Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1091/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 3, art. 11, art. 15a ust. 1, art. 23 ust. 3, art. 64 ust. 1, art. 65 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1138
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 28, art. 106, art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi I. w P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (dalej: "organ") decyzją z [...] marca 2017 r. (sprostowaną postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r.), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 127 § 3 i art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "kpa") oraz w związku z art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1138 ze zm.; dalej: "ukse"), po rozpatrzeniu wniosku I. w [...] dalej: "Izba", "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu z [...] lutego 2017 r. o powołaniu M. B. (dalej: "uczestnik postępowania", "kandydat") na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], umorzył postępowanie odwoławcze.

Do wydania powołanej na wstępie decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 1 marca 2017 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu z [...] lutego 2017 r. powołującą uczestnika postępowania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. We wniosku tym wskazała, że przed wydaniem ww. decyzji z [...] lutego 2017 r. Rada Izby uchwałą nr [...] z [...] grudnia 2016 r. zaopiniowała negatywnie wniosek kandydata o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Powyższa uchwała została wydana na podstawie art. 11 ust. 4 ukse (vide karta nr 35 akt administracyjnych). Wskazano w niej, iż w rewirze Sądu Rejonowego w [...] powołanych jest obecnie 4 komorników i nie jest celowe – ze względu na ilość spraw czy liczbę ludności – powołanie kolejnego komornika. W tym kontekście skarżąca podniosła, że organ w decyzji z [...] lutego 2017 r,. nie odniósł się do przesłanek zasadności utworzenia nowego rewiru komorniczego, wynikających z art. 11 ust. 2 ukse ani do zarzutów zawartych w ww. uchwale Rady Izby.

Zdaniem Izby, posiada ona status strony niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Przewidziane w art. 11 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ukse. prawo rady właściwej izby komorniczej do wyrażenia opinii w sprawie powołania i odwołania komornika należy traktować jako ustawowe określenie prawa samorządu komorniczego do udziału w decydowaniu o członkostwie w korporacji, stanowiącego element konstytucyjnego prawa sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniu zawodu komornika. To prawo samorządu komorniczego jest źródłem jego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu.

Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14 dotyczącą innej korporacji zawodowej (notariuszy), ale mającą – według Izby – zastosowanie w niniejszej sprawie oraz na wcześniejszy wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2066/11 (także dotyczący samorządu notarialnego), skarżąca podkreśliła, że wykładnia przepisów zawarta w tych orzeczeniach (tj. art. 10 § 1 i art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie – tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz.164 ze zm.) w zw. z art. 106 i art. 28 kpa oraz art. 17 ust. 1 i art. 65 ust. 1 Konstytucji RP), aczkolwiek dotyczy samorządu notarialnego, ma zastosowanie również w tej sprawie. Samorząd komorniczy, podobnie jak notarialny jest samorządem zawodu zaufania publicznego. Reprezentuje osoby wykonujące ten zawód oraz sprawuje pieczę nad jego należytym wykonywaniem w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. W granicach tej pieczy znajdują się sprawy związane z dopuszczeniem nowych osób do zawodu; zatem wniosek Izby jest formalnie i merytorycznie uzasadniony.

W piśmie z 17 marca 2017 r. uczestnik postępowania stwierdził, że wniosek skarżącej jej bezzasadny, ponieważ organ, wydając decyzję o powołaniu go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], uwzględnił uchwałę Rady Izby nr [...] z [...] grudnia 2016 r.

W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze (zaskarżonej w tej sprawie) organ uznał, że wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może zostać rozpatrzony, gdyż został złożony przez podmiot niebędący stroną w sprawie. Organ powołał się na art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony, jakim posługuje się ten przepis, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Zatem przepis art. 28 kpa nie może stanowić samodzielnej podstawy do uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, lecz musi istnieć przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.

W ocenie organu, Izba nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (ukse), nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach

w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja

o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio ani też pośrednio

o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Z przepisu art. 11 ust. 4 ukse wynika natomiast wprost, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego. Samorządowi komorniczemu jako organowi opiniodawczemu nie przysługuje prawo występowania w charakterze strony, ponieważ samorząd ten uczestniczy w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika na zasadach określonych w art. 106 kpa, przez co wykluczony jest jego jednoczesny udział jako strony w tym postępowaniu. W tym samym postępowaniu ten sam organ nie może występować jednocześnie jako strona i jako organ współdziałający w trybie art. 106 kpa, gdyż te role procesowe wykluczają się wzajemnie.

Przepisy ukse wskazują na opiniodawczą rolę samorządu komorniczego w postępowaniach w przedmiocie powołania i odwołania komornika. Udział samorządu komorniczego w takim postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania. Opinia właściwej rady izby komorniczej wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ten sposób wpływa bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest jednak dla organu wiążąca i ma jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji.

Zdaniem organu nie można wywodzić istnienia interesu prawnego z art. 17 Konstytucji RP, tj. z ogólnych zasad statuujących funkcjonowanie samorządów zawodowych, w tym obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Piecza ta polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód już wykonują.

Komornik przede wszystkim jest funkcjonariuszem publicznym i to organ powołuje go i sprawuje nadzór nad komornikami, zgodnie z art. 64 ust. 1 i 2 ukse. W tym zakresie m.in. może zawiesić komornika w czynnościach, czy odwołać z zajmowanego stanowiska (np. w przypadku rażącego naruszenia prawa). Zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 pkt 4 ukse. do zakresu działania rady izby komorniczej należy natomiast nadzór nad przestrzeganiem przez komorników i asesorów komorniczych powagi i godności zawodu. W przepisie tym mowa jest wprost o nadzorze nad komornikami, nie zaś nad kandydatami na komorników.

Brak przymiotu strony w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sadowego – w odniesieniu do Izby – organ wywiódł także z argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 października 2015 r., sygn. akt P 3/14 (organ omyłkowo powołał sygn. akt P 3/15). W orzeczeniu tym m.in. wskazano, że "komornik sądowy jest monokratycznym, państwowym organem egzekucyjnym, który na zasadzie wyłączności wykonuje czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych. Został ustawowo wyposażony w kompetencje władcze, z możliwością wykorzystania pozostających w monopolu państwa środków przymusu (zob. sygn. SK 4/10). Jest powoływany przez Ministra Sprawiedliwości (art. 11 ust. 1 u.k.s.e.); symbolicznym wyrazem publicznoprawnego statusu komornika jest prawo do używania pieczęci urzędowej z godłem państwa (art. 4 u.k.s.e.). Komornik został organizacyjnie i funkcjonalnie powiązany z organami sądowymi - działa przy sądzie rejonowym oraz podlega nadzorowi prezesa tego sądu (art. 3 u.k.s.e.). Ponadto jest funkcjonariuszem publicznym, któremu ustawa powierza realizację określonych zadań państwa, m.in. w zakresie wykonywania orzeczeń sądowych. Forma i sposób realizacji tych zadań uregulowane są w normach o charakterze publicznoprawnym. Wobec tego komornik działa jako organ pozostający wobec stron postępowania egzekucyjnego w stosunku nadrzędności, a nie równorzędności. Tym samym nie wchodzi z uczestnikami tego postępowania w stosunki zobowiązaniowe (cywilnoprawne), a stosunek zachodzący w postępowaniu egzekucyjnym pomiędzy wierzycielem, na którego wniosek wszczęto to postępowanie, a komornikiem, który je prowadzi jako organ egzekucyjny, jest stosunkiem o charakterze publicznoprawnym."

Izba wniosła skargę do tutejszego Sądu na powołaną na wstępie decyzję organu z [...] marca 2017 r., domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

• naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ukse poprzez ich niezastosowanie skutkujące odmową przyznania przymiotu strony Izbie w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego,

• naruszenie art. 6 kpa poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

• naruszenie art. 7 kpa poprzez naruszenie wymogu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

• naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez brak dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych odnoszących się do istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi Izba podniosła, że organ bezzasadnie odmówił jej przymiotu strony w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu z [...] lutego 2017 r. Jako źródło jej interesu prawnego w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego wskazała art. 11 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ukse. Interes ten polega, zdaniem skarżącej, m.in. na domaganiu się skontrolowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, czy nie zostały naruszone prawo i obowiązek samorządu komorniczego do sprawowania pieczy, przez wydanie przykładowo decyzji o powołaniu komornika z naruszeniem prawa, tj. niezgodnie z wymaganiami ustawowymi stawianymi kandydatom na to stanowisko, bądź bez dokonania oceny zasadności tworzenia nowego stanowiska komorniczego w danym rewirze. Uczestnictwo samorządu komorniczego w postępowaniu o powołanie komornika na zasadach określonych w art. 106 kpa nie wyklucza jego udziału w postępowaniu w charakterze strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podkreślił, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ukse na wniosek zainteresowanego powołuje komornika, zasięgając jedynie opinii właściwej rady izby komorniczej. Żaden przepis prawa materialnego nie przewiduje natomiast udziału samorządu komorniczego jako strony w tym postępowaniu; decyzja o powołaniu komornika nie rozstrzyga bezpośrednio ani pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Co więcej z art. 11 ust. 4 ukse wynika wprost, że samorząd komorniczy jest organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania na stanowisko komornika, a żaden inny przepis ukse nie przyznaje choćby pośrednio organom tego samorządu statusu strony w tym postępowaniu. Z woli ustawodawcy wpływ samorządu na wybór kandydata do zawodu komornika ogranicza się do opiniowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie nosi znamion wadliwości w rozumieniu przepisów art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. (dalej: "p.p.s.a.")

W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał, że skarżąca nie posiada interesu prawnego pozwalającego jej skutecznie złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją powołującą uczestnika postępowania na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] , gdyż nie służy jej przymiot strony w postępowaniu toczącym się w tym przedmiocie.

Podzielając stanowisko organu w sprawie, w tym jego rozumienie pojęcia strony postępowania, jakim posługuje się art. 28 kpa, należy w szczególności podkreślić, że skoro zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, to pojęcie strony należy wyprowadzać tylko z przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Tymczasem żaden przepis prawa administracyjnego materialnego nie przyznaje samorządowi komorniczemu legitymacji do udziału w charakterze strony w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Przepisu takiego, domagając się uznania za stronę w tym postępowaniu, skarżąca także nie wskazała.

Zakres działania rady izby komorniczej został w ustawie określony wyczerpująco. Rada może wykonywać jedynie czynności określone w art. 93 ukse, a jej działania mogą być podejmowane wyłącznie w sprawach należących do tak określonego zakresu działania. Stosownie do art. 93 ust. 1 pkt 2 ukse rada izby wyraża opinię w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych.

Z kolei tryb powołania na stanowisko komornika określa art. 11 ukse, stanowiąc w ust. 1, że komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej. Rada właściwej izby komorniczej ma więc tylko możliwość wyrażenia opinii o kandydacie ubiegającym się o stanowisko komornika i sprawie jego powołania. Opinia ta jest wydawana w ramach współdziałania organów zgodnie z art. 106 kpa. Forma tego współdziałania polega na tym, że jeden z organów jest zobowiązany przed podjęciem decyzji do zasięgnięcia opinii innego organu, ale opinią tą nie jest prawnie związany. Ukształtowanie treści decyzji należy zatem wyłącznie do kompetencji organu administracji, w niniejszej sprawie Ministra Sprawiedliwości, a organ współdziałający (Izba) ma kompetencję ustawową wyłącznie do zajęcia stanowiska w sprawie rozstrzyganej przez właściwy organ.

W zakresie instytucji współdziałania organów (art. 106 kpa) ani organ załatwiający sprawę nie jest stroną w postępowaniu pomocniczym dotyczącym zajęcia stanowiska przez organ współdziałający, ani też organ współdziałający nie korzysta z uprawnień strony w postępowaniu przed organem załatwiającym sprawę główną, w której zajmuje stanowisko (por. Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod red. R. Hausera 2017, wyd. 4 – komentarz do art. 28 kpa w Legalis system informacji prawnej).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że organ administracji współdziałający z organem prowadzącym postępowanie, nie jest stroną postępowania administracyjnego i nie jest legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję w sprawie głównej. Tak m.in. w wyroku NSA z 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 1971/93 uznano, iż jeżeli organ gminy jest uczestnikiem procesu decyzyjnego jako organ, od stanowiska którego zależy treść decyzji (art. 106 kpa), to nie przysługują mu w tej sprawie uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 kpa. Podobnie w wyroku z 12 grudnia 1994 r., sygn. akt II SA 1538/94 NSA stanął na stanowisku, że organy samorządu współdziałające przy wydawaniu decyzji administracyjnej nie są legitymowane do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: "WSA") w Warszawie w wyroku z 8 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 283/05 podniósł, iż organ samorządu zawodowego, który poprzez opiniowanie współdziała przy wydawaniu decyzji administracyjnej w trybie art. 106 kpa, nie może jednocześnie w tym samym postępowaniu występować we własnym imieniu w charakterze strony (orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia nsa.gov.pl).

Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczących powołania zainteresowanego kandydata na stanowisko komornika przez organ, ponieważ udział w takim postępowaniu na prawach strony wyklucza jej wcześniejsze współdziałanie w trybie art. 106 kpa w postępowaniu administracyjnym, w którym podjęto decyzję o powołaniu (podobnie w drodze analogii wyroki NSA: z 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 708/10 oraz z 1 października 2013 r., sygn. akt II GSK 966/12). Zakres działania rady izby komorniczej został określony w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji (ukse) w sposób wyczerpujący i żaden przepis prawa nie przyznaje radzie uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania komornika, ani też w inny sposób nie kreuje jej materialnoprawnego interesu w rozumieniu art. 28 kpa, który uzasadniałby jej udział w tym postępowaniu w charakterze strony.

Zdaniem Sądu, gdyby zamiarem ustawodawcy było przypisanie organowi samorządu komorniczego statusu strony, to przyznanie mu funkcji organu współdziałającego w trybie art. 106 kpa nie znajdowałoby racjonalnego uzasadnienia, bo jako strona postępowania organ ten zajmowałby w sprawie bezpośrednie stanowisko, bez konieczności odrębnego opiniowania wniosku. Zatem okoliczność, że samorząd występuje w tym postępowaniu tylko jako organ współdziałający całkowicie wyklucza przyjęcie, iż służy mu też w tym postępowaniu status strony. Z ww. przepisów ustawowych nie można – w ocenie Sądu - wywieść zamiaru ustawodawcy co do uregulowania statusu Izby w postępowaniu w sprawie powołania na stanowisko komornika w sposób przez nią oczekiwany i przedstawiony w skardze do Sądu.

W świetle powyższego nie doszło również w sprawie do naruszenia art. 17 Konstytucji RP. Zakres kompetencji przyznanych tym przepisem samorządom zawodowym, mający swoje przełożenie w art. 93 ukse, nie obejmuje uprawnień, z którymi skarżąca wiąże twierdzenie o przysługującym jej statusie strony w postępowaniu o powołanie zainteresowanego kandydata na stanowisko komornika. Skoro zatem przepisy prawa materialnego nie przewidują wprost udziału organu samorządu komorniczego jako strony w tym postępowaniu i żaden przepis nie przyznaje mu statusu strony, to postępowanie wszczęte z wniosku skarżącej Izby o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu powołującą zainteresowaną na stanowisko komornika podlegało, stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzeniu. W tej sytuacji zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wskazać również należy, że funkcje spełniane przez komornika, jako funkcjonariusza publicznego, mają charakter władczy. Jednocześnie komornik przynależy do samorządu komorniczego, który jest samorządem zawodowym typowym, gdy chodzi o wolne zawody wykonywane przez osoby zaufania publicznego, a zwłaszcza adwokatów i radców prawnych. Nie wykonuje jednak wolnego zawodu. Skoro komornikowi przysługują władcze kompetencje, gdyż jako funkcjonariusz publiczny upoważniony jest do prowadzenia egzekucji sądowej, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to w sposób znaczący jego pozycja ustrojowa odróżnia go od przywołanych grup zawodowych.

Nadzór zwierzchni nad działalnością komorników, w przeciwieństwie do nadzoru sprawowanego przez organy samorządów zawodowych adwokatów czy radców prawnych (wobec tych grup zawodowych), sprawuje Minister Sprawiedliwości, przy czym nadzór ten nie może wkraczać w działania podlegające nadzorowi sądu (art. 64 ust. 1 ukse). Krajowa Rada Komornicza sprawuje nadzór nad komornikami niezależnie od nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów (art. 65 ust. 1 ukse). W ramach nadzoru Krajowej Rady Komorniczej komornicy wizytatorzy mają prawo wglądu w czynności komorników, mogą żądać wyjaśnień oraz w razie stwierdzenia uchybień, zgodnie z art. 65 ust. 4 ukse, mogą wystąpić do sądu o wydanie zarządzenia w trybie art. 759 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (kpc) zmierzającego do zapewnienia należytego wykonania egzekucji.

W tej sytuacji Sąd - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku tut. Sądu z dnia 6 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1022/15, w którym przyznano izbie komorniczej status strony w identycznym stanie faktycznym i prawnym, jak w niniejszej sprawie, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie przywołano treść uchwały NSA z 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, w której rozważano podobne zagadnienie prawne, z tym że dotyczące statusu izby notarialnej w postępowaniu administracyjnym w sprawach o powołanie lub odwołanie notariusza.

Jak podkreśla się w piśmiennictwie, piecza nad należytym wykonywaniem zawodu wynikająca z art. 17 Konstytucji RP polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód wykonują (E. Tkaczyk, Samorząd zawodowy w świetle Konstytucji RP Przegląd Sejmowy 2011/6/61). Przesłanka interesu publicznego, na gruncie art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, precyzuje cel i granice sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu. Każde działanie samorządu zawodowego w tym zakresie podlega zatem konstytucyjnie ukierunkowanej ocenie, dokonanej z punktu widzenia interesu publicznego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02). Interes publiczny i jego ochrona nie mogą być utożsamiane z partykularnym interesem danej korporacji zawodowej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2042/16).

Reasumując, komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 1 ukse). Zgodnie natomiast z art. 3 ukse przy wykonywaniu czynności komornik podlega orzeczeniom sądów i prezesowi sądu rejonowego, przy którym działa. Przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. W wyroku z 3 grudnia 2003 r., sygn. akt K 5/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "(...) komornik działa formalnie rzecz biorąc w imieniu państwa. Komornik wyposażony został w pewne uprawnienia władcze przysługujące państwu, których szczególnym wyrazem jest możliwość stosowania przymusu, sprowadzającego się do podporządkowania dłużnika normie prawa materialnego w granicach oznaczonych w tytule wykonawczym".

W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są podejmowane we własnym imieniu.

Minister Sprawiedliwości został uprawniony przez ustawodawcę jako jedyny organ do powoływania komorników. Ponosi on odpowiedzialność za osoby dopuszczone do wykonywania zawodu, będąc wyposażonym w odpowiednie instrumenty prawne, np. możliwość odwołania komornika w sytuacjach przewidzianych treścią art. 15a ust. 1 ukse.

Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest zatem szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega trojakiemu nadzorowi, a mianowicie judykacyjnemu – sądowemu, sprawowanemu przez sąd rejonowy przy którym działa (nadzór jest tu sprawowany z urzędu lub w wyniku skargi na czynności komornika), służbowemu, wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów i w końcu samorządowemu – korporacyjnemu, sprawowanemu przez Krajową Radę Komorniczą w zakresie określonym ustawą o komornikach sądowych i egzekucji (ukse). Zakres uprawnień wynikających z ww. nadzoru wyznacza granice niezależności i samodzielności komornika.

Zdaniem Sądu, najbardziej istotnym elementem różnicującym status prawny komornika i notariusza jest nadzór judykacyjny sądu nad komornikiem sądowym sprawowany w oparciu o art. 759 § 2 kpc. Różnica polega również na odpowiedzialności skarbu państwa solidarnie z komornikiem za szkodę, o czym mowa w art. 23 ust. 3 ukse, wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności.

To, że uprawnienia komorników (a w dalszej konsekwencji izb komorniczych w procedurze powoływania na stanowisko komornika) nie są analogiczne do uprawnień notariuszy/izb notarialnych, wynika także z wyroku NSA z 16 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 2328/16, w którym w podobnej sprawie Sąd ten, uchylając wyrok tut. Sądu uznający po stronie izby komorniczej interes prawny w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej powołania na stanowisko komornika, nakazał zwrócić uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, że:

1) komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym;

2) komornik będąc organem egzekucyjnym wyposażony został w uprawnienia władcze przysługujące państwu, a jednocześnie w odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy;

3) w sposób odmienny od notariuszy unormowano nadzór nad działalnością komornika, ponieważ podlega on nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) oraz samorządowemu (korporacyjnemu).

Z tych wszystkich powodów nie można na zasadzie analogii stosować do izb komorniczych przywołanej wyżej uchwały NSA dotyczącej notariuszy i statusu izby notarialnej w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, bowiem charakter sprawowanych przez notariuszy i komorników funkcji jest zgoła odmienny. Notariusz, jako zawód zaufania publicznego, zrzeszony w danej Izbie - swoistej korporacji zawodowej, nie może być w zakresie swojej pozycji ustrojowej utożsamiany z komornikiem sądowym, którego głównym zadaniem jest ochrona interesu publicznego, realizowana przy użyciu instrumentów przyznanych komornikowi w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Przyznanie zatem skarżącej Izbie statusu strony w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika, z uwagi na przyznanie takiego uprawnienia izbie notarialnej w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, o czym mowa w ww. uchwale NSA z 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, stanowi nieuprawnione założenie. Przedmiotowa uchwała nie może bowiem być – w ocenie Sądu - podstawą rozważań dotyczących określenia statusu skarżącej Izby w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika.

Zresztą w uchwale tej NSA wyraźnie zauważył, że "stosunki pomiędzy Ministrem Sprawiedliwości a samorządem notarialnym mieszczą się w ramach instytucji nadzoru sprawowanego przez administrację rządową nad niezależną od tej administracji korporacją zawodową, co wyklucza możliwość traktowania podmiotu nadzorowanego jako hierarchicznie podporządkowanego organowi nadzorującemu". Według NSA, wobec braku wyraźnej podstawy prawnej, nie pozwala to zredukować relacji prawnych organu samorządowego z organem decydującym o powołaniu notariusza wyłącznie do relacji procesowych, wynikających z art. 106 § 1 kpa. Tymczasem w świetle wyżej poczynionych uwag układ stosunków między organem a korporacją komorników i ich samorządem jest odmienny od stosunków z korporacją notariuszy, w szczególności co do podporządkowania i czynności nadzorczych, a zatem co do niezależności.

Sąd orzekł w tej sprawie, jak w analogicznych do niniejszej sprawach o sygn. akt VI SA/Wa 1816/14, VI SA/Wa 2042/16 czy VI SA/Wa 135/17.

Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że wbrew zarzutom skargi, organ, zgodnie z art. 6 i art. 7 kpa, zgromadził materiał dowodowy, podejmując wszystkie niezbędne czynności do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a następnie prawidłowo dokonał subsumpcji, tj. zastosował odpowiednie przepisy do poczynionych ustaleń faktycznych.

W konsekwencji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia w zaskarżonej decyzji wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów procesowych. Istotne jest przy tym, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 kpa, w szczególności zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne - stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa stan faktyczny sprawy opisany w decyzji nie wymaga dodatkowych ustaleń, jest wyczerpujący, natomiast uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawy prawne decyzji.

W tym stanie rzeczy, uznając skargę za bezpodstawną, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.