Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1559/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi W. Sp. j. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2004 roku na drodze krajowej nr [...] w miejscowości D. mała miejsce kontrola drogowa. Została ona udokumentowana protokołem nr [...]. Kontroli został poddany pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] kierowany przez Z. Z. Kierowanym pojazdem wykonywany był transport drogowy na trasie [...].

W wyniku postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] maja 2004 roku decyzję nr [...] nakładającą na W. Sp. j. w O. karę pieniężną w wysokości 1500.00 złotych. Po rozpoznaniu złożonego przez stronę odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2005 roku nr [...] nałożył na W. Sp. j. w O. karę pieniężną w wysokości 3500.00 złotych. Od powyższej decyzji Spółka wniosła do Głównego Inspektora Transportu Drogowego odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2005 roku nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawidłowo zastosował przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz akty wykonawcze do tej ustawy.

W toku kontroli stwierdzono szereg naruszeń przepisów o czasie pracy kierowców:

1) analiza wykresówki z dni [...] kwietnia 2005 roku wykazała skrócenie dziennego czasu odpoczynku o 3 godziny i 30 minut. Najdłuższy okres odpoczynku wyniósł 5 godzin i 30 minut. Stanowi to naruszenie art. 8 ust.1, 2 i 7 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3820/85 i niezależnie art. 9 rozporządzenia Rady /EWG/nr 3820/85,

2) analiza wykresówek z dni [...] kwietnia 2004 roku wykazała przekroczenie dziennego czasu prowadzenia o 7 godzin. Czas jazdy dziennej pomiędzy dwoma przepisowymi okresami dziennego odpoczynku rozpoczęty został w dniu w dniu [...] kwietnia 2004 roku o godzinie 7:45 a zakończony w dniu [...] kwietnia 2004 roku o godzinie 19:40. Łączny czas jazdy dziennej wyniósł 17 godzin. Opisane wykroczenie wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 6 ust. 1 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3820/85,

3) analiza wykresówek z dni: [...] kwietnia 2004 roku wykazała nieprawidłowe operowanie selektorem grup czasowych. Przez cały czas używania wykresówek przełącznik grup czasowych ustawiony był w pozycji "dyspozycyjność". Kierowca nie jeździł w załodze dwuosobowej, a okresy pomiędzy jazdą były okresami odpoczynku. Powyższe przewinienie stanowi naruszenie art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85,

4) wykresówka z dni [...] kwietnia 2004 roku nie zawierała przepisowego wpisu stanu licznika kilometrów z chwili zakończenia użytkowania pojazdu, co narusza przepis art. 15 ust. 5 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85,

5) zapis wykresówki z dni [...] kwietnia 2004 roku ujawnił otwarcie tachografu o godzinie 8:10. Stwierdzono różnicę w przebiegu kilometrów wynikającą z zapisanych stanów licznika a wykresem przebytej drogi. Różnica wyniosła 50 kilometrów. Zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85 w związku z art. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady /WE/ nr 2135/98 zabrania się samowolnej zmiany urządzeń pomiarowo-kontrolnych.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym /Dz.U z 2004r., nr 204, poz. 20088 ze zm./, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 złotych. Konsekwencją tego rozwiązania są:

- przepis lp. 1.11.1. załącznika do ustawy, który sankcjonuje skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny karą w wysokości 50 złotych i również 50 złotych za każdą rozpoczętą kolejna godzinę,

- przepis lp. 1.11.5. załącznika do ustawy, który karą pieniężną wysokości 50 złotych sankcjonuje przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia o czas do jednej godziny oraz karą w wysokości 100 złotych za każdą następną rozpoczętą godzinę,

- przepis lp. 1.11.9. załącznika do ustawy, który sankcjonuje karą pieniężną w wysokości od 100 złotych do maksymalnie 1000 złotych za każdą wykresówkę, gdy przełącznik grup czasowych nie był używany lub był używany nieprawidłowo, jeżeli wskutek tego nie ma wątpliwości na wykresówce,

- przepis lp. 1.11.11. ust. 4 lit. f załącznika do ustawy, który nakłada karę pieniężną w wysokości 50 złotych, gdy wykresówka nie zawiera przepisowych wpisów stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu; wskazane kary podlegają sumowaniu,

- przepis lp. 1.11.13. załącznika do ustawy, zgodnie z którym samowolna zmiana wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe przy wykonywaniu transportu drogowego jest sankcjonowana kara pieniężną w wysokości 2000 złotych.

Odnosząc się do argumentów skarżącego podniesionych w odwołaniu, Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Prowadzący pojazd Z. Z. nie jest stroną postępowania bowiem nie prowadzi on działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, lecz w zakresie usług prowadzenia pojazdów. Przewoźnikiem drogowym jest przedsiębiorca uprawniony do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Stanowi o tym art. 4 ust. 15 ustawy o transporcie drogowym. Tym przewoźnikiem w niniejszej sprawie jest W. Sp. j. Wynika to ze złożonych wyjaśnień potwierdzonych dowodami z dokumentów w postaci wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, okazanej licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego oraz faktem, że pojazd, którym wykonywano transport pozostaje w dyspozycji spółki W.

Także zarzut o naruszeniu Konstytucji RP, w ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie jest trafny. Zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP ratyfikowane umowy międzynarodowe stanowią część krajowego porządku prawnego. Traktat Akcesyjny dotyczący przystąpienia Polski do Unii Europejskiej został przez Polskę ratyfikowany. Zgodnie z art. 2 Traktatu w części aktu dotyczącego warunków przystąpienia określono, że "od dnia przystąpienia Nowe Państwa Członkowskie są związana postanowieniami traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucję wspólnot (...) przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w Nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i niniejszym akcie". W związku z powyższym postanowienia Traktatu i Aktu dotyczącego przystąpienia uznają nowo przyjęte państwa za strony traktatów założycielskich Unii Europejskiej i wspólnoty, zobowiązując je jednocześnie do stosowania aktów prawa wspólnotowego/. Nowi członkowie są również zobowiązani postanowieniami pozostałego dorobku prawnego Unii Europejskiej. Na porządek prawny Unii Europejskiej składa się prawo pierwotne i wtórne uzupełnione orzecznictwem ETS. Do aktów prawa pierwotnego zalicza się przede wszystkim traktaty wraz z towarzyszącymi im załącznikami i protokołami. Rozporządzenia Rady, mające zastosowanie w sprawie niniejszej, stanowią akty wiążące akty pochodne, co wynika z art. 249 TWE.

Skargę na decyzję Głównego inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 roku utrzymującą w mocy decyzję [...] wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. Sp. j. w O. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie /art. 156 § 1 pkt 4 kpa/,

2) naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez zastosowanie rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz rozporządzenia Rady /EWG/ nr 382/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

3) naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego błędną wykładnię,

4) naruszenie czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym /art. 10 § 1 kpa/

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawarta w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć.

W niniejszej sprawie organ nie uchybił powyższej zasadzie.

W zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ przedstawił też obszerną argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne nie zostały zakwestionowane przez skarżącego, a ich analiza znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zastosował właściwe normy prawa materialnego.

Skarżący zarzuca organowi naruszenie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym polegające na błędnej jego interpretacji, polegającej na przyjęciu, iż odpowiedzialność za naruszenie przez kierowcę przepisów ustawy ponosi przedsiębiorstwo transportowe. W jego rozumieniu analiza ustawy o transporcie drogowym, zwłaszcza jej wykładnia celowościowa pozwala na przyjęcie, iż karze za stwierdzone przewinienia dotyczące czasu pracy kierowców podlega kierowca a nie przedsiębiorca. Tym samym decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, a więc naruszony został przepis art. 156 § 1 pkt 4 kpa.

Podnoszona przez skarżącego okoliczność był przedmiotem oceny obu organów. Ocena ta, zdaniem sądu, jest prawidłowa.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym /Dz.U. z 2004r., nr 204, poz. 2088 ze, zm./ kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów:

1) ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 199, poz. 1671 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 97, poz. 962 i Nr 173, poz. 1808),

2) ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 oraz z 2003 r. Nr 149, poz. 1452),

3) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628, z póź. zm.),

4) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 oraz z 2004 r. Nr 69, poz. 625, Nr 92, poz. 880 i Nr 96, poz. 959),

5) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów,

6) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych

- podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

2. Suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty:

1) 15.000 złotych - w odniesieniu do kontroli drogowej;

2) 30.000 złotych - w odniesieniu do kontroli w przedsiębiorstwie.

3. Jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o których mowa w ust. 1, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, stosuje się wyłącznie przepisy niniejszej ustawy.

4. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy.

Z zacytowanego brzmienia art. 92 ust. 1 ustawy wynika, iż przewiduje on sankcje dla podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Podmiotem wykonującym transport drogowy jest przewoźnik drogowy.

Przewoźnikiem drogowym, w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy, jest "przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego". Nie budzi wątpliwości jako zgodne z zebranym materiałem dowodowym, że w sprawie niniejszej przewoźnikiem była skarżąca spółka. Potwierdził to wpis do ewidencji działalności gospodarczej, okazana licencja, dyspozycja przedmiotowym samochodem i przyznanie samego skarżącego.

Kierujący pojazdem kierowca wykonywał jedynie usługi kierowania pojazdem. Z załączonego do akt zaświadczenia wynika, iż prowadzi on działalność gospodarczą jednoosobowo, wyłącznie na rzecz innego podmiotu. Kierowanie pojazdem nie stanowi wystarczającej przesłanki, w świetle ustawy o transporcie drogowym, do uznania za podmiot wykonujący transport drogowy. Wykonywanie transportu nie obejmuje tylko kierowania pojazdem, ale przede wszystkim wiąże się z koniecznością uzyskania certyfikatu kompetencji zawodowych oraz licencji na jego wykonywanie tudzież posiadania w prawnej dyspozycji pojazdów przeznaczonych do jego wykonywania. W sprawie niniejszej wszystkie powyższe przesłanki spełniała skarżąca spółka.

W świetle powyższych rozważań zarzut o skierowaniu decyzji do podmiotu niebędącego stroną nie jest zasadny.

Wbrew twierdzeniom skarżącego Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał właściwą podstawę prawną decyzji. Została ona dokładnie określona ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu prawnego oraz powołaniem źródła jego publikacji. Organy obu instancji miały prawo powoływać się na rozporządzenia Rady /EWG/ z dnia 20 grudnia 1985 roku nr 3821/85 i 3820/85. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji po 1 maja 2004 roku, a więc po dniu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej. Ujawnione podczas kontroli nieprawidłowości wyczerpywały dyspozycję wskazanych przez organ przepisów rozporządzeń Rady /EWG/ nr 3821/85 i 3820/85 w dacie wydania decyzji. W stanie prawnym z dnia kontroli stanowiły naruszenie obowiązującej ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 oraz z 2003 r. Nr 149, poz. 1452). Obowiązkiem organu jest wskazanie stanu prawnego obowiązującego w czasie orzekania w sprawie, co też Główny Inspektor Transportu Drogowego uczynił. W zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną zaskarżonej decyzji, dokonał analizy porządku prawnego dotyczącego transportu drogowego po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, źródeł prawa. Sąd podziela przedstawioną przez organ argumentację. Dodać tylko należy, iż z przepisu art. 92 ust. 6 ustawy o transporcie drogowym wynika, że karze podlega podmiot naruszający obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolite Polską umów międzynarodowych. Traktat Akcesyjny jest niewątpliwie umową międzynarodową.

Prawidłowa, dogłębna analiza i ocena źródeł prawa, porządku prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej po wejściu Polski do Unii Europejskiej czynią zarzut naruszenia Konstytucji RP za niezasadny.

W toku postępowania skarżący powoływał się na wynikający z art. 139 kpa zakaz reformationis in peius. Wbrew jego ocenie organ obu instancji ponownie rozpoznające sprawę nie naruszyły powyższego zakazu. Zakaz reformationis in peius nie wiąże organu I instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Podkreślił to NSA w uchwale z 4.5.1998 r. FPS 2/98 /ONSA 1998, nr 3, poz. 79/: "Przepis art. 139 kpa nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organy odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 kpa".

Także zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa nie jest trafny. W toku toczącego się postępowania strona miała zapewniony czynny udział w toczącym się postępowaniu. Dowodzą tego akta sprawy. Skarżący czynnie uczestniczył w całym toku postępowania. Zgłaszał dowody, miał prawo wypowiadać się i wypowiadał się co do treści żądania. Uprzedzany był o skutkach prawnych niewykonania nałożonego przez organ obowiązku. Brak jakiegokolwiek dowodu na to, że nie mógł wypowiedzieć się co do zebranego materiału dowodowego. O terminie zakończenia postępowania był powiadomiony.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.