Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2331/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. V. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2012r. Prezydent W. działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 2 ust. 8, art. 20 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 201 Or. Nr 240, poz. 1287 z późn. zm.), w związku z § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnegoi Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) i art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) orzekł z urzędu o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]położonych na terenie W. polegającej na:

- wykreśleniu w ewidencji nieaktualnych wpisów nazw nieruchomości "[...]z nier. hip. K. " wraz z wpisem A.B. jako właściciela,

- wpisaniu w opisie nazw nieruchomości "grunt niehipotekowany" wraz z wpisem właściciel "nieustalony".

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: przy rozpatrywaniu sprawy dotyczącej ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków spadkobierców po A.B. organ ewidencyjny stwierdził, że wyjaśnienia wymaga zasadność utrzymania w ewidencji wpisu A.B. jako właściciela dla działki ewidencyjnej nr [...]z obrębu [...]. Wątpliwość organu wynikała stąd, że ad w. J.F. załączył do wniosku o wporwadzdniezmian do ewidencji - postanowienie Sądu Grodzkiego w W. Odział I z dnia [...] marca 1948r. sygn. akt [...] o ustaleniu spadkobierców po A. B. używającym imienia A., w którym wpisano, że spadkodawca zmarł [...] grudnia 1947r., zaś przy piśmie z dnia 21 grudnia 2010r. przekazał zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. VII Wydział Ksiąg Wieczystych wydane dnia [...] października 2010 r. L.dz. [...] dla księgi hipotecznej pn. "K. " inw. nr [...], w którym Sąd zaświadczył, iż "część księgi hipotecznej pod nazwą "K. " inw. nr [...] przeznaczona na wpisy w postaci części wykazu hipotecznego tomu II i całego wykazu hipotecznego oraz księgi umów tomu IV uiegła zniszczeniu. Na podstawie pozostałej części nie można ustalić czy część zaginiona zawierała wpisy i jakiej treści. Wobec powyższego księgę hipoteczną należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982r."

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezydent W. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie ujawnienia w ewidencji wpisu nieżyjącego A.B. jako właściciela nier. hip. pn. "K " dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

W toku postępowania organ ustalił, że wpis w ewidencji A.B. zmarłego w 1947r. jako właściciela powyższej nieruchomości był nieuprawniony w dniu ujawnienia tego wpisu w ewidencji gruntów. Ponadto w zaświadczeniu z dnia [...] października 2010 r. Sąd stwierdził, że "księgę hipoteczną należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982r." Oznacza to, że dla dawnej nieruchomości pn. "K. " brak jest wpisów prawa własności, a księga nie mocy księgi wieczystej. Do dnia wydania decyzji strony przedmiotowego postępowania nie przekazały organowi żadnego dokumentu prawnego, który miałby wpływ na rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie.

Odwołanie od tej decyzji w terminie złożył A.V. reprezentowany przez pełnomocnika.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania A.V. reprezentowanego przez adwokata J.F. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z [...] maja 2012r orzekającej o wykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków AB. ujawnionego dotychczas jako właściciel działki nr [...] z obrębu [...]położonej w W. przy ulicy [...] oraz wykreślenia oznaczenia księgi wieczystej orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W przedmiotowej sprawie po analizie zgromadzonych dokumentów oraz wyjaśnień złożonych przez strony należało uznać, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, dlatego orzeczono jak w osnowie.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata J.F. A.V. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy, a przez to zupełnie dowolne i błędne ustalenie, niepoparte żadnymi dowodami oraz wbrew wcześniejszym ustaleniom organu administracji, że właścicielem działki ewidencyjnej nr[...] z obrębu [...]nie był A. hr B., które to błędne ustalenia doprowadziły w konsekwencji do utrzymania błędnej decyzji organu I instancji wprowadzającej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie wpisu właściciela oraz oznaczenia księgi wieczystej,

2. naruszenie innych przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz 11 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w sposób jawnie sprzeczny ze słusznym interesem obywateli, przejawiające się tym, iż w przedmiotowej sprawie Organ nie podjął niezbędnych kroków w celu dokładnego zbadania stanu faktycznego ani też nie wyjaśnił stronom przesłanek, którymi kierował się przy rozstrzygnięciu, co w oczywisty sposób prowadzi do osłabienia zaufania obywateli do organów Państwa i nie przyczynia się do poprawy kultury i świadomości prawnej.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj.: 1. naruszenie art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędne uznanie, iż fakt, że księgi hipoteczne uległy zniszczeniu w stopniu uniemożliwiającym ustalenie ich treści uzasadnia dokonanie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie wpisu właściciela oraz oznaczenia księgi wieczystej, w sytuacji, gdy wpis widniejący w rejestrze jest efektem badań hipotecznych przeprowadzonych przed zniszczeniem ksiąg. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2012 roku (znak spray: [...]) oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżacego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowo administracyjnym według norm prawem przypisanych.

W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący jest spadkobiercą A.B. i aktualnym współwłaścicielem nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją. Ujawnione ewidencji wpisy hr. A.B., jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, są efektem badań hipotecznych, tj. ustaleń organu administracji. W ocenie skarżącego zniszczenie księgi hipotecznej, które - zdaniem organu administracji - w chwili obecnej uniemożliwia stwierdzenie aktualnego stanu prawnego nieruchomości pod kątem hipotecznym nie może stanowić podstawy tak daleko idących działań, jak wykreślenie wpisów nazwy nieruchomości "K. " oraz wpisu hr. A.B., jako właściciela, albowiem organ administracji dysponuje ich treścią sprzed zniszczenia. Takie stanowisko organu administracji nie tylko naraża skarżącego na negatywne skutki wynikające z sytuacji, na którą nie miął on wpływu, ale też prowadzi do oczywiście błędnej konstatacji, iż aktualne brzmienie zapisów katastru może nie odpowiadać rzeczywistemu stanowi nieruchomości.

Skarżący podkreślił, iż podczas prowadzenia badań stanowiących podstawę aktualnego wpisu hr. A.B. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, nie natrafiono na żadną informację na temat jakiejkolwiek innej osoby, której przysługiwałoby prawo własności działki objętej przedmiotowym postępowaniem. Nie uzyskano również żadnej wiarygodnej informacji na temat utraty przez hr. A.B. prawa własności dz. ew. numer [...] z obrębu [...]-[...]- [...]. Przyjęcie zatem, iż osoba ta potencjalnie może istnieć, a w konsekwencji wyciągnięty wniosek, iż w związku z tym hr. A.B. (jego spadkobiercy) nie jest właścicielem tej nieruchomości stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami regulującymi kwestię własności w państwie prawa, w tym z art. 64 Konstytucji RP

Organ ewidencyjny nie jest władny wykreślać prawa do nieruchomości na podstawie dokumentów, z których nie wynika jednoznacznie, iż tytuł własności nie przysługuje danej osobie. Z zebranej przez organ dokumentacji, jak i z badań hipotecznych prowadzonych przez Urząd w ramach postępowania wyjaśniającego, nie wynika zatem, ażeby przedmiotowa nieruchomość była przedmiotem jakiejkolwiek czynności prawnej, obrotu prawnego. Należy zatem dojść do jedynej słusznej konstatacji, iż działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]była i jest nada! własnością - obecnie spadkobierców po A. hr. B.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. orzekającą o wykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków A.B. ujawnionego dotychczas jako właściciel działki nr [...] z obrębu [...]położonej w W. przy ulicy [...] oraz wykreślenia oznaczenia księgi wieczystej.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko jest zasadne, albowiem wpisy ewidencji gruntów i budynków mają charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Organy ewidencyjne jedynie rejestrują stany prawne nieruchomości, które są ustalane w innym trybie i przez inne organy orzekające. Natomiast poprzez żądanie zmiany wpisów w ewidencji nie można dochodzić swoich praw czy roszczeń do gruntów, budynków i lokali. Prawa te należy ustalić na drodze postępowania sądowego.

Strona skarżąca domagała się wpisania w ewidencji gruntów w zakresie działki nr[...] spadkobierców byłego właściciel A./B., załączając postanowienia w przedmiocie stwierdzenia spadku. Jednocześnie nie przekazał organowi żadnego dokumentu prawnego, z którego wynikałby tytuł prawny A.B. do przedmiotowej działki.

Organ zasadnie powziął więc wątpliwości, co do tego czy A.B. był rzeczywiście właścicielem wskazanej nieruchomości.

Podczas postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że w 1976r. przy odnawianiu operatu ewidencyjnego dla obrębu [...]-[...]-[...]([...]) wpisano A.B. jako właściciela dla działki nr [...]. Wpis A.B. został dokonany na podstawie badań hipotecznych wykonanych w 1973 r. załączonych do operatu ewidencyjnego. W sprawozdaniu z badań wykazano działkę nr 1 z nier. hip. "K. ", w którym w rubryce "właściciel" wpisano: "K. zniszczona aktualnego właściciela ustalić nie można był A.B.." Operat ewidencyjny był ponownie odnowiony w latach 1996-98. Dawny operat dla obrębu [..]-[...]-[...]([...]) został zastąpiony nowym operatem dla obrębu [...]([...]), do którego również załączono sprawozdanie z badań hipotecznych. Dla nier. hip. "K. " potwierdzono, że księga jest zniszczona, właściciela nie można ustalić, ale był nim A.B. W wyniku odnowienia ewidencji oraz po zakończeniu w dniu [...] czerwca 2010 r. modernizacji operatu ewidencyjnego nie uległ zmianie wpis A.B. jako właściciela dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

Z powyższych dokumentów wynika zatem, że w 1976r. dokonano wpisu A.B. jako właściciela nier. hip. "K. " nie na podstawie dokumentu prawnego, ale na zasadzie domniemania

W trakcie prowadzenia postępowania ani organ z urzędu nie znalazł, ani strony nie przedłożyły dokumentu, który w świetle obowiązujących przepisów stanowiłyby podstawę ujawnienia właściciela tej działki w ewidencji gruntów i budynków.

Zgodzić należy się z orzekającymi w sprawie organami, że obecny wpis w ewidencji gruntów i budynków właściciela działki nr [..] nie znajduje uzasadnienia w dokumentach pozostających w posiadaniu organu prowadzącego ewidencję, nie został on również wprowadzony zgodnie z przepisami o prowadzeniu ewidencji gruntów i budynków. Powstał on w wyniku wpisania danych nie podlegających ujawnieniu w ewidencji (nie wpisuje się w niej bowiem ani byłych ani nieżyjących właścicieli).

Stosownie do treści art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 45 i § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (a wcześniej gdy dokonano spornych wpisów art. 10 ust. 1 dekretu z 2.02.1955r o ewidencji gruntów i budynków oraz § 24 ust. 2 pkt. 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20.02.1969r. w sprawie ewidencji gruntów) - zmiany dotyczące właściciela powinno wynikać z aktu notarialnego, prawomocnego orzeczenia sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych lub odpisy z ksiąg wieczystych.

Wobec powyższego zasadnie przyjęły organy, iż organy ewidencyjne nie mogą dokonywać samodzielnie ustaleń odnośnie własności nieruchomości, nie mogą dokonywać interpretacji dokumentów ustanawiających taką własność, a wpis w ewidencji nie może zastąpić ustalenia własności we właściwym trybie. Słusznie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie wpisów w ewidencji nie można dochodzić swoich praw do gruntów, budynków i lokali gdyż prawa te należy ustalić w drodze postępowania sądowego.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.