Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 907/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2020 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. [.] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] września 2019 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. odmawiającą Spółce A w W. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie [...]zł oraz umorzenia I-VIII raty podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie [...]zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W podaniu z [...] września 2016 r. skierowanym do Wójta Gminy w K. skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości za 2015 rok tj. V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII rat w kwocie [...]zł oraz I, II, III, IV, V, VI,VII, VIII rat podatku od nieruchomości za 2016 rok w kwocie [...]zł, motywując to trudną sytuacją finansową spowodowaną zdarzeniem losowym, tj. pożarem obiektu w lutym 2011 roku, w którym prowadzona była działalność gospodarcza. Wyjaśniła, że obecnie środki uzyskiwane z działalności gospodarczej przeznacza na odbudowę pałacu. Zatrudnia około 40 pracowników, których zwolni, ogłaszając upadłość firmy, jeśli nie uzyska pomocy w formie zwolnienia w zakresie podatku od nieruchomości. Poinformowała również, że w ostatnich trzech latach budżetowych otrzymała pomoc publiczną, która nie przekroczyła kwoty będącej równowartością [...] euro.

Pismem z [...] września 2016 r. Wójt Gminy K. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie sprawozdań finansowych za lata 2013-2015, formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz zaświadczenia/ oświadczenia o pomocy de minimis, umów kredytowych, kopii protokołu dotyczących pożaru i dokumentów potwierdzających otrzymane odszkodowanie. W odpowiedzi spółka złożyła sprawozdania, formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, a także oświadczyła, że w roku bieżącym i w ciągu 2 lat poprzedzających nie korzystała z pomocy de minimis oraz że w 2011 r. otrzymała odszkodowanie w związku z pożarem w kwocie [...]zł.

Decyzją z [...] października 2016 r. Wójt Gminy w K. odmówił umorzenia przedmiotowych zaległości.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2017 r., w której organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji powinien skupić się na analizie możliwości finansowych strony w zapłacie zaległości podatkowych, mając na uwadze rozmiar szkody oraz obecny stan majątku spółki, co wymaga rzeczowej analizy struktury dochodów i wydatków strony, a następnie ocenić ten materiał pod kątem przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego".

Decyzją z [...] października 2017 r. Wójt Gminy w K. odmówił skarżącej umorzenia przedmiotowych zaległości.

Organ stwierdził, ze przy rozpatrywaniu wniosku zastosowano przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1407/2013 z 18 grudnia 2013 r. , podatnik w ostatnich trzech latach podatkowych wartość pomocy publicznej nie przekroczyła kwoty będącej równowartością [...] euro.

W uzasadnieniu wskazał, że zebrano materiał dowodowy obrazujący aktualną sytuacja finansowo-ekonomiczną spółki, w tym m.in. bilanse z ostatnich trzech lat - stan aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy, w których wynik finansowy za lata 2013 - 2015 wykazuje stratę. Podatnik przedłożył też sprawozdania zarządu spółki za lata 2013-2015. Spółka podała stratę za rok 2013 w kwocie [...]zł, za rok 2014 sumę [...] zł straty i za 2015r - [...] zł straty. Pomimo wykazywanej straty podała, że zwiększa zatrudnienie pracowników, tj. oświadczyła, że w 2013 r. było 11 pracowników, w 2014 było 16 pracowników , w 2015 roku 19 pracowników, a z treści złożonego wniosku o umorzenie wynika, że obecnie zatrudnionych jest około 40 osób. Jak wynika ze sprawozdań zarządu spółki inwestycje - środki trwałe w budowie: w roku 2013 wynosiły [...] zł, w 2014r. wyniosły [...] zł, a w 2015r. [...] zł. Powyższe wskazuje na fakt stałego wzrostu udziału inwestycji w działalności spółki. Na podstawie przedstawionych wyników spółki zwrócono także uwagę na systematyczny wzrost kosztów ogólnego zarządu i tak w 2013 roku wydatkowano kwotę [...]zł, w 2014 roku - [...] zł, a w 2015 roku - [...] zł. Organ stwierdził, że spółkę stać na zwiększanie w kolejnych latach kosztów zarządu, przy jednocześnie całkowitym zaniechaniu regulowania zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości. W toku postępowania skarżąca uzupełniła materiał dowodowy, z którego wynika, że na podstawie aktu notarialnego z [...] września 2007r. wydzierżawiła swoją nieruchomość położoną w W. Spółce B w W." z siedzibą w W.. Skarżąca - jako wydzierżawiający oddała obiekt do używania innemu podmiotowi i umówiła się z nim na czynsz dzierżawy w kwocie [...]zł miesięcznie plus należny podatek VAT według obowiązujących stawek, przy czym stawka czynszu winna być przez waloryzowana na koniec każdego roku kalendarzowego. Ponadto zgodnie z umową dzierżawca będzie regulował wszelkie rachunki za dostawę wody, odprowadzanie ścieków, dostawę energii elektrycznej, gazu, rachunki telefoniczne oraz za dostawę internetu, ubezpieczenie od wszelkich ryzyk, podatek od nieruchomości bezpośrednio dostawcom mediów i podmiotom uprawnionym w oparciu o dostarczone rachunki. Z załączonych dokumentów nie wynika, aby należności czynszowe i inne świadczenia przewidziane umową nie były płacone przez dzierżawcę na rzecz skarżącej, która z tego tytułu czerpie stały dochód. Organ, mimo wezwania, nie otrzymał dokumentów potwierdzających aktualne zatrudnienie osób, których liczbę wskazano na 40 pracowników. Z otrzymanych dokumentów wynika natomiast, że skarżąca zatrudnia 3 osoby. Skarżąca nie złożyła dokumentów co do stanu rozliczeń z ZUS i Urzędem Skarbowym. Oświadczono, że należności podatnika wynoszą [...] zł i są nieściągalne, lecz faktu tego nie udokumentowano. Wykazano natomiast, że oprócz nieruchomości położonych w W. skarżąca spółka jest właścicielem nieruchomości w G. oraz mieszkania w K.. Skarżąca posiada zatem znaczący majątek, otrzymuje stały comiesięczny dochód z tytułu dzierżawy w kwocie ponad [...] zł oraz nie ponosi bieżących kosztów utrzymania obiektów pałacu, w którym inny podmiot prowadzi działalność. Organ wziął pod uwagę stały dochód spółki i wysokość podatku, który podatnik winien był zapłacić za 2015 r. – rata miesięczna wynosiła [...] zł oraz za 2016 r. rata miesięczna wynosiła [...] zł. Organ stwierdził, że podnoszona przez skarżącą konieczność remontowania obiektu i koszty z tym związane nie zostały udokumentowane.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej zmianę przez umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za okres objęty decyzją, a ew. o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegający na przyjęciu, że skarżąca posiada środki na zapłacenie podatku od nieruchomości za wskazany okresy. Zdaniem strony organ wybiórczo ocenił zebrany materiał dowodowy. Spółka od dłuższego czasu boryka się z odbudową Pałacu w W., a na ten ceł przeznaczane są wszystkie środki. Od 2015 r. wykazuje stratę bilansową, a zatem nie może dokonać zapłaty zobowiązań z tytułu podatku.

Decyzją z [...] września 2019 r., wskazaną we wstępie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że na moment wydania decyzji skarżąca nie posiada zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2015 – 2016, ponieważ w stosunku do podatnika prowadzone było postępowanie egzekucyjne, następstwem którego było zapłacenie zaległości przez Urząd Skarbowy w N. T. w dniu [...].01.2019 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnień, co jednak nie czyni niniejszego postępowania bezprzedmiotowym. Po przytoczeniu przepisów i orzecznictwa stwierdziło, że obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o udzielenie ulgi podatkowej było przedstawienie wszelkich dowodów, które uznaje on za istotne dla ustalenia jego sytuacji majątkowej. Skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku, a zatem organ I instancji prawidłowo dokonał analizy sytuacji finansowej spółki w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy. O ile pożar można traktować jako zdarzenie nadzwyczajne, to sam fakt jego wystąpienia nie przesądza o istnieniu "ważnego interesu podatnika", tym bardziej, że spółka uzyskała odszkodowanie w kwocie ponad [...] mln zł. Spółka nie udowodniła również, że zadeklarowane przez nią należności krótko i długoterminowych w kwocie [...]zł są w istocie nieściągalne i że zatrudnia kilkudziesięciu pracowników - w tym zakresie potwierdzono zatrudnienie 3 osób. Spółka złożyła również do akt sprawy wyciąg z kartoteki środków trwałych na dzień [...].08.2017 r., z którego wynika, że oprócz nieruchomości spółka jest właścicielem ruchomości oraz zwierząt o łącznej wartości księgowej (wartości początkowej) niespełna [...] mln zł. Wartość rynkowa ww. składników majątkowych może być wyższa od wartości księgowej. Spółka nie tylko uzyskuje stałe dochody z dzierżawy obiektu, ale też posiada inny majątek ruchomy oraz nieruchomy, którego wartość znacznie przekracza wysokość zaległości podatkowych objętych wnioskiem o umorzenie.

Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podnosząc jedynie, że organ wybiórczo ocenił zebrany materiał dowodowy. Podkreślił w uzasadnieniu skargi, ze od dłuższego czasu odbudowuje Pałac [...] w W. i na ten cel przeznaczone są wszelkie środki, jakie spółka otrzymuje.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu podatkowego był przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1407/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz.U. UE L 352 z 24.12.2013, s. 1).

Organ w zaskarżonej decyzji nie wykluczył zastosowania pomocy publicznej w formie pomocy de minimis. Stwierdził, że spółka spełnia warunki pomocy de minimis. W tym stanie rzeczy prawidłowo organ przystąpił do analizy stanu faktycznego w zakresie przesłanek z art. 67 a § 1 O.p. , który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną

Na wstępie należy podkreślić, że ulgi w spłacie należności stanowią wyjątki od zasady powszechności opodatkowania. Wyjątkowy i szczególny charakter ulg w spłacie należności przejawia się w oparciu decyzji w tym przedmiocie na tzw. "uznaniu administracyjnym". Oznacza ono, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanek zastosowania ulgi (umorzenia zaległości podatkowych, ich odroczenia, bądź rozłożenia na raty), organ podatkowy nie jest zobligowany do udzielenia wnioskowanej ulgi. Jej fakultatywne zastosowanie możliwe jest tylko w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone zaistnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony (udzielenia ulgi). Korzystając wówczas z uznania administracyjnego organ wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia, przez co może - pomimo istnienia przesłanek udzielenia ulgi - odmówić uwzględnienia wniosku strony. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi.

Zastosowanie ulgi nie jest zatem zdeterminowane obowiązującą normą prawną. To właściwy organ podatkowy podejmuje decyzję przy analizie przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", czy przyznać podatnikowi ulgę, czy też nie. Nie ulega wątpliwości, że nie ma miejsca w tym postępowaniu na dowolność, ponieważ organ jest zobowiązany uwzględnić przesłanki określone w powołanym wyżej przepisie, tj. "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" i w tym celu zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i prawidłowo go ocenić. Pojęcia "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane. Dlatego w każdej konkretnej sprawie ocena istnienia tych przesłanek może przejawiać się w sposób odmienny, ale istotne jest, aby ta ocena była spójna i logiczna.

Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych sprawy, mających wskazywać na "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie administracyjne samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu należy stwierdzić, ze w niniejszej sprawie organy podatkowe podjęły wszelkie czynności dowodowe, w celu ustalenia przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Organ podatkowy przeanalizował wniosek, opierając się na informacjach skarżącego, ale również ustaleniach własnych.

"Ważny interes podatnika", "interes publiczny" to pojęcia nieostre.

W nauce przedmiotu "ważny interes podatnika" definiuje się jako pewien stan oczekiwania, określoną potrzebę zachowania posiadanych już korzyści lub wyczekiwania na pojawienie się pewnego dobra.

Z kolei "interes publiczny" traktuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (Ordynacja Podatkowa Komentarz, Cezary Kosikowski, Leonard Etel, Jacek Brolik, Rafał Dowgier, Piotr Pietrasz, Mariusz Popławski, Sławomir Presnarowicz, Wojciech Stachurski, wydanie 5, Lex - Wolters Kluwer business, Warszawa 2013 str. 294-295). W orzecznictwie wskazuje się, że owymi wartościami wspólnymi tworzącymi "interes publiczny" są sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 156/10 – wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zdaniem Sądu organy zebrały materiał dowodowy w sposób wystarczający do oceny, czy wniosek jest uzasadniony. ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

W ocenie Sądu zarzut błędnej oceny materiału dowodowego jest nieuzasadniony.

Strona wnosiła o umorzenie podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie [...]zł i 2016 r. w kwocie [...]zł, wskazując na trudną sytuację finansową spowodowaną zdarzeniem losowym, jakim był pożar w lutym 2011 r. Pałacu w W., w którym była prowadzona działalność gospodarcza. Podatnik wskazał, że natychmiast przystąpiono do odbudowy pałacu z własnych środków i w niewielkiej kwocie z darowizn utworzonej fundacji. Pałac nadal wymaga remontu i wszystkie środki spółki są przeznaczane na ten cel.

W toku postępowania organ ustalił jednak, że podatnik wydzierżawił w 2007 r. nieruchomość położoną w W. Spółce B w W.", która z tego tytułu ma obowiązek płacić skarżącej czynsz w wysokości [...] zł miesięcznie plus należny VAT (czynsz miał być co roku waloryzowany). Zgodnie z umową dzierżawca zobowiązał się regulować również wszelkie wydatki związane z nieruchomością. Organ uznał za istotną okoliczność fakt, że działalność gospodarczą w Pałacu w W. prowadzi inny podmiot, który przejął zgodnie z umową wszelkie koszty związane z nieruchomością.

Organ przeanalizował również sytuację finansowa i majątkową spółki. Ustalił, że spółka jest właścicielem jeszcze dwóch nieruchomości: mieszkania w K. oraz nieruchomości w T. . Oprócz nieruchomości spółka jest właścicielem ruchomości i zwierząt o wartości prawie [...] mln zł. Nadto ustalono, że spółka otrzymała odszkodowanie po pożarze w kwocie ponad [...] mln zł.

Sąd zaakceptował prawidłowość prezentowanego przez organy stanowiska o braku przesłanki zarówno ważnego interesu podatnika jak i interesu publicznego na tle zgromadzonego przez organy podatkowe i pozostającego do ich dyspozycji materiału dowodowego. W sprawie nie pominięto żadnych okoliczności przywoływanych przez skarżącego na uzasadnienie swojego wniosku. Powołano i przeanalizowano wszystkie argumenty wskazane przez skarżącego, zważywszy, że aktywność strony w postępowaniu była ograniczona, a pisma kierowane do organu bardzo lakoniczne.

Warto podkreślić, że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, co oznacza, że nie wolno czynić z niej środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku w każdej sytuacji, gdy podatnik znajdzie się w złej kondycji finansowej. Umorzenie stanowi rezygnację organów podatkowych z przysługujących budżetowi należności podatkowych, tym samym zastosowanie tej instytucji powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach oczywistych i uzasadnionych interesem społecznym.

W ocenie Sądu organ podatkowy przedstawił stan faktyczny sprawy i uzasadnił przyczyny odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Niezasadny jest zarzut błędnej oceny materiału dowodowego, pominięcie faktu, że spółka od 2013 r. wykazuje stratę bilansowa. Organ sytuacje materialną i finansową wziął pod uwagę. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) oddalił skargę.