Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1750/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. F. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta W. przez Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. orzekającej o odmowie przyznania W. F. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na całkowite zrefundowanie faktur za zakupione leki, faktury za [...], uregulowania zaległości czynszowej w kwocie [...] zł, dofinansowania zakupu [...] w kwocie [...] zł, sfinansowania urządzenia [...] w kwocie [...] zł oraz dofinansowania wyjazdu na turnus rehabilitacyjny w kwocie [...] zł. utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 21 marca 2011 r. W. F. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w W. z żądaniem przyznania pomocy finansowej na zrefundowanie przedstawionych faktur za leki ([...] zł i [...] zł i [...] zł), faktury za [...] ([...] zł) oraz na spłatę zaległości czynszowej za zajmowany lokal mieszkalny w kwocie [...] zł. We wniosku z dnia 28 marca 2011 r. W. F. zwrócił się do OPS [...] w W. z prośbą o dofinansowanie zakupu [...] w kwocie [...] zł, sfinansowanie urządzenia [...] w kwocie [...] zł oraz dofinansowanie wyjazdu na turnus rehabilitacyjny w kwocie [...] zł. Wnioski te W. F. podtrzymał podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 6 kwietnia 2011 r.

Decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta W. przez Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., orzeczono o odmowie przyznania W. F. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na całkowite zrefundowanie faktur za zakupione leki, faktury za [...], uregulowania zaległości czynszowej w kwocie [...] zł, dofinansowania zakupu [...] w kwocie [...] zł, sfinansowania urządzenia [...] w kwocie [...] zł oraz dofinansowania wyjazdu na turnus rehabilitacyjny w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że W. F. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś uzyskany przez niego dochód przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (477 zł).

Pismem z dnia 9 maja 2011 r. uzupełnionym pismem z dnia 23 maja 2011 r. W. F. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że odmowa przyznania wnioskowanej pomocy jest dla niego bardzo krzywdząca, ponieważ jest inwalidą [...] grupy od 1988 r. Jego była żona – J. F. posiada orzeczenie o zaliczeniu jej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności i utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości [...] zł. W związku z jej trudną sytuacją dochodową W. F. ze swojej renty wspomaga finansowo byłą żonę – pokrywa jej zobowiązania związane z opłatą telewizji, telefonu, Internetu, zakupu środków czystości i sporadycznie zakupu produktów spożywczych. Obecnie była żona zadłużona jest u niego na kwotę [...] zł i brak jest widoków na spłacenie zadłużenia. Ponadto ze względów oszczędnościowych przez rok czasu (V.2010-V.2011) w mieszkaniu mieszkał również jego syn K., który otrzymał tytuł magistra matematyki, a obecnie kontynuuje studia na innych kierunkach i nie posiada własnych środków utrzymania, oprócz alimentów płaconych przez W. F. ([...] zł) i czynszu najmu lokalu odziedziczonego po dziadkach ([...] zł). W piśmie uzupełniającym do odwołania z dnia 23 maja 2011 r. W. F. podniósł, że powołane przez organ w zaskarżonej decyzji przepisy ustawy o pomocy społecznej nie mają do niego zastosowania jako że jego dochód obecnie wynosi [...] zł wraz z dodatkiem opiekuńczym. Natomiast jego obowiązkowe wydatki wynoszą: [...] zł alimenty, [...] zł leki, [...] zł – 1/3 opłat za energię elektryczną i gaz, [...] zł za multimedia, co daje łącznie kwotę [...] zł. Pozostająca różnica w wysokości [...] zł ledwo wystarcza mu na jedzenie i przymusowe wspomaganie byłej żony. Pomoc udzielana synowi odbywa się kosztem jednych lub drugich wydatków. Kwota ta nie wystarcza na wiele rzeczy, które są niezbędne do godnego życia, właściwej egzystencji i pielęgnacji zdrowia na poziomie adekwatnym do posiadanych schorzeń.

Rozpoznając odwołanie organ podniósł, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasadny i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej:

1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Natomiast przepis art. 3 ustawy o pomocy społecznej przewiduje:

1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

2. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

3. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

4. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Natomiast prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochody nie przekraczają kryteriów dochodowych określonych w ustawie o pomocy społecznej. Przepis art. 8 ust. 1 tej ustawy stanowi:

1. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Stosownie do postanowień art. 39 ustawy o pomocy społecznej:

1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, wykonanie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

3. Osobom bezdomnym i innym osobom mniemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.

4. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.

Oceniając zaskarżone orzeczenie w oparciu o powyższe kryteria, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji odmawiając przyznania W. F. zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego zgodnie z wnioskiem nie przekroczył granic uznania administracyjnego i właściwie zastosował obowiązujące przepisy.

Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 6 kwietnia 2011 r. wynika, że W. F. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje lokal spółdzielczy własnościowy o pow. [...] m2 wraz z byłą żoną. W. F. jest osobą schorowaną, niepełnosprawną, po [...], 3 razy w tygodniu jest [...], stale przyjmuje leki.

Organ podniósł, że przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy należało uwzględnić dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, czyli rentę w wysokości wypłaconej w miesiącu lutym 2011 r. (na podstawie znajdującej się w aktach decyzji ZUS z dnia [...] marca 2011 r. należy ustalić, że jest to kwota [...] zł brutto, [...] zł netto) oraz odliczyć kwotę alimentów świadczonych na syna ([...] zł). Łączny dochód W. F. w lutym 2011 r. na który składa się renta inwalidzka w wysokości [...] zł oraz połowa dodatku mieszkaniowego – [...] zł, po odliczeniu alimentów wyniósł zatem [...] zł ([...] zł + [...] zł – [...] zł).

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej:

3. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Tak ustalony dochód W. F. przekracza kryterium dochodowy osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące 477 zł, brak jest podstaw do przyznania mu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

W tej sytuacji wniosek W. F. powinien zostać rozpatrzony w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 41 tej ustawy stanowi:

"W szczególności uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową."

Ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które może być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i powinno być przeznaczone na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy.

W ocenie Kolegium brak jest podstaw do przyznania W. F. specjalnego zasiłku na cele wskazane przez niego we wnioskach z dnia 21 i 31 marca 2011 r.

Stosownie do treści art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Ponadto, z art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Przy czym ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań.

Organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a ponadto musza mieć na względzie nie tylko potrzeby W. F. (który otrzymuje wszak stałe wsparcie z OPS [...] w W.) cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenie z pomocy społecznej.

Organ zaznaczył, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, tzn. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. W myśl art. 4 powołanej ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Odnośnie odmowy przyznania środków na spłatę zaległości czynszowej w wysokości [...] zł, organ wskazuje, że podziela stanowisko organu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Mieszkanie zajmuje W. F. wraz z byłą żoną, która winna partycypować w kosztach jego utrzymania. Ponadto w okresie od maja 2010 r. do kwietnia 2011 r. w lokalu przy ul. [...] w W. zamieszkiwał także dorosły syn, który z tego tytułu również był zobowiązany do ponoszenia opłat za lokal. Zamieszkując "ze względów oszczędnościowych" w mieszkaniu swych rodziców, syn uzyskiwał jednocześnie dochód z wynajmu mieszkania odziedziczonego po swych dziadkach. Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynika, że ostatnia wpłata z tytułu opłat eksploatacyjnych ([...] zł) została dokonana przez W. F. w maju 2007 roku. Od tej daty ani on ani jego była żona, ani syn nie dokonali żadnej wpłaty na poczet ww. należności.

Brak jest również podstaw zdaniem organu do dofinansowania zakupu [...] w kwocie [...] zł, wyjazdu na turnus rehabilitacyjny w kwocie [...] zł oraz sfinansowania zakupu urządzenia [...] o wartości [...] zł. Jak to już zaznaczył organ I instancji, finansowanie tego typu potrzeb nie mieści się w zakresie działania organów pomocy społecznej, ale [...] Centrum Pomocy Rodzinie. Natomiast cele te nie mogą zostać uznane za niezbędną potrzebę bytową, na zaspokojenie której może być przyznany specjalny zasiłek celowy.

Odnosząc się do wniosku o przyznanie zasiłku celowego na opłatę rachunku za usługi multimedialne, skład orzekający Kolegium podziela stanowisko organu I instancji, iż usługa taka nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, która miałaby uzasadniać przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

Odnosząc się do zgłoszonego żądania refundacji poniesionych kosztów zakupionych leków według przedstawionych faktur, skład orzekający podziela stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym brak jest podstaw do dokonania refundacji tych kosztów. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 466/07 (LEX nr 376863), w którym wskazał, iż: "Przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, mówiąc o szczególnie uzasadnionych przypadkach, czyni ze specjalnego zasiłku celowego instrument, który nie może ze swej istoty służyć do zwrotu wydatków uprzednio poniesionych przez wnioskodawcę" (podobnie w sprawie sygn. akt 469/07, 464/07). Przy czym organ zwraca uwagę, że przedstawione przez W. F. faktury zawierają także inne pozycje niebędące lekami, lecz środkami higienicznymi (mydło pod prysznic, żel do higieny intymnej, patyczki higieniczne, czy spirytus salicylowy).

Należy także stanowczo podkreślić, że wydatkowanie żądanej przez wnioskodawcę kwoty łącznej [...] zł na wskazane przez niego cele nie tylko nie mieści się w możliwościach finansowych OPS, ale też znacznie wykracza poza cele pomocy społecznej wskazane w ustawie o pomocy społecznej.

Z uwagi na wyżej wskazane okoliczności, brak było zdaniem organu podstaw do uwzględnienia argumentów podniesionych w odwołaniu. Okoliczność, że W. F. ze swoich skromnych dochodów dobrowolnie wspomaga byłą żoną i syna nie może stanowić uzasadnienia do przyznania mu pomocy na zaspokojenie potrzeb wskazanych we wnioskach. Fakt ten świadczy o tym, że strona posiada własne środki finansowe, które może przeznaczyć na zaspokojenie swoich potrzeb. Natomiast uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej, jak to już wyżej wskazano, mają charakter subsydiarny, tzn. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, zgodnie z którym zaległości w opłatach eksploatacyjnych powstała wskutek niesystematycznego płacenia zbyt małych kwot przez OPS, skład orzekający Kolegium wskazuje, że zasiłek celowy oraz specjalny zasiłek celowy, jak na to wskazuje chociażby ich nazwa, przeznaczone są na zaspokojenie określonej potrzeby, dlatego tez nie mogą mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny, jak tego oczekuje W. F.

Na decyzję SKO w W. z dnia [...] lipca 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. F. zarzucając jej naruszenie prawa.

Obszerne uzasadnienie skargi (26 stron) skarżący przesłał do Sądu w piśmie procesowym z dnia 22 września 2011 r. (data wpływu 26 września 2011 r.) podnosząc w nim między innymi, że jest inwalidą [...] grupy i całkowicie niezdolnym do pracy, a otrzymywana renta w wysokości [...] zł nie wystarcza do zaspokojenia jego wszystkich potrzeb. Skarżący podnosi, że musi pożyczać pieniądze, które ma zamiar oddać jak wygra sprawę, oraz to, ze przez 10 lat otrzymywał pomoc z OPS, pomimo tego, że przekraczał kryterium dochodowe. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja z mocy prawa jest nieważna, ponieważ jej przepisy za wyjątkiem art. 6 ust. 1 oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 go nie dotyczą jako całkowicie niezdolnego do pracy. Zdaniem skarżącego organ nie wziął pod uwagę jego dowodów i argumentów. Przyznaje, że [...] Centrum Pomocy Rodzinie sfinansowało mu zakup [...] w ½ wysokości, a na leki pożycza pieniądze, a później je oddaje. Zdaniem skarżącego nie muszą obchodzić go finanse OPS bo to nie jego sprawa, a jak pracownicy nie potrafią zabezpieczyć środków finansowych to nie jego wina.

W konkluzji skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie przez Sąd, że spełnia warunki do udzielenia mu pomocy finansowej niezbędnej dla realizacji jego potrzeb.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie, uzupełniająco podnoszą, że w motywach wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/1 (OTK 8/01, poz. 252) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U Nr 64, poz. 593 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom mniemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany także w formie biletu kredytowanego (ust. 3 i 4).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom gospodarującym samotnie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy lub celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 powołanej ustawy).

Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, natomiast przyznanie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 powołanej ustawy może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nawet gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe.

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy dochód W. F. przekracza kwotę 477 zł, co oznacza, że skarżący nie spełnił kryterium dochodowego do przyznania prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, tj. do wnioskowanego zasiłku celowego. Organ uznał również, że w/wym. nie spełnia także warunków do przyznania specjalnego zasiłku celowego.

Z konstrukcji art. 41 powołanej ustawy wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji na podstawie tego przepisu zależy od uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób dowolny, jest bowiem związany z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 Kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku automatycznego przyznania osobie zainteresowanej takiego świadczenia, a zwłaszcza w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Ponadto uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, posiadane fundusze musza rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o taką pomoc.

Należy przy tym zaznaczyć, że pomoc społeczna jest instytucją wyjątkową, stosowaną w przypadkach w których osoba nie jest w stanie w żadnym zakresie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby życiowe, a jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. (sygn. akt SK 15/01 OTK 8/01 poz. 252) cechą wyróżniającą pomoc społeczną w porównaniu do innych systemów świadczeniowych jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia takiej pomocy.

Prezydent W. działający poprzez swoje organy odmówił przyznania W. F. świadczenia w formie zasiłku celowego jak i celowego specjalnego, na całkowite zrefundowanie faktur za zakupione leki, faktury za multimedia,

uregulowania zaległości czynszowej w kwocie [...] zł, dofinansowania zakupu [...] w kwocie [...] zł, sfinansowania urządzenia [...] w kwocie [...] zł oraz dofinansowania wyjazdu na turnus rehabilitacyjny w kwocie [...] zł, mając na uwadze, iż dochód W. F. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące 477 zł. Brak było zatem podstaw do przyznania mu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które może być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i powinno być przeznaczone na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy. W wyroku z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 777/05 (LEX nr 194414) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "Przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej w sposób niemogący budzić wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła".

Słusznie też organy przyjęły, że w kosztach utrzymania lokalu winna partycypować żona skarżącego, która także w nim zamieszkuje, jak również dorosły syn, który w nim mieszkał od maja 2010 r. do kwietnia 2011 r. (co przyznaje sam skarżący) a w tym czasie wynajmował swoje mieszkanie odziedziczone po dziadkach. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że od 2007 r. skarżący ani jego była żona czy syn nie uiścili żadnej kwoty z tytułu opłat za mieszkanie. Należy zaznaczyć, że świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być podstawowym źródłem utrzymania, lecz mają pomoc w przezwyciężaniu okresowych trudności życiowych.

Należy też podzielić stanowisko organów, że opłata rachunków za usługi multimedialne nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej, które uzasadniałaby przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

Również stanowisko organów odmawiające refundacji kosztów za wykupione już przez skarżącego leki jest prawidłowe. Z utrwalonego bowiem orzecznictwa sądowego wynika, że "przepis art. 41 pkt 1 ustawy pomocy społecznej, mówiąc o szczególnie uzasadnionych przypadkach, czyni ze specjalnego zasiłku celowego instrument, który nie może ze swej istoty służyć do zwrotu wydatków uprzednio poniesionych przez wnioskodawcę". Ponadto przedstawione przez W. F. faktury zawierały także inne pozycje niebędące lekami, lecz środkami higienicznymi (mydło pod prysznic, żel do higieny intymnej, patyczki higieniczne, czy spirytus salicylowy) (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 466/07 LEX nr 376863).

Sąd zwraca uwagę, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a ponadto muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby W. F. (który otrzymuje wszak stałe wsparcie z OPS [...] w W.) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.

Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi, bowiem nie może dać więcej, niż posiada. Organ pomocy społecznej ma obowiązek oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb przy uwzględnieniu rozmiaru środków finansowych pozostających w jego dyspozycji.

Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych, którymi dysponuje OPS. Przyznanie żądanej przez skarżącego kwoty łącznej w wysokości [...] zł na wskazane przez niego cele nie tylko nie mieści się w możliwościach finansowych OPS, ale też znacznie wykracza poza cele pomocy społecznej wskazane w art. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego. Organy te nie naruszyły też art. 7 KPA, ani nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Zasada ogólna nie uwzględnia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela nakazuje wyważenie tych interesów w okolicznościach danej sprawy. W tym przypadku interes społeczny uzasadnia rozstrzygnięcie negatywne, tym bardziej, że skarżący objęty jest stałą opieką OPS, oraz posiada dorosłego wykształconego syna, na którym również ciążą obowiązki dotyczące pomocy własnym rodzicom.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.