Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 131/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 pkt 2, art. 27 ust. 2 pkt 4, art. 43 ust. 1 pkt 3 i ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 160/17 w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 160/17, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę T. N. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że zaskarżona decyzja umarzająca postępowanie odpowiada prawu. Skarżący nie dokonał aktu apostazji w formie przewidzianej przez wewnętrzne prawo Kościoła Katolickiego, zatem organ nie był uprawniony do wydania decyzji nakazujących jakąkolwiek aktualizację danych zawartych w Księdze Chrztu. Zgodnie z art. 43 ust. 2 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. z 2016 r., poz. 922), zwanej dalej "u.o.d.o." w odniesieniu do zbioru osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego, Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3 – 5 oraz art. 15 – 18 ww. ustawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ prawidłowo ustalił, w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego, że skarżący przynależy do Kościoła Katolickiego. Sąd wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1169), Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami. Skarżący nie dochował procedury odstępstwa, wskazanej w kanonie 751 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 25 stycznia 1983 r. (AAS75: 1983, pars. II, ze zm.). W konsekwencji organ prawidłowo umorzył postępowanie, albowiem wydając decyzję w sprawie przetwarzania danych osobowych organ wkroczyłby w sferę autonomii Kościoła Katolickiego, naruszając art. 6, 7 i art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy Konstytucji RP, Konkordatu, ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej i ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

Skargę kasacyjną złożył T. N., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię, jakoby art. 1 i art. 5 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisanego 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. nr 51, poz. 318) zwanego dalej "Konkordatem", w związku z postanowieniami art. 43 ust. 2 (interpretowanymi łącznie z art. 43 ust. 1 pkt 3) u.o.d.o. wyłączały ochronę, ustanowioną Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. poz. 284), zwanej dalej "EKPC", sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., podpisaną przez Polskę 26 listopada 1991 r. i ratyfikowaną 19 stycznia 1993 r., w konsekwencji zwalniając Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, w postępowaniu dotyczącym przetwarzania danych kasatora przez skarżonego proboszcza, z respektowania:

- art. 8 EKPC tj. prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, upoważniając do odmowy wykonywania nadzoru i kontroli nad przetwarzaniem danych osobowych skarżącego przez skarżonego proboszcza,

- art. 9 EKPC tj. prawa do wolności myśli, sumienia i wyznania, skutkujące odmówieniem skarżącemu prawa do suwerennego określenia własnej przynależności wyznaniowej oraz ingerencją w relacje wyznaniowe skarżącego, przez zbieranie informacji o wykonaniu (bądź nie) praktyk i obrzędów zalecanych normami wyznaniowymi (co narusza także art. 8 EKPC),

- art. 14 EKPC tj. zakazu dyskryminacji, pozwalając na uzależnianie ochrony skarżącego od przynależności wyznaniowej, art. 17 EKPC tj. zakazu nadużycia praw, pozwalając na stosowanie wykładni art. 43 ust. 2 (w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 3) opartej na interpretacji art. 9 EKPC skutkującej wyłączeniem ochrony art. 8 i 9 EKPC,

co było konsekwencją naruszenia

- art. 6 ust. 1 EKPC tj. prawa do rzetelnego procesu sądowego, przez uchylenie się od oceny skarżonej decyzji w konfrontacji z zarzutami skargi.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty T. N. wniósł o uchylenie skarżonego kasacyjnie wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego, uchylającego skarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w obydwu instancjach, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że Sąd pierwszej instancji pominął zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia postanowień EKPC, ograniczając się do powtórzenia argumentacji organu. Tymczasem wynikające z art. 6 EKPC prawo do sądu wymaga, aby kontrola decyzji GIODO miała charakter realny, w konfrontacji ze stawianymi zarzutami. Kontrola dokonana przez WSA w Warszawie miała charakter iluzoryczny, pozbawiając skarżącego prawa do poddania swoich zarzutów i argumentów obiektywnej ocenie. Dalej skarżący podkreślił, że w tej sytuacji powtórzenia wymagają zarzuty naruszenia art. 8, 9, 14 i 17 EKPC. Postanowienia u.o.d.o. powodują, że ochrona prywatności rozpatrywana jest w powiązaniu z wolnością sumienia i wyznania. Kompetencje GIODO dotyczą jednak nie relacji religijnych, a przetwarzania danych osobowych. Wobec tego organ ochrony danych osobowych powinien posiadać zapewnioną niezależność w ocenie własnych uprawnień. Możliwość taką stanowi wyłącznie regulowanie przynależności przepisami prawa cywilnego, ewentualnie aktami formalnego wstąpienia/wystąpienia wprowadzonymi równoważnie do powszechnego obrotu prawnego. "Relacja obywatel-kościół nie stanowi stosunku prawnego, ponieważ chrzest, czy tzw. akt apostazji, nie zostały nigdy wprowadzone do powszechnego porządku prawnego, a zastępcze powoływanie się na "etos chrztu" przez sądy administracyjne potwierdza, że nie istnieją osoby należące do Kościoła katolickiego, na gruncie powszechnie obowiązującego prawa".

Reasumując, w ocenie autora skargi kasacyjnej skoro obrzędy religijne nie pozwalają zdefiniować osób należących do danej wspólnoty religijnej, to poglądy prawa wyznaniowego nie wywierają skutków w przestrzeni świeckiej. Organ ochrony danych nie ma zatem żadnych możliwości weryfikowania, prawnie dopuszczalnymi metodami, niezależnie i obiektywnie, statusu osoby skarżącej w relacji z Kościołem, na podstawie aktu chrztu, konwersji, czy apostazji. Nie ma więc podstaw do odbierania organowi ochrony danych kompetencji niezbędnych do merytorycznego rozpatrzenia skargi kasatora. Zmuszenie skarżącego do dopełnienia aktu apostazji i stawiennictwa przed proboszczem nie spowoduje pewności aktualizacji Księgi Chrztu. Przeciwnie, sytuacja ta doprowadzi do podważenia prawa skarżącego do określania się jako osoby "nienależącej" do Kościoła. Dekret KEP, powołując się na kanon 11 Kodeksu prawa kanonicznego stwierdza bowiem, że pełna utrata przynależności jest niemożliwa, wobec czego apostata zyskuje status członka o ograniczonych uprawnieniach religijnych, które przywrócić może opisany w dokumencie "akt skruchy".

Postanowieniami: z 5 lutego 2020 r. i z 16 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił do udziału w postępowaniu [...] Stowarzyszenie [...] we W. i odmówił F. B. dopuszczenia do udziału w postępowaniu.

Zarządzeniem z 20 września 2021 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego zwróciła się do stron postępowania o udzielenie informacji, czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na powyższe, tylko Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych i T. N. wyrazili zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 7 marca 2022 r. w związku z brakiem zgody wszystkich stron na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym lub na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...)", w okresie tym "wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonej podstawy kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego. Nie postawiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Oznacza to, że w sprawie nie zostały podważone ani ustalenia faktyczne sprawy, ani ocena faktów dokonana przez organ odwoławczy, a zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest przyjąć jako punkt odniesienia w procesie kontroli instancyjnej ustalenia faktyczne sprawy oraz ocenę faktów dokonaną przez organ nadzoru i zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego bowiem ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, Lex nr 1408530 i wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., sygn.. akt I GSK 934/12, Lex nr 1372091). Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych.

Ponadto należy przypomnieć, że zaskarżony wyrok został wydany w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 727/14 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 579/15 - wynikającego z art. 153 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej zarzucono błędną wykładnię art. 1 i art. 5 Konkordatu w zw. z art. 43 ust. 2 i art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o. i przepisami art. 6 ust. 1, art. 8, art. 9, art. 14 i art. 17 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 727/14 i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 579/15 dokonały wykładni art. 1 i art. 5 Konkordatu w zw. z art. 43 ust. 2 i art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o., która na podstawie art. 153 p.p.s.a. była wiążąca w sprawie dla GIODO i Sądu I instancji a także dla Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazał w powołanym wyroku, że wzajemny stosunek Państwa i Kościoła uregulowany jest w: Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471; z 2009 r. nr 114, poz. 946, dalej Konstytucja RP); Konkordacie między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisanym dnia 28 lipca 1993 r. w Warszawie i ratyfikowanym dnia 23 lutego 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. nr 51, poz. 318, dalej Konkordat); ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1169 ze zm., dalej u.s.p.k.k.); ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. nr 231, poz. 1965 ze zm., dalej u.g.w.s.w.), o ile przepisy u.g.w.s.w. nie są sprzeczne z wynikającymi z u.s.p.k.k. zasadami (art. 3 ust. 2 u.s.p.k.k.). Zgodnie z art. 25 ust. 3 Konstytucji RP stosunki między Państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego, zaś zgodnie z ust. 4 art. 25, stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje (art. 31 ust. 2 Konstytucji RP). Przepisy ustawy zasadniczej wprowadzają w art. 53 ust. 1 zasadę wolności sumienia i religii, przewidując w art. 53 ust. 6, że nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach religijnych. Art. 25, rozpatrywany łącznie z art. 53 Konstytucji, określają całościowy model stosunków między państwem (władzami publicznymi) a wspólnotami wyznaniowymi w Polsce. Ratyfikowany 23 lutego 1998 r. Konkordat pomiędzy Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, również wprowadził w art. 1 zasadę autonomii Państwa i Kościoła, stanowiąc, że "Rzeczpospolita Polska i Stolica Apostolska potwierdzają, że Państwo i Kościół Katolicki są - każde w swej dziedzinie - niezależne i autonomiczne oraz zobowiązują się do pełnego poszanowania tej zasady we wzajemnych stosunkach i we współdziałaniu dla rozwoju człowieka i dobra wspólnego". Niezależność i autonomia Państwa i Kościoła zagwarantowana została przez zapewnienie przez Państwo Kościołowi Katolickiemu, bez względu na obrządek, swobodne i publiczne pełnienie jego misji, łącznie z wykonywaniem jurysdykcji oraz zarządzaniem i administrowaniem jego sprawami na podstawie prawa kanonicznego (art. 5 Konkordatu). Zgodnie z u.g.w.s.w., każdy obywatel polski ma swobodę wyboru religii lub przekonań oraz wyrażania ich indywidualnie i zbiorowo, prywatnie i publicznie (art. 1 ust. 2). Wolność sumienia i wyznania polega m.in. na przynależności lub braku przynależności do kościoła i innego związku wyznaniowego (art. 2 p. 2a). Obywatel nie może być zmuszany ani do brania udziału, ani do niebrania udziału w czynnościach lub obrzędach religijnych (art. 6 ust. 2). Kościoły i inne związki wyznaniowe w Polsce działają w konstytucyjnych ramach ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej; ich sytuację prawną i majątkową regulują przepisy rangi ustawowej (art. 8 u.g.w.s.w.). Zasada rozdziału państwa od kościołów wyrażona została w art. 9 ust. 2 pkt 1 u.g.w.s.w. Zgodnie z art. 19 ust. 2 p. 1 u.g.w.s.w., kościoły mogą określać doktrynę religijną, dogmaty i zasady wiary oraz liturgię, zaś zgodnie z ust. 2 p. 4 tego artykułu, rządzić się w swoich sprawach własnym prawem, swobodnie wykonywać władzę duchowną oraz zarządzać swoimi sprawami. Art. 19 ust. 2 p. 4 u.g.w.s.w. stanowi w istocie odpowiednik art. 2 u.s.p.k.k. Ustawodawca wprowadził jednocześnie nakaz, by działalność kościołów i związków wyznaniowych nie naruszała przepisów ogólnie obowiązujących ustaw chroniących bezpieczeństwo publiczne, porządek, zdrowie lub moralność publiczną, władzę rodzicielską albo podstawowe prawa i wolności innych osób (art. 27 ust. 1 u.g.w.s.w.).

NSA na gruncie powołanych wyżej przepisów Konstytucji RP, Konkordatu i ustaw zwykłych, rozważył zakres związania Kościoła Katolickiego prawem powszechnym, w tym (z uwagi na materię zawisłej sprawy) w szczególności ustawą z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926, ze zm.), która to ustawa dokonała wdrożenia dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz. Urz. WE L 281 z 23.11.1995, str. 31, z p. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 15, str. 355, ze zm., dalej dyrektywa 95/46/WE bądź Dyrektywa). Zdaniem NSA obowiązek ochrony danych osobowych w Rzeczypospolitej Polskiej wynika bezpośrednio z art. 51 Konstytucji. Z przepisu tego wynika, że każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą (ust. 4), zaś zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa (ust. 5). Implementująca dyrektywę 95/46/WE i wykonująca zapis konstytucyjny, ustawa o ochronie danych osobowych, uwzględniając autonomię kościołów w Polsce, wynikającą z przepisów powołanych powyżej, wprowadziła w art. 27 ust. 2 p. 4 wyjątek od zasady zakazu przetwarzania danych ujawniających przekonania religijne i przynależność wyznaniową jeśli jest to niezbędne do wykonania statutowych zadań kościołów pod warunkiem, że przetwarzanie danych dotyczy wyłącznie członków tych organizacji lub instytucji albo osób utrzymujących z nimi stałe kontakty w związku z ich działalnością i zapewnione są pełne gwarancje ochrony przetwarzanych danych, zwalniając także w art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o. kościoły z obowiązku rejestracji zbiorów danych osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego. Szczególna regulacja, zawarta w art. 43 ust. 2 u.o.d.o., stanowiąca ograniczenie uprawnień GIODO, określonych m.in. w art. 12 pkt 2 u.o.d.o., wyłączyła w odniesieniu do zbiorów danych osób należących do kościoła ustawowe uprawnienia Generalnego Inspektora do: 1. wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych (art. 12 pkt 2 u.o.d.o.) oraz uprawnienia, wynikające z art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18 u.o.d.o.; 2. nakazywania w drodze decyzji administracyjnej (z urzędu lub na wniosek) przywrócenia stanu zgodnego z prawem, w szczególności poprzez usunięcie uchybień, uzupełnienie, uaktualnienie, sprostowanie, udostępnienie lub nieudostępnienie danych osobowych, zastosowanie dodatkowych środków zabezpieczających zgromadzone dane osobowe, wstrzymanie przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego, zabezpieczenie danych lub przekazanie ich innym podmiotom, usunięcie danych osobowych. Ustawa nie pozbawiła osób należących do kościoła (w tym do Kościoła Katolickiego) prawa do kontroli przetwarzania danych osobowych, które ich dotyczą, zawartych w zbiorach kościelnych, w szczególności prawa do żądania uzupełnienia, uaktualnienia, sprostowania danych osobowych, czasowego lub stałego wstrzymania ich przetwarzania lub ich usunięcia, jeżeli są one niekompletne, nieaktualne, nieprawdziwe lub zostały zebrane z naruszeniem ustawy albo są już zbędne do realizacji celu, dla którego zostały zebrane (art. 32 ust. 1 p. 6 u.o.d.o.). Żądanie, o którym mowa powyżej, przysługuje konkretnej osobie jeżeli wykaże, że dane osobowe jej dotyczące są niekompletne, nieaktualne, nieprawdziwe lub zostały zebrane z naruszeniem ustawy albo są zbędne do realizacji celu, dla którego zostały zebrane... chyba, że dotyczy to danych osobowych, w odniesieniu do których tryb ich uzupełnienia, uaktualnienia lub sprostowania określają odrębne ustawy (art. 35 ust. 1 u.o.d.o.). Wykazanie powyższych okoliczności (lub jednej z nich) powoduje powstanie obowiązku po stronie kościoła lub związku wyznaniowego do uzupełnienia, uaktualnienia, sprostowania danych, czasowego lub stałego wstrzymania przetwarzania kwestionowanych danych lub ich usunięcia ze zbioru - bez zbędnej zwłoki (art. 35 ust. 1 u.o.d.o.). Wskazane przepisy są jednak tak skonstruowane, że przewidują opisane wyżej prawa, lecz nie wskazują sankcji i sposobu wymuszenia zmiany danych. W szczególności GIODO nie może w tym celu wydać decyzji administracyjnej (art. 43 ust. 2 u.o.d.o.). Obowiązek, o którym mowa, powstający po stronie kościoła lub związku wyznaniowego nie jest możliwy do wymuszenia w trybie ust. 2 art. 35 u.o.d.o. ("W razie niedopełnienia przez administratora danych obowiązku, o którym mowa w ust. 1, osoba, której dane dotyczą, może się zwrócić do Generalnego Inspektora z wnioskiem o nakazanie dopełnienia tego obowiązku"), gdyż art. 43 ust. 2 u.o.d.o. wyłączył władczą ingerencję GIODO w odniesieniu do zbiorów danych osób należących do kościoła. Powyższe oznacza, że obowiązkowi kościoła lub związku wyznaniowego uzupełnienia, uaktualnienia, sprostowania danych, czasowego lub stałego wstrzymania przetwarzania kwestionowanych danych lub ich usunięcia ze zbioru w wypadku rzeczywiście uzasadnionego żądania członka kościoła lub związku nie towarzyszy żadna ustawowa sankcja, mogąca wymusić takie zachowanie.

Następnie NSA w rzeczonym wyroku stwierdził, że wyłączenie uprawnień decyzyjnych GIODO, dokonane przez ustawodawcę w art. 43 ust. 2 u.o.d.o., w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, jest prawem powszechnie obowiązującym i organy administracji oraz sądy administracyjne, są obowiązane do jego przestrzegania i stosowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł w tym przepisie naruszenia dyrektywy 95/46/WE. Zgodnie bowiem z Dyrektywą, zasady ochrony muszą odnosić się do całokształtu przetwarzania danych osobowych przez każdą osobę, której działania podlegają prawu wspólnotowemu (p. 12 preambuły). Kościoły, w szczególności, jak w sprawie niniejszej, Kościół Rzymskokatolicki i jego działania, nie podlegają takiemu prawu; Kościół nie jest ani członkiem Wspólnoty Europejskiej, ani tym bardziej Państwem Członkowskim w rozumieniu Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zmienionym Traktatem o Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 Dyrektywy, nie ma ona zastosowania do przetwarzania danych osobowych w ramach działalności wykraczającej poza zakres prawa Wspólnoty – a za taką uznać należy działalność Kościoła Katolickiego. Zgodnie z art. 34 Dyrektywy, ustanowiony został nadto zakres podmiotowy jej obowiązywania; ogranicza się on do Państw Członkowskich Wspólnoty, a Kościół Katolicki (Stolica Apostolska) nie jest takim państwem.

Naczelny Sąd Administracyjny wziął również pod uwagę stanowisko, zajęte przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w wyroku z 12 czerwca 2014 r. 56030/07 w sprawie Martinez vs. Hiszpania (www.echr.coe.int), w którym Trybunał, podkreślając obowiązek ochrony autonomii Kościoła przez Państwo stwierdził: "Trybunał regularnie podkreślał rolę Państwa jako neutralnego i bezstronnego organizatora praktykowania różnych religii, wyznań i przekonań, oraz wskazywał, iż rola ta ma charakter przewodni dla porządku publicznego, harmonii religijnej i tolerancji w demokratycznym społeczeństwie, zwłaszcza pomiędzy grupami będącymi do siebie w opozycji. Poszanowanie autonomii uznawanych przez Państwo związków wyznaniowych oznacza zwłaszcza, iż Państwo powinno zaakceptować prawo takich wspólnot do reagowania, zgodnie z ich własnymi zasadami i interesami, na wszelkie ruchy dysydenckie powstające w ich strukturach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla ich spójności, wizerunku lub jedności. Nie jest zatem zadaniem organów władzy krajowej działanie w charakterze arbitra pomiędzy związkami wyznaniowymi a różnymi dysydenckimi frakcjami, które istnieją lub mogą powstać w ich łonie. Należy dalej przypomnieć, iż poza bardzo wyjątkowymi przypadkami prawo do wolności wyznania w rozumieniu Konwencji wyklucza wszelką swobodę decyzyjną po stronie Państwa, która pozwalałaby określać, które przekonania religijne lub środki wykorzystywane do wyrażania takich przekonań są legalne. Nadto zasada autonomii wyznaniowej uniemożliwia Państwu zobowiązanie wspólnoty wyznaniowej do dopuszczenia lub wykluczenia osoby lub powierzenia danej osobie konkretnego obowiązku religijnego".

Rozważając w wyroku z 9 lutego 2016 r. kwestię wystąpienia z Kościoła Katolickiego, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę fakt, że 13 marca 2006 r. Papieska Rada do spraw Tekstów Prawnych (dalej Papieska Rada bądź PRTP) opublikowała dokument, zawierający zasady tzw. odłączenie się od Kościoła Katolickiego (actus formalis defectionis ab Ecclesia), przyjmując, że by taki formalny akt wystąpienia z Kościoła mógł być uznany za prawdziwy musi urzeczywistnić się przez wewnętrzną decyzję odstąpienia od Kościoła katolickiego, wykonanie i zewnętrzną manifestację tej decyzji, przyjęcie do wiadomości tej decyzji przez kompetentną władzę kościelną. W wypadku spełnienia tych przesłanek Rada zalecała "aby w księdze ochrzczonych (por. kanon 535 § 2) została umieszczona adnotacja wyraźnie mówiąca o zaistnieniu "defectio ab Ecclesia catholica actu formali". Na podstawie ww. listu okólnego PRTP, Konferencja Episkopatu Polski przyjęła 27 września 2008 r., na 345 Plenarnym Zebraniu w Białymstoku, "Zasady postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła" (dalej Zasady). Zgodnie z Zasadami (p.5), aktu odstępstwa, który wywołuje skutki kanoniczne, mogła dokonać tylko osoba pełnoletnia (w rozumieniu kan. 98 § 1 i 2 KPK), zdolna do czynności prawnych, osobiście, w sposób świadomy i wolny (kan. 124-126 KPK), w formie pisemnej, w obecności proboszcza swego kanonicznego miejsca zamieszkania (stałego lub tymczasowego) i dwóch pełnoletnich świadków. W dokumencie znajduje się też zalecenie, by – jeśli to możliwe – przynajmniej jednym ze świadków był ktoś z rodziców lub chrzestnych odstępcy, którzy towarzyszyli mu niegdyś w przyjęciu do Kościoła. Zgodnie z p. 6 Zaleceń "Aby akt formalnego wystąpienia z Kościoła został uznany za skuteczny kanonicznie, winien być dokonany przez osobiste złożenie własnoręcznie podpisanego pisma, w którym odstępca wyraźnie przedstawia swoją wolę opuszczenia Kościoła. Oświadczenie winno zawierać także dane personalne odstępcy i świadków, motywację oraz dokładne dane dotyczące daty i parafii chrztu (z załączeniem świadectwa chrztu). W piśmie powinna się także znaleźć informacja o tym, iż odstępca dokonuje tego aktu dobrowolnie i ze świadomością konsekwencji, jakie ów akt pociąga za sobą". Konferencja Episkopatu Polski ustaliła w Zasadach (p. 7), że nie wywołuje skutków kanonicznych oświadczenie złożone przed urzędnikiem cywilnym lub przesłane drogą pocztową czy elektroniczną. Użyte w tekście obu ww. dokumentów kościelnych sformułowanie "akt formalnego wystąpienia z Kościoła" wynikało z konieczności wyjaśnienia użytej w odniesieniu do przynależności do Kościoła w kan. 1117 KPK formuły "i nie odłączyła się od niego formalnym aktem"; w kan. 1086, § 1 "i nie odstąpiła od niego formalnym aktem", jak również w kan. 1124 "i formalnym aktem od niego się nie odłączyła". Powołane kanony KPK dotyczą kanonicznych przepisów małżeńskich, ale jako jedyne w Kodeksie Prawa Kanonicznego przewidywały odłączenie się od Kościoła Katolickiego "formalnym aktem", przez co rozumieć można było, że prawo kościelne przewiduje taką możliwość, wymagając jednakże zachowania określonego wymogu formalizmu oświadczenia. Zgodnie z tym, co wyżej stwierdzono, właściwy miejscowo proboszcz parafii wobec którego oświadczenie złożone byłoby w przepisanej Zasadami formie, po zweryfikowaniu, czy oświadczenie o odstępstwie złożone zostało w sposób formalny i zawiera wszystkie wymagane dane (dwóch świadków pełnoletnich, oświadczenie powinno zawierać dane personalne odstępcy i świadków, motywację oraz dokładne dane dotyczące daty i parafii chrztu z załączeniem świadectwa chrztu i informację o tym, iż odstępca dokonuje tego aktu dobrowolnie i ze świadomością konsekwencji, jakie ów akt pociąga za sobą), po zbadaniu dokumentów tożsamości odstępcy i świadków potwierdza dokument swoim podpisem i pieczęcią parafialną, umieszczając datę, zaś uwierzytelnioną kopię tego dokumentu przesyła do kurii swojej diecezji, która - jeśli nie stwierdzi nowych okoliczności - poleca proboszczowi parafii chrztu odstępcy (także w przypadku, gdy odstępstwo miało miejsce w parafii chrztu) dokonanie stosownego wpisu do parafialnej księgi ochrzczonych, a ponadto ma obowiązek zadbać, aby analogiczny wpis został umieszczony także w duplikatach ksiąg metrykalnych i dokumentację tej sprawy, zwłaszcza oryginał oświadczenia odstępcy, zachować w archiwum parafii, w której dokonany został formalny akt wystąpienia i powinien w księdze ochrzczonych na marginesie aktu chrztu odstępcy (kan. 535 § 2 KPK) dokonać wpisu: "Dnia ........ w Parafii ........ w ...... formalnym aktem wystąpił(a) z Kościoła katolickiego". Adnotacja ta musi być umieszczana również na świadectwie chrztu. Świadectwo chrztu z odpowiednią adnotacją jest wówczas jedynym dokumentem potwierdzającym formalny akt wystąpienia z Kościoła.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2016 r. stanął na stanowisku, że Generalny Inspektor Danych Osobowych, z mocy wyraźnego i niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych art. 43 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 u.o.d.o., który to przepis jest prawem powszechnie obowiązującym i organy administracji oraz sądy administracyjne są obowiązane do jego przestrzegania i stosowania, nie jest w odniesieniu do zbiorów danych osób należących do kościoła, w tym Kościoła Katolickiego, władny do wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawach wykonania powszechnie obowiązujących przepisów o ochronie danych osobowych (art. 12 pkt 2 u.o.d.o.) i nakazywania w drodze decyzji administracyjnej (z urzędu lub na wniosek) przywrócenia stanu zgodnego z prawem, w szczególności przez usunięcie uchybień, uzupełnienie, uaktualnienie, sprostowanie, udostępnienie lub nieudostępnienie danych osobowych, zastosowanie dodatkowych środków zabezpieczających zgromadzone dane osobowe, wstrzymanie przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego, zabezpieczenie danych lub przekazanie ich innym podmiotom, usunięcie danych osobowych. Art. 43 ust. 2 u.o.d.o. wyłącza również uprawnienia GIODO, wynikające z art. 14 pkt 1 i 3-4, i art. 15-18 u.o.d.o. Fakt przynależności do kościoła lub związku wyznaniowego podlega regulacji prawa kościelnego kościoła lub związku wyznaniowego, którego dotyczy. Poza wszystkim zaś, kwestia ta nie ma i tak znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia o wniosku przez organ administracyjny lub sąd. Decyduje bowiem ustawowe wyłączenie GIODO, o którym mowa powyżej i przyznana Konstytucją RP (art. 25 ust. 3 i 4), ratyfikowaną umową międzynarodową (art. 1 i 5 Konkordatu) i ustawami (art. 2, art. 3 ust. 1 i 2 u.s.p.k.k.) kwestie te regulującymi autonomia prawna Kościoła Katolickiego polegająca na tym, że Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami.

W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2016 r. uznał, że Proboszcz Parafii prawidłowo wskazał skarżącemu jakie wymogi należy spełnić, by złożyć stosowne oświadczenie w formie i w trybie, zgodnie z powołanymi wyżej Zasadami. Proboszcz Parafii prawidłowo wskazał, że tego rodzaju oświadczenie należy złożyć proboszczowi miejsca tj. stałego lub tymczasowego zamieszkania i wskazał Ks. Proboszcza miejsca zamieszkania wnioskodawcy - podając, że "tam otrzyma Pan wszelkie wskazówki i należną pomoc w oparciu o ww przepisy KEP". Szanując wolę wnioskodawcy o nieinformowaniu postronnych osób, Proboszcz Parafii odesłał list wnioskodawcy (k. 3, 2 akt administracyjnych). W tej sytuacji nie można mówić o naruszeniu konstytucyjnej zasady wolności sumienia i wyznania (art. 53 Konstytucji RP) skoro istnieje wskazana przez Proboszcza Parafii możliwość zrealizowania konstytucyjnego prawa do zmiany wyznania. GIODO wyłącznie w oparciu o dowody wystawione przez stronę kościelną – akt chrztu z adnotacją o wystąpieniu z Kościoła - mógłby uznać, że określona osoba, nie jest już członkiem Kościoła Katolickiego, gdyż nie do GIODO należy ustalanie, jakie skutki prawne – zgodnie z prawem kościelnym – niesie za sobą oświadczenie osoby fizycznej o wystąpieniu z kościoła.

Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2016 r. uznał, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 43 ust. 2 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o. W doktrynie utrwalony jest pogląd, że przejawem władczych kompetencji służących Generalnemu Inspektorowi jest przyznana mu kompetencja do wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywanie - w trybie kodeksu postępowania administracyjnego - skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych (art. 12 pkt 2 u.o.d.o.). Kompetencja [do wydawania decyzji administracyjnych] jest uchylana wówczas, gdy w zbiorze danych znajdują się informacje niejawne (art. 43 ust. 1 pkt 1 u.o.d.o.) oraz dane, które zostały uzyskane w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych przez uprawnionych do tych czynności funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego oraz Centralnego Biura Antykorupcyjnego (art. 43 ust. 1 pkt 1a w zw. z art. 43 ust. 2 u.o.d.o.). Analogicznie ustawodawca odnosi się do zbiorów danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego (art. 43 ust. 1 pkt 3 u.o.d.o.). W myśl art. 43 ust. 2 Generalny Inspektor nie może wydawać decyzji administracyjnych adresowanych do kościołów (związków wyznaniowych) o uregulowanej sytuacji prawnej w zakresie, w jakim przetwarzają one dane dotyczące osób należących do kościoła lub związku wyznaniowego na własne potrzeby. Kwestia przynależenia lub nieprzynależenia do kościoła nie należy do sfery pozytywnego zainteresowania władzy publicznej, która nie ustanawia żadnych reguł ani zasad dotyczących przystępowania, należenia lub występowania z kościoła. Stanowienie takich reguł przez państwo należałoby uznać za konstytucyjnie wykluczone, zważywszy na gwarantowaną Konstytucją RP autonomię kościoła, chronioną także postanowieniami wiążącej RP umowy międzynarodowej, jaką jest Konkordat, skonkretyzowanej przepisami ustawą partykularną, oraz na konstytucyjną wolność religii i wyznania. Problem przynależności do Kościoła katolickiego, podobnie jak wystąpienia z niego, jest wewnętrzną sprawą Kościoła, przy czym to ostatnie zagadnienie jest przedmiotem odpowiednich uregulowań prawa kościelnego. Choć w tym zakresie ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania nie znajduje zastosowania, to regulacje prawa kościelnego spełniają wymogi z art. 32 ust. 2 pkt 8 u.g.w.s.w., adresowane do innych kościołów i związków wyznaniowych o uregulowanej sytuacji prawnej (art. 25 ust. 5 i art. 53 ust. 3 Konstytucji RP). Wnioskodawca w niniejszej sprawie domaga się od Generalnego Inspektora zobowiązania administratora jego danych osobowych (proboszcza) do sprostowania jego nieaktualnych danych osobowych przez zamieszczenie stosownej adnotacji w akcie chrztu. Wnioskodawca żąda zatem, by proboszcz umieścił w akcie chrztu adnotację o wystąpieniu skarżącego z Kościoła Katolickiego, czyli podjęcia przez proboszcza czynności przewidzianych w prawie kościelnym, które mają udokumentować formalny akt wystąpienia wnioskodawcy z Kościoła Katolickiego. Jak wspomniano, czynności podejmowane w procedurze formalnego wystąpienia z Kościoła Katolickiego, w tym adnotacja w akcie chrztu, są w całości uregulowane w aktach prawnych Kościoła Katolickiego, a zatem wydanie przez Generalnego Inspektora decyzji zobowiązującej proboszcza do umieszczenia w akcie chrztu adnotacji o wystąpieniu wnioskodawcy z Kościoła Katolickiego musiałoby być ocenione jako ingerencja w autonomię Kościoła Katolickiego. Wnioskujący swoje błędne przekonanie, że wystąpił z Kościoła Katolickiego, opiera na samym fakcie złożenia stosownego oświadczenia, co do którego wiadomo, że nie spełnia przesłanki co do formy określonej w kościelnych dokumentach i że przesłał je listem do niewłaściwego miejscowo proboszcza, że nie dołączył do oświadczenia aktu chrztu z adnotacją o wystąpieniu formalnym aktem z Kościoła Katolickiego i że oświadczenie to nie zostało przyjęte zgodnie z obowiązującą procedurą określoną w ramach autonomii właściwymi aktami prawa kościelnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wydał poprzedni wyrok w tej sprawie z 9 lutego 2016 r., skoro GIODO nie przedłożono aktu chrztu wnioskodawcy z właściwą adnotacją, Generalny Inspektor nie mógł skorzystać z kompetencji przewidzianych w art. 12 pkt 2 u.o.d.o., bowiem w toku postępowania kontrolnego nie wykazano, że wnioskodawca nie należy do Kościoła Katolickiego. Wobec powyższego, GIODO winien był umorzyć postępowania w sprawie o nakazanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem przez uaktualnienie danych osobowych (art. 22 u.o.d.o. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.).

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął wskazaną wyżej wykładnię przepisów prawa i zastosował się do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tych powodów podważanie w rozpoznawanej skardze kasacyjnej przedstawionej wyżej wykładni przepisów nie może być uznane za skuteczne.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi także błędną wykładnię, postanowień Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności a mianowicie: art. 8, art. 9, art. 14 i art. 17.

Należy wskazać, po pierwsze, że Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni wskazanych wyżej przepisów EKPC. Ponadto Sąd ten nie wykładał art. 1 i 5 Konkordatu i art. 43 ust. 2 w zw. art. 43 ust. 1 pkt 3 w sposób, z którego wynikałoby wyłączenie stosowania przepisów EKPC (zwalniało organ od ich respektowania). Sąd pierwszej instancji związany wykładnią przepisów wynikającą z poprzednio wydanych w sprawie wyroków sądów administracyjnych, odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze uznał natomiast, że organ nie naruszył przepisów EKPC przez ich niezastosowanie.

Skarżący kasacyjnie opiera zarzuty naruszenia przepisów art. 8, art. 9, art. 14 i art. 17 EKPC na twierdzeniu, że przepisy prawa kościelnego (Kościoła Katolickiego) nie przewidują możliwości wystąpienia z kościoła. Tymczasem z przedstawionego wyżej wiążącego stanowiska NSA wynika, że taka możliwość istnieje. Dlatego słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, że przewidziana w prawie kościelnym forma szczególna aktu wystąpienia z kościoła nie może być postrzegana jako ograniczenie wolności sumienia i religii. Podkreślić za tym Sądem należy, że Kościół Katolicki nie tylko nie wyklucza dopuszczalności wystąpienia z kościoła, ani tej możliwości nie czyni złudną lub iluzoryczną, ale uznaje tę instytucję i poddaje ją zracjonalizowanej procedurze, w której nie sposób uznać, by przedstawione regulacje wewnętrzne naruszały konstytucyjnie zagwarantowaną w art. 53 pkt 1 i 6 oraz w art. 8, art. 9, art. 14 i art. 17 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wolność sumienia i religii a także prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, zakazu dyskryminacji oraz zakazu nadużycia praw. O takim naruszeniu można by było mówić wtedy, gdyby przepisy Kościoła Katolickiego ustanowiły zakaz wystąpienia z kościoła lub w inny sposób uniemożliwiałyby lub znacznie utrudniały realizowanie konstytucyjnego prawa do zmiany wyznania.

Po drugie, z zestawienia sformułowanej w skardze kasacyjnej podstawy z uzasadnieniem skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kasacyjnie powołując się na powyższe przepisy w istocie kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji dotyczące braku kompetencji GIODO do dokonywania samodzielnej oceny złożonego przez skarżącego oświadczenia zawartego w piśmie z 25 maja 2012 r., skierowanego do Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pw. Św. [...] w M. Odnosząc się do tej kwestii zauważyć należy, że organ umorzył postępowanie ze skargi na Proboszcza tej parafii, ponieważ uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania tej skargi z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, iż wystąpił z Kościoła Katolickiego. W tym kontekście zauważyć należy, że podstawową treścią art. 9 EKPC jest swoboda posiadania i kształtowania wybranego przez siebie wyznania czy przekonań. Wybór ten ma charakter autonomiczny i zależy od woli jednostki. Swoboda wyboru obejmuje też swobodę zmiany wyznania, a także swobodę odrzucenia religii w ogóle i przyjęcie postawy ateistycznej bądź agnostycznej. Zakaz ingerencji władz publicznych w swobodę posiadania i kształtowania wyznania obejmuje zakaz państwowego określania jakie mają być przekonania i wierzenia obywateli oraz nakładania publicznych sankcji za przynależność do określonej religii czy światopoglądu, zakaz narzucania jedynie słusznego poglądu. Obowiązkiem państwa jest zapewnienie każdemu spokojnego i nieskrępowanego posiadania wyznania i poglądu. Przyjmuje się także, że przynależność do kościoła, ma charakter dobrowolny więc musi istnieć także możliwość wystąpienia ze wspólnoty. Jednocześnie regulacja ta zapewnia autonomię grupy wyznaniowej polegającej na samodzielności w organizowaniu swojego funkcjonowania i form integracji wiernych. Autonomia odnosi się w szczególności do: ustalania doktryny (kanonów religijnych), swobody grupy wyznaniowej decydowania o swoim składzie, swobody podejmowania aktów dotyczących praw i statusu wiernych (Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Tom I, Komentarz do art. 1-18 pod redakcją prof. Leszka Garlickiego str. 556-583). Z tym prawem łączy się wynikające z art. 8 EKPC prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Jak ustalił Sąd pierwszej instancji Kościół Katolicki przewiduje możliwość wystąpienia z kościoła i poddaje ją określonej procedurze. Jak wynika z przedstawionego wyżej stanowiska NSA wynikającego z wyroku z 9 lutego 2016 r. w prawie kościelnym w sprawie wystąpień z Kościoła została skonkretyzowana procedura prowadząca do dokonania skutecznego aktu wystąpienia z kościoła. Skarżący może zatem w każdym czasie wystąpić z tej wspólnoty religijnej, a tym samym nie zostały w żaden sposób skarżącemu ograniczone wskazane wyżej prawa.

Należy także podkreślić, że w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny powołując się na brzmienie art. 43 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 u.o.d.o., wielokrotnie wskazywał, że Generalny Inspektor Danych Osobowych nie jest w odniesieniu do zbiorów danych osób należących do kościoła, w tym Kościoła Katolickiego, władny do wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawach wykonania powszechnie obowiązujących przepisów o ochronie danych osobowych - art. 12 pkt 2 u.o.d.o. (por. m.in. wyroki NSA: z 9 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 3179/15 i sygn. akt I OSK 1466/15 oraz z 19 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 3111/14). Również w uzasadnieniu postanowienia NSA z 21 maja 2018 r. wydanego w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I OPS 6/17) wskazano, że z autonomii prawnej Kościoła Katolickiego, gwarantowanej Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. - art. 25 ust. 3 i 4; Konkordatem między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską - art. 1 i 5 Konkordatu oraz ustawą z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącą w art. 2, że Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami, wynika, że skuteczność wystąpienia osoby z Kościoła GIODO ma oceniać wyłącznie na podstawie aktu chrztu z właściwą adnotacją. Kwestia przynależności do Kościoła Katolickiego i wystąpienia z niego jest wewnętrzną sprawą Kościoła i podlega regulacji prawa kościelnego. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ma wyłączone kompetencje w zakresie dokonywania oceny skuteczności wystąpienia z kościoła, a także wydawania nakazów skierowanych do proboszczów, a dotyczących dokonania wpisów w księgach ochrzczonych. Zgodnie z art. 12 u.o.d.o. GIODO nie jest organem właściwym do dokonywania oceny skuteczności wystąpienia z kościoła, sprawy tego rodzaju nie mieszczą się w zakresie zadań określonych we wskazanym powyżej przepisie. Dokonywanie tego rodzaju ocen stanowi wewnętrzną sprawę danej wspólnoty wyznaniowej. Gdy chodzi o kompetencje nadzorcze GIODO w odniesieniu do zbiorów danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego, to zgodnie z tym przepisem są one wyłączone.

Z tego wynika, że jeżeli skarżący wykaże, że wystąpił z Kościoła Katolickiego to GIODO będzie właściwy do rozpoznania jego skargi na odmowę Proboszcza sprostowania jego danych osobowych. Zatem jeśli skarżący chce aby GIODO rozpoznał jego skargę na Proboszcza Parafii to powinien zastosować się do wskazanych wyżej wymogów Kościoła, którego został członkiem przez chrzest, aby z niego wystąpić. To również przemawia za tym, że zaskarżoną decyzją nie ograniczono ani nie pozbawiono skarżącego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, prawa do wolności myśli, sumienia i wyznania, a więc wskazanych w art. 8 i 9 EKPC praw. Przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia nie prowadzi też do nadużycia praw skarżącego, bowiem nie wyłącza stosowania ochrony wynikającej z art. 8 i 9 EKPC (art. 17 EKPC) oraz nie prowadzi ona do dyskryminacji ponieważ uzależnia ochronę skarżącego nie tyle od przynależności wyznaniowej ale od jego, możliwych do wykonania, czynności (art. 14 EKPC).

Nie sposób się również zgodzić z zarzutem naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC przez pozbawienie skarżącego prawa do rzetelnego procesu sądowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd pierwszej instancji nie uchylił się od oceny skarżonej decyzji w konfrontacji z zarzutami skargi. Sąd pierwszej instancji działając z urzędu dokonał realnej i rzetelnej oceny zaskarżonej decyzji oraz zajął prawidłowe (choć rzeczywiście lakoniczne) stanowisko co do istotnych dla rozstrzygnięcia zarzutów zawartych w skardze. Jednak niezaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji zarzutów skarżącego, nie może stanowić podstawy skutecznego zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC.

Do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbędne było dopuszczenie dowodów zawnioskowanych przez uczestnika [...] Stowarzyszenie [...] z: protokołu z posiedzenia Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu i Episkopatu Polski z [...] grudnia 2018 r.; emaila GIODO do internauty z [...] lipca 2011 r.; wiadomości GIODO do użytkownika Facebooka z [...] sierpnia 2014 r.; oświadczenia skarżącego w sprawie II SA/Wa 1972/19 złożonego na rozprawie. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie tych dowodów.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.