Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 762/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń / spr./ Sędziowie WSA Piotr Popek WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. spraw ze skarg M. W. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2016 r. - nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok, - nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2015 rok, - nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na 2015 rok, 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] i nr [...] oraz z [...] maja 2016 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. W. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 762/16

UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], nr [...] i nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektora ARMiR) utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARMiR (dalej Kierownik ARMiR) z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] i nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2015 r. oraz z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007 - 2013 na 2015 r.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 12 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARMiR wpłynęły wnioski M. W. (dalej skarżący, wnioskodawca) o przyznanie płatności na rok 2015 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności w ramach dla obszarów z ograniczonymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oraz o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007 - 2013. Wnioskodawca zadeklarował do wszystkich płatności działki rolne o łącznej powierzchni 54,60 ha.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku organ pierwszej instancji w sprawie o przyznanie płatności ONW stwierdził, w przypadku działki rolnej A z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 21,98 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 21,61 ha. Łączną powierzchnię gruntów wykluczonych z jednolitej płatności obszarowej wyniosła zatem 0,37 ha. W przypadku działki rolnej, B z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 32,62 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 31,51 ha. Łączna powierzchnia gruntów wykluczonych z jednolitych płatności obszarowej wyniosła zatem 1,11 ha. Mając na uwadze powyższe ustalenia, powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności ONW wynosiła 53,12 ha.

W związku z tym decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Kierownik ARMiR przyznał skarżącemu płatność ONW na 2015 r. w łącznej wysokości 9229,24 zł.

Pismem z dnia 5 grudnia 2015 skarżący wniósł odwołanie od wyżej wskazanej decyzji kierownika armii.

Decyzją z dnia 10 lutego 2016 r. nr [...] Dyrektor ARMiR uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika ARMiR w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2015 rok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Kierownikowi.

Organ drugiej instancji stwierdził rozbieżność pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez wnioskodawcę, a powierzchnią ewidencyjną - gospodarczą (PEG) stwierdzoną przez organ pierwszej instancji odnośnie działki ewidencyjnej nr 394 i 584. Dlatego Kierownik ARMiR w ponownym postępowaniu powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie prawidłowej powierzchni użytkowanej rolniczo przez producenta rolnego na działkach ewidencyjnych nr 394 i 584. W tym celu należałoby przeprowadzić ponownie kontrolę administracyjną, uwzględniając inne dowody, mogących przyczynić się do ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w szczególności wyniki wizytacji terenowej spornych działek ewidencyjnych nr 394 i 584, a tym samym ostatecznie ustalić, jaka jest powierzchnia użytkowa w celu w rolniczym w gospodarstwie skarżącego.

Kierownika Biura Powiatowego ARMiR decyzjami z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r.: Jednolita Płatność Obszarowa w wysokości 16 791,56 zł, płatność na zazielenienie w wysokości 14 712,73 zł, płatności redystrybucyjnej w wysokości 4546,83 zł, a także przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w kwocie 341,87 zł i nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2015 r. kwotę w wysokości 6896,39 zł oraz z dnia 20 maja 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007 - 2013 na 2015 r. W łącznej wysokości 44 892 zł.

W uzasadnieniach decyzji kierownik ARMiR wskazał, że w dniach 28- 29 stycznia 2016 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadza kontrole na miejscu w zakresie weryfikacji powierzchni PEG na działkach ewidencyjnych nr 394 i nr 584 położonych miejscowości N., gmina R., powiat p. województwo m. W trakcie kontroli stwierdzono, że w przypadku działek rolnych A, B powierzchnia deklarowana była niższa od powierzchni stwierdzonej i tak:

- działka rolna A powierzchnia deklarowana 21,98 ha, powierzchnia stwierdzona 20,52 ha różnica 1,46 ha;

- działka rolna B powierzchnia deklarowana 32,62 ha, powierzchnia stwierdzona 28,35 ha różnica 4,27 ha.

Łączna różnica to 5,73 ha.

Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku przeprowadzonego postępowania wynosi 11,72 %.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisja (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub cofnięcie płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemności (D.Urz UE L 181 z 20 czerwca 2014 r. str. 48 dalej - rozporządzenie nr 1306/2013), jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20 % powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Mając te pomniejszenia na uwadze, w oparciu o wyżej wskazany przepis Kierownik ARMiR przyznał płatności we wskazanych w decyzjach wysokościach, jednocześnie w uzasadnieniu określając sposób jej ustalenia, a także podstawę prawną.

Skarżący wniósł odwołanie na powyższą decyzję. Podniósł, że zostały wydane z naruszeniem prawa i nie można się z nimi zgodzić. Zaznaczył, że przedmiotowe działki, to jest działka nr 394 i 584 położone w miejscowości N., gmina R., powiat p., są od wielu lat użytkowany w niezmienionej formie. Prowadzony jest wypas kwaterowy kilkudziesięciu sztuk bydła, zaś granice kwater wyznaczone są ogrodzeniem z betonowych słupków i drutu kolczastego. W związku z powyższym niezrozumiałe jest stwierdzenie mniejszej powierzchni, niż deklarowane we wniosku i zastosowanie zmniejszenia przysługujących płatności.

Dyrektor ARMiR po rozpatrzeniu wniesionych odwołań utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.

Uzasadnienie decyzji wskazał, że w sprawie przyznawania płatności dla obszaru w z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2015 roku szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami“ objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020, określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami“ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2002 (Dz.U. 2015 poz. 364). Przyznawanie płatności w sprawie systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich, przeprowadzenie kontroli w zakresie płatności bezpośrednich, jak i wypłaty rolnikom płatności bezpośrednich określa ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. 2015 r. poz. 1551). Natomiast w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007 - 2013 na 2015 rok zasady i warunki przyznawania tych płatności określa Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działań "Program rolnośrodowiskowy“ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2070 - 2013 ( Dz.U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.).

Dyrektor ARMiR podniósł, że państwo członkowskie, zgodnie z art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzanie nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.) ustanawiającą skuteczny system zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzający do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii i za pomocą agencji płatniczych lub podmiotu przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy, uzupełnione o kontrole na miejscu. Konieczność przeprowadzenia kontroli administracyjnej dla wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich wynika z art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, który stanowi, że system kontroli ustanowiony przez państwo członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność.

Zatem w myśl art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu weryfikowania kwalifikowalności do pomocy. Należy przy tym zaznaczyć, iż celem przeprowadzenia kontroli na miejscu jest stwierdzenie stanu faktycznego, powierzchni uprawnionej do płatności i porównaniem jej z deklaracją rolnika na dany rok.

Analiza danych przez organ drugiej instancji dokonana na etapie weryfikacji odwołania dawał podstawę, by potwierdzić skuteczność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Dyrektor ARMiR podzielił uzasadnienie faktyczne i prawny zawarte w decyzjach Kierownik ARMiR w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2015 rok, w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 roku oraz w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007 - 2013 do 2015 rok.

Powierzchnia zadeklarowana przez wnioskodawcy we wszystkich wnioskach na 2015 rok wyniosła 54,60 ha. Podczas kontroli administracyjnej danych sprawy z uwzględnieniem wyników pokontrolnych z przeprowadzonych oględzin terenowych tj. po wykluczeniu powierzchni działek rolnych niekwalifikujących się do przyznania płatności w gospodarstwie skarżącego ustalono, iż kwalifikujące się powierzchnię do przyznania płatności na 2015 rok wniosła 48,87 ha.

Dyrektor ARMiR w ramach ponownego rozpoznania sprawy stwierdził, że w przypadku w wyżej wskazanej powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli administracyjnej danych spraw skarżącego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji są prawidłowe i budzą żadnych wątpliwości

Stan faktyczny powierzchni zadeklarowanych działek rolnych organ pierwszej instancji ustalił w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu to jest z przeprowadzonych oględzin terenowych, a zatem organ drugiej instancji w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego wnikliwej analizie poddał materiał zgromadzony w aktach sprawy ze szczególnym uwzględnieniem protokołu z weryfikacji terenowej, oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni, czyli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, sprawdził poprawność ustalonej powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (PEG) dla zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek ewidencyjnych, na których znajdują się działki rolne objęte wnioskami i stwierdził, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 roku została wyznaczona prawidłowo. Podstawą rozpatrzenia niniejszych spraw był raport z czynności kontrolnych, oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, czyli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, poparte zgromadzoną dokumentacją fotograficzną działek deklarowanych do płatności oraz szkicami poglądowymi przedstawiającymi miejsce i kierunek wykonania zdjęć.

Organ drugiej instancji wskazał, że bazując na dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, a w szczególności danych pokontrolnych z kontroli na miejscu - oględzin działek referencyjnych, których celem zgodnie z powołanymi przez nią przepisami jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień przeprowadzenia kontroli i porównania z deklaracją producenta rolnego na dany rok wnioskowania o przyznanie pomocy finansowej, a więc w tym przypadku płatności na rok gospodarczy 2015. W przypadku działek rolnych A/A1 i B/B1 organ drugiej instancji potwierdził słuszność przypisania potwierdzonych nieprawidłowości odnośnie powierzchni użytkowej z jednoczesnym podkreśleniem, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że pomiary zostały wykonane w sposób nieprawidłowy lub nierzetelny. Kompleksowa analiza poszczególnych elementów dokumentacji pokontrolnej prowadzi do wniosku, że w przedmiotowy materiał jest spójny, to znaczy, że stan działek ukazanie na fotografiach (uwzględniając miejsca, z których wykonano zdjęcia, zaznaczone na załączniku graficznym) koreluje do obrazu uwidocznionego na ortofotomapie. Ponadto zaznaczyć należy, iż weryfikacja działek podczas weryfikacji terenowej - oględzin działek referencyjnych w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została w oparciu o jego wskazanie w materiale graficznym dołączonym do wniosków o przyznanie płatności, zaś czynności kontrolne na działkach rolnych przeprowadzone zostały homologowanym urządzeniem do stosowania w trakcie realizacji pomiarów powierzchni działek rolnych przez upoważnionych inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARMiR. I tak: do działki rolnej A/A1 dane pokontrolne na podstawie dokonanych pomiarów słusznie potwierdzają użytkowane rolniczo, powierzchnie zmierzoną w ramach działki referencyjnej jako areał 20,52 ha, natomiast w przypadku działki rolnej B/B1 poprawność dokonanego pomiaru potwierdza areał zmierzone i użytkowane rolniczo na powierzchni 28,35 ha.

Mając na względzie powyższe organ drugiej instancji stwierdził, że łączna powierzchnia gruntów wykluczonych z jednolitej płatności obszarowej wynosi 5,73 ha natomiast łączna powierzchnia działek rolnych spełniający warunki do przyznania płatności skarżącemu wynosi 48,87 ha. Zatem podstawą naliczania płatności objętym złożonymi przez wnioskodawcę i wnioskami stanowią stanowiła wielkość różnicy pomiędzy całkowitą powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną, a całkowitą powierzchnią stwierdzoną, a konkretnie zapisy artykuł 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia delegowany jego Komisji (UE) nr 840/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenie nr 1306/2013, w myśl którego, jeżeli różnica pomiędzy, a powierzchnią zadeklarowaną, a (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20 % powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Dyrektor ARMiR, wskazując obowiązujące przepisy wyliczył wysokość wszystkich płatności przysługujących wnioskodawcy w 2015 roku, precyzyjnie, przedstawiając sposób wyliczenia, które potwierdza prawidłowość wyliczeń wysokości płatności dokonanych przez organ pierwszej instancji.

Podkreślił, że przepisy regulujące prawo przyznawania płatności mają charakter bezwzględnie obowiązujący to znaczy jej organ ma obowiązek ich zastosowanie przy zaistnieniu określonych przesłanek - stosowanie ich mniej zależny od uznania organu. Z powyższym mam na celu zagwarantowanie wszystkim producentom równego traktowania w taki sam w samym stanie faktycznym. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż przedstawione argumenty, na które powołuje się skarżący w odwołaniu nie mogły zostać uznane za zasadne, w obliczu faktów zawartych w aktach sprawy oraz ustaleń dokonanych na etapie weryfikacji odwołanie.

Reasumując wskazał, że akty normatywne w tym przepisy wykonawcze oraz ustalenia dokonane na etapie rozpatrywania odwołania, nie dają podstaw do stwierdzenia, iż doszło do naruszenia prawa, co przesądzało o utrzymaniu w mocy w zaskarżonych decyzji Kierownik ARMiR.

Wyżej wskazane decyzje Dyrektora ARMiR zaskarżył wnioskodawca, zarzucając im naruszenie:

1. art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 ustalającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów ustanowionego dla sektora wina, poprzez jego niezastosowanie, to jest zastosowanie zmniejszeń i wyłączenie przewidziane w rozdziale I i II wyżej wymienionego rozporządzenia pomimo, że skarżący złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym, w oparciu o mapy i dokumenty otrzymane od ARMiR. Powierzchnie działek wskazanych we wniosku o płatność na rok 2015 są zgodne ze stanem rzeczywistym, a pomniejszenie dokonane w decyzjach Dyrektora ARMiR i poprzedzającej je decyzjach Kierownika ARMiR są niezgodne z przepisami prawa i nieuprawniony.

2. art. 7, 9, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez:

- brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i błędną ocenę materiału zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności oparcie ustaleń w sprawie na podstawie zawierający błędy i nieprawidłowości kontroli na miejscu, przeprowadzonych w dniach 20.08. i 29 stycznia 2016 roku na działkach referencyjnych nr 394 i nr 584, z których wynika nieuprawnione uznanie, że płatności winny ulec pomniejszeniu. Skarżący wskazuje, że zebrany przez organy ARMiR materiał dowodowy w postaci Protokołów oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni PEG budzi wątpliwości i nie może stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy, będącego podstawą wydania decyzji,

- zastosowanie w decyzji Dyrektora ARMiR i poprzedzających je decyzjach Kierownika ARMiR pomniejszenie płatności w sytuacji, gdy skarżący nie otrzymał Raportu z kontroli na miejscu, zaś Protokół oględzin działki nie zawiera tabeli sporządzonej zgodnie z instrukcją realizacji kontroli powierzchniowych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, stanowi istotne naruszenie przepisów procedury w zakresie ustalenia stanu faktycznego, który to naruszenie powinno stanowić podstawę do wyeliminowana z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji.

3. art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniach decyzji Dyrektor ARMiR i poprzedzających je decyzjach Kierownika ARMiR szczegółowego wyjaśnienia, co do sposobu obliczenia powierzchni kontrolowanych działek oraz niewyjaśnienia, która część działek została odjęta od powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (PEG), powodując tym samym pomniejszenie płatności.

4. art. 107 § 3 k.p.a. w konsekwencji czego postępowanie było wadliwe i pobieżnie przeprowadzone, brak było ustalenie prawidłowego stanu faktycznego, nie wyjaśniono istoty sprawy oraz dokonano dowolnej oceny zebranych dowodów, co skutkowało wyciągnięciem błędnych wniosków, zastosowanie niewłaściwych podstaw prawnych, wydanie merytorycznej błędnych decyzji, a także wadliwością uzasadnień, które nie zawierały wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych.

Skarżący, wskazując na powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonych w decyzji Dyrektora ARMiR, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazał, że w dniach 28 i 29 stycznia 2016 r. w jego gospodarstwie przeprowadzone zostały oględziny działek A i B (działki nr 394 i nr 584) w zakresie weryfikacji kwalifikowalności powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (PEG). Jak wynika z przesłanego mu Protokołów oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni PEG z dnia 21 grudnia 2015 r. znak sprawy [...], powierzchnia zmierzona w ramach działki ewidencyjnej dla działki 394 wyniosła 20,52 ha, zaś dla działki na wyniosła 28,35 ha, a więc jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej o 5,83 ha.

Zaznaczył, że przesłany mu Protokół nie zawierał żadnego pouczenia o możliwości wniesienia zastrzeżeń na piśmie co do przeprowadzonych oględzin. Zgodnie bowiem z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Również zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzenia kontroli na miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 ( Dz.U. nr 168 poz. 1180 z późn. zm.) po zakończeniu kontroli na miejscu ARMiR przekazuje beneficjentowi Raport z czynności kontrolnych, w którym poucza o możliwości wniesienia pisemnych zastrzeżeń. W omawianym przypadku organ zaniechał udzielenia mu niezbędnych wyjaśnień i wskazań co do dalszego postępowania, czym naruszył przepis art. 9 k.p.a.

W dniu 22 lipca 2016 r. skarżący otrzymał od z Oddziału Regionalnego ARMiR, informujące o zakończeniu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez Dyrektor ARMiR. W dniu 27 lipca 2016 r. skarżący, korzystając z tego prawa odbył spotkanie z przedstawicielami ARMiR w Oddziale ARMiR. Nie przedstawiono mu żadnych akt w sprawie, twierdząc, iż agencja jest w posiadaniu dokumentów, które są znane beneficjentowi. Na ustną prośbę skarżącego o możliwości wglądu do danych pochodzących z przeprowadzonych oględzin działki (to jest współrzędne punktów pomiarowych, czy dokumentacja fotograficzna), spotkał się z odmową z uzasadnieniem, iż na obecnym etapie postępowanie nie ma takiej możliwości.

Skarżący wskazał, że stwierdzone przez ARMiR pomniejszenia są wynikiem wadliwie dokonanych pomiarów przez inspektorów ARMiR, niezgodnych ze stanem faktycznym. Działki ewidencyjnej nr 394 i nr 584 od lat są użytkowane pastwiskowo w niezmienionej formie, granice ich są potwierdzone wieloletnim bezspornym użytkowanie. Powierzchnia pastwiskowa dla działek to jest 54,6 ha jest podzielana na kwatery, zaś w każdy z kwater corocznie odbywa się wypas kilkudziesięciu sztuk bydła. Ponadto skarżący także dokonał pomiaru powierzchni działek nr 394 i nr 584 i stwierdził zgodność wielkości użytkowanych pastwiskowo powierzchni z powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o płatność. Niezrozumiałym jest zatem ustalenie i przedstawienie w protokole z oględzin powierzchni przedmiotowych działek 48,87 ha zamiast faktycznie użytkowanej powierzchni 54,6 ha.

Podniósł, że postępowanie było wadliwie prowadzone, brak było ustalenie prawidłowego stanu faktycznego, nie wyjaśniono istoty sprawy oraz dokonano dowolnej oceny zebranych dowodów, co skutkowało wyciągnięciem błędnych wniosków, z zastosowaniem niewłaściwych podstaw prawnych, wydanie merytorycznie błędnych decyzji, a także wadliwość uzasadnienia, których nie zawierały wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych. Organ odwoławczy powinien bowiem w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji szczegółowo wyjaśnić sposobu obliczenia powierzchni działek i które powierzchnie zostały objęte odjęte z powierzchni ewidencyjno - gospodarczej PEG.

Jego zdaniem naruszone zostały zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej oraz działanie w sposób budzący zaufanie stron do organów państwa. Nie można zaakceptować prymatu ustaleń dokonanych przez organ na podstawie nieprawidłowo wykonanych pomiarów przez inspektorów ARMiR. Mając na uwadze powyższy, organy nie były uprawnione do zastosowania pomniejszenia płatności i skarżący powinien otrzymać całą płatność.

Dyrektor ARMiR w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie.

Stwierdził, że podniesiony zarzut naruszenia przepisu art. 73 ust. 1 Komisji WE nr 1122/2009 jest zarzutem bezzasadnym. Bezwzględnie potwierdza to zapis art. 43 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r. str. 48) w którym czytamy, iż Rozporządzenie (WE) nr 1122/2009 traci moc z dniem 1 stycznia 2015 r. - a tym samym należy uznać, że w niniejszej sprawie znaleźć zastosowanie ww. przepis.

Podkreślił, że skarżący na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego nie wnosił żadnych zarzutów pod adresem weryfikacji danych terenowych w postaci oględzin działek referencyjnych będących przedmiotem zaskarżenia to jest działki ewidencyjnej o nr. 394 oraz o nr. 584, czego dowodem jest przedłożone pisma odwoławcze, jak też protokół z udostępnienie skarżącemu akt sprawy z dnia 27 lipca 2016 r., z racji wysłanego zawiadomienia o zakończeniu postępowania.

Pierwotnie pokontrolne dane powierzchniowe, będący efektem przeprowadzonej kontroli administracyjnej, ustalone systemowo za pomocą dostępnych narzędzi ARMiR potwierdziły, iż powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza (PEG) dla zadeklarowanej działki rolnej A/A1, powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynosiła 21,61 ha ( pomniejszanie od pierwotnie zadeklarowanej o 0,37) oraz dla działki B/B1 - 31,51 ha (pomniejszonej od pierwotnie zadeklarowanej o 1,11 ha), o czym skarżący został powiadomiony decyzją w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami lub innymi szczególnymi ograniczeniami(ONW) od której wniósł odwołanie. Organ drugiej instancji przychylając się do powyższej prośby uchylił w całości decyzję Kierownika ARMiR i nakazał mu poprawnie określić powierzchnię użytkowaną w celu rolniczym w gospodarstwie skarżącego poprzez wizytację terenową.

Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią rozstrzygnięcia była weryfikacja terenowa w postaci oględzin spornych działek referencyjnych w zakresie weryfikacji kwalifikowalności powierzchni tzw. PEG, powierzchni kwalifikującej się do przyznania wszystkich wnioskowanych płatności, stanowiącą dowód w postaci w sprawie, o której mowa w art. 75 § 1 k.p.a. potwierdzona protokołem oględzin działek referencyjnych. Przeprowadzona weryfikacja terenowa, to działanie będące efektem uzgodnienia "żądanie strony“ w myśl zapisu art. 78 § 1 k.p.a. skarżący na etapie procedowania wniosku w sprawie przyznania płatności dla obszaru z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), czyli uzyskanie dowodu z oględzin. W toku przeprowadzonych czynności zasadnie znalazł zastosowanie art. 79 k.p.a. bowiem skarżący o planowanych oględzinach terenowych gospodarczy został poinformowany telefonicznie w dniu 27 stycznia 2016 r., wyrażając jednocześnie zgodę na przeprowadzenie ww. oględzin, a wynik pokontrolny zobrazowany został w protokole z oględzin działek referencyjnych. W tym miejscu należy wskazać, że raporty z czynności kontrolnych są dokumentami urzędowymi sporządzonymi w przepisanej formy przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działanie (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowią one dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone i zawierają m.in. informacje o błędach stwierdzonych w trakcie kontroli, w ramach poszczególnych działek rolnych. Dodatkowo pismem z dnia 17 lutego 2016 r. kopia protokół oględzin działek referencyjnych została przekazana skarżącemu oraz skutecznie doręczona w dniu 23 lutego 2016 r. Skarżący nie wniósł żadnych zastrzeżeń do przedmiotowego raportu pokontrolnego. O prawidłowości ustaleń organu pierwszej i drugiej instancji świadczy jednoznacznie zgromadzonym w aktach sprawy dokumentacja zdjęciowa sporządzona w trakcie przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie wnioskodawcy w postaci oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji kwalifikowalności powierzchni (PEG) z której jednoznacznie wynika, iż na części działek działki rolnej, A1 to jest na areale 1,46 ha oraz na znacznej części działki rolnej B1 to jest na areale 4,27 ha deklarowanych przez niego znajdują się tereny nieużytkowane rolniczo, zachwaszczone, zadrzewione potwierdzające znaczną sukcesję nieużytków. Oznaczone na szkicach i utrwalone na licznych zdjęciach wykonanych w trakcie oględzin terenu świadczą o tym, że te ww. części działek rolnych A1 i B1 nie były użytkowane rolniczo w 2015 roku. Zatem ustalenia stanu faktycznego oparły się na obiektywnej i rzetelnej weryfikacji terenowej w postaci oględzin działek referencyjnym zgłoszonych do płatności w 2015 rok. Potwierdzony i zweryfikowany w terenie areału powierzchniowy ww. działek znajduje potwierdzenie w załączonej do protokołów oględzin dokumentacji fotograficznej. Zdjęcia zostały ponumerowane i oznaczone zgodnie z kierunkami wykonanych fotografii na szkicu poglądowy każdej weryfikowanej działki rolnej.

Ustosunkowując się do zarzutów i argumentów zawartych w skardze w zakresie naruszenia art. 7, 9, 77 § 1 oraz 80, art. 11 i art. 107 § 1 oraz § 2 k.p.a. dyrektor ARMiR jednoznacznie stwierdził, że są chybione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Decyzja jest bowiem zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, iż skarżący stawia zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego. Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów regulujących sposób dokonywania ustaleń w toku postępowania o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oraz przyznanie płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007 - 2013.

Jak wynika z akt postępowania i uzasadnienia zaskarżonych decyzji, podstawą ustaleń organów dotyczących zawyżenia powierzchni działki rolnej, kwalifikującej się do przyznania wnioskowanych płatności, była po pierwsze kontrola administracyjna a następnie pomiary wykonane w terenie podczas, jak to określił organ pierwszej i drugiej instancji: kontroli na miejscu - oględzin spornych działek referencyjnych, ewentualnie weryfikacji terenowej w postaci oględzin spornych działek referencyjnych w zakresie weryfikacji kwalifikowalności powierzchni PEG. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, dotyczących wszystkich płatności, organ odwoławczy przytoczył treść art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, zgodnie z którym kontrole administracyjne uzupełnia system kontroli na miejscu w celu weryfikowania kwalifikowalności do pomocy. Uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organ odwoławczy podał, że podstawą rozpatrzenia spraw był raport czynności kontrolnych, oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, czyli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, poparte zgromadzoną dokumentacją fotograficzną działek deklarowanych do płatności wraz ze szkicami pogodowymi przedstawiającymi miejsca i kierunki i wykonania zdjęć.

Natomiast odnosząc się do zarzutów podniesionych w skargach organ odwoławczy wyjaśnia, że weryfikacja terenowa w postaci oględzin spornych działek referencyjnych w zakresie weryfikacji kwalifikowalności powierzchni PEG, powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności, stanowiąca dowód w sprawie, o którym mowa w art. 75 § 1 k.p.a., potwierdzona została protokołem oględzin działek referencyjnych. Przeprowadzona weryfikacja terenowa, to działanie będące efektem uwzględnienia "żądania strony“ w myśl zapisu art. 78 § 1 k.p.a. Skarżący na etapie procedowania wnioskował w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), czyli uzyskania dowodu z oględzin. W toku przeprowadzonych czynności zasadnie znalazł zastosowanie art. 79 k.p.a. bowiem skarżący o planowanym planowanych oględzinach terenowych w gospodarczy został poinformowany telefonicznie z dnia 27 stycznia 2016 r., wyrażając jednocześnie zgodę na przeprowadzenie ww. oględzin, a wynik pokontrolny zobrazowany został w protokole oględzin działek referencyjnych.

Organ drugiej instancji wskazał, że raporty z czynności kontrolnych są dokumentami urzędowymi sporządzanymi w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowią one dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone i zawierają m.in. informacje o błędach stwierdzonych w trakcie kontroli, w ramach poszczególnych działek rolnych. Dodatkowo pismem z dnia 17 lutego 2016 r. znak [...] kopia protokołu oględzin działek referencyjnych została przekazana skarżącemu oraz skutecznie doręczona dnia 23 lutego 2016 r. Skarżący nie wnosił żadnych zastrzeżeń do przedmiotowego raportu pokontrolnego. Natomiast na rozprawie pełnomocnik organu wskazał, że kontrola na miejscu była to weryfikacja terenowa w postaci oględzin spornych działek o jakich mowa w art. 85 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu zaaprobowany przez organ odwoławczy sposób przeprowadzenia kontroli w terenie miał miejsce z uchybieniem przepisów regulujących sposób prowadzenia postępowania w tego rodzaju sprawach.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015.1551) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Analogiczny zapis zawiera art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 ( Dz.U. 2015.349), a także art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2016.1387).

Przepisy Unii Europejski, o której mowa w artykule 1 pkt 1 wyżej wskazanej ustawy to m.in.:

1. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013",

2. rozporządzenie wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014",

3. rozporządzenie delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014".

W ocenie Sądu konstrukcja przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o płatność dla systemów wsparcia bezpośredniego oraz wyżej wskazanych artykułów (art. 4, art. 21 § 1) oznacza, że przepisy k.p.a., w tym regulujące sposób przeprowadzenia dowodów, mogą mieć zastosowanie, jednak się pierwszeństwo mają regulacje zawarte w prawie Unii Europejskiej, który wyznaczają właściwemu organowi jak należy dokonywać ustaleń w celu z weryfikowaniem wniosków o wsparcie. W związku z powyższym organ decydujący o przyznaniu płatności nie może samodzielnie decydować jakie przepisy znajdą zastosowanie w odniesieniu do zasad przeprowadzenia dowodów w sprawie, jeśli materia w tym przedmiocie została w sposób wyczerpujący uregulowana w prawie Unii Europejskiej. Zasada pierwszeństwa stosowania prawa wspólnotowego nie powinna budzić wątpliwości wobec treści art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Z tego względu należy więc odnieść się w pierwszej kolejności do odpowiednich przepisów prawa wspólnotowego. (Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 lipca 2014 r. I SA/Rz 454/14).

Zgodnie z art. 58 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013 Państwa członkowskie przyjmują, w ramach WPR, wszystkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, a także podejmują wszelkie inne środki niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii, w szczególności w celu:

a) kontroli zgodności z prawem i prawidłowości operacji finansowanych przez fundusze;

b) zapewnienia skutecznego zapobiegania nadużyciom finansowym, w szczególności w obszarach o zwiększonym poziomie ryzyka, które będzie miało charakter odstraszający, z uwzględnieniem kosztów i korzyści, jak również proporcjonalności takich środków;

c) zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania i usuwania;

d) nakładania skutecznych, odstraszających oraz proporcjonalnych kar zgodnie z prawem unijnym, a w przypadku braku stosownych przepisów - zgodnie z prawem krajowym oraz, w razie konieczności, wszczynania w tym celu postępowań sądowych;

e) odzyskiwania nienależnych płatności wraz z odsetkami oraz, w razie konieczności, wszczynania w tym celu postępowań sądowych.

Stosownie do przepisu art. 59 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013 o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013 właściwy organ sporządza sprawozdanie z każdej przeprowadzonej kontroli na miejscu.

Zasady i sposób prowadzenia kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu reguluje tytuł III rozporządzenia 810/2014.

W myśl art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Przepis art. 37 wyżej wskazanej ustawy wskazuje, że:

1. czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji.

2. upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonywania.

3. przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie rolnikowi, jeżeli jest on obecny podczas kontroli.

4. czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art.25 rozporządzenia nr 809/2014.

5. osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:

1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego;

2) dostępu do zwierząt;

3) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;

4) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;

5) pobierania próbek do badań;

6) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych.

6. z czynności kontrolnych sporządza się sprawozdanie, o którym mowa w art. 59 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013, zwane dalej "raportem", zgodnie z art. 41, art. 43 i art. 72 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 809/2014, który w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności zawiera również informację, o której mowa w art. 72 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 809/2014, oraz termin usunięcia tej niezgodności, ustalony zgodnie z art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014.

7. w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie co do ustaleń w nim zawartych dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która go sporządziła.

8. w przypadku, o którym mowa w art. 72 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia nr 809/2014, raportu nie przesyła się rolnikowi.

Należy także wskazać. że zgodnie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2016.1387) czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu, zwane dalej "czynnościami kontrolnymi", są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego, a osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport (ust. 5 art. 31 wyżej powołanej ustawy).

Co powinien zawierać reguluje przepis § 7 ust. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (w Dz.U. 168 poz. 1181). W myśl § 7 ust. 3 tegoż rozporządzenia raport jest przekazywany kontrolowanemu w celu podpisania w ciągu 14 dni od zakończenia czynności kontrolnych. Podmiot kontrolowany nie zgadza się nie zgadza się, gdy nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie może zgłosić umotywowane zastrzeżenia. Tryb postępowania w takim przypadku reguluje § 8 rozporządzenia. Kontrolujący mogą albo uwzględnić zaskarżenia, sporządzić nowy raport, albo też ich nie uwzględnić pouczając kontrolowanego o przyczynach nieuwzględnienia zastrzeżeń.

Przywołany powyżej przepisy unijne jak i przepisy krajowe wskazując na kompletne uregulowanie zakresu, formy i sposobu przeprowadzenia kontroli w odniesieniu do wnioskowanych płatności, co jednocześnie wyklucza w tym zakresie możliwość stosowania przepisów k.p.a. Daje także podstawy do stwierdzenia, że w przedmiotowych sprawach organy powinny przeprowadzić kontrolę na miejscu. Obliguje to organ do sprawozdania (raporty) z tych kontroli i doręczony rolnikowi ze stosownymi pouczeniami.

W ocenie Sądu w rozpoznawanych sprawach organy naruszyły te przepisy, powołując się na oględziny (wizytacje) na przedmiotowych działkach, które to nie zostały przewidziane i uregulowane wyżej wskazanych przepisach. Jednocześnie należy stwierdzić sporządzenie Protokołu z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, sporządzony po przeprowadzonych oględzinach co miało miejsce w rozpoznawanych sprawach, nie wypełnia obowiązku sporządzenia sprawozdania (raportu) w zakresie w jakim regulują to wyżej wskazany przepis.

Zdaniem Sądu sposób prowadzenia postępowania przez organy naruszyły przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Pozbawione skarżącego możliwości ochrony swoich interesów poprzez zwalczanie mniej korzystnych dla wyniku ustaleń dokonanych przez inspektorów agencji w czasie przeprowadzonych oględzin. Jak wyżej już wskazano powołanie się na przepisy k.p.a. (art. 75 § 1, art. 78 § 1 i art. 79 k.p.a. co miało miejsce w odpowiedzi na skargę czy też art. 85 § 1 k.p.a. wskazanych na rozprawie) nie jest zasadny wobec kompletnej i zupełnej regulacji zakresu, form i sposobu prowadzenia kontroli przez przepisy unijne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2016 roku sygnatura akt II GSK 2559/14).

W ponownym postępowaniu organy przeprowadzą jest w sposób respektujący unormowanie zawarte w regulacjach unijnych, a w szczególności przeprowadzą kontrole w sposób z nimi zgodny z kronik.

Z powyższych względów sąd uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Kierownika ARMiR na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 200 p.p.s.a.