Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 41/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66, art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...] znak: [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] zobowiązujące Spółkę A do przedłożenia w terminie do dnia 30 listopada 2016 r. ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. A w Ł. ze szczególnym uwzględnieniem ścian nośnych zewnętrznych elewacji frontowej budynku od ulicy i od podwórka, nadproży, podestów i spoczników klatki schodowej, przewodów kominowych, sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę wraz z projektem budowlanym określającym jednoznaczny sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.) oraz art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2016, poz. 290 – dalej jako: ustawa), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej nałożonego obowiązku i uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin - do dnia 30 grudnia 2016 r.

Jak wynika z akt administracyjnych, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., uwzględniając pismo Urzędu Miasta Ł. o przeprowadzenie kontroli stanu technicznego budynku frontowego mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy A 36 w Ł., w dniu 12 grudnia 2015 r. przeprowadził oględziny. Następnie organ I instancji zwrócił się do strony o przedłożenie dokumentów wymaganych w art. 62 ustawy i złożenia wyjaśnień. W dniu 19 stycznia 2016 r. przedstawiciel Spółki przedłożył dokumenty wymagane art. 62 ust 1 ustawy – tj. protokół z przeglądu rocznego budynku z dnia 18 listopada 2015r., w którym zalecono wymianę pokryci na papę termozgrzewalną okresowo, oczyszczenie koryta kieli, wymianę piecy grzewczych (wg. potrzeby). Ponadto w przeglądzie do remontu lub naprawy zakwalifikowano: ściany konstrukcyjne, elewacje, tynki, klatki schodowe. Złożony został także protokół przeglądu pięcioletniego stanu sprawności technicznej, wartości użytkowej i estetyki obiektu budowlanego, gdzie zalecono: wymianę pokrycia dachowego na papę termozgrzewalną, rozważenie możliwości ocieplenia stropu, likwidację spękań i szpar między ścianami nośnymi, rozważenie możliwości założenia szkieł kontrolnych, umieszczenia w planie remontu klatki schodowej i renowacji tynków wraz z kolorystyką, wymienię nawierzchni podwórka. Strona złożyła także opinię kominiarską z dnia 13 grudnia 2015r. z której wynika, że przewody są drożne lecz nieszczelne między kanałami. Uwzględniając poczynione ustalenia organ I instancji powziął wątpliwości, co do stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego i ocenił, że stwierdzone nieprawidłowości stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia użytkowników, bezpieczeństwa użytkowania.

W związku z powyższym w dniu 12 maja 2016r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego i zobowiązał właściciela przedmiotowej nieruchomości do przedłożenia w terminie do dnia 30 listopada 2016r. ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego ze szczególnym uwzględnieniem elewacji fontowej budynku od ulicy i od podwórka, ścian nośnych zewnętrznych, nadproży, podestów i spoczników klatki schodowej, przewodów kominowych sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę wraz z projektem budowlanym określającym jednoznaczny sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Organ stopnia wojewódzkiego po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji ponownie analizując sprawę przeprowadził kolejne oględziny, w dniu 19 sierpnia 2016 r. i stwierdził:

- na elewacji od ulicy liczne spękania w okolicach nadproży otworów okiennych i drzwiowych spękania w trzech pionach otworów okiennych przebiegają od gzymsu aż do poziomu parteru. Miejscami spękane są tylko tynki lecz miejscami spękania przechodzą ze ściany na ościeża okienne co może świadczyć o uszkodzeniach ściany nośnej a nie tylko tynków. Elewacja w poziomie parteru odświeżona. Na elewacji od podwórka stwierdzono liczne ubytki cegieł i tynku w poziomie parteru przy wejściu do klatki schodowej. Ubytki cegieł na dł. 14 cegły na powierzchni ok. 0,5 m oraz pęknięcia cegieł, spoina kruszy się w rękach. Pełnomocnik Spółki obecny na kontroli zobowiązał się do wykonania robót konserwacyjnych poprzez uzupełnienie brakujących cegieł w murze. Ponadto stwierdzono ubytki spoin między cegłami na odcinku ok. 1,5m i wys. ok. 0,3m w poziomie przyziemia. Na elewacji od podwórka stwierdzono również spękania w okolicach otworów okiennych między IIp. a poddaszem i między Ip. a lIp. dwóch skrajnych pionów okien, pęknięcia w okolicy okien i drzwi klatki schodowej. Pęknięcie na ścianie w okolicy okien i drzwi klatki schodowej na elewacji. Pęknięcie w kilku miejscach w całym pionie klatki schodowej. W pionie klatki schodowej miedzy parterem a Ip. widocznym wybrzuszenie ściany zewnętrznej nośnej w gzymsie ściany zew. nośnej. W gzymsie wieńczącym w okolicy rury spustowej ubytki cegieł i tynku aż do cegły. Stwierdzono liczne spękania gzymsu wieńczącego. Na klatce schodowej frontowej stwierdzono :

- spękania podesty piętrowe i spoczniki miedzy piętrowe, spękania posadzek lastryko,

- sklepienia odcinkowe spocznika międzypiętrowego między Ip. a IIp. spękane z widocznymi cegłami grożącymi wypadnięciem,

- belki stalowe częściowe skorodowane, cegły z ubytkami spoin, spoina spękana,

- na poziomie między parterem a I p. występują spękania ścian po dwóch stronach klatki schodowej w narożniku na szer. ok. 1,5 cm z rysą wgłębną,

- między Ip. a lIp. pęknięcia na ścianach po dwóch stronach kl. schodowej rysa o gł. od 0,5cm do 1,0cm,

- na ostatniej kondygnacji pęknięcie po lewej stronie klatki schodowej na całej wysokości, po prawej stronie klatki schodowej nie można ocenić ścian gdyż zostały zabudowane.

- pęknięcie ściany w nadprożu okiennym na ostatniej kondygnacji przez całą szerokość muru.

W dniu kontroli dokonano oględzin więźby dachowej, która miejscami została wzmocniona poprzez podparcie elementów konstrukcyjnych a częściowo wymieniono elementy więźby dachowej. Nie stwierdzono stanów awaryjnych więźby dachowej. Strop odcinkowy na belkach stalowych nad przejściem bez widocznych uszkodzeń konstrukcyjnych.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż spocznik między piętrowy klatki schodowej grożący odpadnięciem cegieł należy tymczasowo zabezpieczyć poprzez podstemplowanie, nadto z uwagi na spękania ścian zewnętrznych na elewacji, pęknięć ścian nośnych klatki schodowej na całej wysokości oraz spoczników i podestów międzypiętrowych klatki schodowej budynek wymaga wzmocnienia. Organ ocenił, iż bez dokonywania odkrywek i wnikliwej analizy w formie ekspertyzy technicznej nie może wskazać sposobu zabezpieczenia konstrukcji budynku. Nieszczelne przewody kominowe stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania.

Wskazując na powyższe, postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 81c ust. 1 ustawy, zobowiązał Spółkę do przedłożenia, w terminie do dnia 30 listopada 2016 r., ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. A 36 w Ł. ze szczególnym uwzględnieniem ścian nośnych zewnętrznych elewacji fontowej budynku od ulicy i od podwórka, nadproży, podestów i spoczników klatki schodowej, przewodów kominowych, sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę wraz z projektem budowlanym określającym jednoznaczny sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W terminie prawem przewidzianym pełnomocnik Spółki złożył zażalenie zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 w związku z art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na przeprowadzeniu postępowania w warunkach braku ochrony praworządności oraz braku uwzględnienia interesu strony, co z kolei w sposób oczywiście negatywny wpływa na brak zaufania obywateli do organów Państwa oraz błędnie kształtuje ich świadomość i kulturę prawną a to poprzez zobowiązanie do przedłożenia ekspertyzy w sytuacji, gdy możliwe jest poczynienie ustaleń co do stanu technicznego na podstawie protokołu przeglądu pięcioletniego z dnia 12 września 2013 r. oraz protokołu przeglądu rocznego z dnia 18 listopada 2015 r., a także samodzielnych ustaleń organu w ramach przysługujących kompetencji oraz wyznaczenie bardzo krótkiego terminu na złożenie ekspertyzy. Nadto naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie i odstąpienie od samodzielnych ustaleń w ramach przysługujących organowi kompetencji, organ nałożył obowiązek złożenia ekspertyzy w sytuacji, gdy stan techniczny da się wyjaśnić na podstawie analizy zgromadzonych dokumentów, w tym protokołów przeglądów. Nadto naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 81c ust. 1 ustawy. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, w którym w istocie organ skupił się na oczywistych drobnostkach, które nie wpływają na stan techniczny budynku.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej nałożonego obowiązania i uchylił w części dotyczącej terminu wywiązania się z obowiązku, jednocześnie określając nowy termin wywiązania się z zobowiązania do przedłożenia ekspertyzy technicznej.

W obszernym uzasadnieniu organ przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania i stanowiska stron. Przechodząc do istoty organ odwoławczy przyznał, wskazując na orzeczenia sądów administracyjnych, iż za skorzystaniem z rozwiązania opisanego w art. 81c ust. 2 ustawy muszą przemawiać wątpliwości o charakterze wyjątkowym, kwalifikowanym, gdyż przepis ten ma charakter szczególny i nie jest dopuszczalna jego rozszerzająca wykładnia. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia organu II instancji stwierdził, iż w okolicznościach sprawy zaistniały takie uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku. Przyznał, iż w aktach znajdują się protokoły, na które wskazuje w zażaleniu pełnomocnik strony, niemniej ustalenia poczynione w ramach oględzin z dnia 14 grudnia 2015 r. i 19 sierpnia 2016 r. są dużo dalej idące, zatem powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego budynku obliguje organ do ingerencji. Organ dodał, iż z ekspertyz urządzeń grzewczo kominowych z dnia 13 grudnia 2015 r. oraz z dnia 13 grudnia 2014 r. wynika, że przewody kominowe w budynku są drożne lecz nieszczelne. Nieszczelne przewody kominowe stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania. Zdaniem organu zasadne jest w świetle całego materiału dowodowego zobowiązanie właściciela do wykonania ekspertyzy technicznej. Wyjaśnił,, że roboty budowlane konieczne do wykonania, celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami wiązać się będzie z ingerencją w konstrukcję budynku oraz z odkrywkami, ocena ich prawidłowości wiąże się z koniecznością dokonania stosownej ekspertyzy wraz z obliczeniami statystycznymi oraz zaprojektowaniem ewentualnego wzmocnienia ścian budynku, stropu, dachu. Tego rodzaju wiadomości specjalne oraz stopień skomplikowania robót budowlanych powodują, ze niemożliwym jest dokonanie ekspertyzy technicznej samodzielnie przez pracowników organu nadzoru budowalnego bowiem przekracza to kompetencje tego organu do samodzielnych ustaleń.

Podsumowując organ II instancji stwierdził, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. prawidłowo pod względem proceduralnym oraz materialno-prawnym rozstrzygnął. Zasadne natomiast było uchylenie postanowienia w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczenia nowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 81c ust. 2 ustawy poprzez nałożenie obowiązku dostarczenia w terminie do dnia 30 grudnia 2016 r. ekspertyzy stanu technicznego, w sytuacji gdy brak jest uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego budynku, przedłożono do akt protokoły przeglądu pięcioletniego i przeglądu rocznego co do stanu technicznego budynku z których wynika, iż stan techniczny jest dobry nadto nie wynikają z tych dokumentów wątpliwości, które wymagałyby ingerencji w konstrukcje budynku, odkrywek, obliczeń statystycznych, wykonywania projektów. Zdaniem strony istniała możliwość poczynienia stosownych ustaleń co do stanu technicznego budynku przez sam organ chociażby wobec specjalistycznej wiedzy oraz odpowiednich środków, gdyż pracownicy organu I instancji dysponują uprawnieniami, które są niezbędne do sporządzenia ekspertyzy zaś metody którymi posługują się podmioty sporządzające ekspertyzy stanu technicznego są znane organowi I i II instancji oraz nie wymagają zaangażowania żadnych środków którymi nie dysponują organy. Strona dodała, iż wątpliwości co do stanu technicznego powiązano tylko z niektórymi elementami, zaś wykonania ekspertyzy organ zażądał w znacznie szerszym zakresie, z uwzględnieniem ścian nośnych co do których wątpliwości nie stwierdzono. Pełnomocnik sformułował dalej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 w związku z art. 8 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie.

Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym postanowieniem organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W ocenie sądu zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji, wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa tj. art. 81c ust. 2 ustawy w związku z art. 7, art. 77 k.p.a., a wskazane naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżonym postanowieniem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zobowiązał stronę skarżącą – Spółkę A - do przedłożenia w terminie do dnia 30 grudnia 2016 r. ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego na nieruchomości przy ul. A 36 w Ł. ze szczególnym uwzględnieniem ścian nośnych zewnętrznych elewacji frontowej budynku od ulicy i od podwórka, nadproży, podestów i spoczników klatki schodowej, przewodów kominowych, sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę wraz z projektem budowlanym określającym jednoznaczny sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wskazując na materialnoprawną podstawę przedmiotowego aktu organy, tak I jak i II instancji, wskazały na przepis art. 81c ust. 2 ustawy, jednakże w ocenie sądu organy nie wykazały przesłanek warunkujących jego zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 81c ust. 2 ustawy, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Zdaniem sądu przywołać należy ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy, daje uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek wątpliwości, ale o charakterze kwalifikowanym. Stosując powyższy przepis, który ma charakter szczególny, a który stanowi podstawę prawną do nałożenia na stronę określonych obowiązków, w tym także finansowych, nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Stąd też organ, wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy, obowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym. Organ nie ma prawa nałożyć obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jeżeli w danej sprawie nie występuje przesłanka uzasadnionych wątpliwości. Kryterium uzasadnionych wątpliwości, co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych czy do stanu technicznego obiektu budowlanego jest jedynym kryterium, którym właściwy organ winien kierować się przy nakładaniu obowiązku przewidzianego w art. 81c ust. 2 ustawy. Nadto organ ten - a nie strona - ma wykazać, czy istnieją uzasadnione wątpliwości, co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego, a więc muszą one znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym (por. wyroki NSA: z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1331/10; z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10; wyroki WSA: w Warszawie z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1252/14; w Rzeszowie z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 239/11 – dostępne, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości, iż nałożenie obowiązku w trybie art. 81c ust. 2 ustawy winno być poprzedzone szczegółowymi ustaleniami co do sposobu wykonania spornych prac, czy jak w niniejszej sprawie stanu technicznego. Dopiero wówczas, gdy tak zebrany materiał dowodowy zrodzi istotne wątpliwości, których organ sam nie będzie w stanie usunąć, można rozważyć zastosowanie środków przewidzianych w art. 81c ustawy. Pamiętać przy tym trzeba, iż postępowanie prowadzi organ nadzoru budowlanego, dysponujący pracownikami posiadającymi wiedzę specjalistyczną z zakresu prawa budowlanego, w tym sztuki budowlanej i norm technicznych. Nadzór budowlany to fachowy pion administracji publicznej, a zatem co do zasady ewentualne wątpliwości powinien rozstrzygać we własnym zakresie w ramach swoich kompetencji. Zgodnie bowiem z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy do podstawowych obowiązków organu nadzoru budowlanego należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Artykuł 81c ust. 2 ustawy, który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie – przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują – rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Omawiany przepis nie może być nadużywany. Nie może być zatem tak, że arbitralnym rozstrzygnięciem nakłada się na strony obowiązek bez żadnego, czy dostatecznego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 1367/03; wyroki WSA: w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 875/11, w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 37/14; w Łodzi z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 573/15).

Zdaniem sądu, mając powyższe na uwadze, nie budzi wątpliwości, iż zasadności zastosowania regulacji art. 81c ust. 2 ustawy, organy nadzoru budowalnego w niniejszym stanie faktycznym nie wykazały.

Po pierwsze, postanowienie wydane w oparciu o przywołany przepis mają charakter postanowień dowodowych są zatem wydawane w ramach ukierunkowanego postępowania administracyjnego. Tymczasem w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ I instancji wskazał na przepis art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. bez podania podstawy materialnej i określił, iż sprawa dotyczy stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego frontowego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. A 36 w Ł.. Trudno ustalić w jakim kierunku jest prowadzone postępowanie główne, a jednocześnie wskazując na art. 81c ust. 2 ustawy organ zobowiązał stronę skarżącą m.in. do przedłożenia projektu budowlanego określającym jednoznaczny sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego i estetycznego. Z treści uzasadnienia rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego wynika zaś, iż projekt architektoniczno-budowlany powinien określać zakres robót koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami Prawa budowlanego. Nie sposób ustalić w jakim kierunku wszczęte zostało postępowanie mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż to przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy uprawnia organu do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a nie został on wskazany na żadnym etapie kontrolowanego postępowania.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości sądu, który podziela w tym zakresie stanowisko wywiedzione w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 808/16 (wyrok tutejszego sądu z dnia 28 marca 2017r.) oraz w sprawie II SA/Łd 956/16 (wyrok tutejszego sądu z dnia 19 kwietnia 2017 r.), iż powołany art. 81c ust. 2 ustawy nie daje podstaw do żądania sporządzenia projektu architektoniczno-budowlanego. W omawianym przepisie ustawodawca wskazał jasno na obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Wynikające z zaskarżonego postanowienia zobowiązanie strony do złożenia projektu budowlanego wykracza zatem poza ramy zastosowanej w sprawie normy prawnej art. 81c ust. 2 ustawy.

Po wtóre, zdaniem sądu organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia art. 81c ust. 2 ustawy także poprzez brak wykazania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego budynku. Pomimo dwukrotnie przeprowadzonych oględzin organ zwraca uwagę na liczne spękania w okolicach nadproży otworów okiennych i drzwiowych na elewacji, spękane tynki, liczne ubytki cegieł i tynku na elewacji, spękanie ścian i posadzek lastryko, spękane sklepienie odcinkowe spocznika między piętrowego, spękania ścian zewnętrznych na elewacji, pęknięcia ścina nośnych klatki schodowej oaz spoczników i podestów międzypiętrowych klatki schodowej. Nadto organ wskazuje opinie wyników przeprowadzonych oględzin, ekspertyz urządzeń grzewczo kominowych z dnia 13 grudnia 2015 r. oraz z dnia 13 grudnia 2014 r., z których wynika, że przewody kominowe w budynku są drożne lecz nieszczelne. I jak zaznacza organ, nieszczelność przewodów kominowych stwarza zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania. W ocenie sądu lektura protokołów oględzin i argumentacji przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu uniemożliwia podzielnie oceny organów nadzoru budowlanego, iż wykazany został zły stan techniczny budynku, tym bardziej, iż nakładając obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej organ położył nacisk na ściany nośne zewnętrznych elewacji budynku wskazując na spękania ścian zewnętrznych na elewacji – liczne spękania, zarysowania, złuszczenie farby elewacyjnej, ubytki cegieł i tynku. Uzasadniając organ głównie wskazuje na braki w elementach elewacji poszczególnych ścian zewnętrznych, a skoro główną intencją organu nadzoru budowlanego było poprawienie estetyki obiektu to winien rozważyć zastosowanie w sprawie art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy. Wątpliwości ci do prawidłowości rozstrzygnięcia nasuwają się tym bardziej, iż także przedłożone przez stronę skarżącą protokoły przeglądu pięcioletniego z dnia 12 września 2013 r. oraz protokół przeglądu rocznego z dnia 18 listopada 2015 r. nie poddają w zasadzie w wątpliwość stanu technicznego budynku. W protokole pięcioletnim sporządzonym przez technika budowlanego z właściwymi uprawnieniami wynika, iż zaleca się dokonywanie bieżących napraw i właściwej konserwacji budynku celem niedopuszczenia do degradacji technicznej obiektu a tym samym utraty jego wartości użytkowej. Co więcej w odniesieniu do ścian nośnych, na które wskazuje organ, technik budowlany nie stwierdził poważnych spękań, wypaczeń i deformacji, zalecił bieżącą kontrolę ścian konstrukcyjnych dla wczesnego wykrywania spękań. W odniesieniu do ścina klatki schodowej zalecił likwidację spękań poprzez przeszycie muru prętami metalowymi. Jednocześnie ocenił, iż budynek nadaje się do dalszego użytkowania. Podobny zapis widnieje w protokole rocznym, również tam nie stwierdzono złego stanu technicznego budynku. W odniesieniu do ścian nośnych widnieje zapis, iż nie stwierdzono spękań i deformacji, raz do roku dokonać przeglądu, wczesne wykrywanie spękań. Przywołane przeglądy sporządzone przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia (technik budowlany w spec. konstr. budowlanej), a obejmujące kontrolę stanu poszczególnych elementów budynku (m.in. dachów, kominów, strychów, ścian nośnych, ścian działowych, stropów, fundamentów, klatek schodowych, instalacji budynku itp.) zostały całkowicie pominięte przez organy obu instancji. Organy administracji w zaskarżonych rozstrzygnięciach stwierdziły, że ustalenia poczynione w ramach dwukrotnie przeprowadzonych oględzin są dużo dalej idące, zatem powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego budynku obliguje do ingerencji. Tak sformułowane stanowisko organów administracji nie dawało, w ocenie sądu, podstaw do nałożenia na skarżącą Spółkę obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej w tak szerokim zakresie, tym bardziej wobec braku jednolitości w ustaleniach organu i wnioskach z dowodów przedłożonych przez stronę. Już ta nieścisłość we wnioskach protokołów przeglądów i oględzin zobowiązywała organ do czynienia wyjaśnień, tymczasem organ ograniczył się do pominięcia dokumentów strony, jednocześnie nie wyjaśniając w sposób należyty podstaw, w oparciu o które odmówił tym dokumentom mocy dowodowej. Podkreślenia wymaga, że poza powołanymi rozbieżnościami organy nie zakwestionowały ustaleń wynikających z przedłożonych przez stronę skarżącą protokołów przeglądu pięcioletniego i w żaden sposób się do nich nie odniosły. Zakresem ekspertyzy technicznej nakazały przy tym objąć całą nieruchomość. Jedynym dokumentem złożonym przez stronę, na który wskazują organy są opinie, ekspertyzy stanu urządzeń grzewczo kominowych, z których wynika, iż przewodu kominowe są drożne lecz nie są szczelne. Wskazując na te opinie organy stwierdziły, iż nieszczelne przewody kominowe stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania. Kładąc nacisk na przedmiotowe ekspertyzy pominęły, iż opiniodawca nie stwierdził żadnych usterek i nie wykluczył instalacji z użytkowania.

W ocenie sądu, w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nadużyły omawianej regulacji, gdyż nie wykazały okoliczności faktycznych uzasadniających jej zastosowanie. Nie wykazały istnienia przesłanki uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego budynku mieszkalnego, a jest to jedyne kryterium, którego wykazanie uzasadnia nałożenie na stronę określonych obowiązków stosownie do art. 81c ust. 2 ustawy. Uzasadnione wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego muszą znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Mieć na uwadze bowiem trzeba, iż takie ustalenia i ich kwalifikowany charakter muszą być stwierdzone przed zastosowaniem omawianej regulacji, uzasadniając jej zastosowanie.

W świetle powyższych uwag, lecz głównie wobec argumentów zaskarżonych postanowień, gdzie organ położyły nacisk na stan elewacji i nieszczelność przewodów kominowych powtórzyć należy, iż organ winien rozważyć, czy w istocie podstawą jego działania nie powinien być przepis art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy. Szczególnie, iż jak wynika ze zgromadzonych dokumentów, w tym protokołów przeglądów, owszem budynek nie jest w stanie idealnym ale niewątpliwie nie zostały wykazane uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku – organ skupił się przede wszystkim na elementach elewacji. I skoro uznał, że przedmiotowy budynek szpeci, to de facto dokonał tej oceny w ramach własnych uprawnień i nie wiadomo czemu w tym zakresie zlecił sporządzenie ekspertyzy. Tym bardziej, że prawidłowa ścisła interpretacja art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego dotyczy, jak już wspomniano, jedynie stanu technicznego budynku, nie zaś jego wyglądu.

Warto wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez należyty stan estetyczny obiektu budowlanego należy rozumieć utrzymanie w dobrym stanie elewacji i wyglądu obiektu oraz innych jego elementów, jak też zapewnienie harmonii pomiędzy wyglądem obiektu a otoczeniem naturalnym i stworzonym przez człowieka. W razie zaś stwierdzenia, iż estetyka budynku odbiega od obowiązujących w ocenie organu standardów i powoduje oszpecenie otoczenia organ ten władny jest w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego nałożyć decyzją na właściciela lub zarządcę obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Podkreśla się także, że w inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów nadzoru zatrudniane są osoby, które mają co najmniej uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie. A zatem kontrolując wykonanie nieskomplikowanych robót budowlanych, inspektor nadzoru budowlanego jest w stanie samodzielnie określić prawidłowość wykonania tych robót (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 824/15).

W świetle powyższego oraz ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego stwierdzić należy, iż organy rozpoznające niniejszą sprawę dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i sprowadzają się do obowiązku przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego co do jednoznacznego ustalenia, czy w sprawie niezbędne jest przedłożenie ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku celem doprowadzenia obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego i w jakim zakresie. Organ winien skonkretyzować swoje wątpliwości co do stanu technicznego budynku, poprzez jednoznaczne wyjaśnienie na czym one polegają i z jakich ustaleń wynikają. Następnie rozważyć, czy wątpliwości tych nie jest w stanie samodzielnie wyjaśnić i w oparciu o jakie przepisy ustawy nakłada na stronę skarżącą określone zobowiązania.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Orzeczenie w pkt 2 o zwrocie kosztów postępowania, na które składa się kwota uiszczonego wpisu sądowego, uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a.

a.tp.