Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 243/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-04-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie (art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 r. sprzeciwu W. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. I SA/Rz 243/18, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2013 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 243/18

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r., referendarz sądowy odmówił W. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2013 r.

W sprzeciwie na ww. postanowienie skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o jego zmianę i zwolnienie od kosztów sądowych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) przez jego niezastosowanie i nieprzyznanie prawa pomocy skarżącemu, mimo wykazania, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że odmowa przyznania prawa pomocy jest bezzasadna. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie, bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. W ocenie skarżącego powinien mieć możliwość skorzystania z prawa pomocy, gdyż posiadane przez niego środki są niewystarczające dla obrony swoich praw przed sądem. Nadto zaznaczył, że jego sytuację majątkową należy rozpatrywać biorąc pod uwagę wszystkie toczące się z jego udziałem postępowania dotyczące prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Sąd powinien zatem uwzględnić fakt, że niniejsze postępowanie jest jednym z wielu postępowań toczących się z udziałem skarżącego, a suma wpisów od wszystkich złożonych skarg to wydatek w kwocie kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.

Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Zwolnienie od kosztów sądowych objęte jest zatem zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Zasadą jest obowiązek stron do ponoszenie kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Domaganie się przez wnioskodawcę przyznania mu prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów Skarbu Państwa. Przysługujące Sądowi prawo do przyznania prawa pomocy nie ma przy tym charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację rodzinną, majątkową i finansową strony skarżącej oraz zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów postępowania. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. II FZ 185/10 i 27 maja 2010 r., sygn. II FZ 255/10). Podkreślić również należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, że sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego, nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Świadczy o tym w pierwszej kolejności dokonane przez referendarza zestawienie wysokości miesięcznych dochodów skarżącego i jego żony - w łącznej kwocie 3 950 zł. Dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia posiadanie przez nich oszczędności w wysokości 15 000 zł, z których ww. jest w stanie pokryć potencjalną wysokość kosztów sądowych w tej sprawie (a także pozostałych sprawach z jego udziałem), wśród których w pierwszej kolejności zajmuje wpis sądowy od skargi, w wysokości 260 zł.

Nadto zwrócić należy uwagę, że fakt posiadania przez skarżącego i jego żonę domu jednorodzinnego o pow. 170 m2 i szacunkowej wartości 500 000 zł, działki rolnej o pow. 10 ar i szacunkowej wartości 30 000 zł, lokali handlowo-usługowych o pow. 270 m2 oraz 550 m2 i szacunkowej wartości wynoszącej odpowiednio 500 000 zł i 1 000 000 zł, dwóch samochodów: Nissan Murano z 2003 r. o wartości 20 000 zł i Audi Q5 z 2011 r. o wartości 50 000 zł - nie potwierdza wymaganego w tych okolicznościach procesowych ubóstwa osób wnioskujących o zwolnienie od kosztów sądowych. W kontekście poczynionych uwag, Sąd przychyla się do stanowiska referendarza sądowego, że wnioskodawca wraz z żoną mają w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz posiadają stałe dochody, które zabezpieczają ich bieżące wydatki.

Zdaniem Sądu skarżący nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. W sprzeciwie podjęto w zasadzie polemikę z ustaleniami referendarza sądowego, opisanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. W związku z powyższym nie może zyskać akceptacji Sądu argumentacja strony, zgodnie z którą nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, a także w pozostałych sprawach z jego udziałem, a zwłaszcza wpisów sądowych.

W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącego i w konsekwencji trafnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wykazując brak ziszczenia się przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych.

Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.