Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 747/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, art. 2a
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 grudnia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o grach i zakładach wzajemnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1825/08 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier na automatach 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnymi w W. 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz K. P. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1825/08, oddalił skargę K. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], w przedmiocie rozstrzygnięcia o uznanie gier za gry na automatach, z następującym uzasadnieniem.

W dniu [...] lutego 2008 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo Urzędu Celnego w Słupsku z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) charakteru gier urządzanych na automatach "M." o nr [...], "S." o nr [...] oraz "J." o nr [...].

Minister Finansów decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. stwierdził, iż gry prowadzone na automatach "M.", "S." oraz "J." są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W uzasadnieniu podał, że gry na przedmiotowych automatach są grami na urządzeniach elektromechanicznych. Wyposażone są one w zestawy ruchomych (obrotowych) bębnów, na których umieszczone są określone symbole. Automaty te wyposażone są we wrzutniki monet o nominałach 1, 2 lub 5 zł. Po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymuje punkty kredytowe, za które może prowadzić grę (1 zł – 4 min.). W przypadku wygranej, to jest uzyskania określonego układu symboli na ruchomych bębnach automatów, grający uzyskuje dodatkowe punkty kredytowe, jednakże po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na wynik gry. Po dokonaniu dodatkowej opłaty grę można kontynuować, a niewykorzystane w poprzedniej grze kredyty zostają przeniesione na poczet kolejnej gry, sumując się z nowymi kredytami. Tym samym gracz rozpoczyna nową grę ze zwiększoną pulą punktów kredytowych.

Minister Finansów uznał, że celem i wygraną jest kontynuowanie (przedłużenie gry), jednakże nie dłużej niż pozwala na to wbudowany ogranicznik maksymalnego czasu gry. Przegraną jest krótsza gra, a wygraną możliwość jej kontynuowania. Fakt ograniczenia maksymalnego czasu gry w żadnym wypadku nie powoduje, że taka wygrana traci cechy wygranej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją K. P. złożył do Ministra Finansów wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił, że organ nie podjął kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nie przeprowadził dowodu z dodatkowej opinii biegłego, a opinię Katedry Technologii Maszyn Politechniki Ł. ocenił w sposób arbitralny. Skarżący stwierdził, że organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, pozostających w opozycji do zgromadzonego materiału dowodowego.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. W ocenie organu analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie stanowiska strony, że czas trwania gry jest stały i z góry określony. Skoro bowiem czas ten zależy od losowo zdobywanych punktów kredytowych, tym samym nie może być zawsze taki sam. Pojęcie wygranej obejmuje każdą korzyść wynikającą z przebiegu gry, w tym możliwość jej kontynuowania. Minister Finansów podkreślił, iż spór pomiędzy organem a stroną nie dotyczy samego przebiegu gier na automatach, lecz dotyczy oceny ich rezultatu, a mianowicie, czy są to gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe. Nie można zatem powoływać biegłego, który miałby złożyć opinię co do prawa obowiązującego i jego stosowania. Przebieg gier na przedmiotowych automatach został ustalony na podstawie opinii technicznych znajdujących się w aktach sprawy .

Oddalając skargę K. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że Minister Finansów, rozstrzygając w niniejszej sprawie o charakterze gier prowadzonych na automatach "M.", "S." oraz "J.", ustalił prawidłowy stan faktyczny.

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący zaniechania przeprowadzenia przez organ administracji jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Postępowanie takie zostało przeprowadzone i sprowadzało się do dopuszczenia dowodów zgromadzonych w toku postępowania karno-skarbowego. Zasadniczym dowodem, na podstawie którego organ ustalił stan faktyczny sprawy była opinia techniczna z dnia [...] stycznia 2008 r. sporządzona przez Katedrę Technologii Maszyn Politechniki Ł. Opinia ta została wydana po dokonaniu oględzin automatu do gry, który został objęty zaskarżonym rozstrzygnięciem. Przebieg gier na przedmiotowym automacie, przedstawiony w tej opinii, nie jest przez skarżącego kwestionowany. Dowód przeprowadzony w toku postępowania karno-skarbowego został uwzględniony i oceniony przez Ministra Finansów. Dokonana przez organ ocena tego dowodu była zgodna z art. 80 k.p.a. Wyprowadzanie wniosków ze sporządzanej opinii nie jest - wbrew twierdzeniom skargi - wkraczaniem w merytoryczną zasadność opinii. Sąd podkreślił, że opinie czy też ekspertyzy wydawane w tego typu sprawach dotyczą wyłącznie kwestii technicznych, nie mogą rozstrzygać zagadnień prawnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ, z ustalonego w opinii przebiegu gry na przedmiotowym automacie, wyciągnął właściwe wnioski.

Sąd uznał za zasadną rezygnację organu z przeprowadzenia rozprawy zamiejscowej, celem wyjaśnienia sprawy w drodze oględzin objętego przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy urządzenia do gry. Oględziny takie bowiem odbyły się z udziałem skarżącego przed wydaniem opinii technicznej z dnia [...] stycznia 2008 r. W ocenie Sądu dokonywanie ponownych oględzin było zatem nieuzasadnione i sprzeczne z wyrażoną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania. Takie samo stanowisko należy – zdaniem Sądu – zająć co do wniosków o wydanie opinii przez biegłych ze Ś. Zespołu Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych w S. i o wezwanie na rozprawę biegłych z Katedry Technologii Maszyn Politechniki Ł. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny to przebieg gier na określonych automatach. Skoro okoliczność ta została ustalona przez biegłych z Katedry Technologii Maszyn Politechniki Ł., a przebieg gier nie jest kwestionowany przez skarżącego, to zasadne jest stanowisko organu nieuwzględniające zgłoszonych przez skarżącego, w piśmie z [...] maja 2008 r., wniosków dowodowych.

W ocenie Sądu, oparcie rozstrzygnięcia o dowody zgromadzone w postępowaniu przygotowawczym [...] nie pozbawiło strony należnych jej praw, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Dopuszczony przez organ dowód z opinii technicznej był skarżącemu znany, gdyż brał udział w toczącym się postępowaniu karno-skarbowym. Po wszczęciu postępowania administracyjnego skarżący został pouczony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, złożenia wyjaśnień dotyczących gry na przedmiotowym automacie i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Skarżący z prawa tego na tym etapie postępowania nie skorzystał.

W ocenie Sądu organ w oparciu o rozpatrzone dowody ustalił prawidłowy, niekwestionowany przez skarżącego, stan faktyczny, a następnie wyprowadził z niego właściwe wnioski co do charakteru gier, które odbywają się na przedmiotowych automatach. Istota gier na przedmiotowych automatach sprowadza się do tego, że nie ma możliwości prowadzenia gry ponad wykupiony czas, pomimo posiadania kredytów. Możliwe jest też zakończenie gry przed wykupionym czasem, wtedy gdy dojdzie do wyczerpania kredytów. Sąd wskazał, że istotne jest tu określenie "wykupiony czas gry" i właśnie do tak określonego czasu gry odnosi się organ, który nie stwierdza, że wygraną jest możliwość kontynuowania gry ponad zapłacony czas. Nie oznacza to jednak, że gra nie może być kontynuowana w tym właśnie czasie. Dzieje się tak wówczas, gdy gracz może grać dalej już nie dzięki kredytom uzyskanym na starcie, a dzięki punktom zdobytym za sprawą swojej sprawności w grze. Gra ta toczy się na drugim rzędzie bębnów, gdzie punkty są korzystniej naliczane. W wyniku tego, skoro gracz ma możliwość zdobycia dodatkowych punktów, ma też szansę wykorzystania całego czasu gry. Ilość zdobytych punktów jest też istotna i z tego względu, że po upływie opłaconego czasu gry, gracz może opłacić kolejną grę, w której zdobyte wcześniej punkty zostaną mu doliczone.

Sąd stwierdził, że w przypadku przedmiotowego automatu występują dwa rodzaje wygranych. Pierwszy to możliwość prowadzenia gry w wykupionym czasie, ale nie za przyczyną kredytów uzyskanych na starcie, a przy wykorzystaniu punktów zdobytych w grze, dzięki którym gracz przechodzi na wyższy poziom bębnów, na którym punkty są liczone korzystniej. Za sprawą tych dodatkowych, zdobytych punktów gracz może kontynuować grę w czasie wykupionym. Korzyścią dla niego jest prowadzenie dłuższej gry, bez ponoszenia dodatkowej opłaty. I mimo, że dzieje się to w opłaconym wcześniej czasie tej gry, to gracz korzysta ze zdobytych punktów dalszą grą, gdyż w sytuacji gdyby tych punktów nie zdobył, grę by zakończył nawet wówczas, gdyby nie upłynął wykupiony czas gry. Zwrócić przy tym należy uwagę, że jak wynika z opinii, praktyczny czas gry określony jej programem i szybkością gry przez gracza wynosi za 1 zł od 2 do 50 sekund gry, w sytuacji gdy za tę kwotę teoretycznie uzyskuje się prawo gry przez 4 minuty. W tej sytuacji korzyścią dla gracza jest większa szansa pełnego wykorzystania opłaconego czasu gry. Wprowadzenie ogranicznika czasowego nie powoduje, że taka wygrana traci cechy wygranej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Drugim rodzajem wygranej jest możliwość zaliczenia punktów zdobytych w grze już zakończonej, z powodu upływu opłaconego czasu gry, w kolejnej grze uruchomionej po wrzuceniu następnej monety, wygraną są zdobyte punkty, które można przeznaczyć na dalszą grę na automacie, co stwarza możliwość wydłużenia tej gry, przy założeniu że wydłużenie to będzie mieściło się w ponownie wykupionym czasie gry. Ta szansa wydłużania czasu gry jest także i w tym przypadku korzyścią, którą uzyskuje gracz.

W ocenie Sądu w obu wypadkach wymierną korzyścią dla grającego są dodatkowe, zdobyte w czasie gry punkty kredytowe, które mają określoną wartość, gdyż można za nie prowadzić grę. Automat jest zaopatrzony w elektroniczne i elektromechaniczne liczniki wpłat i wypłat, które to liczniki są wyskalowane w punktach kredytowych. Tabele wygranych w postaci punktów kredytowych, dla określonych układów symboli na bębnach i wybranej stawki za grę zamieszczone są na szybach automatu. Takie rozumienie wygranej rzeczowej w odniesieniu do gry na automatach jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutu skargi nieuwzględnienia przez organ przepisu art. 42 pkt 6 ustawy, Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2007 r. I KZP 14/07. Zwrócono w niej uwagę, że w przypadku automatów, o których mowa w art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych, dokonanie obliczenia uwzględniającego algorytm przewidziany w art. 42 pkt 6 ustawy o grach i zakładach wzajemnych nie jest wykluczone. Wymagałoby jedynie stosownego zaprogramowania automatu, który odnotowywałby w swej pamięci nie tylko kwoty wpłacone do automatu, ale także ilość gier wolnych od opłat, przeprowadzonych w związku z realizacją wygranych, a w konsekwencji także wartość tych gier, które zostały przeprowadzone darmo i stanowiły zatem sumę wygranych uzyskanych przez uczestników gier. Minister Finansów, nie był zobowiązany do podania jednostkowej wartości wygranej rzeczowej uzyskanej przez gracza. Minister rozstrzygał bowiem o charakterze gier prowadzonych na przedmiotowych automatach, a nie o kwestii dotyczącej wyliczenia podatku.

Skargę kasacyjną złożył K. P. na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżając powyższy wyrok w całości. Wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o przyznanie należnych kosztów.

Zaskarżonemu wyrokowi na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. zarzucił:

1) uchybienie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej p.u.s.a.) przez nieuwzględnienie skargi skarżącego – naruszenie art. 151 p.p.s.a. – pomimo wadliwości przeprowadzonego przez organ postępowania administracyjnego, mającej istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej, polegającej na niezastosowaniu przez organ art. 138 § 1 ust. 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. wobec wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek innego podmiotu aniżeli strony – na wniosek Urzędu Celnego w S., co dowodzi bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego wszczętego przez podmiot nieposiadający interesu prawnego w sprawie; wskazane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem uwzględnienie skargi skutkowałoby odmiennym jej wynikiem;

2) uchybienie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez nieuwzględnienie skargi skarżącego – naruszenie art. 151 p.p.s.a. – pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności:

a) art. 79 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., poprzez całkowite pozbawienie strony ustawowego prawa udziału w przeprowadzaniu dowodów, co miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego oraz stanowi wadę kwalifikowaną, polegającą na uniemożliwieniu stronie wzięcia udziału w postępowaniu, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.,

b) art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wyrażenia ostatecznego stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, co dowodzi oczywiście, iż strona skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jakie to uchybienie stanowi podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;

wskazane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem uwzględnienie skargi skutkowałoby odmiennym jej wynikiem;

3) uchybienie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez nieuwzględnienie skargi skarżącego – naruszenie art. 151 p.p.s.a. – pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów prawa, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

a) w szczególności: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 85 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,

b) w szczególności art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału oraz wyprowadzenie oczywiście błędnych logicznie wniosków z ustalonych przez organ faktów przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,

c) w szczególności art. 84 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy wymagane są wiadomości specjalne, co oczywiście miało wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,

d) w szczególności art. 85 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin objętych przedmiotem postępowania urządzeń do gier, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziła taka potrzeba, co oczywiście miało wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,

e) w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie sprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz pozbawienie strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia;

4) na zasadzie art. 191 p.p.s.a. skarżący zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2009 r. oddalające z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosek sformułowany przez skarżącego w skardze z dnia 29 lipca 2008 r. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii: Ś. Zespołu Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych nr [...] oraz jej opinii uzupełniającej.

5) na zasadzie art. 174 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej, przez niewłaściwe zastosowanie na skutek dokonanej wadliwej wykładni przepisu art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm., dalej "u.g.z.w.") oraz niewłaściwe uwzględnienie przy dokonywaniu wykładni dyspozycji przepisu art. 42 pkt 6 wskazanej ustawy, skutkujące wadliwym przyjęciem, że przepis art. 2 ust. 2a u.g.z.w. znajduje zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. W konsekwencji czego z naruszeniem przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a p.p.s.a. Sąd I instancji oddalił skargę z dnia 29 lipca 2008 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący odniósł się do zarzutów, wskazując, że stanowią one w dużej mierze powtórzenie zarzutów skargi do WSA.

Zdaniem skarżącego, postępowanie administracyjne toczyło się "na wniosek" Urzędu Celnego w S., który nie ma w przedmiotowej sprawie statusu strony postępowania administracyjnego.

Skarżący podniósł, że przygotowawcze postępowanie karno-skarbowe jest całkowicie odmiennym rodzajem postępowania od postępowania administracyjnego. Jego zdaniem pominięcie przez sąd administracyjny zarówno zarzutów strony, jak i zaprezentowanej argumentacji uzupełnionej pismem procesowym z dnia [...] marca 2009 r. zmusza do stwierdzenia, iż przy wyrokowaniu pominięto okoliczności, w jaki sposób i w jakim trybie uzyskany został materiał dowodowy.

Zaprezentowane przez sąd administracyjny stanowisko, pozostaje w oczywistej sprzeczności z regulacją wynikającą expressis verbis z przepisów art. 10 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 i 2 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz ugruntowanym stanowiskiem judykatury.

Skarżący wskazał również, że organ nie wyciągnął własnych wniosków lecz powtórzył je w całości z opinii biegłych.

Wbrew twierdzeniom Sądu doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez Ministra Finansów kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przez Ministra Finansów w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego, art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego z dnia 26 czerwca 2008 r., art. 85 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia oględzin oraz art. 84 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Odnośnie oddalenia wniosków o przeprowadzenie dowodu z opinii skarżący stwierdził, że wobec istotnych wątpliwości co do prawidłowości powtórzonych przez Ministra Finansów za opinią techniczną z dnia [...] stycznia 2008 r. wniosków, koniecznym było ich wyjaśnienie między innymi z wykorzystaniem innej opinii dotyczącej analogicznych urządzeń, z jakiej wyciągnięto prawidłowe wnioski – zaakceptowane również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.

Skarżący podniósł ponadto, iż przepisom ustawy o grach i zakładach wzajemnych podlegają wyłącznie gry o wygrane rzeczowe. Dokonanie rozróżnienia powoduje, że z istoty samej regulacji nie obejmuje ona wszystkich gier. Stwierdzenie, iż wygraną rzeczową jest każda korzyść wynikająca z gry jest uproszczeniem.

Skarżący podkreślił, że organ administracji publicznej orzekając, iż dana gra umożliwia wygraną rzeczową, zgodnie z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) oraz dyspozycją art. 42 ust. 6 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, zobligowany jest do podania jednostkowej wartości wygranej rzeczowej uzyskanej przez gracza. Jeżeli nie jest możliwym ustalenie nawet jednostkowej wartości rzekomej wygranej, to zgodnie z wykładnią systemową, taka wygrana nie może być uznana za rzeczową.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżony wyrok narusza prawo procesowe w sposób, który nie pozwala na dokonanie pełnej kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku.

Przedmiotem kontroli dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. była decyzja Ministra Finansów uznająca wskazane w decyzji gry za gry na automatach, w rozumieniu art. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) - dalej u.g.z.w. W ustawie tej rozróżniono gry losowe (art. 2 ust. 1 u.g.z.w.), gry na automatach i gry na automatach o niskich wygranych (art. 2 ust. 2b u.g.z.w.), a o tym z jaką grą, w zależności od posiadanych przez nie cech, w konkretnym przypadku mamy do czynienia, rozstrzyga Minister Finansów w drodze decyzji zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.z.w. Gry na automatach, o których mowa w art. 2 ust. 2a i 2b u.g.z.w., są w obu przypadkach grami na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane rzeczowe lub pieniężne, jednakże wyróżnikiem gry na automatach o niskich wygranych jest wartość jednorazowej wygranej, która nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, zaś wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro ustalanych według ogłaszanego przez NBP kursu kupna z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego. Powyższe oznacza, że Minister Finansów aby stwierdzić, iż dana gra jest grą na automatach, musi ustalić wartość możliwej jednorazowej wygranej oraz maksymalną stawkę za udział w jednej grze. Podstawową kwestią podlegającą ocenie sądu powinny być zatem ustalenia organu co do charakteru gry oraz poprawność postępowania dowodowego prowadzącego do takiego ustalenia. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie zwracał uwagę na konieczność ustaleń, które pozwalają zakwalifikować grę danego rodzaju do grupy wskazanej w art. 2 ust. 2a u.g.z.w., uznając, iż w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym w sprawie uznania gry za grę na automatach, niezbędne jest ustalenie przebiegu gry, dowiedzenie wystąpienia wygranej rzeczowej oraz określenie wartości minimalnej, jednorazowej wygranej (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010, sygn. akt II GSK 346/09).

Sąd I instancji uznał, iż będące przedmiotem rozstrzygnięcia gry są urządzeniami elektromechanicznymi oraz że są wyposażone we wrzutniki monet o określonych nominałach, a także że po wrzuceniu monety gracz otrzymuje punkty kredytowe i w przypadku wygranej uzyskuje punkty dodatkowe, które można wykorzystać po dokonaniu następnej opłaty. Stwierdzając, iż celem i wygraną jest możność kontynuowania gry, WSA podzielił stanowisko organu, że gry stanowiące przedmiot rozstrzygnięcia administracyjnego są grami na automatach. Z uzasadnienia wyroku, poza odwołaniem się do opinii Katedry Maszyn Politechniki Ł, nie wynika jaką wartość możliwej jednorazowej wygranej ustalił organ i czy nastąpiło to w oparciu o ten właśnie dowód. Tymczasem, ze względu na treść przepisu art. 2 ust. 2b u.g.z.w., poprawność decyzji rozstrzygającej, iż gra jest grą na automatach, zależy od wykluczenia tych cech gier, które są przynależne grze na automatach o niskich wygranych.

Mimo że za trafne należy uznać rozważania WSA co do pojęcia wygranej rzeczowej, to jednak ostatecznie trudno jest dokonać oceny prawidłowości przeprowadzonej przez WSA kontroli zaskarżonej decyzji, skoro w uzasadnieniu wyroku brak jest zaakceptowanych przez Sąd ustaleń organu co do wartości wygranej rzeczowej.

W świetle art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy oraz wskazywać podstawy prawne rozstrzygnięcia a także ich wyjaśnienie. Zwięzłe przedstawienie stanu sprawy oznacza podanie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy elementów stanu faktycznego i prawnego, a wyjaśnienie co do prawidłowości zastosowania przepisu prawa materialnego musi koncentrować się na przesłankach zastosowania tej właśnie normy. Okoliczność, że w art. 2 ust. 2a u.g.z.w. nie określono minimalnej wielkości jednorazowej wygranej nie oznacza, że okoliczność ta jest obojętna, skoro taki wymóg wynika z art. 2 ust. 2b tej ustawy. Jest to zatem element istotny dla oceny rodzaju gry. Ponownie rozpatrując sprawę, WSA odniesie się do dokonanej przez organ oceny kwalifikującej przedmiotowe gry jako gry na automatach, biorąc pod uwagę wszystkie przesłanki decydujące o takiej kwalifikacji.

Nie zasługują natomiast na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów procesowych, polegające na wszczęciu postępowania na wniosek podmiotu niebędącego stroną, co skarżący kojarzy z pismem Urzędu Celnego w S zawierającym prośbę o rozstrzygnięcie o charakterze gier na podstawie art. 2 ust. 3 u.g.z.w. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Ustawa o grach i zakładach wzajemnych nie zawiera przepisów szczególnych we wskazanym zakresie, lecz skarżący nie kwestionuje faktu, iż Minister Finansów wydał postanowienie w przedmiocie wszczęcia postępowania z urzędu, które doręczył stronie zgodnie z wymogiem określonym w art. 61 § 4 kp.a. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że postępowanie wszczęto i prowadzono z urzędu. Okoliczność, że inny podmiot zawiadomił właściwy organ o sytuacji wymagającej wszczęcia postępowania i był informowany o podejmowanych czynnościach i wydawanych aktach nie ma znaczenia dla oceny, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu.

Nie zachodzi potrzeba ustosunkowania się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 2 ust. 2a i art. 42 pkt 6 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, gdyż ocena tych zarzutów jest możliwa dopiero po dokonaniu przez Sąd I instancji niewadliwej oceny stanu faktycznego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).