Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 74/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.5 ust. 1 w zw. z art.2 oraz art.3
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
article: art.7, art.77, art.78
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: referent Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało przez R. P. (dalej: wnioskodawca, strona , skarżący) wnioskiem z dnia 3 listopada 2017r. adresowanym do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych ,z taką argumentacją , że był działaczem opozycji antykomunistycznej w latach 1969 - 1983, w tym czasie brał udział w strajkach i prowadził działalność opozycyjną na zasadzie współpracy z KOR. Wnioskodawca wywodził, że doznał represji z powodów politycznych, był kilkakrotnie zatrzymany i pobity przez MO, podejmowano u niego w mieszkaniu przeszukania i w efekcie przez prowadzoną działalność opozycyjną był inwigilowany przez Służby Bezpieczeństwa. Na poparcie swoich twierdzeń strona przedłożyła dokumenty dotyczące między innymi przeszukań pomieszczeń , w których przebywała oraz decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającą spełnienie przesłanek , o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych .

Decyzją z dnia 23 sierpnia 2018 r. Nr [...] , wydaną z powołaniem się na przepisy art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.) , Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych z tym uzasadnieniem , że materiał dowodowy, na który wnioskodawca się powoływał nie potwierdził okoliczności , które stanowiłyby podstawy do przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych .

Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy , podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji. W tym zakresie odwołujący się wywodził ,że wykonując swoje obowiązki służbowe ( jako starszy referent do spraw zaopatrzenia) jeździł po kraju i rozwodził gazetki z wydawnictw drugiego obiegu, które otrzymywał m.in. od J. P. Odwołujący się wywodził też , że uczestniczył również w wiecach organizowanych na pl. G. we W. , a o jego działalności wiedziało wiele osób.

Decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , po ponownym rozpatrzeniu sprawy , utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 23 sierpnia 2018 r.

W motywach decyzji ostatecznej Szef Urzędu stwierdził ,że materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony określonej przepisami ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Organ odniósł się do twierdzeń strony zawartych we wniosku , wskazujących na to , że ubiega się ona o przyznanie statusu działacza opozycji i osoby represjonowanej z tytułu inwigilowania jej przez organ państwa, ciągłych aresztowań, rewizji i przesłuchań, kolportowania w latach 1968-1969 ulotek , gazetek , otrzymywanych najczęściej od J. P. oraz twierdzenia strony ,że w latach 1977-1978 w drodze do pracy została aresztowana, a w jej mieszkaniu i miejscu pracy dokonano rewizji , podczas których nie znaleziono literatury bezdebitowej. Na powyższe okoliczności oprócz oświadczeń własnych strona przedłożyła min. kserokopię postanowienia o umorzeniu dochodzenia, pismo Komendy Wojewódzkiej Milicji z dnia 19 kwietnia 1978 r. do prokuratury o zatwierdzenie dokonanych przeszukań, w wyniku których nie odnaleziono literatury bezdebitowej. Przeszukania były spowodowane utrzymywaniem przez stronę kontaktów z osobami u których zakwestionowano literaturę bezdebitową. Z kolei postanowieniem z dnia 27 lutego 1982 r. Prokuratura Rejonowa we W. umorzyła dochodzenie w sprawie podejrzenia o rozprowadzanie min. przez stronę literatury bezdebitowej wszczęte przez Komendę Wojewódzką Milicji we W. w dniu 9 lipca 1979r.

Dalej Szef Urzędu wskazał, że pismami z dnia 7 grudnia 2017r. oraz z dnia 22 stycznia 2018 r. poinformował stronę o tytułach uprawniających do nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z przyczyn politycznych , jednocześnie wzywając ją do przedłożenia wszelkich dowodów potwierdzających wnioskowane okoliczności.

Wnioskodawca w odpowiedzi z dnia 24 kwietnia 2018 r. ponownie opisał represje doznane ze strony władz komunistycznych (aresztowania, rewizje) wskazując że "(...) od milicji dowiedziałem się, że współpracuję z KOR-em. Wiedziałem, jestem młodym chłopakiem i muszę coś zrobić, by Polska odzyskała niepodległość i suwerenność (...)." Do wspomnianego pisma oprócz dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy , wnioskodawca załączył odwołanie, skargę i pismo do KC PZPR w sprawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska o eksmisji z mieszkania.

W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ zwrócił się pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. o dodatkowe informacje do Instytutu Pamięci Narodowej, który w odpowiedzi z dnia 5 lutego 2018 r. wskazał, że strona objęta była postępowaniem prowadzonym przez Wydział Śledczy WUSW W., w związku z rozpowszechnianiem tzw. "wydawnictw bezdebitowych" przez J. J. P. Wobec "niewykrycia sprawców" dochodzenie zostało przez prokuraturę umorzone.

Mając powyższe na uwadze organ orzekający, w celu zweryfikowania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zwrócił się - w trybie art. 5 ust. 6 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - o zaopiniowanie przez wojewódzką radę konsultacyjną wniosku strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych

D. Wojewódzka Rada Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych negatywnie zaopiniowała wniosek strony, dołączając w tym przedmiocie uchwałę z dnia 9 lipca 2018 r. nr 37/2018 wraz z uzasadnieniem . W uzasadnieniu tej uchwały Rada wskazała , że na podstawie dokumentów załączonych przez stronę do wniosku o przyznanie statusu, przeprowadzonej rozmowy z wnioskodawcą oraz J. J. P. ustalono, że skarżący poznał w 1977-1978 r. pana P., który był w. współpracownikiem KSS KOR i strona otrzymywała od niego ulotki, które kolportowała na terenie W. Jednak J.P. nie przypomina sobie strony, ale potwierdza, że grupa osób utrzymująca z nim kontakt stała się obiektem zainteresowania SB. Pan P. stwierdził, że po kilku przesłuchaniach osoby te, przestały utrzymywać z nim kontakt. Podczas rozmowy z członkiem Rady wnioskodawca potwierdził, że po zatrzymaniu, przeprowadzeniu w jego domu i pracy rewizji "wycofał się" z działalności. Wnioskodawca nie podjął już żadnej działalności opozycyjnej, nawet w okresie legalnej działalności NSZZ Solidarność.

Mając na uwadze całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ ponownie stwierdził, że brak dowodów potwierdzających prowadzenie przez stronę działalności opozycyjnej przez okres co najmniej 12 miesięcy w strukturach zorganizowanych bądź we współpracy ze zorganizowanymi strukturami.

Zdaniem Szefa Urzędu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika również , aby wnioskodawca doznał represji określonych w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Powoływane przez stronę okoliczności: kilkukrotne zatrzymania powyżej 48 godzin nie zostały poparte żadnym dowodem z dokumentu i pochodzą jedynie z relacji strony. Strona na wnioskowane okoliczności nie przedłożyła żadnych oświadczeń świadków, osób z którymi miała współpracować podczas kolportażu przez okres co najmniej 12 miesięcy . Natomiast przedłożone dowody z dokumentu potwierdzające dokonanie rewizji, a następnie umorzenie śledztwa, na skutek nie odnalezienia u wnioskodawcy literatury bezdebitowej nie mieszczą się w katalogu represji wskazanym w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej ( ... ) . Ponadto z akt sprawy wynika, że dopiero podczas przesłuchania na milicji strona dowiedziała się z jakimi strukturami współpracuje.

Według organu , również sam fakt inwigilacji nie jest wystarczający do uzyskania statusu osoby represjonowanej. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, wiąże bowiem inwigilację z podjęciem wobec takiej osoby bezprawnego działania , polegającego na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia oraz wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Strona w swych pismach kierowanych do Urzędu nigdy nie podnosiła takich okoliczności ,zaś okoliczności powoływane przez nią nie spełniają przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.

Zdaniem organu , z akt sprawy, wyjaśnień strony, jak i opinii D. Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej jednoznacznie wynika, że opisane przez stronę okoliczności nie zostały uwzględnione przez ustawodawcę jako tytuły uprawniające do nabycia wnioskowanego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Skarga oparta została zarzutach naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść decyzji , a to :

- art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu słusznego interesu skarżącego;

- art. 9 k.p.a. polegające na niewyczerpującym poinformowaniu strony skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie prawa strony, które było przedmiotem postępowania administracyjnego;

- art. 11 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu skarżącemu w sposób niebudzący wątpliwości prawidłowości wydanych w sprawie decyzji;

- art. 77 § 1 k.p.a. polegające na zebraniu materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący i na oparciu swoich rozstrzygnięć jedynie na części zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz polegające na nieprzesłuchaniu w charakterze świadka J. P., a jedynie przeprowadzenie z w/w rozmowy, co wynika z treści zaskarżonej decyzji ;

- art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia stronie, przyczyn dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej twierdzeniom skarżącego oraz przedłożonym przez niego dokumentom w postaci postanowienia z dnia 27 lutego 1982r. oraz postanowienia z dnia 19 kwietnia 1978r.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że w latach 1968-1969 kolportował ulotki, gazetki otrzymywane najczęściej od J. P. W latach 1977-1978 został wielokrotnie zatrzymany i aresztowany, zaś w jego mieszkaniu i miejscu pracy dokonano przeszukania. Przy czym jego zatrzymania były wielokrotne i polegały na zatrzymaniach przesłuchaniach, zwalnianiu i ponownym zatrzymywaniu po kilkudziesięciu minutach. Skarżący kilkukrotnie uczestniczył w strajkach i był pobity przez Milicję Obywatelską. Przeciwko niemu toczyło się postępowanie karne wszczęte przez Komendę Wojewódzką Milicji we W. w dniu 9 lipca 1979 r. w sprawie o rozpowszechnianie m.in. literatury bezdebitowej, w wyniku którego skarżący był wielokrotnie zatrzymywany i aresztowany. Był przesłuchiwany po kilkanaście godzin. Postanowieniem z dnia 27 lutego 1982r. wydanym przez Prokuraturę Rejonową w W. postępowanie zostało umorzone.

Ponadto w 1982 r. przeciwko skarżącemu toczyło się w Sądzie Rejonowym w W. postępowanie karne za rozpowszechnianie, posiadanie bez zezwolenia różnych wydawnictw literatury antykomunistycznej, które jako popełnione przed 13 grudnia 1981r. zostało umorzone na podstawie dekretu o abolicji. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 1983r. Sąd Rejonowy w W. w sprawie V" Ko 50/82 orzekł przepadek i zniszczenie dowodów rzeczowych zabezpieczonych w czasie przeszukania m.in. u skarżącego, przy czym do powyższego postępowania Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w ogóle się nie odniósł, pomijając ten fakt przy wydawanym rozstrzygnięciu.

Dalej skarżący wywodził ,że wobec niego organy państwa komunistycznego orzekły eksmisję z zajmowanego mieszkania, która była skutkiem prowadzonej przez niego działalności antykomunistycznej. Wprawdzie organ wydając decyzje powołał się w ich treści na wyżej wskazane postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej we W. z dnia 7 lutego 1982r., z którego wynika ,że prowadzone przeciwko m.in. skarżącemu postępowanie zostało umorzone. Niemniej jednak z treści postanowienia wprost wynika, że Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej we W. w dniu 9 lipca 1979r. wszczęła dochodzenie w sprawie rozpowszechniania bez wymaganego zezwolenia i kontroli Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk różnego rodzaju. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że osoby przeciwko którym prowadzono postępowanie posiadają wydawnictwa drukowane i rozprowadzane bez wymaganego zezwolenia. Wobec powyższego dokonano przeszukania u wymienionych w postanowieniu osób, w tym m.in. u skarżącego z uwagi na podejrzenie, że materiały te będą służyły do dalszego ich rozpowszechniania. W toku postępowania ustalono, że zabezpieczone materiały zawierały treści antypaństwowe i nie uzyskano zgody na ich druk, niemniej jednak z uwagi na niewydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów postępowanie umorzono.

Ponadto skarżący wskazał ,że postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1978r. zatwierdzono przeszukanie przeprowadzone u niego , w toku którego zabezpieczono kartki z odręcznymi notatkami, mogące mieć związek z przestępstwem oraz z uwagi na kontakty skarżącego z osobami u których zakwestionowano materiały w postaci literatury bezdebitowej.

Powyższe okoliczności - w ocenie skarżącego - jasno dowodzą, że w 1968-1969 i 1977- 1978 był wielokrotnie zatrzymywany za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności, brał udział w wystąpieniach wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności oraz był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niego bezprawne działania.

Końcowo skarżący podniósł ,że organ w obu postępowaniach powinien były w sposób pełny i jasny przeprowadzić postępowanie dowodowe i wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, w tym również te przemawiające na korzyść strony, natomiast organ uwzględnił jedynie okoliczności przemawiające na niekorzyść skarżącego i zupełnie pominęły okoliczności wskazujące na zasadność złożonego przez niego wniosku w spawie. W związku z tym w , ocenie skarżącego wydano zaskarżoną decyzję w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach. Organ dodał, że powoływane przez stronę okoliczności: kilkukrotnego zatrzymania powyżej 48 godzin nie zostały poparte żadnym dowodem z dokumentu i pochodzą jedynie z relacji strony, a na wnioskowane okoliczności skarżący nie przedłożył żadnych oświadczeń świadków lub osób z którymi miał współpracować podczas kolportażu przez okres 12 miesięcy, natomiast przedłożone dowody z dokumentu potwierdzającego dokonanie rewizji, a następnie umorzenie śledztwa na skutek nie odnalezienia u zainteresowanego literatury bezdebitowej , nie mieszczą się w katalogu represji wskazanym w ustawie o działaczach opozycji. Zdaniem organu sam fakt inwigilacji nie jest wystarczający do uzyskania statusu osoby represjonowanej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć jedynie należy ,że kontrola sądowo-administracyjna aktów indywidualnych wydanych przez organy administracji publicznej ma wyłącznie charakter kontroli legalnościowej rozumianej jako badanie zgodności z obowiązującym prawem. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm. ), zwanej dalej: p.p.s.a . Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych , nie będąc związany sformułowanymi w skardze zarzutami i wnioskami oraz powołaną w niej podstawą prawną .

Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję, zgodzić się należy z generalnym zarzutem skargi, że przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone jest wadą, wynikającą z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego , a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego . Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Wobec tego w sytuacji , gdy strona wskazuje na określone źródło informacji ( środek dowodowy) w celu wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, przeczących tezie przyjętej przez organ administracji, to obowiązkiem organu jest przeprowadzenie zawnioskowanych przez stronę dowodów chyba, że wynikają z nich okoliczności już udowodnione lub znane organowi z urzędu. To prawo procesowe strony w postaci żądania przeprowadzenia dowodów ma kapitalne znaczenie dla obrony jej interesu prawnego , oznacza bowiem czynny udział strony w ustaleniu stanu faktycznego sprawy , będącej przedmiotem postępowania administracyjnego . Dotyczy to zwłaszcza sytuacji , gdy ustalenie stanu faktycznego jest podstawą do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony . Jeżeli strona zgłasza dowód , to w świetle art.78 k.p.a. , wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić , jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy , chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem , organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego jedynie w sytuacji , gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony . Natomiast jeżeli strona wskazuje dowód , który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy , przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną , taki dowód powinien być przeprowadzony . Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważkie dla niej okoliczności , jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

Jak wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Przy czym powyższy status potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych , o czym stanowi ust. 2 art. 5 tej ustawy.

Z kolei przesłanki formalne do wydania merytorycznej decyzji określa art.5 ust.3 i ust.3a ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) , stanowiąc ,że do wniosku dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności oraz aktualną fotografię wnioskodawcy. Z treści cytowanego art. 5 ust. 3 pkt 1 powołanej wyżej regulacji wynika, że ustawodawca nałożył na wnioskodawcę inicjującego postępowanie w sprawie nabycia określonego statusu , o którym mowa w tej regulacji , obowiązek przedłożenia do wniosku stosownych dokumentów potwierdzających spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych i ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę. Na stronie ciąży zarówno obowiązek współdziałania z organem, jak i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, zwłaszcza gdy postępowanie łączy się z uzyskaniem praw lub nałożeniem obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Fakt ten nie zwalnia jednak organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, bowiem kluczowe znaczenie ma zebranie w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art.77 kpa.

Jednocześnie art. 5 ust. 5 i ust.6 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...)ustawodawca przewidział ,że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może nadto zwrócić się do:

- Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów ,

- właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych .

W analizowanej sprawie przedmiotem sporu między stronami jest kwestia, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez niego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Wprawdzie – po czym była już mowa wyżej - to na skarżącym spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających spełnienie warunków do uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej , lecz nie zwalnia to organu od obowiązku podejmowania działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Temu obowiązkowi w badanej sprawie organ uchybił , przeprowadzając uproszczone postępowanie dowodowe , nie wyjaśniając w sposób dostateczny stanu faktycznego w sprawie i dokonując przedwczesnej oceny materiału dowodowego .

W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne powoływał się na współpracę z J. P. , dzięki któremu – według jego twierdzeń – zajmował się " kolportowaniem ulotek, gazetek i książek antykomunistycznych" . Również w dołączonym do przedmiotowego wniosku życiorysie skarżący podał ,że w latach 1977-1978 poznał J. P., który dostarczał mu prasę antykomunistyczna , gazetki , ulotki K.S.S. KOR" , a on z kolei rozprowadzał je po kraju , za co był kilkanaście razy aresztowany. Na współpracę z J. P. w tym zakresie skarżący powoływał się także we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Natomiast organ zamiast przeprowadzić dowód z zeznań tegoż świadka , którego przesłuchanie z natury rzeczy daje najpełniejszą możliwość rozpytania o wszystkie istotne dla sprawy okoliczności , ograniczył się wyłącznie do powielenia stanowiska D. Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych , do której - w trybie art. 5 ust. 6 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) - zwrócił się o zaopiniowanie wniosku skarżącego . Jak wynika z materiału aktowego , uchwałą z dnia 9 lipca 2018r. nr 37/2018 Rada negatywnie zaopiniowała wniosek z tym uzasadnieniem , że "na podstawie dokumentów załączonych przez stronę do wniosku o przyznanie statusu, przeprowadzonej rozmowy z wnioskodawcą oraz J. J. P. ustalono, że skarżący poznał w 1977-1978 r. pana P., który był w. współpracownikiem KSS KOR i strona otrzymywała od niego ulotki, które kolportowała na terenie W. Jednak J. P. nie przypomina sobie strony, ale potwierdza, że grupa osób utrzymująca z nim kontakt stała się obiektem zainteresowania SB. Pan P. stwierdził, że po kilku przesłuchaniach osoby te, przestały utrzymywać z nim kontakt."

W przytoczonym uzasadnieniu uchwały D. Wojewódzka Rada Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej (...) powołała się na przeprowadzoną rozmowę z J. P. i wnioskodawcą. Natomiast jaki faktycznie miała przebieg ta rozmowa , a w szczególności , co powiedział J. P. nie zostało w żaden sposób utrwalone i udokumentowane. Z posiedzenia D. Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych , na którym podjęto uchwałę nr 37/2018 , nie sporządzono - wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 8 rozporządzenia Ministra Rodziny , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 sierpnia 2017r. w sprawie wojewódzkich rad konsultacyjnych do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych Dz.U. 2017r., poz. 1601 ) - protokołu , z którego wynikałby przebieg wspomnianej rozmowy i podjęte w tym zakresie ustalenia , co wprost wynika z pisma D. Urzędu Wojewódzkiego we W. z dnia 8 maja 2019r. (k.38) .

W tym miejscu wymaga podkreślenia ,że uchwała właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych , podjęta w trybie art. 5 ust. 6 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) stanowi wyłącznie materiał pomocniczy, nie przesądzający kierunku rozstrzygnięcia organu , lecz mogący ukierunkować organ co do potrzeby przeprowadzenia dalszych , dodatkowych dowodów.

Kodeks postępowania administracyjnego nie określa zamkniętego katalogu środków dowodowych , jakie mogą być stosowane w toku postępowania administracyjnego , o czym stanowi art.75 §1 k.p.a. , wedle którego jako dowód należy dopuścić wszystko , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem . W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków , opinie biegłych oraz oględziny. Jak wynika z cytowanego przepisu , w odniesieniu do osobowych źródeł informacji , takim dowodem są zeznania (lub oświadczenie ) świadka oraz przesłuchanie ( lub oświadczenie strony ) , a nie rozmowa z osobowym źródłem informacji , przeprowadzona przez podmiot nie będący organem administracji , bez pouczenia o określonych konsekwencjach prawnych mówienia nieprawdy.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ poczynił ustalenia między innymi na podstawie treści rozmowy , nie będącej wynikiem własnego postępowania. Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepis art. 7 k.p.a. ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 k.p.a. nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W kontrolowanej sprawie organ administracji w zaskarżonej decyzji oparł się wprawdzie na dowodach przedstawionych przez skarżącego , lecz jednocześnie wyprowadził niekorzystne dla strony wnioski z rozmowy przeprowadzonej z osobowym źródłem informacji , nie utrwalonej w jakiejkolwiek zmaterializowanej postaci , niebędącej w dodatku wynikiem własnego postępowania organu , a tym samym z tego powodu nie mającej – zdaniem Sądu - waloru mocy dowodowej . Z tego też względu wymykają się spod kontroli Sądu merytoryczne wnioski , jakie organ wyprowadził z tej rozmowy i uniemożliwiają stwierdzenie , czy materiał dowodowy został właściwie przez organ oceniony i był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.

W związku z tym , nie przesądzając kierunku rozstrzygnięcia w tej sprawie, organ w toku ponownego rozpoznania sprawy powinien przesłuchać w charakterze świadka J. P. na twierdzenia skarżącego i skonfrontować jego zeznanie z przesłuchaniem strony.

Reasumując powyższe stwierdzić należy ,że materiał aktowy badanej sprawy świadczy o braku wyczerpującego zbadania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, a tym samym o naruszeniu przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec tego pod adresem organu orzekającego w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a . Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ powinien mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.

Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako zasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszo-instancyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. uwzględniając poniesiony przez skarżącego wpis od skargi ( kwota 100 zł) .