Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2062/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. W., Z.P., H. W., B. A., Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 323/12 w sprawie ze skargi E. W., Z. P., H. W., B. A., Z.W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 323/12 oddalił skargę E. W., Z. P., H. W., B. A. i Z. W. (dalej, jako: "skarżący") na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 1998 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1959 r. przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomość położoną w C., obejmującą działkę oznaczoną nr [...] o pow. 5 ha, stanowiącą własność R. W. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1960 r., po rozpatrzeniu odwołania właściciela, utrzymało w mocy powołaną decyzję organu I instancji.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wydanych decyzji wystąpiła Z. W.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1960 r. i wskazał, że Spółdzielnia Produkcyjna w C. władała omawianą nieruchomością nieprzerwanie od 1953 r. do dnia wydania orzeczenia o jej przejęciu na rzecz Skarbu Państwa. Przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych i uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71), według którego nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie państwa do dnia wejścia w życie ustawy, przejmuje się - bez odszkodowania - na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. W sprawie nie mają przy tym znaczenia okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo, co wywiódł Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20 lutego 1991 r. sygn. akt W 5/90 (Dz. U. Nr 20, poz. 88). Przesłanka nieważności decyzji o przejęciu mogłaby zachodzić, gdyby ponad wszelką wątpliwość wnioskodawca dowiódł, że objęta wnioskiem nieruchomość w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie była we władaniu Państwa. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy okoliczność ta jednak w sposób oczywisty nie wynika. Bezspornym, bowiem jest, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ustalenia tego nie kwestionuje nawet wnioskodawczyni. Podany argument, że gospodarstwo nie zostało porzucone należy uznać za nietrafny. Zamiarem ówczesnego ustawodawcy było, bowiem jednolite uregulowanie stanu prawnego m.in. nieruchomości ziemskich przeznaczonych na cele reformy rolnej i przejęcie ich na własność Państwa bez względu na ich obszar. Wyjątkowy rygoryzm ustawy przejawiający się w przejęciu nieruchomości bez jakiegokolwiek odszkodowania oraz zapis ust. 4 powołanego art. 9, przesądzający o tym, iż nawet tytuły egzekucyjne zasądzające przywrócenie posiadania lub wydanie nieruchomości tracą moc, wskazywał wyraźnie, że wolą ówczesnego ustawodawcy było ostateczne utrwalenie wprowadzonych stosunków własnościowych. Zatem bez znaczenia jest to, w jakim trybie, ani za pomocą, jakich czynności prawnych czy też faktycznych doszło do objęcia we władanie nieruchomości przez Państwo. Z dokumentu nadania ziemi wynika, iż właścicielem działki nr [...] położonej w C. jest R. W.. Jeżeli jednak Z. i R. W. posiadali wspólność majątkową to nieruchomość przejęta na rzecz Skarbu Państwa stanowiła ich majątek wspólny. Gdyby nawet przyjąć założenie, iż Z. W. nie brała udziału w postępowaniu to nie można tego zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Brak udziału strony w postępowaniu może być kwalifikowane jedynie jako przesłanka do wznowienia postępowania (art. 145 §1 pkt 4 K.p.a.), a więc tego rodzaju naruszenie nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżący zarzucili naruszenie art. 156 §1 pkt 2, art. 77 §1 i art. 78 §1 K.p.a., art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że od daty złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynęło prawie 13 lat. Upływ czasu działa w tym przypadku na niekorzyść skarżących, ponieważ dowody osobowe w postaci zeznań świadków stają się w przeważającej mierze niemożliwe, w związku ze śmiercią osób, które znały fakty mające miejsce przed ponad połową wieku. Organy orzekające w sprawie w ogóle nie próbowały ustalić rzeczywistego stanu faktycznego, jaki miał miejsce na kilka lat przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Skutkiem tego jest błędne przyjęcie przez organ administracji, że istniała podstawa do przejęcia nieruchomości na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Gdyby organ administracji dokładnie wyjaśnił stan faktyczny, stosując zasadę prawdy obiektywnej oraz dopuszczając wszelkie możliwe dowody, również dowody z zeznań świadków zawnioskowanych przez Z. W., a nie poprzestawał na lakonicznych stwierdzeniach zawartych w decyzjach Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], powinien dojść do wniosku, że co do przedmiotowej nieruchomości zastosowanie znajdował art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., według którego ust. 1 nie dotyczył gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). W art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. wskazano, że grunty, które zostały na podstawie dekretu przekazane w użytkowanie, zwraca się poprzedniemu posiadaczowi po upływie terminu, na jaki zostały oddane w użytkowanie (zagospodarowanie). Przed upływem tego terminu grunt może być zwrócony za zgodą użytkownika i poprzedniego posiadacza. Dekret z dnia 9 lutego 1953 r. wszedł w życie z dniem 14 lutego 1953 r. (dzień ogłoszenia). Nieruchomość rolna R. W. została przekazana Spółdzielni Produkcyjnej w C. w czasie obowiązywania dekretu, tj. po 14 lutego 1953 r., ponieważ wiosną (kwiecień) 1953 r. dokonano jej bezprawnego zaorania. Jak twierdziła Z. W., a co mogą potwierdzić zawnioskowani świadkowie, przedmiotową nieruchomość oddali w dzierżawę siostrze Z. W. – M. S. w 1952 r. Ponieważ w C. powstała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, ówczesna władza zabroniła uprawiania roli przez dzierżawców i bez zgody właścicieli dokonała aktu pozbawienia posiadania. Wówczas też R. W. powiadomiony przez rodzinę, przyjechał do C., a po nieudanej próbie przywrócenia posiadania został aresztowany na kilka miesięcy. Przejęcie nieruchomości przez Państwo nastąpiło po 14 lutego 1953 r., a przekazania nieruchomości w użytkowanie Spółdzielni dokonano na podstawie dekretu. Okoliczności te mają kapitalne znaczenie dla oceny, że nie było podstaw do przejęcia nieruchomości R. W. na własność Państwa bez odszkodowania, czyli na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy. Nieruchomość ta podlegała wyłączeniu spod regulacji tego przepisu na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy. Czyli powinna być zwrócona lub właściciel miał prawo do innej nieruchomości w zamian za przejętą, albo do odszkodowania w myśl przepisów dekretu z 1953 r. lub ustawy z 1957 r. o jego uchyleniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., mający według skarżących nawiązywać do art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. nie miał w sprawie zastosowania, skoro zwrot nieruchomości poprzedniemu jej posiadaczowi – w myśl tych przepisów - miał następować po upływie terminu, na jaki nieruchomość została oddana w użytkowanie (zagospodarowanie) Państwu. Nie wynika zaś z akt, aby przedmiotowa nieruchomość została przejęta od jej byłych właścicieli we władanie Państwa na określony czas, bądź też, aby nieruchomość ta została na określony czas oddana Państwu do użytkowania (zagospodarowania) przez jej ówczesnego właściciela lub posiadacza.

Wbrew zarzutom skargi, zaskarżone decyzje nie naruszają, zatem wskazanych w skardze przepisów prawa. Oceniając legalność decyzji w trybie art. 156 i nast. K.p.a. o przejęciu nieruchomości, obecny organ nadzoru nie dokonuje, bowiem ponownej oceny spełnienia przesłanek do wydania takiej decyzji, lecz ustala, czy ówczesny organ orzekający w wystarczającym zakresie wykazał na owy czas spełnienie takich przesłanek. Ocena organu nadzoru wyrażona w zaskarżonych decyzjach wskazuje, iż przy wydawaniu ówcześnie decyzji o przejęciu przedmiotowej nieruchomości wykazano spełnienie warunków do wydania takiej decyzji, dlatego powoływanie się obecnie przez skarżących na naruszenie art. 21 Konstytucji RP nie może odnieść zamierzonego skutku, skoro przepis ten obowiązuje od października 1997 r., gdy orzeczenia o przejęciu nieruchomości w rozpatrywanej sprawie wydane zostały w 1959 i w 1960 r.

Prawidłowo również organ wskazał na argumentację Trybunału Konstytucyjnego wyrażoną w uchwale z dnia 20 lutego 1991 r. sygn. akt W 5/90, jako nadal aktualną przy ocenie stosowania w przeszłości art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., który to przepis znajdował zastosowanie wobec każdej nieruchomości rolnej objętej we władanie przez Państwo przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r., nawet wbrew woli byłego właściciela. Słusznie, więc organ stwierdził, iż rażące naruszenie prawa kwestionowanymi decyzjami o przejęciu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Państwa mogłoby zostać wykazane jedynie ustaleniem, iż nieruchomość ta przed 5 kwietnia 1958 r. nie znajdowała się we władaniu Państwa lub jednostki organizacyjnej działającej w owym czasie w imieniu Państwa. Tymczasem, nawet skarżący nie kwestionują okoliczności, iż przedmiotowa nieruchomość rolna pozostawała we władaniu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. dlatego brak było podstaw do przypisania decyzjom o przejęciu tej nieruchomości rażącego naruszenia przepisów stanowiących podstawę do wydania tych decyzji.

Dla wyniku rozstrzygnięcia sprawy przez organ orzekający nie ma również znaczenia okoliczność wydania decyzji z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po upływie ponad dziesięciu lat od wydania pierwszej decyzji przez organ nadzoru, skoro ustalony stan faktyczny sprawy i stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji o przejęciu nieruchomości nie uległ zmianie do dnia wydania decyzji z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwłaszcza, że dla oceny legalności decyzji o przejęciu nieruchomości stan faktyczny i stan prawny zaistniały po ich wydaniu nie może być podstawą oceny legalności tych decyzji w trybie art. 156 i nast. K.p.a.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się skarżący i wywiedli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanym.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

➢ art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. przez jego błędne zastosowanie;

➢ art. 9 ust 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w związku z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. przez jego niezastosowanie;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

➢ art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo, że zebrany materiał dowodowy był niewystarczający do dokonania oceny prawnej w świetle zarzutów naruszenia przez skarżących prawa materialnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że Sąd I instancji powinien był dojść do wniosku, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, albowiem zarzut, że nieruchomość podlegała wyłączeniu spod działania przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. podniesiony został w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a okoliczności tych organ nie badał w postępowaniu administracyjnym. Sąd zobligowany był, zatem do uchylenia zaskarżonej decyzji w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza, że powiązanie faktu rozpoczęcia użytkowania przedmiotowej nieruchomości przez Spółdzielnię Produkcyjną w C. z wejściem w życie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. świadczy o dużym prawdopodobieństwie o tym, iż dekret ten stanowił dla ówczesnej władzy podstawę do działania przy odebraniu nieruchomości R. W. i przekazania jej do użytkowania Spółdzielni. R. W. został osadzony w więzieniu, niewykluczone, że z powodu niewywiązania się z obowiązków, o których mowa w art. 16 i 17 dekretu. Ustaleniu powinna podlegać, zatem okoliczność, od kiedy i w jaki sposób Spółdzielnia weszła w posiadanie tej nieruchomości.

Dalej skarżący wskazali, że sporna nieruchomość podlegała wyłączeniu na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Przejęcie nieruchomości przez Państwo miało miejsce po wejściu w życie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. Jest to istotna okoliczność z punktu widzenia sytuacji prawnej nieruchomości. R. W. pozbawiony został własności w czasie, gdy nie uprawiał użytków rolnych osobiście, ponieważ mieszkał w innym miejscu i przekazano je do zagospodarowania Spółdzielni. Przekazanie musiało nastąpić na podstawie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. To, że nie wynika to z akt sprawy nie stanowi podstawy dla uznania, że takie przekazanie, w tym trybie, nie miało miejsca. W związku powyższym nieruchomość podpada pod art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., a tym samym zastosowanie znajduje art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Kontrolowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1960 r.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu.

Przesłanką stwierdzenia nieważności szczególnie rozważaną na gruncie przedmiotowej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.

Materialnoprawną podstawę przejęcia przedmiotowej nieruchomości rolnej stanowił art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, który stanowił, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, pod warunkiem, że są one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Powyższe nieruchomości przejmuje się bez odszkodowania, zaś długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem, służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20 lutego 1991 r. (OTK 1991, nr 1, poz. 18), dokonując wykładni art. 16 ust. 1 (art. 9 według ówczesnej numeracji) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego orzekł, że o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych decydują wyłącznie przesłanki wymienione w tym przepisie, czyli:

➢ objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r. oraz,

➢ pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie/innym osobom fizycznym lub prawnym - bez względu na okoliczności, w których doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że nieruchomość rolna została objęta we władanie Państwa i przed dniem 5 kwietnia 1958 r. przekazana w użytkowanie Spółdzielni Produkcyjnej w C. w 1953 r. Nieruchomość ta pozostawała w użytkowaniu Spółdzielni aż do dnia jej przejęcia ustawą z dnia 12 marca 1958 r. Skarżący faktów tych nie kwestionują. Spełnione, zatem zostały przytoczone wyżej przesłanki z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. niezbędne do wydania orzeczenia o przejęciu spornej nieruchomości na własność Państwa. Jak już wskazano o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych decydowały wyłącznie owe przesłanki wymienione w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Bez znaczenia, zatem jest, w jakim trybie, ani za pomocą, jakich czynności prawnych czy też faktycznych doszło do objęcia we władanie nieruchomości przez Państwo. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1960 r. nie mogło dojść do badania okoliczność, od kiedy i w jaki sposób Spółdzielnia weszła w posiadanie tej nieruchomości. Istotne, bowiem jedynie było to, że nieruchomość rolna została objęta we władanie Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal we władaniu w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Tym samym okoliczności przedstawione przez skarżących w skardze kasacyjnej nie mogą stanowić podstawy dla uznania, że decyzja z 1960 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że rażące naruszenie prawa kwestionowanymi decyzjami o przejęciu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Państwa mogłoby zostać wykazane wyłącznie ustaleniem, iż nieruchomość ta przed 5 kwietnia 1958 r. nie znajdowała się we władaniu Państwa lub jednostki organizacyjnej działającej w owym czasie w imieniu Państwa. Skoro jednak zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że sporna nieruchomość znajdowała się w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. we władaniu Państwa w użytkowaniu Spółdzielni, a ustaleń tych nie kwestionują nawet sami skarżący, to stwierdzić należy, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 1960 r., albowiem przesłanka rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) nie wystąpiła.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.