Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 341/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska . po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oddala skargę


UZASADNIENIE

M. W. w dniu [...] czerwca 2010r. złożył skargę do Okręgowego Inspektoratu Pracy w O. dotyczącą nieumieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. M.W. powołał się na okoliczność wykonywania czynności elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki, która w ocenie wnioskodawcy wymaga szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej.

Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. Oddział w O. decyzja z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...], nakazał pracodawcy [...] S.A. Oddział w K. umieszczenie pracownika M.W. w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656 ze zm. – dalej ustawa).

W uzasadnieniu organ powołał się na okoliczność wykonywania przez M.W. badań i naprawy aparatury zabezpieczającej i układów automatyki elektroenergetycznej oraz podejmowanie decyzji w stanach awaryjnych dotyczących sprawności urządzeń i możliwości załączenia ich do ruchu, prac zapewniających gotowość ruchową w układach zabezpieczeń przekaźnikowych i układów samoczynnego łączenia, regulacji i pomiarów układów sterowniczo-sygnalizacyjnych, poawaryjnych sprawdzeń zabezpieczeń i automatyki, pomiarów, wymian, przeglądów, remontów i ocen stanu technicznego urządzeń. Prace te w ocenie organu I instancji spełniały kryteria zawarte w art. 3 ust. 3 w zw. z zał. nr 2, pkt. 17 do ustawy.

[...] S.A. Oddział w K. wnosząc odwołanie podniosła, że organ wydający decyzje przyjął niewłaściwe znaczenie pojęcia napowietrznych sieci, elektroenergetycznych, pod którymi według odwołującej należy rozumieć: linie napowietrzne z przewodami gołymi, linie napowietrzne z przewodami w osłonie izolacyjnej, oraz linie napowietrzne w pełnej izolacji. Elektromonter ds. zabezpieczeń i automatyki fragmentarycznie uczestniczy w procesach usuwania awarii urządzeń, które są jednakże po wystąpieniu awarii wyłączone spod napięcia, a miejsce pracy jest przygotowane zgodnie z Instrukcją Organizacji Bezpiecznej Pracy i odpowiednio zabezpieczone przez służby ruchowe Oddziału. [...] S.A. podniosła, że prace wykonywane są na polecenie pisemne pod odpowiednim nadzorem objętym procedurami zapewniającymi bezpieczeństwo pracowników i nie mają bezpośredniego wpływu na bezpieczeństwo publiczne. Wnoszący odwołanie podniósł, że podstawowym obowiązkiem pracownika są prace eksploatacyjne, które nie są jednak wykonywane bezpośrednio na napowietrznych liniach elektroenergetycznych. Brak jest więc podstaw prawnych do zaliczenia stanowiska elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki, jako stanowiska, na którym wykonywana jest praca o szczególnym charakterze spełniająca kryteria zawarte w art. 3 ust. 3 w związku z załącznikiem nr 2 poz. 17 ustawy.

Okręgowy Inspektor Pracy w P. decyzją z dnia [...] października 2010 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy w P., odwołanie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż w wydanej przez inspektora pracy decyzji brak jest w sentencji przywołanych przepisów materialnych. Decyzja nie zawierała również szczegółowego uzasadnienia zaliczenia prac wykonywanych przez elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki do prac wymagających szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu publicznemu zdrowiu lub życiu innych osób zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Organ I instancji nie przeprowadził również wyczerpującego postępowanie dowodowego umożliwiającego jednoznaczne rozstrzygnięcie czy czynności elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki są pracami wykonywanymi bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem.

Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. Oddział w Koninie decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa ) w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 ) w zw. z art. 3 ust. 3 zał. nr. 2 pkt. 17 ustawy odmówił nakazania umieszczenia M.W. w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt. 2 ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że do podstawowych czynności elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki należy zapewnienie sprawności aparatury zabezpieczającej i układów automatyki elektroenergetycznej, głównie na GPZ (głównych punktach zasilania) i RS (rozdzielniach sieciowych). Na stanowisku elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki wykonywane są głównie prace eksploatacyjne, natomiast czynności usuwania awarii wykonywane są interwencyjnie. Z dokonanych ustaleń wynika, iż M.W. w okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] listopada 2010 r. przy usuwaniu awarii (w tym w GPZ i RS) przepracował [...] dni. Usuwanie awarii odbywa się w zespołach wieloosobowych (co najmniej dwuosobowych), na polecenie pisemne. Szczególną odpowiedzialność za stan techniczny sieci elektroenergetycznej po usuniętej awarii ponosi bezpośrednio przede wszystkim dyspozytor, który decyduje o załączeniu urządzeń elektroenergetycznych do ruchu. Elektromonterzy ds. zabezpieczeń i automatyki jedynie przekazują dyspozytorowi informacje o usunięciu niesprawności poszczególnych urządzeń i ich odpowiedzialność w poawaryjnym załączeniu urządzeń do sieci jest stosunkowo ograniczona, w związku z czym brak jest podstaw do uznania, iż jest to odpowiedzialność szczególna. Organ I instancji stwierdził, że praca elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki wymaga wprawdzie dobrej sprawności psychofizycznej, jednakże z uwagi na funkcjonujące systemy zabezpieczeń i sterowania oraz stosowane metody badań tych układów, ewentualne pogorszenie się sprawności nie generuje zagrożeń publicznych o wielkościach określonych w mającej zastosowanie ustawie o stanie klęski żywiołowej.

Odnosząc warunki wykonywania pracy przy czynnościach związanych z usuwaniem awarii na stanowisku elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki, do kryteriów zawartych w zał. nr 2 pkt. 17 do ustawy organ I instancji zauważył, iż warunkiem podstawowym do zakwalifikowania prac do prac o szczególnym charakterze jest: praca elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Z tak sformułowanego przez legislatora zapisu zdaniem organu I instancji wynika, iż przy kwalifikowaniu prac uprawniających do emerytury pomostowej uwzględnić należy jedynie prace elektromonterów wykonywane w warunkach pod napięciem, związane z usuwaniem awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyraził pogląd, że obiekty GPZ i RS, na których usuwane są przez elektromonterów ds. zabezpieczeń i automatyki awarie, nie mieszczą się w pojęciu napowietrznych sieci elektroenergetycznych w rozumieniu określeń zawartych w PN-92/E-50601 - "Słownik terminologiczny elektryki. Wytwarzanie przesyłanie i rozdzielanie energii elektrycznej. Pojęcia ogólne", i tym samym nie spełniają kryteriów napowietrznych sieci elektroenergetycznych", o których mowa w zał. nr 2 pkt. 17 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Okręgowy Inspektor Pracy w P. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M.W., decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589) w zw. z art. 3 ust. 3, zał. nr. 2 pkt. 17 ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrując kwestię zaliczenia prac wykonywanych przez odwołującego się pracownika do prac o szczególnym charakterze, zasadnicze znaczenie ma zakres zadań, które wykonuje zwykle w ramach stosunku pracy i sposób wykonywania pracy przez pracownika. Na podstawie zgromadzonego materiału, w tym wyjaśnień osób nadzorujących oraz wykonujących bezpośrednio czynności na stanowisku elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki stwierdzono, iż prace te związane są głównie z czynnościami eksploatacyjnymi sieci elektroenergetycznych, a ewentualne usuwanie awarii wykonywane jest sporadycznie (awarie występują z małą częstotliwością) na urządzeniach znajdujących się w GPZ i RS, z reguły wyłączonych spod napięcia i odpowiednio przygotowanych. Odnosząc warunki wykonywania pracy przy czynnościach związanych z usuwaniem awarii na stanowisku elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki, do kryteriów zawartych w zał. nr 2 pkt. 17 do ustawy organ odwoławczy wskazał, iż warunkiem podstawowym do zakwalifikowania prac do prac o szczególnym charakterze jest: praca elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Z tak sformułowanego zapisu zadaniem organu II instancji wynika, iż przy kwalifikowaniu prac uprawniających do emerytury pomostowej uwzględnić należy jedynie prace elektromonterów wykonywane w warunkach pod napięciem, związane z usuwaniem awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych i to wykonywane bezpośrednio. Obiekty GPZ i RS, na których usuwane są przez elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki awarie, nie mieszczą się w pojęciu napowietrznych sieci elektroenergetycznych w rozumieniu określeń zawartych w PN-92/E-50601 - "Słownik terminologiczny elektryki. Wytwarzanie przesyłanie i rozdzielanie energii elektrycznej. Pojęcia ogólne", i tym samym nie spełniają kryteriów napowietrznych sieci elektroenergetycznych", o których mowa w zał. nr 2 pkt. 17 do ustawy o emeryturach pomostowych.

M.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzją Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] stycznia 2011r.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 3 ust. 3 ustawy w zw. z zał. nr 2 pkt. 17 i naruszenie art. 41 ust. 4 pkt 4 ustawy poprzez przyjęcie, iż umieszczenie stanowiska pracy pracownika w wykazie prac w szczególnych warunkach przez płatnika składek - pracodawcę wymaga świadczenia pracy stale i w pełnym wymiarze. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania poprzez nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu energetyki na okoliczność interpretacji pojęć ,,prac pod napięciem" oraz "prac przy usuwaniu awarii". Zdaniem skarżącego naruszono również art. 10 kpa i art. 77 § 1 kpa. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z pkt. 17 zał. nr 2 do za prace w szczególnym charakterze należy uznać "Prace elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem". Z powyższego zdaniem skarżącego wynika, że ustawodawca zdecydował o przyznaniu statusu prac w szczególnym charakterze pracy elektromonterów świadczonej zarówno bezpośrednio przy usuwaniu awarii jak i prac eksploatacyjnych napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem. Z tym, że tylko w przypadku prac eksploatacyjnych napowietrznych sieci elektroenergetycznych został dodany warunek prac pod napięciem. Prace przy usuwaniu awarii są kwalifikowane jako prace w szczególnym charakterze bez dodatkowego wymogu pracy pod napięciem. Takie rozumienie cytowanego zapisu wynika z dokonania jego interpretacji przy zastosowaniu reguł wykładni gramatycznej i logicznej. Z zasady bowiem powstanie awarii w sieci elektroenergetycznej wiąże się z wyłączeniem na niej napięcia, albowiem przeciwna sytuacja mogłaby powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i bezpieczeństwa publicznego. Tym samym nielogicznym byłoby przypisanie ustawodawcy intencji postawienia dla uznania statusu pracy w szczególnych warunkach przesłanki usuwania awarii tylko w warunkach prac pod napięciem, skoro w praktyce wykonywanie pracy w warunkach prac pod napięciem przez elektromontera zależy od konkretnej sytuacji czego nie da się z góry przewidzieć, a wręcz która nigdy nie wystąpi. Skarżący powołał się przy tym na Wydawnictwo Pracy i Polityki Społecznej Centralny Instytut Ochrony Pracy i Państwowy Instytut Badawczy pt. "Zasady kwalifikacji prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze. Poradnik do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych" - Warszawa 10 czerwca 2009 r. CIOP i PIB. Zdaniem skarżącego wydanie decyzji w niniejszej sprawie wymagało wiedzy specjalistycznej, jakiej organ odwoławczy nie posiada. Tylko biegły z zakresu energetyki, znający specyfikę pracy na stanowiskach pracy elektromonterów w tym na stanowisku "Elektromonter automatyki i zabezpieczeń" w oparciu o karty stanowiska pracy skarżącego miał możliwość rzetelnej oceny charakteru pracy. Skarżący stwierdził, iż dla oceny charakteru prac w szczególnych warunkach nie ma znaczenia czy prace te są wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Przesłanka ta jest badana przez organ ZUS przy ustalaniu prawa do emerytury pomostowej. Nie uzależnia natomiast zakwalifikowania danego stanowiska jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach. M.W. podniósł, że decydujące znaczenie dla kwalifikacji danego pracownika do umieszczenia w wykazie stanowisk prac w szczególnych warunkach jest świadczenie przez niego pracy w tych warunkach, niezależnie od zajmowanego stanowiska czy kwalifikacji zawodowych. Nakłada to na organ administracyjny wydający decyzję obowiązek wnikliwego ustalenia warunków pracy pracownika, w oparciu o wszystkie dopuszczalne dowody. Okręgowy Inspektor Pracy utrzymując w całości w mocy zaskarżoną decyzję Inspektora Pracy działającego jako organ pierwszej instancji nie odniósł się w ogóle do dokonanych przez niego ustaleń a powielił jedynie decyzję w pierwszej instancji w całości. W skardze M.W. podniósł również, że wykonuje pracę w GPZ-tach i RS-ach o napięciach od 6 do 400 kV będących elementami systemu elektroenergetycznego kraju. Od poprawności oraz niezawodności działania tych urządzeń zależy prawidłowe działanie tego systemu oraz bezpieczeństwo publiczne. Popełnienie pomyłki podczas eksploatacji urządzeń zabezpieczeniowych sieci i urządzenia WN i SN mogą spowodować uszkodzenie nie tylko pojedynczego odcinka sieci lecz również części systemu elektroenergetycznego od elektrowni do odbiorcy. Skarżący przedstawił również opis swojego stanowiska pracy, wskazując, iż mieści się on zakresie pkt 17 ustawy dotyczącego " pracy elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii...". Zdaniem skarżącego charakter jego pracy jest ściśle związany z powyższym punktem, ponieważ bierze czynny udział w usuwaniu awarii na urządzeniach energetycznych (transformatory mocy, linie WN, linie SN) w zakresie elektroenergetycznej automatyki zabezpieczającej. W zakresie jego obowiązków jest także eksploatacja obwodów wtórnych oraz potrzeb własnych nN (napięcia przemiennego, stałego, baterii akumulatorów, napięcia gwarantowanego). Wszystkie prace są pracami wykonywanymi na polecenie pisemne w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego. Skarżący wskazał, że z punktu 7 polecenia na pracę wynika, że prace eksploatacyjne i awaryjne w GPZ i RS, które są częścią sieci elektroenergetycznej wykonuje pod napięciem i na urządzeniach czynnych. Do tych prac zaliczyć można np: naprawę napędu przełącznika zaczepów transformatora 110 kV, naprawę sterowania napędu odłącznika i uziemnika 110 kV, rozpływ prądów różnicowych na transformatorze 110 kV, sprawdzenie zabezpieczeń linii 110 kV, lokalizację doziemień w obwodach prądu stałego, próbę ziemnozwarciowe na linii 15 kV, sprawdzenie pojemności baterii akumulatorów i wiele innych. Ze względu na różną budowę zainstalowanych urządzeń i miejsca ich lokalizacji w GPZ i RS, na konstrukcjach czy w celkach rozdzielnic, zawsze znajdują się pod napięciem. Skarżący podniósł, że jego prace wymagają niejednokrotnie dużej sprawności fizycznej. Ponadto awarie bardzo często usuwane są również w nocy, w trudnych warunkach atmosferycznych (deszcz, śnieg, wiatr). W związku z powyższym skarżący stwierdził ,ze wszystkie prace, które wykonuje w ramach swoich obowiązków, obejmuje art. 3 ust. 3 ustawy. Skarżący powołał się również na załącznik nr. 1 do Polecenia Dyrektora Naczelnego nr. [...]z [...] maja 2010 r. które otrzymał do podpisania w czasie prowadzonej w zakładzie akcji protestacyjnej, oraz strajku ostrzegawczego, z którego wynika że jest osobą zatrudnioną na jednym ze stanowisk wymienionych w § 2 ust.1 Zarządzenia nr [...]Dyrektora Naczelnego z dnia [...] kwietnia 2010r. i w związku z tym jest zobowiązany do wykonywania, w trakcie akcji protestacyjnej lub strajku, polecenia służbowego wykonywania swoich obowiązków pracowniczych, których odmowa wykonania może zagrażać życiu zdrowiu ludzkiemu lub bezpieczeństwu państwa, pod rygorem uznania, że odmowa wykonania polecenia służbowego może zostać uznana za ciężkie naruszenie przez Pana obowiązków pracowniczych.

Okręgowy Inspektor Pracy w P. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Ponadto organ podnióśł, że nieprawdą jest twierdzenie zawarte w skardze pracownika jakoby organ administracji uważał, że do zaliczenia danego pracownika do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest wykonywanie przez niego pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. W uzasadnieniu decyzji wskazano jedynie, że prace związane z usuwaniem awarii przez skarżącego pracownika były wykonywane jedynie dorywczo - [...] dni w okresie badanych [...]. Powyższe oznacza, że o ile występuje, to, usuwanie awarii (niezależnie od rodzaju i miejscu tych awarii) jest jedynie bardzo nieznacznym fragmentem prac wykonywanych przez skarżącego w ramach jego obowiązków służbowych i dodatkowo ma wpływ na ocenę czy prace skarżącego mogły być zaliczone do prac o szczególnym charakterze. Nie jest zasadne zarzucanie organowi administracji, że nie posłużył się opinią biegłego. W niniejszej sprawie brak jest takiej potrzeby. Wymagające wiedzy specjalistycznej w tym przypadku, nie było wbrew sugestiom skarżącego, czy prace są pracami w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, lecz ewentualnie jak definiować pojęcie sieci napowietrznej. W uzasadnieniu decyzji wyraźnie wskazano, na jakiej podstawie inspektor zdefiniował pojęcie "napowietrznej sieci elektroenergetycznej" - Polska Norma PN-92/E-50601 "Słownik terminologii elektryki (...)". Użyte w tym dokumencie określenia są na tyle jasne, że nie ma potrzeby weryfikowania ich treści poprzez np. przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy, Płatnik składek jest obowiązany prowadzić m. in. ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. W przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy (art. 41 ust. 6 ustawy). Kompetencje właściwych organów Państwowej Inspekcji Pracy w razie wniesienia takiej skargi określa art. 11a i 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89 poz. 589 ze zm.). Według tych przepisów właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy, są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Natomiast do zakresu działania okręgowego inspektora pracy należy między innymi rozpatrywanie odwołań od nakazów i innych decyzji inspektorów pracy.

W oparciu o przywołaną regulację prawną, organy inspekcji pracy nie mają jednak podstaw prawnych do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonym w oparciu o art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10, baza orzeczeń NSA). Zadaniem organów inspekcji pracy w tego rodzaju sprawach pozostaje dokonanie kontroli ewidencji pracowników prowadzonej przez płatnika składek, która sprowadza się do porównania stanu istniejącego w postaci rejestru stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z określonego rodzaju wzorcem w postaci regulacji prawnej ustawy wraz z dwoma załącznikami do ustawy.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności Sąd miał na względzie, że skarżący wniósł skargę do WSA na decyzję o odmowie nakazania umieszczenia M.W. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach. Co prawda skarżący nie doprecyzował w sposób wyraźny swojego żądania w skardze z dnia 23 czerwca 2010 r. powołując się jedynie na art. 41 ust. 4 ustawy bez wyraźnego wskazania, czy wnosi o ujęcie jego stanowiska pracy w wykazie o którym stanowi art. 41 ust. 4 pkt 1, czy też o wpis do ewidencji o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy. Skoro organy inspekcji pracy ustaliły, że wykonywanie obowiązków pracowniczych na stanowisku elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki nie stanowi pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zasadnie odmówiły nakazania umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organy inspekcji pracy nie miały prawnych podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego, czy praca świadczona przez skarżącego spełnia wymogi z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, żeby zostać umieszczona w ewidencji o której stanowi art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy. W przeciwnym razie, badając pod względem merytorycznym, czy określone stanowisko pracy spełnia w konkretnej sprawie wymogi przewidziane przez ustawę, powstałoby niebezpieczeństwo niezgodnej z prawem ingerencji organów inspekcji pracy w treść prowadzonego przez płatnika wykazu. Rzeczą organów inspekcji pracy w niniejszej sprawie było dokonanie kontroli stanowiska pracy zajmowanego przez skarżącego z przepisami ustawy oraz dwoma załącznikami do ustawy pod względem zaliczenia stanowiska pracy – elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki, do wykazu prac w szczególnych warunkach lub wykazu prac o szczególnym charakterze. Organy obu instancji trafnie przy tym uznały, że praca wykonywania przez skarżącego na zajmowanym stanowisku nie zalicza się do któregokolwiek z wyróżnionych rodzajów prac. Gdyby natomiast uznać, że skarżący wnosił o dokonanie wpisu do wykazu o którym stanowi art. 41 ust. 4 pkt 1, wówczas zgodnie z argumentacją przedstawioną w powołanym wyżej wyroku NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10, postępowanie prowadzone przed inspekcją pracy podlegałoby umorzeniu.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji był art. 3 ust. 3 ustawy i zał. Nr 2 pkt 17 do tej ustawy. Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy za prace o szczególnym charakterze ustawodawca uznał prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. W przypadku prac o szczególnym charakterze ustawodawca dominującą rolę przypisał ochronie innych osób przed niebezpieczeństwem, a więc decydujące znaczenie przypisał interesowi publicznemu, który wyraża się tym, że pracownik, który wykonuje szczególnie odpowiedzialne czynności może nie mieć już w pewnym wieku koniecznej na danym stanowisku sprawności psychofizycznej, ze względu na jej obniżenie podyktowane wiekiem. W interesie publicznym leży, więc odsunięcie takiego pracownika od wykonywania czynności obarczonych szczególnym ryzykiem.

Katalog prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 ustawy zamknięty, co oznacza, że cech pracy "o szczególnym charakterze" lub "w szczególnych warunkach" nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem.

W przedmiotowej sprawie organy orzekające w sprawie oceniały czy praca wykonywana przez M.W. spełniała kryteria zawarte zał. nr 2, pkt. 17 do ustawy, zgodnie z którym do prac o szczególnym charakterze zalicza się prace elektromonterów bezpośrednio przy usuwaniu awarii oraz eksploatacji napowietrznych sieci elektroenergetycznych w warunkach prac pod napięciem.

Jak wynika z karty stanowiska pracy dla stanowiska elektromonter ds. zabezpieczeń i automatyki, instrukcji stanowiskowej dla pracowników wydziału zabezpieczeń i automatyki i karty oceny ryzyka zawodowego do jego zakresu zadań i obowiązków o charakterze szczegółowym skarżącego należy między innymi samodzielne wykonywanie badań i napraw aparatury zabezpieczającej i układów automatyki elektroenergetycznej oraz podejmowanie decyzji w stanach awaryjnych dotyczących sprawności urządzeń i możliwości załączenia ich do ruchu. Oprócz prac typowo eksploatacyjnych do jego obowiązków należy wykonywanie prac zapewniających gotowość ruchową w układach zabezpieczeń przekaźnikowych, układów samoczynnego łączenia, regulacji i pomiarów oraz układów sterowniczo-sygnalizacyjnych. Do zadań tego pracownika należy również współpraca z Zakładową Dyspozycją Mocy oraz Rejonowymi Dyspozycjami Ruchu w zakresie usuwania awarii. Skarżący zobowiązany jest także do poawaryjnych sprawdzeń zabezpieczeń i automatyki; wykonuje pomiary, wymiany, przeglądy, remonty i oceny stanu technicznego urządzeń; wykonuje prace na wysokości i w zmiennych warunkach klimatycznych. Jak słusznie zauważył organy prowadzące postępowanie obiekty GPZ (główne punkty zasilania) i RS (rozdzielnie sieciowe), na których usuwane są awarie przez elektromontera ds. zabezpieczeń i automatyki nie umieszczą się w zakresie napowietrznych sieci elektroenergetycznych. Powołanie się na PN-92/E-50601 – "Słownik terminologiczny. Wytwarzanie przesyłanie i rozdzielanie energii elektrycznej. Pojęci ogólne" nie stanowi bowiem błędu dyskwalifikującego poczynione ustalenia dotyczące użytego w zał. Nr 2 pkt 17 pojęcia napowietrzne sieci elektroenergetyczne.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącego zarzutu dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stwierdzić należy, że pracownik był poinformowany o rozpoczęciu czynności kontrolnych i miał możliwość wglądu w akta. Fakt iż skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia zastrzeżeń do protokołu jak i nie przedstawił żadnych wniosków nie przesadza o naruszeniu przez organy administracyjne art. 10 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.