Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 210/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel- Ziaja Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka- Duda WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Wojewody z dnia 09 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Pismem z 28 listopada 2005r. Z.J. wystąpiła do Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu, z wnioskiem o zwrot "nieruchomości stanowiącej działki nr: 1 oraz nr 2, obręb [...], położonej w K. przy ulicy [...]. , objętej księgą wieczystą KW nr [...] (poprzedni numer KW nr [...]).

Starosta K. decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu działek: nr 1 o pow. 0,1442 ha oraz nr 2 o pow. 0,0341 ha, obr. [...]. ewid. K. , odpowiadających poprzednio działkom: nr 3 o pow. 0,1448 ha oraz nr 4 o pow. (339 ha, obr. [...], b. gm. kat. T. - na rzecz Z.J.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zgodnie z wykazem zmian gruntowych złożonym przy operacie Nr [...], działka nr 3 o pow. 01448 ha obr.[...], b. gm. kat. T. utworzyła działkę nr 1 o pow. 0,1442 ha, obr. [...]. ewid. K. m. K. , natomiast działka nr 4 o pow. 0,0339 ha, obr. [...] b. gm .kat. T. , utworzyła działkę nr 2 o pow. 0,0341 ha, obr. [...]. ewid. K. .

Z wydanego przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w K. odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem m.in. działek: nr 1 o pow. 0,1442 ha oraz nr 2 o pow. 0,0341 ha, obr. [...]. ewid. K. , , jest obecnie Gmina K.

Starosta K. ustalił, iż działki nr 3 o pow. 0,1448 ha oraz nr 4 o pow. 0,0339 ha, obr. [...], stanowiące własność Z.J. , zostały nabyte w trybie art. 8 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99) od w/w osoby na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego z [...]1986 r. Rep. [...]. Nabycie w/w nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę zajezdni autobusowej przy ulicy [...] w K. , zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] 1984 r. nr [...].

Organ I instancji uznał, że w sytuacji, gdy w/w działki przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej, to nie można ich uznać za nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zbycie bowiem nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej powoduje, iż w takiej sytuacji nie mogło być przymusu, a jedynie swobodna wola właściciela spowodowała, że przedmiotowa nieruchomość została sprzedana na rzecz Skarbu Państwa.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z.J. , reprezentowana przez pełnomocnika – S.S. Odwołująca wniosła o uchylenie w całości decyzji Starosty K. z [...] maja 2008r. oraz orzeczenie zgodnie z żądaniem wniosku inicjującego postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2008r., nr [...], w oparciu o art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 9 grudnia 2004 r.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia [...] maja 2008r.

Swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy uzasadnił przywołując aktualne brzmienie przepisu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów określających warunki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawarte w rozdziale 6 dziale III ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bez względu na to, który tryb nabycia nieruchomości spośród przewidzianych tą ustawą miał miejsce. Konstatacja taka jest w pełni uprawniona literalnym brzmieniem przepisu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obejmującym odesłanie prawne relewantne dla wszystkich przypadków nabycia własności na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bez dalszego różnicowania ocen prawnych w zależności od podstaw tego nabycia tą ustawą przewidzianych.

W konkluzji swoich rozważań organ II instancji wskazał, po zmianie brzmienia art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261 poz. 2603 z 2004r. t.j. ze zm.) - poprzez dodanie z dniem 22 września 2004 r. ust. 2 pkt 3 - możliwe jest wnoszenie o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 i art. 137 cyt. ustawy również wtedy, gdy nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w warunkach rozdziału 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tak orzekł WSA w Krakowie w wyroku z dnia 29 maja 2008 r. sygn.akt.IISA/Krl80/08).

W tym stanie rzeczy kwalifikacja prawna dokonana przez organ I instancji, a sprowadzająca się do przyjęcia, iż nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, jeżeli następowało to w warunkach określonych w rozdziale 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie może być traktowana jako nieruchomość wywłaszczona w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. uznana została przez organ odwoławczy za nieuprawnioną. Nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w w/w trybie może być przedmiotem postępowania uregulowanego rozdziałem 6 działem III u.g.n., co nie oznacza automatycznie, że taki zwrot nastąpi. O tym winien rozstrzygnąć organ administracji w postępowaniu administracyjnym, przeprowadzonym na podstawie art. 136 i nast. u.g.n.

Decyzję Wojewody z dnia [...].12.2008r., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina Miejska K. reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. , zastępowanego przez pełnomocnika radcę prawnego W.M.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 9 grudnia 2004 r.) poprzez błędną wykładnię oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie wyczerpujące, a zatem błędne zbadanie materiału dowodowego i przyjęcie przez organ orzekający jako niepodważalnego faktu, iż nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w sytuacjach wyjątkowych instytucją zwrotu wywłaszczonych nieruchomości objęte są inne formy przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa niż akt administracyjny. Taki wyjątek wynikający z art. 216 u.g.n. dotyczy umów zawieranych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W ocenie strony skarżącej organ odwoławczy w sposób nieuprawniony rozciągnął przewidzianą w art. 216 ust.2 pkt 3 w/w ustawy instytucję zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na wszystkie wypadki nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Wskazano, iż nie można automatycznie uznawać każdego wypadku nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, za prowadzący obecnie do zastosowania instytucji zwrotu. W ocenie skarżącego nie można poprzestać na interpretacji językowej art. 216 ust.2 pkt 3 w/w ustawy, należy również uwzględnić implikacje systemowe i funkcjonalne oraz odwołać się do ratio legis mechanizmu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Następnie strona skarżąca podniosła, iż nie można odmówić Skarbowi Państwa prawa występowania z pozycji podmiotu stosunków cywilnoprawnych, do czego w konsekwencji prowadzi wykładnia przyjęta przez Wojewodę .

Zdaniem skarżącego pojęcie "nabycia" użyte w art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nie jest tożsame z pojęciem "wywłaszczenia". Przy zastosowaniu wykładni funkcjonalnej i systemowej, w sytuacji nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnej, nie znajduje zastosowania w/w przepis.

Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego, który przyjął, iż przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 1985r., bowiem umowa nie została zawarta w żadnym trybie znanym tej ustawie, a jedynie w okresie jej obowiązywania. Wskazano, że ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomościami nie zawiera żadnego trybu umownego nabycia nieruchomości.(...) Powyższe prowadzi do wniosku, że w każdym wypadku, gdy Skarb Państwa nabył w drodze umowy nieruchomość pod rządami w/w ustawy, konieczne jest zastosowanie instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Oznaczałoby to, że Skarb Państwa zawsze występuje w pozycji imperium.

W ocenie strony skarżącej, przyjmując koncepcję Wojewody , należałoby stanąć na stanowisku, że każda umowa prowadząca do nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, zawarta pod rządami ustawy z 29 kwietnia 1985r. jest formą nabycia nieruchomości objętą hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Zatem przyjąć by należało, iż każda nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa umową zawartą pomiędzy 1.08.1985r. a 31.12.1997r. podlega zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. i wymaga uprzedniego badania przesłanki realizacji celu wywłaszczenia, określonej w art. 137 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n.

Odpowiedź na skargę wniósł Wojewoda , reprezentowany przez radcę prawnego J.Z. . W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na podstawy prawne i podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgodnie z unormowaniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 zwana dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi jak i powołaną podstawą prawną. W tej sprawie nie nastąpiło jednak naruszenie prawa materialnego, lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie tak ustalonej kognicji Sąd orzekł, że skarga nie jest zasadna.

Po pierwsze, należy stwierdzić, że prawidłowo został ustalony stan faktyczny w tej sprawie, zgodnie z dyspozycją art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. Podzielić należy w szczególności ustalenie organów administracyjnych, iż w sprawie doszło do nabycia w drodze umowy cywilnoprawnej, nieruchomości przez Skarb Państwa w związku z przepisami ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Po drugie, odnosząc się do podstawowego zarzutu skargi w zakresie błędnej wykładni systemowej art. 216 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy stwierdzić, że także on nie jest zasadny. Wynika to również z linii orzecznictwa NSA w tym zakresie, np. wyroku NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1863/06).

W tym zakresie skład orzekający w tej sprawie całkowicie podziela tezy z uzasadnienia powyższego wyroku. W szczególności należy podkreślić, że w świetle dyspozycji art. 216 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym oczywiście przed wejściem w życie noweli z dnia 28 listopada 2003r. nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zwartej podczas procedury wywłaszczeniowej prowadzonej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie stanowiło podstawy do żądania zwrotu nieruchomości, w oparciu o odpowiednio stosowane przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sytuacja zmieniła się z dniem 22 września 2004r., na mocy art. 1 pkt 141 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), ponieważ w art. 216 dotychczasową treść oznaczono jako ust. 1 i dodano ust. 2 w brzmieniu: "przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie:

1/ art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172),

2/ art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952, Nr 4, poz. 311),

3/ ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)".

Przepis art. 216 ust. 2 nie może być bowiem poddany wykładni w oderwaniu od wyników interpretacji pojęć użytych w przepisie art.216, w brzmieniu sprzed nowelizacji, czyli w obecnym przepisie art. 216 ust. 1. Oznacza to, że należy w pierwszej kolejności ustalić, czy umowa cywilnoprawna jako forma nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa spełnia cechy "nabycia" nieruchomości w świetle art. 216 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 powyższej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są objęte tylko te sytuacje prawne i faktyczne nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w których umowa cywilnoprawna zawarta została bez żadnego związku z celem wywłaszczenia nieruchomości na określony cel publiczny. Byłaby to bowiem umowa zawarta wyłącznie w okresie obowiązywania cyt. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lecz nie na jej podstawie. Natomiast w tej sprawie wystąpiła odmienna sytuacja prawna i faktyczna. Wynika to z tego, że przed zawarciem aktu notarialnego nastąpiło wydanie zewnętrznego aktu administracyjnego czyli władcze jej rozstrzygnięcie przez właściwy organ administracji państwowej, jako niezbędny warunek zawarcia przedmiotowej umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego. Decyzją administracyjną z dnia [...] 1984r., nr [...] Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego K. zatwierdzono plan realizacyjny budowy zajezdni autobusowej, przy ulicy [...] w K. , między innymi na części nieruchomości, objętej przedmiotowym wnioskiem. W § III aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1986r. wskazano powyższą decyzję jako kauzę tej czynności prawnej zgodnie z art. 158 kc. W § VI w/w aktu notarialnego strony oświadczyły, iż przedmiotową umowę sprzedaży nieruchomości zawarto w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Oznacza to, że Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość na podstawie cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w świetle dyspozycji art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stąd tego rodzaju nabycie nieruchomości nie może być de lege lata ograniczone do wywłaszczenia nieruchomości w formie decyzji administracyjnej, lecz dotyczy także stanu prawnego i faktycznego, który wystąpił w tej sprawie. Zgoda właściciela dotyczyła bowiem tylko nabycia nieruchomości w ramach procedury ustawowej, której celem byłoby oczywiście jej wywłaszczenie w przypadku braku zgody właściciela (art. 4 pkt 3b/ cyt. ustawy gospodarce nieruchomościami.). Oznacza to, że przedmiotowa umowa cywilnoprawna zawarta w formie aktu notarialnego została poprzedzona władczym zewnętrznym aktem administracyjnym, który ewentualnie poprzedzałby wydanie decyzji o wywłaszczeniu w przypadku odmowy zawarcia aktu notarialnego o sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Nie można również twierdzić, że strony umowy znajdowały się na równorzędnych pozycjach jak przy zawieraniu typowych umów cywilnoprawnych.

Treścią przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

wprowadzonego ustawą z dnia 28.11.2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U z 2004 r. nr 141 póz. 1492) z dniem 22.09.2004r. jest nakaz odpowiedniego stosowania przepisów całego rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami (także jej przepisu art. 136) do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie (między innymi) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.).

Należy stwierdzić, iż sformułowanie przepisu art. 216 cyt. ustawy pozwala na przyjęcie, iż nakazuje on odpowiednie stosowanie przepisów określających warunki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawarte w rozdziale 6 dziale III ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bez względu na to który tryb nabycia nieruchomości spośród przewidzianych tą ustawą miał miejsce. Także w razie nabycia nieruchomości na mocy tej ustawy w drodze umowy cywilnoprawnej odesłanie wynikające z brzmienia art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznać należy za obowiązujące. Konstatacja taka jest zdaniem Sądu w pełni uprawniona literalnym brzmieniem przepisu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami obejmującym odesłanie prawne relewantne dla wszystkich przypadków nabycia własności na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bez dalszego różnicowania ocen prawnych w zależności od podstaw tego nabycia tą ustawą przewidzianych. W tym stanie rzeczy kwalifikacja prawna dokonana przez organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym, a sprowadzająca się do uznania, iż nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej w związku z przepisami ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, powinna być traktowana jako nieruchomość wywłaszczona w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. jest trafna.

Posługując się podstawowym założeniem wykładni – działania racjonalnego ustawodawcy - stwierdzić należy, że w ocenie Sądu w tej sprawie po dniu 22 września 2004r. i zmianie art. 216 u.g.n. nie znajduje uzasadnienia pogląd strony skarżącej ograniczający dopuszczalność zwrotu nieruchomości tylko do przypadku nabycia ich przez Skarb Państwa w drodze wywłaszczenia sensu stricto. Tym samym nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie umowy cywilnej, jeżeli następowało to w warunkach określonych w rozdziale 6 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości może być przedmiotem postępowania uregulowanego rozdziałem 6 działem III u.g.n., co nie oznacza, że taki zwrot ma nastąpić. W zakresie powyższego winny rozstrzygnąć organy administracji w postępowaniu administracyjnym.

Przed zmianą art.216 u.g.n., która nastąpiła z dniem 22.09.2004r. wykładnia taka była niemożliwa. Tymczasem po dokonaniu tej zmiany ustawodawca wprowadził normę umożliwiającą odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III u.g.n. (a więc dotyczących zwrotu nieruchomości) do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Podkreślić należy, iż w przeciwieństwie do innych przypadków wymienionych w art.216 (a nawet w samym ust.2 tego przepisu) ustawodawca nie wskazał na konkretny przepis ustawy, a posłużył się ogólnym stwierdzeniem "ustawa" – odnosząc możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w stosunku do wszelkich przypadków wynikających z przejęcia i nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Gdyby sam ustawodawca chciał ograniczyć zakres możliwości wszczynania postępowań w sprawie zwrotu nabytych przez Skarb Państwa nieruchomości na podstawie u..g.g.w.n. tylko do np. wywłaszczenia (sensu stricto - jak podnosi skarżący), to wówczas w ustawie o gospodarce nieruchomościami ustawodawca niewątpliwie zawarłby takie ograniczenie. Art. 216 ust. 1 u.g.n. zawiera podobne przykłady reglamentujące zakres stosowania przepisów, np. tylko do art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Również art. 216 ust. 2 pkt 1 i 2 u.g.n. zawiera ograniczenia w stosowaniu przepisów dotyczących zwrotu w zakresie objętym ustawą z dnia 25 czerwca 1948r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172) – tylko do art. 5 i 13; oraz dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) – tylko do art. 9, mimo że w obu ww. ustawach znajdują się inne sposoby nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. Co więcej ustawodawca nie posługuje się zwrotem o odpowiednim stosowaniu przepisów "do nieruchomości wywłaszczonych" na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, lecz mówi o odpowiednim stosowaniu przepisów "do nieruchomości przejętych lub nabytych". Zakres znaczeniowy tego sformułowania jest znacząco szerszy od pojęcia "wywłaszczenia" i w zasadzie obejmuje wszystkie przypadki przejmowania i nabywania nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Definiowanie pojęcia "nabywanie gruntów" w tej sprawie powinno być odniesione do regulacji ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.g.g.w.n.". Ustawodawca wyraźnie wskazał, że przepisy rozdziału obejmujące procedurę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie u.g.g.w.n.

Ówczesny ustawodawca nie zdefiniował odrębnie pojęcia "nabycie nieruchomości", co oznacza, że obecnie nie można tym pojęciem obejmować tylko wywłaszczenia na podstawie rozdziału 6 u.g.g.w.n. Lege non distinquente i stąd nie można zaakceptować takiej wykładni, która pozwala na różnicowanie pozycji osób, którym odebrano prawo własności w oparciu o kryterium nieznane ustawodawcy. Tym samym uzasadniony wydaje się być pogląd, który zakłada brak dopuszczalności różnicowania osób, których nieruchomości nabył Skarb Państwa na podstawie u.g.g.w.n. Dlatego w art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. posłużono się ogólnym pojęciem nabywania nieruchomości po to, ażeby można było nim objąć każdy przypadek odjęcia dotychczasowemu właścicielowi (uprawnionemu) jego prawa w trybie uregulowanym u.g.g.w.n.

Do takiego wniosku prowadziłaby również wykładnia pojęcia nabywania na gruncie u.g.n. Zgodnie z jej art. 4 pkt 3a, pod pojęciem nabywania (zbywania) nieruchomości należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Taką czynnością prawną jest również cywilnoprawna umowa sprzedaży. Wskazać należy, iż na gruncie u.g.g.w.n. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego mogło nastąpić wyniku bezskuteczności działań zmierzających do nabycia nieruchomości w drodze umowy. Przepisy tej ustawy (od jej pierwotnego brzmienia, aż do końca jej obowiązywania) wskazywały wyraźnie, że ustawodawca preferował umowne nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa i wywłaszczenie nieruchomości traktował jako środek ultima ratio. Z tego punktu widzenia zrównanie możliwości dochodzenia przez byłych właścicieli zwrotu nieruchomości na warunkach określonych w art.136 i 137 u.g.n. niezależnie od sposobu nabycia takiej nieruchomości przez Skarb Państwa (umowa lub decyzja o wywłaszczeniu) wydaje się być uzasadnione. Z treści aktu notarialnego z dnia [...].1986r. Rep. [...] przedłożonego w aktach sprawy wynika, że działki nr 3 i 4 zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...].1984r., nr [...] przeznaczona jest pod budowę zajezdni autobusowej.

Reasumując, po zmianie brzmienia art.216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261 poz. 2603 z 2004r. t.j. ze zm.) - poprzez dodanie z dniem 22.09.2004r. ust. 2 pkt 3 - możliwe jest wnoszenie o zwrot nieruchomości w trybie art.136 i art.137 cyt. ustawy również wtedy, gdy nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w warunkach rozdziału 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji i skargę oddalił.