Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 778/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w Z. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej K. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r.

nr [...] utrzymał w mocy wydaną wobec K. S.

(dalej: "Strona", "Skarżąca") decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w Z. z [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym sprawy.

Strona [...] listopada 2019 r. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.

We wniosku Strona wystąpiła o udzielenie pomocy finansowej do:

- [...] hektarów powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy

i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem

w 2019 r. suszy.

Strona oświadczyła, że gospodarstwo rolne położone jest na obszarach z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oraz że z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2019 r. suszy nie otrzymała odszkodowania.

Do wniosku Strona załączyła: oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych w dniu szacowania szkód ([...] sierpnia 2019 r.) zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie (załącznik nr 1 do wniosku) oraz protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego

zjawiska atmosferycznego, sporządzony przez Komisję ds. oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powołaną przez Wojewodę Z. wraz z załącznikiem (zawierającym m.in. nazwy wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym wraz z powierzchnią tych upraw w roku wystąpienia szkody oraz straty plonu w % w roku wystąpienia szkody).

W toku postępowania organ I instancji pismem z [...] marca 2020 r. wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie wystąpienia suszy na działkach A1 o pow. [...] ha, A2 o pow. [...] ha, A3 o pow. [...] ha, A4 o pow. [...] ha, A5 o pow. [...] ha,

C1 o pow. [...] ha, D1 o pow. [...] ha, D2 o pow. [...] ha, D3 o pow. [...] ha,

E1 o pow. [...] ha. W tym zakresie organ odwołał się do przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

(Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie RM" i ustawy

z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

(Dz. U. z 2019 r. poz. 477) – dalej: "u.u.r.z.g." oraz danych z Klimatycznego Bilansu Wodnego (dalej: "KBW") udostępnionego przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach (dalej: "Instytut").

W piśmie z [...] marca 2020 r. Strona nawiązując do ww. wezwania wskazała, że zgadza się na pomniejszenie powierzchni upraw zadeklarowanych we wniosku

z [...] listopada 2019 r., jeżeli wymagają tego przepisy prawa.

Organ I instancji ww. decyzją z [...] czerwca 2020 r. odmówił Stronie przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu organ powołał § 13v rozporządzenia RM,

art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r.z.g. i danych z KBW udostępnionego przez ww. Instytut. Wskazał, że wraz z wnioskiem Strona dostarczyła protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym sporządzony przez Komisję powołaną zarządzeniem Wojewody Z. nr [...] z [...] czerwca 2017 r. Wystąpienie szkód powstałych w wyniku suszy w gospodarstwie Strony zostało potwierdzone przez Wojewodę Z. [...] listopada 2019 r. W załączniku do protokołu Komisja wykazała m.in. nazwy wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym wraz z powierzchnią tych upraw w roku wystąpienia szkody oraz straty plonu w % w roku wystąpienia szkody.

Organ I instancji wyjaśnił, że dla stwierdzenia suszy najważniejsze znaczenie mają dane przekazane przez Instytut. Na ich podstawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi publikuje wskaźniki KBW dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb z podziałem na gminy.

Zdaniem organu, przy uwzględnieniu ww. okoliczności, dla uznania wystąpienia szkód w uprawach spowodowanych przez suszę, nie jest wystarczające samo stwierdzenie przez Komisję faktycznych szkód w uprawach. Konieczne jest wystąpienie zjawiska suszy spełniającego definicję z art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r.z.g., czyli wystąpienie spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb w dowolnym sześciodekadowym okresie

od dnia [...] marca do dnia [...] września. Tym samym szacowanie szkód powinno obejmować wyłącznie uprawy, na których wystąpiło zjawisko suszy spełniające definicję z ww. przepisu u.u.r.z.g.

Organ I instancji zwrócił uwagę, że protokół jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – dalej: "K.p.a.". Na podstawie art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest jednak obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodów przeciwko treści dokumentu. Na tej podstawie organ w oparciu o urzędowe informacje z KBW publikowanego przez Instytut uznał, że protokół złączony do wniosku zawiera szereg błędów, dyskwalifikujących go jako źródło potwierdzające wystąpienie suszy na szacowanym terenie.

Zdaniem organu I instancji, skoro Komisja nie dokonała obliczeń KBW ani oceny kategorii gleby z punktu widzenia tego bilansu (tj. z uwzględnieniem definicji

z art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r.z.g.), sporządzony [...] listopada 2019 r. protokół nie mógł stanowić podstawy dla przyznania pomocy i należało jej odmówić.

W odwołaniu od tej decyzji Strona zarzuciła organowi I instancji wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawa w nim wymienionych i wniosła o uchylenie decyzji.

Organ odwoławczy ww. decyzją z [...] sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji prawidłowo odmówił Stronie przyznania pomocy, ponieważ weryfikacja czy dla danych upraw wystąpiła lub nie wystąpiła susza, w rozumieniu przepisów u.u.r.z.g., może nastąpić jedynie na podstawie KBW udostępnionego przez Instytut.

Organ odwoławczy uznał, że po wyczerpującym rozpatrzeniu materiału zgromadzonego w sprawie, w tym dowodów na wystąpienie suszy w 2019 r., organ I instancji zobowiązany był odmówić mocy dowodowej protokołowi szacowania szkód. Podkreślił, że na podstawie danych z Instytutu należało stwierdzić, iż na obszarze: działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] położonych w gminie D. P., obrębie Z. oraz nr [...] w gminie D. P., obrębie [...] [...] w 2019 (kategoria gleby II oraz niesklasyfikowana) w 2019 r. nie wystąpiło zjawisko spadku KBW poniżej wartości określonej dla zboża ozimego. Organ stwierdził więc, że nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów materialnych i proceduralnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Strona – zastąpiona przez radcę prawnego – zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia RM poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie są spełnione warunki niezbędne do przyznania pomocy, podczas gdy Skarżąca je faktycznie spełniła i uznanie wskazanych w tym przepisie dokumentów i informacji (załączonych przez Skarżącą do wniosku) za niewystarczające do wydania pozytywnej decyzji, a jednocześnie uznanie innych dokumentów i informacji, nie wskazanych w przedmiotowych przepisach, za kluczowe i decydujące w sprawie;

2) art. 3 ust. 2 pkt 10 oraz art. 3 ust. 5 u.u.r.z.g. poprzez ich błędne zastosowanie;

3) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb (Dz. U. z 2019 r. poz. 739) – dalej: "rozporządzenie MRiRW", poprzez ich błędne zastosowanie i dowolne zastosowanie analogii w zakresie wymagań wodnych poszczególnych gatunków roślin uprawnych;

4) art. 80 K.p.a. poprzez ocenę materiału dowodowego w sprawie w sposób wybiórczy, bez ustalenia czynników, które obniżają wartość lub pozbawiają mocy dowodowej lub wiarygodności dowodu w postaci protokołu szkodowego,

pominięcie faktów mających istotne znaczenie, w tym nieuwzględnienie protokołu

o wystąpieniu suszy sporządzonego przez Wojewodę Z., będącego podstawowym dowodem w sprawie oraz nieustaleniu w toku postępowania, w sposób prawidłowy, wymagań bilansu wodnego dla upraw, które rzeczywiście znajdują się na działkach Skarżącej, a nie upraw "analogicznych" oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów;

5) art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie Skarżącej do władzy publicznej i niekierowanie się zasadą równego traktowania, rozstrzygnięcie wniosku Skarżącej w sposób istotnie różny od wniosków innych producentów rolnych, w sprawach o takim samym stanie faktycznym i prawnym; zastosowanie pozaprawnych kryteriów do odmowy udzielenia pomocy;

6) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji, w szczególności dotyczącego podstaw i przyczyn przyjęcia przez organ, że użytki zielone mają analogiczne wymagania wodne co zboża jare i ozime oraz poprzez brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej zgłoszonych we wniosku o pomoc finansową z tytułu wystąpienia suszy upraw, na powierzchni [...] ha;

7) art. 76 § 3 K.p.a poprzez zakwestionowanie przez organ dokumentu urzędowego, sporządzonego przez Komisję do spraw szacowania szkód, powołaną przez Wojewodę Z., bez przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi i bez podstawy prawnej dającej organowi uprawnienie do przeprowadzania takiego dowodu i wynikające z zakresu jego kompetencji;

8) art. 32 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie Skarżącej przez organ i jej dyskryminację.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła:

1) na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." o uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości;

2) na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie przez Sąd decyzji organu I instancji w całości i przyznanie pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem Skarżącej;

3) przeprowadzenie dowodu z:

a) fragmentu publikacji Studia i Raporty IUNG-PIB nr 47(1), opracowanie pod tytułem "Gospodarowanie wodą w rolnictwie" (Prof. Dr hab. Jana Kuś, strony 83-104)

na fakt wykazania różnic w zapotrzebowaniu na wodę traw (użytków zielonych) oraz zbóż jarych i ozimych;

b) zestawienia decyzji ARiMR dotyczących przyznania pomocy finansowej z tytułu szkód powstałych w związku z wystąpieniem w 2019 r. suszy, producentom rolnym posiadającym działki sąsiadujące z działkami Skarżącej (w skardze wskazano dane konkretnych producentów), na okoliczność wykazania, nie stosowania przez ARiMR tych samych kryteriów wobec producentów rolnych i dowolną analizę wniosków o pomoc finansową oraz protokołów Komisji do spraw szacowania strat;

4) na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, z wyodrębnieniem kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r.

poz. 1842, ze zm.), Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z 5 stycznia 2021 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w tej sprawie zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzenie postępowania sądowego z uwzględnieniem ww. kryteriów wykazało, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiadają prawu.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że przedłożony przez Skarżącą protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego zawiera szereg błędów dyskwalifikujących go jako źródło potwierdzające wystąpienie suszy na części działek uprawowych.

Zdaniem organów analiza zgromadzonego w spawie materiału dowodowego potwierdziła, że na obszarze działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...] w obrębie Z. (zgodnie z oznaczeniem literowym działek rolnych: nr [...]) i nr [...], [...] w obrębie [...] [...] (zgodnie z oznaczeniem literowym działek rolnych: nr [...]) o łącznej pow. [...] ha, należących do Skarżącej, nie wystąpiło w 2019 r. zjawisko suszy w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r.z.g. Organy stwierdziły bowiem, że prawidłowe oszacowanie szkody wywołanej zjawiskiem suszy mogło nastąpić jedynie na podstawie danych pochodzących z KBW udostępnionego przez Instytut. Tym samym skoro Komisja nie dokonała obliczeń KBW ani oceny kategorii gleby z punktu widzenia tego bilansu (tj. z uwzględnieniem definicji z art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r.z.g.), zatem sporządzony [...] listopada 2019 r. protokół nie mógł stanowić podstawy dla przyznania pomocy i należało odmówić temu dokumentowi mocy dowodowej. W konsekwencji organ I instancji odmówił przyznania pomocy finansowej w zakresie całej zawnioskowanej powierzchni, a organ odwoławczy takie rozstrzygnięcie utrzymał w mocy.

Skarżąca podkreśliła, że do wniosku o przyznanie pomocy finansowej dołączono wszelkie wymagane przepisami prawa dokumenty, niezbędne do przyznania i wypłaty środków, w tym protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym (potwierdzony przez wojewodę). Organy natomiast stwierdziły, że dysponują wiarygodnymi przeciwdowodami w postaci oficjalnych urzędowych informacji z Instytut. Zdaniem Skarżącej, nie przedstawiono jednak takich przeciwdowodów, które potwierdziłyby, że w gospodarstwie rolnym zjawisko suszy nie wystąpiło, ani też nie powołano żadnych przepisów prawa, które umożliwiłyby zakwestionowanie przedmiotowego protokołu. Skarżąca wskazała też, że organy nie wyjaśniły na jakiej podstawie prawnej zakwestionowały ustalenia Komisji szacującej szkody na powierzchni wieloletnich użytków zielonych, porównując je z danymi publikowanymi przez Instytut dla zbóż ozimych, skoro monitoring bilansu wodnego dla wieloletnich użytków zielonych nie jest prowadzony. Tym samym bezpodstawnie organy zakwestionowały dowód z protokołu oszacowania.

Spór w sprawie sprowadza się zatem do odmiennej oceny, przez organy ARiMR i Skarżącą, protokołu z oszacowania szkód, jako dokumentu urzędowego stanowiącego potwierdzenie (dowód) na wystąpienie w roku 2019 zjawiska suszy na wszystkich działkach zgłoszonych do pomocy finansowej. Innymi słowy istotą sporu jest odmienna ocena możliwości przyznania pomocy finansowej w związku z wystąpieniem suszy w roku 2019 w gospodarstwie rolnym Skarżącej.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanych decyzji stanowią przepisy aktów prawa krajowego jak i prawa unijnego, określające przesłanki których spełnienie jest niezbędne przy ubieganiu się o przyznanie pomocy z tytułu wystąpienia suszy.

Zgodnie z art. 4 i nast. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438) podmiotem właściwym w sprawach szeroko rozumianego wpierania rolnictwa i obszarów wiejskich jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR). W art. 4 ust. 6 tej ustawy prawodawca krajowy zawarł delegację ustawową stosownie do której szczegółowe zasady realizacji powierzonych ARiMR zadań, dookreślają przepisy wydanego przez Radę Ministrów rozporządzenia.

Na podstawie wskazanej powyżej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała 27 stycznia 2015 r. ww. rozporządzenie RM.

Zgodnie z § 13v ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia RM, w 2019 i 2020 r. ARiMR udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy i jednocześnie będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.

Stosownie do § 13v ust. 2 rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana: na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji

rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok,

w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji (pkt 1); zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej; - w przypadku

gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej,

o której mowa w pkt 1 (pkt 2).

Zgodnie natomiast z § 13v ust. 4 rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

W § 13v ust. 5 rozporządzenia RM wskazane zostały wymogi jakie ma spełniać wniosek producenta rolnego o przyznanie pomocy, zaś w ust. 6 pkt 1 § 13 rozporządzenia wskazano, że do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014

z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

z dnia 25 czerwca 2014 r. (Dz. Urz. UE L Nr 193, str. 1) – dalej: "rozporządzenie nr 702/1014", do którego odwołuje się przytoczony powyżej § 13v ust. 2 rozporządzenia RM: niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej oznacza niekorzystne warunki pogodowe, takie jak: mróz, burza i grad, lód, ulewny lub długotrwały deszcz lub poważna susza, które niszczą ponad 30 % średniej produkcji wyliczonej na podstawie: a) produkcji z ubiegłych trzech lat; lub b) średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej.

Zgodnie z § 13v ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM w zw. z art. 3 ust. pkt 10 u.u.r.z.g., szkody powodowane przez suszę oznaczają: szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. Określenie wartości wymienionych w powyższym przepisie następuje stosownie do art. 3 ust. 5 ustawy ubezpieczeniowej, z którego wynika, że minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 21 maja do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach.

Podkreślenia wymaga, że suszą w rozumieniu u.u.r.z.g. jest tylko stan ustalony na podstawie danych publikowanych przez Instytut (por. wyrok SN z 26 listopada 2010 r. sygn. akt V CSK 265/10 oraz wyroki NSA z 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 2347/18, z 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1244/18).

Z powyższych regulacji wynika, że pomoc finansowa z tytułu wystąpienia

szkód spowodowanych suszą przysługuje, jeżeli łącznie zostaną spełnione

następujące warunki:

1) w gospodarstwie rolnym wystąpiła poważna susza, która zniszczyła ponad 30% średniej produkcji wyliczonej na podstawie produkcji z ubiegłych trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej - warunek wynikający z art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/1014;

2) wystąpienie suszy dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb na określonym terenie zostało ogłoszone w drodze obwieszczenia w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej BIP urzędu obsługującego tego ministra - warunek wynikający z § 13c ust. 1 rozporządzenia RM w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 10 i ust. 5 u.u.r.z.g.;

3) ubiegający się o przyznanie pomocy złożył wniosek zawierający elementy określone w § 13c ust. 5 rozporządzenia RM z dołączoną kopią protokołu sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód - warunek wynikający z § 13c ust. 4, 5 i 6 pkt 1

w zw. z § 5 ust. 5 rozporządzenia RM.

Zdaniem Sądu, ww. przepisy nie uzależnią przyznania pomocy finansowej od wystąpienia zjawiska suszy na powierzchni wszystkich działek rolnych zgłoszonych we wniosku o tę pomoc. Wręcz przeciwnie, wniosek o przyznanie pomocy może dotyczyć całości bądź części gospodarstwa rolnego, czyli także niektórych działek. Ustalenie zatem, że na części gospodarstwa producenta susza nie wystąpiła, nie prowadzi do pozbawienia możliwości przyznania pomocy do tej części gospodarstwa, na której zjawisko to wystąpiło.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że poza sporem pozostaje, iż Skarżąca zgłosiła do pomocy powierzchnię [...] ha (wieloletnie użytki zielone), które zostały oszacowane przez Komisję i ujęte w protokole zatwierdzonym przez Wojewodę.

Natomiast sporne pozostają działki o powierzchni [...] ha, które zdaniem organów ARiMR, na podstawie danych KBW udostępnionych przez Instytut, należało wyłączyć z zakresu pomocy finansowej ze względu na niewystąpienie w okresie raportowania zjawiska suszy.

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, organy ARiMR uprawnione są do podważania mocy dowodowej zapisów protokołu Komisji, w odniesieniu powierzchni działek, co do których – w ich ocenie - susza nie wystąpiła.

Zauważyć więc należy, że w rozpoznawanej sprawie organy ARiMR stwierdziły, że protokół zawiera błędy dyskwalifikujące go jako źródło potwierdzające wystąpienie suszy w odniesieniu do działek o nr A1, A2, A3, A4, A5, C1, D1, D2, D3, E1 (o łącznej pow. [...] ha). W odniesieniu do pozostałej powierzchni zadeklarowanych działek ([...] ha), organy nie wniosły jednak zastrzeżeń, należy zatem przyjąć, że w okresie raportowania susza na tej pozostałej części działek wystąpiła. Tym samym, w ocenie Sądu - wobec tej części działek zostały spełnione wszystkie ww. warunki przyznania pomocy.

W opisanej sytuacji, gdy na części działek, objętych wnioskiem o pomoc finansową nie występuje susza, a na części zjawisko to stwierdzono zgodnie

z ww. przepisami, organ powinien wydać decyzję, w sentencji której wyraźnie wskaże, w jakim zakresie przedmiotowa pomoc została przyznana (tj. co do których działek, o jakiej powierzchni, w jakiej kwocie), a w jakim zakresie odmówiono jej przyznania

(tj. co do których działek, o jakiej powierzchni, w jakiej kwocie). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. winno wyjaśnić w sposób jasny i zrozumiały motywy jakimi kierował się organ przy podjęciu decyzji. Organ powinien dokładnie opisać jakie działki i o jakiej powierzchni spełniają przesłanki przyznania pomocy, a jakie działki ich nie spełniają, ze wskazaniem przyczyn podjęcia decyzji odmawiającej pomocy w takiej części.

Wskazać należy, że postępowanie przed organami ARiMR regulowane

jest w art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., z wyłączeniem

art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów K.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest co do zasady stronie.

Zastosowanie jednak w pełni znajduje przepis art. 80 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Sąd stanął na stanowisku, że organy w rozpoznawanej sprawie, uznając za niewiarygodny w całości protokół Komisji, naruszyły przepis art. 80 K.p.a. Natomiast zgodzić należy się z organami, że protokół ten, jako dokument, podlegał ocenie organów łącznie z całym zebranym materiałem dowodowym w sprawie i zaistniały podstawy do podważenia ustaleń Komisji, co do działek o nr A1, A2, A3, A4, A5, C1, D1, D2, D3, E1) o pow. [...] ha, z uwagi na to, że nie wystąpiła na nich susza według danych z KBW udostępnionego przez Instytut.

W ocenie Sądu, organy popełniły jednak błąd, kwestionując zapisy protokołu, co do zaistnienia suszy na pozostałej części działek zgłoszonych przez Skarżącą we wniosku – uznając, że również w odniesieniu do tych działek nie przysługuje pomoc finansowa spowodowana działaniem suszy w 2019 r. Takie rozstrzygnięcie sprawy oznaczałoby, że za błędy – w ocenie organów ARiMR - Komisji i Wojewody negatywne skutki finansowe ponosiłby rolnik, co byłoby nie do pogodzenia także z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości.

W niniejszej sprawie organ I instancji zwrócił się do Skarżącej o złożenie wyjaśnień w zakresie wystąpienia suszy na spornych działkach. Skarżąca wyjaśniła, że zgadza się na pomniejszenie powierzchni upraw zadeklarowanych we wniosku

z [...] listopada 2019 r., jeżeli wymagają tego przepisy prawa. Z uzasadnienia odwołania oraz skargi wynika jednak, że Skarżąca zmieniła stanowisko i uznała za właściwe ustalenia Komisji zawarte w protokole o wystąpieniu suszy na wszystkich działkach. Skarżąca nie podzieliła więc argumentacji organów o zasadności pozbawienia protokołu mocy dowodowej we wskazanym w wezwaniu zakresie.

Podkreślenia wymaga, że w żadnej procedurze, czy to regulującej postępowanie administracyjne, karne, czy też cywilne, nie ma przepisów, które uniemożliwiałyby uznanie dowodu za wiarygodny w części. Zarówno dowód w postaci zeznań świadka, strony, czy z dokumentu może zostać uznany za wiarygodny w części.

Zdaniem Sądu, w przypadku dostrzeżenia nieprawidłowości protokołu organ ARiMR winien zawiadomić Komisję i Wojewodę o konieczności dokonania jego korekty. Co do zasady w ww. wezwaniu organ ARiMR winien zakreślić rozsądny termin do przedłożenia mu poprawionego protokołu. Oczywistym jest również powiadomienie o takich nieprawidłowościach także rolnika, bowiem to on jest zainteresowany otrzymaniem pomocy finansowej z tytułu szkód stwierdzonych przez Komisję.

Takie działanie uzasadnione jest koniecznością eliminowania rozbieżności (sprzeczności) w ustaleniach faktycznych dokonywanych przez organy administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy administracyjnej, co znajduje uzasadnienie w obowiązującej zasadzie "prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej" (art. 8 § 1 K.p.a.). Taki obowiązek wynika też z przepisu art. 7b K.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej "współdziałanie ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy".

W przypadku natomiast, gdy ww. podmioty nie dokonają oczekiwanej korekty, uwzględniając okoliczność, że organ ARiMR rozpoznaje wniosek rolnika, którego załącznikiem jest protokół Komisji i decyduje o przyznaniu pomocy finansowej, rolą tego organu jest dokonanie oceny protokołu Komisji na podstawie posiadanych danych i dowodów. Organ ARiMR winien przyznać ww. pomoc rolnikowi, do powierzchni działek, na których wystąpiła susza zgodnie z omówionymi wyżej regułami. Przedmiotowa pomoc finansowa przeznaczona jest dla rolników na kompensację szkód powstałych w gospodarstwie i winna być im szybko przekazana. Podkreślić należy, że w celu uzyskania pomocy, ww. przepisy wymagają złożenia przez rolnika wniosku o pomoc wraz z protokołem Komisji i ten warunek w niniejszej sprawie został spełniony.

Zaznaczyć należy, że zasady przyznawania pomocy określone są w regulacjach, które są organom i Komisji znane, tj. art. 25 rozporządzenia nr 702/2014, a także wytyczne z 20 maja 2019 r. dla Komisji powołanych przez Wojewodę dotyczących ogólnych zasad szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że wieloletnie użytki zielone nie powinny być przez organy zrównane w drodze analogii z innymi roślinami, gdyż są to zupełnie inne rośliny i mają inne zapotrzebowanie na wodę, wyjaśnić należy, że organy nie uznały użytków zielonych za uprawy tożsame jak ww. zboża ozime. Organy przyrównały użytki zielone do ww. zbóż jedynie na potrzeby przyznania pomocy z tytułu suszy. Jak wskazały organy, bez dokonania takiego porównania nie byłoby możliwe w ogóle przyznanie przedmiotowej pomocy, gdyż dla użytków zielonych nie jest prowadzony monitoring suszy przez Instytut. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organów.

Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a., sąd wskazuje, aby organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy wzięły pod uwagę przedstawione zastrzeżenia dotyczące oceny dowodu w postaci protokołu Komisji i wydały rozstrzygnięcie z ich uwzględnieniem.

Mając powyższe okoliczności na uwadze sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. c p.p.s.a. - uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, orzekł jak w sentencji w pkt 1.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu

lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli

jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze, gdyż dokument prywatny, tj. fragment publikacji Studia i Raporty lUNG-PIB nr 47(1), opracowanie pod tytułem "Gospodarowanie wodą w rolnictwie" autorstwa prof. dr hab. Jana Kusia, na tym etapie sprawy był zbędny, bowiem Sąd nie oceniał, jako przedwczesną okoliczność, czy zapotrzebowanie na wodę traw (UZ) oraz roślin pastewnych (UZ) pozostaje analogiczne do zapotrzebowania na wodę zbóż jarych i ozimych, a nadto, przeprowadzenie dowodu z zestawienia decyzji organu ARiMR dotyczących przyznania pomocy finansowej z tytułu szkód powstałych w związku z wystąpieniem w 2019 r. suszy, producentom rolnym posiadającym działki sąsiadujące z działkami Skarżącej, nie byłoby przydatne dla wyjaśnienia,

czy na działkach Skarżącej wystąpiła także susza. Odniesienia się do ww. publikacji – jako stanowiska strony – dokonają organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji na podstawie

do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości 200 zł, pobrany od Skarżącej na podstawie

§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.); koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota 17 zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.).