Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2640/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J.i K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. R. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzanego w dniu [...] r. J. K. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego poprzez zapłatę rachunków obejmujących zobowiązania bieżące i zaległe, a także na zakup kranów.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania J. K. pomocy finansowej na zakup kranów. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] została przyznana pomoc J. K. w wysokości [...] złotych na zakup baterii zlewozmywakowej. Pomimo udzielenia powyższej pomocy J. K. nie rozliczyła się z udzielonej pomocy i nie dostarczyła do dnia wydania decyzji stosownej faktury mimo wskazania w decyzji z dnia [...] r. takiego obowiązku. Ponadto organ podniósł, że już czterokrotnie odmawiał J. K. przyznania pomocy na zakup kranów, tj. decyzją z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...] , z dnia [...] r. nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...] i nadal podtrzymuje stanowisko zawarte w tych decyzjach.

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. złożyła J. K.. W uzasadnieniu wskazała, że zwróciła się o pieniądze na czynsz, gaz, elektryczność, naprawę światła i telewizora oraz zakup kranu. Podniosła, że organ podając, że w [...] otrzymała [...] zł pominął fakt, że w styczniu otrzymała niepełny zasiłek stały, zaś w [...],[...] i do końca [...] nie otrzymała tego zasiłku chociaż jej się należał. Tym samym nie otrzymała pieniędzy na życie. W odniesieniu do braku rozliczenia się z organem wskazała, że czasem dokonuje zakupów na bazarze tak jak w wypadku zakupu kranu do kuchni i w związku z tym nie mogła dostarczyć faktury, ani też paragonu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu Kolegium, powołując się na treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), wskazało, że konieczność zakupu kranów nie może być uznana za niezbędną potrzebę bytową. Organ wskazał nadto, iż pomoc społeczna ma na celu udzielenie pomocy i wsparcia dla osób i rodzin, które z różnych przyczyn nie są w stanie pokonać trudności życiowych, nie zaś do stałego dostarczania świadczeń pieniężnych w wysokości satysfakcjonujących wnioskującego. Pomoc społeczna nie ma bowiem na celu podnoszenie standardu codziennego funkcjonowania, który to standard jest określany przez wnioskującego. Tym samym, w ocenie Kolegium, pomoc na zakup kranów wobec przekroczenia kryterium dochodowego, nie może być uznana za uzasadnioną i konieczną pomoc państwa skutkującą przyznaniem skarżącej specjalnego zasiłku celowego.

Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. K.. W uzasadnieniu wskazała, że nie zgadza się z decyzją, która jest szablonowa. Podniosła, że ma [...] lat i [...] zł zasiłku emerytalnego, którego wysokość i zasadność rozpatruje sąd.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

W złożonym w dniu 18 lipca 2014 r. piśmie procesowym skarżąca podniosła, że Kolegium wydając decyzję uznaniową w niniejszej sprawie przekroczyło granice uznania administracyjnego. W jej ocenie doszło bowiem do naruszenia art. 7, 77, 80, 86 i 89 § 2 k.p.a., a także 107 § 3 k.p.a. Skarżąca, w piśmie tym, domagała się zatem skontrolowania, czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa na podstawie należycie ustalonego stanu faktycznego. Decyzja uznaniowa winna bowiem być szczegółowo uzasadniona, w szczególności w zakresie wyważenia interesu obywatela oraz interesu publicznego. Ponadto wskazała, że wbrew twierdzeniom organu , spełnia przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej, albowiem w jej przypadku chwila powstania jej niepełnosprawności jest tą przesłanką. Ostatecznie podniosła, że baterię zlewozmywakową zakupiła na targowisku i dlatego nie otrzymała rachunku, jednakże działanie to spowodowane było faktem, że za kwotę przyznaną w ramach pomocy nie była w stanie nabyć w sklepie odpowiedniej baterii pasującej do jej zlewu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej stronie może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może zatem, w myśl ww. przepisu, zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, także kosztów pogrzebu, przy czym użycie sformułowania "w szczególności" świadczy o tym, że jest to katalog przykładowy.

Tym samym z brzmienia powołanych unormowań i użytego w nich zwrotu "może", wynika, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracji, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Oczywistym jest przy tym, że owo uznanie administracyjne doznaje ograniczeń. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika bowiem, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 cytowanej ustawy). Jednocześnie z treści art. 2 ust. 1 i 2 i art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, że polityka społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Reasumując powyższe należy wskazać, iż pomoc społeczna realizowana jest w stosunku do osób, które nie potrafią same przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły. Jednocześnie udzielenie tej pomocy zmierzać ma do usamodzielnienia się tychże osób. Przyznanie zasiłku celowego, jako pomocy udzielanej na konkretny cel, podlega uznaniu administracyjnemu, które obejmuje również prawo organu da oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w odniesieniu do konkretnej osoby, jak i w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Należy podkreślić, że ustawodawca wprowadził ograniczenie w możliwości przyznawania zasiłku dla osób, które przekraczają kryterium dochodowe wprowadzając przepis art. 41 do ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem "W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową".

Podkreślić zatem trzeba, że przyznanie pomocy osobom i rodzinom, które przekraczają kryterium dochodowe, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i ogromnej liczby beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego". Świadczenia unormowane w art. 41 powinny być traktowane jako szczególna pomoc doraźna ukierunkowana na konkretny cel bytowy.

W niniejszej sprawie postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej o udzielenie pomocy poprzez m.in. sfinansowania zakupu kranów. Tak sformułowane żądanie mogło stanowić podstawę do rozważenia przez organ, w myśl ww. przepisów, możliwości przyznania jedynie specjalnego zasiłku celowego z uwagi na sytuację materialną skarżącej, tj. przekroczenie kryterium dochodowego (art. 41 ustawy o pomocy społecznej). Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ze skarżącą w dniu [...] r. wynika, że skarżąca jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, że w miesiącu [...] r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, zaś w [...] r. - [...] zł. Powyższe oznacza, iż dochód skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które zostało określone na poziomie 542 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Prawidłowo więc organy uznały, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy.

W ocenie Sądu, organ słusznie uznał, że kryterium "przypadku szczególnie uzasadnionego" w niniejszej sprawie nie zostało spełnione. Zakup kranu, na który wcześniej skarżącej udzielono pomocy, nie jest wydatkiem, który powstał w związku z nadzwyczajnym zdarzeniem, tak daleko i drastycznie ingerującym w sytuację życiową skarżącej.

Wbrew zarzutom skarzącej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Ośrodek pomocy ma ograniczone możliwości finansowe. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10). Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, iż w okresie od [...] r. do [...] r., iż ośrodek pomocy społecznej właściwy dla skarżącej wydatkował kwotę [...] zł ze środków własnych na świadczenia w ramach pomocy społecznej, w tym kwotę [...] zł w ramach przyznanych specjalnych zasiłków celowych.

Wbrew twierdzeniom skarżącej organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Organ powołał przepisy prawa będące podstawą rozstrzygnięcia, prawidłowo ustalił stan faktyczny, wyjaśniając treść zastosowanych przepisów.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie1 sentencji wyroku o kosztach orzekając w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 powołanej ustawy