Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 958/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 63, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, par. 9 ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 39 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Małgorzata Rysz Protokolant Monika Tutak-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 21 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 111/10 w sprawie ze skargi A. B., M. B. na postanowienie Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 111/10, po rozpoznaniu skargi A. B. i M. B. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej: ARiMR) z [...] grudnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków w oświadczeniu o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...] lipca 2009 r.

Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

M. B. złożył [...] marca 2005 r. w Biurze Powiatu B. ARiMR w R. wniosek z załącznikami o pomoc finansową na działanie - wspieranie gospodarstw niskotowarowych. We wniosku oraz w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wskazał do realizacji cztery przedsięwzięcia.

Decyzją z [...] lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatu B. ARiMR w R. przyznał M. B. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego. W decyzji wnioskodawca został pouczony, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 7 grudnia 2004 r.) warunkiem wypłaty płatności w 4 i 5 roku konieczne jest zrealizowanie przedsięwzięć wyszczególnionych we wniosku oraz planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie 6 miesięcy od daty wypłaty trzeciej płatności.

Wnioskodawca złożył [...] października 2008 r. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w którym podał, że zrealizował trzy z czterech zaplanowanych przedsięwzięć. W treści oświadczenia, jako powód niezrealizowania jednego przedsięwzięcia wskazał długotrwałą niezdolność do pracy oraz nieopłacalność produkcji.

Wezwaniem z [...] października 2008 r. organ zobowiązał M. B. na podstawie art. 64 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: Kpa) do usunięcia braków w oświadczeniu, poprzez złożenie w terminie 7 dni od doręczenia wezwania załącznika potwierdzającego przyczynę niezrealizowania przedsięwzięcia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie płatności bez rozpoznania. Wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone [...] października 2008 r.

W odpowiedzi na wezwanie strona złożyła [...] listopada 2008 r. formularz korekty oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków oświadczenia.

Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. postanowieniem z [...] lipca 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych oświadczenia. Wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu wskazane w art. 58 § 1 Kpa, ponieważ strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

Po rozpoznaniu zażalenia A. B. i M. B. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że strona złożyła w terminie oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Natomiast w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braków oświadczenia strona złożyła jego korektę z uchybieniem 7-dniowego terminu, który upłynął [...] listopada 2008 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu organ drugiej instancji uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w dochowaniu terminu, ponieważ złożone przez stronę dokumenty świadczą o okolicznościach jednostkowych, bądź trwającym leczeniu, ale zdarzenia te miały miejsce w 2007 r. Na tej podstawie organ drugiej instancji ocenił, że wskazane przeszkody nie istniały w dacie uchybienia terminu, czyli [...] listopada 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uchylił powyższe postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z [...] lipca 2009 r. uznając, że w sprawie doszło do naruszenia w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 58 i art. 64 § 2 Kpa.

Stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy organ wezwał stronę do uzupełnienia braków oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego na podstawie art. 64 § 2 Kpa, zgodnie z którym, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie płatności bez rozpoznania. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż powołanie się przez organ administracyjny na treść art. 64 § 2 Kpa powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników. Tym samym Sąd uznał, że z uwagi na treść § 8 ust. 1 i § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. do sprawy nie znajduje zastosowania przepis art. 64 § 2 Kpa. W wezwaniu do uzupełnienia braków oświadczenia organ dokonał jego merytorycznej oceny, gdyż uznał, że część z założonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego działań nie została zrealizowana. W takiej sytuacji okoliczność braku załącznika potwierdzającego przyczynę niezrealizowania przedsięwzięć nie stanowi braku formalnego, do którego zastosowanie znajduje zapis art. 64 § 2 Kpa. Gdyby uznać, że dopuszczalne jest wezwanie strony do złożenia załącznika na podstawie art. 64 § 2 Kpa, to gdyby strona nie uczyniła zadość takiemu wezwaniu, wniosek należałoby poddać rygorowi określonemu w tym przepisie, a zatem pozostawić go bez rozpoznania. Tymczasem § 9 ww. rozporządzenia stanowi o konieczności wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku. Prawną podstawę do wstrzymania płatności stanowi stosowna decyzja organu, a nie rozstrzygnięcie o pozostawieniu oświadczenia bez rozpoznania.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji uznał, iż bezprzedmiotowym było orzekanie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia żądanego dokumentu. Skoro wezwanie było nieskuteczne, nie można mówić o uchybieniu terminu.

W skardze kasacyjnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 151 i art. 133 § 1, art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 58 i art. 64 § 2, art. 63 § 2 i art. 50, art. 54 w zw. z art. 75 Kpa poprzez to, iż Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, mimo iż nie było ku temu podstaw, a mianowicie zarzucając organowi naruszenie art. 58 Kpa i art. 64 § 2 Kpa oraz podnosząc, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, w szczególności art. 58 i art. 64 § 2 Kpa, mimo iż naruszenie to nie miało miejsca, gdyż załączenie dowodów potwierdzających okoliczność siły wyższej, na którą powołuje się rolnik, stanowi wymóg formalny wynikający z innych przepisów powszechnie obowiązujących (zgodnie z art. 63 § 2 Kpa), a mianowicie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.Urz. UE. z 30 kwietnia 2004 r. L 153, s. 30 ze zm.; Dz.U. UE. Polskie wydanie specjalne z 2003 r. L 46, s. 87; dalej: rozporządzenie Komisji (WE) z 29 kwietnia 2004 r.), a wobec tego w przypadku niezłożenia tych dowodów organ jest zobowiązany na podstawie art. 64 § 2 Kpa wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych, a nadto wezwanie to nawet przy przyjęciu za Sądem, iż wymóg złożenia dowodów nie ma charakteru formalnego, z punktu widzenia jego oceny prawnej było skuteczne, bowiem spełniało warunki wezwania do uczestniczenia i dokonania czynności procesowej, o którym mowa w art. 50 Kpa i art. 54 Kpa w zw. z art. 75 Kpa, a termin zarówno wyznaczony zgodnie z art. 64 § 2 Kpa jak i termin wyznaczony na podstawie art. 50 Kpa w zw. z art. 54 Kpa jest terminem procesowym, a wobec tego przywracalnym, i w przypadku jego uchybienia przysługuje stronie prawo do złożenia wniosku o jego przywrócenie, które podlega ocenie z punktu widzenia art. 58 Kpa;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2 i 64 § 2 Kpa oraz art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z 29 kwietnia 2004 r. w zw. z art. 64 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE. z 23 grudnia 2006 r. L 368, s. 15), § 9 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r., poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia przy zarzucie naruszenia art. 64 § 2 Kpa i przy przyjęciu przez Sąd, że okoliczność braku załącznika potwierdzającego przyczynę niezrealizowania przedsięwzięć nie stanowi braku formalnego, do którego zastosowanie znajduje zapis art. 64 § 2 Kpa (...), mimo iż naruszenie to nie miało miejsca, gdyż załączenie dowodów potwierdzających okoliczności siły wyższej, na które powołuje się rolnik stanowi wymóg formalny wynikający z innych przepisów powszechnie obowiązujących (zgodnie z art. 63 § 2 Kpa), a mianowicie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z 29 kwietnia 2004 r., a wobec tego w przypadku niezłożenia tychże dowodów organ jest zobowiązany na podstawie art. 64 § 2 Kpa wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych;

II. naruszenie prawa materialnego w postaci:

- art. 58 Kpa poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż terminami przywracalnymi, których dotyczy wniosek o przywrócenie terminu są wyłącznie procesowe terminy ustawowe, mimo iż zgodnie z jednolitą i ugruntowaną wykładnią terminy procesowe są przywracalne bez względu na to, czy są to terminy procesowe ustawowe czy terminy wyznaczone przez organ (urzędowe);

- art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z 29 kwietnia 2004 r. w zw. z art. 64 akapit 1 w zw. z art. 64 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) z 15 grudnia 2006 r. oraz błędną wykładnię § 9 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. i w rezultacie błędne przyjęcie, iż "żaden z przepisów rozporządzenia nie nakłada na producenta rolnego obowiązku udowodnienia stosownym zaświadczeniem lekarskim, czy też uprawdopodobnienia długotrwałej niezdolności do pracy", w sytuacji, gdy w/w przepisy, w szczególności 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z 29 kwietnia 2004 r. wskazują wprost, iż rolnik winien powołując się na okoliczności siły wyższej winien "przedłożyć dowody zadowalające organ" i stanowi to wymóg formalny oświadczenia, w którym rolnik powołuje się na okoliczność siły wyżej, których dotyczy art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) z 29 kwietnia 2004 r. w zw. z § 9 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. B. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych przez autora skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.).

Przy formułowaniu zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest nie tylko wskazanie przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji, ale wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju uzasadnienia nie zawierają zarzuty sformułowane w punkcie 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej. W szczególności kasator nie podał żadnych argumentów wskazujących, na czym jego zdaniem polegało naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 151 p.p.s.a.

W sprawie, organ wezwał stronę na podstawie art. 64 § 2 Kpa do uzupełnienia braków oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Bezspornym jest, że w terminie określonym w § 8 ust. 2 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. rolnik złożył na urzędowym formularzu oświadczenie, które zawierało informację o zrealizowaniu trzech z czterech przedsięwzięć objętych planem rozwoju oraz podał przyczyny niezrealizowania ostatniego z nich.

Już w wezwaniu do uzupełnienia braków oświadczenia o zrealizowaniu zadań założonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego organ dokonał merytorycznej oceny tego oświadczenia wskazując, że część z założonych w planie działań nie została zrealizowana.

Brak załącznika potwierdzającego przyczynę niezrealizowania przedsięwzięcia nie stanowi braku formalnego, ponadto, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, nieusunięcie braków podania w terminie powoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, podczas gdy brak załącznika potwierdzającego przyczynę niezrealizowania przedsięwzięcia stanowi podstawę do wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku stosowną decyzją organu (§ 9 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r.).

Zarzut naruszenia art. 64 § 2 Kpa nie zasługiwał zatem na uwzględnienie, ponieważ wezwanie wystosowane w trybie określonym w tym przepisie powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (por. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 719/10, wyrok NSA z 20 października 2010 r., sygn. akt II GSK 911/09).

Należy zauważyć, że charakter prawny terminu określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. nie jest jednolicie oceniany w orzecznictwie sądowym, aczkolwiek w zasadzie przyjmuje się, że 7-dniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku nie jest terminem materialnym lecz procesowym (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 81/10; wyrok NSA z 10 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 318/10; wyrok NSA z 2 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 289/10). Prezentowany jest też pogląd, iż termin ten charakterem najbardziej jest zbliżony do terminu porządkowego (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 469/10).

Istota problemu w rozpoznawanej sprawie skupia się jednak nie tyle na ocenie charakteru prawnego terminu określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r., lecz na tym, jakie działania ma podjąć organ, gdy oświadczenie, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, zostało złożone w powyższym terminie lecz zawiera braki, a więc na rozstrzygnięciu charakteru prawnego samego oświadczenia o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć.

Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny m.in. złożył (...) oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Oświadczenie to składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1.

Złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego pozostaje w ścisłym związku z realizacją warunku określonego w § 8 ust. 1 pkt 1 przepisu i daje podstawę do podjęcia działań w celu ustalenia, czy wskazane przez prawodawcę warunki zostały spełnione, a tym samym daje podstawę do uruchomienia procedury wypłaty przyznanej płatności (tj. kolejnych jej rat) bądź też w przypadku negatywnej weryfikacji daje podstawę do podjęcia procedury wstrzymania płatności, o której stanowi § 13 ust. 1 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. Załącznikami oświadczenia są dokumenty określone w § 8 ust. 3 ww. rozporządzenia. Powyższe unormowania pozwalają na przyjęcie, że omawiane oświadczenie jest formą podania w rozumieniu art. 63 § 1 Kpa, do którego mogą mieć zastosowanie - ale odpowiednio - regulacje zawarte w art. 64 Kpa. (por. wyrok NSA z 28 lipca 2011 r., II GSK 751/10)

Kodeks postępowania administracyjnego nadaje pojęciu podania, o którym stanowi art. 63 Kpa, szerokie znaczenie. Formuła przepisu wskazuje, że mieszczą się w nim żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia. Jak podkreśla się w doktrynie "(...) konieczność szerokiego rozumienia terminów "żądanie" i "wyjaśnienie" umożliwia pomieszczenie w nich grup różnorodnych przejawów czynności procesowych i pozaprocesowych podmiotów postępowania administracyjnego". Zwraca się przy tym uwagę, że aprobaty wymaga pogląd, iż "podaniem w rozumieniu kodeksu są wszelkiego rodzaju oświadczenia (woli i wiedzy) stron oraz innych uczestników postępowania, z którymi występują oni wobec organu". (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. Lex 2010, komentarz do art. 63 Kpa, a także powołana tam literatura, tj. Z. Janowicz "Komentarz..." 1991 r., s. 172-173).

Z regulacji zawartej w art. 64 § 2 Kpa wynika, że organ ma obowiązek wezwać stronę do uzupełnienia braków, gdy podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. W doktrynie podkreśla się jednocześnie, że "Sąd na podstawie omawianego przepisu może wzywać stronę do sprecyzowania żądania..." (por. R. Hauser "Podania..." s. 93). Jeżeli pismo strony budzi wątpliwości, organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym na podstawie art. 9 Kpa obowiązek czuwania, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielać jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W sytuacji zatem gdy organ doszedł do wniosku, iż oświadczenie rolnika nie zawierało pełnych informacji (wyjaśnień) co do zrealizowania przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, to miał on podstawę prawną do - odpowiedniego - zastosowania trybu z art. 64 § 2 Kpa i wezwania strony do sprecyzowania oświadczenia oraz do złożenia brakujących dokumentów, o których mowa w § 8 ust. 3 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r.

Takie działania organu zmierzałyby do dokonania prawidłowej oceny, w oparciu o dotychczasowe czynności strony, czy należy podjąć procedurę wypłaty pozostałych rat przyznanych płatności, czy też wszcząć postępowanie w przedmiocie wstrzymania płatności na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. Nie prowadziłyby one jednak do wydania rozstrzygnięcia z art. 64 § 2 Kpa, o pozostawieniu oświadczenia bez rozpoznania.

Za chybiony należało również uznać zarzut naruszenia art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z 29 kwietnia 2004 r. w zw. z art. 64 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) 15 grudnia 2006 r. oraz w zw. z § 9 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. W złożonym w terminie oświadczeniu o stanie realizacji przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego M. B. oświadczył, że zrealizował trzy z czterech zaplanowanych przedsięwzięć, podając jako przyczynę niezrealizowania ostatniego z nich długotrwałą niezdolność do pracy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt b/ rozporządzenia Komisji (WE) z 29 kwietnia 2004 r. długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu może być uznana (przez Państwo Członkowskie) za zdarzenie mieszczące się w pojęciu siły wyższej, a więc usprawiedliwionego okolicznościami, stanu uniemożliwiającego beneficjentowi wypełnienie podjętego zobowiązania. Realizując wyżej wskazaną normę oraz normę kompetencyjną zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.), Rada Ministrów wydała rozporządzenie z 7 grudnia 2004 r. Okoliczność długotrwałej niezdolności do pracy rolnika winna być oceniona w świetle przesłanki określonej w § 9 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia, jak też przy uwzględnieniu normy regulującej formę i tryb zawiadomienia organu administracji o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających realizację przedsięwzięć określonych w planie rozwoju - § 9 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2, producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. nie nakładają na producenta rolnego obowiązku udowodnienia niezdolności do pracy stosownym zaświadczeniem lekarskim.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.