Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 915/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia WSA del. Marian Wolanin (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.K.P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1269/12 w sprawie ze skargi P.K.P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [..] kwietnia 2012 r. nr [..] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1269/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę PKP SA z siedzibą w W. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [..] kwietnia 2012 r., Nr [..], w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Miasto Nowy Targ.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że PKP SA w W. zwróciły się do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego o wydanie w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651), decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w jednostce ewidencyjnej [..], obręb [..], oznaczonego w ewidencji gruntów m.in. jako działka nr [..]. We wniosku o uwłaszczenie PKP SA oświadczyło, iż nie zachowały się dokumenty, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120), wobec czego przedłożyło do akt sprawy oświadczenie, iż przedmiotowa działka znajdowała się w zarządzie PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. Wojewoda Małopolski wszczął z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności powołanej nieruchomości natomiast postanowieniem z dnia 2 września 2010 r., zawiesił z urzędu postępowanie uwłaszczeniowe do czasu zakończenia postępowania komunalizacyjnego. Od chwili założenia w 1978 r. rejestru gruntów dla obrębu [..], również w dacie 27 maja 1990 r., co do działki nr [..] ujawniona była własność Skarbu Państwa, we władaniu Południowej Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych w Krakowie. W dniu [..] maja 2010 r. w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Nowym Targu dla tej działki założono księgę wieczystą [..], gdzie w dziale II, jako właściciela nieruchomości, wpisano Skarb Państwa, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 11 lutego 2010 r. stwierdzającego, iż Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia z dniem [..] października 1979 r. prawo własności działki nr [..] położonej w [..]. Skoro więc sąd wieczystoksięgowy dał wiarę dokumentowi w postaci odpisu wyroku sądu ustalającego nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości z dniem 13 października 1979 r. i ujawnił na podstawie tego dokumentu w dziale II księgi wieczystej Skarb Państwa, to - w ocenie Wojewody Małopolskiego - między okresem wyznaczonym dwiema datami: [..] października 1979 r. (nabycie prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie) i [..] maja 2010 r. (chwilą ujawnienia i zapisania księgi wieczystej), działka nr [..] wskazana zarówno w orzeczeniu o zasiedzeniu jak i w księdze wieczystej, była własnością tylko i wyłącznie Skarbu Państwa. W związku z tym w dniu 27 maja 1990 r. mienie podlegające komunalizacji z mocy prawa obejmowało działkę nr [..], która stanowiła własność Skarbu Państwa i jej oznaczenie było tożsame z oznaczeniem aktualnie obowiązującym w operacie ewidencji gruntów. W toku postępowania uwłaszczeniowego ustalono przy tym, że brak jest dokumentów potwierdzających istnienie w dacie 27 maja 1990 r. prawa zarządu przedsiębiorstwa PKP w W. do przedmiotowego gruntu. Chociaż Starostwo Powiatowe w Nowym Targu przedłożyło do akt sprawy decyzję Naczelnika Miasta Nowy Targ z dnia [..] sierpnia 1986 r. o ustaleniu opłaty za użytkowanie gruntu objętego pozycją rejestrową nr [..], w której była działka nr [..], to jednak Wojewoda Małopolski przyjął, że decyzja o naliczeniu opłat rocznych za zarząd nieruchomością nie wyłącza nieruchomości z komunalizacji z mocy prawa. Grunt będący przedmiotem niniejszej decyzji stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie postanowienia o zasiedzeniu stwierdzającego nabycie prawa własności z dniem [..] października 1979 r. Przed tą datą zgodnie z art. 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz.U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312), majątek oddany PKP, w myśl art. 4 tego rozporządzenia w użytkowanie i zarząd lub na własność tego przedsiębiorstwa, został wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa, przy czym, podlegał on inwentaryzacji i oszacowaniu. Wojewoda Małopolski wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko zgodnie, z którym nie można wywodzić prawa zarządu PKP do konkretnej nieruchomości z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie tego przedsiębiorstwa, gdyż przepisy te mają charakter ogólnych aktów normatywnych i mogą jedynie stanowić podstawę do ustalania przez właściwe organy prawnorzeczowych tytułów do poszczególnych i konkretnie oznaczonych składników mienia ogólnonarodowego w drodze aktów zindywidualizowanych. Wojewoda Małopolski ustalił również, że działka nr [..] w dniu 27 maja 1990 r. w myśl obowiązujących przepisów, nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, co wskazuje na to, że należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co jest zgodne z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którym terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd. Organ pierwszej instancji uznał, że opisany wyżej stan faktyczny i prawny pozwala na przyjęcie, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [..] o pow. 7,7376 ha, spełnia przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i z mocy prawa stała się własnością Gminy Miasto Nowy Targ. W związku z tym, decyzją z dnia [..] lutego 2011 r., Nr [..] Wojewoda Małopolski stwierdził nabycie przez Gminę Miasto Nowy Targ, z mocy prawa, własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [..], obręb [..], oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 7,7376 ha, objętej księgą wieczystą NR [..].

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w wyniku złożenia od niej odwołania przez Polskie Koleje Państwowe SA, Krajowa Komisja Odwoławcza w decyzji z dnia [..] kwietnia 2012 r., Nr [..], stwierdziła, że odwołujący się nie legitymuje się prawem użytkowania lub zarządu, który eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa, na podstawie decyzji o ustaleniu opłat za użytkowanie. Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które było aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) prawo zarządu i użytkowania było ustanawiane w formie protokółu zdawczo - odbiorczego, bądź w drodze umowy zawartej w odpowiedniej formie prawnej, a w razie sporu na podstawie decyzji Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Później ustanawiane było w trybie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159), w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego o oddaniu nieruchomości w użytkowanie i następnie w trybie art. 38 ust 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Według art. 38 ust. 2 tej ustawy, państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ten stan prawny obowiązywał w dniu 27 maja 1990 r. Tymczasem w ocenie organu drugiej instancji skarżący nie widzi potrzeby legitymowania się zindywidualizowanym tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości, choć ta indywidualizacja jest niezbędna do oceny tytułu prawnorzeczowego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przepisy § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 97) nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym, bowiem zostały wydane na ściśle określony użytek tj. w celach uwłaszczeniowych. Charakter tego rozporządzenia wyłącza możliwość jego stosowania rozszerzająco. Skoro więc skarżącemu nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że postępowanie uwłaszczeniowe, na które powołuje się skarżący, jest prowadzone na podstawie art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, przy czym art. 34a został dodany nowelizacją z dnia 25 maja 2003 r. Z okoliczności tej wynika, że postępowanie to toczy się na podstawie przepisów, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r. Organ odwoławczy wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. stwierdził, że art. 34 a nie odnosi się do komunalizacji z mocy prawa określonej w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Decyzje komunalizacyjne wydane na podstawie tego przepisu mają charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzają jedynie nabycie własności przez właściwą gminę, które nastąpiło z dniem 27 maja 1990 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. W tym stanie rzeczy postępowanie uwłaszczeniowe prowadzone w trybie ustawy o komercjalizacji nie może eliminować komunalizacji z mocy prawa, tym bardziej, że przesłanki postępowania uwłaszczeniowego określone w art. 34 wskazują na brak, po stronie PKP, tytułu prawnego do uwłaszczanej nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała również, że przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo państwowe PKP takiego tytułu nie tworzą. Również nie tworzą takiego ograniczonego prawa rzeczowego po stronie PKP żadne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a tylko tak sformułowane prawo może wyłączać komunalizację z mocy prawa. Natomiast faktyczne jej objęcie i władanie nie tworzy formalnoprawnego zarządzania. Skarżący nie powołuje się na żadne inne źródła swego ewentualnego prawa do przedmiotowego gruntu poza władaniem, decyzją o ustaleniu opłat. Obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez PKP. Z ogólnych przepisów tej ustawy (art. 16) nie wynikały uprawnienia do konkretnie określonych działek o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu. Wpisy hipoteczne oraz wpisy ewidencyjne np. władający: Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych, oddają jedynie stan faktyczny, który nie jest oparty o podstawę prawną formalnie określającą prawo PKP do określonego gruntu. Skarżący powołuje się jedynie na decyzję wywłaszczeniową. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że przyjmuje się w nim, iż Przedsiębiorstwo PKP nie uzyskało przed dniem 27 maja 1990 r. prawa zarządu mieniem pozostającym tylko w faktycznym władaniu tego Przedsiębiorstwa z mocy przepisów o jego utworzeniu i funkcjonowaniu, ani takie mienie nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa. W rozpoznawanej sprawie komunalizacja z mocy prawa nie jest też wyłączona przez art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, a ewentualne zadania z zakresu obronności mogą wykonywać praktycznie wszystkie przedsiębiorstwa. Organ odwoławczy nie zgodził się również ze stroną, że dla prawidłowej oceny prawnej przedmiotowego zagadnienia powinien mieć zastosowanie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09.

Oddalając skargę PKP SA w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [..] kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Decyzja komunalizacyjna wojewody miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tym samym prawa do gruntu takie, jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste, nie mogły powstać w sposób dorozumiany i faktyczny. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu prawa zarządu. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był - według ustawy - terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżącemu nie przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu tej nieruchomości. Wojewoda Małopolski i Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa potwierdzili, że PKP nie legitymowało się dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) przedmiotowej nieruchomości lub jakimkolwiek, indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Dokonana przez organy obu instancji ocena rozpatrywanej sprawy jest zatem prawidłowa i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. W nadesłanym do organu pierwszej instancji piśmie z dnia [..] października 2010 r., Nr [..], skarżąca potwierdziła, że nie odnalazła dokumentów potwierdzających prawo zarządu do działki podlegającej komunalizacji. Również kwerenda przeprowadzona w Starostwie Powiatowym w Nowym Targu nie potwierdziła, aby PKP przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zarząd, to prawna forma władania, która uprawnia do władania nieruchomością. Jedynie zatem istniejący po stronie PKP tego rodzaju tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa.

Skoro więc po stronie PKP brak było tytułu prawnego w dniu 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości, to fakt ten oznacza, że nieruchomość należała wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. W tak ustalonym stanie prawnym zostały spełnione wszystkie materialnoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Nie można zatem prawa zarządu PKP wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego PKP, ponieważ obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138, ze zm.), bądź wcześniejsze akty prawne regulujące status kolei, w tym przywoływane w skardze, nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu.

Za chybiony - w ocenie Sądu pierwszej instancji - należy uznać zarzut naruszenia przez organy przy rozstrzyganiu sprawy art. 4 w zw. z art. 6 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP. Chociaż przepisy tego rozporządzenia przewidywały, że przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy (art. 4 ust. 1 zdanie pierwsze) a cały majątek, oddany w myśl art. 4 przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" w użytkowanie i zarząd lub na własność przedsiębiorstwa, wyodrębnia się z ogólnego majątku Skarbu Państwa (art. 6 ust. 1), to jednak stwierdzenie, że konkretna nieruchomość, w określonych granicach stała się wówczas z mocy przywołanych przepisów przedmiotem użytkowania tego przedsiębiorstwa, nie może być oparte na domniemaniu objęcia jej tą regulacją, lecz musiałoby to znaleźć potwierdzenie w przewidzianym w art. 6 ust. 3 powołanego rozporządzenia stosownym dokumencie z inwentaryzacji i oszacowania mienia, który pozwoliłby na zindywidualizowanie przejętej nieruchomości. Takiego dokumentu PKP jednak nie przedłożyło. Prawo zarządu nie kreuje po stronie PKP przepis art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. Z tego przepisu nie wynika, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu tego przedsiębiorstwa w stosunku do konkretnych nieruchomości.

Poglądy przedstawiane przez stronę skarżącą, wskazujące na możliwość kreacji zarządu bądź użytkowania ex lege uznać należy za nieuprawnione, a orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09, za odosobnione. Ponadto, PKP nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz.U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe PKP nie zostało ujęte.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, poprzez jego niezastosowanie, gdyż te regulacje odnoszą się do innego, niż objęte skarżoną decyzją, mienia Skarbu Państwa. Zaś sam tryb komunalizacji mienia ogólnonarodowego określony w ust. 4 tego artykułu dotyczy przekazywania gminom na ich wniosek mienia związanego z realizacją ich zadań. Nie dotyczy on więc nabywania go przez gminy z mocy prawa.

W odniesieniu zaś do zarzutu niezastosowania w sprawie art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przepisy te są obojętne dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości. Weszły one w życie po dniu komunalizacji i odnoszą się do stanu istniejącego na dzień 5 grudnia 1990 r. Ponadto art. 34a tej ustawy, przewidujący, iż grunty, o których mowa w art. 34 (będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu ich w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych), z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie odnosi się do komunalizacji z mocy prawa, a więc realizowanej na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, ale do komunalizacji realizowanej w trybie ust. 3 i 4 tego przepisu. Także zarzut naruszenia art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest nieuzasadniony, że przepisy te nie mają znaczenia dla ustalenia istnienia zarządu PKP przedmiotową nieruchomością. Przepis ten w ust. 1 dotyczy bowiem państwowych jednostek organizacyjnych, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy (a więc przed dniem 1 sierpnia 1985 r.) legitymowały się dokumentem potwierdzającym prawo użytkowania, czego PKP, nie uczyniło. PKP nie dysponuje również decyzją o przekazaniu mu w tym trybie przedmiotowego gruntu.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1269/12, PKP SA w Warszawie zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego przez:

- błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 4 w zw. z art. 6 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "PKP", poprzez przyjęcie, iż przesłanką przejścia tytułu prawnego do linii kolejowych w postaci zarządu na PKP nie był wyłącznie fakt jego uprzedniego "zarządzania przez Ministerstwo Komunikacji",

- błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 90, poz. 191, ze zm.):

a) w zw. z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji,

b) polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizacja nie następuje w sytuacji gdy przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny do nieruchomości w postaci decyzji administracyjnej, co oznacza że brak dokumentu o zarządzie skutkuje komunalizacją mienia,

c) polegające na błędnym przyjęciu, że podlega komunalizacji mienie przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnonarodowym, o znaczeniu ponadwojewódzkim, podległego organom administracji centralnej,

- błędne zastosowanie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa "należy do" terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego,

- błędne zastosowanie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie "należała do" Polskich Kolei Państwowych przedsiębiorstwa państwowego,

- błędne zastosowanie polegające na niezastosowaniu art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Przepisy te zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa i pomimo, iż znajdują się poza ogólnym aktem prawnym określającym przesłanki komunalizacji, to stanowią niezbędny element normy prawnej, której treść Sąd powinien zrekonstruować i zastosować,

- błędne zastosowanie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, polegającym na jego niezastosowaniu i uznaniu, że jedynie konkretny dokument stwierdzający przyznanie zarządu jest podstawą do uznania, że przedmiotowy grunt był w zarządzie PKP, podczas gdy przepis ten stanowi generalną normę, będącą podstawą przekazania gruntów PKP, bez tytułu prawnego do konkretnego gruntu: "mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (to jest 9 grudnia 1989 r.)".

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, tj:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - dalej ppsa, w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa polegające na zaaprobowaniu przez Sąd, iż prawidłowym jest niepoczynienie przez organy administracyjne jakichkolwiek ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia, że skomunalizowana nieruchomość "należała do" terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a ponadto na odmowie mocy dowodowej decyzji o ustanowieniu lub obliczeniu opłat za zarząd, mimo iż decyzja taka stanowi logiczną konsekwencję istnienia tytułu prawnego w postaci zarządu i jest - na równi z dokumentem stwierdzającym nabycie owego zarządu - dowodem istnienia zarządu. W myśl bowiem obowiązujących w polskiej procedurze administracyjnej zasad prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, określony fakt można dowodzić wszelkimi możliwymi środkami oraz poprzez przyjęcie legalnej teorii dowodowej sprowadzającej się do ustalenia, że jedynie decyzja o ustanowieniu zarządu jest środkiem dowodowym, którym można wykazać, iż nieruchomość należała do przedsiębiorstwa państwowego,

- art. 134 § 1 ppsa poprzez nierozpoznanie zarzutów skargi względnie art. 141 § 4 ppsa polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu z jakich powodów podstawowy zarzut skargi - że nie przeprowadzono żadnego dowodu na okoliczność, że nieruchomość "należała do" terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego,

- art. 151 ppsa przez oddalenie skargi, co doprowadziło z kolei do niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ppsa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że ust. 1 i ust. 2 art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie można traktować jako immanentną całość, bowiem wcale tak nie jest. To są dwie odrębne, autonomiczne normy. Przepis ust. 1 stanowi bowiem tylko tyle, że grunty wydzielone i nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne pozostają w ich zarządzie - ale wydzielenie i nabycie mogło mieć miejsce zarówno w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej o oddaniu w zarząd na podstawie ust. 2, jak i w przypadku jakiegokolwiek innego nabycia prawa do gruntu, na podstawie chociażby rozporządzenia Prezydenta RP o utworzeniu przedsiębiorstwa "PKP". Całkowicie błędna jest interpretacja, że każda jednostka organizacyjna (także ta, która posiadała już zarząd z mocy prawa jak w przypadku PKP) miała "obowiązek" na gruncie art. 38 ust. 2 do wystąpienia o wydanie decyzji przez terenowy organ administracji państwowej. Nie można wystąpić o ustanowienie prawa zarządu, skoro już się takowe prawo posiada z mocy prawa, na podstawie lex specialis, jakim jest rozporządzenie Prezydenta RP o utworzeniu przedsiębiorstwa "PKP". Prawo zarządu na podstawie tego przepisu mogły uzyskać jedynie jednostki, które takim prawem się dotychczas nie legitymowały. Nabycie tytułu prawnego przez PKP na podstawie art. 4 powołanego rozporządzenia miało miejsce z mocy prawa i kwestie inwentaryzacji, wyceny, ewidencjonowania są całkowicie irrelewantne z punktu widzenia przejścia tytułu, również dlatego, że miały miejsce po fakcie tego przejścia. Brak zatem dokumentów po stronie PKP w zakresie inwentaryzacji, czy ewidencji, nie zwalnia organu z ustalenia zajścia wobec przedmiotowych gruntów podstawowej przesłanki, jaką jest pozostawanie linii kolejowej w zarządzie Ministerstwa Komunikacji w dacie wejścia w życie powołanego rozporządzenia. Brak tego elementu postępowania dowodowego (a okoliczność tę da się ustalić na podstawie dokumentów urzędowych, zupełnie w oderwaniu od dokumentacji posiadanej przez PKP) powoduje już samo w sobie, iż decyzja jest nielegalna i podlega uchyleniu, albowiem narusza prawo materialne, a w konsekwencji przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W dotychczasowym orzecznictwie pojawia się pogląd, zgodnie z którym konieczny jest tytuł prawnorzeczowy do zindywidualizowanej geodezyjnie nieruchomości po stronie PKP S.A., aby przeciwdziałać komunalizacji. Należy wobec tego postawić pytanie, jaki zindywidualizowany tytuł do działki geodezyjnej miał terenowy organ administracji państwowej? Czy jakakolwiek nieruchomość kiedykolwiek za protokołem została przyjęta przez terenowy organ administracji publicznej? Rozumowanie przyjęte za organem przez Sąd wskazuje, że w istocie istnieją dwa odrębne porządki prawne – nieistniejące domniemanie, że wszystko należy do jakiejś gminy i stało się jej mieniem z określoną datą oraz rygorystyczny, pozaustawowy system, z którego wynika szereg niewymienionych w jakimkolwiek akcie prawnym warunków formalnych, stworzonych w drodze wykładni, które muszą być spełnione aby można było przeciwdziałać komunalizacji. Według tego poglądu działka ewidencyjna musi być wymieniona, aby tytuł był wystarczająco zindywidualizowany prawnorzeczowo. Brak dokumentu z numerem działki ewidencyjnej świadczy o komunalizacji (pojawia się pytanie, czy może to być numer historyczny - skoro w Galicji kataster istniał w XIX wieku, czy też oczekuje się numeru aktualnego na dzień orzekania przez organy). Ale nie każdy dokument, który wymienia numer działki może być dokumentem stwierdzającym istnienie tytułu. Dokumentem takim nie może być decyzja wymierzająca opłatę z tytułu zarządu. Drugą kwestią jest stwierdzenie w zakresie konieczności istnienia zindywidualizowanego tytułu prawnorzeczowego, zawierającego numer działki geodezyjnej, aby można było przyjąć zaistnienie po stronie określonej osoby prawnej istnienie prawa rzeczowego. Wnioskowanie takie prowadzi do stwierdzenia, iż niestety Traktat wersalski nie zdołał wywrzeć skutków prawnych, co do nieruchomości z oznaczenia geodezyjnego, co do których istniała do tej pory pewność. Niestety bowiem Traktat ten nie wymieniał ani jednej nieruchomości z oznaczenia geodezyjnego, co oznacza, iż Rzeczpospolita Polska nie posiada zindywidualizowanego tytułu prawnego do poszczególnych nieruchomości i niestety ich właścicielem nadal jest monarchia austro-węgierska. Jest to koncepcja tym ciekawsza, iż w lwh nr 1 m. Kraków opisującego rzekę Wisłę i Zamek Wawel dokonano bezpodstawnych wpisów prawa własności na rzecz Rzeczpospolitej. Chyba że przyjąć, iż znowu już w 1919 r. istniały dwa systemy prawne - Rzeczpospolita stawała się właścicielem nieruchomości na podstawie ogólnej normy o charakterze organizacyjnym, ale PKP już nie. Należy przyjąć, że istnieje jakieś racjonalne uzasadnienie dla tego rozróżnienia, niestety niedostępne dla pełnomocnika skarżących. Jeżeli jednak norma, na podstawie której Rzeczpospolita jest właścicielem nieruchomości, tylko na tej podstawie, iż traktat wersalski ustalił jej granice, dosyć ciężko przyjąć, że takiego skutku nie ma norma, z której wynika, że w użytkowaniu i powierniczym zarządzie PKP znajdują się wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei. Przedmiotowa nieruchomość była w posiadaniu poprzedników prawnych skarżącej od 1919 r. (Traktat wersalski). Nigdy nie została przekazana w posiadanie jakiekolwiek innej jednostki organizacyjnej. Nigdy też poprzedniczki prawne skarżącej nie utraciły zdolności do bycia posiadaczem. Nieracjonalnym jest więc oczekiwanie, aby cokolwiek w zakresie stanu prawnego nieruchomości zmieniło wejście w życie po siedemdziesięciu prawie latach art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Organy administracyjne nie wykazały, aby kiedykolwiek od roku 1919 przedmiotowa nieruchomość została przekazana we władanie jakiegokolwiek terenowego organu administracji państwowej. Nieprawdą też jest, iż jedynie tytuł prawny po stronie PKP mógłby wyłączyć komunalizację. Nikt w tej sprawie nie ustalał, czy nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej. Jakiego stopnia był to organ? Jeżeli nie był to terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, czy spełnione są dalsze przesłanki (ust. 3 i 4)? Równie dobrze grunt mógł należeć do innych osób prawnych, innych organów niż podstawowe i tak dalej. PKP nie jest jedynym podmiotem, którego prawo mogło zablokować komunalizację z mocy prawa. Ale aby poczynić ustalenia prawne w tym zakresie należy zupełnie inaczej ustalić stan faktyczny. Nie można apriorycznie przyjmować, że ustalenie, iż PKP nie ma tytułu w specyficznym, pozaustawowym tego słowa rozumieniu, powoduje, że nieruchomość należy do terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego. Bo w tym rozumowaniu brak jest logicznego związku przyczyny i skutku, przesłanki i wniosku. Nieprawdą jest też twierdzenie, że prawo zarządu do nieruchomości na dzień wejścia w życie przepisów komunalizacyjnych można ustalać tylko na podstawie przepisów obowiązujących w tej dacie. Po pierwsze dlatego, że istnieje wiele przykładów tytułów prawnorzeczowych, których nie przewidywała ustawa o gospodarce gruntami. Podczas jej obowiązywania w wielu miejscach w Polsce tytuł prawnorzeczowy wynikał ze Zwodu Zakonów i specyficznych uprawnień w nim przewidzianych, ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, prawa wodnego i szeregu rozmaitych innych ustaw. I każdy z tych tytułów powodował wykluczenie z komunalizacji mimo, iż niektóre z podstaw prawnych już nie obowiązywały od wielu lat. Nie jest bowiem tak, iż przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 brzmi: własnością gminy jest wszystko co nie zostało oddane w zarząd lub użytkowanie. A gdzie przesłanka pozytywna - wykazanie, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego?

Skarżący kasacyjnie przytoczył również obszerne fragmenty wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1401/09 zawierającego rozważania o przysługiwaniu PKP tytułu prawnego do posiadanych nieruchomości kolejowych, co skarżący kasacyjnie ocenił, że przedstawiona w tym wyroku całościowa, literalna i systemowa wykładnia odpowiada w pełni strukturze tytułów prawnych obowiązujących w PRL. Jest spójna, logiczna i konsekwentna. Jest wyrazem dogłębnej znajomości stosunków prawnych obowiązujących w tamtym czasie, które były diametralnie odmienne, niż obecnie. A polemika z nią zasługuje na znacznie więcej, niż tylko stwierdzenie, że pogląd ten jest odosobniony. Jego odosobnienie nie świadczy o nieprawdziwości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż z akt sprawy nie wynika, aby Polskim Kolejom Państwowym SA w Warszawie przysługiwał w dniu 27 maja 1990 r. tytuł prawny do nieruchomości objętej zaskarżonymi do Sądu pierwszej instancji decyzjami organów administracji. Prawidłowo zatem w zaskarżonym wyroku skupiono się przede wszystkim na ocenie przysługiwania skarżącemu tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości.

Stroną postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191, ze zm.) o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, jest - poza daną gminą - jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu. Tylko bowiem na taki tytuł prawny – chroniony prawem materialnym – oddziaływuje nowo ukształtowany stan własnościowy z dniem 27 maja 1990 r. potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydaną na podstawie powołanych wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Jakkolwiek bowiem nowy stan własnościowy powstał w dniu 27 maja 1990 r. z mocy samego prawa, to jednak deklaratoryjna decyzja wojewody wydana w trybie wskazanych przepisów prawa stanowi wyłączny dowód ukształtowania tego stanu prawnego. Dopiero więc, gdy decyzja ta stanie się ostateczna, gmina może skutecznie powoływać się na przysługujące jej prawo własności do danej nieruchomości, w tym także – jako właściciel – może kształtować sytuację prawną innych podmiotów, którym przysługują prawa do tej nieruchomości. Z tego właśnie względu, podmioty te mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa do występowania w postępowaniu komunalizacyjnym w charakterze strony, aby z racji przysługującego tytułu prawnego uczestniczyć w ustaleniu spełnienia ustawowych przesłanek do zmiany stanu własnościowego nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. mającej wpływ na wykonywanie praw przez te podmioty.

Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji dokonał oceny ustaleń organów administracji o braku przysługiwania PKP SA w W. tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., skoro okoliczność ta miała znaczenie dla stwierdzenia przysługiwania PKP SA w Warszawie przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym.

Zarzuty naruszenia przez Sąd prawa materialnego sformułowane w skardze kasacyjnej poprzez stwierdzenie, że błędnie zastosowano przepisy poprzez ich niezastosowanie, nie spełniają wymogów zarzutów kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 ppsa. Przepis ten stanowi bowiem, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Niewłaściwe zastosowanie przez Sąd przepisów prawa nie oznacza ich niezastosowania - jak wskazano w skardze kasacyjnej - lecz zastosowanie do stanu faktycznego pomimo, ż stan ten nie spełnia przesłanek zastosowanego przepisu.

Zarzut naruszenia przez Sąd art. 4 w zw. z art. 6 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "PKP" stanowi jedynie polemikę z oceną Sądu, skoro z powołanego art. 6 ust. 3 wynika, że inwentaryzacja i oszacowanie majątku, oznaczonego w ust. 1 (tj. oddanego w myśl art. 4 przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" w użytkowanie i powierniczy zarząd lub na własność przedsiębiorstwa), dokonane zostaną według zasad, które ustala Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Skarbu. Dopiero zatem konkretyzacja przejętego majątku w postaci jej inwentaryzacji i oszacowania pozwoliłaby na ustalenie, czy nieruchomość będąca obecnie przedmiotem decyzji komunalizacyjnej w przedmiotowej sprawie, mogłaby zostać uznana za objętą skutkami prawnymi art. 4 powołanego wyżej rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "PKP". Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący kasacyjnie nie wykazał istnienia dokumentu spełniającego wymagania powołanego art. 6 ust. 3. Ogólnikowe stwierdzenie zawarte w art. 4 rozporządzenia Prezydenta RP o utworzeniu przedsiębiorstwa "PKP", bez wykonania dyspozycji określonej w art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia nie jest więc wystarczające do uznania, aby przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie PKP w dniu 27 maja 1990 r. wykluczającym jej komunalizację na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w powiązaniu z przepisami powołanymi w skardze kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ brak udokumentowania przez skarżącego kasacyjnie przysługiwania zarządu do przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. w sposób wynikający z przepisów prawa wskazanych w zaskarżonym wyroku, wyklucza dopuszczalność kwestionowania komunalizacji dokonanej na podstawie powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1. Nieprzysługiwanie tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości wyklucza bowiem dopuszczalność aktywnego kwestionowania prawidłowości wydanych rozstrzygnięć administracyjnych.

Uwzględniając okoliczność wystarczającego wykazania przez Sąd pierwszej instancji prawidłowości ustaleń organów administracji w odniesieniu do braku przysługiwania skarżącemu kasacyjnie tytułu prawnego legitymującego do kwestionowania komunalizacji nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., zarzuty naruszenia prawa procesowego należało uznać za niezasadne z tego powodu, że stanowią konsekwencję stanowiska skarżącego kasacyjnie o przysługiwaniu mu tytułu prawnego pomimo braku jego udokumentowania w sposób wskazany w zaskarżonym wyroku. W pierwszej kolejności należało bowiem ustalić, czy skarżącemu kasacyjnie przysługuje tytuł prawny do przedmiotowych nieruchomości, i takie ustalenie zostało przez organy dokonane, które prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał za mające kluczowe znaczenie dla dopuszczalności orzekania o komunalizacji.

Powołany zaś w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1401/09 wydany został w jednostkowej sprawie, dlatego nie stanowi źródła stosowania prawa w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.