Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 833/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 5 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant ref.- staż. Agata Brolik - Appel, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy w Ł. na podstawie art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz.1071 z 2000 r. z późn. zm.) oraz art.2 ust.1, art. 8 ust.1 pkt 1, art. 12, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z 2004r. z późn. zm.) odmówił Z. Z. udzielenia dalszej pomocy materialnej w formie zasiłku celowego.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że w rodzinie wnioskodawczyni występują dysproporcje pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny. Rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Pomoc jest udzielana na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Rodzina korzystając ze środków pomocy społecznej na zaspokojenie podstawowych potrzeb mogła pozwolić sobie na postawienie płotu betonowego, który nie jest pierwszą potrzebą, a wykazywane dochody miesięczne to kwota 143,00 zł. Ponadto rodzina nie informuje ośrodka o zmianie swej sytuacji materialnej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z. Z. domagając się jej uchylenia i przyznania prawa do zasiłku celowego. Powołała się na trudną sytuację rodzinną, brak środków utrzymania oraz sprzeczność ustaleń organu w zakresie posiadania własnych zasobów majątkowych z rzeczywistym stanem rzeczy. Podniosła, że płot, co do którego pracownik socjalny złożył zastrzeżenia wzniesiony został w miejsce poprzedniego, drewnianego, który uległ naturalnemu zniszczeniu. Środki na wzniesienie nowego płotu pochodziły z odprawy, którą syn otrzymał po zakończeniu służby wojskowej.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z.Z., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając tę decyzję SKO wskazało, że przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

Zaś ust. 2 tegoż artykułu stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu, żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji organ pomocy społecznej nie przyznając wnioskodawczyni w miesiącu kwietniu 2005r., zasiłku celowego bezzwrotnego, kierował się dysproporcją między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny oraz brakiem środków w Ośrodku z przeznaczeniem na zasiłki celowe.

Zdaniem składu orzekającego bezspornym jest, iż sytuacja materialna i bytowa odwołującej się jest trudna. Zainteresowana prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe. Jest pozbawiona możliwości podjęcia pracy z uwagi na brak ofert pracy. Posiada miesięczny dochód w postaci zasiłku rodzinnego, który otrzymuje na córkę. GOPS w Ł. w przeszłości nie pozostawił odwołującej się bez przyznanej pomocy, udzielając jej zasiłku celowego bezzwrotnego w miesiącach styczeń -marzec w wysokości po 90,00 zł miesięcznie. Niewątpliwie organ pomocy społecznej podejmując taką decyzję, poza trudną sytuacją materialną odwołującej się, musiał uwzględnić przede wszystkim fakt, iż środki finansowe, jakie posiada są ograniczone i należy je tak rozdysponować, aby nie pozbawić pomocy innych osób (nie posiadających żadnego dochodu) ubiegających się o pomoc i udzielić jej chociażby w minimalnym zakresie.

Organ II instancji uznał, że z funduszu, jakim dysponuje w roku bieżącym GOPS w Ł. na realizację wszystkich świadczeń finansowych z zakresu zadań własnych gminy na 2005 r., tj. na świadczenia, zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenie społeczne określonego kwotą ogólną 114.047,00 zł, co stanowi 9.503,92 zł miesięcznie. Ośrodek w pierwszej kolejności powinien zrefundować obiady dzieci w szkole, udzielić zasiłków w związku ze zdarzeniami losowymi, opłacić koszty pogrzebów. Pozostałą kwotę Ośrodek może przeznaczyć na wypłatę zasiłków celowych. W miesiącach styczeń - maj 2005r., GOPS w Ł. przyznał świadczenia finansowane w ww. formach na łączną kwotę 39.920.00 zł. Z tej kwoty udzielono pomocy dla 554 rodzin, wypłacono 590 zasiłków na zakup żywności, leków, częściowe pokrycie zadłużenia za czynsz oraz energię elektryczną. Średnia wysokość zasiłku wynosiła 109.66 zł. GOPS w Ł. udziela ponadto pomocy w naturze oraz opłaca składki na ubezpieczenie społeczne. Szczegółowe wyliczenia wykorzystania środków finansowych, jakimi dysponuje GOPS w Ł., zostały przedstawione w piśmie z dnia 8 i 23 czerwca 2005 r. skierowanym do Kolegium. Pismo to zostało włączone do akt sprawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję SKO wniosła Z. Z. podnosząc, że nie posiada własnych zasobów finansowych na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania i tej istotnej okoliczności nie uwzględniły organy obu instancji. W tej sytuacji, decyzje organów sąd winien uchylić jako wadliwe i nie znajdujące oparcia w przepisach prawa.

W odpowiedzi na skargę SKO w Ł. wniosło o jej oddalenie powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ).

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego ( art. 12 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) oraz postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 7 , 77 i 80 Kpa ).

Wydając decyzję odmawiającą udzielania skarżącej dalszej pomocy materialnej w formie zasiłku celowego organ I instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ).

Przepis ten stanowi, że w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Ustawodawca uzależnił zatem możliwość odmowy przyznania świadczenia od stwierdzenia określonej powyżej dysproporcji, która wskazuje na to, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową w ramach środków finansowych, którymi dysponuje, bez świadczeń przyznawanych przez organ pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie, organ I instancji bez należytego wyjaśnienia ustawowej przesłanki odmowy przyznania świadczenia, dowolnie uznał, iż sam fakt wybudowania nowego płotu przez rodzinę skarżącej przesądza o zastosowaniu przepisu art. 12 powołanej ustawy. Tymczasem, z oświadczenia skarżącej złożonego w obecności pracownika socjalnego wynikało wprost, że płot postawiony został w miejsce poprzedniego, drewnianego, który uległ zniszczeniu, ze środków pochodzących z odprawy, którą otrzymał syn skarżącej kończąc służbę wojskową. Jednocześnie organ nie wyjaśnił, jaka była kwota odprawy, na jakie cele, poza budową płotu została wykorzystana i czy mogła w istotny sposób zmienić sytuację materialną rodziny. Organ nie wskazał również własnych zasobów majątkowych rodziny, które pozwalałyby na zaspokojenie jej potrzeb bytowych, bez konieczności przyznawania świadczeń w ramach pomocy społecznej. Nie powołał się również na brak środków, uniemożliwiający przyznanie skarżącej takiej pomocy.

W orzecznictwie sądowym wyjaśniono, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest sprawa administracyjna jako całość i stąd podstawowym zadaniem organu II instancji jest ponowne rozstrzygnięcie danej sprawy ( np. wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 1987r. IV SA 385/87 – Gospodarka Administracja Państwowa 1987/21, str. 40 i wyrok NSA z dnia 9 października 1992r. V SA 137/92 – ONSA 1993, nr 1, poz. 22 ).

Oznacza to, że z chwilą otrzymania odwołania wraz z aktami sprawy organ II instancji powinien przystąpić do rozpatrzenia sprawy, jak gdyby nie było decyzji organu I instancji. Zadaniem organu odwoławczego jest więc rozważenie, jak należy rozstrzygnąć daną sprawę zgodnie z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej, a nie tylko utrzymać lub zmienić decyzję organu I instancji. W konsekwencji uznać należy, że również organ odwoławczy ma obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę odwołującą się ( por. wyroki NSA: z dnia 7 lutego 1996r. SA/Sz 2214/95, z dnia 22 kwietnia 1998r. I SA/Lu 21/98 – LEX nr 34147, z dnia 4 listopada 1998r. I SA/Lu 1056/97- LEX nr 34906 ).

W odwołaniu od decyzji organu I instancji, wniesionym do SKO w Ł.Z. Z. podniosła m. innymi, iż organ ten bezzasadnie przyjął, że jej rodzina może zaspokoić bieżące potrzeby w ramach własnych zasobów finansowych. Organ II instancji do zarzutu tego nie ustosunkował się i nie wypowiedział się, czy podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie art. 12 ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadnienie decyzji SKO zawiera natomiast całkiem inne argumenty, wskazujące na brak środków na uwzględnienie wszystkich wniosków o przyznanie pomocy społecznej z uwagi na wysokość kwot przekazywanych z budżetu państwa na realizację świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. O odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego przez organ I instancji zadecydowały zaś zupełnie inne okoliczności.

Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.