Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 323/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 (1) ust. 3, art. 33 (9) ust. 1.
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] - Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania P. S. od uchwały z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, stwierdzającej, że wymieniony wyżej P. S. uzyskał wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską – utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

P. S. przystąpił w dniu 25 września 2010 r. do egzaminu wstępnego na apilkację radcowską, przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie. Uchwałą z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Komisja ta ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską P. S.. W uzasadnieniu uchwały Komisja wyjaśniła, że P. S. uzyskał z testu 99 punktów, podczas gdy zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. nr 10 poz. 65 ze zm.) - pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

W odwołaniu od powyższej uchwały z dnia [...] września 2010 r. P. S. podniósł, że pytania nr 2, 3, 85, 91, 94 i 95 na skutek ich wadliwej konstrukcji nie spełniają wymogów określonych w art. 33 9 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zmianę albo o uchylenie w całości uchwały nr [...] z dnia [..] września 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie, poprzez uwzględnienie udzielonych przez niego odpowiedzi na pytania nr 2, 3, 85, 91 i 95, jako odpowiedzi poprawnych. Ponadto skarżący wniósł o stwierdzenie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Dodatkowo P. S. wniósł o zaliczenie na jego korzyść wszystkich pytań, na które zgodnie z kluczem odpowiedzi udzielił błędnych odpowiedzi, a które to pytania zostaną uznane za wadliwe przez Ministra Sprawiedliwości w toku rozpatrywania wszystkich odwołań od uchwał dotyczących wyników egzaminu wstępnego na aplikację radcowską i adwokacką w roku 2010, a także tych pytań, które Minister Sprawiedliwości z urzędu uzna za wadliwe.

Minister Sprawiedliwości po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego ustalił, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 749). Organ odwoławczy stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Powyższe zdaniem organu oznacza, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Organ odwoławczy, po ponownym sprawdzeniu karty odpowiedzi, ustalił za organem I instancji, że P. S. udzielił prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań. Jak podniósł organ, ustawa o radcach prawnych w art. 339 ust. 3 jednoznacznie zaś przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów. Odnosząc się zaś do zakwestionowanych przez skarżącego pytań o numerach 2, 3, 85, 91, 94 i 95, organ odwoławczy podniósł jak poniżej.

Odnosząc się do pytania nr 2 – organ podniósł, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź “A", mająca podstawę w art. 57a § 1 k.k, który stanowi, że skazując za występek o charakterze chuligańskim, sąd wymierza karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości nie niższej od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Na powyższe pytanie skarżący udzielił zaś odpowiedzi "B". Zdaniem skarżącego pytanie to zostało błędnie sformułowane, ponieważ nie ma możliwości udzielenia na nie jednej prawidłowej odpowiedzi oraz wymaga od kandydata znajomości poglądów doktryny i stawia przed kandydatem obowiązek wybrania pewnych poglądów doktryny oraz odrzucenia innych. Ponadto skarżący wskazał na brak legalnej definicji terminu "nadzwyczajne obostrzenie kary" oraz na to, że termin ten bywa zamiennie używany ze sformułowaniem "nadzwyczajny wymiar kary". Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu skarżącego stwierdzając, że istota pytania nr 2 polegała na tym, aby spośród opisanych przypadków wskazać ten, w którym zastosowanie nadzwyczajnego obostrzenia kary jest obligatoryjne. Organ odnosząc się do treści art. 57a § 1 k.k. stwierdził, że sformułowanie “sąd wymierza" oznacza, że sąd obligatoryjnie stosuje przewidziane w tej regulacji obostrzenie kary. W rezultacie, zdaniem organu, prawidłowość odpowiedzi "A" wynika z samej treści art. 57a § 1 k.k., gdzie wprost mówi się o "skazaniu za występek o charakterze chuligańskim". Organ podzielił stanowisko skarżącego, że brak jest w Kodeksie karnym definicji legalnej "nadzwyczajnego obostrzenia kary", zważył jednak, że powyższe nie oznacza, by termin ten był niezrozumiały czy wątpliwy. Ponadto organ wskazał, że Kodeks karny, będący bardzo obszernym aktem prawnym definiuje niewiele instytucji czy pojęć, nie oznacza to jednak, by w teście mogły znaleźć się wyłącznie pytania, co do których ustawodawca sformułował definicje legalne. Ponadto organ wskazał, że "nadzwyczajne obostrzenie kary" jest to jedna z najistotniejszych instytucji Kodeksu karnego i wprost jest o niej mowa w § 1 i § 2 art. 38 oraz w art. 57, czyli w jednostce redakcyjnej bezpośrednio poprzedzającej art. 57a § 1, na którym oparto kwestionowane pytanie. Nie jest to zatem pojęcie funkcjonujące jedynie w doktrynie i orzecznictwie. Organ dodał również, że skarżący błędnie utożsamia "wiedzę z zakresu prawa karnego", wymaganą na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską, jedynie z umiejętnością literalnego odtworzenia treści przepisów Kodeksu karnego. Egzamin wstępny na aplikację nie jest bowiem egzaminem sprawdzającym pamięć kandydatów, ale znajomość prawa. Oprócz znajomości brzmienia przepisów pojęcie to obejmuje, wymagane też na studiach prawniczych, rozumienie w podstawowym zakresie instytucji prawa karnego i znajomość podstawowego aparatu pojęciowego, łączącego się z tą dziedziną prawa - też tego używanego w doktrynie (np. zamiar bezpośredni, zamiar ewentualny, usiłowanie udolne, usiłowanie nieudolne i szeregu innych pojęć). Twierdzenie, że znajomość podstawowego aparatu pojęciowego i rozumienie w podstawowym zakresie instytucji zawartych w Kodeksie karnym nie może być wymagane od kandydatów na aplikację radcowską zaprzeczałoby istocie tegoż egzaminu, jak i celowi studiów prawniczych. Nie sposób uznać za wiedzę samą umiejętność odtworzenia treści danego przepisu, bez zrozumienia tego, co kryje się za instytucją w tym przepisie uregulowaną. Zdaniem organu nieprawidłowość odpowiedzi “B" i “C" na omawiane pytanie jest oczywista. Pierwsza z nich opiera się bowiem na treści art. 64 § 1 k.k., który reguluje tzw. recydywę szczególną podstawową, a jest to jeden z przypadków fakultatywnego obostrzenia kary, odpowiedź "C", opiera się natomiast na treści art. 12 k.k. regulującego instytucję tzw. czynu ciągłego, który w ogóle nie przewiduje nadzwyczajnego obostrzenia kary - ani obligatoryjnego, ani fakultatywnego, co prowadzi do wniosku, że odpowiedź "C" nie może być odpowiedzią prawidłową na powyższe pytanie. Wybrana zatem przez skarżącego odpowiedź "B" zdaniem organu jest jednoznacznie wadliwa i jej wyboru nie usprawiedliwiają wątpliwości, które w swoim odwołaniu przytacza skarżący. W sytuacji opisanej w propozycji odpowiedzi "B" istotnie - jak to prawidłowo ocenił skarżący - dochodzi do nadzwyczajnego zaostrzenia kary, jednak nie jest to obligatoryjne, a tego dotyczyło pytanie. Reasumując, zdaniem organu pytanie nr 2 jest zredagowane w sposób jasny i oczywisty, a jedyną poprawną odpowiedzią na nie jest odpowiedź "A".

Za nietrafny organ uznał również zarzut skarżącego dotyczący pytania nr 3. W kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A", opartą na treści art. 76 § 1 k.k. Przepis ten stanowi: "Skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby." Skarżący na to pytanie udzielił odpowiedzi "C". Zdaniem skarżącego formuła pytania nr 3 powoduje, że żadna odpowiedź nie jest prawidłowa z powodu zastosowanej w pytaniu koniunkcji w sformułowaniu "bez orzeczenia grzywny i środka karnego". Skarżący podniósł, że formuła pytania przewiduje sytuację, w której nie orzeczono zarówno grzywny jak i środka karnego łącznie, podczas gdy w przepisie art. 76 § 2 k.k. zastosowano alternatywę.

Organ nie zgodził się z zarzutami skargi. Zdaniem organu treść pytania jest jasna i oczywista. W pytaniu chodziło o wskazanie, kiedy nastąpi zatarcie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15, a sprawcy tego przestępstwa wymierzono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, przy czym zaznaczono jednocześnie w nawiasie, że sprawcy nie wymierzono grzywny i środka karnego. Jak podniósł organ, prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", która znajduje swoje oparcie w treści art. 76 § 1 k.k. Jak podniósł organ, skarżący udzielając odpowiedzi "C" zapewne uznał, że w sytuacji opisanej w pytaniu, wchodzi w grę regulacja zawarta w art. 106a k.k. Jednak aby udzielić prawidłowej odpowiedzi, w ocenie organu należało dostrzec, że pytanie dotyczy sytuacji, w której za przedmiotowe przestępstwo wymierzono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W takim bowiem przypadku nie znajduje zaś zastosowania regulacja art. 106a k.k. (odpowiedź "C" udzielona przez skarżącego), lecz ogólne zasady zatarcia skazania odnoszące się do kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania. Dodanie zaś w nawiasie sformułowania: "bez orzeczenia grzywny i środka karnego" miało na celu, jak wyjaśnił organ, daleko idące doprecyzowanie pytania i ułatwienie na nie odpowiedzi z uwagi na treść § 2 art. 76 k.k. Organ potwierdził, że w przepisie tym użyto alternatywy "lub". Jest to bowiem zdanie warunkowe, zaczynające się od wyrazu "jeżeli". Ustawodawca, stosując taką konstrukcję i chcąc osiągnąć zamierzony efekt musiał posłużyć się alternatywą "lub". Dopiero wówczas bowiem regulacja art. 76 § 2 k.k. znajduje zastosowanie zarówno wtedy, gdy (poza karą pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania) orzeczono grzywnę, środek karny, grzywnę, jak i środek karny. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że pytanie nr 3 zostało poprawnie skonstruowane (nawet z daleko idącą precyzją) i jego sformułowanie nie mogło skarżącego wprowadzić w błąd.

Odnosząc się do pytania nr 85 organ wyjaśnił, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", mająca podstawę w art. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów. Przepis ten stanowi: "zastawem rejestrowym można zabezpieczyć wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej". Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "B". W odwołaniu skarżący przywołał podgląd wyrażony przez Z. Strusa i M. Strus-Wołos, wskazując zarazem, że istnieje co najmniej jeden pogląd wyrażony przez przedstawicieli doktryny, który powoduje, że na pytanie nr 85 nie można wskazać tylko jednej prawidłowej odpowiedzi. Organ uznał zarzuty skarżącego za bezzasadne, gdyż skarżący wyrywa mały fragment komentarza z kontekstu. Jeżeli bowiem dojdzie do przekształcenia wierzytelności niepieniężnej w pieniężną i następnie do zabezpieczenia tej nowej wierzytelności zastawem rejestrowym, to nie można już mówić o zabezpieczeniu wierzytelności niepieniężnej, lecz wierzytelności pieniężnej. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że pytanie nr 85 zostało poprawnie skonstruowane.

Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu skarżącego co do pytania nr 91. Jak podniósł organ, zgodnie z kluczem odpowiedzi – prawidłową jest odpowiedź "C", mająca podstawę w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych. Przepis ten stanowi: “Każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny". Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A". Zdaniem skarżącego, w pytaniu nr 91 nie można wskazać jednej prawidłowej odpowiedzi bez dokonania dodatkowych założeń, co na egzaminie nie było dozwolone. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał poglądy z piśmiennictwa, jednak zdaniem organu, ich treść w żadnym razie nie uzasadnia wyboru odpowiedzi "A", której dokonał na egzaminie wstępnym. Z wypowiedzi tych bowiem wynika, że negocjacje są dopuszczalne, podczas gdy skarżący uznał na egzaminie wstępnym, że nie prowadzi się negocjacji. Organ podniósł również, że przepis art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych nie zezwala na zmianę zaproponowanej ceny. Zasada ta wyrażona została przez ustawodawcę wprost i jest niewątpliwa, jej wyprowadzenie z treści normy prawnej nie wymaga dokonywania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Motywy tego stanu rzeczy wynikają ze szczególnej cechy tego trybu udzielenia zamówienia (zapytania o cenę), w którym podstawowym elementem oferty wykonawcy jest zaproponowana, niepodlegająca negocjacji cena. Odnosząc się do udzielonej przez skarżącego odpowiedzi "A" organ podniósł, że oferta jest pojęciem zupełnie odmiennym od ceny, stanowiącej tylko element składowy oferty. Zmiana oferty (art. 84 ust. 1) nie musi bowiem oznaczać zmiany ceny, może również polegać na zmianie treści złożonego oświadczenia, zmianie dokumentów, zmianie błędnie oznaczonej firmy wykonawcy lub złożonych pod ofertą podpisów. Jednocześnie organ podkreślił, że ustawa wyraźnie i wprost zakazuje dokonywania zmiany zaproponowanej ceny. Urzeczywistnienie się zatem możliwości, o której mowa w art. 84 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych w ocenie organu nie stoi w kolizji z regułą wyrażoną w art. 72 ust. 1 tej ustawy, którą osoby przystępujące do egzaminu winny znać. Zdaniem organu, przytoczony przez skarżącego komentarz zawiera błędne tezy, pomija bowiem analizę rzeczywistego stanu prawnego. Zgodnie z art. 86 ust. 2 ustawy - Prawo zamówień publicznych, otwarcie ofert jest jawne i następuje bezpośrednio po upływie terminu do ich składania, z tym że dzień, w którym upływa termin składania ofert, jest dniem ich otwarcia. W tym stanie rzeczy zakaz zmiany ceny po upływie terminu do składania ofert w więc po otwarciu ofert jest oczywisty, jako zgodny z duchem i funkcją spełnianą przez całą ustawę. Przede wszystkim jednak, zakaz zmiany oferty po jej otwarciu (a więc po upływie terminu do składania ofert) wyrażony został wprost w art. 87 omawianej ustawy. Skoro więc ustawodawca bezpośrednio wyraża zakaz jakiejkolwiek zmiany w treści oferty od danej chwili, to po co miałby ten zakaz kreować poprzez wprowadzenie do ustawy przepisu o takiej treści jak art. 72 ust. 1 i narażać odbiorców prawa na konieczność dokonywania karkołomnej wykładni. Przy takim założeniu jak w zacytowanym komentarzu, przepis art. 72 ust. 1 byłby zbędny. Zdaniem organu, treść pytania nr 91 nie narusza zatem ustawy o radcach prawnych. Publikacje, które mogą okazać się dostępne na rynku nie mogą natomiast wypaczać egzaminu, który opierać się winien na obowiązującym stanie prawnym.

Odnosząc się do kolejnego, zakwestionowanego przez skarżącego pytania o nr 94 organ wyjaśnił, że według klucza odpowiedzi prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", mająca podstawę w art. 319 § 1 i 2 k.s.h. Zgodnie z tym przepisem zgłoszenie jednoosobowej spółki powinno zawierać, oprócz danych określonych w art. 318, nazwisko i imię albo firmę (nazwę) i siedzibę oraz adresy akcjonariusza, a także wzmiankę, że jest on jedynym akcjonariuszem spółki (§ 1) Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy wszystkie akcje w spółce zostają nabyte przez akcjonariusza po zarejestrowaniu spółki. Zarząd zgłasza tę okoliczność do sądu rejestrowego w terminie trzech tygodni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza. (§ 2).

Na powyższe pytanie skarżący udzielił odpowiedzi "C". W odwołaniu skarżący podniósł, że pytanie wspomina o “jednym" akcjonariuszu, a art. 319 k.s.h. wyraźnie wskazuje "jedynego" akcjonariusza. W jego ocenie zamieszczenie w pytaniu słowa "jednego" nie pozwala na udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie i nie tworzy z odpowiedzią "A" zdania prawdziwego, zgodnego ze stanem prawnym obowiązującym w dniu egzaminu. Również i tego zarzutu organ nie podzielił. W ocenie organu w pytaniu - w kontekście treści art. 319 § 1 i 2 k.s.h. - w sposób właściwy i prawidłowy użyto słów "jeden" i "jedyny". Jak wyjaśnił organ § 2 tego przepisu stanowi, że przepis § 1 stosuje się odpowiednio w przypadku "gdy wszystkie akcje w spółce zostają nabyte przez akcjonariusza po zarejestrowaniu spółki (...)". W pytaniu - w celu jego doprecyzowania i usunięcia jakichkolwiek wątpliwości zdających - dodano słowo "jednego", przez co podkreślono, że akcje zostają nabyte "przez jednego akcjonariusza", co ma identyczną treść jak sformułowanie "przez akcjonariusza". Natomiast w prawidłowej odpowiedzi "A" (jak i w propozycjach pozostałych odpowiedzi), powtórzono literalne brzmienie art. 319 § 2 k.s.h. in fine, gdzie jest mowa o "jedynym akcjonariuszu". Dookreślenie zaś słowa "akcjonariusza" liczebnikiem "jeden" służyło doprecyzowaniu pytania i jego absolutnej jednoznaczności. W pytaniu podkreślono, że dotyczy sytuacji, gdy jeden akcjonariusz nabywa wszystkie akcje, zaś terminy zgłoszenia wskazane w odpowiedziach jednoznacznie wskazują na poprawność odpowiedzi "A" i w tym zakresie do prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 94 wystarczyło znać obowiązkowy termin zgłoszenia. Nie można zatem przyznać skarżącemu punktu za to pytanie, gdyż udzielił na nie błędnej odpowiedzi "C".

P. S. zakwestionował również pytanie nr 95, wskazując, że pytanie zostało sformułowane niewłaściwie. Jak stwierdził organ według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", mająca podstawę w art. 323 § 2 k.s.h, który stanowi, że do chwili ustanowienia zarządu spółka w organizacji jest reprezentowana przez wszystkich założycieli działających łącznie albo przez pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli. Skarżący zaś udzielił na powyższe pytanie odpowiedzi "B". Ww. podniósł, że zgodnie z art. 323 § 2 k.s.h., do chwili ustanowienia zarządu, spółka akcyjna w organizacji reprezentowana jest przez wszystkich założycieli działających łącznie albo przez pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli. Zdaniem skarżącego, z literalnego brzmienia przepisu wynika więc, że istnieje obowiązek reprezentowania w jeden z dwóch ww. sposobów: przez wszystkich założycieli albo przez pełnomocnika. Jego zdaniem ustawa nie przewiduje fakultatywności reprezentacji, jak sugerowałoby pytanie nr 95, lecz obowiązek. W opinii skarżącego prawa nie są tym samym co obowiązki, w związku z powyższym, pytanie nr 95 należy uznać za wadliwe.

Zarzuty podniesione przez skarżącego organ uznał za chybione. Jak podniósł organ z treści art. 323 § 2 k.s.h. wynika, że do chwili ustanowienia zarządu, spółka akcyjna w organizacji jest reprezentowana przez jeden spośród dwóch wymienionych w tym przepisie podmiotów: wszystkich założycieli działających łącznie albo pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli. W przepisie użyto spójnika "albo", a zatem zastosowano alternatywę rozłączną. Jak podkreślił organ, warunkiem wystarczającym prawdziwości alternatywy rozłącznej jest prawdziwość choćby jednego argumentu zdaniowego - prawdziwość obu zdań składniowych nie jest konieczna, (tak: Logika praktyczna. Zygmunt Ziembiński, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2007, str. 79). Powyższe oznacza, że na podstawie art. 323 § 2 k.s.h. możliwe i poprawne było skonstruowanie pytania, które dotyczyłoby tylko jednego spośród dwóch podmiotów, uprawnionych do reprezentowania spółki akcyjnej w organizacji. Co do argumentu skarżącego, że z przepisu art. 323 § 2 k.s.h. wynika obowiązek reprezentowania spółki przez jeden z dwóch możliwych sposobów, a w konsekwencji ustawa nie przewiduje "fakultatywności reprezentacji" organ wskazał, że jest on chybiony, skoro pytanie dotyczyło tylko jednego z dwóch podmiotów.

W świetle powyższego, zdaniem organu jedynie prawidłową i poprawną — w kontekście treści art. 323 § 2 k.s.h. - odpowiedzią była ta, zawarta w propozycji “A". Dwie pozostałe odpowiedzi odnoszą się do pełnomocnika i prokurenta. Są one zdaniem organu, jednoznacznie wadliwe.

Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. S. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, co miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, poprzez nieodniesienie się do argumentów dotyczących pytań egzaminacyjnych 3 i 91, co stanowiło naruszenie art. 7, 77 §1 i 107 §3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jako naruszającej prawo.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podtrzymuje wszystkie twierdzenia zawarte w odwołaniu od uchwały z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie. Skarżący odnosząc się do pytania nr 2 podtrzymał swoje twierdzenie, że pytanie to wymaga przyjęcia za “lepsze" pewnych poglądów doktryny i odrzucenia innych. Na poparcie swojego stanowiska ww. powołał "Kodeks karny. Komentarz praktyczny" pod red. M. Mozgawy, która za problematyczne ma uznawać zaliczenie instytucji z art. 57a k.k. do nadzwyczajnego obostrzenia kary. Ponadto skarżący za pozbawione znaczenia uznał wywody Ministra, odnoszące się do rozróżnienia obligatoryjnego i fakultatywnego "nadzwyczajnego obostrzenia kary", bowiem w żadnym miejscu swego odwołania skarżący nie powołuje się na nie, ani nie czyni uwag odnośnie fakultatywności, ani obligatoryjności zastosowania instytucji "nadzwyczajnego obostrzenia kary".

Wyjaśniając zaś swoje stanowisko odnośnie wadliwości pytania nr 3 – skarżący wskazał na błędną jego zdaniem logikę sformułowania ww. pytania. Jak podniósł skarżący treść pytania zawiera sformułowanie "bez orzeczenia grzywny i środka karnego", co oznacza jego zdaniem, że w sprawie nie orzeczono łącznie grzywny i środka karnego. Nie wyklucza natomiast w jego ocenie sytuacji, w której orzeczono samą grzywnę albo sam środek karny. Kluczowe w tym przypadku jest, zdaniem skarżącego błędne posłużenie się w pytaniu spójnikiem "i", co powoduje, że odpowiedź "A" na to pytanie nie może zostać uznana za prawdziwą, ponieważ w grę wchodzić będzie sytuacja przewidziana w art. 76 § 2 kodeksu karnego, który przewiduje, iż w razie orzeczenia wobec skazanego grzywny lub środka karnego, zatarcie skazania nie może nastąpić przed ich wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem ich wykonania. Skarżący nie zgodził się z poglądem Ministra, jakoby zwrot "bez orzeczenia grzywny i środka karnego" stanowił "zdanie wtrącone, ujęte od strony pozytywnej".

Ponadto skarżący powołując się na “Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do artykułów 117-221. Tom I. – pod red. A. Wąska, R. Zawłockiego, System Informacji Prawnej Legalis" podniósł, że Minister Sprawiedliwości nie odniósł się do wyrażonej przez niego w odwołaniu wątpliwości, czy jest możliwe popełnienie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności.

Zdaniem skarżącego również pytanie egzaminacyjne nr 85 nie spełnia wymagań określonych w art. 339 ustawy o radcach prawnych. Na poparcie swojej tezy skarżący zwrócił uwagę na pogląd wyrażony przez Z. Strusa i M. Strus – Wołos oraz pogląd J. Gołaczyńskiego w komentarzu do art. 308 k.c. [w:] Edward Gniewek (red.) "Kodeks cywilny. Komentarz", Warszawa 2011, s. 488.

Odnosząc się do pytania nr 91 skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu, wraz z przytoczonymi tam poglądami doktryny oraz podniósł, że Minister Sprawiedliwości uznając w zaskarżonej decyzji, iż "przytoczony przez skarżącego komentarz zawiera błędne tezy", nie wskazał, o który komentarz chodzi, ani które tezy są błędne.

W ocenie skarżącego, pytanie nr 94 nie spełnia wymagań określonych w art. 339 ustawy o radcach prawnych, z uwagi na wadliwość jego konstrukcji. Odnosząc się zaś do argumentacji organu, skarżący powołując się na “Słownik Języka Polskiego" pod red. Mieczysława Szymczaka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 wskazał, że “jeden" oznacza liczebnik główny, oznaczający liczbę 1, a także jest równoznaczny ze zwrotami pierwszy, rozpoczynający ciąg, serię, kolejność, wyróżniony na ich tle dla rozpoczęcia serii. Natomiast "jedyny" oznacza to samo co tylko jeden, nie mający poza sobą innego; tylko ten, wyłączny. Różnica między "jednym" a "jedynym" jest zatem oczywista i nie budzi w ocenie skarżącego żadnych wątpliwości.

Skarżący podtrzymał również stanowisko w kwestii wadliwości pytania nr 95, zgodnie z argumentacją wyrażoną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Badając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Stosownie do art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych - egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych stanowi zaś, że egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Stosownie zaś do art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych - pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Minister Sprawiedliwości uznał, że skarżący na 150 pytań udzielił 99 poprawnych odpowiedzi, ustalając, że uzyskał wynik negatywny, skoro nie otrzymał minimalnej wymaganej ilości 100 punktów do zakwalifikowania się na aplikację radcowską.

Sąd, poddając kontroli pytania składające się na całość zestawu testowego według wymienionych powyżej kryteriów oraz oceniając odpowiedzi skarżącego udzielone na nie, przy czym w szczególność odnosząc się do pytań zakwestionowanych przez skarżącego – doszedł do przekonania, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o radcach prawnych. Sąd podzielił pogląd Ministra Sprawiedliwości, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu.

Zakwestionowane przez skarżącego pytania o numerach 2, 3, 85, 91, 94 i 95 brzmiały następująco:

Pytanie nr 2 "Zgodnie z Kodeksem Karnym, sąd stosuje (obligatoryjnie) nadzwyczajne obostrzenie kary:

A. skazując sprawcę za występek o charakterze chuligańskim,

B. jeżeli sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które był już skazany,

C. jeżeli sprawca dopuszcza się przestępstwa, podejmując dwa lub więcej zachowań, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru."

Pytanie nr 3 "Zgodnie z Kodeksem karnym, skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (bez orzeczenia grzywny i środka karnego) za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15:

A. ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby,

B. ulega zatarciu dopiero z upływem 10 lat od uprawomocnienia się wyroku,

C. nie podlega zatarciu."

Pytanie nr 85 "Zgodnie z ustawą o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, zastawem rejestrowym można zabezpieczyć:

A. wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej,

B. wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej oraz wierzytelność majątkową niepieniężną, ale tylko wtedy, gdy jej wartość wyrażona została w pieniądzu polskim lub walucie obcej,

C. wierzytelność pieniężną, ale tylko wtedy, gdy została wyrażona w pieniądzu polskim."

Pytanie nr 91 "Zgodnie z ustawą - Prawo zamówień publicznych, w wypadku postępowania w trybie zapytania o cenę:

A. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a każdy z wykonawców może zmienić zaproponowaną cenę przed upływem terminu składania ofert,

B. prowadzi się negocjacje w sprawie ceny, a wykonawcy mogą zmienić zaproponowaną cenę,

C. nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny, a wykonawcy nie mogą zmienić zaproponowanej ceny."

Pytanie nr 94 "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, w przypadku, gdy wszystkie akcje w spółce akcyjnej zostają nabyte - po zarejestrowaniu spółki - przez jednego akcjonariusza, zarząd zgłasza tę okoliczność do sądu rejestrowego w terminie:

A. trzech tygodni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza,

B. trzydziestu dni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza,

C. trzydziestu dni od dnia, w którym wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza."

Pytanie nr 95 "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, do chwili ustanowienia zarządu spółka akcyjna w organizacji może być reprezentowana przez:

A.wszystkich założycieli działających łącznie,

B. pełnomocnika ustanowionego uchwałą założycieli podjętą wymaganą bezwzględną większością głosów

C. prokurenta ustanowionego uchwałą założycieli podjętą wymaganą względną większością głosów."

I tak odnosząc się do pytania nr 2 Sąd podziela stanowisko organu, że pytanie to zostało skonstruowane poprawnie, a jedyną prawidłową odpowiedzią na nie jest odpowiedź “A". Istota powyższego pytania sprowadzała się do wskazania spośród opisanych przypadków tego, w którym zastosowanie nadzwyczajnego obostrzenia kary jest obligatoryjne. Ze wskazanych w tym pytaniu odpowiedzi, wynika, że tylko w sytuacji opisanej w odpowiedzi “A" zachodzi po stronie sądu obowiązek zastosowania wobec sprawcy nadzwyczajnego obostrzenia kary. Prawidłowość powyższej odpowiedzi wynika zaś wprost z brzmienia art. 57 a § 1 k.k., który stanowi, że skazując za występek o charakterze chuligańskim, sąd wymierza karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości nie niższej od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Nie budzi zaś żadnych wątpliwości interpretacyjnych Sądu, że pozostałe dwie odpowiedzi oznaczone literami B i C są błędne. Pierwsza odpowiedź opiera się na treści art. 64 § 1 k.k. regulującego recydywę szczególną podstawową, który wprost stanowi, że w przypadku popełnienia przestępstwa w warunkach powyższej recydywy - sąd może (a nie jak w pytaniu – ma obowiązek) wymierzyć karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Natomiast odpowiedź C dotyczy konstrukcji tzw. przestępstwa ciągłego, w stosunku do którego ustawodawca nie przewidział możliwości nadzwyczajnego zaostrzenia kary. Sąd podziela również stanowisko organu, że wbrew wywodom skarżącego, przytaczane przez niego fragmenty "Komentarza do Kodeksu karnego" pod redakcją M.Mozgawy nie świadczą o istnieniu sporu doktrynalnego, powodującego sytuację, w której zdający egzamin wstępny musieliby się opowiedzieć po jednej ze stron tego sporu.

Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego kwestionująca konstrukcję pytania nr 3. Istota tego pytania sprowadzała się do sprawdzenia, czy kandydat posiadł wiedzę dotyczącą wprowadzonego do kodeksu karnego wyłomu od generalnej zasady zatarcia skazania uregulowanego w art. 106 a k.k. zgodnie z którym nie podlega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15. Zakwestionowane zaś pytanie dotyczyło sytuacji skazania za takie przestępstwo na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W takim przypadku zatarcie skazania odbywa się na zasadach odnoszących się do sytuacji wymierzenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, które zostały uregulowane w art. 76 k.k., co oznacza, że jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "A". Dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi należało zatem dostrzec po pierwsze, że wymierzona kara za opisane w niej przestępstwo została orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, co oznacza, że jego sprawca nie jest wyłączony spod działania instytucji zatarcia skazania oraz po drugie, że zatarcie skazania w sytuacji zastosowania środka probacyjnego nie następuje na zasadach ogólnych po upływie wyznaczonego w ustawie okresu od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary, lecz na podstawie art. 76 k.k.

Sąd podzielił argumentację organu, że dodanie do treści pytania informacji "bez orzeczenia grzywny i środka karnego" – miało na uwadze ze względu na treść art. 76 § 2 k.k. właśnie doprecyzowanie pytania, tak by egzaminowani nie mieli wątpliwości, że w podanym przypadku nie zostały orzeczone ani grzywna, ani też środek karny, bez wykonania których, darowania albo przedawnienia ich wykonania - nie może dojść do zatarcia skazania. Zgodzić się należy, ze skarżącym, prezentującym stanowisko doktryny, iż przedmiotem zamachu w sytuacji popełnienia czynów zabronionych stypizowanych w rozdziale XXV k.k. nie zawsze musi być jednocześnie wolność seksualna i obyczajność. Jednocześnie zauważyć jednak należy, że oba ww. dobra mogą być atakowane jednocześnie (np. w przypadku popełnienia przestępstwa zmuszania do uprawiania prostytucji, czy stręczycielstwa), co oznacza, że odniesienie się w zakwestionowanym pytaniu do przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności jest jak najbardziej prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 3 sformułowane zostało w sposób zgodny z zaleceniami z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, oparte zostało ono na przepisach prawa, jego treść nie budzi wątpliwości , zawiera tylko jedną prawidłową odpowiedź, która wynika z art. 76 k.k..

Za nietrafne Sąd uznał również kwestionowanie przez skarżącego pytania nr 85. Z powyższego pytania wynika, że jego istotą było wykazanie się przez kandydata znajomością jednego z rodzajów ograniczonych praw rzeczowych jakim jest zastaw rejestrowy, a w szczególności jego przedmiotu. Z art. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów wynika, że zastawem rejestrowym można zabezpieczyć wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej.

Podkreślenia wymaga, że zastawem rejestrowym można zabezpieczyć tylko wierzytelność pieniężną. W zasadzie wierzytelność pieniężna powinna być wyrażona w pieniądzu polskim, lecz cytowany przepis dopuszcza również jej postać w walucie obcej, co mając na uwadze założenie w pytaniu odnoszące się do przepisów ustawy o zastawie rejestrowym (...) wykluczało już jako poprawną odpowiedź "C". Za niepoprawną uznać również należało odpowiedź "B", gdyż przewidziano w niej możliwość zabezpieczenia zastawem rejestrowym wierzytelności majątkowej niepieniężnej. Sąd podziela zatem stanowisko organu, że jedyną prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie postawione w sposób jasny i precyzyjny jest odpowiedź "A", wynikająca wprost z zacytowanego wyżej przepisu. Sąd nie podziela argumentu skarżącego, że z zacytowanego przez niego stanowiska doktryny wyrażonego w Komentarzu do art. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz.U.96.149.703), [w:] Strus Z., Strus-Wołos M., Komentarz do ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów – wynika, że nie tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. W ocenie Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że zacytowani przez skarżącego przedstawiciele doktryny stoją na stanowisku, że przedmiotem zastawu rejestrowego może być wierzytelność pieniężna, która została przekształcona w taką wierzytelność z wierzytelności niepieniężnej. Takie przekształcenie powoduje, że wierzytelność pierwotna (tu: niepieniężna) przestaje istnieć i w jej miejsce powstaje wierzytelność nowa (tu: pieniężna). Pogląd ten zaś, w ocenie Sądu w pełni koreluje z treścią art. 5 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów stanowiącego podstawę udzielenia prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 85. Z powyższych względów stwierdzić należy, że również i to pytanie, jako sformułowane w sposób precyzyjny, zawierający tylko jedną prawidłową odpowiedź wynikającą z cytowanego powyżej art. 5 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów zgodne jest z zaleceniami określonymi w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Odnosząc się zaś do pytania nr 91 zważyć należy, że jego celem jest wykazanie się przez skarżącego znajomością jednego z trybów udzielania zamówienia publicznego, tj. postępowania w trybie o cenę prowadzonego w oparciu o ustawę – Prawo zamówień publicznych. Zdaniem Sądu za odpowiedź prawidłową na powyższe pytanie uznać należy odpowiedź "C", która jest zgodna z art. 72 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych. Zgodnie z powyższym przepisem każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę i nie może jej zmienić. Nie prowadzi się negocjacji w sprawie ceny. W tym miejscu podnieść należy, że tryb zapytania o cenę jest trybem szczególnym, w którym każdy wykonawca może zaproponować tylko jedną cenę i dlatego nie może jej zmieniać. Zamawiający zaś udziela zamówienia temu wykonawcy, który zaoferował najniższą cenę. Jak słusznie zauważył organ, przepis art. 72 ust. 1 ww. ustawy stanowi normę szczególną w stosunku do przepisu art. 84 ust. 1 tej ustawy przewidującego możliwość zmiany oferty przed upływem terminu do składania ofert i z przedstawionego powyżej względu art. 72 ust. 1 zakazuje takiej zmiany ofert, która powodowałaby zmianę ceny. Przepis ten w zdaniu drugim zakazuje również prowadzenia negocjacji w sprawie ceny, przy czym zważyć należy, że zamawiający może prowadzić negocjacje w takich sprawach, jak terminy dostaw, miejsce dostaw, spełnienie świadczenia częściami, etc. Jednocześnie zamawiający może udzielić zamówienia i zawrzeć umowę tylko i wyłącznie z tym wykonawcą, który zaoferował najniższą cenę (a nie najkorzystniejszą ofertę – jak w przypadku innych trybów postępowania).

Skarżący udzielił na powyższe pytanie odpowiedzi "A", w skardze zaś podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu do Ministra Sprawiedliwości. W odwołaniu tym skarżący zacytował fragmenty komentarzy do ustawy z dnia 29 sierpnia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych. Z wypowiedzi tych wynika w skrócie, że zakaz prowadzenia negocjacji w sprawie ceny - nie oznacza, że po upływie terminu na składanie ofert i złożeniu oferty dopuszczalne są negocjacje w innym zakresie. Sąd podziela pogląd organu, że zawarta w cytowanych wypowiedziach teza jest błędna, przy czym podkreślenia wymaga, że wypowiedzi te nie dotyczą kwestii objętej treścią pytania, lecz dotyczą możliwości prowadzenia negocjacji w innych aniżeli cena – kwestiach.

Zatem jak już to stwierdzono wcześniej, kwestionowane przez skarżącą pytanie oraz wynikającą z niego jedna prawidłowa odpowiedź oparta została wprost na treści omawianego przepisu art. 72 ust.1 cyt. ustawy i dlatego uznać należy, że odpowiada ono wymogom określonym w art. 33 9 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z "Pouczeniem" zawartym w części I – zestaw pytań testowych (pkt4) przy rozwiązywaniu testu niedopuszczalne było dokonywanie dodatkowych założeń wykraczających poza treść pytania. W ocenie Sądu wywody skarżącego zmierzające do zakwestionowania pytania nr 91 odwołują się właśnie do dodatkowych założeń podczas gdy pytanie to w sposób jednoznaczny odnosi się tylko do trybu zapytania o ocenę przewidzianego w ustawie Prawo zamówień publicznych. Wobec powyższego uznać należy, że konstrukcja pytania również jest zgodna z wymogami ustawy o radcach prawnych.

Ocena pytania nr 94 prowadzi również do wniosku, że jest ono zgodne z regułami określonymi w art. 33 9 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Sąd nie może podzielić argumentacji skarżącego, że sposób zredagowania pytania nr 94 wymaga czynienia niedopuszczalnych dodatkowych założeń, że autorom pytania chodziło o sytuację określoną w art. 319 k.s.h. Wprost przeciwnie, zdaniem Sądu, konstrukcja powyższego pytania nie nasuwa żadnych wątpliwości, że jego celem jest wskazanie terminu, w którym zarząd obowiązany jest zgłosić do sądu rejestrowego okoliczność nabycia wszystkich akcji w spółce akcyjnej przez akcjonariusza. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że kwestionowany przez skarżącego zwrot "jednego", w istocie miał na celu jak najbardziej precyzyjne skonstruowanie pytania, tak aby wyraźnie z niego wynikało, że wszystkie akcje spółki nabył jeden akcjonariusz. Prawidłową odpowiedź na powyższe pytanie stanowi odpowiedź "A", wynikająca wprost z art. 319 § 2 zd. 2 k.s.h., który stanowi, że zarząd zgłasza tę okoliczność do sądu rejestrowego w terminie trzech tygodni od dnia, w którym dowiedział się, że wszystkie akcje spółki zostały nabyte przez jedynego akcjonariusza. Znajomość treści zacytowanego powyżej przepisu (co oczywiste wespół z § 1) była zatem konieczna i jednocześnie wystarczająca dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi. Zakwestionowane pytanie zostało zaś skonstruowane w sposób prawidłowy i jasny, jako że zawierało jedną prawidłową odpowiedź.

Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącego w kwestii nieprawidłowej konstrukcji pytania nr 95. Organ podał, że według klucza – prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A" mająca podstawę w art. 323 § 2 k.s.h. Zgodnie z treścią ww. przepisu do chwili ustanowienia zarządu spółka w organizacji jest reprezentowana przez wszystkich założycieli działających łącznie albo przez pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli. Skarżący udzielił na powyższe pytanie odpowiedzi "B" z której wynika, że spółka w organizacji jest reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego uchwałą założycieli podjętą wymaganą bezwzględną większością głosów, podczas gdy, zgodnie z treścią cyt. wyżej przepisu prawidłową odpowiedź stanowi odpowiedź “A". Pytaniu nr 95 skarżący zarzucił, że z jego treści wynika uprawnienie do reprezentacji, zaś przepis stanowi o obowiązku reprezentacji. Zdaniem Sądu zarzut ten uznać należy za chybiony. Zważyć należy, że celem pytania nr 95 jest wykazanie się znajomością sposobu reprezentacji spółki akcyjnej od chwili jej zawiązania do chwili jej zarejestrowania, tj. spółki w organizacji. Jak wyżej wykazano kwestię tę reguluje cytowany powyżej art. 323 § 2 k.s.h., z którego wynika, że spółka taka jest reprezentowana w sposób dwojaki tj. albo przez wszystkich założycieli działających łącznie albo przez pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli. Każdy zaś inny sposób reprezentacji jest wadliwy, co oznacza, że spółka może być reprezentowana przez wszystkich założycieli działających łącznie. W tym kontekście użycie w pytaniu sformułowania przez kogo spółka może być reprezentowana koreluje z treścią cytowanego wyżej art. 323 § 2 k.s.h. Z uwagi na powyższe, przyjąć należy, że pytanie nr 95 zostało sformułowane w sposób nie budzący wątpliwości i zawiera jedną prawidłową odpowiedź.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd w konsekwencji uznał, że pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącego oraz pozostałe składające się na zestaw testowy oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu oraz zostały sformułowane w sposób poprawny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź.

Organowi nie można postawić zarzutu, że załatwił sprawę z naruszeniem norm procesowych. Minister swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, wyjaśnił przesłanki działania, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń. Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości zastosował się więc do przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.) uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z art. 107 § 3 Kpa.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.