Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1433/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska / spr. / Sędziowie WSA Piotr Głowacki Krystyna Daniel Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej I. M. kwotę 50 /pięćdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].12.2002r , wydaną na podstawie art.104 w związku z art.105 i art.61 par.1 kpa , Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. umorzył postępowanie w sprawie wykonania urządzenia budowlanego (przyłącza sieci cieplnej) związanego z obiektem budowlanym (budynkiem mieszkalnym) na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. K. w Z..

W uzasadnieniu decyzji organ podał , że postępowanie w sprawie przyłącza sieci cieplnej wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę zostało wszczęte na wniosek I. M., zamieszkałej przy ul. K. w Z..

Pismem z dnia [...].12.2002r I. M. została poinformowana , że w rozumieniu art.28 kpa , nie posiada przymiotu strony w tej sprawie, a zatem wszczęcie postępowania nastąpiło z naruszeniem art.61 par.1 kpa.

Organ stwierdził , że jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania wnosi osoba nie posiadająca przymiotu strony , może to spowodować albo wszczęcie postępowania z urzędu , albo nie wywołać skutków prawnych.

Wniosek I. M. z dnia [...].07.2002r spowodował wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu.

Zgodnie z art.105 kpa , gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe , organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W odwołaniu od tej decyzji I. M. wniosła o jej uchylenie.

Stwierdziła , że skoro przedmiotowy przyłącz został wykonany bez pozwolenia na budowę , organ winien zastosować sankcję z art.48 prawa budowlanego. Podała , że posiada przymiot strony w niniejszej sprawie , gdyż jest właścicielką działki , która sąsiaduje z działką , na której został wykonany przyłącz.

Decyzją z dnia 22 maja 2003r znak : [...] , na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa , art.104 kpa oraz art. 80 ust.2 pkt 2 i art.83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r - Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że "w ocenie organu odwoławczego wszczęte postępowanie z wniosku I. M. winno zakończyć się wydaniem decyzji , w której I. M. ma przymiot strony. Zatem organ odwoławczy uznał odwołującą się jako stronę postępowania odwoławczego od decyzji z dnia [...].12.2002r i rozpatrzył odwołanie".

Stwierdził , że podziela stanowisko organu I instancji, że I. M. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w rozumieniu art.28 kpa , gdyż postępowanie nie dotyczy bezpośrednio jej interesu prawnego lub obowiązku.

Wyjaśnił , że stroną w sprawie inwestycji liniowej (przyłącza cieplnego) jest tylko właściciel działki przez którą przebiega przedmiotowa sieć cieplna.

Organ odwoławczy zacytował stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 24.04.2000r (III SA 1876/99, LEX nr 47938) , zgodnie z którym : "stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej".

Ustalenie , że postępowanie zostało wszczęte na wniosek osoby , która nie posiada przymiotu strony, jest podstawą wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

Jednocześnie organ II instancji stwierdził , że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. prowadzi z urzędu postępowanie w sprawie wykonania bez pozwolenia na budowę osiedlowej sieci cieplnej na działce nr [...] obr. [...] w Z..

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję I. M. wniosła o jej uchylenie.

Podniosła , że jako właścicielka działki sąsiedniej ma interes prawny w sprawie samowolnej budowy przyłącza na działce nr [...] w Z.. Mogło ono zostać wykonane w sposób zagrażający jej interesom i jego budowa może mieć wpływ na sposób zagospodarowania jej działki.

Zarzuciła , że niezasadny jest pogląd organu odwoławczego , iż w przypadku inwestycji liniowej stronami postępowania są wyłącznie właściciele działek przez które przebiega inwestycja. Przymiot strony posiadają również właściciele gruntów położonych w strefie oddziaływania inwestycji.

Nadto podała , że postępowanie w sprawie nie jest bezprzedmiotowe , o czym świadczy ustalenie organu II instancji , iż w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie wszczęte z urzędu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył , co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/.

W wyniku dokonanej oceny stwierdzić należy , że kwestionowana decyzja nie jest zgodna z prawem.

Zgodnie z treścią art.105 § 1 kpa , gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Przepis art. 105 kpa kładzie zatem akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego.

W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 . Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem.

Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury.

W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś z kolei na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 462), co jednakże nie ma większego znaczenia dla interpretacji komentowanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80, w którym przyjęto, że: "Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy").

Z przyczyn podmiotowych postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1, gdy (j e d y n a) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony.

Skoro "sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot nie podporządkowany organizacyjnie temu organowi" (T. Woś, Pojęcie "sprawy"..., s. 334), to niedopuszczalne jest prowadzenie dwóch postępowań w tej samej sprawie administracyjnej : jednego na wniosek i drugiego z urzędu.

Tylko wtedy , gdy organ nie postanowi prowadzić postępowania z urzędu , w sytuacji złożenia wniosku o wszczęcie postępowania przez osobę nie będącą stroną postępowania , obowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania.

Organ odwoławczy ustalił , że postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone jest z urzędu.

Nieprawidłowe zatem było wydawanie decyzji o umorzeniu postępowania w tej samej sprawie , ale z wniosku skarżącej.

Niezasadnie również organy obydwu instancji stwierdziły , że skarżąca nie ma przymiotu strony w sprawie dotyczącej samowolnego wykonania przyłącza cieplnego.

Z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika , że :

- przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę przysługuje (poza inwestorem) także i przede wszystkim właścicielom nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z działką, na której mają być wykonywane roboty objęte pozwoleniem na budowę

- właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. do uczestniczenia jako strona (art. 28 k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości.

( np. wyrok NSA z dnia 8.03.2005r OSK 682/04 LEX nr 176144 , wyrok NSA z dnia 18.12.2001r IV SA 6/00 LEX nr 80656).

Jeżeli więc niewątpliwie skarżąca byłaby stroną postępowania o udzielenie inwestorowi pozwolenia na budowę , posiada również przymiot strony w sprawie samowolnego wykonania przyłącza cieplnego.

Pogląd organu odwoławczego, że stroną w sprawie inwestycji liniowej (przyłącza cieplnego) jest tylko właściciel działki przez którą przebiega przedmiotowa cieć cieplna , jest niezasadny.

Prawdopodobnie wyrażony został w oparciu o uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 28.05.2001r (OSP 2002/7-8/97) , która dotyczyła jednakże innego problemu. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , że "właściciel nieruchomości, która w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona pod inwestycję liniową (art. 46 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.), jest stroną postępowania administracyjnego o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji, niezależnie od tego, kto jest wnioskodawcą wydania takiej decyzji", gdyż z przepisu znoszącego obowiązek doręczenia decyzji określonemu podmiotowi nie można wyprowadzać wniosku, że podmiot ten nie może być stroną w tym postępowaniu.

Wobec powyższego uznać należy , że przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszony został przepis art.105 kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści art.145 § 1 pkt c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też , na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku .

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.