Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1717/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłaceniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania;


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami), art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 z późniejszymi zmianami) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (DZ.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez E. C. od decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] roku, nr [...], którą organ ten odmówił stronie odroczenia na 12 miesięcy terminu spłaty całości należności tytułem zwrotu nienależnie pobranej kwoty dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości – uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, iż powołaną wyżej decyzją z dnia [...] roku organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 4 ust. 1 i 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, odmówił E. C. odroczenia na 12 miesięcy terminu spłaty całości należności tytułem zwrotu nienależnie pobranej kwoty dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości.

Następnie organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 z późniejszymi zmianami) jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.

W konkluzji uzasadnienia decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że E. C. jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] złotych, zatem w stosunku do niej zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2000 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami), a nie przepisy powołanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...] 2003 roku. Wobec powyższego zaskarżoną decyzję jako wadliwą należało uchylić i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E. C. podniosła, iż oba jej wnioski, tj. o umorzenie kwoty [...] złotych, jak i rozłożenie jej na raty zostały rozpatrzone negatywnie. Burmistrz Miasta K. odmówił również jej wnioskowi o odroczenie spłaty wyżej wymienionej należności na 12 miesięcy. Wskazała, iż obecnie spłaca w banku kredyt, który po całkowitym spłaceniu mogłaby odnowić i wówczas byłaby w stanie spłacić swoje zobowiązanie.

Odpowiadając na skargę Samorządowej Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej niezbędne jest przypomnienie, iż zgodnie z art. 138 ust. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydawania decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Przewidziany w tym przepisie wyjątek od zasady związania organu odwoławczego obowiązkiem rozstrzygnięcia sprawy co do istoty należy interpretować ściśle.

Uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej, tj. uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w pierwszej instancji, powoduje, że organ drugiej instancji nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze takiego sposobu zakończenia postępowania, a ograniczenie to związane jest wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed pierwszą instancją. W sytuacji gdy nie wystąpią przesłanki bezprzedmiotowości wspomnianego postępowania, organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozstrzygnąć merytorycznie, a w przypadku gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wspomniany art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania, wobec powyższego należy ich poszukiwać w treści art. 105 K.p.a. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem pierwszej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1998 rok, str. 664).

Jako przykłady uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji podaje się np. sytuację, gdy sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, skierowanie jej do strony nie będącej stroną w sprawie, naruszenie przepisów o właściwości.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że bezprzedmiotowość postępowania wystąpi, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 roku, sygn. akt SA/Łd 2424/94 (Monitor Podatkowy 1996/4, s. 114) wypowiadając się w przedmiocie bezprzedmiotowość postępowania zauważył, że "oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, iż niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. (...) Przy czym chodzi o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, lecz w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru rozstrzygnięcia w sprawie, a jedynie (charakter) formalnego jego zakończenia".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchylając decyzję Burmistrza Miasta K. i umarzając postępowanie przed organem pierwszej instancji, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło jedynie, iż w stosunku do strony skarżącej zastosowanie mają przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisy uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...] 2003 roku. Tym samym organ odwoławczy – poza powyższym stwierdzeniem – nie wskazał na istnienie przesłanek bezprzedmiotowości postępowania wpływających na brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy nie poinformował również strony skarżącej o jej prawach i obowiązkach (art. 9 K.p.a.), czy też o sposobie rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] roku.

Podkreślić również trzeba, iż decyzja administracyjna jest aktem, na który składa się osnowa i uzasadnienie. W myśl postanowień art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. decyzja powinna zawierać między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Z uzasadnienia ma więc wynikać ocena faktów, prawa i subsumcji oraz celów rozstrzygnięcia. Niepowiązanie uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji, tak jak w omawianej sprawie, należy uznać za wadliwość jej uzasadnienia, a w konsekwencji za wadliwość samego aktu dające podstawy do jego uchylenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało oparte na przepisie art. 200 tej ustawy.