Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 827/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1,145 ,154,155,161
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie : asesor WSA Sławomir Antoniuk asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2006 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta G. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1960 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako parcele nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m², stanowiącej w dniu wywłaszczenia własność M. G.

W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił następujący stan sprawy:

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1960 r. złożył były właściciel nieruchomości – M. G. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku Z. K. – spadkobierczyni M. G., decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1991 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 marca 2005 r. sygn. I SA/Wa 188/05 oddalił skargę Prezydenta Miasta G. W związku z tym wyrokiem pozostał do rozpatrzenia wniosek M. G., w miejsce którego wstąpiła Z. K., o stwierdzenie nieważności Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1960 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako parcele nr [...].

Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Na podstawie art. 8 ust. 1 tego dekretu wykonawca narodowych planów gospodarczych obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do jej odstąpienia za cenę określoną na podstawie art. 28, przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca wywłaszczenia zwrócił się do właściciela nieruchomości pismem z dnia 3 sierpnia 1956 r. z propozycją nabycia nieruchomości w drodze cywilnoprawnej umowy sprzedaży za cenę, która zostanie określona w przyszłości na podstawie art. 28 dekretu. Należy więc stwierdzić, że nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone przepisami dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych odnośnie prawidłowości wezwania, co jest rażącym naruszeniem przepisu art. 8 ust. 1.

Brak podania ceny w wezwaniu do sprzedaży nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego uznawany jest za rażące naruszenie prawa w rozumieniu arat. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które obliguje organ nadzoru do stwierdzenia nieważności orzeczenia obarczonego taką wadą.

W archiwalnych aktach niniejszej sprawy znajduje się zawiadomienie z dnia 10 września 1956 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego. Z rozdzielnika tego zawiadomienia wynika, że nie zostało ono doręczone M. G., lecz od razu przesłane do właściwej rady narodowej celem wywieszenia na tablicy ogłoszeń. Zgodnie z art. 18 ust. 1 dekretu prezydium wojewódzkiej rady narodowej miało obowiązek zawiadomić właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego a odpis zawiadomienia wywiesić na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej. Zgodnie z orzecznictwem NSA ograniczenie się do wywieszenia zawiadomienia za pomocą obwieszczenia bez wykonania obowiązku zawiadomienia właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego rażąco naruszało prawo. Z akt sprawy wynika, że podobna sytuacja powtórzyła się w przypadku orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika również, czy decyzja z dnia [...] lipca 1960 r. została doręczona M. G.

Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r.

Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych i w pod kątem zgodności z przepisami tego dekretu należy ocenić decyzję z [...] lipca 1960 r. Koniecznym warunkiem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego było uzyskanie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości oraz uprzednie wezwanie przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych właściciela nieruchomości do jej dobrowolnego odstąpienia. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w G., jako wykonawca narodowych planów gospodarczych, uzyskała zezwolenie w dniu 10 września 1956 r. na nabycie m.in. nieruchomości M. G. Zgodnie z art. 8 dekretu wykonawca narodowych planów gospodarczych obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do jej odstąpienia. Pismem z dnia 3 sierpnia 1956 r. wnioskodawca wywłaszczenia zwrócił się do właściciela nieruchomości o jej odstąpienie za cenę, która zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu a następnie zatwierdzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w G. nie miała obowiązku zaproponowania przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego konkretnie ustalonej ceny i zatwierdzonej ceny nieruchomości. Wynika to z § 2 zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M.P..49-A-Nr 89, poz. 1984).

Na podstawie art. 18 dekretu prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamia właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego a odpis zawiadomienia wywiesza się na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 10 września 1956 r. nie zostało doręczone właścicielowi nieruchomości. Wywieszenie zawiadomienia bez wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 18 ust. 1 dekretu rażąco narusza prawo.

W decyzji z dnia [...] lipca 1960 r. wskazano, że M. G. zamieszkuje w J. bez wskazania ulicy, mimo że w piśmie z 3 sierpnia 1956 r. adres właściciela nieruchomości był prawidłowo wskazany – G., Al. [...].

Mając na uwadze naruszenie art. 18 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. organ obowiązany był stwierdzić na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważność decyzji z dnia [...]lipca 1960.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezydent Miasta G. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. i decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. Skarżący zarzucił wymienionym decyzjom naruszenie arat. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Oceny prawidłowości postępowania wywłaszczeniowego dokonano przy założeniu, że decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. Okoliczność ta w postępowaniu nie została wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości. Skarżąca Gmina już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazywała, że niedopuszczalne jest orzekanie na podstawie art. 156 w trakcie postępowania odwoławczego i podnosiła także wątpliwość, czy decyzja wywłaszczeniowa została skutecznie doręczona właścicielowi oraz czy zostało wniesione odwołanie.

Odpowiadając na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie mogła być uwzględniona. Skarżący zarzucił, że nie zostało wyjaśnione, czy decyzja z dnia [...] lipca 1960 r. stała się ostateczna i wobec tego są wątpliwości co do zastosowania do niej art. 156 § 1 k.p.a. Zarzut ten nie jest uzasadniony.

W niektórych przepisach rozdziału 13 działu II Kodeksu postępowania administracyjnego występuje określenie charakteru decyzji, do których się odnoszą, a w innych go nie ma. W art. 145, 154, 155 i 161 stanowi się, że wzruszeniu podlegają decyzje ostateczne, a pozostałe przepisy dotyczą decyzji, w tym również art. 156. Oznacza to, że stwierdza się nieważność decyzji nieostatecznych oraz ostatecznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko co do stosunku postępowania odwoławczego do postępowania w trybie nadzoru, z którego wynika, że skoro art. 156 § 1 nie ogranicza zakresu stosowania tylko do decyzji ostatecznych, tak jak np. art. 145 k.p.a., to strona może zdecydować, czy podda kontroli decyzję pierwszej instancji w trybie odwoławczym, czy też w postępowaniu nadzorczym. Dlatego też w ocenie Sądu nie było konieczne ustalanie, czy badana decyzja była ostateczna i czy nie wniesiono od niej odwołania.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd w niniejszej sprawie stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. przedstawił błędny pogląd co do znaczenia dla sprawy zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. Organ przyjął, że z tego zarządzenia wynika, iż wezwanie do odstąpienia nieruchomości nie musiało zawierać konkretnie określonej ceny. W ocenie Sądu akt ten jako sprzeczny z dekretem nie ma w sprawie zastosowania. Wskazane uchybienie nie powoduje jednak uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż nie miało wpływu na wynik sprawy, a organ prawidłowo przyjął, że samo naruszenie art. 18 dekretu uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lipca 1960 r.

Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.