Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 173/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz. 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
article: art. 2, art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Zasada sprawiedliwości społecznej, która mieści się między innymi w treści zasady demokratycznego państwa prawa /art. 2 Konstytucji RP/ obok zasady zaufania obywatela do państwa oraz stanowionego prawa oraz zasada równości /art. 32/ jako kardynalne zasady ustroju Rzeczypospolitej przesądzają, iż art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. nr 113 poz. 1209/ odnosi się do następców prawnych niezależnie od formy następstwa prawnego oraz czasu, w którym ono nastąpiło.

TEZY

Zasada sprawiedliwości społecznej, która mieści się między innymi w treści zasady demokratycznego państwa prawa /art. 2 Konstytucji RP/ obok zasady zaufania obywatela do państwa oraz stanowionego prawa oraz zasada równości /art. 32/ jako kardynalne zasady ustroju Rzeczypospolitej przesądzają, iż art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. nr 113 poz. 1209/ odnosi się do następców prawnych niezależnie od formy następstwa prawnego oraz czasu, w którym ono nastąpiło.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.) Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2004 r. na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku Jacka Pilcha sprawy ze skargi K. P. i Prokuratury Okręgowej w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 stycznia 2002 r. nr [...]


UZASADNIENIE

M. Ś., na podstawie aktu notarialnego z dnia 21 czerwca 1972 r. nr repertorium [...], nabyła prawo wieczystego użytkowania na okres 99 lat działek, stanowiących własność Skarbu Państwa, oznaczonych nr [...] i [...] o powierzchni 689 m (2) i 55 m (2). Działki te, położone w S. przy ul. [...], wpisano do księgi wieczystej [...]. Nabycie prawa wieczystego użytkowania nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art. 232 i następnych kodeksu cywilnego. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 4 grudnia 1997 r. sygn. akt [...], które się uprawomocniło w dniu 25 grudnia 1997 r., stwierdzono nabycie spadku w całości po M. Ś. przez córkę K. D. P.

W dniu 17 kwietnia 2000 r. K. P. złożyła do Prezydenta Miasta, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, wniosek o wydanie decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działek o powierzchni 689 m (2) i 55 m (2) położonych w S. przy ul. [...] wpisanych w księdze wieczystej nr [...].

Pismem z dnia 27 kwietnia 2000 r. Naczelnik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami powiadomił wnioskodawczynię, iż w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, iż przepisy art. 1 ust. 2a, art. 5, art. 5a i art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności są niezgodne z Konstytucją RP, konieczne jest ustalenie aktualnej ceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego w oparciu o art. 67 ust. 1 oraz art. 69 znowelizowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którymi na poczet ceny nieruchomości zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego określoną według stanu na dzień sprzedaży.

Następnie, pismem z dnia 25 sierpnia 2000 r. Prezydent Miasta poinformował wnioskodawczynię, iż w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, iż przepisy art. 1 ust. 2a, art. 5, art. 5a i art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania

wieczystego w prawo własności są niezgodne z Konstytucją RP, przepisy te utraciły moc obowiązującą z dniem 14 kwietnia 2000 r., powstała luka uniemożliwiająca określenie zasad odpłatności za przekształcenie.

W dniu 29 października 2001 r. K. P., na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209), złożyła wniosek o wydanie decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] o powierzchni 744 m (2).

Prezydent Miasta decyzją z dnia 26 listopada 2001 r., na podstawie art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S. przy ul. [...] wpisanego w księdze wieczystej nr [...] w prawo własności na rzecz K. P. W uzasadnieniu Organ wskazał, iż K. P. złożyła wniosek o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności, początkowo na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a następnie złożyła wniosek o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Tym samym Organ uznał, iż postępowanie należało umorzyć.

Decyzją z dnia 29 stycznia 2002 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209), odmówił nieodpłatnego nabycia przez K. P. prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 689 m (2) i działkę Nr [...] Obszaru 55 m (2) objętych księgą wieczystą [...].

W uzasadnieniu Organ wskazał, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 powyższej ustawy nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarze Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Organ wywiódł, iż nieruchomościami wymienionymi w dekrecie

są gospodarstwa rolne oraz działki gruntowe nadane w trybie osadnictwa rolnego na ziemiach odzyskanych na mocy dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i wolnego Miasta Gdańska. Natomiast w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż nieruchomość przy ul. [...] nie została nadana w trybie osadnictwa rolnego, lecz oddana w użytkowanie wieczyste zgodnie z ustawą z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach na podstawie aktu notarialnego z dnia 21 czerwca 1972 r. Tym samym K. P. nie spełnia wymogów z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209).

W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. podniosła, iż ustawodawca w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wskazał jedynie położenie nieruchomości (na obszarze Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), natomiast nie wymagał aby nadanie nieruchomości nastąpiło na podstawie dekretu z 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na Obszarze Ziem Odzyskanych.

Prokuratura Okręgowa w Gdańsku w dniu 10 czerwca 2002 r. zgłosiła udział w przedmiotowej sprawie oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o nieodpłatnym nabyciu własności nieruchomości.

W uzasadnieniu Prokurator Okręgowy wywiódł, iż błędnie Organ I instancji przyjął, iż nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości może dotyczyć tylko nieruchomości nadanych w trybie dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Jego zdaniem przeczy temu brzmienie samego art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, w którym wskazany powyżej dekret służy jedynie do wskazania obszaru, na którym ma być stosowany. Zdaniem Prokuratury Okręgowej w Gdańsku wniosek zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawczyni wykazała, iż jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości i była nią w dniu 26 maja 1990 r. oraz nie została uwłaszczona na

podstawie art. 56 a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji i przedsiębiorstw państwowych.

Decyzją z dnia 20 maja 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze Sygn. akt 891/02 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie nieodpłatnego nabycia przez K. P. prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, iż K. P. nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości po zmarłej w dniu 8 czerwca 1997 r. matce M. Ś., która była użytkowniczką wieczystą w dniu 26 maja 1990 r. Natomiast w dniu 24 października 2001 r. użytkowniczką wieczystą była K. P..

Organ wywiódł z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje tylko osobom fizycznym, które zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na obszarach Ziem Odzyskanych oraz byłego Wolnego Miasta Gdańska i które to nieruchomości są zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowią nieruchomości rolne.

Zdaniem Organu II instancji zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o dokonaną przez Organ I instancji błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zgodnie z którą ustawodawcy chodziło o nabycie przez osoby uprawnione prawa własności gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Zdaniem Organu II instancji odwołanie się w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do wyżej wymienionego dekretu miało na celu jedynie wskazanie zasięgu terytorialnego na jakim ustawa ma zastosowanie.

Organ II instancji w uzasadnieniu stwierdził również, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 1 ust. 1 powyższej ustawy w zakresie błędnej wykładni co do zakresu przedmiotowej ustawy, a zatem uzasadnienie tej decyzji jest nieprawidłowe, jednakże sentencja decyzji o odmowie nabycia prawa własności jest zgodna z prawem. Organ II instancji dokonał wykładni art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z

dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości w wyniku której stwierdził, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości znajdującej się w użytkowaniu wieczystym przysługuje tylko i wyłącznie osobie fizycznej, która w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy była użytkownikiem wieczystym.

Zdaniem Organu, konsekwencją przyjęcia takiej interpretacji przepisu ust. 1 art. 1 jest to. iż następca prawny osoby fizycznej będzie mógł wystąpić z wnioskiem o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości, której nabył użytkowanie wieczyste po 24 października 2001 r. (dzień wejścia w życie ustawy), ponieważ w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy była zachowana tożsamość osoby fizycznej będącej poprzednikiem prawnym.

Tym samym skora K. P. jest następcą prawnym osoby fizycznej, która wprawdzie w dniu 26 maja 1990 r. była użytkownikiem wieczystym, lecz w dniu 24 października 2001 r. nie była juz użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości to nie zostały spełnione przesłanki z art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy i nie przysługuje jej roszczenie o nieodpłatne przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wskazała, iż interpretacja prawna Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest sprzeczna z wolą i intencjami ustawodawcy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Prokuratura Okręgowa w Gdańsku wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zarzuciła jej błędna wykładnię art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, polegającą na wykluczeniu z kręgu podmiotów uprawnionych do nieodpłatnego nabycia nieruchomości wnioskodawczynie z uwagi na brak tożsamości użytkownika wieczystego w dniu 26 maja 1990 r. oraz 24 października 2001 r.

W uzasadnieniu skarżąca Prokuratura Okręgowa w Gdańsku wskazała, iż wykładnia zastosowana przez Organ II instancji narusza art. 21 Konstytucji RP poprzez nie uwzględnienie konstytucyjnej ochrony prawa dziedziczenia. Skarżąca podniosła, iż K. P. wstąpiła w drodze sukcesji ogólnej po zmarłej

M. Ś., we wszystkie prawa i obowiązki łączące się z użytkowaniem wieczystym. tym samym są podstawy do zastosowania art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację z zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę prawo a ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo a postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270.ze zm.).

Sąd połączył obydwie skargi do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

W niniejszej sprawie stan faktyczny ustalony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie budzi wątpliwości. Wynika z niego, iż M. Ś. na podstawie aktu notarialnego w dniu 21 czerwca 1972 r. nabyła prawo użytkowania wieczystego na okres 99 lat działek oznaczonych nr [...] i [...] o powierzchni 689 m (2) i 55 m(2) położonych przy ul. [...] wpisanych w księdze wieczystej pod nr [...]. K. P. w dniu 8 czerwca 1997 r. (dzień śmierci matki M. Ś.) nabyła spadek w skład którego wychodziło prawo użytkowania wieczystych przedmiotowej nieruchomości (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 grudnia 1997 r.). W dniu 29 października 2001 r. K. P. na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209) złożyła wniosek a wydanie decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...].

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji przez Organ II instancji) osobom

fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. u. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106. poz. 668): 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne, przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości. Na wniosek osoby, o której mowa powyżej, a także osoby fizycznej będącej jej następcą prawnym, złożony nie później niż w ciągu czterech lat od dnia wejścia w życie ustawy, starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa albo wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego, wydaje decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości.

Organ II instancji dokonał wykładni powyższego przepisu oraz stwierdził, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości znajdującej się w użytkowaniu wieczystym przysługuje tylko i wyłącznie osobie fizycznej, która w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy była użytkownikiem wieczystym. Stwierdził również, iż tylko i wyłącznie następca prawny, który nabył użytkowanie wieczyste po 24 października 2001r. (dzień wejścia w życie ustawy) będzie mógł wystąpić z wnioskiem o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości, ponieważ w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy była zachowana tożsamość osoby fizycznej będącej poprzednikiem prawnym. Tym samym z kręgu podmiotów uprawnionych, zgodnie z powyższym przepisem wyłączono osoby, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed datą wejścia w życie cytowanej ustawy.

Zdaniem Sądu odczytanie normy prawnej zawartej w cytowanym przepisie może nastąpić tylko poprzez sięgnięcie do przepisów Konstytucji RP i posłużenie się techniką wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją RP. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji z 1997 r. wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują: Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy szczególne. Art. 178 stanowi zaś, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko konstytucji i ustawom.

Natomiast art. 8 Konstytucji stanowi, ze Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.

Takie usytuowania sądownictwa (w tym sądownictwa administracyjnego) w konstytucyjnym ustroju Rzeczpospolitej Polskiej z równoczesnym bezpośrednim stosowaniem przepisów Konstytucji wskazuje w sposób jednoznaczny, iż ostatecznym arbitrem pomiędzy obywatelem a organem administracji publicznej w sporach wynikłych na tle różnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa są sądy administracyjne, których zadaniem nie jest odczytywanie woli ustawodawcy, lecz znalezienie sprawiedliwego, zgodnego z wartościami konstytucji rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu przy wykładni art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości należy sięgnąć do konstytucyjnych zasad zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2) oraz zasady równości wobec prawa (art. 32).

W przeciwnym wypadku sposób interpretacji zaproponowany przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze wzruszy zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, albowiem wyłączy z kręgu podmiotów uprawnionych do nieodpłatnego nabycia nieruchomości osoby, które na skutek otwarcia spadku (śmierć poprzednika prawnego) przed datą wejścia w życie ustawy zostały pozbawione uprawnienia do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Nadto interpretacja ta doprowadzi do złamania zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości albowiem sytuacja prawna adresatów normy prawnej będzie zróżnicowana po pierwsze z przyczyny od nich niezależnej tj. śmierci poprzednika prawnego oraz po wtóre z przyczyny nabycia użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Szereg zasad składających się na istotę "demokratycznego państwa prawnego" nie zostało odrębnie wyrażonych w szczegółowych postanowieniach. Zaliczyć do nich należy zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wspomniana zasada wymaga aby państwo w stosunku do obywatela zachowywało pewne reguły uczciwości i przyzwoitości w tworzeniu oraz stosowaniu prawa. Trybunał Konstytucyjny wskazał również, iż elementem tej zasady jest zaufanie obywatela do interpretacji sądowej (wyrok z 27 kwietnia 1997 r. , U.11/97).

Istota tej zasady sprowadza się do takiego nakazu stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne. których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji. W przedmiotowej sprawie adresat normy prawnej – K. P. nie podejmowała decyzji, to otwarcie spadku (na termin którego nie miała wpływu) spowodowało, według interpretacji Organu II instancji, iż została wyłączona z kręgu podmiotów uprawnionych. Wskazać należy, iż w świadomości społecznej treść prawa rozpoznawana jest przede wszystkim ze sposobu jego interpretacji w praktyce stosowania prawa przez organy publiczne. Tym samym taka interpretacja prawa zastosowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze narusza zasadę "demokratycznego państwa prawnego".

Zasada równości wobec prawa najogólniej rzecz ujmując oznacz nakaz jednakowego traktowania równych i podobnego traktowania podobnych, dopuszczalność uzasadnionych zróżnicowań., a także wiązanie równości z zasadą sprawiedliwości. W myśl wykładni dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 4 lutego 1997 r., P.4/96 osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak sarno, natomiast osoby znajdujące się w odmiennej sytuacji faktycznej należy traktować odmiennie. Tym samym wszystkie podmioty - adresaci norm prawnych charakteryzują się daną cechą istotną w równym stopniu mają być traktowane równo, w więc w według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących.

Tak określona zasada równości stanowi podstawę do odczytania normy prawnej z art. 1 ust. 1 i ust. 2 cytowanej ustawy. Sytuacja w której "następca prawny" nie może skorzystać z prawa do nieodpłatnej zamiany użytkowania wieczystego na własność tylko dlatego, iż z przyczyny od niego niezależnej (śmierć poprzednika prawnego przed datą wejścia w życie ustawy) nie może spełnić wskazywanego przez Organ II instancji warunku tożsamości osoby będącej użytkownikiem wieczystym w dniu 16 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie, zdaniem Sądu, nie może uzyskać aprobaty społecznej i w tym zakresie koliduje także z zasadami społecznej sprawiedliwości. Sąd nie neguje prawa ustawodawcy do odmiennego kształtowania sfery praw i obowiązków określonej kategorii podmiotów, jednakże pod warunkiem że te odmienne zasady oparte są,. na odmiennościach w ich stanach faktycznych.

Zróżnicowanie sytuacji prawnej obywatela narusza konstytucyjną zasadę równości jeżeli traktuje się w sposób różny podmioty lub sytuacje podobne bez racjonalnego, proporcjonalnego i sprawiedliwego uzasadnienia dokonywanych zróżnicowań.

W ocenie Sądu zróżnicowanie sytuacji prawnej "następców prawnych" nie zależnie od tego czy dotyczy to sukcesji ogólnej (otwarcie spadku) czy sukcesji szczególnej - umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego, a więc w stanach faktycznych podobnych, od daty zajścia zdarzenia na podstawie którego stali się użytkownikami wieczystymi nie służy realizacji zasady sprawiedliwości społecznej.

Sąd podziela stanowisko Organu II instancji, iż decyzja z dnia 29 stycznia 2002 r. została wydana w oparciu o dokonaną przez Organ I instancji błędną wykładnię przepisu art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zgodnie z którą ustawodawcy chodziło o nabycie przez osoby uprawnione prawa własności gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Zdaniem Sadu Organu II instancji prawidłowo zinterpretował odwołanie się w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. do wyżej wymienionego dekretu jako wskazanie tylko i wyłącznie do zasięgu terytorialnego na jakim ustawa ma zastosowanie.

W ocenie Sądu zasada sprawiedliwości społecznej. która mieści się między innymi w treści zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) obok zasady zaufania obywatela do państwa oraz stanowionego prawa oraz zasada równości (art. 32) jako kardynalne zasady ustroju Rzeczpospolitej przesądzają, iż art. 1. ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości odnosi się do następców prawnych niezależnie od formy następstwa prawnego oraz czasu, w którym ono nastąpiło.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 ppkt a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź.zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Organu I instancji.