Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 570/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 65, art. 66 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8,art. 77 par. 1 , art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 lit. c), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego L. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt VI SA/Wa 570 /12

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 68 ust. 6a w zw. z art. 65 pkt 1 i art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania L.K. W., utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady z dnia [...] września 2011 r. utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] maja 2011 r. o odmowie wpisu wnioskodawcy na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że Okręgowa Rada Adwokacka w P. rozpatrując złożony przez L. K. W. w dniu [...] września 2005 wniosek o wpis na listę adwokatów, uchwałą z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmówiła wnioskowanego wpisu z powodu niespełnienia przez wnioskodawcę przesłanek wymienionych w art. 65 pkt 1 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.). Ponadto w ocenie Rady wnioskodawca, z uwagi na istotne rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w życiorysie zawodowym załączonym do wniosku o wpis, a dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych Prokuratury Okręgowej w K., nie dawał rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a także nie był w stanie wypełniać w sposób należyty obowiązków wynikających z Prawa o adwokaturze.

Uchwała ta została utrzymana w mocy uchwałą Prezydium NRA z dnia 25 lipca 2006 r.,

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2007 r. sygn. akt VI SA/WA 1805/06 oddalił skargę L. K. W. na w/w uchwałę Prezydium NRA, a Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt II GSK 229/07 oddalił wniesioną przez niego skargę kasacyjną

W dniu [...] kwietnia 2011 r. L. K. W.ponownie wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z wnioskiem o dokonanie wpisu na listę adwokatów na podstawie art. 65 pkt 1 - 3 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze.

Uchwałą z dnia [...] maja 2011 r., utrzymaną w mocy uchwałą Prezydium NRA z dnia [...] września 2011 r., Okręgowa Rada Adwokacka w P. odmówiła wpisu na listę adwokatów wskazując, że kandydat nie jest osobą o nieskazitelnym charakterze i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, o której mowa w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze z uwagi na współpracę z organami bezpieczeństwa państwa w latach 1944 – 1990.

L. K. W. wniósł odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie zaskarżonych uchwał organów samorządu zawodowego i wpisanie go na listę adwokatów Izby Adwokackiej w P.

Minister Sprawiedliwości rozpoznając sprawę podniósł, że wniosek o wpis na listę adwokatów może być uwzględniony jedynie w sytuacji wykazania przez wnioskodawcę spełnienia wszystkich przesłanek niezbędnych do wpisu przewidzianych przepisami Prawa o adwokaturze. Wskazał na treść art. 65 oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286 ).

Następnie, dokonując analizy sytuacji prawnej odwołującego się przez pryzmat powołanych przepisów Prawa o adwokaturze wyjaśnił, że wnioskodawca ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, uzyskując w dniu 31 maja 1979 r. tytuł magistra prawa. W 1979 r. rozpoczął pracę w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K., którą następnie kontynuował w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w K. na różnych stanowiskach związanych z prowadzeniem śledztw i dochodzeń pozostających w bezpośrednim nadzorze Prokuratury Wojewódzkiej w K. Pracę tę wykonywał do czerwca 1988 r.

W dniu [...] września 1988 r. został mianowany asesorem Prokuratury Rejonowej w T., co zostało poprzedzone, jak podkreślił organ, decyzją Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia [...] sierpnia 1988 r. zwalniającą wnioskodawcę od obywania aplikacji i złożenia egzaminu prokuratorskiego. Z dniem 1 listopada 1989 r. Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mianował L. K. W. wiceprokuratorem Prokuratury Rejonowej w T., zaś miesiąc później, z dniem 1 grudnia 1989 r. prokuratorem Prokuratury Rejonowej w T.

Minister Sprawiedliwości podniósł, że w dniu 31 marca 1990 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o zmianie ustawy o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 20, poz. 121) w oparciu o którą dokonano weryfikacji wszystkich osób zajmujących ówcześnie stanowiska prokuratorów i wiceprokuratorów. Osoby, które nie miały ukończonej aplikacji prokuratorskiej i zdanego egzaminu prokuratorskiego nie mogły zajmować stanowiska prokuratora. Powołana ustawa przewidywała, że prokuratorów oraz wiceprokuratorów prokuratur wojewódzkich i rejonowych, którzy zajmują te stanowiska w dniu wejścia jej w życie, Prokurator Generalny, w terminie do dnia 30 czerwca 1990 r. powołuje - na stanowiska prokuratorów oraz wiceprokuratorów prokuratur wojewódzkich i rejonowych, właściwych ze względu na miejsce ich zamieszkania, o ile spełniają wymogi określone w art. 16 ust. 1 ustawy o prokuraturze, znowelizowanym przedmiotową ustawą. Natomiast stosunek pracy z prokuratorami, których Prokurator Generalny nie powołał wygasał z dniem 30 września 1990 r.

Z uwagi na powyższe pismem z dnia 29 września 1990 r. Pierwszy Zastępca Prokuratora Generalnego poinformował L. K.W., że wniosek o jego ponowne powołanie na stanowisko prokuratora został załatwiony odmownie. Stosunek służbowy L. K. W. w prokuraturze wygasł z dniem 31 października 1991 r., przy czym ostatnio zajmowanym przez niego stanowiskiem było stanowisko aplikanta prokuratorskiego.

Po ustaniu zatrudnienia w prokuraturze, w latach 1991 - 1997 wnioskodawca pracował jako doradca prawny kolejno w Z. P.O. – W. w T., Z. G."T." w T. oraz P. H. – U. "P." w T. Jednocześnie prowadził własną działalność gospodarczą pod nazwą: Biuro Prawnicze "C." w T. Następnie, od dnia 28 września 1997 r. do dnia 10 maja 2006 r. świadczył usługi w zakresie doradztwa podatkowego, przy czym początkowo na podstawie wpisu warunkowego (1997 - 2004), zaś później stałego - w B.D.P. "C." w T. Natomiast począwszy od dnia 11 maja 2006 r. świadczy takie usługi w firmie pod nazwą C. P.& F.- L. W.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, analiza sytuacji prawnej L.K.W. prowadzi do wniosku, że organy samorządu zawodowego słusznie uznały, że nie spełnia on wymogów ustawowych niezbędnych do wpisu na listę adwokatów. W szczególności wnioskodawca nie wykazał, że zajmował stanowisko prokuratora, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r., który wszedł w życie z dniem 25 marca 2009 r. Obowiązujące wówczas przepisy ustawy o prokuraturze nie przewidywały możliwości zajmowania stanowiska prokuratora przez osobę, która nie miała ukończonej aplikacji prokuratorskiej i zdanego egzaminu prokuratorskiego, gdyż nowelą z dnia 22 marca 1990 r. został skreślony przepis art. 18 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, który wcześniej przewidywał, że Prokurator Generalny może w wyjątkowych wypadkach zwolnić określoną osobę od odbycia aplikacji i złożenia egzaminu prokuratorskiego. Z dokumentów załączonych do akt postępowania jednoznacznie wynika, że L. K. W. należał do grona osób, których Prokurator Generalny nie powołał na stanowisko prokuratora po 1990 roku. Wnioskodawca po dokonanej omawianą nowelą weryfikacji stanowisk prokuratorskich, nie zajmował stanowiska prokuratora w jednostkach prokuratury.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, obecnie obowiązujący przepis art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, przewidujący zwolnienie z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i zdania egzaminu adwokackiego osób, które zajmowały stanowisko prokuratora, odnosi się wyłącznie do tych osób, które zajmowały takie stanowisko w prokuraturze po weryfikacji dokonanej w oparciu o ustawę nowelizacyjną z dnia 22 marca 1990 r. W jego ocenie, zastosowanie odmiennej, wyłącznie językowej wykładni wskazanego przepisu art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, prowadziłoby do niewątpliwie nieprawidłowej praktyki wpisu na listę adwokatów osób bez dostatecznego przygotowania zawodowego, nie spełniających kryteriów do zajmowania stanowiska prokuratora, co zapewne nie było intencją racjonalnego ustawodawcy.

Z uwagi na powyższe, zdaniem Ministra, L. K. W. nie wykazał, zaistnienia ustawowej przesłanki wpisu na listę adwokatów, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze.

Ponadto, Minister Sprawiedliwości podzielił stanowisko Prezydium NRA oraz Okręgowej Rady Adwokackiej w P., że kandydat nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, co oznacza, że nie spełnia także przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 Prawo o adwokaturze.

W konkluzji, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że organy samorządu adwokackiego zgromadziły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynika, że L. K. W. nie spełnia ustawowych przesłanek do wpisu na listę adwokatów.

W skardze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. K. W., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpoznania (co do istoty sprawy - art. 138 k.p.a. ).

Podniósł zarzuty naruszenia:

1. art. 65 ust. 1 Prawa o adwokaturze, poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, a polegającego na przyjęciu, że wnioskodawca nie spełnia warunku koniecznego do uwzględnienia wniosku - wpisania go na listę adwokatów - określonego w powołanym przepisie, bowiem wniosku takiego nie sposób wywieść już tylko z ustaleń poczynionych w toku postępowania poprzedzającego podjęcie zaskarżonej uchwały, kierując się zasadami logicznego rozumowania, obiektywizmu i doświadczenia życiowego, a przede wszystkim ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych;

2. art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni celowościowej (rzekomych intencji celu jakim kierował się ustawodawca), polegającej na przyjęciu, że: (cytat z uzasadnienia decyzji) "zdaniem Ministra Sprawiedliwości, obecnie obowiązujący przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze przewidujący zwolnienie z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i zdania egzaminu adwokackiego osób, które zajmowały stanowisko prokuratora, odnosi się wyłącznie do tych osób, które zajmowały takie stanowisko w prokuraturze po weryfikacji dokonanej w oparciu o ustawę nowelizacyjny z dnia 22 marca 1990 r. Zastosowanie odmiennej, wyłącznie językowej wykładni wskazanego przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, prowadziłoby do niewątpliwie nieprawidłowej praktyki wpisu na listę adwokatów osób bez dostatecznego przygotowania zawodowego, nie spełniających kryteriów do zajmowania stanowiska prokuratora, co zapewne nie było intencją racjonalnego ustawodawcy".

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził m. in., że Minister Sprawiedliwości rozpoznając sprawę co do istoty, zwłaszcza w zakresie zakreślonym zarzutami odwołania skarżącego od decyzji organów korporacyjnych, nie odniósł się merytorycznie co do zasadności zarzutu niespełnienia wymogu koniecznego, określonego w przepisie art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, a który to jako jedyny został podniesiony tak przez ORA w Poznaniu jak i Prezydium NRA w uzasadnieniu odmowy wpisu, co jest wystarczającą okolicznością, która stanowi przesłankę do kwestionowania decyzji z powołaniem na przepisy postępowania administracyjnego.

Podkreślił także, że w odwołaniu kwestionował wskazaną podstawę odmowy wpisu (tj. niespełnienie wymogu z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze), a organy korporacyjne słusznie nie kwestionowały, na żadnym etapie postępowania o wpis,spełniania warunku określonego w przepisie art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze to jest, że zajmował stanowisko prokuratora, zwłaszcza w rozumieniu tego przepisu. Dla organów korporacyjnych przepis ten był jasny i nie było potrzeby dokonywania jakiejkolwiek innej wykładni niż językowa. Wobec tego, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości w całości zgodził się ze z stanowiskiem organów korporacyjnych w zakresie niespełnienia przez jego osobę przesłanki określonej w art. 65 ust. 1 Prawa o adwokaturze, nie odwołując się do żadnej z okoliczności podnoszonych odwołaniu, tym samym wszelkie zarzuty podniesione w stosunku do uchwały tego organu pozostają aktualne w stosunku do decyzji Ministra Sprawiedliwości, a zatem stanowią uzasadnienie zarzutu określonego w pkt 1 skargi, tj. naruszenia art. 65 ust. 1 Prawa o adwokaturze.

Uzasadniając powyższy zarzut skarżący na wstępie podkreślił, że Minister Sprawiedliwości odmawiając mu przymiotów określonych w powołanym przepisie bezkrytycznie przyjął jako własne stanowisko organów korporacyjnych, a tym samym tak jak one wydał decyzję w sprzeczności z okolicznościami faktycznymi, względnie w oparciu o niewłaściwą ich ocenę, oraz przekroczył granice uznania administracyjnego, polegające na przyjęciu, iż wnioskodawca nie spełnia warunku koniecznego do uwzględnienia wniosku - wpisania go na listę adwokatów - określonego w przepisie art. 65 pkt. 1. Zdaniem skarżącego wniosku takiego nie sposób wywieść już tylko z ustaleń poczynionych w toku "postępowania" poprzedzającego podjęcie uchwały ORA w P., kierując się zasadami logicznego rozumowania, obiektywizmu i doświadczenia życiowego, a przede wszystkim ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych, w sytuacji kiedy NRA jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie nie czyniła, jak również ustalenia takie nie były czynione przez Ministra Sprawiedliwości przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Ponadto obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości było ustosunkowanie się do argumentacji odwołania, a obowiązku tego, w ocenie skarżącego nie realizuje lakoniczne stwierdzenie Ministra, że zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie.

Podkreślił, że organy wprost postawiły jego osobie bez jakiejkolwiek podstawy faktycznej zarzut, że nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Wskazując przy tym, na przymioty nieskazitelności charakteru, odmówiły tych cech jego osobie, bez wskazania na jakiekolwiek fakty przemawiające za słusznością tego stanowiska in concreto. Powołał się na pogląd prezentowany w orzeczeniach NSA, iż skoro ustawodawca w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze posługuje się pojęciem "dotychczasowe zachowanie", to za zasadne należy przyjąć, że zachowanie/postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów należy oceniać do chwili złożenia stosownego wniosku o wpis na listę adwokatów. Zdaniem skarżącego, powyższe oznacza, że ocena zachowania/postępowania osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów winna mieć charakter oceny moralnej, etycznej, dokonanej w oparciu o ustawowe przesłanki i uwzględniającej cały dotychczasowy okres życia kandydata na adwokata, a nie tylko fragment.

Zarzut niespełnienia przez kandydata do zawodu adwokata określonego w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze wymogu nieskazitelności charakteru, powinien w ocenie skarżącego znajdować oparcie w wyczerpująco zebranym i wszechstronnie ocenionym materiale dowodowym, pozwalającym przyjąć, że na przestrzeni określonego czasu dana osoba prezentowała zachowania i postawę nieodpowiadającą temu warunkowi.

Czyniąc, jak dalej skarżący wywodził, zarzut braku takich cech charakteru jak uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem organy przedstawiły zasadniczo jeden tylko "argument" w postaci pełnienia przez wnioskodawcę przez wiele lat służby w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia II kwietnia 1997 r.

W ocenie skarżącego, takie stanowisko organów jest przejawem stosowania zasady odpowiedzialności zbiorowej, bowiem nie wszystkie osoby podejmujące pracę w "organach bezpieczeństwa państwa" przez sam fakt służby w tych organach utraciły i to bezpowrotnie, cechy konieczne do wykonywania zawodu adwokata.

Podnosił także, że ocenie z punktu widzenia regulacji przepisu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze podlega konkretna osoba, a nie instytucja, w której osoba ta pracowała (pełniła służbę) oraz całokształt okoliczności dotyczących tego okresu, takich jak motywy i pobudki wstąpienia i okoliczności rezygnacji (czas i motywy), zaangażowanie w tej pracy oraz obiektywna ocena aktywności i konkretnych zachowań. Okoliczności te jednak nie były przedmiotem zainteresowania któregokolwiek z uczestników rozmów poprzedzających podjęcie uchwały, w tym Dziekana ORA. Nie pytano o subiektywne uwarunkowania decyzji o rozpoczęciu służby, jej przebiegu, a w szczególności kary dyscyplinarne, zaangażowanie, charakter wykonywanych czynności służbowych, stosunek do tej służby, działania przeciwko demokratycznej opozycji, ocenę tego okresu aktywności zawodowej przez komisję weryfikacyjną dokonującą opinii o wnioskującym przed rozpoczęciem pracy w Prokuraturze RP (1990). Nie uwzględniono okoliczności, iż przez okres, co najmniej 2 lat pracy w Prokuraturze RP (po 1989 roku ) wnioskodawcy nie czyniono zarzutu braku cech koniecznych dla osób zatrudnionych w tej instytucji, tudzież 14 - letniego okresy wykonywania zawodu zaufania publicznego - doradcy podatkowego, jak również tego, iż trzykrotnie składał on zgodne z prawda oświadczenia lustracyjne. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1689/2009 Lex Polonica nr 2273263 skarżący podniósł, że jeśli do ustalenia przesłanki rękojmi niezbędna jest rozmowa uzupełniająca, wówczas rozmowa taka powinna być przeprowadzona.

Następnie skarżący podkreślił, że z własnej inicjatywy wystąpił ze służby (podając w życiorysie zawodowym motywy tej decyzji) już w roku 1987, to jest prawie 24 lata temu, i jeżeli nawet założyć, że wówczas nie posiadał takich cech, jakich odmawiają mu organy, to czy przesądza to o tym, że nie posiada ich teraz. Wskazywał, że dla organów nie miało jakiegokolwiek znaczenia to, co robił, kim był, jak się zachowywał do roku 1979, ani nawet w okresie od 1979 do 1988 r., nie mówiąc już o okresie po 1988 aby skonstatować, że skoro pracował w organach MSW nie mógł posiadać jakichkolwiek pozytywnych cech charakteru i to przez sam fakt pełnienia służby w tych organach, które nota bene nie zawsze przez organy samorządu adwokackiego były oceniane tak jak w chwili obecnej. Podkreślał, że nie uznano za miarodajne referencji udzielonych wnioskodawcy w roku 2002 przez radcę prawnego oraz w roku 2005 przez adwokata. Nie uwzględniono pozytywnej opinii Prezesa Sądu Rejonowego w T., co do cech charakteru kandydata, oraz opinii organów korporacyjnych, do których należy wykonując zawód zaufania publicznego - doradcy podatkowego. Nie uwzględniono przede wszystkim tego, iż zwrócił się do przedstawicieli palestry, aby jeżeli jest im to wiadome, przedstawili Dziekanowi ORA wszystkie okoliczności świadczące o tym, że nie posiada przymiotów koniecznych do wykonywania zawodu. Według wiedzy skarżącego żaden z adwokatów jakichkolwiek zastrzeżeń nie wniósł. Ponadto skarżący podnosił, że organy nie uwzględniły w jakimkolwiek zakresie ustaleń poczynionych w postępowaniu z wniosku o wpis, toczącego się w latach 2005 - 2006, co do tego czy spełnia przesłankę konieczną z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, a w szczególności tego, iż w toku postępowania odwoławczego do NRA ta ostatnia nie podniosła jakiegokolwiek zarzutu w tym zakresie.

Zdaniem skarżącego, teza główna zaskarżonych aktów pozostaje w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania, oparta została na jednym fakcie z odległej przeszłości, który został zinterpretowany jako dowód braku rękojmi po stronie wnioskodawcy, przy przemilczaniu istotnych okoliczności z jego życia. Zarzut niespełniania przesłanki określonej w przepisie art. 65 pkt 1 ustawy w ocenie skarżącego nie znajduje jakichkolwiek podstaw faktycznych, a tym samym nie mieści się w granicach uznania administracyjnego .

Ponadto skarżący, powołując się na utrwalony pogląd w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zakwestionował prawidłowość poddania jego osoby egzaminowi sprawdzającemu wiedzę z zakresu znajomości prawa o adwokaturze i przepisów korporacyjnych i to bez jakiegokolwiek uprzedzenia. W jego ocenie postępowanie takie nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia i należy je oceniać krytycznie również w świetle zasad etyki zawodowej adwokata, nieznajomość których bezzasadnie zarzucono odwołującemu się. Na poparcie swojego stanowiska wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. o sygn. akt VI SA/Wa 685/2006 Lex Polonica nr 410566, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2006 r. o sygn. akt VI SA/Wa 949/2006 Lex Polonica nr 417520.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze skarżący podkreślił, że nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zajmował stanowisko prokuratora w okresie od 1 listopada 1989 roku do 30 września 1990 roku, będąc na to stanowisko powołanym (nominowanym) zgodnie z obowiązującym wówczas prawem ( ustawa o prokuraturze PRL ) i zgodnie z decyzją Prokuratora Generalnego PRL, którego decyzje w tym zakresie wedle wiedzy skarżącego do chwili obecnej nie zostały zakwestionowane jako nielegalne tak, jak nie została zakwestionowana ciągłość Państwa Polskiego (II RP, PRL i III RP) i jego konstytucyjnych organów, nie wyłączając organów prokuratury, sądów jak również organów korporacyjnych (adwokatury). Wywodził także, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości wynika jednocześnie, że skarżący zajmował stanowisko prokuratora tak w okresie PRL, jak i III RP i także pod rządami ustawy z dnia 22 marca 1990 roku o zmianie ustawy o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, skoro weszła ona w życie z dniem 31 marca 1990 r.

Jednocześnie, jak skarżący podkreślał, odmowa powołania jego osoby na stanowisko prokuratora ponownie (po 30 września 1990 r.) wynikała wyłącznie z przesłanek formalnych i nie była następstwem negatywnej oceny (weryfikacji) tak pod względem moralnym, jak i merytorycznym (kwalifikacji do zajmowania stanowiska prokuratora ), czego dowodem jest to, że stosunek służbowy ze skarżącym ustał dopiero z dniem 31 października 1991 roku na jego wniosek. Podkreślał także, że kontynuowanie zatrudnienia w okresie od 1 października 1990 roku do 31 października 1991 roku w charakterze aplikanta prokuratorskiego miało na celu wyeliminowanie przeszkody formalnej do powołania na stanowisko prokuratora, zgodnie z wymogami określonymi znowelizowaną ustawą. Taki też tryb postępowania zaproponował skarżącemu I Zastępca Prokuratora Generalnego w toku postępowania odwoławczego w związku z niepowołaniem na stanowisko prokuratora po nowelizacji.

Ponadto skarżący nie zgodził się z tezą Ministra Sprawiedliwości jakoby nie wykazał, że zajmował stanowisko prokuratora, o którym mowa w art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. podnosząc, że została ona wywiedziona ze zbędnej, a nadto niewłaściwej wykładni celowościowej wskazanego przepisu. Dodał, że przepis ten jest jasny i zrozumiały. Wywodził, że jakkolwiek przy redakcji przepisu użyto czasu przeszłego "zajmował", to jednak nie określono jakichkolwiek ram czasowych dla tego faktu. Określenie to dotyczy więc wszystkich osób zajmujących kiedykolwiek stanowisko prokuratora, a nie tylko od wejścia w życie noweli z 1990 r. Gdyby intencją ustawodawcy było i to bez względu na powody, wyłącznie z określonego wyżej kręgu osób - zajmujących stanowisko prokuratora -, niektórych z nich, uczyniłby tak bez wątpienia, a to poprzez wskazanie, iż przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 nie dotyczy wszystkich prokuratorów i zawarłby kryteria tego wyłączenia, względnie w ustawie (akcie prawnym) znajdowała by się definicja tego pojęcia na jej użytek - wyjaśnienie pojęć ustawowych albo inny stosowny przepis blankietowy - odesłanie do innych aktów. W tym stanie rzeczy dokonywanie innej niż językowa wykładni jasnego pojęcia i de facto różnicowania prokuratorów na "gorszych" (niegodnych aspirowania do zawodu adwokata ), to jest powołanych (nominowanych) przed i "lepszych" nominowanych po 30 czerwca 1990 roku nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia i jest naruszeniem norm konstytucyjnych. Wykładnia zaprezentowana przez Ministra Sprawiedliwości, zdaniem skarżącego. w istocie odmawia wszystkim osobom zajmującym stanowisko prokuratora przed 30 września 1990 rokiem w ogóle tego miana. Jeżeli jednak Minister Sprawiedliwości uznał dokonanie wykładni celowościowej jasnego przepisu za konieczne, winien to wykonać rzetelnie i co do meritum, to jest skonstatować, że regulacja przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze odnosi się do kryterium fachowości i kompetencji, a nie kwestii moralno - etycznych czy też historyczno - politycznych. Te kwestie mogą podlegać analizie przy rozpatrywaniu przesłanki art. 65 ust 1 ustawy. Minister Sprawiedliwości wyraźnie odrębności tych problematyk nie zauważa.

Skarżący podkreślił także, że powołana wyżej nowela z 2009 roku była następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. orzekającego, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r., w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Podkreślił, że ustawodawca nowelą z roku 2009 roku wprowadził zmiany i uznał, że kwalifikacje takie posiada osoba zajmująca stanowisko prokuratora bez określenia jakichkolwiek ram czasowych tego faktu, tak jak nie określano ram czasowych dla chwili zdania egzaminu prokuratorskiego pod rządami przepisów sprzed nowelizacji (2005 - 2006).

Ponadto, jeżeli jednak Minister Sprawiedliwości, który niekoniecznie jest uprawniony do dokonywania wykładni celowościowej, względnie systemowej przepisów ustaw, a jedynie urzędowej własnych aktów prawnych, uważał za celowe dokonanie wykładni innej niż językowa, to winien przeanalizować całą historię nowelizacji ustawy o adwokaturze i dokonać również wykładni stosownych przepisów wprowadzonych nowelą z roku 2005 - 2006, a dotyczącej tego zagadnienia. Gdyby to uczynił doszedłby zapewne do wniosków odmiennych od zaprezentowanych i dla tego wykładnia ta jest niewłaściwa - niewłaściwie zostały odczytane intencje ustawodawcy.

Na kanwie powyższej argumentacji skarżący stwierdził, że w jego ocenie znamienną okoliczność stanowi fakt, że kiedy wnioskował o wpis na listę adwokatów po wprowadzeniu noweli z roku 2006, to jest z powołaniem na to, że zdał egzamin prokuratorski (przed nominacją na wiceprokuratora w roku 1989 ), a nie jak stanowiły przepisy ustawy o prokuraturze PRL (z roku 1982) przed nominacja na asesora, odmowa wpisu została oparta na wykładni językowej stosownych przepisów ustawy o prokuraturze PRL określających pojęcie " egzamin prokuratorski". Nie odwołano się wówczas do przepisów po noweli z roku 1990 oraz nie uwzględniono argumentacji skarżącego opartej na wykładni celowościowej tych przepisów, to jest tego, że skarżący został podany indywidualnemu egzaminowi prokuratorskiemu w trybie określonym, przez Prokuratora Generalnego PRL, a nie zgodnie z zapisem ustawy, jako warunku nominacji na stanowisko wiceprokuratora. Uznano jednocześnie, że przepisy ustawy sprzed noweli są jasne i wystarczająca jest wykładnia językowa pojęcia " egzamin prokuratorski". Wykładnia językowa prowadziła do wniosku, iż za taki egzamin należy rozumieć egzamin następujący po odbyciu aplikacji prokuratorskiej, którego złożenie z wynikiem pozytywnym stanowiło warunek konieczny nominacji na asesora i w tym znaczeniu warunek ten przez wnioskującego nie został spełniony. Wykładnia celowościowa natomiast, że "egzamin prokuratorski" to każdy egzamin przeprowadzony na polecenie Prokuratora Generalnego z upoważnienia ustawowego jako warunek nominacji na stanowisko prokuratora. W tym ostatnim znaczeniu (wykładnia celowościowa) wnioskujący warunek taki spełniał. Co istotne, w każdym przypadku dokonywano wykładni przepisów ustawy sprzed noweli z roku 1990, a nie po niej.

Z powyższego skarżący wyprowadził wniosek, że organy decydujące o wpisie skarżącego na listę adwokatów podnoszą zasadność dokonywania wykładni raz to językowej, raz to celowościowej w zależności od tego jak przepisy uprawniające go do takiego żądania ulegają zmianie w kierunku dla niego korzystnym. Kiedy wykładnia celowościowa przepisów (po noweli z 2005 - 2006) uzasadniała tezę o spełnieniu przesłanki koniecznej do wpisu, dokonano wykładni językowej, aby uzasadnić odmowę, a kiedy wykładnia językowa przepisu (po noweli z roku 2009) uzasadniała taki wpis, dokonano wykładni celowościowej, jako uzasadnienia tej odmowy. Nadto niejako na wszelki wypadek lub z braku innych argumentów organy te dodatkowo podnosiły niespełnienie przez wnioskodawcę przesłanki z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze z odwołaniem do wielce nieostrego pojęcia "nieskazitelności charakteru" bez jakiegokolwiek rzetelnego i opartego na faktach uzasadnienia. Na skarżącego przeniesiono faktycznie ciężar dowodu nieskazitelności charakteru.

W konkluzji skarżący podniósł, że w odwołaniu z dnia 10 października 2011 roku wykazał bezzasadność uchwał ORA i NRA oraz ich w istocie pozamerytoryczny charakter, a których uzasadnienie zawierało tezy co najmniej na granicy naruszenia dóbr osobistych i w imię wąsko pojętego interesie korporacyjnego. Organy korporacyjne zapominają bowiem, że w takich sprawach wykonują zadania z zakresu administracji państwowej, a nie w trosce o partykularne interesy organizacji quasi cechowej w rozumieniu średniowiecznym, gdzie wystarczającą była argumentacja "nie bo nie". W jego ocenie rzeczywistą przeszkodą do wpisu skarżącego na listę adwokatów jest nieobiektywna ocena jego drogi życiowej i zawodowej, oparta na stereotypach i zwyczajnej niechęci do niego ze strony osób działających w imieniu organów administracyjnych bowiem, obok Ministra Sprawiedliwości taką rolę w tej sprawie pełnią organy samorządu zawodowego . Ocen takich jak skarżący podkreślał, nie da się pogodzić z obiektywnym osądem, przepisami prawa i ugruntowanym orzecznictwem i nie mieszczą się w granicach uznania administracyjnego, a także świadczą o dowolności. Oparcie decyzji na takich przesłankach - subiektywnych ocenach - stanowi więc, zdaniem skarżącego naruszenie prawa .

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Wskazać należy, iż naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak, więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Ponadto, w ocenie Sądu, spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 kpa wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 kpa. Uzasadnienie decyzji ma, bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia.

Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem. Tym samym, więc uzasadnienie, którego treść nie pozwala na poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1756/99).

Należy podkreślić, iż aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono.

Zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm. ) na listę adwokatów może być wpisany m.in. ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (pkt 1).

Przewidziany w art. 65 pkt 1 warunek sformułowany został przy użyciu pojęć niedookreślonych, co nakłada na organ stosujący ten przepis, szczególną dyscyplinę tak w zakresie interpretowania terminów nieostrych, jak też wyjątkową staranność w zakresie zbierania i oceny materiału dowodowego. Przez nieskazitelność charakteru rozumieć należy takie cechy jak prawość, uczciwość, odpowiedzialność, rzetelność, prawdomówność, umiejętność krytycznej samooceny, odwagę cywilną czy zdolność empatii, przy czym są to cechy wartościujące konkretną osobę w sferze etyczno moralnej nie zaś intelektualnej czy profesjonalnej. Podobne stanowisko co do rozumienia pojęcia nieskazitelności charakteru zawarte zostało w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 sygn. akt II SA 725/00, wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2001r. sygn. akt II SA 1610/00, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2381/05). W niniejszej sprawie problematyczna bo sporna pozostaje kwestia, kiedy można mówić o tym, że danej osobie nie możemy przypisać waloru nieskazitelnego charakteru lub inaczej, jakie okoliczności potwierdzone dowodami sprawią, że charakter konkretnej osoby nie będzie mógł być uznany za nieskazitelny.

To, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w ujęciu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, powinno się opierać z założenia na rozważeniu całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania). Jest to niezwykle istotny warunek poprawnego interpretowania wskazanego przepisu. Zakłada on brak możliwości ograniczenia w ocenie sylwetki kandydata tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale jej przeprowadzenie z uwzględnieniem wszystkich zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego. Jest zresztą wskazówką uniwersalną w wykładni terminu dawania rękojmi prawidłowego zawodu co do wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego (por. np. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II GSK 162/07).

W sprawie o sygn. akt II GSK 325/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż pojęcie "nieskazitelności" zastosowane w art. 65 pkt 1 nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata. Takie podejście uznać trzeba za zbyt restrykcyjne.

W wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. (sygn. II SA 1888/98) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przesłanka wymieniona w art. 65 pkt 1 w/w ustawy ma charakter uznaniowy.

Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony do tego organ w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji i czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Uznanie administracyjne stanowi bowiem uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły proceduralne. Tak więc organ administracji ma obowiązek zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny pod kątem spełniania warunków określonych przepisem przy jednoczesnym wyważeniu słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego.

Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu administracji publicznej od obowiązku kierowania się zasadą prawdy obiektywnej. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (tak m.in. /w:/ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, Nr 6, s. 32; podobnie /w:/ wyroku NSA z dnia 19 lipca 1982 r., II SA 883/82, PiP 1983, Nr 6, s. 141).

Niewątpliwie zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).

Pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata " zdefiniowane zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. A zatem na rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem.

Przymioty świadczące o nieskazitelności charakteru wskazano już wyżej natomiast wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów- do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu. (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 roku II SA 725/00). Pojęcie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo.

Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne.

W rozpatrywanej sprawie organy samorządu stwierdziły, iż kandydat nie jest osobą o nieskazitelnym charakterze i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, o której mowa w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu osoby, które współpracowały z organami bezpieczeństwa państwa w latach 1944 - 1990 naruszyły w sposób drastyczny etykę zawodową i tym samym nie dają rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Organy obu instancji samorządu zawodowego uznały, że skarżący jako osoba dobrowolnie i z zaangażowaniem wykonująca pracę na rzecz organów służby bezpieczeństwa w okresie PRL nie może uzyskać miana osoby nieskazitelnego charakteru.

Z tym stanowiskiem zgodził się Minister Sprawiedliwości.

W prawomocnym wyroku z dnia 11 sierpnia 2006 r. w sprawie o sygn. VI SA/Wa 964/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż cyt. "dostrzegając złożoność moralno-etyczną sprawy, nie podziela jednak poglądu o istnieniu przesłanek "samoistnie dyskwalifikujących" w świetle wymogów wynikających z treści art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Nie ma bowiem przepisów prawnych, które wprost i bezpośrednio kwalifikują ten rodzaj działalności".

W ocenie Sądu decyzja w tego rodzaju sprawie powinna mieć charakter zindywidualizowany a zatem organ administracji publicznej powinien wykazać sposób nie budzący wątpliwości, że zaistniały podstawy do stwierdzenia, iż skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata i nie jest nieskazitelnego charakteru.

Tymczasem Minister Sprawiedliwości, podzielając stwierdzenie organów samorządu, nie zajął stanowiska, nie wyjaśnił i w konsekwencji nie wypowiedział się jednoznacznie, dlaczego uważa, iż pełnienie służby w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. stanowi sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym w takim znaczeniu, iż pozwala na przyjęcie, iż skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata o której mowa w art. 65 pkt poa.

Jednocześnie Minister Sprawiedliwości wskazał, iż podstawą utrzymania w mocy uchwał organów samorządu odmawiających wpisu zainteresowanego na listę adwokatów było przede wszystkim ustalenie, że wymieniony nie spełnienia ustawowej przesłanki wpisu określonej w art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawa o adwokaturze".

Sąd zauważa, iż przesłanka ta w ogóle nie była rozpatrywana przez organy samorządu adwokackiego.

Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286 ), wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się między innymi do osób, które zajmowały stanowisko prokuratora.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, obecnie obowiązujący przepis art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, przewidujący zwolnienie z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i zdania egzaminu adwokackiego osób, które zajmowały stanowisko prokuratora, odnosi się wyłącznie do tych osób, które zajmowały takie stanowisko w prokuraturze po weryfikacji dokonanej w oparciu o ustawę nowelizacyjną z dnia 22 marca 1990 r. Minister stwierdził, iż zastosowanie odmiennej, wyłącznie językowej wykładni wskazanego przepisu art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, prowadziłoby do niewątpliwie nieprawidłowej praktyki wpisu na listę adwokatów osób bez dostatecznego przygotowania zawodowego, nie spełniających kryteriów do zajmowania stanowiska prokuratora, co zapewne nie było intencją racjonalnego ustawodawcy.

Jednakże Minister nie wyjaśnił w sposób wystarczająco przekonywujący dlaczego tak uważa i w konsekwencji, zdaniem Sądu, nie ustalił jednoznacznie, iż skarżący nie spełnia przesłanki z art. 66 ust 1 pkt 3 poa.

Stanowisko Ministra Sprawiedliwości sprowadza się bowiem w istocie do stwierdzenia, że skarżący nie spełnia przesłanek do wpisu na listę adwokatów, ponieważ nie wykazał, że zajmował stanowisko prokuratora, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie., gdyż nie przeszedł pozytywnie dokonanej nowelą weryfikacji i Prokurator Generalny nie powołał go na stanowisko prokuratora po 1990 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 marca 2012 r. sygn. VI SA/Wa 162/12 zawarł stanowisko, iż cyt." Nie jest zasadne zawężanie kręgu podmiotów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych do osób, które zajmowały stanowiska prokuratorskie po tzw. weryfikacji, czyli zawiązywaniu nowych stosunków służbowych po wejściu w życie ustawy nowelizacyjnej (1990 r.). Takie rozumienie przepisu ustawy nie jest uprawnione. Lege non distinguente, należy uznać, iż powołany przepis dotyczy wszystkich bez wyjątków i ograniczeń czasowych osób, które wymienione w przepisie stanowiska (w tym prokuratorskie) zajmowały".

Skoro jednak Minister Sprawiedliwości uważa inaczej to winien w sposób jednoznacznie przekonywujący wyrazić swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Reasumując należy stwierdzić, iż Minister Sprawiedliwości nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonych decyzjach jest przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę organ rozważy wskazaną wyżej ocenę, przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kpa, odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych, w szczególności do twierdzeń skarżącego oraz przedłożonych dokumentów i podejmie decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji orzeczenia.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.