Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1123/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 389, 396, 393, 403
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Asesor WSA Michał Podsiadło, , Protokolant specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2022 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości T.S.A. w upadłości z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Wód Polskich z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr 33/2022/KUZ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr 33/2022/KUZ Prezes Wód Polskich (dalej jako "organ odwoławczy", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania T S.A. w upadłości oraz odwołania G Sp. z o.o. od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor Regionalny", "organ I instancji") z dnia 9 września 2021 r., znak: PO.RUZ.4230.5.2021.JD.8, którą stwierdzono nieważność decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor Zarządu") z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], udzielającej T S.A. z siedzibą w P, pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne obejmujące wprowadzanie ścieków do wód, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 5 maja 2020 r. T S.A. z siedzibą w P , zwróciła się do Zarządu Zlewni w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne obejmujące wprowadzanie oczyszczonych ścieków bytowych z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w miejscowości P przy ul. [...] do odbiornika, tj. rzeki [...] w km 230+750 poprzez istniejący kanał odpływowy w postaci umocnionego rowu. Do wniosku załączono operat wodnoprawny.

Po rozpatrzeniu wniosku, Dyrektor Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, działając na podstawie art. 397 ust. 1 i 3 pkt 2, art. 389 pkt 1 w związku z art. 35 ust. 3 pkt 5, art. 16 pkt 62, art. 407 ust. 1 i 2, art. 396 ust. 1, art. 393 ust. 4 i 5, art. 403 ust. 1, 2 pkt 3, 7, 8, 14, 15, art. 403 ust. 6 pkt 1, 2 i 3, art. 400 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 310 ze zm., dalej jako p.w.), decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], udzielił T S.A. z siedzibą w P, pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, obejmujące wprowadzanie ścieków do wód, tj. wprowadzanie oczyszczonych ścieków bytowych, pochodzących z oczyszczalni ścieków usytuowanej przy ul. [...]w P, za pomocą istniejącego kanału odpływowego w postaci umocnionego rowu, zakończonego wylotem, zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [...],[...] , arkusz 02, a także działce o nr ewid. [...], arkusz 27, obręb [...], Miasto [...]- do wód rzeki [...]w km 230+75.

Pismem z dnia 16 kwietnia 2021 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wystąpił do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 25 sierpnia 2020 r., znak: PO.ZUZ.4.4210.330m.2020.EP, ze względu na wydanie tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj.:

- art. 403 ust. 2 pkt 3 p.w. w związku z § 11 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311) - dalej jako "rozporządzenie", poprzez nieprawidłowe określenie odbiornika ścieków, które skutkowało błędnym określeniem najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach;

- art. 403 ust. 1 w związku z art. 16 pkt 63 p.w., poprzez błędne wskazanie zakresu korzystania z wód, tj. określenie, że z oczyszczalni ścieków przy ul. [...] w P odprowadzane są ścieki bytowe, pomimo tego, że ścieki te odprowadzane są urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy przez co spełniają definicję ścieków komunalnych.

Pismem z dnia 10 czerwca 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 25 sierpnia 2020 r. znak: PO.ZUZ.4.4210.330m.2020.EP.

W toku tego postępowania ustalono, że Sąd Rejonowy [...]-[...]w P ogłosił upadłość dłużnika T S.A., a także wyznaczył syndyka powołując do pełnienia tej funkcji spółkę G Sp. z o.o.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia [...] września 2021 r., znak: [...], powołując się na art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 k.p.a., stwierdził nieważność wyżej oznaczonej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. W uzasadnieniu wyżej oznaczonego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że weryfikowana decyzja dotyczy pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, obejmujące wprowadzanie oczyszczonych ścieków bytowych, pochodzących z oczyszczalni ścieków usytuowanej przy ul. [...]w P, za pomocą istniejącego kanału odpływowego w postaci umocnionego rowu, zakończonego wylotem do wód rzeki [...]. Natomiast jak wynika z pisma Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 17 marca 2020 r. (stanowiącego załącznik do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego) kanał odpływowy zakończony wylotem do rzeki [...] jest kanałem otwartym (rowem melioracyjnym) umocnionym płytami ażurowymi. Zdaniem organu I instancji, w pozwoleniu wodnoprawnym jako odbiornik ścieków należało wskazać pierwszy obiekt, w którym następuje kontakt odprowadzanych ścieków ze środowiskiem, tj. umocniony rów, stanowiący urządzenie wodne. Dodatkowo Dyrektor Regionalnego wyjaśnił, iż z decyzji Prezydenta Miasta P z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] (stanowiącej załącznik do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego), wynika, że T S.A., na podstawie art. 16 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, otrzymała zezwolenie na prowadzenie zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków z osiedla mieszkaniowego "[...] (budynki mieszkalne zlokalizowane przy ulicach: [...] , [...],[...],[...],[...] oraz [...] ). Jak wskazał Dyrektor Regionalnego T S.A. odprowadza ścieki na podstawie zezwolenia na zbiorowe odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, zatem ścieki wprowadzane z oczyszczalni ścieków przy ul. [...] mają charakter ścieków komunalnych, w których skład wchodzą ścieki bytowe. Zdaniem organu I instancji, Dyrektor Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie:

1. błędnie określił odbiornik ścieków, co w konsekwencji skutkowało nieodpowiednim wskazaniem parametrów odprowadzanych ścieków;

2. nie sprawdził warunku określonego w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. czy miejsce wprowadzania ścieków lub dno urządzenia wodnego jest oddzielone warstwą gruntu o miąższości co najmniej 3 m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego wód podziemnych;

3. nieprawidłowo zakwalifikował rodzaj odprowadzanych ścieków jako ścieki bytowe, a nie jako ścieki komunalne, czego jednak w ocenie organu I instancji nie uznać za rażącego naruszenia prawa, bowiem zarówno ścieki bytowe jak i komunalne mają taki sam stan i skład wynikający z rozporządzenia).

Biorąc pod uwagę powyższe organ I instancji stwierdził, że w sposób rażący został naruszony przepis art. 389 pkt 1 w związku z art. 403 ust. 2 pkt 3 p.w. oraz § 11 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia. Natomiast wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T S.A. w upadłości z siedzibą w P oraz Syndyk Masy Upadłości T S.A. - G Sp. z o.o. z siedziba w P. (dalej jako Syndyk masy Upadłości T S.A., " skarżący").

Zdaniem T S.A. w upadłości, decyzja I instancji oparta została na błędnie określonym stanie faktycznym. Spółka wskazała, iż dno kanału zrzutowego wykonane jest z betonu, a jedynie boczne skarpy z płyt ażurowanych. Zdaniem T S.A. w upadłości praktycznie niemożliwe jest, by przez warstwę betonu dostały się oczyszczone ścieki do gruntu. Natomiast jeżeli doszłoby do takiej sytuacji, to po kilku metrach oczyszczone ścieki i tak znalazłyby się w rzece [...] , której stopień zanieczyszczenia jest znacznie wyższy od stopnia zanieczyszczenia ścieków oczyszczonych wyprowadzonych z oczyszczalni ścieków. Spółka zarzuciła, że decyzja I instancji jest całkowicie chybiona zarówno pod względem faktycznym (brak wprowadzania ścieków oczyszczonych do gruntu) oraz prawnym (nie zostały spełnione dyspozycje wskazane w artykule 156 § 1 k.p.a.). Dodatkowo w odwołaniu wniesiono, że pomimo, iż decyzja - pozwolenie wodnoprawne - wydana była w 2020 r., to jest to faktyczne przedłużenie wcześniejszej decyzji, z których pierwsza wydana była 25 lat temu i wywołała już nieodwracalne skutki prawne.

Z kolei Syndyk Masy Upadłości T S.A. w odwołaniu zarzucił naruszenie:

- art. 80 k.p.a. (poprzez dowolną ocenę dowodów, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych, tj. przyjęcie, że dno kanału wyłożone jest płytami ażurowymi i odprowadzanie ścieków następuje do ziemi);

- art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. (poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie uwzględnienie przy załatwieniu sprawy słusznego interesu obywateli);

- art. 8 k.p.a. (poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej);

- art. 107 § 3 k.p.a. (poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji oraz brak wyjaśnienia, dlaczego organ uznał naruszenie prawa za rażące);

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (poprzez: niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w sytuacji, gdy brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, że prawo - o ile w ogóle zostało naruszone - zostało naruszone w sposób rażący; ustalenie odmiennego stanu faktycznego niż organ rozpoznający sprawę, co jest niedopuszczalne w ramach postępowania stwierdzającego nieważność);

- art. 156 § 2 k.p.a. (poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, a także wobec faktu, że od wydania pierwszej decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na rzecz T S.A., której decyzja z dnia [...] sierpnia 2020 r. jest jedynie kontynuacją, minęło ponad dziesięć lat);

- art. 155 k.p.a. (poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji zamiast jej zmiany w zakresie, który organ uznał za wadliwy).

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Wód Polskich decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr 33/2022/KUZ, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] września 2021 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], udzielającej T S.A. z siedzibą w P, pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne obejmujące wprowadzanie ścieków do wód.

Prezes Wód Polskich wskazał, że analiza zaskarżonej decyzji Dyrektora Regionalnego z dnia [...] września 2021 r., pozwala na przyjęcie, że organ ten stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...]z przyczyny naruszenia art. 389 pkt 1 w związku z art. 403 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne oraz § 11 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia.

Organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak [...] nieprawidłowo ustalił najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla ścieków z oczyszczalni o wielkości poniżej 2000 RLM wprowadzanych do odbiornika. Jak wynika z dokumentacji skarżąca wprowadza oczyszczone ścieki komunalne, pochodzące z oczyszczalni ścieków usytuowanej przy ul. [...]w P (wyżej oznaczona oczyszczalnia nie jest objęta aglomeracją P) do urządzenia wodnego. W analizowanej sytuacji jest to umocniony rów, tj. dno i skarpy tego rowu zostały wyłożone płytami ażurowymi, a zatem odprowadzanie ścieków następuje de facto do ziemi. Urządzenia umożliwiające infiltrację ścieków do gruntu, w tym rowy częściowo szczelne, kwalifikowane są jako urządzenia wodne, a wprowadzanie do nich ścieków należy traktować jako wprowadzanie ścieków do ziemi. Ścieki, które na odcinku rowu nie zinfiltrują do ziemi, zostaną przetransportowane do rzeki, która w tym przypadku znajdować się będzie w zasięgu oddziaływania przedmiotowego korzystania z wód nie będzie natomiast traktowana jako odbiornik, dla którego należy ustalić najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających. Inaczej sytuacja kształtowałaby się, gdyby rów miał charakter szczelny (wówczas nie byłby traktowany jako urządzenie wodne, ale jako urządzenie kanalizacyjne), którym ścieki odprowadzane są bezpośrednio do rzeki. W przedstawionej sprawie, co potwierdza pismo Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 kwietnia 2021 r., znak WI.7023.79.2.2021.SW.1793W, rów nie jest szczelny. "Kolektor służący do odprowadzania ścieków oczyszczonych z oczyszczalni przy ul. [...] w P uchodzi najpierw do otwartego rowu o długości około 60 m, który jest nieuszczelniony, a jedynie umocniony wyłożonymi na dnie i skarpach betonowymi płytami ażurowymi, przez których otwory następuje wsiąkanie przynajmniej części ścieków do ziemi, pierwszym miejscem, w którym ścieki mają kontakt ze środowiskiem jest w tej sytuacji ziemia (rów otwarty), a nie wody powierzchniowe (rzeka [...]) (...)". Potwierdzenie powyższego stanowi wydruk dokumentacji fotograficznej wykonanej dnia 13 listopada 2019 r. przy ul. [...]w P (stanowiący załącznik do pisma Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 kwietnia 2021 r.). Spółka wprawdzie wskazała "iż dno kanału zrzutowego wykonane jest z betonu, a jedynie boczne skarpy z płyt ażurowanych", ale nie przedstawiła dowodów.

Biorąc pod uwagę powyższe organ II instancji stwierdził, że Dyrektor Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w niewłaściwy sposób określił odbiornik ścieków i w punkcie II ust. 1 lit. d decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak [...]nieprawidłowo ustalił najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających we wprowadzanych do ziemi ściekach. W decyzji tej określono najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla RLM oczyszczalni ścieków poniżej 2000, tj. zawiesina ogólna ≤ 50,0 mg/l; BZT5 ≤ 40 mg 02/I; ChZTcr ≤ 150 mg 02/l. Natomiast w niniejszej sprawie najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających w ściekach powinny zostać ustalone dla RLM oczyszczalni od 2000 do 9999, tj.: zawiesina ogólna ≤ 35,0 mg/l; BZT5 ≤ 25 mg O2/l; ChZTcr ≤ 125 mg 02/I. Pozostawiając w obrocie prawnym pozwolenie przyzwalające de facto na wprowadzanie do środowiska ścieków o wyższym dopuszczalnym stężeniu substancji zanieczyszczających w wprowadzanych ściekach stanowiłoby łamanie przepisów, gdyż pogwałciłoby to zasadę praworządności, o której mowa w art. 6 k.p.a. Zasadnym wydaje się, że racjonalny ustawodawca określając w rozporządzeniu dopuszczalne stężenia substancji zanieczyszczających inne dla ścieków odprowadzanych do wód oraz inne dla ścieków odprowadzanych do ziemi z oczyszczalni o wielkości poniżej 2000 RLM, kierował się względami środowiskowymi.

W ocenie Prezesa Wód Polskich, pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, która ustala inne niż wynikające z przepisów prawa dopuszczalne stężenia substancji zanieczyszczających godzi w porządek prawny, podważa zaufanie do organów administracji państwowej i może budzić wątpliwości co do bezstronności działań organów. W tej sytuacji, mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że organ I instancji zasadnie uznał, iż decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wydana została z rażącym naruszeniem przepisów § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, co w całości wyczerpuje dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do rozważań organu I instancji w zakresie zarzutu Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, tj. naruszenia art. 16 pkt 63 ustawy Prawo wodne przez błędną kwalifikację strumienia ścieków dopływających na oczyszczalnię ścieków, jako ścieków bytowych, w przypadku, gdy na oczyszczalnie trafiają ścieki komunalne, organ odwoławczy stwierdził, że słusznie Dyrektor Regionalny stwierdził, że błędna kwalifikacja ścieków w analizowanej sprawie, nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wadliwe ustalenie przez organ udzielający pozwolenia wodnoprawnego stanu faktycznego w zakresie tego, jakie ścieki docierają do oczyszczalni nie stanowi naruszenia, zwłaszcza rażącego. Skutkiem stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji jest konieczność ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego jest postępowaniem wnioskowym. Stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak [...], wydanej na skutek wniosku T S.A. z siedzibą w Poznaniu, doprowadziło do sytuacji, w której wniosek ten w dalszym ciągu pozostaje nierozpoznany. Stwierdzenie nieważności ww. decyzji czyni więc sprawę na nowo otwartą i nierozstrzygniętą, dlatego też w tej sytuacji koniecznym jest wydanie rozstrzygnięcia przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł Syndyk masy upadłości T S.A. w upadłości z siedzibą w P.

Przedstawił zarzuty naruszenia:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność pozwolenia wodnoprawnego z dnia 25 sierpnia 2020 r. w sytuacji, gdy brak było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia;

2. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę decyzji poprzez przyjęcie, że dno kanału jest nieszczelne i odprowadzanie ścieków następuje do ziemi;

3. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez nieuwzględnienie przy załatwieniu sprawy słusznego interesu obywateli;

4. art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, polegające na braku rozważenia przez organ interesu skarżącego, których prawo do wprowadzania ścieków do wód na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w oparciu o zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych zostało naruszone;

5. art. 156 § 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, a także wobec faktu, że od wydania pierwszej decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na rzecz T S.A., której decyzja z dnia 25 sierpnia 2020 r. jest jedynie kontynuacją, minęło ponad dziesięć lat

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w całości, o przeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego oraz o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zarówno organ I jak i II instancji przyjął za prawdziwe i udowodnione, iż rów nie jest szczelny, gdyż jest on jedynie umocniony betonowymi płytami ażurowymi i w związku z powyższym pierwszym miejscem, w którym oczyszczone ścieki mają kontakt ze środowiskiem jest w tej sytuacji ziemia, a nie rzeka [...]. Powyższe ustalenia organów uznać należy za całkowicie błędne i niezgodne z rzeczywistością, a także naruszające zasadę dowolnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. organ I instancji nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych i poprzestał jedynie na pobieżnej analizie części dokumentów będących w jego posiadaniu, z których wywiódł błędne wnioski.

W ocenie skarżącego, kanał odpływowy, wbrew ustaleniom organów, jest szczelny na całej swojej długości i szerokości w miejscu, w którym następuje jego kontakt ze ściekami. Odprowadzanie ścieków następuje bezpośrednio do wód powierzchniowych, tj. do rzeki [...] , zatem w świetle przepisów ustawy Prawo wodne należy zaklasyfikować go jako otwarte urządzenie kanalizacyjne, a nie urządzenie wodne. W związku z powyższym, w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia 25 sierpnia 2020 r. prawidłowo określono odbiornik ścieków, jak również ich stan i skład. Powyższe okoliczności potwierdzają fakty wskazane przez skarżącego w odwołaniu od decyzji I instancji, tj.:

1. kanał odpływowy wraz z całą instalacją oczyszczalni ścieków przy ul. [...] w P wykonany został w latach 90-tych zgodnie z obowiązującymi ówcześnie normami prawnymi, a jego budowa została uzgodniona ze wszelkimi uprawnionymi instytucjami w tym zakresie;

2. w dniu [...] października 1999 r. Prezydenta Miasta P decyzją nr [...] (znak: [...]) udzielił na rzecz Przedsiębiorstwa [...] "T" Sp. z 0.0. (ówczesna nazwa i forma prawna Spółki T S.A. w upadłości) pozwolenia na użytkowanie oczyszczalni ścieków zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym na odprowadzanie ścieków sanitarnych do rzeki [...] , wydanym przez Wojewodę Poznańskiego z 27 kwietnia 1995 r., a zatem od początku funkcjonowania oczyszczalni nie stwierdzono jakichkolwiek nieprawidłowości w budowie kanału odpływowego, jak również od początku jej funkcjonowania, w pierwszym pozwoleniu wodnoprawnym, jako odbiornik ścieków wskazano wody powierzchniowe (rzekę [...]), a nie grunt (ziemię);

3. oczyszczalnia ścieków na [...] funkcjonuje nieprzerwanie od ponad dwudziestu lat i w tym czasie nie zostały zgłoszone żadne zastrzeżenia co do budowy kanału odpływowego, w tym również przez organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie;

4. stan całej infrastruktury oczyszczalni podlega regularnym okresowym kontrolom, podejmowanym również w toku wydawania na rzecz Spółki T S.A. w upadłości kolejnych pozwoleń wodnoprawnych;

5. w okresie po ogłoszeniu upadłości Spółki T S.A. w upadłości Syndyk nie dokonywał jakichkolwiek zmian w strukturze kanału, a zarazem nie posiada on wiedzy, aby jakiekolwiek zmiany w tym zakresie poczynione były w okresie po wydaniu unieważnianej decyzji bądź poprzedzającym jej wydanie.

W uzupełnieniu do ww. okoliczności, na potwierdzenie faktu, iż rów, za pomocą którego oczyszczone ścieki odprowadzane są do rzeki [...] , stanowi urządzenie kanalizacyjne, skarżący przedłożył kopię projektu technicznego oczyszczalni ścieków typu "[...]" przy ul. [...] w zakresie części opisowej, tj. opisu technicznego ww. obiektu, z którego wyraźnie wynika, iż jest on uszczelniony i został zaprojektowany w sposób prawidłowy.

Nadto skarżący wskazał, że w audycie techniczno-technologicznym oczyszczalni ścieków oraz sieci kanalizacyjnej T S.A w upadłości opracowanym w 2017 r. przez Spółkę [...] S.A., wskazano, iż bezpośrednim odbiornikiem oczyszczonych ścieków jest rzeka [...]. Podkreślić należy, iż ww. audyt sporządzony został przez podmiot profesjonalny, niezależny i niepowiązany z właścicielem oczyszczalni ścieków - Spółkę [...]S.A., która świadczy usługi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na terenie Miasta P.

Kluczową dla rozpatrzenia niniejszej sprawy jest również okoliczność, iż oczyszczalnia ścieków przy ul. [...] , której właścicielem jest upadła Spółka, odbiera ścieki od ponad 400 gospodarstw domowych na terenie dzielnicy [...] i [...] , a nadto jest jedyną oczyszczalnią, która prowadzi działalność w zakresie odprowadzania ścieków w niniejszym rejonie. Wobec powyższego, brak jest w chwili obecnej jakiejkolwiek alternatywy dla jej funkcjonowania, ponieważ brak jest jakiejkolwiek innej infrastruktury komunalnej umożliwiającej odbiór ścieków od nieruchomości położonych w obrębie ww. dzielnic Miasta P. Wydawane przez upoważnione organy administracyjne decyzje w przedmiocie pozwoleń budowlanych nie dopuszczają możliwości budowania przez inwestorów tak indywidualnych, jak i deweloperów w zakresie budownictwa zbiorowego, alternatywnych dla przyłączenia się do istniejącej oczyszczalni ścieków Spółki T S.A. w upadłości sposobów zagospodarowania nieczystości płynnych.

Skarżący wskazał również, że wydając skarżone rozstrzygnięcie organ naruszył art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, ponieważ kanał odpływowy w istniejącym stanie technicznym używany był już przez ponad rok od wydania decyzji (a w rzeczywistości od początku funkcjonowania oczyszczalni ścieków, tj. od co najmniej dwudziestu lat), zaś oczyszczalnia ścieków przy ul. [...] odbiera ścieki od ponad 400 rodzin na terenie P i - wobec braku alternatywnych sposobów odbioru tych ścieków, jak i ich oczyszczania - nie jest w rzeczywistości możliwe zatrzymanie jej funkcjonowania. W związku z powyższym, unieważnienie decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na rzecz T S.A. w upadłości, a przez to również faktyczna delegalizacja działalności oczyszczalni ścieków przy ul. [...] nie jest możliwe z uwagi na nieodwracalne skutki prawne wywołane decyzją zezwalającą na jej prowadzenie (zarówno tą, którą organ uznaje za nieważną, jak i ciągu decyzji poprzednich, których kontynuację ona stanowiła), jak również z uwagi na ważny interes społeczny oraz słuszny interes strony, uzasadniony koniecznością utrzymania funkcjonowania oczyszczalni ścieków co najmniej do czasu wybudowania przez Miasto P infrastruktury komunalnej dla odbioru nieczystości z rejonu obsługiwanego obecnie przez oczyszczalnię upadłej Spółki.

Ponadto, zdaniem skarżącego, z uwagi na fakt, iż pozwolenia wodnoprawne były wydawane na rzecz T S.A. od ponad dwudziestu lat, a decyzja z dnia 25 sierpnia 2020 r. stanowiła jedynie kontynuację tej praktyki, zachodzą przesłanki wyłączające możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na fakt, iż od jej wydania upłynęło ponad dziesięć lat. Unieważnienie decyzji możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy stwierdzone naruszenie prawa ma znacznie większą wagę niż stabilność prawomocnego orzeczenia.

Podsumowując skarżący wskazał, że unieważnienie przez organ decyzji w sprawie mającej tak istotne znaczenie dla znacznej liczby mieszkańców dzielnicy obsługiwanej przez oczyszczalnię ścieków T S.A. w upadłości, bez wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy i uwzględnienia konsekwencji wydanej decyzji, także w wymiarze społecznym, jest całkowicie niedopuszczalne i nie może zyskać aprobaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 27 września 2022 r. swoje stanowisko w sprawie przedstawił uczestnik postępowania Państwowe Gospodarstwo leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] .

W dniu 3 października 2022 r. do Sądu wpłynęła droga elektroniczną kopia pisma pełnomocnika skarżącego, w którym wskazano, że w dniu 27 września skarżący oaz [...] S.A. zawarły przed notariuszem oraz mediatorem ugodę w przedmiocie odpłatnego przeniesienia na rzecz [...] S.A. oczyszczalni ścieków przy ul. [...] w P. Zdaniem skarżącego, z uwagi na zmianę podmiotu zarządzającego oczt6szczalnią ścieków, niniejsze postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia 25 sierpnia 2020 r. stało się bezprzedmiotowe wobec Syndyka Masy Upadłości T S.A., gdyż nie będzie on kontynuował działalności w zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków. Obecnie właścicielem oczyszczalni jest [...] S.A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z U z 2022 r. poz. 329 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga nie mogła zostać uwzględniona, zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzją Prezesa Wód Polskich z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr 33/2022/KUZ, którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2021 r., znak: [...], stwierdzająca nieważność decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...]sierpnia 2020 r., znak: [...] (dalej jako "kwestionowana decyzja"), udzielającej T S.A. z siedzibą w P pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, obejmujące wprowadzanie ścieków do wód, tj. wprowadzanie oczyszczonych ścieków bytowych, pochodzących z oczyszczalni ścieków usytuowanej przy ul. [...] w P, za pomocą istniejącego kanału odpływowego w postaci umocnionego rowu, zakończonego wylotem, zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [...] , [...], arkusz 02, a także działce o nr ewid. [...], arkusz 27, obręb [...][...] , Miasto P- do wód rzeki [...]w km 230+75.

Decyzje te wydane zostały w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji, czy postanowienia na zasadzie art. 126 k.p.a. - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.

Wskazać należy, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 k.p.a. toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest zatem ustalenie wad decyzji, które pozwalają na stwierdzenie nieważności z powodu wad istniejących od dnia jej wydania. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, a jedynie ustalenie, czy decyzja nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami prawnymi.

Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a.

W niniejszej sprawie stwierdzono nieważności kwestionowanej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w związku z zaistnieniem przesłanki zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż rażące naruszenie prawa, o którym mowa w 156 § 1 pkt 2 k.p.a., określane jest w doktrynie i orzecznictwie jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W orzecznictwie zgodnie zauważa się, iż rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. takiego, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, a więc takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, lex nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". I dalej: "Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący". W przywołanym wyroku Sąd zaznaczył też, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Jednocześnie dodać należy, iż w orzecznictwie zwraca się uwagę i podkreśla, że ani oczywistość naruszenia przepisu, ani jego charakter nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa. Obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu, który został naruszony, jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. Na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę m.in. w wyroku z 25 września 2007 r. (sygn. akt II OSK 1111/06, lex nr 494728), w którym to wskazał, iż "O tym, czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Utożsamianie zatem tego pojęcia z każdym naruszeniem jest oczywiście wadliwe. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać."

W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.

Stosownie do postanowień art. 389 pkt 1 p.w. na usługi wodne wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Stosownie do art. 35 ust. 3 p.w. usługi wodne obejmują:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;

2) piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód;

3) uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych oraz ich dystrybucję;

4) odbiór i oczyszczanie ścieków;

5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych;

6) korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej;

7) odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast;

8) trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;

9) odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych.

W myśl art. 400 ust. 1 p.w. w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, w szczególności:

1) obowiązki wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne lub uprawnionych do rybactwa, narażonych na szkody w związku z wykonywaniem tego pozwolenia wodnoprawnego;

2) obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania tego pozwolenia wodnoprawnego;

3) niezbędne przedsięwzięcia ograniczające negatywne oddziaływanie na środowisko.

W ust. 2 tego przepisu wskazano niezbędne elementy pozwolenia wodnoprawnego w zakresie konieczności dostosowania do rodzaju działalności, której dotyczy pozwolenie wodnoprawne.

Pozwolenia wodnoprawne wydaje się na podstawie operatu wodnoprawnego oraz zgromadzonych w toku postępowania dowodów, dokumentów i informacji (art. 400 ust. 8 Prawa wodnego).

Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 407 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołącza się:

1) operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania, wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych;

2) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana;

3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli są wymagane;

4) ocenę wodnoprawną, jeżeli jest wymagana;

5) wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Z treści powołanych przepisów wynikają pewne, zasadnicze wymagania kształtujące rygory procesowe w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Po pierwsze, zakres pozwolenia wodnoprawnego wyznacza wnioskodawca. Po drugie, podstawowym dokumentem pozwalającym na weryfikację zgodności planowanego przedsięwzięcia, dla którego wymagane jest pozwolenie wodnoprawne z przepisami Prawa wodnego jest operat wodnoprawny. Operat wodnoprawny jest szczególnego rodzaju dokumentem; z jednej strony ma on charakter wysoce techniczny i specjalistyczny, co zbliża go funkcją do opinii biegłego, z drugiej natomiast jest on przedkładany przez stronę postępowania, a więc podmiot z istoty zainteresowany korzystnym zakończeniem postępowania, czyli uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego. W ujęciu modelowym należy przyjąć, że ustawodawca zdecydował, iż wszystkie istotne dane i parametry zamierzenia, na które wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, zobowiązany jest podać inwestor, natomiast rzeczą organu jest je zweryfikować pod kątem kompletności, rzetelności oraz prawdziwości, albowiem to na podstawie właśnie tych informacji organ będzie kształtował treść pozwolenia wodnoprawnego, a przez to sytuację prawną jego adresata oraz podmiotów trzecich, na które planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać. Prowadzący postępowanie organ jest zobowiązany ocenić informacje przedłożone przez inwestora w operacie wodnoprawnym, a w razie jakichkolwiek wątpliwości podjąć adekwatne czynności procesowe w ramach postępowania dowodowego, tak aby można było rozstrzygnąć, czy projektowany sposób korzystania z wód spełnia wymogi, określone w art. 396 ust. 1 p.w. oraz nadać pozwoleniu wodnoprawnemu treść wymaganą art. 403 p.w..

W myśl art. 396 ust. 1 p.w. pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać:

1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza,;

2) ustaleń planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych;

3) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym;

4) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy;

5) ustaleń programu ochrony wód morskich;

6) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych;

7) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;

8) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych.

W świetle art. 399 ust. 1 pkt 1 p.w. organ jest zobowiązany odmówić wydania pozwolenia wodnoprawnego tylko wtedy, jeżeli projektowany sposób korzystania z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w pkt 8 ww. art. 396 ust. 1 p.w.

W niniejszej sprawie słusznie w zaskarżonej decyzji wskazano, iż w sprawie zostało wydane pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do wód. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 5 p.w. usługą wodną jest wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych. Takie działanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 389 pkt 1 ustawy p.w.

Na podstawie natomiast art. 403 ust. 2 pkt 3 p.w. w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się min. ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, lub do urządzeń kanalizacyjnych, w tym maksymalną ilość m3 na sekundę, średnią ilość m3 na dobę oraz dopuszczalną ilość m3 na rok oraz stan i skład wprowadzanych ścieków albo minimalny procent redukcji substancji zanieczyszczających w procesie oczyszczania ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych - dopuszczalne ilości substancji zanieczyszczających, w szczególności ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu oraz przewidywany sposób i efekt ich oczyszczania.

Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych, ścieki bytowe, ścieki komunalne, ścieki z oczyszczalni ścieków bytowych oraz ścieki z oczyszczalni ścieków komunalnych, wprowadzane do wód lub do ziemi, nie powinny zawierać substancji zanieczyszczających w ilościach przekraczających najwyższe dopuszczalne wartości albo powinny spełniać minimalny procent redukcji substancji zanieczyszczających, zapewniający nieprzekroczenie najwyższych dopuszczalnych wartości substancji zanieczyszczających, określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Nadto, w przypadku wprowadzania do ziemi ścieków z oczyszczalni ścieków bytowych, ścieków z oczyszczalni ścieków komunalnych, ścieków bytowych z oczyszczalni ścieków w aglomeracji, ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w aglomeracji, ścieków przemysłowych pochodzących ze stacji uzdatniania wody, ścieków przemysłowych biologicznie rozkładalnych, ścieków, o których mowa w § 4 ust. 4, wody z odwodnienia zakładów górniczych oraz ścieków oczyszczanych w procesie odwróconej osmozy istotne są wymogi wynikające z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z ww. przepisem, dopuszczono wprowadzanie do ziemi wyżej wymienionych ścieków, jeżeli nie będą stanowiły zagrożenia dla osiągnięcia celów środowiskowych określonych dla jednolitych części wód podziemnych, o których mowa w art. 55 ust. 1 p.w. oraz, jeżeli odpowiednio nie zostaną przekroczone najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla ścieków z oczyszczalni ścieków bytowych oraz ścieków z oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM oczyszczalni do 9999 określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia dla RLM oczyszczalni od 2000 do 9999.

W operacie wodnoprawnym będącym podstawa kwestionowanej decyzji wskazywano, że odbiornikiem ścieków oczyszczonych jest rzeka Warta poprzez istniejący kanał odpływowy w postaci umocnionego rowu. Wskazano także , że na podstawie obliczonej RLM oczyszczalnię ścieków przy ul. [...] zakwalifikowano do grupy poniżej 2000 RLM. Tak też wskazano w kwestionowanej decyzji, że usługa polega na wprowadzaniu oczyszczonych ścieków za pomocą istniejącego kanału odpływowego w postaci umocnionego rowu, do wód rzeki [...].

Jednakże Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że wydając kwestionowaną decyzję organ nieprawidłowo ustalił naj wyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla ścieków z oczyszczalni o wielkości poniżej 2000 RLM wprowadzanych do odbiornika. W niniejszej sprawie oczyszczone ścieki komunalne, pochodzące z oczyszczalni ścieków usytuowanej przy ul. [...] w P wprowadzane są do urządzenia wodnego. W analizowanej sytuacji tym urządzeniem wodnym umocniony rów, tj. dno i skarpy tego rowu zostały wyłożone płytami ażurowymi, a zatem odprowadzanie ścieków następuje de facto do ziemi. Urządzenia umożliwiające infiltrację ścieków do gruntu, w tym rowy częściowo szczelne, kwalifikowane są jako urządzenia wodne, a wprowadzanie do nich ścieków należy traktować jako wprowadzanie ścieków do ziemi. Ścieki, które na odcinku rowu nie zinfiltrują do ziemi, zostaną przetransportowane do rzeki, która w tym przypadku znajdować się będzie w zasięgu oddziaływania przedmiotowego korzystania z wód nie będzie natomiast traktowana jako odbiornik, dla którego należy ustalić najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających. Inaczej sytuacja kształtowałaby się, gdyby rów miał charakter szczelny (wówczas nie byłby traktowany jako urządzenie wodne, ale jako urządzenie kanalizacyjne), którym ścieki odprowadzane są bezpośrednio do rzeki.

Wskazać należy, że już w dacie wydania kwestionowanej decyzji Dyrektor Zarządu Zlewni w P Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie był w posiadaniu pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P z dnia 12 maja 2020 r., w którym to przedstawiono wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach od 14 listopada 2019 r. do 3 grudnia 2019 r. Wskazano m.in., że kolektor służący do odprowadzania ścieków oczyszczonych z oczyszczalni przy ul. [...] w P uchodzi najpierw do otwartego rowu o długości około 60 m, który jest nieuszczelniony, a jedynie umocniony wyłożonymi na dnie i skarpach betonowymi płytami ażurowymi, przez których otwory następuje wsiąkanie przynajmniej części ścieków do ziemi, pierwszym miejscem, w którym ścieki mają kontakt ze środowiskiem jest w tej sytuacji ziemia (rów otwarty), a nie wody powierzchniowe (rzeka [...] ) . Podkreślono, że powyższe ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowości określonych we wcześniej obowiązującej decyzji Prezydenta Miasta P warunków w zakresie jakości odprowadzanych ścieków. Potwierdzenie powyższego stanowi wydruk dokumentacji fotograficznej wykonanej dnia 13 listopada 2019 r. przy ul. [...] w P (stanowiący załącznik do pisma Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 kwietnia 2021 r.). Spółka wprawdzie wskazała "iż dno kanału zrzutowego wykonane jest z betonu, a jedynie boczne skarpy z płyt ażurowanych", ale nie przedstawiła na tą okoliczność dowodów.

Podkreślić należy, że prowadzący postępowanie organ jest zobowiązany ocenić informacje przedłożone przez inwestora w operacie wodnoprawnym, a w razie jakichkolwiek wątpliwości podjąć adekwatne czynności procesowe w ramach postępowania dowodowego, tak aby można było rozstrzygnąć, czy projektowany sposób korzystania z wód spełnia wymogi, określone w art. 396 ust. 1 p.w. oraz nadać pozwoleniu wodnoprawnemu treść wymaganą art. 403 p.w. W niniejszej sprawie organ był w posiadaniu informacji od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia 12 maja 2020 r., które rzutowały na ocenę prawidłowości przedstawionego operatu wodnoprawnego, lecz nie podjął żadnych działań w tym zakresie.

Tym samym prawidłowo wskazano, że w kwestionowanej decyzji w niewłaściwy sposób określono odbiornik ścieków i w konsekwencji tego w punkcie II ust. 1 lit. d tej decyzji nieprawidłowo ustalono najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających we wprowadzanych do ziemi ściekach. W decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. określono najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla RLM oczyszczalni ścieków poniżej 2000, tj. zawiesina ogólna ś 50,0 mg/l; BZTs ś 40 mg O2/I; ChZTcr

150 mg 0z/l. Natomiast w niniejszej sprawie najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających w ściekach powinny zostać ustalone dla RLM oczyszczalni od 2000 do 9999, tj.: zawiesina ogólna < 35,0 mg/l; BZTs < 25 mg Oz/l; ChZTcrS 125 mg O2/I.

Sąd podziela także argumentację organu, że ze względu na powyższe naruszenie prawa, powstają skutki społeczno-gospodarczych, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Pozostawiając w obrocie prawnym pozwolenie przyzwalające de facto na wprowadzanie do środowiska ścieków o wyższym dopuszczalnym stężeniu substancji zanieczyszczających w wprowadzanych ściekach stanowiłoby łamanie przepisów, gdyż pogwałciłoby to zasadę praworządności, o której mowa w art. 6 ustawy k.p.a. racjonalny ustawodawca określając w rozporządzeniu dopuszczalne stężenia substancji zanieczyszczających inne dla ścieków odprowadzanych do wód oraz inne dla ścieków odprowadzanych do ziemi z oczyszczalni o wielkości poniżej 2000 RLM, kierował się względami środowiskowymi.

W świetle powyższego prawidłowo ustalono, że rażąco naruszono art. 389 pkt 1 w związku z art. 403 ust. 2 pkt 3 p.w. oraz § 11 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że cała argumentacja strony skarżącej skupia się wskazany, że powyżej wskazane nieprawidłowości w zakresie nieprawidłowego wskazania najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ścieka trwają już od lat, od czasu wykonania omawianego rowu (lata 90te), i był aprobowany przez organy kolejnymi decyzjami, nie było żadnych zastrzeżeń co do budowy rowu. Powyższe jest irrelewantne dla rozstrzygnięć wydanych w sprawie. Dyrektor Zarządu Zlewni w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie rozpoznając wniosek T S.A. z siedzibą w P z dnia [...] maja 2020 r. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne obejmujące wprowadzanie oczyszczonych ścieków bytowych z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w miejscowości P przy ul. [...] do odbiornika, tj. rzeki [...] w km 230+750 poprzez istniejący kanał odpływowy w postaci umocnionego rowu, winien go rozpatrzeć i przeanalizować w sposób kompleksowy, nie bacząc na poprzednio wydane decyzje i pozwolenia wodnoprawne.

Odnosząc się do załączonych do ww. skargi dokumentów, wskazać należy, że ma rację organ w odpowiedzi na skargę, że nie wynika z nich wprost, że rów, którym odprowadzane są ścieki do rzeki [...] , jest szczelny na całej swojej długości i szerokości w miejscu, w którym następuje jego kontakt ze ściekami". Ponadto występują rozbieżności w kwestii sposobu umocnienia rowu melioracyjnego. Ponadto w ocenie Sądu analiza dokumentacji fotograficznej znajdującej się w katach sprawy przeczy powyższym twierdzeniom.

Ponadto wskazane przez skarżącego okoliczności dotyczące konsekwencji społecznych spowodowanych unieważnieniem przez organ zaskarżonej decyzji w sprawie mającej tak istotne znaczenie dla znacznej liczby mieszkańców dzielnicy obsługiwanej przez oczyszczalnię ścieków T S.A. w upadłości, nie świadczą, że skarżący, po podjęciu odpowiednich czynności, nie ma technicznej możliwości dostosowania systemu odprowadzania ścieków, tak aby mógł spełniać wymagania środowiskowe. Jak wskazywał organ w rozstrzygnięciach, wniosek o udzielenia pozwolenia wodnoprawnego winien być jeszcze raz rozpoznany, oczywiście po naniesieniu stosownych korekt.

Odnosząc się natomiast do treści pisma Syndyka, które wpłynęło w dniu 3 października 2022 r. do Sądu, to po pierwsze wskazać należy, że nie załączono do nich żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że [...] S.A. jest nowym właścicielem oczyszczalni. Po drugie wskazać należy, że postępowanie w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie rozstrzyga kwestii własności gruntu, a samo pozwolenie wodnoprawne stanowi jedynie uprawnienie do wykonania urządzeń wodnych oraz korzystania z wód w rozmiarze i w zakresie jaki został w nim określony oraz nie daje podstaw do dalej idących uprawnień do nieruchomości i urządzeń, za pomocą których realizuje się zalecenia wynikające z konkretnego pozwolenia wodno-prawnego. Kwestia prawa do użytkowania nieruchomości i urządzeń stanowi zagadnienie wykraczające poza postępowanie wodnoprawne. W związku z powyższym nie można uznać, że zmiana właściciela oczyszczalni powoduje automatycznie zmianę podmiotu skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. [...] S.A. ma prawo o złożenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.