Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1852/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.
article: art. 66 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 lutego 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Maciej Dybowski /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2011r. sygn. akt II SA/Kr 334/11 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót w celu usunięcia nieprawidłowości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2011 r. II SA/Kr 334/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót w celu usunięcia nieprawidłowości, skargę oddalił.

Wyrok ów zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Dnia [...] r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. [...] (dalej Powiatowy Inspektor bądź PINB) wpłynęło pismo U. L., datowane na dzień 25 stycznia 2006 r., w którym strona "w związku, że Spółdzielnia Mieszkaniowa pomimo moich pism nic nie robi w celu zlikwidowania niemiłych zapachów kuchennych, papierosowych, fetoru szamba" prosi o "interwencję" w niniejszej sprawie. Dnia 11 maja 2006 r. w PINB sporządzono protokół z przyjęcia strony tj. J. H., który "przedłożył książkę obiektu budowlanego założoną w roku 2000 oraz komplet protokołów z corocznej kontroli budynku wraz z mieszkaniami oraz kserokopie korespondencji oraz protokołów kontroli mieszkania U. L.". Dnia 26 czerwca 2006 r. PINB przyjął U. L., która poinformowała, że "mimo likwidacji kuchni (w korytarzu) na X p. w mieszkaniu nr [...] wydobywają się przykre zapachy z szachu elektrycznego w przedpokoju oraz szachu montażowego w łazience".

Dnia 29 marca 2010 r., w oparciu o zebrany materiał dowodowy, PINB wydał decyzję nr znak: [...], którą nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (dalej Spółdzielnia) - zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w K. wykonanie następujących robót w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego wentylacji w lokalu mieszkalnym nr [...]:

1. zapewnić, by wszystkie zamontowane okna z PCV w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym "jednorodzinnym" [winno być "wielorodzinnym"] przy ul. [...] w K. miały zamontowane nawiewniki o wartości współczynnika przepuszczania powietrza zgodnie z Polską Normą PN-83-B-03430;

2. uszczelnić na składaniu elementów kominowych przewody kominowe, wentylacyjne zbiorcze i przykanaliki wentylacji łazienkowej i kuchennej oraz przewód spalinowy zbiorczy i przykanalik w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K. w terminie do 30 czerwca 2010 r.".

Odwołanie od decyzji z [...] r. złożyła U. L. zarzucając skarżonej decyzji, że mimo tylu pism do Spółdzielni i Nadzoru Budowlanego nikt nie wykazał dobrej woli by jej roszczenia zostały pozytywnie załatwione, w sprawie dotyczącej nieprzyjemnych zapachów i nawiewu z piecyka gazowego i kratek wentylacyjnych, i że w związku z powyższym nie wyraża zgody na zamontowanie nawiewników i wnosi o powołanie niezależnego eksperta do zbadania powyższej sprawy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła również Spółdzielnia, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części obejmującej obowiązki nałożone na stronę odwołującą się i umorzenie postępowania w tym zakresie.

Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej Wojewódzki Inspektor bądź WINB) uchylił skarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych robót budowlanych i w tym zakresie orzekł, że w/w roboty należy wykonać w terminie do dnia 28 lutego 2011 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu wskazał, że dokonał powtórnego rozpatrzenia sprawy w granicach zakreślonych przez postępowanie pierwszoinstancyjne i stwierdził, że Organ I instancji uczynił zadość treści przepisów prawa materialnego - Prawa budowlanego, nie uchybiając przy tym przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, a skarżona decyzja została wydana prawidłowo. Przedmiotem niniejszego postępowania jest nieodpowiedni stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K. w zakresie przewodów kominowych. Przymiot strony w niniejszym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. w powiązaniu z art. 61 P.b. posiadają: Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]- zarządca budynku przy ul. [...] w K. i U. L. - właściciel lokalu mieszkalnego nr [...] położonego na dziewiątej kondygnacji w/w budynku. Powyższy sposób ustalenia interesu prawnego stron jest zgodny z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 29.5.2008 r., I OSK 826/07, który stwierdził, że "Artykuł 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego". W ocenie Organu odwoławczego strony postępowania ustalono prawidłowo i pozostają tożsame w postępowaniu odwoławczym. PINB, po powzięciu informacji dotyczących nieprawidłowego stanu technicznego przewodów wentylacyjnych w lokalu [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...], a zawartych w piśmie U. L. z 25 stycznia 2006 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W trakcie prowadzonego postępowania dnia 11 maja 2006 r. J. H. (Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]) przedstawił kserokopie protokołów z okresowej kontroli przewodów kominowych - spalinowych - wentylacyjnych przeprowadzonych w latach 2002-2006 w budynku przy ul. [...] w K., które wskazują że przewody kominowe w w/w budynku podlegały okresowej kontroli, jednakże każdy z wyżej wymienionych protokołów ujawniał nieprawidłowości w zakresie przewodów kominowych. W aktach postępowania PINB, zalega protokół sporządzony dnia 16 marca 2009 r. na okoliczność przeprowadzenia przez posiadającego stosowe uprawnienia mistrza kominiarskiego A. D., okresowej kontroli przewodów kominowych, spalinowych i wentylacyjnych w budynku przy ul. [...] w K. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono między innymi, że "przewody kominowe, spalinowe i wentylacyjne wykazują nieszczelności na składaniu elementów kominowych poniżej nadbudowanych nasadami ZK". Dnia 20 lipca 2009 r. Komisja Działu Techniczno-Eksploatacyjnego Spółdzielni, sporządziła w obecności A. D. protokół "na okoliczność nawiew z pieca gazowego i nieprzyjemne zapachy", w którym stwierdzono "Kontrole urządzeniem MAS3 wykazały odwrotne ciągi wentylacyjne i spalinowe w łazience i kuchni. Prawidłowy ciąg występuje w kuchni przy rozszczelnionym oknie i zamkniętym oknie w pokoju. Kontrole komina na dachu nie wykazały usterek". Opinia z 2 września 2009 r. sporządzona przez A. D. (mistrza kominiarskiego nr upr. 67/69 zgodnie z Dz.U. 89/04) na okoliczność "ustalenia prawidłowości podłączenia" i "ustalenia przyczyn wadliwego działania urządzeń" w mieszkaniu nr [...] wskazuje, że "Przewody kominowe, wentylacyjne zbiorcze i przykanaliki wentylacji łazienkowej i kuchennej oraz przewód spalinowy zbiorczy i przykanalik wykazują drobne nieszczelności na składaniu elementów kominowych. Przewody zbiorcze wentylacyjne i przykanaliki oraz przewód zbiorczy spalinowy i przykanalik są drożne. Urządzenia Pg6, Wł i Wk podłączone są prawidłowo. Badanie siły ciągu kominowego dokonano Anemometrem UAS-3 w czasie kontroli i przy szczelnie zamkniętych oknach w kratce wentylacji łazienkowej wykazał ciąg odwrotny, a w przykanaliku spalinowym brak prawidłowego ciągu, a przy rozszczelnieniu okna w kuchni i pokoju wykazał prawidłowy ciąg kominowy. Urządzenia Pg6, Wł i Wk działają wadliwie z przyczyn z małej ilości dopływu powietrza z zewnątrz ".

Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 61 pkt 1 P.b. "Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany (...) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2". Przepis ów stanowi, że "Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7". Dlatego też organ I instancji, korzystając z uprawnień nadanych przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., który stanowi, że "w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany (...) jest w nieodpowiednim stanie technicznym (...) właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku", stosownie do wskazań opinii z 2 września 2009 r., sporządzonej przez uprawnionego mistrza kominiarskiego A. D., nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej [...] - zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K., wykonanie określonych w skarżonej decyzji robót w celu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu U. L. z 12 kwietnia 2010 r. organ II instancji wskazał, że dla zapewnienia prawidłowego ciągu w przewodach kominowych koniecznym jest (zgodnie z opinią mistrza kominiarskiego A. D.) zapewnienie dopływu odpowiedniej ilości powietrza zewnętrznego, celem zagwarantowania bezpiecznego i prawidłowego funkcjonowania urządzenia Pg6 oraz wentylacji lokalu. Utrzymywanie budynku w należytym stanie technicznym, należy do ustawowych obowiązków właściciela lub zarządcy (w tym przypadku zarządcy) budynku i wymaga współdziałania właściciela lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość przedmiotowego budynku przez udostępnienie wyodrębnionego lokalu, gdyż przewody kominowe należą do części wspólnych budynku będących w zarządzie Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. W przypadku braku realizacji robót nakazanych decyzją Organu I instancji przez zarządcę budynku zasadnym wydaje się rozważenie odłączenia urządzenia Pg6 z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K.

Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu Spółdzielni z 19 kwietnia 2010 r. WINB zauważył, że zamontowanie nawiewników jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przewodów kominowych: spalinowych i wentylacyjnych, gdyż zapewnia stały i odpowiedni dopływ powietrza zewnętrznego do w/w przewodów kominowych. Nakaz określony w pkt 1 skarżonej decyzji dotyczy robót, które mają być wykonane w mieszkaniu nr [...], a które są ściśle związane z doprowadzeniem przewodów kominowych, będących częścią wspólną budynku, do odpowiedniego stanu technicznego, a zatem PINB prawidłowo nałożył obowiązek ich wykonania. Stanowisko WINB znajduje oparcie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie II SA/Kr 683/05, który wskazał, że "co do zasady bowiem przewody kominowe z uwagi na ich lokalizację oraz funkcjonowanie należą do części wspólnej budynku, nie zaś tam znajdujących się lokali stanowiących odrębne nieruchomości. Ich prawidłowe działanie może mieć jednak związek ze stanem technicznym innych części obiektu budowlanego - zarówno tych, które usytuowane są w lokalach stanowiących odrębne nieruchomości, jaki i poza tymi lokalami, przy czym występowanie w tym zakresie nieprawidłowości ma ogólny wpływ dla oceny stanu technicznego przewodów kominowych". W ocenie Organu odwoławczego budynek mieszkalny wielorodzinny jest w nieodpowiednim stanie technicznym, a skarżona decyzja PINB została wydana prawidłowo, jednakże zaszła konieczność poddania reformacji w/w indywidualnego aktu prawnego w zakresie terminu wykonania nakazanego w nim obowiązku. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewódzki Inspektor uchylił skarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych robót w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku, utrzymując w mocy decyzję Organu I instancji w pozostałym zakresie.

Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] r. znak: [...] wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w K, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., i zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 i 8 k.p.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 66 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (przez nie zastosowanie) i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Spółdzielnia wskazała, że nie kwestionuje ustalonego w decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w K. z 29 marca 2010 r. i w utrzymującej ją w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] r. zakresu robót budowlanych nakazanych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego wentylacji w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w budynku przy ul. [...] w K. Naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów prawa materialnego skarżąca upatruje w obciążeniu SM [...] obowiązkiem wykonania całości zaleconych robót, z całkowitym pominięciem podziału obowiązków dotyczących użytkowania budynków mieszkalnych i utrzymania należytego stanu technicznego budynku. W odniesieniu do lokalu przy ul. [...], którego użytkownikiem jest uczestniczka T. L., nie znajdują zastosowania zasady podziału obowiązków dotyczących utrzymania stanu technicznego lokalu określone w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego z tej przyczyny, że - jak zostało to podniesione w odwołaniu - Spółdzielnia na podstawie umowy zawartej dnia 05 czerwca 2009 r. Rep. [...] nr [...] przed notariuszem A. M. z Kancelarii Notarialnej w K. przy [...], ustanowiła odrębną własność lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w K. i przeniosła na rzecz T. L. własność tego lokalu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.l., przez "lokatora" (w rozumieniu tej ustawy) należy rozumieć "najemcę lokalu lub osobę używającą lokal na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności". Uprawnienia i obowiązki właściciela lokalu mieszkalnego przy ul. [...] dotyczące napraw lokalu należy oceniać z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (dalej u.w.l.) i ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (dalej u.sp.m.). Nie ulega wątpliwości, że wszystkie pozostające w zasobach mieszkaniowych Spółdzielni budynki, w których doszło do wyodrębnienia własności co najmniej jednego lokalu, stały się nieruchomościami "wspólnymi" w rozumieniu art. 3 ust. 2 u.w.l., natomiast ogół właścicieli lokali w tych budynkach stanowi wspólnoty mieszkaniowe, w rozumieniu art. 6 u.w.l. Jednakże przepis art. 27 ust. 2 u.sp.m. stanowi, że "Zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio." W myśl cytowanego przepisu, Spółdzielnia uprawniona jest wyłącznie do wykonywania zarządu "nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni", które - zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 2 u.w.l. - stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Nie ulega wątpliwości, że ściany zewnętrzne i elewacja stanowią elementy konstrukcyjne budynku, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali. Odmiennie zakwalifikować należy stolarkę okienną, z której korzysta wyłącznie właściciel lokalu. Skoro w orzecznictwie sądów cywilnych i administracyjnych przyjęto (wyrok Sądu Najwyższego z 3.10.2002 r., III RN 153/01, OSNP 2003/18/423; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6.9.2005 r., VII SA/Wa 1498/04, Lex nr 195009; uchwała Sądu Najwyższego z 7.3.2008 r., III CZP 10/08, OSNC 2009/4/51), że balkon przylegający do lokalu mieszkalnego, stanowiącego przedmiot odrębnej własności i służący do wyłącznego użytku jego właściciela, stanowi część składową tego lokalu, a koszty jego utrzymania w należytym stanie, w tym także jego odtworzenia, nie obciążają wspólnoty mieszkaniowej budynku, lecz właściciela lokalu mieszkalnego (z wyjątkiem elementów konstrukcyjnych), to tym bardziej zasada ta znajduje zastosowanie (wnioskowanie a maiori ad minus) do stolarki okiennej. Okna (i drzwi balkonowe) są niewątpliwie częścią składową lokalu mieszkalnego jako rzeczy w rozumieniu przepisu art. 47 § 2 k.c, gdyż nie mogą być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu. Dlatego w wyroku VII SA/Wa 1498/04 WSA w Warszawie wskazał, że "adresat nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości musi być określony w zależności od ustalenia czy nakaz ma odniesienie do części wspólnych budynku (Wspólnota Mieszkaniowa), czy też do urządzenia i części budynku (np. balkony i tarasy) służących wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych (właściciel lokalu)". Skarżący zwrócił uwagę, że przepisy ustawy z dnia 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych nie określają zakresu prac remontowych obciążających spółdzielnię oraz jej członka, dlatego zagadnienia te winny być uregulowane w statucie spółdzielni. Statut SM [...] przewiduje w § 114 ust. 3 pkt 2, że "Użytkownicy lokali obowiązani są w szczególności do: (...) naprawy i wymiany okien i drzwi". Oczywistym jest, że w sytuacji, gdy właściciel lokalu zainstalował okna zbyt szczelne i przez to zakłócające funkcjonowanie wentylacji grawitacyjnej w lokalu - jak to uczyniła T. L., świadomie i dobrowolnie rezygnując z wykonania w montowanych oknach z PCV szczelin infiltracyjnych zalecanych przez producenta - statutowy obowiązek naprawy okien rozciąga się również na obowiązek przebudowy stolarki okiennej, polegającej na montażu nawiewników. Zdaniem skarżącego, niemal cały powtórzony powyżej wywód prawny został przedstawiony w odwołaniu od decyzji PINB, jednakże organ II instancji argumentacji tej nie uwzględnił, "podpierając" swe błędne stanowisko wyrwanym z kontekstu fragmentem uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31.10.2007 r., II SA/Kr 683/05, Lex nr 394431. Wnikliwa analiza uzasadnienia przytoczonego wyroku wskazuje, że stan faktyczny sprawy, na gruncie którego zapadł cytowany w zaskarżonej decyzji wyrok WSA, różni się od stanu będącego przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, przede wszystkim dlatego, że w sprawie II SA/Kr 683/05 skarga dotyczyła nałożonego na właściciela lokalu na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązku dostarczenia ekspertyzy dotyczącej obiektu budowlanego (przez który należy rozumieć budynek, a nie lokal), a nadto w stanie faktycznym tamtej sprawy ustalono "jako przyczynę niesprawnego działania przewodów wentylacyjnych i spalinowych w lokalu nr x nieprawidłowe zamontowanie zadaszenia przeciwdeszczowego, które zasłania wyloty spalinowe i wentylacyjne, osłabiając ciąg kominowy". Tym też należy tłumaczyć wywód Sądu, że prawidłowe działanie przewodów kominowych "może mieć jednak związek ze stanem technicznym innych części obiektu budowlanego - zarówno tych, które usytuowane są w lokalach stanowiących odrębne nieruchomości, jak i poza tymi lokalami, przy czym występowanie w tym zakresie nieprawidłowości ma ogólny wpływ dla oceny stanu technicznego przewodów kominowych". Z cytowanego w zaskarżonej decyzji fragmentu uzasadnienia wyroku WSA nie sposób jednak wywieść poglądu prawnego dotyczącego podziału obowiązków dotyczących wykonania robót budowlanych mających na celu przywrócenie sprawnego działania wentylacji grawitacyjnej w lokalu nr [...]. Ponieważ U. L. nadal konsekwentnie odmawia wykonywania w jej lokalu jakichkolwiek robót budowlanych, nie dostrzegając oczywistego związku przyczynowo - skutkowego między usterkami przewodów kominowych (nota bene są to drobne nieszczelności) i nadmiernym doszczelnieniem stolarki okiennej, a zakłóceniami cyrkulacji powietrza w przewodach wentylacyjnych, Spółdzielnia, w celu wykonania nakazu administracyjnego, będzie zmuszona do wystąpienia przeciwko właścicielce mieszkania z powództwem cywilnoprawnym o nakazanie udostępnienia lokalu celem wykonania zaleconych robót. Nie mogą zachodzić żadne wątpliwości, co do podziału obowiązków zarządcy budynku i właściciela lokalu związanych z wykonywaniem robót nakazanych przez organy nadzory budowlanego. W przypadku prawidłowego nałożenia na U. L. obowiązku zamontowania nawiewników we wszystkich oknach należącego do niej lokalu (tego rodzaju decyzję, dopuszcza art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego), SM [...] po wykonaniu zastępczym tych robót za użytkownika lokalu, może obciążyć jego właścicielkę kosztami robót budowlanych, które są następstwem nieracjonalnych decyzji technicznych, przez nią samą podjętych. Nakazanie wykonania tych robót, jako obowiązku własnego Spółdzielni spowodować może, że koszty tych prac poniosą użytkownicy pozostałych lokali, mimo że okna w mieszkaniu U. L. służą wyłącznie do użytku właścicielki tego lokalu, a więc nie należą do części wspólnych budynku. Z powyższych przyczyn skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka postępowania U. L. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

W ocenie Sądu I instancji, z treści skargi wynika, że merytoryczna zasadność nałożenia obowiązków wymienionych w decyzji Powiatowego Inspektora nie budzi zastrzeżeń. Jak wynika z protokołu nr [...] z [...] r. z okresowej kontroli przewodów kominowych, spalinowych i wentylacyjnych w budynku przy ul. [...] w K., przeprowadzonej przez uprawnionego mistrza kominiarskiego A. D., objęte kontrolą przewody kominowe oraz inne elementy urządzeń kominowych są zgodne z przepisami i mieszczą się w obowiązujących normach (pkt I protokołu). Z opinii nr [...] z dnia [...] r. sporządzonej przez mistrza kominiarskiego A. D. na okoliczność ustalenia prawidłowości podłączenia oraz ustalenia przyczyn wadliwego działania urządzeń w mieszkaniu nr [...], przy ul [...] w K. wynika, że "Przewody kominowe, wentylacyjne zbiorcze i przykanaliki wentylacji łazienkowej i kuchennej oraz przewód spalinowy zbiorczy i przykanalik wykazują drobne nieszczelności na składaniu elementów kominowych. Przewody zbiorcze wentylacyjne i przykanaliki oraz przewód zbiorczy spalinowy i przykanalik są drożne. Urządzenia Pg6, Wł i Wk podłączone są prawidłowo. Badanie siły ciągu kominowego dokonano Anemometrem UAS-3 w czasie kontroli i przy szczelnie zamkniętych oknach w kratce wentylacji łazienkowej wykazał ciąg odwrotny, a w przykanaliku spalinowym brak prawidłowego ciągu, a przy rozszczelnieniu okna w kuchni i pokoju wykazał prawidłowy ciąg kominowy. Urządzenia Pg6, Wł i Wk działają wadliwie z przyczyn z małej ilości dopływu powietrza z zewnątrz ". W opinii stwierdzono, że "w celu osiągnięcia prawidłowego funkcjonowania urządzenia: należy doprowadzić powietrze zgodnie z Polską Normą PN-83-B-03430 i ze zmianą do normy Pr. Az 3 z dnia 08.02.2000r. Zamontować w oknach nawiewniki powietrza zgodnie z Dz. U. nr 201 poz. 1238 z dnia 13.11.2008 r." M.in. z powyższych dokumentów wynika zatem jednoznacznie, że w okolicznościach niniejszej sprawy istniały podstawy do nałożenia obowiązków o jakich mowa w decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów skargi, które dotyczą – bezpodstawnego zdaniem skarżącej - nałożenia w/w obowiązków na Spółdzielnię Wojewódzki Sąd wskazał, że zgodnie z przepisami Rozdziału 6 Prawa budowlanego, obowiązki w nim wymienione ciążą na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego. W świetle przepisów prawa budowlanego, wyodrębniony hipotecznie lokal mieszkalny w budynku wielorodzinnym, nie jest obiektem budowlanym i dlatego na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego organ nie może nałożyć obowiązków w nim wymienionych na właściciela tego lokalu. Nawet w sytuacji gdy obowiązek dotyczy usunięcia nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym, winien on być nałożony na zarządcę obiektu budowlanego lub wszystkich współwłaścicieli obiektu budowlanego. W wyroku z 14.3.2008 r. II SA/GI 656/05 WSA w Gliwicach wskazał, że "Prawo budowlane z 1994 r. nie reguluje w czytelny sposób przesłanek ustalenia adresata decyzji opartej na treści art. 66 tego aktu prawnego, gdy chodzi o wybór między właścicielem obiektu budowlanego i jego zarządcą. W tej zaś sytuacji nie można sformułować pod adresem organów orzekających zarzutu naruszenia tego przepisu w zw. z art. 61 i 62 gdy obowiązek ten nałożyły one na zarządcę, a swe stanowisko w tym względzie uzasadniły bez naruszenia treści art. 80 k.p.a." Zgodnie z wyrokiem WSA we Wrocławiu z 30.6.2009 r., II SA/Wr 8/09, "Żaden właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o przynależności do tego lokalu w znaczeniu prawnym". Z powyższych poglądów, które Wojewódzki Sąd w całości aprobuje wynika zatem, że nałożenie na skarżącą jako zarządcę obiektu budowlanego tj budynku wielorodzinnego przy ul. [...] w K. obowiązków o jakich mowa w decyzji PINB z [...] r., jest zgodne z prawem. Nie budzi wątpliwości, że nieprawidłowo działające przewody kominowe i wentylacyjne w konkretnym lokalu mogą mieć wpływ na funkcjonowanie tych instalacji w całym budynku. Dlatego też w myśl utrwalonego orzecznictwa nie jest wykluczone nałożenia na podstawie art. 66 Prawa budowlanego obowiązku wykonania określonych robót, również w lokalu lub lokalach, znajdujących się w budynku wielorodzinnym. Odnosząc się do zarzutów zawartych w końcowej części skargi, Sąd przytoczył poglądy zawarte w wyrokach NSA: z 3.10.2006 r., II OSK 1163/05, w myśl którego "Ocena, który ze współwłaścicieli obiektu budowlanego ponosi winę czy odpowiedzialność za zaistniały stan, wyczerpujący dyspozycję art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (...), nie należy do materii regulowanej przepisami prawa budowlanego i wykracza poza granice właściwości organów administracji" i z 15.3.2006 r., II OSK 637/05, zgodnie z którym "Nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego) na zarządcę obiektu budowlanego w żadnym wypadku nie oznacza stwierdzenia, że uchybił on obowiązkom, jakie na zarządców nakłada Prawo budowlane. Nie przesądza też kogo będą obciążały koszty doprowadzenia obiektu budowlanego do należytego stanu".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w K., reprezentowana przez radcę prawnego J. B. Spółdzielnia zaskarżyła ów wyrok w całości i zarzuciła wyrokowi naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności przepisów art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z "2003 r. nr 207, poz. 2016" [winno być "2006 r., nr 156, poz. 1118"] ze zm.) i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 80, poz. 903 ze zm.), polegające na ustaleniu, że stolarka okienna zainstalowana w lokalu stanowiącym przedmiot odrębnej własności, jest elementem części wspólnej budynku, za zarządzanie którą odpowiada strona skarżąca;

II. przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustosunkowania się do niektórych zarzutów podniesionych w skardze i nie wyjaśnienie stanowiska prawnego Sądu.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, imieniem strony skarżącej wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy

Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów

sądowych według norm przepisanych;

ewentualnie wniosła o:

3. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Tym samym w sposób należyty zostały spełnione wymogi art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. Mimo, że autor skargi kasacyjnej podkreślił, że skarżąca nie kwestionowała nałożonego na nią obowiązku wykonania robót budowlanych mających na celu uszczelnienie na składaniu elementów kominowych (s. 3 skargi kasacyjnej), to reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika Spółdzielnia zaskarżyła decyzję WINB w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w całości (s. 1-2 skargi). W aktach sprawy brak dowodów, by w okresie od 2006 r. do dnia wyrokowania, Spółdzielnia wykonała roboty budowlane, opisane w punkcie 2 decyzji z 29 marca 2010 r., mimo że każdy z protokołów okresowych kontroli przewodów kominowych-spalinowych-wentylacyjnych, przeprowadzonych w latach 2002-2006 i opinie mistrza kominiarskiego A. D. z 2009 r., ujawniały nieprawidłowości w zakresie przewodów kominowych (s. 3 uzasadnienia wyroku II SA/Kr 334/11). Podnoszone przez Spółdzielnię w skardze, a następnie w skardze kasacyjnej zagadnienie braku przynależności okien w lokalu nr [...] do części wspólnej budynku wielomieszkaniowego przy ul. [...], jest zagadnieniem materialnoprawnym (a nie faktycznym), do którego Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się w sposób wystarczający i umożliwiający kontrolę instancyjną wyroku (uchwała NSA z 15.2.2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 366, uw. 7). Skarżący kasacyjnie nie może skutecznie podnosić zarzutu błędnej wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, jako zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Nieusprawiedliwionym okazał się także zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci wskazanej w skardze kasacyjnej. Trafnie Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem postępowania był nieodpowiedni stan techniczny wielorodzinnego budynku mieszkalnego, znajdującego się w zarządzie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że adresatem obowiązków określonych na podstawie art. 66 Prawa budowlanego może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Art. 66 Prawa budowlanego nie tworzy dla właściciela lub jego zarządcy nowych obowiązków, tylko precyzuje ustawowe obowiązki i umożliwia egzekwowanie ich wykonalności (wyrok NSA z 13.11.2003 r., II SA/Wr 2725/00, akceptowany przez A. Despot-Mładanowicza w: red. A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 591, uw. 1; s. 597, uw. 10). Art. 66 Prawa budowlanego odnosi się do obiektów budowlanych, a nie do lokali znajdujących się w tych obiektach (art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego; wyrok NSA z 30.11.2009 r., II OSK 1849/08, akceptowany przez A. Despot-Mładanowicza – op. cit. s. 572 uw. 8). Gdyby zły stan techniczny lokalu oddziaływał na cały obiekt, wówczas możliwe jest nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w lokalu (wyrok NSA z: 28.2.2007 r., II OSK 1036/06; 5.2.2009 r., II OSK 985/08, akceptowane przez A. Despot-Mładanowicza – op. cit. s. 596 uw. 8).

Przeciwko wykładni art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 ust. 2 u.w.l. nie przemawiały argumenty podniesione w skardze kasacyjnej. Ustawodawca nie ogranicza obowiązków zarządcy obiektu budowlanego, wynikających z art. 66 Prawa budowlanego, do nieruchomości wspólnej w rozumieniu art. 3 ust. 2 u.w.l. Art. 27 ust. 2 u.sp.m. rozstrzyga jedynie o jednym z trzech modeli zarządu nieruchomościami wielomieszkaniowymi z wyodrębnioną własnością choćby jednego lokalu, nienależacego do dotychczasowego właściciela nieruchomości (uzasadnienie uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13.11.2012 r., II OPS 2/12, Lex nr 1226666) i nie ogranicza obowiązków zarządcy obiektu budowlanego, którym jest dom wielomieszkaniowy, należący do zasobów mieszkaniowych Spółdzielni. Tym samym rozważania autora skargi kasacyjnej, dotyczące art. 27 ust. 2 u.sp.m. w zw. z art. 3 ust. 2 u.w.l., jako dotyczących innej materii, nie podważają prawidłowej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku.

Statutowe uregulowania zakresu obowiązków naprawy i wymiany okien, i wynikającego zeń rozłożenia ciężaru kosztów remontów i napraw, dotyczą zagadnień cywilnoprawnych (podlegających wyłącznie kognicji sądów powszechnych) i jako takie nie wpływają na to, że adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (odpowiednio – wyrok NSA z 14.9.1999 r., II SA/Gd 1674/97, akceptowany przez A. Despot-Mładanowicza – op. cit. s. 597 uw. 10; wyrok NSA z 15.3.2011 r., II OSK 480/10; wyrok WSA w Gdańsku z 13.1.2011 r., II SA/Gd 733/10).

Na nałożenie obowiązku z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie wpływa to, że zarządca obiektu budowlanego, może być zmuszony do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego o nakazanie uczestniczce udostępnienia lokalu, w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Z tych względów skarga kasacyjna na podstawie art. 184 p.p.s.a. została oddalona.