Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 104/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 art. 13f
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 33 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. – obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego za nieuzasadniony oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 oraz art. 33 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia T. B. (dalej skarżący), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J.z dnia [...]r. w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, zgłoszonego przez zobowiązanego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na mocy wystawionego przez Prezydenta Miasta K. tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...]obejmującego zaległość w opłacie dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu nr rej. [...], utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego - skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. o numerze [...]obejmującego zaległość w opłacie dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu nr rej. [...]. W toku tego postępowania, w dniu [...]r. zawiadomieniem nr [...]dokonano zajęcia rachunku bankowego prowadzonego przez [...], o czym zawiadomiono zobowiązanego w dniu [...]r. doręczając jednocześnie odpis wymienionego tytułu wykonawczego. W dniu [...]r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanego, które zostało zakwalifikowane jako złożone w terminie zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Skarżący podniósł w nim zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], Prezydent Miasta K. – działając jako wierzyciel - uznał za nieuzasadniony wniesiony zarzut. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. uznał za nieuzasadniony wniesiony zarzut. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że obowiązek uiszczenia opłat co do zasady obciąża właściciela pojazdu, chyba że w wiarygodny sposób wskaże on innego użytkownika tego pojazdu. Fakt ten został wskazany przez wierzyciela w postanowieniu w sprawie zarzutów, które jest wiążące dla organu egzekucyjnego.

W postępowaniu zażaleniowym Dyrektor Izby Skarbowej potwierdził bezzasadność zgłoszonych zarzutów. Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Jak wynika z akt sprawy wierzyciel Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...]r. uznał za niezasadny zarzut, o którym mowa w przepisie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błędu co do osoby zobowiązanego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.. W uzasadnieniu swego stanowiska Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż tryb rozpatrywania zarzutów nie pozwala organowi egzekucyjnemu na wchodzenie w kompetencje wierzyciela, a wydane ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela co do zasadności zarzutów jest dla niego wiążące w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 w/w ustawy, dlatego też w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny - będąc związanym wypowiedzią wierzyciela - postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]nie uznał zarzutów zobowiązanego. Takie działania organu egzekucyjnego wynikają jednoznacznie z zapisów ustawy i jest to konsekwencja rozdzielenia przez ustawodawcę, ze względów celowościowych, toku postępowania egzekucyjnego od toku postępowania stwierdzającego zasadność i wymagalność dochodzonego obowiązku, a także wskazującego osobę zobowiązanego, prowadzonego przez wierzyciela. Wyłączenie wynikające z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. dotyczące braku możliwości badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku oraz osoby zobowiązanej do spełnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jednoznacznie wskazuje, że badanie może mieć charakter jedynie formalny. Badanie merytoryczne i ustosunkowanie się organu egzekucyjnego do tych zarzutów byłoby naruszeniem przepisów prawa. Podobne ograniczenia ustawowe odnoszą się także do postępowania przed organem drugiej instancji. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego słusznie - będąc związanym treścią postanowień wierzyciela - przyjął zaprezentowane tam stanowisko i następnie w postanowieniu z dnia [...]r uznał za nieuzasadniony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, wyjaśniając w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia (tak jak i uprzednio w postanowieniu uczynił to wierzyciel) przesłanki, które przesądziły o zajęciu takiego stanowiska. Obowiązek uiszczenia opłat co do zasady obciąża właściciela pojazdu, chyba że w wiarygodny sposób wskaże on innego użytkownika tego pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego niezasadny jest również argument podniesiony przez skarżącego w zażaleniu o dowolnym wyborze przez wierzyciela jako zobowiązanego jednego spośród współwłaścicieli pojazdu. Jak wynika z orzeczeń sądów administracyjnych, dochodzona opłata dodatkowa jest zobowiązaniem solidarnym wszystkich współwłaścicieli pojazdu, zatem to wierzyciel ma możliwość wyboru, do którego z nich skierować egzekucję (uchwała NSA z dnia 9 marca 2009 r. sygn. akt I FPS 4/08). W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił powyższe kwestie w zaskarżonym postanowieniu, a stanowisko to jest dla organu nadzoru wiążące.

Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżonemu postanowieniu zarzucił w szczególności naruszenie przepisów prawa w tym art. 33 i następnych u.p.e.a, które miało wpływ na rozstrzygnięcie oraz brak rzetelnej oceny zebranego materiału dowodowego. Dodatkowo zarzucił naruszenie w zakresie: art.13 ust.1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985r, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że jeden ze współwłaścicieli jest zobowiązany do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania, podczas gdy z przepisu tego wynika, iż zobowiązanym do uiszczenia opłaty jest osoba, która faktycznie użytkowała pojazd w strefie płatnego parkowania, art. 366 § 1 k.c. i 370 k.c poprzez ich zastosowanie (niezależnie od faktu, iż nie zostały przywołane) w okolicznościach niniejszej sprawy, podczas gdy zobowiązanie do uiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania nie ma charakteru zobowiązania cywilnego, co winno wykluczać możliwość stosowania przepisów o solidarności dłużników określonych w prawie cywilnym.

Skarżący wniósł o uchylenie rzeczonego postanowienia i uznanie, iż nie jest osobą zobowiązaną do spełnienia świadczenia.

W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanego jest ostatnim możliwym środkiem ochrony interesu prawnego osoby, która nie jest zobowiązana do spełnienia określonego świadczenia, a została jako taka wskazana przez wierzyciela. Nie jest, w przypadku zgłoszenia takiego zarzutu, rolą organów egzekucyjnych badanie i ustalanie kto jest zobowiązany i słusznie organ II instancji wskazał, iż stanowisko tu Prezydenta Miasta K. jest wiążące, bowiem organ egzekucyjny nie jest uprawiony do poszukiwania zobowiązanych. Jednak jest rolą tych organów upewnienie się, iż nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż zobowiązanym jest ta i dokładnie ta osoba przeciwko której kierowana jest egzekucji.

Dalej skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie Prezydent skierował przeciwko skarżącemu egzekucję za pomocą tytułu wykonawczego opierając się na (1) rzekomym domniemaniu, iż współwłaściciel pojazdu jest osobą zobowiązaną w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych oraz (2) solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli pojazdu co do roszczeń powstałych na podstawie przywołanej ustawy o drogach publicznych. W pierwszej kolejności w ocenie skarżącego należy wskazać, iż nie istnieje domniemanie o którym pisze Prezydent Miasta i które przywołuje skarżone postanowienie. Wszelkiego rodzaju domniemania prawne muszą wynikać bezpośrednio z przepisów prawa. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jednoznacznie wskazuje iż zobowiązanym jest osoba, która drogi używa, a w tym przypadku parkuje samochód na miejscu parkingowym, z którego korzystanie wiąże się z obowiązkiem poniesienia opłaty. Według skarżącego w dzisiejszych okolicznościach, w których samochód stał się dobrem powszechnym i szeroko wykorzystywanym przez wiele osób tworzenie domniemania faktycznego jakoby to właściciel każdorazowo korzystał z samochodu wydaje się wątpliwe. Jeszcze bardziej wątpliwe, czy też sprzeczne z zasadami rozumowania jest przyjęcie domniemania faktycznego, iż korzystającymi z pojazdu są za każdym razem wszyscy jego współwłaściciele. Jest to faktycznie niemożliwe ze względów technicznych, z których wynika, iż kierować pojazdem, a więc także parkować może tylko jedna osoba. Wyraźnie wskazuje na to także przywołany przepis ustawy o drogach publicznych, który mówi o (jednym) korzystającym. Opieranie się przez Prezydenta Miasta przy wskazywaniu osoby zobowiązanej na przekonaniu, że na pewno któryś ze współwłaścicieli pojazd zaparkował i był zobowiązany świadczy o tym, iż ten organ administracji nie przeprowadził żadnego postępowania celem ustalenia osoby zobowiązanej - czyli korzystającej z drogi publicznej. Dalej skarżący podnosił w skardze, że Prezydent Miasta, a za nim organ egzekucyjny wywodzi odpowiedzialność skarżącego z rzekomej solidarnej odpowiedzialności właścicieli pojazdu, jak należy rozumieć za zobowiązania korzystającego z tego pojazdu. Przywołanie uchwały NSA, sygn. akt I FPS 4/08 jest wysoce niefortunne i świadczy o braku znajomości przepisów przez organ egzekucyjny, w tym o braku pochylenia się nad źródłem i podstawą dochodzonego roszczenia - czyli przepisami ustawy o drogach publicznych. O ile bowiem NSA dokonał interpretacji odpowiedzialności zarządu/członków zarządu w sytuacji odpowiedzialności kolegialnej wynikającej z przepisów, o tyle w przedmiocie skargi przepis ustawy o drogach publicznych wyraźnie wskazuje na odpowiedzialność indywidualną osoby korzystającej z drogi. Skoro więc art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych mówi jednoznacznie, iż zobowiązanym jest korzystający i to zobowiązanie ma charakter indywidualny, nie można z tej indywidualnej odpowiedzialności korzystającego z drogi robić kolegialnej odpowiedzialności osób, które korzystającymi nie są.

W ocenie skarżącego Prezydent Miasta wystawia tytuł i kieruje roszczenie do wybranej (1) bez podstawy prawnej i jakichkolwiek kryteriów wyboru osoby na (2) podstawie nieistniejącej solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli (3) za zobowiązania osoby trzeciej jaką jest korzystający z drogi publicznej. W takim przypadku zarzut co do błędu co do osoby zobowiązanej jest oczywisty. Zdaniem skarżącego, wierzyciel nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, iż to skarżący jest osobą zobowiązaną tj. korzystał z drogi publicznej parkując tam pojazd o nr rejestracyjnym [...], zaś organ egzekucyjny uznał, iż brak dowodów na istnienie zobowiązania nie jest przeszkodą w egzekucji. Pozostawienie w obrocie takiego postanowienia oznaczałoby, iż tu Prezydent może wskazywać skarżącego jako osobę zobowiązaną za parkowanie dowolnego pojazdu, wystawiać tytuł wykonawczy, zaś rola organu egzekucyjnego ograniczałaby się do sprawdzenia, czy prawidłowo wpisano imię i nazwisko skarżącego. Nie to jest przedmiotem badania zarzutu wynikającego z art. 33 upea. Dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Orzeczenie to znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.

Materialnoprawną podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły m.in. przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.Dz.U.z 2016 r. poz. 599 ze zm), przy czym zgodnie z art. 18 ustawy - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala traktować, jako pewną ciągłość postępowania z Kodeksu postępowania administracyjnego i postępowania wykonawczego unormowanego ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym, przepis ten pozwala na zastosowanie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania zwanego dalej - k.p.a. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności taksatywnie wymienione w art. 33 ustawy. Zgodnie z treścią przepisu art. 33 ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Stosownie zaś do przepisu art. 26 § 1 ustawy organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (§ 4). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (§ 5 pkt 1). Przepis art. 1a pkt 13 ustawy wskazuje, że przez pojęcie wierzyciela - rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast w pkt 7 przywołanego przepisu określono, że pojęcie organu egzekucyjnego obejmuje - organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnych oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. Zaś w pkt 14 tego przepisu wskazano, że przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa. Przepis art. 2 ustawy określa jakie obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej. Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. - należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw (art. 2 pkt 5 ustawy). Natomiast art. 5 § 1 pkt 2 ustawy stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie, lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W świetle przywołanej powyżej regulacji nie ulega wątpliwości, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Podkreślić należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji są swoistym środkiem zaskarżenia. Jednym z elementów tej procedury jest obowiązek uzyskania przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel jest obowiązany zająć stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów do czasu, gdy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesądza bowiem, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Brzmienie powołanego wyżej przepisu, dotyczącego obowiązku uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, w tym zwłaszcza co do zarzutów nieistnienia albo braku wymagalności obowiązku, których organ egzekucyjny nie może badać, jest kategoryczne. Odstąpienie przez organ egzekucyjny od przewidzianego w art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela (niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym) przed rozpatrzeniem zarzutów zobowiązanego, o których mowa w art. 33 pkt 1-6 powołanej ustawy, stanowi naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Łodzi z dnia 20 lutego 1998 r., I SA/Łd 911/96, ONSA z 1998 r. nr 4, poz. 148.). Z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprost wynika, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2013 r., II FSK 359/12.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia z uwzględnieniem powyższych przepisów, należy stwierdzić, że zarzuty podniesione w skardze okazały się niezasadne, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J.z dnia [...]r. w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, zgłoszonego przez zobowiązanego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na mocy wystawionego przez Prezydenta Miasta K. tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...]obejmującego zaległość w opłacie dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu nr [...].

Skarżący w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...], podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, na podstawie art. 33 pkt 4 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z [...]r. Prezydent Miasta K. nie uwzględnił racji zobowiązanego.

Z akt sprawy wynika, że zgodnie z tytułem wykonawczym, na podstawie którego prowadzone jest przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne oraz zgodnie z upomnieniem, poprzedzającym wszczęcie tego postępowania, przedmiotem egzekucji jest należność pieniężna w kwocie [...]zł z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w dniu [...].r w K. samochodu osobowego marki [...] o nr rej [...], którego skarżący jest jednym z dwóch współwłaścicieli.

Podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowią przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz uchwały Rady Miasta z dnia 8 lipca 2015r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]r. utrzymało w mocy ww. postanowienie wierzyciela.

W sprawie bezsporne jest, że w dacie parkowania pojazdu w K. w strefie płatnego parkowania jego współwłaścicielami byli skarżący i S. B.. Zgłoszony zarzut sprowadzał się do błędu, co do osoby zobowiązanego.

W związku z takim przedmiotem rozpatrywanej sprawy zauważyć też wypada, iż z art. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że ustawa ta określa głównie sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w jej art. 2, a więc obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej, jak również określa prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia tych obowiązków. I tak, stosownie do przepisu art. 26 § 1 w/w ustawy, egzekucję administracyjną organ egzekucyjny wszczyna na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, chyba że organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (co w rozpatrywanej sprawie nie ma jednak miejsca), kiedy to przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 w/w ustawy). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z reguły z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub też z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli doręczenie to nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5). Stanowiąc, że podstawę egzekucji administracyjnej stanowi tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela lub przez organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, omawiana ustawa określa również niezbędne elementy, jakie tytuł wykonawczy winien zawierać dla swej skuteczności (art. 27 § 1), wymieniając pośród tych warunków również konieczność pouczenia zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni uprawnieniu zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (pkt 9). Stosownie do art. 33 omawianej ustawy, zarzuty te można oprzeć wyłącznie na wskazanych w tymże przepisie podstawach. Z treści pisma, jakie skarżący złożył w organie egzekucyjnym, wynika, że podniesiony przezeń zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego sprowadzał się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego.

W związku z charakterem obowiązku, jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. obowiązku poniesienia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania, wskazać dalej należy, iż obowiązek poniesienia takich opłat określony został w przepisach ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115). I tak, w myśl art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do po-noszenia opłat m.in. za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania ustalonej przez radę gminy (radę miasta). Opłatę tę pobiera się, jak to określa art. 13b tej ustawy, za parkowanie pojazdów samocho-dowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustalając strefę płatnego par-kowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek opłaty oraz określa sposób ich pobierania, może też wprowadzić opłaty abonamentowe lub zryczałtowane oraz zerową stawkę opłaty dla niektórych użytkowników drogi (art. 13 ust. 4). Za nieuisz-czenie opłat w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie tej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5), jak ma to miejsce w przypadku miasta K..

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Winien on być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowanie w strefie płatnego parko-wania; nieuiszczenie opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem koniecznym jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ze względu na jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wy-magane, zaś sporządzenie przez inspektorów (działających z upoważnienia za-rządcy drogi) zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, jak to w rozpatrywanej sprawie miało miejsce stanowi dla korzystającego z drogi wystarczającą informację o obowiązku uiszczenia takiej opłaty.

Koniecznym jest też w tym miejscu zauważyć, że czyniąc korzystającego z drogi publicznej zobowiązanym do ponoszenia opłat m.in. za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, w wy-znaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodo-bowo (art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13b ust. 1), a także powierzając radzie gminy (radzie miasta) możliwość ustalenia strefy płatnego parkowania (art. 13b ust. 3), ustalenia wysokości stawek opłaty( art. 13 ust. 4 pkt 1), jak i możliwość wprowadzenia opłat abonamentowych lub zryczałtowanych oraz zerowej stawki dla niektórych użytkow-ników drogi (art. 13b ust. 4 pkt 1), ustawa z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych nie definiuje bliżej podmiotu zobowiązanego do ponoszenia tych opłat, tj. nie określa, kogo uważa za korzystającego z drogi publicznej lub za jej użytkownika. Nie mniej z istoty omawianych opłat wynika, iż związane są one z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego (nie tylko wyodrębnionego w tym celu w pasie drogowym) i obowiązek ich ponoszenia związany jest z poruszaniem się tego pojazdu w strefie płatnego parkowania, a jego realizacja następuje poprzez wykupienie biletu opłaty jednorazowej, opłaty abonamentowej lub zryczałtowanej, zaś legitymacja wykonania tego obowiązku następuje poprzez umieszczenie tych biletów w określonym miejscu wnętrza pojazdu samochodowego, widocznym dla reprezentujących zarządcę drogi inspektorów. Bez znaczenia dla takiego sposobu realizacji obowiązku uiszczenia opłaty postojowej w strefie płatnego parkowania jest to, przez kogo obowiązek ten został wykonany i kim był osoba kierująca pojazdem samochodowym w strefie tej pozostawionym, istotne jest bowiem jedynie to, że opłata postojowa została w określony sposób wniesiona.

Jak na to wskazuje jego konstrukcja oraz przypisywana mu funkcja, pojazd samochodowy jest ze swej istoty środkiem transportu drogowego, co oznacza, że uzyskując nad nim fizyczne władztwo osoba nabywająca go na własność jest pod-miotem korzystającym przy jego pomocy z drogi publicznej, chyba że odda go w używanie innej osobie na podstawie umowy cywilnoprawnej (leasing, dzierżawa, najem itp.), tracąc tym samym fizyczne nad nim władztwo. Tak więc, skoro władztwo fizyczne nad pojazdem samochodowym sprawowane jest z reguły przez jego właściciela, a obowiązek uiszczenia opłaty o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych związany jest z parkowaniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania, tj. z fizycznym pozostawieniem go w określonym miejscu, to oczywistym jest w tych warunkach wniosek, że to właściciela pojazdu samochodowego omawiana ustawa uważa za korzystającego z drogi publicznej, po której pojazd ten się porusza i to niezależnie od tego, czy korzysta on z tej drogi osobiście, czy też przez inne osoby, którym okazjonalnie oddał on ten pojazd w fizyczne władanie

O ile więc, jak to już wyżej podkreślono, dla wylegitymowania się właściciela pojazdu samochodowego z obowiązku wnoszenia opłat parkingowych w strefie płatnego parkowania nie jest istotnym, kto w konkretnym przypadku fizycznie władał tym pojazdem (kierował nim po drodze publicznej), legitymacje tę stanowią bowiem umieszczone za przednią szybą samochodu bilety lub nalepki, o tyle w przypadku braku takiej legitymacji, wskazującego na brak uiszczenia opłaty parkingowej w tejże strefie, istotnym jest ustalenie osoby korzystającej w konkretnym przypadku z drogi publicznej, bowiem to na niej z mocy samego prawa spoczywa ciężar poniesienia opłaty dodatkowej, o jakiej stanowi art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych, który nakazując pobieranie opłaty dodatkowej za nieuszczenie opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, tj. opłaty postojowej w strefie płatnego parkowania, nie wskazuje jednak wprost podmiotu zobowiązanego do jej uiszczenia. Tak więc, skoro korzystającym z pojazdu samochodowego, a tym samym z drogi publicznej, jest z reguły jego właściciel (współwłaściciel), to jest oczywistym, iż w razie stwierdzenia braku wniesienia opłaty parkingowej zarządza drogi, a więc podmiot uprawniony do poboru tych opłat, we właścicielu pojazdu upatruje zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej z mocy samego prawa, chyba że ten wykaże, że wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby, czy to na skutek własnego oświadczenia woli, czy też wbrew własnej woli (na skutek np. bezprawnego działania tej osoby). To na właścicielu samochodu spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których wywodzi określone skutki. Jeżeli właściciel nie przedstawi dowodu, że nie parkował i nie korzystał z pojazdu, to organ nie będzie prowadził postępowania dotyczącego ustalenia osoby faktycznie władającej pojazdem. Obowiązek udokumentowania zgłoszenia zarzutu egzekucyjnego obciąża właściciela pojazdu.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy, w której spór sprowadza się do oceny zasadności skierowania przez wierzyciela do skarżącego egzekucji obowiązku pieniężnego z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój samochodu osobowego w strefie płatnego parkowania, stwierdzić należy, że zasadnie wierzyciel w tym zobowiązanym, jako współwłaścicielu tego pojazdu, upatruje osobę, na której z mocy prawa ciąży obowiązek uiszczenia tych opłat.

Na podstawie akt sprawy ustalono, że samochód - z którym związana jest egzekwowana od skarżącego opłata dodatkowa za parkowanie w strefie płatnej - stanowi współwłasność dwóch osób: skarżącego oraz jego ojca. Skarżący w sprawie zgłoszonego zarzutu nie wykazał, iż to inna osoba korzystała z samochodu w dniu [...]r.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny słusznie - będąc związane treścią postanowień wierzyciela - przyjął zaprezentowane tam stanowisko i uznał za nieuzasadniony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, wyjaśniając w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia (tak jak i uprzednio w postanowieniu uczynił to wierzyciel, że obowiązek uiszczenia opłat co do zasady obciąża właściciela pojazdu, chyba że w wiarygodny sposób wskaże on innego użytkownika tego pojazdu. Dochodzona opłata dodatkowa jest zobowiązaniem solidarnym wszystkich współwłaścicieli pojazdu, zatem to wierzyciel ma możliwość wyboru, do którego z nich skierować egzekucję.

Bezsporne jest, że do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania (art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych) oraz opłat dodatkowych, o których mowa w art. 13f tej ustawy (za nieuiszczenie opłat "parkingowych") obowiązani są korzystający z dróg.

Istota sporu – w świetle zarzutów skargi – sprowadza się do tego, czy w sytuacji, gdy zobowiązanymi do uiszczenia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych są współwłaściciele pojazdu samochodowego egzekucja może być skutecznie skierowana do jednego z nich.

Rozważenie tej kwestii na tle sprawy w przedmiocie stanowiska wierzyciela - wyrażonego na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – wymaga uwagi, że z reguły zgłaszany w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.) nie może zmierzać do ustalenia osoby zobowiązanego. Najczęściej ocena zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego sprowadza się do zbadania czy nie zachodzi rozbieżność między treścią tytułu wykonawczego, a treścią orzeczenia będącego podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Dotyczy zatem przede wszystkim kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Takie stanowisko jest oczywistą konsekwencją tego, że drogą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie można podważać orzeczenia będącego podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. W rozpatrywanym przypadku jednakże, skoro zobowiązanie powstało z mocy prawa, zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, co do osoby zobowiązanego, umożliwia kontrolę czy prawidłowo zobowiązanego (zobowiązanych) ustalono. Zajęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby pozbawieniem prawa do obrony osoby, zobowiązanie której powstaje z mocy prawa, a zatem bez konieczności wydania decyzji, podlegającej kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej.

Ustalenie zobowiązanych z mocy prawa odróżnić należy jednak od możliwości skierowania egzekucji przeciwko jednemu z nich.

Skład orzekający uznał, że skoro w ustawie o drogach publicznych brak szczególnych regulacji dotyczących odpowiedzialności współwłaścicieli za zobowiązania powstałe z mocy tej ustawy - to uzasadnione jest sięgnięcie do unormowań zawartych w innych gałęziach prawa.

I tak, nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 195 k.c własności tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kliku osobom (współwłasność). Według art. 370 k.c. jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej. Art. 369 k.c. stanowi zaś, że zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.

W teorii prawa podnosi się, że solidarność z ustawy powstaje zarówno gdy przepis wyraźnie stanowi, że odpowiedzialność jest solidarna jak i gdy solidarność – w braku odmiennego uregulowania odpowiedzialności - jest dorozumiana lub domniemana przez ustawę (v. A. Rzepecka – Gil "Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania – część ogólna"; LEX/el., 2011; komentarz do art. 369).

W ocenie składu orzekającego odnośnie stosunków publicznoprawnych przyjąć należy, że zobowiązanie współwłaścicieli powstające z mocy prawa należy traktować tak jak zobowiązanie zaciągnięte przez wszystkich współwłaścicieli. A zatem – stosownie do treści art. 370 k.c. - jako zobowiązanie, za które współwłaściciele ponoszą odpowiedzialność solidarnie. Powyższe oznacza, że skarżący – jako jeden ze współwłaścicieli pojazdu samochodowego - nie jest zatem osobą wyłącznie zobowiązaną do uiszczenia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13 f ustawy o drogach publicznych.

Na etapie postępowania egzekucyjnego istotne jednak jest to, że wierzyciel ma określoną art. 366 § 1 k.c. możliwość wyboru dłużnika - spośród solidarnie zobowiązanych - w stosunku do którego prowadzona będzie egzekucja. Odmienny pogląd nie znajduje oparcia w treści regulacji art. 207 k.c., że pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości ich udziałów, co do których domniemywa się, iż są równe; w takim samym też stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Przepis ten istotnie dotyczy stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, nie reguluje zaś odpowiedzialności współwłaścicieli wobec osób trzecich i nie podważa możliwości wyboru dłużnika w stosunku, do którego może być prowadzona egzekucja.

Z tych względów zarzuty skargi w ocenie Sądu uznać należało za bezzasadne.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a