Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 475/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: at. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c; art. 135; art. 200; art. 205
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1 i 1b, art. 17b ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi T. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 25 kwietnia 2022 r., znak: SKO.1803/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Turobin z dnia 5 października 2021 r., nr SR.4042.59.2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz T. Ł. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 25 kwietnia 2022r., nr SKO.1803/21, po rozpatrzeniu odwołania T. Ł. (dalej jako: "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Turobin z dnia 5 października 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. R..

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z dnia 7 września 2021 r. (data wpływu do organu), skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy Turobin o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem z dnia 18 sierpnia 2021r., wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Biłgoraju, zaliczającym Z. R. do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z orzeczenia wynika, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 29 lipca 2021 r.

Decyzją z dnia 5 października 2021 r., organ I instancji odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na informacje w zakresie daty uznania Z. R. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, organ uznał, że w sprawie nie został spełniony warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako "u.ś.r."), gdyż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 29 lipca 2021 r., a tym samym zostało przekroczone kryterium wieku określone wymienioną wyżej normą prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu w kwestii stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13, badanie, czy ustalony stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., powinno odbywać się przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niekonstytucyjny, a więc z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności.

Organ odwoławczy stwierdził jednak, że w kontekście przyznania bądź odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, rozważenia wymaga zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącą.

Organ ustalił, że skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,21 ha fizycznych oraz małżonką rolnika, posiadającego grunty rolne o powierzchni ponad 11 ha przeliczeniowych. Prowadzeniem gospodarstwa rolnego według oświadczenia skarżącej zajmuje się jej mąż, który także pobiera dopłaty bezpośrednie i obszarowe.

Kolegium podniosło, że skarżąca w oświadczeniu z dnia 26 lipca 2021 r. wskazała, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Z kolei w piśmie wyjaśniającym z dnia 28 grudnia 2021 r., doprecyzowała, że nie wykonuje żadnych prac gospodarskich, nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie pobiera dopłat bezpośrednich i obszarowych, jak również nie otrzymała decyzji w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego w produkcji rolnej. Prowadzeniem gospodarstwa zajmuje się mąż skarżącej. Dodatkowo w złożonym oświadczeniu skarżąca wskazała, że cyt.: "w gospodarstwie rolnym pomagam mężowi przy produkcji roślinnej, natomiast głównie moją pracą była praca za granicą przy owocach i kwiatach (..). Nie mogę podjąć żadnej innej pracy nawet dorywczej dlatego, że stan zdrowia mamy nie pozwala na podjęcie żadnej pracy (..)".

W ocenie Kolegium, okoliczność przyznana przez skarżącą w treści pochodzącego od niej pisma, jednoznacznie potwierdza, iż wnioskodawczyni łączyła pracę w gospodarstwie rolnym z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ wyjaśnił, że przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne, zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. W kontekście powyższego, organ uznał, że skarżąca wbrew złożonemu przez nią oświadczeniu, o którym mowa w art. 17 b ust. 2 u.ś.r., nie zaprzestała wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, lecz ją jedynie ograniczyła.

Dodatkowo organ wyjaśniło, że Z. R. posiada, obok skarżącej, jeszcze trzech synów. Z uwagi na powyższe, Kolegium podniosło, że czworo dorosłych osób, z których część pracuje zawodowo i osiąga dochody, mieszkających w niedalekich odległościach od niepełnosprawnej matki (z wyjątkiem syna przebywającego poza terytorium Polski) jest w stanie zapewnić jej opiekę, poprzez połączenie osobistych starań w tym zakresie lub sfinansowanie opieki, w szczególności poprzez udzielenie wsparcia finansowego sprawującej opiekę skarżącej tak, aby nie musiała ona rezygnować z aktywności zawodowej, jak sama deklaruje.

W skardze do sądu na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącej zarzucił:

1.naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a, art. 107 § 3 k.p.a., art. 108 k.p.a poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy, niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji;

2.naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. art. 17b ust. 2 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i wskazanie, iż skarżąca nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym i ma możliwość zarobkowania;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że czynności wykonywane przez skarżącą mogą być pogodzone z pracą w gospodarstwie rolnym;

4. naruszenie art. 10 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a., poprzez faktyczne uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w aktach.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik wskazał, że zawarte w oświadczeniu z dnia 28 grudnia 2021 r. zdanie wnioskodawczyni: "pomagam mężowi przy produkcji roślinnej" zawiera oczywistą omyłkę pisarską, bowiem powinno być "pomagałam mężowi przy produkcji roślinnej". Pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ II instancji pominął wszelkie pozostałe oświadczenia skarżącej, które wskazywały na zaprzestanie wykonywania jakiejkolwiek pracy w gospodarstwie rolnym, zwłaszcza oświadczenie o dacie zaprzestania prowadzenia i pracy w gospodarstwie rolnym złożone wraz z oświadczeniem pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Na podstawie powyższych zarzutów, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 p.p.s.a.

Na wstępie wskazać należy, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożyły obie strony postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do jednej z podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Argumentacja organu I instancji, który oparł decyzję odmowną m.in. na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym już wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16, CBOSA). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. wyrok WSA w Lublinie z 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 55/19, wyrok z 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 87/19, CBOSA).

Pomimo, że Sąd podziela trafność oceny organu odwoławczego w odniesieniu do wyeliminowania powyższej negatywnej przesłanki odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak stwierdzić należy, że Kolegium dokonało błędnej oceny co do występowania pozostałych przesłanek uzasadniających odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia.

Jednym z takich argumentów, zdaniem organu odwoławczego było powzięcie wątpliwości, czy skarżąca w rzeczywistości zaprzestała wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, czy też ją jedynie ograniczyła, pomimo, że złożyła oświadczenie, o którym mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r.

W myśl art. 17b ust. 2 u.ś.r., zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Powyższe przepisy przewidują wprost środek dowodowy w postaci oświadczenia, o którym mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r. na stwierdzenie okoliczności zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywania w nim pracy. Przesłanka ta ma jednak charakter obiektywny. Oświadczenie winno wskazywać na całkowite zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego czy wykonywania w nim pracy. Zakres oświadczenia winien być zgodny z zakresem przewidzianym w art. 17b ust. 2 u.ś.r. i oświadczenie winno być złożone w przewidzianej przez przepisy formie, aby mogło być uwzględnione przez organy orzekające w sprawie. Przy czym co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność za złożenie oświadczenia przerzucana jest na osobę, która dane oświadczenie składa. W sytuacji gdy strona postępowania złoży nieprawdziwe oświadczenie zawierające klauzulę, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, może podlegać odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k.

Jak wynika z ustaleń organu, skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,21 ha fizycznych oraz małżonką rolnika, posiadającego grunty rolne o powierzchni ponad 11 ha przeliczeniowych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu 26 lipca 2021 r., złożyła oświadczenie, zgodnie z art. 17b ust. 2 u.ś.r., pod rygorem odpowiedzialności karnej, że jest małżonkiem rolnika oraz, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 1 lipca 2021 r. (k. 7 akt adm.). W kolejnym oświadczeniu datowanym również na dzień 26 lipca 2021 r., skarżąca opisała stan zdrowia matki, wyjaśniając przy tym, że zakres opieki jaki nad nią sprawuje, spowodował konieczność zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (k. 4 akt adm.).

Wątpliwości organu wynikają z treści złożonego przez skarżącą oświadczenia z dnia 28 grudnia 2021 r., w którym oświadczyła, że cyt. "w gospodarstwie rolnym pomagam mężowi przy produkcji roślinnej(..)". Według organu okoliczność ta potwierdza, że skarżąca łączyła pracę w gospodarstwie rolnym z opieką nad niepełnosprawną matką.

W ocenie Sądu, konkluzja organu oparta na powyższej argumentacji jest niezasadna. W przedmiotowym oświadczeniu z dnia 28 grudnia 2021 r., skarżąca wskazała wprawdzie bowiem, że w gospodarstwie rolnym pomaga mężowi przy produkcji roślinnej, natomiast głównie jej pracą była praca za granicą przy owocach i kwiatach. W dalszej części pisma, skarżąca jednakże w sposób wyraźny i jednoznaczny oświadczyła, że od lipca 2021 r. zrezygnowała z pomagania mężowi w gospodarstwie jak również z pracy za granicą z uwagi na stan zdrowia matki.

Z powyższych twierdzeń skarżącej nie sposób wywieść, że pomimo deklaracji zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym, nadal ją wykonuje. Co więcej, skarżąca w swoich wyjaśnieniach podniosła, że jej głównym zajęciem była praca za granicą, której także zaprzestała z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem. Organ uznając, lapsus językowy skarżącej "pomagam mężowi.." zamiast "pomagałam mężowi", za deklarację aktualnego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, pominął całkowicie pozostała treść oświadczeń skarżącej zamieszczonych w przedmiotowym dokumencie i dokonał błędnej oceny istnienia przesłanki niepodejmowania przez opiekuna niepełnosprawnej osoby zatrudnienia, jakim w przypadku rolników jest zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym. Analizując kompleksowo treść oświadczenia skarżącej z dnia 28 grudnia 2021 r., nie trudno wyciągnąć wniosek, że stwierdzenie "pomagam mężowi" jest omyłką, bowiem w dalszej części pisma skarżąca wprost wskazuje że od lipca 2021 r., zrezygnowała z pomagania mężowi w gospodarstwie rolnym jak również z pracy za granicą.

Dokonując zatem oceny, czy doszło do spełnienia podstawowej przesłanki przyznania rolnikowi przedmiotowego świadczenia, jaką jest rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zważyć należy, czy między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, istnieje bezpośredni związek przyczynowo skutkowy. Opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi bowiem stanowić oczywistą przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej, a w realiach niniejszej sprawy, musi powodować faktyczny brak możliwości pracy w gospodarstwie rolnym, jak też innej pracy zarobkowej, na którą skarżąca również wskazywała w swoich oświadczeniach.

Innymi słowy, obowiązkiem organu jest ocena, czy związek między rezygnacją z pracy bądź niepodejmowaniem zatrudnienia (lub zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym) przez wnioskodawcę, a sprawowaną przez niego opieką nad osobą niepełnosprawną, jest bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 940/19, CBOSA), a także czy zakres faktycznie sprawowanej i koniecznej opieki nad osobą jej potrzebującą, rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia - chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Z przeprowadzonego w dniu 6 kwietnia 2022 r., wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka z matką i sprawuje nad nią opiekę całodobowo. Matka skarżącej ma 89 lat, jest osobą leżąca, pampersowaną, niesamodzielną i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zakres opieki skarżącej nad matką obejmuje: przygotowywanie posiłków, karmienie, dawkowanie i podawanie leków, wykonywanie inhalacji kilka razy dziennie, higienę osobistą, poprawienie pozycji ciała, toaletę poranną i wieczorną, masowanie i kremowanie odleżyn, pranie, sprzątanie, przebieranie, wykupowanie leków, umawianie lekarskich wizyt domowych.

Mając na uwadze oświadczenie skarżącej oraz całokształt powyższych okoliczności zdrowotnych Z. R., można dojąć do wniosku, że podejmowanie pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą i pozostawienie jej matki na czas wykonywania tych prac może istotnie narazić na pogorszenie stanu zdrowia, a jeśli nie to stanowić może brak zagwarantowania opieki czyniącej zadość godności człowieka. Osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, która cierpi na schorzenia uniemożliwiające samodzielne poruszanie, może nie być w stanie wykonywać tych wszystkich czynności, w których na co dzień asystuje opiekun. Zatem, przyjęcie stanowiska, jakie zaprezentowało Kolegium w tym zakresie jest niezasadne.

W trakcie przesłuchania w dniu 22 marca 2022 r., w siedzibie organu I instancji (protokół przesłuchania k. 51 akt adm.), skarżąca, pouczona o odpowiedzialności karnej z art. 233 kodeksu karnego za składanie fałszywych zeznań wyjaśniła, że rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym, którą zadeklarowała polega na całkowitym braku pracy w gospodarstwie oraz niepomaganiu mężowi w pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto oświadczyła, że płatnikiem podatku rolnego jest jej mąż, który występuje i pobiera dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, a także zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.

Powyższe twierdzenia skarżącej, potwierdzają załączone do akt sprawy kopie decyzji Wójta Gminy Zakrzew z dnia 31 stycznia 2022 r. o wymiarze podatku rolnego skierowanej do R. Ł. (k. 50 akt adm.) oraz decyzja z 4 marca 2022 r. dotycząca zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, której adresatem jest także R. Ł. (k. 49 akt adm.).

Z powyższych ustaleń wynikających z zebranego materiału dowodowego, trudno stwierdzić, że wątpliwości, które powziął organ co do zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą są usprawiedliwione, zwłaszcza, że organ oceny możliwości pogodzenia opieki sprawowanej ze skarżącą nie powinien dokonywać tylko w kontekście jej potencjalnej pracy w gospodarstwie rolnym, ale również i wykonywania innej pracy zarobkowej, w tym za granicą, na wykonywanie której skarżąca wskazywała w swoich oświadczeniach.

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo dokonało weryfikacji oświadczenia skarżącej o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, przeprowadzając w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, jednakże, wniosek jaki wyprowadziło o nie spełnieniu przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną trudno uznać za prawidłowy. Ocena organu co do przesłanki braku zaprzestania pracy przez skarżącą w gospodarstwie rolnym jest zatem wadliwa.

Druga z negatywnych przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia, a mianowicie posiadanie przez skarżącą rodzeństwa, na którym również ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej matki, w ocenie Sądu, również jest niezasadna.

Uzasadniając powyższe stanowisko, Sąd wskazuje, że katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawiera art. 17 ust. 5 u.ś.r. Ani w tej regulacji, ani w innych przepisach u.ś.r., nie uzależniono pozytywnego rozpatrzenia wniosku pochodzącego od zstępnego osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od uprzedniego ustalenia, czy pozostali zstępni, spokrewnieni tak jak skarżąca w pierwszym stopniu, są w stanie sprawować opiekę – osobistą lub finansową – nad niepełnosprawną matką. Stąd też, zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie ma podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że skarżąca ma trójkę rodzeństwa na którym w równym stopniu spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej.

Jak wyjaśnił to słusznie NSA w wyroku z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 925/21, w sytuacji gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełnić, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Rzeczą organów winno być zatem jedynie ustalenie, czy wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia z dotychczasowej pracy za granicą oraz z pomagania mężowi w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad wymagającą tego matką. A niewątpliwie takie wnioski można wyciągnąć ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego.

W świetle powyższego, w szczególności z uwagi na spełnienie przez skarżącą przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17b ust. 2 u.ś.r., przy braku w ocenie Sądu, przesłanki negatywnej w związku z faktem posiadania przez nią rodzeństwa, na którym również spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec matki, uznać należało, że w niniejszej sprawie wypełnione zostały materialnoprawne warunki przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na ich wysokość składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

Rozpoznając ponownie sprawę organy zobowiązane będą do uwzględnienia powyższych wskazań zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., tzn. w ustalonych okolicznościach niniejszej sprawy do rozpatrzenia wniosku skarżącej zgodnie z przedstawioną przez Sąd wykładnią art. 17b ust. 2b u.ś.r.