Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 7/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 234 ust. 3, art. 468 i art. 469
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 7, art. 80, art. 105 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. M. kwotę 900 zł /słownie: dziewięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

bSygn. akt II SA/Rz 7/22

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. M. (zwany dalej: Skarżącym) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (zwane dalej: Organem odwoławczym, SKO, Kolegium, Organem II instancji) z dnia 26 października 2021 r. nr SKO.4171/103/2021, wydana w przedmiocie nakazu wykonania i zachowania w sposób trwały urządzenia zapobiegającego szkodom.

Z akt sprawy wynika, że M. Ś. zwrócił się do Wójta Gminy Kuryłówka z wnioskiem o przywrócenie stanu wody na gruncie. We wniosku wskazał, że zamierzenie inwestycyjne pod nazwą: budowa budynku mieszkalnego oraz budynku stajni na terenie obejmującym działkę nr ew. [...] położoną w miejscowości [...], gmina [...], prowadzona jest niezgodnie z uzyskanymi decyzjami. Podczas jej realizacji łamane jest prawo w związku z nieprzestrzeganiem art. 234 ust. 1 pkt 1 Prawo wodne oraz § 3 ust. 1 pkt 5,6,7 Uchwały Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 28 października 2013 r. nr XXXIX/787/13 w sprawie Kuryłowskiego Obszaru Chronionego krajobrazu. W piśmie wnioskodawca podkreślił, że inwestor prowadzi prace ziemne trwale zniekształcające rzeźbę terenu, co w konsekwencji doprowadza do tego, że takie działania powodują zatamowanie naturalnie występującego spływu powierzchniowego wód oraz dokonanie zmiany stanu wody na działce inwestycji oraz powoduje tworzenie się spiętrzeń wodnych na sąsiednich działkach.

Wójt Gminy Kuryłówka wnioskiem z dnia 7 lipca 2020 r. nr OŚLR.6331.1.2020 zwrócił się o wyznaczenie innego organu do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia stanu wody na gruncie z wniosku M. Ś., gdyż Gmina [...] pozostaje właścicielem jednej z działek uczestniczących w niniejszym postępowaniu administracyjnym (tj. działki o nr [...] - droga gminna położona w miejscowości B.), co czyni tym samym Gminę [...] stroną postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2020 r. nr SKO.4171/34/2020, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wyznaczyło Burmistrza Leżajska do załatwienia sprawy.

W dniu 28 sierpnia 2020 r. przeprowadzono oględziny terenu, podczas których ustalono, że na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B., na długości 94 m i szerokości 25 m teren został podniesiony średnio kilkadziesiąt centymetrów nawiezioną ziemią. Na terenie działki o nr ewid. [...], sąsiadującej od strony północno-zachodniej z działką o nr ewid. [...], znajduje się zastoisko wody o powierzchni ok. 25 m² i głębokości ok. 0,3 m. Teren tej działki graniczący od strony północno-wschodniej z działką nr [...] częściowo pokryty jest roślinnością szuwarową, która jest charakterystyczna dla terenów podmokłych. Przez teren obydwu działek przepływa ciek wodny, co potwierdza naturalne zagłębienie terenu. Natomiast od strony północno-wschodniej działki nr [...] oraz działkę nr [...] przepływa ciek wodny, prowadzący wody w sposób stały. Na drodze polnej oraz drodze powiatowej w celu udrożnienia cieku znajdują się przepusty o średnicy 400 mm. Ciek ten ma swoje ujście do potoku "[...]".

W toku postępowania administracyjnego, Organ I instancji powołał biegłego w zakresie budownictwa wodnego, melioracji, hydrologii i ochrony środowiska w celu sporządzenia opinii hydrologicznej i ustalenia, czy w przedmiotowym sporze został zmieniony stan wody na gruncie i czy zmiany te powodują szkody dla gruntów sąsiednich.

Z opinii biegłego wynika, że przeprowadzona analiza akt sprawy oraz dokonane oględziny przedmiotowych działek jednoznacznie potwierdziły, że: "prace ziemne wykonane przez właściciela działki o nr [...] położonej w miejscowości B. zmieniły rzeźbę terenu naturalnego i doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie działek o nr [...] i [...], gdyż działka nr [...] została podwyższona o około 0,40 m do 0,60 m w stosunku do działki o numerze [...]. Wymienione szkody na działce o nr ewid. [...] w postaci okresowej zmiany stanu gruntu z suchego na wilgotny lub bardzo wilgotny i mokry mają związek przyczynowo - skutkowy z wykonanym nasypem na działce o numerze ewidencyjnym [...], bowiem wykonany nasyp o wymiarach 94 m x 24 m i średniej wysokości 0,50 m wywołuje powstanie rozlewiska wodnego na powierzchni ok. 1100 m² co zostało potwierdzone podczas oględzin w obecności strony postępowania i przedstawiciela Urzędu Miasta [...]. Analiza bilansu wodnego jednoznacznie potwierdza, że wody opadowe spływające i z działek wyżej położonych tworzących zlewnię o powierzchni około 0,6 ha są skierowane naturalną wodnicą w kierunku działki o nr [...] i [...] i poprzez wykonany nasyp na tej działce spływające wody tworzą rozlewisko na działce o nr [...] w ilości 360 m³ powodując szkodliwe oddziaływanie na działkę o nr [...]".

Burmistrz Leżajska, decyzją z dnia 18 sierpnia 2021 r. nr OŚ.6331.03.2020/2021 nakazał A. M.:

1. wykonanie i zachowanie w sposób trwały urządzenia zapobiegającego szkodom - rowu odwadniającego o następujących parametrach: szerokości dna ok. 0,5 m, wysokości ok. 0,4 m i nachyleniu skarp ok. 1:1 wzdłuż północnej granicy działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B., gmina [...], powiat [...];

2. zalegalizowanie powyższego urządzenia wodnego poprzez uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z art. 389 pkt 6 oraz art. 407 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. 2021 r. ,poz. 624 z późn. zm.; dalej zwana w skrócie: "u.P.w.")

W uzasadnieniu decyzji, Organ I instancji wskazał, że z dokumentacji zebranej w sprawie wynika, iż na działce o nr [...] (własność M. Ś.) powstają szkody w postaci zastoin wody. Podobna sytuacja zachodzi na drodze gminnej, gdyż w wyniku wykonania nasypu zmieniony został naturalny kierunek spływu wody, co powoduje, że rozmywana jest gruntowa droga gminna (działka o nr [...]), będąca własnością Gminy [...]. Organ I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przez właściciela działki [...] stanu wody na gruncie, poprzez podwyższenie jej terenu o około 0,5 m. Powstały nasyp stanowi blokadę dla naturalnego spływu wód na tym obszarze, powodując jej zatrzymywanie na działce [...] oraz zmianę kierunku naturalnego spływu.

Od powyższej decyzji A. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez nakazanie wykonania i zachowania w sposób trwały urządzenia zapobiegającego szkodom, w ten sposób, że rów odwadniający powinien zostać wykonany w połowie na działce A. M. (nr ewid. [...]), a w połowie na sąsiadującej bezpośrednio działce M. M., przy czym koszty wykonania urządzenia powinny zostać poniesione po połowie przez A. i M. M.; nakazanie wykonania i zachowania w sposób trwały urządzenia zapobiegającego szkodom również dla M. Ś. na jego działce, wzdłuż granicy z sąsiadującą działką M. M., zgodnie z identycznymi parametrami; nakazanie zalegalizowania w/w urządzenia wodnego, poprzez uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego przez A. M., M. M. oraz M. Ś.; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa wodnego, melioracji, hydrologii i ochrony środowiska; ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, A. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia innemu organowi, celem nakazania wykonania i zachowania w sposób trwały urządzenia zapobiegającego szkodom zgodnie z parametrami oraz zasądzenie od Organu na rzecz A. M. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przewidzianych.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 26 października 2021 r. nr SKO.4171/103/2021, SKO w Rzeszowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 234 u.P.w. utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.

W pierwszej kolejności Kolegium przytoczyło treść art. 234 u.P.w. wskazując, że na podstawie art. 234 ust. 3 u.P.w. istnieje możliwość wydania decyzji o nakazaniu właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, tylko wtedy, jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki, tj. zmiany stanu wody na gruncie spowodowane zostały przez właściciela gruntu i zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Efektem ustalenia, iż wystąpiły w/w przesłanki, może być wydanie przez właściwy Organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W ocenie Organu II instancji dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji najistotniejsze jest szczegółowe ustalenie, czy w niniejszej sprawie bez jakichkolwiek wątpliwości doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, a jeżeli tak to z jakich przyczyn. W przedmiotowym postępowaniu Organ I instancji powołał biegłego o specjalności hydrogeologicznej. Opinia (ekspertyza) została sporządzona przez biegłego, natomiast stronom postępowania umożliwiono zapoznanie się ze sporządzoną opinią i wypowiedzenie co do jej treści. Kolegium podkreśliło, że analiza opinii oraz wniosków z niej wypływających pokrywa się z ustaleniami poczynionymi przez Burmistrza [...] w ramach pozostałego postępowania dowodowego, gdzie przeprowadzono dowód z przesłuchania stron i świadków.

Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Organ odwoławczy wskazał, że na spornym gruncie doszło do zmiany stanu wody na gruncie. W jego ocenie aktualny stan gospodarki wodami opadowymi i gruntowymi na spornym obszarze ma niekorzystny wpływ na stosunki wodne oraz warunki gruntowo-wodne na działkach sąsiednich.

Końcowo SKO w Rzeszowie podkreśliło, że przedmiotowa opinia biegłego podobnie jak pozostały zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny wyjaśnia kwestie związane ze zmianą stosunków w obrębie działek nr ewid. [...], nr [...] i nr [...], położonych w miejscowości B., gmina [...]. W ocenie Organu odwoławczego, decyzja Organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami, gdyż wykonanie wielu czynności procesowych, w tym oględzin terenu, przesłuchania świadków oraz próby ugodowego załatwienia sprawy oraz powołanie biegłego z zakresu specjalności wodnomelioracyjnej jest wystarczająca dla uznania tej decyzji za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa. Kolegium podkreśliło, że fakt braku zmian wody na gruncie i szkód na działkach sąsiednich nie jest oparty jedynie na wzrokowych oględzinach terenu oraz sprzecznych zeznaniach stron postępowania, ale także na pełniej i wszechstronnej opinii biegłego, co stanowi wystarczający materiał dowodowy w sprawie dla wydania decyzji administracyjnej. W ocenie Organu odwoławczego, wykonane przez Burmistrza [...] czynności procesowe są prawidłowe, zgodne z procedurą i wystarczające dla prawidłowego wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Ponadto ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego postępowania, zostały szczegółowo wyjaśnione przez niezależnego, powołanego przez Organ I instancji biegłego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o umorzenie postępowania; o rozpatrzenie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie:

­ art 234 ust. 1 pkt 1 u.P.w., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Skarżący dokonał zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych, co skutkowało powstaniem szkody na gruncie sąsiednim w postaci zastoin wody;

­ art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na nierozważeniu całokształtu zebranej dokumentacji i błędnym przyjęciu, że Skarżący ma wykonać i utrzymać urządzenie wodne zgodnie z parametrami wskazanymi w pkt 1 w/w decyzji jak również nie wzięcie pod uwagę istotnych nieścisłości w przedmiotowej sprawie, w szczególności faktu, że wniosek będący przyczyną wszczęcia postępowania został zainicjowany przez M. Ś., który w toku prowadzonego postępowania oświadczył, że działka o nr [...], której jest właścicielem nie jest zalewana i podtapiana oraz jej stan został przywrócony do stanu poprzedniego;

­ art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, poprzez oparcie faktu braku zmian wody na gruncie i szkód na działkach sąsiednich jedynie na wzrokowych oględzinach terenu oraz sprzecznych zeznaniach stron postępowania, jak również nie wzięciu pod uwagę pełnej i wszechstronnej opinii biegłego w ramach rozpatrzenia całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie;

­ przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez nieuwzględnienie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa wodnego, melioracji, hydrologii i ochrony środowiska: celem odpowiedzi na pytanie: czy przedstawiona w odwołaniu propozycja wykonania rowów odwadniających będzie odpowiednia do utrzymania prawidłowych stosunków wodnych dla działek A. M., M. M. i M. Ś., co doprowadziło do nieuwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie.

Skarżący podniósł, że brak fachowości i rzetelnego rozpatrzenia odwołania przez SKO w Rzeszowie podkreśla dodatkowo fakt, że w uzasadnieniu decyzji SKO kilkukrotnie wskazuje na Burmistrza [...], przy czym organ ten nie wydawał decyzji w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo Organ wydający decyzję błędnie ustalił krąg osób, na których ciąży obowiązek utworzenia urządzenia pozwalającego na zapobieganie szkodom, tj. rowu odwadniającego. Skarżący w miejscu, w którym decyzją nałożono na niego obowiązek wybudowania rowu odwadniającego graniczy bezpośrednio z działką M. M. Grunt będący własnością M. Ś. znajduje się po przeciwnej stronie działki o nr [...] i nie graniczy w sposób bezpośredni w miejscu wskazanym na wybudowanie rowu odwadniającego z A. M. W ocenie Skarżącego zasadnym jest wniosek o nakazanie nie tylko Skarżącemu, ale również M. M. wykonanie rowu odwadniającego w sposób szczegółowo opisany w odwołaniu od decyzji. W opinii Skarżącego koniecznym jest wydanie wspólnego nakazu postawienia w/w urządzenia, gdyż rów odwadniający przebiegałby po części przez działkę A. M. a po części przez działkę M. M. Skarżący podniósł, że Organ wydając decyzję nakazującą wykonanie i zachowanie w sposób trwały rowu odwadniającego nie dołożył należytej staranności w celu dokładnego zlokalizowania terenu, na którym takie urządzenie ma być zamontowane, gdyż z portalu geoportal wynika, że działka o nr ewid. [...] sąsiaduje bezpośrednio z działką M. M. Organ nie dopatrzył się tego faktu, co spowodowało wydanie niewłaściwej decyzji. Skarżący nadmienił, że M. M. również dokonał prac ziemnych w postaci nawożeń ziemi na swoją działkę, dlatego też zasadnym jest wniosek o nakazanie wykonania rowu odwadniającego również w obrębie działki M. M. Prawidłowe określenie nakazu wykonania i utrzymania urządzenia zapobiegającego szkodom jest zdaniem Skarżącego najistotniejszą kwestią niniejszej sprawy. Organ powinien zasięgnąć fachowej, specjalistycznej opinii, celem wydania rzetelnej i niepoddającej się pod wątpliwość decyzji, czego nie uczynił. Organ rozpatrujący sprawę nie wziął pod uwagę pisma Skarżącego z dnia 23 lipca 2021 r., w którym Skarżący wniósł o powołanie biegłego z zakresu budownictwa wodnego, melioracji, hydrologii, celem wydania opinii i przeprowadzenia oględzin w miejscu, tj. na działkach nr [...] oraz nr [...] oraz na działce sąsiedniej o nr [...]. Skarżący wniósł także o przeprowadzenie rozprawy w przypadku wystąpienia dalszych zastrzeżeń i zarzutów, co do opinii, jak również uzasadnionych wątpliwości co do rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę, SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści weryfikowanej jurysdykcyjnie decyzji administracyjnej.

Pismem z dnia 6 maja 2022 r. M. Ś. i A. Ś. reprezentowani przez adwokata, wnieśli o oddalenie skargi. Uczestnicy zgadzają się ze stanowiskiem SKO, że brak jest uzasadnionych podstaw zarówno faktycznych i prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona.

W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem kontroli Sądu uczyniono w niniejszej sprawie decyzję SKO o utrzymaniu w mocy w decyzji Burmistrz Leżajska wydaną w sprawie nałożenia na Skarżącego nakazu wykonania i zachowania w sposób trwały urządzenia zapobiegającego szkodom oraz nakładającej obowiązek zalegalizowania urządzenia wodnego poprzez uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego.

Zdaniem Kolegium odwołanie wniesione przez Skarżącego od decyzji opartej na art. 234 ust. 3 u.P.w. nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu skontrolowanej decyzji Kolegium podkreśliło m.in., iż organ I instancji powołał biegłego o specjalności hydrogeologicznej. Biegły w swoich wnioskach wskazał jednoznacznie że wykonane przez właściciela działki o nr. [...] prace ziemne zmieniły rzeźbę naturalnego terenu i doprowadziły do zmiany stanu wodnego na gruncie działek o numerach ewidencyjnych : [...] i [...]. W wyniku tych prac działka o nr. [...] została podwyższona od 40 cm do 60 cm w stosunku do działki o nr. [...]. Biegły w wskazał ponadto, że na działce o nr. [...] powstały szkody w postaci okresowej zmiany stanu gruntu z suchego na wilgotny lub bardzo wilgotny i mokry. Wykonany nasyp o wymiarach 94 m x 24 m i wysokości średniej 0,5 m wywołuje powstanie rozlewiska na pow. ok. 1100 m². Dodać do tego należy, że opinia złożona do sprawy została sporządzona dnia 20 października 2020 r. przez biegłego z zakresu budownictwa wodnego, melioracji i hydrologii.

Zdaniem Sądu, skarżąca strona słusznie podnosi naruszenie przez Organy obu instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegające na nierozważeniu całokształtu zebranej dokumentacji sprawy. Naruszenie tych regulacji wiąże się też z art. 105 § 1 K.p.a., który przewiduje sytuacje w jakiej może dojść do umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego. W jej myśl, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Przedłożone przez SKO wraz ze skargą akta sprawy administracyjnej zawierają dowody, które mogą przekonywać do zaistnienia warunków prowadzących do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wg składu orzekającego Sądu, pełnomocnik skarżącego w toku postępowania w piśmie z dnia 23 lipca 2021 r. słusznie zwracał uwagę na oświadczenie wnioskodawcy postępowania M. Ś. z dnia 23 kwietnia 2021 r. Oświadczenie to zostało złożone do protokołu i podpisane własnoręcznie przez M. Ś., a wynika z niego w sposób jednoznaczny, że działka o numerze ewidencyjnym [...], której jest właścicielem nie jest zalewana i podtapiana zaś jej stan został przywrócony do stanu poprzedzającego działania na działce o nr [...] (działka skarżącego). Nie sposób pominąć, iż złożone oświadczenie strony postępowania, która była jednocześnie jego inicjatorem, jest w pełni zgodne z treścią notatki służbowej sporządzonej przez pracownika Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 31 marca 2021 r. na okoliczność oględzin terenu działek o numerach ewidencyjnych : [...], [...] i [...] położonych w [...], Gmina [...] powiat [...]. Zapisano bowiem w tej notatce, że w dniu 31 marca 2021 r. dokonano oględzin terenu działek o numerach ewidencyjnych o nr [...], [...], [...]. W trakcie tych oględzin stwierdzono, że wzdłuż działki o numerze ewidencyjnym [...] (działka skarżącego), został wykonany rów odwadniający o następujących parametrach : szerokość dna około 0,5 m, wysokość około 0,4 m, nachylenie skarpy około 1: 1. Rów ten prowadzi wodę w sposób ciągły. Według pracownika Organu, wykonanie tego rowu spowodowało odwodnienie oraz osuszenie sąsiedniej działki o numerze ewidencyjnym [...] będącej własnością M. Ś. oraz odcięcie naporu wód napływowych na działkę o numerze ewidencyjnym [...] będącą własnością A. M. Wylot tego rowu skierowany został do naturalnej wodnicy, której wody przepustem pod drogą powiatową [...] spływają do potoku [...] będącego w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie".

Niestety, ale Organy obu instancji nie odniosły się do twierdzeń pełnomocnika strony skarżącej jak również nie oceniły należycie wyżej wymienionych dowodów w postaci oświadczenia skarżącego oraz notatki służbowej sporządzonej przez pracownika Organu na okoliczność przeprowadzenia "oględzin" kluczowego dla sprawy terenu. Organy nie zwróciły uwagi na treść przepisów prawa materialnego tj. art. 234 ust. 3 u.P.w., z którego wynika wyraźnie, że decyzja o jakiej mowa w tym przepisie może być wydana, jeżeli w chwili zakończenia postępowania spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Jeżeli zaś szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie ustał w toku postępowania (np. w wyniku działań właściciela gruntu) i jednocześnie nie istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia tych szkód w przyszłości (np. z uwagi na prawidłowo wykonane przez właściciela gruntu urządzenie wodne bądź też inne jego działania w postaci przywrócenia stanu poprzedniego), to tym samym odpadają podstawy faktyczne aktualizujące władcze kompetencje organu do wydania w decyzji merytorycznej, a więc nakazującej wykonanie określonych działań zapobiegających szkodom przez właściciela gruntu. Tak stwierdzone okoliczności mogłyby uprawniać do zastosowania art. 105 § 1 K.p.a., który podaje przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego.

Dodać do tego należy, że organ w drodze decyzji wydawanej w oparciu o zacytowany art. 234 ust. 3 u.P.w., nie może nakazywać wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom, które zostało już przez właściciela gruntu wykonane – urządzenia istniejącego. Innymi słowy, nie można drogą decyzji zobowiązywać jej adresata do wykonania obowiązku już wcześniej zrealizowanego. Tymczasem porównanie sentencji decyzji Organu I instancji z treścią notatki służbowej pracownika Urzędu Miasta [...], prowadzi do wniosku że skontrolowana przez Sąd decyzja nakazuje wykonanie urządzenia wodnego w postaci rowu odwadniającego już wykonanego w terenie działki skarżącego. W tej sytuacji Organ dostrzegając wykonanie urządzenia w postaci rowu odwadniającego i brak szkód na działce wnioskodawcy postępowania z art. 234 ust. 3 u.P.w., winien był rozważyć samodzielnie bądź w oparciu o stanowisko powołanego w sprawie biegłego czy wykonane przez uczestników postępowania urządzenie wodne w postaci rowu odprowadzającego wody opadowe dostatecznie zabezpiecza interes wnioskodawcy przed powstawaniem szkód, które zostały w toku postępowania stwierdzone w postaci zalewiska wodnego. Z faktem wykonania rowu nie był zapoznawany powołany w sprawie biegły, który wykonał swą opinie w miesiącu październiku 2020 r.

Sąd analizując działania organów dostrzegł także istotne naruszenia przepisów K.p.a. w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego jak i przepisów mających gwarantować stronom postępowania czynny udział w czynnościach procesowych organu.

Otóż zarówno SKO, jak i Burmistrz nie ustosunkowali się w swych decyzjach w sposób wymagany przepisami K.p.a. do wniosku pełnomocnika strony, który wyraźnie wnioskował o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa wodnego, melioracji i hydrologii oraz ochrony środowiska celem przeprowadzenia oględzin i wydania opinii jak również o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Brak odniesienia się do składanych wniosków przez pełnomocnika stanowi naruszenie art. 78 § 1 i 2 K.p.a. Słusznie Strona zwracała uwagę na rozprawę jako środek koncentracji dowodów w sprawie, skoro o konieczności jej przeprowadzenia świadczyła wydana w sprawie kasatoryjna decyzja SKO. Organ administracji może nie uwzględnić żądania strony o przeprowadzenie dowodu, jednakże powody tego nieuwzględnienia powinny zostać wyrażone, przynajmniej w treści uzasadnienia decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Wyrażenie przyczyn nieuwzględnienia wniosku dowodowego, ma umożliwić stronie oraz instytucjom kontroli instancyjnej jak i WSA, ocenę prawidłowości przyczyn odmawiających wnioskowanego poszerzenia postępowania dowodowego. Dlatego należało też stwierdzić naruszenie przez Organy art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 i 2 K.p.a.

Ponadto, doszło również do naruszenia art. 10 K.p.a. i art. 79 § 1 i 2 k.p.a., a więc przepisu który obliguje organ, aby powiadomił strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin przynajmniej na 7 dni przed planowanym terminem jak również gwarantującego stronom udział w przeprowadzonych oględzinach. Na podstawie notatki służbowej sporządzonej dnia 31 marca 2021 r. uznać należało, iż tego dnia były przeprowadzane przez pracownika Urzędu Miejskiego w [...] oględziny terenu działek występujących w sprawie. Jednakże o zamiarze przeprowadzenia tych czynności wyjaśniających w terenie nie powiadomiono uczestniczących w sprawie stron. Tym samym, nie mogły one wypowiedzieć się o stwierdzonym stanie wód na gruncie, jak i o wykonanym urządzeniu – rowie odwadniającym.

Ma również rację Strona skarżąca podnosząc brak rozważenia przez Organy skierowania nakazu z art. 234 ust. 3 u.P.w. do właściciela działki w sąsiadującej z działką skarżącego i działką wnioskodawcy postępowania tj. działką o numerze [...] (teren tej działki znajduję się pomiędzy działką skarżącego oraz działką zalewaną wnioskodawcy postępowania administracyjnego). Twierdzenia strony zawarte w skardze o przyczynieniu się właściciela działki o nr [...] do powstania szkód w wyniku zmiany stosunków wodnych, znajdują udokumentowanie w opinii biegłego, który na stronie 6 wyraźnie podkreśla, że dokonane pomiary sytuacyjne wskazują, iż podwyższenie nastąpiło na działce o nr. [...] i [...], co w konsekwencji spowodowało ograniczony spływ wody i tym samym piętrzenie się wody opadowej na działce M. Ś. o nr. [...] oraz zmianę kierunku spływu wody z kierunku południowy - wschód na kierunek południe.

Zatem powyższa kwestia nie może być obojętna dla kierunku ewentualnego rozstrzygnięcia nakładającego na właścicieli ww. działek nakazy z zakresu prawa wodnego. Kluczowe jednak ustalenia wiążą się z koniecznością rozważenia zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w kontekście normy art. 234 ust. 3 u.P.w. Wpływ wykonanego rowu na zaistnienie przesłanek umorzenia postępowania Organ może ocenić samodzielnie jak również posiłkując się opinią biegłego z zakresu stosunków wodnych – art. 153 P.p.s.a. Decyzja o umorzeniu postępowania nie wyklucza możliwości dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 468 i art. 469 u.P.w. Ponownie dokonane ustalenia w tym z udziałem biegłego, nie zamykają też Organowi możliwości nałożenia na strony postępowania określonego obowiązku, jeżeli okazałoby się że wykonany rów nie gwarantuje stabilności stosunków wodnych i w konsekwencji nie rodzi niebezpieczeństwa powstania szkód w przyszłości.

Z powyższych przyczyn należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a.

Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800), obejmując nimi koszty wynagrodzenia adwokackiego (600 zł) oraz wpis należny od wniesionej skargi (300 zł).