Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 74/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 41 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 7 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.- tekst jednolity
Teza: Zgłoszenie o wystąpieniu ze służby wiąże organ, a wydanie rozkazu personalnego powoduje skuteczne i definitywne rozwiązanie administracyjnoprawnego

stosunku służby z datą wskazaną w rozkazie. Złożone zgłoszenie ulega w takim wypadku skonsumowaniu, a jego cofnięcie na etapie postępowania

odwoławczego nie jest już możliwe.

Nie ma podstaw, by do oświadczenia o cofnięciu zgłoszenia o wystąpieniu ze służby stosować rygor określony w art. 61 § 1 in fine k.c. Postępowanie

administracyjne nie jest oparte na systemie prekluzji, a koncentracja materiału dowodowego w sprawie następuje do momentu wydania decyzji (jej

podpisania). Należy uznać, że cofnięcie zgłoszenia o wystąpieniu ze służby jest skuteczne, pod warunkiem, że mogło dotrzeć do organu przed podpisaniem

przezeń rozkazu personalnego

TEZY

Zgłoszenie o wystąpieniu ze służby wiąże organ, a wydanie rozkazu personalnego powoduje skuteczne i definitywne rozwiązanie administracyjnoprawnego

stosunku służby z datą wskazaną w rozkazie. Złożone zgłoszenie ulega w takim wypadku skonsumowaniu, a jego cofnięcie na etapie postępowania

odwoławczego nie jest już możliwe.

Nie ma podstaw, by do oświadczenia o cofnięciu zgłoszenia o wystąpieniu ze służby stosować rygor określony w art. 61 § 1 in fine k.c. Postępowanie

administracyjne nie jest oparte na systemie prekluzji, a koncentracja materiału dowodowego w sprawie następuje do momentu wydania decyzji (jej

podpisania). Należy uznać, że cofnięcie zgłoszenia o wystąpieniu ze służby jest skuteczne, pod warunkiem, że mogło dotrzeć do organu przed podpisaniem

przezeń rozkazu personalnego


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. przy udziale w sprawie ze skargi P.L. na decyzję W. Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, o d d a l a s k a r g ę /-/ I.Kucznerowicz /-/ J.Stankowski /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w P., po rozpatrzeniu odwołania P.L. od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji z dnia 14 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji, utrzymał rozkaz w mocy.

P.L. zgłosił wystąpienie ze służby raportem z dnia [...] maja 2004 r.

Rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Komendant Miejski Policji w P. zwolnił P.L. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). Odstąpiono od uzasadnienia rozkazu, z uwagi na to, iż w całości uwzględniał on żądanie funkcjonariusza.

Pismem z dnia [...] maja 2004 r. skarżący wniósł odwołanie. Podniósł, że oświadczenie woli w formie raportu z dnia [...] maja 2004 r. posiadało wady umożliwiające uchylenie się od jego skutków. Wskazał, że w chwili złożenia raportu znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 88 Kodeksu cywilnego). Ograniczono jego swobodę poruszania się, mimo, iż nie był zatrzymany, oraz przeprowadzono przeszukanie w miejscu zamieszkania i pomieszczeniach służbowych. Skarżący podał także, że funkcjonariusze przeprowadzający czynności kierowali groźby pod adresem jego i jego rodziny, a raport z dnia [...] maja 2004 r. został przedłożony mu jedynie do podpisu. P.L. wniósł o przeanalizowanie okoliczności w jakich raport został sporządzony.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Komendant Miejski Policji w P. przesłał akta Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w P., który decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] r. utrzymał zaskarżony rozkaz w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji (rozkazu) był art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w terminie 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Istotnym zagadnieniem w sprawie była prawna skuteczność uchylenia się od skutków zgłoszenia zwolnienia ze służby, jeżeli oświadczenie w tym względzie złożono dopiero w odwołaniu od rozkazu o zwolnieniu. Zdaniem Komendanta Policji do oceny skuteczności oświadczeń woli należało stosować przepisy Kodeksu cywilnego, bowiem ani ustawa o Policji, ani inne przepisy prawa administracyjnego kwestii tej nie regulują. P.L. powołał się w odwołaniu na dwie wady oświadczenia woli określone w art. 82 i art. 87 Kodeksu cywilnego (stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli oraz bezprawna groźba). W ocenie organu, zebrany materiał dowodowy nie stanowił podstawy do uznania, że Komendant Miejski Policji naruszył art. 41 ust. 3 ustawy o Policji oraz przepisy Kodeksu cywilnego. Zarzut, że w chwili złożenia raportu P.L. znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli poprzez ograniczenie swobody poruszania się i przeprowadzenie przeszukania nie wyczerpywał przesłanek określonych w art. 82 Kodeksu cywilnego, gdyż nie stwierdzono u skarżącego choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego zaburzenia czynności psychicznych. Organ uznał również, że zgłoszenie o zwolnieniu ze służby nie zostało złożone w warunkach przymusu lub groźby, o jakich mowa w art. 87 Kodeksu cywilnego, a rzeczywistym motywem jego złożenia było działanie emocjonalne związane z prowadzonymi czynnościami procesowymi wykonywanymi wobec skarżącego.

W skutek skargi P.L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., wyrokiem z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1018/04 uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. W uzasadnieniu wskazał na naruszenia art. 7, 77 ust. 1 oraz w zw. z art. 10, 80 ust. 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: k.p.a.) poprzez niepełne zbadanie okoliczności poprzedzających sporządzenie przez skarżącego raportu o zwolnienie ze służby. Brak całościowego zbadania tych okoliczności uniemożliwił dokonanie prawidłowej oceny oświadczenia woli złożonego przez skarżącego, pod kątem jego wad w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm. - dalej: k.c.). Zgodnie z art. 6a ustawy o Policji sprawy związane z wykonywaniem zadań i kompetencji Policji prowadzone są w trybie postępowania administracyjnego. Sąd podał, że momentem wszczęcia postępowania było złożenie raportu o zwolnienie (art. 61 § 3 k.p.a.). Uznał jednakże, że zgłoszenie wystąpienia ze służby powinno podlegać ocenie przez pryzmat przepisów o wadach oświadczeń woli określonych w Kodeksie cywilnym, a od zgłoszenia (oświadczenia) można się uchylić na wskazanych tam zasadach. Przepisy Kodeksu cywilnego nie mogą być jednak przez organy stosowane wprost, a jedynie w drodze analogii. Sąd nakazał organowi, by ocenił prawidłowość czynności prowadzonych wobec P.L. bezpośrednio przed złożeniem przez niego raportu o zwolnienie ze służby, pod kątem ich wpływu na jego treść.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 138 § 1 i art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) utrzymał w mocy rozkaz personalny z dnia 14 maja 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku i akt postępowania administracyjnego, wykonując zalecenia Sądu podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Realizując zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu pismem z dnia [...] października 2006 r. powiadomił stronę o ponownym rozpatrywaniu odwołania. Jednocześnie, zgodnie z art. 79 k.p.a., organ poinformował P.L. o terminach przeprowadzania dowodów ze świadków. Organ stwierdził, że skarżący czynnie uczestniczył w całym postępowaniu administracyjnym i brał udział w przesłuchaniu świadków, składał wnioski dowodowe, został zapoznany z całością materiałów w sprawie, miał możność wglądu w akta i dokonywania z nich odpisów. W wyniku przeprowadzonych czynności organ ustalił, że w dniu [...] maja 2004 r. P.L. zwrócił się z prośbą do Komendanta Miejskiego Policji w P. o zwolnienie go z dniem [...] maja 2004 r. ze służby w Policji. Raport w tej sprawie wpłynął do przełożonego do spraw osobowych dnia [...] maja 2004 r. Komendant Miejski Policji w P. przychylił się do prośby policjanta i zwolnił go ze służby w najwcześniejszym możliwym terminie. Komendant Wojewódzki Policji ustalił, że złożenie raportu o zwolnienie ze służby poprzedziły następujące zdarzenia. W dniu 13 maja 2004 r. w trakcie kontroli wyposażenia i prowadzonej dokumentacji u P.L. Naczelnik Sekcji Prewencji KP P.G. A.K. ujawnił wydruk z czynności sprawdzenia rzeczy dotyczący telefonu marki Sony Ericsson, z którego wynikało, iż telefon ten został utracony w dniu [...] kwietnia 2004 r. na terenie podległym KP P.S., a sprawdzenia dokonał w dniu [...] kwietnia 2004 r. P.L. Fakt ten znalazł potwierdzenie w postanowieniu o umorzeniu śledztwa przez Prokuraturę Rejonową P. sygn. [...] z dnia [...] września 2004 r. w sprawie niedopełnienia przez funkcjonariusza P.L. obowiązków służbowych związanych z ujawnieniem przestępstwa paserstwa stanowiącego działanie na szkodę interesu publicznego (o czyn z art. 231 § 1 Kodeksu karnego). P.L. podczas przesłuchania przyznał się do dokonania czynności sprawdzenia telefonu oraz faktu, iż przez pewien okres posiadał dwa telefony komórkowe, w tym jeden stanowiący przedmiot postępowania. W dniu 13 maja 2004 r. skarżący rozpoczął służbę o godz. 14.00. Po odprawie, którą prowadził J.S., zakończonej około godz. 14.30. skarżący został poproszony do pokoju Naczelnika Sekcji Prewencji KP P.G. A.K. , gdzie przebywał Z-ca Komendanta KP P.G. P.L. Z funkcjonariuszem przeprowadzono rozmowę na okoliczność ujawnienia wydruków dotyczących telefonów komórkowych pochodzących z przestępstwa. Na podstawie spójnych zeznań P.L. i A.K. ustalono, że rozmowa miała na celu uzyskanie od P.L. informacji, w jaki sposób wszedł on w posiadanie telefonów oraz gdzie aktualnie się one znajdują. Zdaniem organu brak jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, by w trakcie rozmowy grożono P.L. , przymuszano lub sugerowano złożenie raportu o zwolnienie z Policji. Skarżącego poinformowano, iż będą podjęte czynności procesowe dotyczące wyjaśnienia okoliczności zdarzenia. Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że P.L., jako policjant, zdawał sobie sprawę, iż muszą być one wykonane. Dodał także, iż w trakcie prowadzonej rozmowy kilkakrotnie do pokoju wchodził D.S. (bezpośredni przełożony skarżącego), który również nie potwierdził zarzutów dotyczących gróźb kierowanych pod adresem P.L. lub jakiegokolwiek przymuszania go do napisania raportu o zwolnienie ze służby w Policji. Organ podał, iż z zeznań świadków (A.K. i D.S.) wynika, że P.L. po przeprowadzonej rozmowie udał się do pokoju D.S. i tam przebywał. W tym czasie napisał odręcznie raport o zwolnienie ze służby w Policji, który następnie został przepisany przez D.S. na komputerze. Funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w P. dokonali także przeszukania mieszkania skarżącego oraz przesłuchali go w charakterze świadka. Nadto, przeszukano wnętrze samochodu, którym skarżący przyjechał do pracy oraz szafki służbowej. Z czynności nie zostały sporządzone protokoły, ponieważ wykonywano je w trakcie służby P.L.. Komendant Wojewódzki stwierdził, że na podstawie materiału sprawy nie można stwierdzić, jakoby skarżący był traktowany niewłaściwie. Dodał, że w toku prowadzonego postępowania przesłuchano w charakterze świadków również J.S. B.D. i P.K. Wobec P.L. nie były prowadzone czynności wyjaśniające zmierzające do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Organ podał, że zgodnie z art. 134 i ust. 4 ustawy o Policji, jeśli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. P.L. w dniu [...] maja 2004 r. na własna prośbę został zwolniony ze służby. W związku z tym, że przepisy ustawy o Policji dotyczą odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej policjanta w służbie, dokonywanie czynności wyjaśniających w kierunku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego było bezprzedmiotowe.

Jako nietrafny organ ocenił zarzut P.L. dotyczący naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z art. 61 k.c. Raport o zwolnieniu ze służby został prawidłowo potraktowany jako oświadczenie woli w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 61 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła ona skutecznie zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli dotarło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. P.L. takiego oświadczenia nie złożył. Natomiast pismem z [...] maja 2004 r. złożył odwołanie od rozkazu personalnego. Odwołanie to zostało przez organ drugiej instancji rozpatrzone w trybie odwoławczym. Konkludując, Komendant Wojewódzki stwierdził, iż po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie ustalono istnienia przesłanek świadczących o tym, że w chwili składania oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby w Policji P.L. był w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i, że złożył je w warunkach przymusu lub groźby bezprawnej.

W skardze P.L. zarzucił naruszenie art. 7, 77 ust. 1, art. 10, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne zbadanie okoliczności poprzedzających złożenie przez skarżącego raportu o zwolnienie ze służby w Policji. Wskazał na szereg niekonsekwencji w wywodzie uzasadnienia decyzji. Jego zdaniem organ nie wykluczył możliwości zastosowania w sprawie art. 87 i 88 k.c., a także nie zastosował się do wydanego w sprawie wyroku.

Pismem z dnia [...] października 2007 r. skarżący uzupełnił zarzuty skargi. Wskazał na naruszenie art. 41 ust. 4 ustawy o Policji w zw. z art. 105 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania administracyjnego mimo cofnięcia wniosku strony, wobec czego decyzja organu pierwszej instancji powinna zostać uchylona a postępowanie w sprawie umorzone. P.L. powtórzył również zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności przebiegu wydarzeń z dnia 13 maja 2004 r., a także oparcie decyzji na zeznaniach A.K. i P.L. , które są sprzeczne i niekonsekwentne. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu pisma P.L. wskazał, że nie ustalono jaki przebieg miała rozmowa jaka odbyła się pomiędzy P.L. , A.K. a nim, w wyniku której złożył raport o zwolnienie ze służby i dlaczego w tak ważkiej sytuacji rozmowa nie była protokołowana. Nie wyjaśniono również okoliczności przeszukania szafki oraz samochodu skarżącego. Skarżący zauważył, że skoro istniało podejrzenie popełnienia przestępstwa, to wszelkie czynności powinny być stwierdzone w protokole. P.L. nie podzielił również argumentacji, że złożenie przez niego raportu wywołane było jedynie obawą przed skutkami jego postępowania w postaci odpowiedzialności karnej, bądź dyscyplinarnej. Podał, że miał on świadomość, iż zwolnienie ze służby nie stanowi przesłanki, która powodowałaby uchylenie się od odpowiedzialności karnej. W ocenie skarżącego, w sprawie organy uchybiły również zasadzie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Powinny ustalić bowiem czy skarżący w istocie nie wycofał wniosku o zwolnienie ze służby. W ocenie skarżącego policjant ma prawo wycofać prośbę o zwolnienie ze służby do dnia wydania decyzji ostatecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do okoliczności podniesionych w skardze wyjaśnił dodatkowo, że czynności wykonywane wobec P.L. dokonywane były w trakcie pełnionej przez niego służby. Nie wymagały one zatem sporządzania protokołu, a przebywanie skarżącego w komisariacie i jego poszczególnych pomieszczeniach następowało na polecenie służbowe i nie wiązało się z pozbawieniem wolności. Organ przyznał, że w materiale dowodowym zachodzi niespójność czasowa w odniesieniu do poszczególnych czynności, jednakże stwierdził, że nie ma to znaczenia dla wyniku prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego zwolnienia P.L. ze służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm. - dalej: ustawa o Policji) policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. W myśl § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2002 r. Nr 151, poz. 1261) rozwiązanie stosunku służbowego następuje przez wydanie rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. Do postępowania w sprawach osobowych dotyczących stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji, w zakresie nieuregulowanym rozporządzeniem, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (§ 18 ust. 2 rozporządzenia).

Zasadniczymi zagadnieniami w sprawie są możliwość odwołania przez policjanta zgłoszenia o wystąpieniu ze służby złożonego w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji oraz prawna kwalifikacja i ocena okoliczności związanych z jego złożeniem, takich jak wyłączenie świadomości funkcjonariusza, przymus i groźba karalna. Rozstrzygnięcie tych zagadnień należy poprzedzić stwierdzeniem, iż stosunek służbowy policjantów jest stosunkiem administracyjnoprawnym, a do postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost. Organ, który otrzyma zgłoszenie o wystąpieniu ze służby jest obowiązany wydać rozkaz personalny o zwolnieniu funkcjonariusza nie później niż w terminie 3 miesięcy od daty złożenia wniosku (por. wyrok z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt II SA/Po 1855/01, publ. Lex nr 121908). Jest to akt związany, bowiem organ w określonym stanie prawnym i faktycznym ma obowiązek podjęcia wskazanego w przepisach prawa rozstrzygnięcia (por. W. Chrościelewski [w:] W. Chrościelewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 151). Rozkaz personalny jest jednocześnie aktem konstytutywnym powodującym trwałe rozwiązanie stosunku służbowego z datą określoną w rozkazie (§ 22 ust. 1 pkt 3 in fine rozporządzenia w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów), a jego późniejsze uchylenie nie skutkuje automatycznym przywróceniem do służby (art. 42 ust. 1 ustawy o Policji).

W kwestii możliwości cofnięcia zgłoszenia o wystąpienie ze służby prezentowano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym skrajnie rozbieżne poglądy. Uznawano niekiedy, że możliwe jest cofnięcie zgłoszenia o wystąpienie ze służby przez funkcjonariusza, aż do czasu zakończenia postępowania w sprawie, to jest do dnia wydania decyzji ostatecznej (wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA/Lu 71/2000, publ. OSP 2002 r. Nr 4, poz. 51; wyrok z dnia 13 stycznia 2004 r., sygn. akt SA/Rz 1284/03, niepubl.). W innych orzeczeniach sądy stały na stanowisku, iż do zgłoszenia o wystąpieniu ze służby należy stosować art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego, w zakresie w jakim reguluje on możliwość skutecznego odwołania oświadczenia woli (por. wyrok z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1582/2005, publ. Lex Polonica nr 1254006; wyrok z dnia 5 lipca 2001 r. sygn. akt II SA 593/2001, publ. Lex nr 77683). W konsekwencji, zgodnie z tym przepisem, odwołanie oświadczenia (zgłoszenia) uznawano za skuteczne, jeżeli doszło do organu jednocześnie z tym oświadczeniem (zgłoszeniem) lub wcześniej. Obu wskazanych wyżej poglądów nie można w pełni podzielić. Szczególny charakter postępowania dotyczącego zwolnienia funkcjonariusza ze służby w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji determinuje uprawnienia strony w zakresie kształtowania tego postępowania. Zgłoszenie o wystąpieniu ze służby wiąże organ, a wydanie rozkazu personalnego powoduje skuteczne i definitywne rozwiązanie administracyjnoprawnego stosunku służby z datą wskazaną w rozkazie. Złożone zgłoszenie ulega w takim wypadku skonsumowaniu, a jego cofnięcie na etapie postępowania odwoławczego nie jest już możliwe. Uznanie możliwości odwołania zgłoszenia o wystąpieniu ze służby po wydaniu rozkazu personalnego o zwolnieniu (na etapie zaskarżenia) musiałoby prowadzić do jego uchylenia i umorzenia postępowania, co jest nie do pogodzenia z istotą i skutkami prawnymi tego aktu. W ocenie Sądu nie ma również podstaw, by do oświadczenia o cofnięciu zgłoszenia o wystąpieniu ze służby stosować rygor określony w art. 61 § 1 in fine k.c. Postępowanie administracyjne nie jest oparte na systemie prekluzji, a koncentracja materiału dowodowego w sprawie następuje do momentu wydania decyzji (jej podpisania). Należy uznać, że cofnięcie zgłoszenia o wystąpieniu ze służby jest skuteczne, pod warunkiem, że mogło dotrzeć do organu przed podpisaniem przezeń rozkazu personalnego (por. wyrok z dnia 7 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 224/06, publ. Lex nr 213833). Powyższe stwierdzenia nie stoją w sprzeczności z wywodami wcześniej wydanego w sprawie wyroku z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1018/04. Sąd, co prawda, powołał w uzasadnieniu art. 61 § 1 k.c., jednakże zaznaczył, że jego zastosowanie może nastąpić jedynie w drodze analogii. Prowadziło to do identycznego rezultatu wykładni prawa (wyłączenie możliwości cofnięcia zgłoszenia o wystąpieniu ze służby na etapie postępowania odwoławczego), z tą różnicą, ze potwierdzenia tej wykładni Sąd upatrywał dodatkowo w przepisach prawa cywilnego.

Mając na względzie powyższe, oświadczenia składane przez P.L. na etapie postępowania odwoławczego nie mogły prowadzić do skutecznego cofnięcia raportu (zgłoszenia) o wystąpienie ze służby z dnia [...] maja 2004 r. Odrębną kwestią jest natomiast kwalifikacja prawna i ocena okoliczności związanych ze sporządzeniem i złożeniem przez skarżącego raportu z dnia [...] maja 2004 r. Badanie tych okoliczności następuje w ramach i na warunkach administracyjnego postępowania wyjaśniającego. Należy mieć jednak na względzie, że prawo administracyjne nie reguluje następstw czynności strony podjętych przez stronę z wyłączeniem świadomości albo pod wpływem przymusu lub bezprawnej groźby nawet, jeżeli w efekcie doprowadziły one do wydania aktu administracyjnego niezgodnego z jej wolą. Stanowi to lukę prawną wymagającą uzupełnienia w drodze wykładni. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżony rozkaz personalny w razie stwierdzenia, że zgłoszenie o wystąpieniu ze służby zostało złożone przez funkcjonariusza w stanie wyłączającym świadomość albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, lub też pod wpływem bezprawnej groźby. Podstaw takiego rozstrzygnięcia należy jednak upatrywać w zasadzie praworządności, obiektywizmu i pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej (art. 6, 7 i 8 k.p.a.), a nie w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 82, 87, 88 k.c.), do których organ administracji może odwoływać się jedynie pomocniczo. Podkreślić trzeba, że instytucja uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli składanego innej osobie "dotyczy stosunków regulowanych przez prawo cywilne (por. art. 1 k.c.), nie dotyczy natomiast czynności podejmowanych przez stronę na płaszczyźnie publicznoprawnej, a w szczególności składanych organom państwa, na ich żądanie, w ramach obowiązujących procedur" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1998 r. sygn. akt II CKN 92/98, niepubl.).

W ocenie Sądu, Komendant Wojewódzki przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające, w którym ustalono jednoznacznie, że zgłoszenie o wystąpieniu ze służby (raport) z dnia [...] maja 2004 r. nie było sporządzone przez skarżącego w stanie wyłączającym świadomość albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, ani też pod wpływem bezprawnej groźby. Postępowanie dowodowe spełniało wymogi określone w przepisach art. 7, 77 i 80 k.p.a. Również uzasadnienie decyzji Komendanta Wojewódzkiego należało uznać za wyczerpujące w świetle art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane przez P.L. błędy w zakresie poszczególnych ustaleń nie miały natomiast wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu, zbyt daleko idące - w świetle powyższego wywodu - było także żądanie skarżącego, by postępowanie dowodowe uzupełnić o badanie biegłego psychologa w celu wykluczenia zastosowania art. 88 k.c.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak