Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 65-66/95
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1996-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 11
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 169 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Księga przychodów i rozchodów nie odzwierciedlająca rzeczywistego obrotu, na skutek nie zaksięgowania w niej dwóch rachunków dotyczących wykonywanych usług, stanowi o jej nierzetelności i nie może być uznana jako dowód w postępowaniu podatkowym. Konsekwencją tego jest stosownie do art. 169 par. 2 Kpa nie uznanie jako dowodu w postępowaniu podatkowym i ustalenie stosownie do art. 11 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych podstawy opodatkowania w drodze szacunku.

TEZY

Księga przychodów i rozchodów nie odzwierciedlająca rzeczywistego obrotu, na skutek nie zaksięgowania w niej dwóch rachunków dotyczących wykonywanych usług, stanowi o jej nierzetelności i nie może być uznana jako dowód w postępowaniu podatkowym. Konsekwencją tego jest stosownie do art. 169 par. 2 Kpa nie uznanie jako dowodu w postępowaniu podatkowym i ustalenie stosownie do art. 11 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych podstawy opodatkowania w drodze szacunku.


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia 28 lutego 1994 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzje Urzędu Skarbowego w B. P. z 30 listopada 1993 r. w sprawie ustalenia należnego podatku dochodowego za rok 1992 w kwocie 7.567.000 R. K. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku postępowania podatkowego stwierdzono, że podatkowa księga przychodów i rozchodów za rok 1992 r. była prowadzona nierzetelnie i wadliwie, nie ujęto w niej bowiem dwóch rachunków na kwotę 724.000 zł przed denominacją. Fakt ten dawał podstawę do uznania, iż księga ta nie może stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym i ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Zastosowana przez Urząd Skarbowy metoda szacunku dochodów była prawidłowa, uwzględnia też częściowo wyjaśnienia odwołującego się poprzez obniżenie wskaźnika zysku. Trudna sytuacja finansowa nie stanowi podstawy do zmiany decyzji, a jedynie może być podstawą wniosku o odroczenie terminu płatności lub rozłożenia na raty.

Decyzją z tego samego dnia (...) Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w B. P. (...) z dnia 30 listopada 1993 r. w sprawie wymiaru R. K. podatku obrotowego w wysokości 17.571.000 zł za rok 1992. W uzasadnieniu ponownie powołano się na fakt, iż wobec nierzetelności księgi przychodów i rozchodów z powodu zaewidencjonowania wszystkich obrotów nie mogła stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym i podatek obrotowy ustalono metodą szacunkową.

Obie decyzje zaskarżył R. K. podnosząc, że przyjęcie przez organ podatkowy nierzetelności księgi przychodów i rozchodów nie ma uzasadnienia. Nie wpisanie do niej dwóch rachunków nastąpiło przez przeoczenie, były one jednak załączone, wobec czego należało jednak ustalić wymiar podatku dochodowego w oparciu o księgę przychodów i rozchodów z uwzględnieniem kwoty wskazanej w rachunkach, które nie zostały do niej wpisane. Kwota uszczuplonego dochodu państwa z tytułu nie wpisanych dwóch rachunków jest bardzo niska i mieści się w granicach tolerancji, przyjmowanych w rachunkowości i przyjętych zwyczajach. Wymiar podatku z pominięciem księgi metodą szacunkową, spowodował ustalenie go w wysokości zbyt dużej i w tej sytuacji, jego zdaniem skarga jest uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej nie wskazał, iż przyczyną nieuznania księgi za nierzetelną był fakt niewykazania pełnych obrotów przez niezaksięgowanie rachunków na kwotę 724.000 zł. Powodowało to odrzucenie księgi, jaka dowodu w postępowaniu podatkowym i ustalenie należności podatkowych metodą szacunku przy zastosowaniu wskaźnika zysku. Wniósł o oddalenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W sprawie jest bezsporne, że księga przychodów i rozchodów prowadzona przez skarżącego nie odzwierciedla rzeczywistego obrotu, niezaksięgowano w niej bowiem dwóch rachunków dotyczących wykonanych usług na kwotę 724.000 zł przed denominacją. Skarżący wskazując, iż fakt ten wynikł z przeoczenia przy księgowaniu rachunków i dotyczy niewielkiej kwoty utrzymuje, że w takiej sytuacji nie ma dostatecznego uzasadnienia przyjęcie księgi za nierzetelną. Pojęcie nierzetelności zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Wynika ono z par. 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. nr 125 poz. 559/ i oznacza zgodność ze stanem rzeczywistym. A contrario zatem nierzetelna jest każda księga nie odzwierciedlająca tego stanu, przy czym bez znaczenia są przyczyny, które doprowadziły do stanu niezgodności, w szczególności czy są one zawinione, czy też niezawinione przez podatnika, a także wielkość czy wartość nie ujęta w księdze transakcji.

Uznanie organów podatkowych prowadzonej księgi przychodów i rozchodów za nierzetelną nie może być w tej sytuacji uznane za wadliwe. Konsekwencją tego jest stosownie do art. 169 par. 2 Kpa nie uznanie jako dowodu w postępowaniu podatkowym księgi przychodów i rozchodów i ustalenie stosownie do art. 11 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ podstawy opodatkowania w drodze szacunku. Ustalając podstawę opodatkowania metodą szacunku organ podatkowy uwzględnił w części wyjaśnienia skarżącego poprzez obniżenie wskaźnika zysku obowiązującego dla rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, ustalonego w zarządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 1993 r. w sprawie podatkowych norm szacunkowych /Dz.Urz. MF nr 9 poz. 24/ z 44 procent do 30 procent.

Z tych więc względów brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżone decyzje naruszają prawo, skarga więc, jako niezasadna uległa oddaleniu /art. 207 par. 5 Kpa/.