestycji, które powinno zakończyć się wydaniem jednej z decyzji wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 1-3, ust. 3 lub 4, 5 Prawa budowlanego. Tymczasem, brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie skutkuje niemożliwością przeprowadzenia tego postępowania, a to powoduje, że faktycznie pozostanie na gruncie obiekt zrealizowany z naruszeniem przepisów prawa (skoro stwierdzono nieważność decyzji o pozwoleniu na jego budowę), a bez możliwości uzyskania decyzji naprawiającej ten stan rzeczy. Taka sytuacja jest z pewnością nie do zaakceptowania w praworządnym państwie (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 85/13; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2766/15; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 23/19).

Nawiązując do treści uchwały NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, warto jeszcze przytoczyć uchwałę wraz z wypowiedzią poprzedzającą: "Uwzględniając konsekwencje prawne stwierdzenia nieważności decyzji oraz brak podstaw do odstąpienia od tych konsekwencji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny podjął następującą uchwałę:

Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a."

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargi kasacyjne.