Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 719/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skarg C.K., D.S. i J.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] w częściach odmawiających zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza na rzecz skarżących solidarnie od Wojewody [...] kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w K. Nr [...] z dnia [...]r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w C., oznaczoną jako pgr 1 i pgr 2 o łącznej pow. 4582 m2 objętą Kw 1, stanowiącą własność E.R..

Zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej - przedmiotowe grunty były niezbędne pod budowę szkoły, w oparciu o decyzję o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...]r. wydaną przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B.

Z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonych gruntów oznaczonych w dacie zgłoszenia roszczenia jako pgr 3 o pow. 0,0517 ha objętej Kw [...] obręb C. wystąpiły: C.K., J.D. i D.S., które nabyły prawa do spadku po poprzednim właścicielu E.R..

Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. odmówiono wnioskodawczyniom pozytywnego załatwienia ich wniosku uznając, że nie ma podstaw do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W wyniku rozpoznania odwołania C.K. i J.D. Wojewoda [...], decyzją nr [...]z dnia [...]r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał konieczność ustalenia czy na działce 4 stanowiącej pas zieleni pomiędzy linią płotu (ogradzającego dz. 5) a pasem jezdnym ul. [...] doszło do takiego zainwestowania i wykorzystania, iż można uznać, że służy ona funkcjonowaniu i obsłudze drogi oraz czy nasadzenie drzew na części dz. 5 nastąpiło w terminie zakreślonym w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również kiedy nastąpiła realizacja boiska i czy służyło ono potrzebom szkoły.

W efekcie ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta B. orzekł o dokonaniu zwrotu na rzecz wnioskodawczyń działek nr 6 oraz 7, zobowiązując jednocześnie wnioskodawczynie do zwrotu na rzecz Powiatu [...] kwoty 529,59 zł tytułem zwaloryzowanego odszkodowania orzeczonego przy wywłaszczeniu. Jednocześnie organ I instancji odmówił zwrotu wywłaszczonych gruntów stanowiących część działki 5. W osnowie decyzji organ I instancji zatwierdził nadto projekt podziału działki nr 4 na działki: 6 o pow. 0,0033 ha, 8 o pow. 0,0002 ha i 7 o pow. 0,0083 ha.

Dodatkowo, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], wydanym na podstawie art. 111 § 1a i § 1b k.p.a,. organ I instancji uzupełnił wydaną przez siebie decyzję orzekając, że odmowa zwrotu dotyczy również działki nr 8.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa parcela nr 2 uległa podziałowi. Zmiany dokonane na gruntach wskazują, że grunty wchodzące w objętą wnioskiem o zwrot pgr 3 aktualnie stanowią część parceli nr 5. Grunty te stanowią własność Powiatu [...] i pozostają w trwałym zarządzie Zespołu Szkół Technicznych i Licealnych w C., na podstawie decyzji Zarządu Powiatu w B. znak: [...]z dnia [...]r. Z kolei grunty wchodzące w obręb parceli 4 tworzą ul. [...], która zaliczona jest do kategorii dróg gminnych, ujętych w załączonym wykazie do uchwały Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...] z [...] r. Natomiast część parceli 5 stanowi pas zieleni pomiędzy ogrodzeniem szkoły a płytą boiska szkolnego oraz część tego boiska. Organ I instancji wskazał, że ponownie rozpatrując wniosek stron zwrócił się do Dyrekcji Zespołu Szkół Technicznych i Licealnych w C. o przedłożenie informacji i jej poparcie stosowną dokumentacją na okoliczność rozpoczęcia budowy szkoły i daty dokonanych nasadzeń drzew na części dz. 5. Zwrócił się także do Burmistrza C. o wyjaśnienie czy dz. 4 służy lokalizacji obiektów, o jakich mowa w art. 4 ustawy o drogach publicznych oraz czy jest wykorzystywana dla obsługi drogi. Zdaniem organu I instancji uzyskane dokumenty wskazują, że:

- Budowa szkoły została rozpoczęta w 1969 r. i jej część dydaktyczna została oddana do użytku 1 września 1973 r. W tym też terminie, zgodnie z planem zagospodarowania zostało wykonane i oddane do użytku boisko asfaltowe, które zostało ogrodzone od strony skrzyżowana ul. [...] z ul. [...] i było wykorzystywane do gry w koszykówkę. Realizując projekt zagospodarowania terenu szkoły w latach 1976-77 dokonano nasadzeń topoli, które następnie za zezwoleniem administracyjnym zostały wycięte z uwagi na szkody wyrządzane przez ich system korzeniowy. Powyższe okoliczności poparte zostały: 2 oświadczeniami osób fizycznych, decyzją o wycince topoli i zdjęciem z albumu szkolnego dot. budowy szkoły.

- Działka 4 znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...], co wynika z miejscowego planu zagospodarowania części obszaru Gminy C., jednak na tym terenie nie doszło do zainwestowania infrastrukturą związaną z funkcjonowaniem ul. [...].

W konsekwencji wydając ponowną decyzję w sprawie postanowiono podtrzymać stanowisko w kwestii odmowy zwrotu części dz. 5. Cel wywłaszczenia jako "budowa szkoły" określiła decyzja o wywłaszczeniu, której integralną częścią była decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...]z dnia [...]r. Projekt techniczno-roboczy zieleni z [...] r. sporządzony dla Międzyzakładowej Szkoły Zawodowej w C. (wnioskodawcy wywłaszczenia) wskazuje na sposób zagospodarowania gruntów wnioskowanych do zwrotu. Mianowicie, na gruntach tych miały być posadzone drzewa tj. kasztan, brzoza i lipa. Prowadzące czynności wyjaśniły tę kwestię co dało podstawę do uznania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Również realizacja boiska szkolnego na części dz. 5 nie daje podstawy do uwzględnienia roszczenia wnioskodawców. Boisko to jest częścią składową obiektów szkoły, wybudowanych w ramach inwestycji określonej w decyzji o wywłaszczeniu. Orzekając natomiast jak w pkt. 1 decyzji uznano, że działki: 6 o pow. 0,0033 ha i dz. 7 o pow. 0,0083 ha obręb C. mogą być przedmiotem zwrotu z uwagi na to, że nie służą funkcjonowaniu i obsłudze drogi publicznej (ul. [...]).

Decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 96 ust. 1b, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1,2,3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2010, Nr 102, poz. 651 z późn. zm.).

Z kolei w uzasadnieniu postanowienia uzupełniającego wydaną decyzję organ I instancji odnośnie działki nr 8 stwierdził, że odmawia jej zwrotu albowiem działka ta stanowi wjazd na teren boiska szkolnego przez bramę znajdującą się w jego ogrodzeniu. Jest to zatem teren integralnie związany z terenem szkoły.

Pismem z dnia [...]r., uzupełnionym następnie (w wyniku otrzymania postanowienia uzupełniającego wydaną przez organ I instancji decyzję) pismem z dnia [...]r. reprezentowane przez r.pr. M. G. J.D., D.S. i C.K. wniosły odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta B. domagając się uchylenia pkt 6 decyzji odmawiającego stronom zwrotu wywłaszczonych działek, a to części działki nr 5 oraz działki nr 8. W uzasadnieniu strony zarzuciły organowi I instancji naruszenie art. 7 k.p.a. Podniosły, iż podstawą orzeczenia o odmowie zwrotu części działki 9 według organu orzekającego był fakt, iż na jej terenie zostało wybudowane przez Szkołę "boisko asfaltowe, które zostało ogrodzone od strony skrzyżowania ul. [...] z ul. [...] i było wykorzystywane do gry w koszykówkę". Powyższy fakt organ orzekający ustalił na podstawie oświadczeń dwóch świadków, decyzji o wycince topoli i zdjęcia z albumu szkolnego dot. budowy szkoły. Zdaniem jednak stron brak jakichkolwiek dokumentów, które obrazowałyby fakt, iż na wywłaszczonej działce zaprojektowane i wykonane było boisko szkolne. Tym bardziej więc brak jakiegokolwiek dowodu na zezwolenie na budowę boiska. Przywołane przez organ orzekający zdjęcia z albumu szkolnego w żaden sposób nie wykazują, iż na terenie wywłaszczonej działki budowane było boisko. Zdjęcia obrazują jedynie fakt budowania szkoły i nie dotyczą terenu boiska. Oświadczenia, które przywołano w zaskarżanej decyzji złożyli faktycznie były dyrektor szkoły oraz aktualny dzierżawca placu obejmującego część terenu wywłaszczonej działki, który na tym terenie prowadzi naukę jazdy. Oświadczenia złożyły więc osoby istotnie zainteresowane utrzymaniem stanu istniejącego. Do Międzyzakładowej Szkoły Zawodowej w C. uczęszczała jedna ze stron - J.D. oraz mężowie dwóch pozostałych, J. K. oraz P.S. Wszystkie przywołane osoby oświadczyły, że w latach 1977 - 1982 na terenie wywłaszczonej działki, która obecnie stanowi część działki 5 nigdy nie było urządzone boisko do koszykówki, a lekcje WF, jeżeli w ogóle się odbywały, prowadzone były na boiskach urządzonych na tyłach Szkoły. Powyższy fakt potwierdzić mogą również inni byli uczniowie. Organ orzekający zrezygnował z poszukania innych świadków, nie wykazał staranności w ustaleniu stanu faktycznego, nie zarządził przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżone doń rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, a następnie podniósł, iż pismem z dnia [...]r. Dyrektor Zespołu Szkół Technicznych i Licealnych w C. wskazał, że budowę szkoły rozpoczęto w 1969 r., szkołę w części dydaktycznej oddano do użytku 1 września 1973 r., w tym też terminie zostały wykonane i oddane do użytku boiska asfaltowe zlokalizowane od strony ul. [...] oraz od strony skrzyżowania ul. [...] z ul. [...]. Boisko od strony skrzyżowania ul. [...] z ul. [...] zostało ogrodzone, a od strony ul. [...] ogrodzenie miało podwójną wysokość. Na płycie asfaltowej boiska zamontowane były konstrukcje z tablicami do gry w koszykówkę. Z uwagi na częstą dewastację konstrukcje te zostały zdemontowane z początkiem lat 90-tych. Na terenach przyszkolnych w latach 1976 - 1977 dokonano nasadzeń drzew m.in wzdłuż ogrodzenia boiska zlokalizowanego od ul. [...] i ul. [...]. Powyższe zostało potwierdzone w oświadczeniu z [...]r. złożonym przez W. F., który pełnił do 1985 r. funkcję zastępcy dyrektora do spraw techniczno-administracyjnych w Zespole Szkół Technicznych w C.. Nadto w oświadczeniu złożonym w dniu [...] r. A.B. wskazał, że w latach 1971 - 1976 uczęszczał do Technikum Mechanicznego w C.. W ramach wychowania fizycznego od września 1973 r. uczestniczył w zajęciach prowadzonych na boisku asfaltowym zlokalizowanym pomiędzy ul. [...] i ul. [...], na którym znajdowały się 4 konstrukcje z tablicami do gry w koszykówkę. Boisko było ogrodzone, a od strony ul. [...] ogrodzenie miało podwójną wysokość. W okresie jego nauki w tej szkole trwała budowa basenu szkolnego, budynku internatu oraz warsztatów szkolnych. Z kolei J.D. oświadczyła, że w latach 1978 r – 1982 r. kiedy uczęszczała do Międzyzakładowej Szkoły Zawodowej w C. przy ul. [...] nigdy nie korzystała jako uczeń z terenu dzisiejszego boiska przy ul. [...], gdyż go tam nie było, natomiast P.S. w piśmie z [...]r. oświadczył, że nie przypomina sobie, aby na spornej działce znajdowało się boisko do koszykówki. Stanowczo jednak stwierdził, że w ciągu 5 lat gdy uczęszczał do ww. szkoły nigdy nie było tam zajęć wychowania fizycznego. Także J.K. w piśmie z [...] r. z dużą dozą prawdopodobieństwa stwierdził, że w latach kiedy uczęszczał do ww. szkoły tj. 1977-1982 na spornej działce nie znajdowało się boisko do koszykówki. Przedłożono również oświadczenia dwóch byłych uczniów szkoły tj. A. S., który uczęszczał do Technikum Hutniczego przy Zespole Szkół Technicznych w C. przy ul. [...] i stwierdził, że teren ten nigdy nie był zagospodarowany jako boisko oraz J. K. który uczęszczał do Liceum Zawodowego przy ww. szkole i wskazał, że nie uczęszczał na zajęcia wychowania fizycznego na dzisiejszym boisku zlokalizowanym pomiędzy ul. [...] i ul. [...] gdyż nic tam nie było, nie rosły tam również drzewa. Natomiast z oświadczenia A.B. wynika, że boisko usytuowane pomiędzy ul. [...] i ul. [...] powstało po roku 1982 r. a także, że nigdy nie widział aby odbywały się na nim lekcje wychowania fizycznego oraz nie rosły tam drzewa.

Organ odwoławczy podzielił jednak stanowisko organu I instancji w kwestii odmowy zwrotu części działki nr 5, gdyż jego zdaniem cel wywłaszczenia na tej nieruchomości został realizowany. Część oświadczeń złożonych w tej sprawie wskazuje, że na przedmiotowej nieruchomości wybudowano boisko szkolne. Powyższe potwierdza również materiał zdjęciowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie. W szczególności należy uwzględnić oświadczenia tych osób, które wskazują co działo się na przedmiotowej nieruchomości od 1973 r. Z oświadczeń tych wynika, że wówczas trwała jeszcze budowa obiektów szkolnych. Po zakończeniu budowy zajęcia wychowania fizycznego mogły zatem odbywać się także na innym boisku. Oświadczenia osób. które wskazały, że uczęszczały do szkoły od 1977 r. (oświadczenie J.D., P.S., J.K., A.S.) nie stanowią dowodu na to, że na spornej działce nie istniało boisko, gdyż w świetle art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami skoro nawet funkcjonowało ono tylko pomiędzy rokiem 1973 a rokiem 1977 r. to również świadczy to o tym, iż cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji (materiał fotograficzny, mapy, wizja na gruncie z 26 kwietnia 2006 r.) wynika, że na ww. działce znajduje się płyta boiska oraz zieleń niezbędną do jego funkcjonowania. Teren ten jest ogrodzony wraz z pozostałym kompleksem szkoły i wykorzystywany jako plac manewrowy do nauki jazdy. Należy również podzielić stanowisko organu I instancji w kwestii odmowy zwrotu działki nr 8, gdyż obszar ten stanowi wjazd na teren boiska szkolnego przez bramę znajdującą się w jego otoczeniu. Jest to obszar integralnie związany z terenem szkoły. Zdaniem Wojewody [...] celem wywłaszczenia określonym w decyzji o wywłaszczeniu była budowa szkoły zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu, której integralną częścią była decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...]z [...]r. Projekt techniczno-roboczy zieleni z 1968 r. sporządzony dla Międzyzakładowej Szkoły Zawodowej w C. wskazuje na sposób zagospodarowania gruntów wnioskowanych do zwrotu, tj. na gruntach tych miały być posadzone drzewa - kasztan, brzoza i lipca. Pomimo że nasadzony składnik roślinny nie odpowiada planowanemu (dokonano nasadzeń topoli), to jednak odstępstwa od planu realizacyjnego inwestycji są dopuszczalne o ile nie są to zmiany jakościowe i odpowiadają temu celowi. Realizacja boiska szkolnego na części działki nr 5 nie daje podstaw do uwzględnienia roszczenia wnioskodawców. Boisko to jest częścią infrastruktury szkoły, a wybudowane zostało w ramach inwestycji określonej jako "budowa szkoły". Ponadto podkreślić należy, że zmiana sposobu użytkowania wywłaszczonej nieruchomości już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej i rozporządzenie nią na rzecz innego podmiotu (wydzierżawienie terenu szkole nauki jazdy) nie powoduje obowiązku zwrotu nieruchomości.

W kolejnym akapicie uzasadnienia organ II instancji odniósł się pozytywnie do tej części decyzji pierwszoinstancyjnej, w której Prezydent Miasta B. orzekł o zwrocie działek nr 6 i 7 i podlegającym zwrotowi odszkodowaniu.

Wspólnym pismem z dnia [...]r. C.K., J.D. i D.S., reprezentowane przez adw. J. G., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargi zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

art. 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwowych, poprzez prowadzenie postępowania w sprawie przez okres pięciu lat;

art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wnikliwy i tym samym naruszenie zasady obiektywizmu, poprzez błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez wybudowanie boiska szkolnego i obsadzenie terenu drzewami, podczas gdy na terenie wywłaszczonej działki nr 5 w latach 1977 - 1982 nigdy nie było urządzone boisko do koszykówki i nie odbywały się tam lekcje wychowania-fizycznego dla uczniów szkoły zawodowej. Tym samym przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu;

art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974, Nr 10, poz. 64 i 1982, Nr 11, poz. 79) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia określony jako: budowa szkoły zawodowej w C. został zrealizowany poprzez wybudowanie boiska szkolnego pokrytego asfaltem, niepołączonego przejściem ze szkołą, oraz obsadzenie tego terenu drzewami (topolami).

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących rozwinął wskazane wyżej zarzuty. Podniósł m.in., że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody [...], iż cel wywłaszczenia został zrealizowany ponieważ na przedmiotowej nieruchomości wybudowano boisko szkolne a teren obsadzono drzewami. Materiał zdjęciowy obrazuje bowiem jedynie fakt budowania szkoły i nie dotyczy terenu boiska. Natomiast składane przez poszczególnych świadków oświadczenia są ze sobą sprzeczne. Materiał dowodowy nie zawiera również żadnych dokumentów w przedmiocie pozwolenia na budowę boiska. Skoro jednak z powołanych oświadczeń wynika, iż w latach 1977 - 1984 r. boisko szkolne jeszcze nie istniało, (nie było wybudowane), natomiast aktualnie na ww. działce znajduje się płyta boiska oraz zieleń niezbędna do jego funkcjonowania, jak również teren ten jest ogrodzony i wykorzystywany jako plac manewrowy do nauki jazdy, to tym samym przedmiotowe boisko mogło zostać wybudowane po roku 1980. To samo dotyczy wjazdu na teren boiska przez bramę znajdującą się w jego otoczeniu na działce nr 8. W konsekwencji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że w okresie 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z budową boiska szkolnego, oraz że przed upływem 10 lat boisko zostało wybudowane. Nadto, zdaniem pełnomocnika skarżących, skoro celem wywłaszczenia była budowa szkoły zawodowej to nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organów administracji, iż cel ten został zrealizowany poprzez wybudowanie boiska szkolnego pokrytego asfaltem, niepołączonego przejściem ze szkołą, oraz obsadzenie tego terenu drzewami (topolami). Wskazane prace nie stanowiły bowiem realizacji celu wywłaszczenia w postaci budowy szkoły zawodowej, który to cel nie może być interpretowany rozszerzająco a jedynie ściśle. Przedmiot wywłaszczenia nie był również wnioskodawcy koniecznie potrzebny do realizacji określonego celu dopuszczającego wywłaszczenie w postaci budowy szkoły, ponieważ bez tego przedmiotu cel był możliwy do osiągnięcia, skoro szkoła została wybudowana na innej działce.

Skargi zostały wniesione w terminie.

W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także - w częściach odmawiających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu oba rozstrzygnięcia wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.

Wymogów powyższych, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy nie dochowały w stopniu zezwalającym na wydanie rozstrzygnięć odmawiających wnioskodawcom zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a w konsekwencji przedłożone Sądowi akta sprawy zawierają luki uniemożliwiające merytoryczną ocenę prawidłowości zarówno decyzji zaskarżonej, jak też poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.

Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, że przedmiotem kontrowersji pomiędzy skarżącymi a orzekającymi w sprawie organami była ocena czy budowa boiska i nasadzenie drzew mogą, choćby potencjalnie, stanowić realizację celu wywłaszczenia określonego jako "budowa szkoły", a nadto, w razie pozytywnej odpowiedzi, określenie daty, w której roboty owe zostały podjęte i daty, w której zostały zakończone. Kwestie te mają kluczowe znaczenie dla sprawy albowiem stosownie do art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Sąd nie podziela wyrażonego w skardze przekonania, iż budowa boiska i założenie pasa zieleni już niejako a priori nie mogą mieścić się w celu wywłaszczenia określonym jako "budowa szkoły". W zależności bowiem od treści wniosku, projektu budowlanego, projektu zagospodarowania działki, udzielonych zezwoleń i innych dokumentów precyzujących zakres planowanych bądź wykonanych robót "budowa szkoły" polegać może bądź to jedynie na realizacji budynku szkolnego bądź też obejmować może oprócz budynku także obiekty towarzyszące np. warsztaty, boiska, tereny zieleni itp. Sprawą zasadniczej wagi jest zatem ustalenie jaki zakres inwestycji był planowany i realizowany jako "budowa szkoły" w przedmiotowej sprawie. Kwestia ta, zdaniem Sądu, nie została jednoznacznie wyjaśniona. Akta sprawy nie zawierają bowiem wniosku (ewentualnie wraz z dokumentami towarzyszącymi) o wydanie decyzji lokalizacyjnej, a następnie wywłaszczeniowej, nie zawierają też projektu budowlanego i udzielonych pozwoleń na realizację inwestycji. W aktach widnieje wprawdzie "Projekt techniczno-roboczy zieleni", który w części tekstowej wspomina o terenach sportu jednak bez konkretnych informacji pozwalających na ocenę czy obejmują one to właśnie to boisko, którego budowa stanowi jeden z przedmiotów sporu. Także identycznie zatytułowany plan jest w tym zakresie niewystarczający. Zostały na nim wprawdzie umieszczone niezidentyfikowane w legendzie obiekty jednak w istocie poświęcony jest on jedynie planowanej na terenie szkoły zieleni. Jednoznacznej odpowiedzi w tej mierze nie daje także załącznik do decyzji lokalizacyjnej, która to decyzja wprowadza dopiero obowiązek sporządzenia szczegółowego projektu zagospodarowania i niejasno przewiduje, "iż docelowo należy przewidzieć włączenie do terenu szkoły obszaru oznaczonego literami G, H, I, J, K, L". O ile zatem zawarta w aktach dokumentacja mogłaby zostać uznana za wystarczającą dla wykazania, że budowa szkoły miała potencjalnie obejmować tereny zieleni, o tyle brak jakiegokolwiek projektu budowalnego, bądź przynajmniej szczegółowego projektu zagospodarowania nieruchomości uniemożliwia wyprowadzenie w tej mierze jednoznacznych wniosków dotyczących tego konkretnego boiska, które położone jest na części działki nr 5 (zwłaszcza, że teren ten, jak wynika z załączonych planów, nie posiada bezpośredniego połączenia z budynkiem szkoły).

Nawet jednak gdyby, w ramach ponownego postępowania, zostało wykazane, iż także boisko (a w konsekwencji również prowadzący do niego wjazd poprzez bramę położoną na działce nr 8) objęte były celem wywłaszczenia otwarta pozostaje kwestia dat, w których budowa boiska została rozpoczęta, a następnie zakończona (to samo odnosi się do dat nasadzeń albowiem wedle oświadczenia Zastępcy Dyrektora Szkoły dokonano tego "około" roku 1977). Skromny zakres załączonej do akt sprawy dokumentacji, w tym brak jakichkolwiek dokumentów budowlanych obrazujących rozpoczęcie realizacji boiska i oddania go do użytkowania uniemożliwiają w tym zakresie dokonanie jednoznacznych ustaleń, zwłaszcza, że oświadczenia złożone przez strony i występujących w sprawie świadków pozostają ze sobą w ewidentnej sprzeczności. O ile bowiem część osób wskazuje, iż w roku 1973 budowa przedmiotowego boiska do koszykówki została zakończona, o tyle inne oświadczenia wskazują na to, że w latach 1977-1982, kiedy to osoby owe uczęszczały do szkoły, boisko jeszcze nie istniało. W obliczu braku innych dowodów trudno przyznać moc dowodową wybranym oświadczeniom, a odmówić wiarygodności innym, brak bowiem ku temu jakichkolwiek przesłanek. Nieprzekonująco w tej mierze brzmi teza Wojewody [...], iż to, że osoby uczęszczające do szkoły po roku 1977 nie widziały przedmiotowego boiska nie oznacza, że nie mogło ono istnieć w latach 1973-1977. Teza ta, jak się wydaje zakładająca, że być może boisko zostało w okresie tym wybudowane, następnie w roku 1977 zniesione, a w późniejszym okresie znowu wybudowane nie znajduje bowiem potwierdzenia ani w materiałach zawartych w aktach, ani też w żadnym oświadczeniu stron i świadków. Także dołączony do akt sprawy materiał fotograficzny obrazujący istnienie boiska nie może zostać uznany za dowód tego kiedy nastąpiła budowa, zdjęcia pochodzą bowiem z lat 2006, 2010, 2011. W aktach widnieją wprawdzie także opatrzone pieczątką i podpisem Dyrektora Zespołu szkół pochodzące notabene z nieznanej daty zdjęcia z okresu, w którym szkoła była budowana, jednakowoż nie widnieje na nich jeszcze ani przedmiotowe boisko, ani posadzone w późniejszym okresie topole.

Stwierdzić zatem należy, że organ I instancji nie dokonał jednoznacznych ustaleń co do tego jaki zakres inwestycji obejmował cel wywłaszczenia określony w decyzji lokalizacyjnej jako "budowa szkoły", nie ustalił też czy roboty stanowiące cel wywłaszczenia zostały rozpoczęte i zakończone w datach wynikających z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dowodów na to by ustaleń takich dokonał organ II instancji nie zawiera także uzasadnienie zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. W efekcie Sąd nie jest w stanie ocenić prawidłowości przyjętej przez organy tezy, iż odmowa zwrotu działek nr 5 (w części) i nr 8 jest uzasadniona albowiem na działkach tych w terminach określonych w przywołanej normie podjęto realizację, a następnie zrealizowano cel wywłaszczenia.

W konsekwencji powyższych wywodów zarówno utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną zaskarżona decyzja drugoinstacyjna, jak też w częściach odmawiających zwrotu wywłaszczonych nieruchomości poprzedzająca ją decyzja organu I instancji musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W ramach ponownie prowadzonego postępowania koniecznym będzie usunięcie wskazanych wyżej wątpliwości i powtórne wszechstronne rozważenie sprawy we wszystkich jej aspektach. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż uchylając wydane przez organy decyzje nie przesądza o ich ewentualnej trafności merytorycznej. Na obecnym etapie postępowania jednoznaczne w tej mierze twierdzenia byłyby bowiem przedwczesne i zdaniem Sądu nieuprawnione. Sąd wskazuje także, że uchylając zaskarżoną decyzję drugoinstancyjną uchylił ją w całości natomiast decyzję wydaną przez organ I instancji jedynie w częściach odmawiających zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nr 5 i 8. Tylko bowiem w tych częściach (pkt 6 decyzji pierwszoinstancyjnej) od decyzji tej wniesiono odwołanie, tylko zatem w tych częściach uprawniony był do jej kontroli w ramach postępowania odwoławczego organ II instancji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] dostrzegł, iż strony zakwestionowały jedynie pkt 6 decyzji pierwszoinstancyjnej. Pomimo to w uzasadnieniu wydanego przez siebie rozstrzygnięcia odniósł się także do innych niż pkt 6 zawartych w zaskarżonej doń decyzji postanowień. Stanowiło to naruszenie prawa albowiem w częściach tych (zwrot działek nr 6 i nr 7 i jego konsekwencje) decyzja ta stała się ostateczna wskutek nie wniesienia przez strony odwołania. Powodowało to konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Wojewody [...]w całości.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 200,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 240,00 zł oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw – 3x17,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a. a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).