Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2891/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 200 i art. 206 w zw. z § 4 ust. rozp. rady ministraów z 10.02.98 r.
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 16
journal: Dz.U. 1989 nr 26 poz 138
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe
article: art. 46 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1981 nr 24 poz 122
law: Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych.
article: art. 34 i 34a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Dnia 5 stycznia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Anna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2023 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 236/19 w sprawie ze skargi P.S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r., I SA/Wa 236/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P.S.A. w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa.

Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została wniesiona przez P.S.A. w W. Zaskarżając wyrok w całości zarzucono:

l. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji następujących przepisów postępowania:

a) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez nieprawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego do błędnie ustalonego stanu faktycznego a w konsekwencji uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki uwłaszczenia P.S.A. przedmiotową nieruchomością;

b) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 107 § 1 k.p.a. przez wydanie przez Wojewodę Ś. decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez P. S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu mimo tego, że decyzja zawiera istotne wady, w wyniku wystąpienia których powinna zostać uchylona;

2. "art. 134 § 4 p.p.s.a." (winno być: "art. 134 § 1 p.p.s.a.", i tak przepis ten wskazywany jest w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), wobec faktu, iż Sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice mimo, iż winien to uczynić;

Il. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 200 oraz art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018.2204 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U.1998.23.97), dalej jako "rozporządzenie Rady Ministrów", przez błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu gruntem nie stanowi dowodu na istnienie zarządu;

2. art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U.1985.22.99 ze zm.), dalej jako "u.g.g.w.n.", przez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, iż grunty, które w dniu wejścia w życie tej ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

3. art. 16 ustawy z dnia 27 kwietni 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U.1989.26.138 ze zm.), dalej jako: "u.p.p.PKP", w zw. z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U.1981.24.122 ze zm.), dalej jako "u.p.p.", przez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo państwowe gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe P. gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie przedsiębiorstwa państwowego P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodziły środki będące w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego P. w dniu wejścia w życie u.p.p.PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe P. w toku jego dalszej działalności;

4. art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (winno być: ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U.2000.84.948 ze zm.), dalej jako "u.PKP", przez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że nieruchomość będąca własnością Skarbu Państwa, a znajdująca się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P., co do której przedsiębiorstwo państwowe P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tej nieruchomości w formie prawem przewidzianej i nie legitymowało się nimi do dnia wykreślenia tego przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stało się z dniem wejścia w życie u.PKP, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P.

Mając na względzie powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających wyrok decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe stanowisko szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Mając na uwadze, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznanie zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Za niezasadne należało uznać zarzuty natury procesowej sprowadzające się w istocie do twierdzenia, że Sąd I instancji naruszył prawo nie dostrzegając, iż organy orzekające w sprawie w sposób nieprawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, co legło u podstaw wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia przez skarżącą kasacyjnie Spółkę prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Autor kasacji stawiając zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w istocie wskazuje na nieprawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego. Jakkolwiek mówi w zarzucie o błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy, to nie podaje w czym owe błędy się przejawiają. Natomiast nie budzi wątpliwości, iż charakter materialny mają powody, które zdecydowały o uznaniu w toku dotychczasowego postępowania, że niespełnione zostały przesłanki uwłaszczenia P. S.A. przedmiotową nieruchomością. Przy czym należy dostrzec, iż tak też powody te dostrzega autor kasacji, stawiając zarzuty naruszenia prawa w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Podobnie należy ocenić zarzut kasacyjny naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., choć ocena prawidłowości zastosowania powyższych regulacji, w sytuacji zarzucania decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] istotnych wad, bez ich konkretyzacji w tym zarzucie, możliwa będzie dopiero po odniesieniu się do zarzutów kasacyjnych postawionych w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Natomiast zarzut naruszenia art. 127 § 3 k.p.a. podniesiony został nieadekwatnie do okoliczności sprawy, skoro w niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji nie została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze.

Z kolei przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004 r., OSK 628/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ) albo sąd powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., II GSK 1560/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), albo też gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide: wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10; wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., I OSK 1234/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Analiza powyższego zarzutu i jego uzasadnienia nie prowadzi do wniosku, iż autor kasacji dostrzega w badanej sprawie którąkolwiek z sytuacji powyżej przedstawionych. Ponadto należy dostrzec, iż zarzuty kasacji, za wyjątkiem zarzutu naruszenia art. 34 oraz 34a u.PKP, są w istocie powtórzeniem zarzutów podniesionych w skardze do Sądu I instancji. Tak więc w toku dotychczasowego postępowania istotne dla skarżącego kwestie prawne zostały podniesione i były przedmiotem oceny Sądu I instancji. Odmienna ocena powyższych kwestii dokonana w zaskarżonym wyroku, od tej postulowanej przez stronę skarżącą, nie stanowi natomiast naruszenia dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że zgodnie z art. 200 ust. 1 u.g.n., o stwierdzenie nabycia z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, mogą ubiegać się te państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. W konsekwencji, aby uzyskać w oparciu o powyższy przepis prawo użytkowania wieczystego koniecznym było wykazanie, że na przedmiotowej nieruchomości ustanowione było prawo zarządu. Trafne jest spostrzeżenie, niekwestionowane w toku dotychczasowego postępowania, iż istnienie prawa zarządu do określonego gruntu stwierdza się co do zasady na podstawie jednego z dokumentów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów. W myśl powyższego przepisu, właściwy organ stwierdza istnienie prawa zarządu na podstawie co najmniej jednego z dokumentów w przepisie tym wymienionych, wskazując wśród takich dokumentów m.in. decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością (§ 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów). W tej sytuacji trafnie w toku dotychczasowego postępowania za istotną uznano ocenę dokumentu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia, albowiem skarżąca Spółka na dowód istnienia prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości przedstawiła decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Z. z dnia [...] kwietnia 1986 r. nr [...] o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd gruntami oraz pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w G. o aktualizacji powyższej opłaty rocznej.

Oceniając przedłożone dokumenty zasadnie Sąd I instancji odwołał się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, który analizując przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia zarządu (użytkowania), gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Innymi słowy, dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę ustanowienia prawa zarządu (użytkowania) jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione to prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu (vide: wyrok TK z dnia 22 listopada 1999 r., U 6/99, OTK 1999.7.159; wyrok TK z dnia 9 kwietnia 2002 r., U 10/00, OTK 2001.3.55). Powyższe oznacza, że w przypadku wywodzenia prawa zarządu z postanowień decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomości, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł wnoszenia opłat, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnego aktu (decyzji administracyjnej, umowy) prawo zarządu lub użytkowania. Stanowisko to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ugruntowane (wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2012 r., I OSK 651/11; wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r, I OSK 204/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Skoro strona skarżąca na dowód istnienia prawa zarządu przedmiotową nieruchomością przedstawiła decyzję o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd i pismo o aktualizacji tej opłaty, bez wskazania mocą jakiego konkretnego aktu miało zostać ustanowione prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości, to Sąd I instancji, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, trafnie ocenił, iż na rzecz poprzednika prawnego strony skarżącej nie zostało ustanowione prawo zarządu przedmiotową nieruchomością.

Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością może być uznany za podstawę stwierdzenia prawa zarządu wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu, a to oznacza, że dokument taki nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu. W konsekwencji istniejąca decyzja o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd gruntami i aktualizacja tej opłat nie są wystarczającymi dowodami na istnienie prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu § 4 ust 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów. Tym samym prawidłowo w sprawie stwierdzono, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. nie została spełniona przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 200 ust. 1 u.g.n. Niezasadny jest zatem zarzut kasacyjny naruszenia powyższego przepisu w związku z art. 206 i § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest także wystarczającą przesłanką dla wydania decyzji na podstawie art. 200 ust 1 u.g.n. faktyczne władztwo nad nieruchomością, skoro treść powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje na konieczność wykazania zarządu na podstawie konkretnego dokumentu wymienionego w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów. Powyższe zagadnienie nawiązuje do aktualnie ugruntowanego stanowiska o konieczności udokumentowania prawa zarządu nieruchomością w sposób określony w art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W takiej sytuacji nie może być uzasadnione twierdzenie skargi kasacyjnej o powstaniu zarządu do przedmiotowej nieruchomości z mocy samego prawa. Ponadto pozostawanie nieruchomości we władaniu poprzednika prawnego strony skarżącej, bez udokumentowanego prawa zarządu w sposób określony w art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. oznaczało, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.1990.32.191 ze zm.), dalej jako "u.p.w.s.t.", a tym samym nie mogła stać się przedmiotem uwłaszczenia innego podmiotu z dniem 5 grudnia 1990 r., na warunkach określonych w art. 200 u.g.n., a wcześniej na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U.1990.79.464 ze zm.). Sformułowanie "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" użyte w art. 5 ust. 1 u.p.w.s.t. oznacza bowiem przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a zatem rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego do mienia. Tym samym, za nieruchomość, która nie należy do terenowego organu administracji państwowej można uznać tylko taką, która w tej dacie była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej, co wymagało ustanowienia owego prawa w stosownej formie prawnej, tj. decyzji lub umowie. Wynika to wyraźnie z treści art. 4-8 oraz art. 38 i nast. u.g.g.w.n. Do użytkowania w znaczeniu prawnym a nie faktycznym nawiązuje także art. 80 ust. 1 u.g.g.w.n. Prawnej formy władania nieruchomością Skarbu Państwa przez państwowe jednostki organizacyjne nie można domniemywać. Zarówno zarząd nieruchomością, jak i jej użytkowanie musiało powstać w wyniku określonego zdarzenia prawnego (decyzji administracyjnej lub umowy), stanowiącego konstytutywny akt ustanawiający to prawo do gruntu Skarbu Państwa. Skoro strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, który kreowałby zarząd czy użytkowanie, to nie sposób uznać, że grunt ten znajdował się w jej użytkowaniu w rozumieniu art. 80 ust. 1 u.g.g.w.n. Niezasadny jest zatem zarzut kasacyjny nieuwzględnienia powyższej regulacji prawnej przy ocenie istnienia prawa zarządu przedmiotową nieruchomością.

W świetle powyższych uwag nietrafny jest także zarzut kasacyjny naruszenia art. 16 u.p.p.PKP, w zw. z art. 46 ust. 1 i 2 u.p.p. Przepisy u.p.p.PKP, zastępując w zakresie regulacji związanych z kolejnictwem ustawę z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U.1960.54.311 ze zm.), stanowiły w art. 50 ust. 1, że prawa przedsiębiorstwa P., działającego dotychczas na podstawie ww. ustawy o kolejach, stają się prawami P., jako podmiotu działającego na podstawie u.p.p.PKP. Ustawa ta nie zawierała jednak jakichkolwiek postanowień w zakresie ewentualnego przyznania P. zarządu gruntami. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.p.p.PKP, przedsiębiorstwu temu przysługiwało mienie, jako część wydzielona z mienia ogólnonarodowego w postaci środków będących w dyspozycji P. w chwili wejścia ustawy w życie oraz środki nabyte po tej dacie. Z przepisu tego nie wynikało jednakże przyznanie P. jakiegokolwiek prawa o charakterze zarządczym do nieruchomości (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Natomiast konkretnego tytułu prawnego do gruntu Skarbu Państwa nie zapewniał przedsiębiorstwu państwowemu przepis art. 46 ust. 1 i 2 u.p.p., który wskazywał wyłącznie, iż organ założycielski wyposaża przedsiębiorstwo w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, zaś przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę. Owo wyposażanie następowało na podstawie odrębnych aktów stosowania prawa.

Odnosząc się natomiast do zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 34 oraz 34a ustawy o PKP wypada wskazać, iż przedmiotem badanego postępowania pozostaje kwestia uwłaszczenia z mocy samego prawa na określonym gruncie Skarbu Państwa, z uwagi na stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Przepisy art. 34 oraz 34a ustawy o PKP stanowią odrębną od art. 200 u.g.n. podstawę prawną uwłaszczenia skarżącej Spółki na gruntach będących własnością Skarbu Państwa, co w okolicznościach niniejszej sprawy ma szczególnie istotne znaczenie, bowiem – jak już o tym była mowa – zawarte w art. 5 ust. 1 u.p.w.s.t. sformułowanie "należące" do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko w sensie faktycznym. We wcześniejszych regulacjach prawnych terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste (art. 6 ust. 1 u.g.g.w.n.). Tym samym, nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w prawem określony sposób należały do tego organu niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. Skoro w dniu wejścia w życie przepisów u.p.w.s.t. ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – decyzji lub umowy, to brak takiej decyzji lub umowy oznacza, że nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej. W konsekwencji, jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do innego podmiotu tylko w sensie faktycznym (posiadanie, władanie) a nie prawnym, gdyż podmiot ten nie legitymował się odpowiednim tytułem prawnym do tego mienia, to mienie to było objęte komunalizacją z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.w.s.t. Skoro zatem art. 34 ustawy o PKP odwołuje się wyłącznie do przesłanki posiadania przez skarżącą Spółkę gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, to regulacja ta pozostaje bez wpływu na ocenę poprawności zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 200 ust. 1 u.g.n.

W konsekwencji powyższych uwag na niezasadny należało uznać zarzut procesowy naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., potwierdzając poprawność oceny zaskarżonej decyzji dokonanej przez Sąd I instancji.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.