Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1104/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 128, art. 129, art. 135, art. 140
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 19 maja 2022 r. znak SKO-NP-4115-220/22 w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 maja 2022 r., znak SKO-NP-4115-220/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 8 kwietnia 2022 r. znak: MOPS.III.522.Od.001341.SP.04.2022 o odmowie przyznania K. M. (dalej: skarżący), świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Do Prezydenta Miasta Nowego Sącza wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Z przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 11 lutego 2022 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu wynika, że matka skarżącego legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, terminowo do 29 lutego 2024 r., przy czym z ww. orzeczenia wynika, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 13 stycznia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 17 u.ś.r. oraz wskazał, że na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i załączonych dokumentów ustalono, że osoba wymagająca opieki jest wdową. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodziny i opiekuńczy, na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do matki. Fakt sprawowania opieki nad matką został potwierdzony wywiadem środowiskowym przeprowadzonym w dniu 16 marca 2022 r. Na jego podstawie ustalono, że zakres wykonywanych czynności związanych z opieką, obejmuje pomoc we wszystkich czynnościach życia codziennego, tj. pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowywanie posiłków, karmienie, podawanie leków. Matka skarżącego ma 82 lata, od ponad 10 lat cierpi na stany nerwicowe, lękowe oraz demencję i jest pod stałą opieką lekarską. Nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb, wymaga pomocy osób trzecich jest osobą leżącą, poruszającą się tylko przy pomocy syna. Skarżący wykonuje z matką różnego rodzaju ćwiczenia umysłowe, fizyczne w celu utrzymania jej jak najdłużej w dobrym stanie zdrowia. Sprawowanie opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

Na podstawie przedłożonych dokumentów organ ustalił, że zobowiązane do alimentacji na rzecz J. M. są też jej trzy córki. Z ustaleń organu wynika, że córki nie są w stanie podjąć się tej opieki ze względu na pracę zawodową oraz stan zdrowia. Wobec powyższego skarżący jest jedyną osobą, która może zapewnić matce opiekę.

W dalszej kolejności organ wskazał, że na podstawie przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności, a niepełnosprawność w stopniu znacznym powstała w momencie gdy matka skarżącego była w wieku 82 lat. W związku z powyższym organ stwierdził, że wobec braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia - świadczenie pielęgnacyjne w przedmiotowej sprawie nie przysługuje. O powyższym organ orzekł w decyzji z dnia 8 kwietnia 2022 r.

W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżący podniósł, że decyzja odmowna potwierdza konieczność sprawowania ciągłej opieki nad matką w związku ze stanem jej zdrowia. Matka ma 82 lata, cierpi na stany nerwicowe lękowe, demencję, wymaga stałej pomocy we wszystkich dziedzinach codziennego życia. Ponadto decyzja organu pierwszej instancji pozostaje w sprzeczności z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w opisanej na wstępie decyzji z dnia 19 maja 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności organ wskazał, że Trybunał Konstytucyjny uznał, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że stanowisko organu l instancji, co do treści powołanego przepisu prawa materialnego (art. 17 ust. 1b), w kontekście skutków omawianego wyroku Trybunału, nie zasługuje na akceptację, ponieważ w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku, a zatem powinny być przez nich respektowane.

W związku z powyższym okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b u.ś.r., jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Tak więc w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji, są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób, czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym.

Z ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącego (l. 82), od ponad 10 lat cierpi na stany nerwicowo-lękowe oraz demencję. Jest pod stałą opieką lekarza psychiatry. Nie jest w stanie sama funkcjonować w środowisku, wymaga wsparcia osób trzecich. Syn, który sprawuje nad nią opiekę, robi zakupy, przygotowuje posiłki, podaje leki, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej. Matka skarżącego wymaga pomocy przy wyjściu na spacer czy do lekarza, gdyż nie jest w stanie samodzielnie przejść dłuższych dystansów. Skarżący zrezygnował z pracy gdyż, jak podaje, wraz z żoną mają zmianowy tryb zatrudnienia w związku z czym nie pozwoliłoby mu to na pogodzenie pracy z opieką nad matką.

Kolegium wskazało, że nie kwestionuje faktu sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką, która niewątpliwie tej opieki wymaga ze względu na podeszły wiek i występujące schorzenia. Niemniej jednak, w ocenie organu odwoławczego, w realiach przedmiotowej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.

Z przedłożonego do akt sprawy kwestionariusza dotyczącego okresów składkowych i nieskładkowych skarżącego oraz z załączonego świadectwa pracy wystawionego w dniu 1 lutego 2022 r. przez pracodawcę Z. sp. z o.o. w N., wynika że skarżący był zatrudniony w okresie od 1 lutego 1993 r. do 31 stycznia 2022 r., a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę (art. 30 § 1 pkt 2 k.p.). Zatem rezygnacja z zatrudnienia nie była podyktowana koniecznością sprawowania opieki, a wypowiedzeniem umowy o pracę przez pracodawcę. Zaś z decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 28 lutego 2022 r. nr [...], wynika iż skarżący od dnia 14 lutego 2022 r. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych do dnia 13 lutego 2023 r.

Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji ustalił jaki jest krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby wymagającej opieki, i z ustaleń tych wynika, że oprócz skarżącego, zobowiązanymi do alimentacji matki są również jej pozostałe dzieci.

Kolegium oceniło, że wśród wszystkich osób zobowiązanych do alimentacji, po stronie żadnej z nich nie ma przeszkody, która świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, mającej charakter obiektywny, niezależny od woli tych osób. Jak wynika z ustaleń co do przyczyn niemożności sprawowania przez rodzeństwo opieki nad niepełnosprawną matką, wskazano na wykonywanie pracy zawodowej oraz stan zdrowia. Tymczasem - jak wskazują zasady doświadczenia życiowego - w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji przez któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Okoliczności polegającej na tym, że osoba zobowiązana do opieki mieszka w innej miejscowości, pracuje i wykonywane przez nią obowiązki zawodowe w jej ocenie nie pozwalają na sprawowanie opieki nad osobą, w stosunku do której ciążą na niej zobowiązania alimentacyjne, nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Kategoria wykonywania pracy zawodowej, nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym - zawsze jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji.

Ponadto Kolegium wskazało, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Stąd też, jeżeli pozostałe dzieci z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką (realizować obowiązku alimentacyjnego w w/w sposób), to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich np. skarżący, zaś koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację z zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe dzieci (w ramach ciążącego obowiązku alimentacyjnego), które w takim samym stopniu, co skarżący są zobowiązane do alimentacji względem matki.

Podsumowując, w ocenie Kolegium, przyznanie skarżącemu świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach. Fakt posiadania przez matkę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt sprawowania przez skarżącego nad nią opieki automatycznie nie powodują powstania po jego stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że:

- wypowiedzenie skarżącemu umowy o pracę przez pracodawcę wyklucza przyjęcie, że skarżący nie wykonuje pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, pomimo, że brak podjęcia zatrudnienia przez skarżącego w okresie po rozwiązaniu umowy o pracę wynikał z konieczności sprawowania tej opieki;

- istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc matce skarżącego, pozostającej pod jego opieką, stanowi podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w ww. przepisie;

2. naruszenie art. 17 ust. 6 u.ś.r., poprzez przyjęcie przez organ, że fakt posiadania przez skarżącego statusu bezrobotnego ma wpływ na uprawnienie skarżącego do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego;

3. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - polegające na błędnym przyjęciu, że rezygnacja przez skarżącego z pracy zarobkowej, nie była podyktowana koniecznością sprawowania opieki nad matką, przy jednoczesnym zaniechaniu ustalenia przyczyn niepodjęcia przez skarżącego pracy zarobkowej w okresie po rozwiązaniu z nim umowy o pracę, co w konsekwencji prowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że w niniejszej sprawie nie istnieją obiektywne przeszkody dla podjęcia przez skarżącego pracy zarobkowej.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżący nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącego wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu, z którego wynika jej znaczny stopień niepełnosprawności, orzeczony terminowo do dnia 29 lutego 2024 r., przy czym z ww. orzeczenia wynika, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 13 stycznia 2022 r.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika, że nie podejmuje on stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący w ramach opieki nad matką robi zakupy, przygotowuje posiłki, podaje leki, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej. Matka skarżącego wymaga pomocy przy wyjściu na spacer czy do lekarza, gdyż nie jest w stanie samodzielnie przejść dłuższych dystansów.

Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącym rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącego, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącego. Czynności skarżącego związane z opieką nad matką ograniczają się zaś do przygotowania posiłków, podania leków, pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, pomocy przy wyjściu na spacer czy do lekarza. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad matką a niepodejmowaniem przez niego pracy, nie istnieje związek przyczynowy.

Stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. III SA/Kr 372/22, z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 39/22 z dnia 13 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 409/22, z dnia 14 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 731/22 czy z dnia 28 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 935/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może, ale nie musi, polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie skarżący ma siostry, i nie zostało wykazane aby nie były one w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżący nie był w stanie uzyskać od sióstr, zwrotu przypadającej na nie części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełnił je wobec matki w części obciążającej siostry, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o. Samo legitymowanie się przez jedną z sióstr skarżącego orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, nie świadczy o braku możliwości wykonania przez nią obowiązku alimentacyjnego wobec matki, w części na nią przypadającej. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie (zob. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 699/22 czy z dnia 12 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 335/22, opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadn