Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 126/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity
article: art.39 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Mirosława Kowalska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]października 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego i dwóch budynków gospodarczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu zażalenia Pana W. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].12.2016r. nr [...], sygn. [...], odmawiające uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego i dwóch budynków gospodarczych (nr [...] i nr [...]) na działce nr ew. [...] obręb [...], gm. [...] oraz uzgadniającego pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego (nazwanego stodołą) oraz dobudówki do budynku mieszkalnego (od strony wschodniej) zlokalizowanych na tejże posesji – działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm.), art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...].12.2016 r. nr [...], odmówił uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego i dwóch budynków gospodarczych (nr [...] i nr [...]) na działce nr ew. [...] obręb [...], gm. [...] oraz uzgodnił pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego (nazwanego stodołą) oraz dobudów-ki do budynku mieszkalnego

(od strony wschodniej) zlokalizowanych na tejże posesji.

Organ pierwszej instancji dokonał charakterystyki zagospodarowania historycznego założenia przestrzennego ww. miejscowości, wskazując, iż omawiany zespół zabudowań tworzy typowy układ zagrodowy, charakterystyczny dla przedmiotowego zabytku obszarowego. Zaznaczono, iż obiekty wnioskowane do rozbiórki stanowią integralny element krajobrazu kulturowego S.. Niemniej, uznano, iż grożący katastrofą budowlaną stan techniczny stodoły objętej postępowaniem umożliwia uzgodnienie pozwolenia na rozbiórkę. Zaznaczono także,

iż dobudówka do budynku mieszkalnego nie posiada wartości zabytkowych. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków powołał się również na zapisy ochrony konserwatorskiej strefy "B" oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy

[...] przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...].05.2006 r. nr [...].

W. D. wniósł, z zachowaniem ustawowego terminu, zażalenie na ww. postanowienie. Strona poddała w wątpliwość kompetencje organu ochrony zabytków do zajmowania stanowiska w sprawie oraz zarzuciła organowi pierwszej instancji brak należytego zbadania stanu technicznego zabudowy wnioskowanej do rozbiórki.

Do powyższego podania inwestor załączył opracowanie pt. Ocena stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku stodoły oraz budynku gospodarczego [...] i [...] odnoszące się do zabudowań stanowiących przedmiot postępowania, opracowane przez mgr inż. arch. J. D. w październiku 2016 r.

W uzupełnieniu do ww. zażalenia strona podniosła, iż z treści postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia [...].05.2017 r. nr [...], sygn. [...], wynika, iż w omawianym przypadku zaistniały przesłanki do dokonania rozbiórki określone w art. 31 ust. 5 ustawy Prawo budowlane.

Pismem z dnia 27.02.2017 r., sygn. [...], [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował organ zażaleniowy, iż wszystkie obiekty usytuowane na przedmiotowej działce zostały rozebrane, co zostało stwierdzone przez ww. organ podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 16.12.2016 r. Stan ten potwierdza dokumentacja fotograficzna załączona przez organ pierwszej instancji.

Z treści dokumentu Starosty [...] z dnia [...].06.2017 r., sygn. [...], wynika, iż organ administracji architektoniczno-budowlanej w dalszym ciągu prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowej zabudowy.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że organ konserwatorski pierwszej instancji oparł wydane przez siebie postanowienie na przepisie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Układ ruralistyczny miejscowości S., a także budynek mieszkalny objęty postępowaniem, zostały ujęte w gminnej ewidencji zabytków. Organ ochrony zabytków posiada zatem kompetencje do zajmowania stanowiska w niniejszej sprawie.

Podkreślono, że organ uzgadniający nie jest uprawniony do uchylenia i umorzenia postępowania, jeśli organ administracji architektoniczno- budowlanej tego postępowania nie umorzył, pomimo posiadanej wiedzy o rozbiórce budynku w odniesieniu do którego prowadzone jest postępowanie.

Zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, historyczny układ urbanistyczny to przestrzenne założenie miejskie zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Ustanowienie ochrony konserwatorskiej takiego układu ma na celu trwale zachowanie jego historycznego rozplanowania oraz kompozycji przestrzennej. Oznacza to m. in. zachowanie układu placów i ulic, ich przebiegu, szerokości i przekroju, rozplanowania i sposobu zagospodarowania parceli, a także gabarytów i linii zabudowy, zasadniczych proporcji wysokościowych kształtujących sylwetę całego układu oraz obiektów historycznych współtworzących założenie przestrzenne.

W świetle regulacji art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i właściwego korzystania z zabytków.

W związku z powyższym, organ ochrony zabytków rozstrzyga w omawianej sprawie, czy projektowane prace są dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, tj. czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu lub obszaru.

Dalej organ wskazał, że S. to wieś wielodrożnicowa, z budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi w układzie szczytowym lub kalenicowym, usytuowanymi przeważnie w zespołach zagród. Zabudowę tworzą przede wszystkim obiekty zabytkowe, powstałe przed 1945 r. W związku z powyższym stwierdzono, iż stopień zachowania w. zabytku obszarowego jest wysoki.

Budynki stanowiące przedmiot postępowania zlokalizowane były w południowej części wsi, w wyeksponowanym miejscu przy głównej drodze miejscowości. Przedmiotowy zespół posiadał typowy układ zagrodowy oparty na planie litery U. W jego skład wchodził budynek mieszkalny wzniesiony w połowie XIX w. (przy którym w późniejszym okresie wzniesiono dobudówkę) oraz zabudowa gospodarcza z pocz. XX w. Kompleks istniejący na tej posesji stanowił integralny element ww. historycznego układu ruralistycznego, czytelnie obrazujący podstawową jednostkę stanowiącą charakterystyczny element zagospodarowania powyższego zabytku obszarowego.

Budynek mieszkalny na ww. działce, ujęty indywidualnie w ww. ewidencji,

wzbogacony był o dekorację architektoniczną składającą się z gzymsów i opasek okiennych. O istotnym znaczeniu ww. obiektu dla lokalnej tożsamości kulturowej świadczy objęcie go ochroną konserwatorską w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Sobótka z wyłączeniem obszaru miasta przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...].05.2006 r. nr [...]. Zgodnie z § 7 pkt 2 ww. aktu, wprowadzono obowiązek zachowania historycznych elementów budynku, takich jak bryła, forma dachu, rozmieszczenie otworów elewacyjnych, symetrycznych podziałów stolarki, detali architektonicznych.

Ponadto, całokształt zabudowy stanowiącej przedmiot wniosku leży w obrębie strefy "B" ochrony konserwatorskiej oznaczonej w powyższym miejscowym planie. W myśl § ust. 2 pkt 4 przywołanego dokumentu, na terenie tym należy wyeksponować elementy historycznego układu przestrzennego tj. rozplanowanie dróg, ulic i placów, linie zabudowy, kompozycję wnętrz urbanistycznych oraz kompozycję zieleni. Obiekty o wartościach zabytkowych winny zaś zostać poddane restauracji i modernizacji technicznej z dostosowaniem obecnej lub projektowanej funkcji do wartości obiektu. Należy także przyznać pierwszeństwo wszelkim działaniom odtworzeniowym i rewaloryzacyjnym w stosunku do obiektów wypisanych do rejestru zabytków i znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków.

W związku z powyższym, inwestycję polegająca na całkowitej likwidacji zagrody

usytuowanej przy na działce nr ew. [...] obręb [...] uznano za inwestycję stojącą w sprzeczności z powyższym ustaleniami ochrony konserwatorskiej zawartymi w akcie prawa miejscowego. Podkreślono, iż zapisy te są jedną z form ochrony zabytków określonych w art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i wiążą organy konserwatorskie podczas wydawania orzeczeń.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że przenalizował całokształt dokumentacji dotyczącej stanu technicznego budynków stanowiących przedmiot postępowania.

Zauważył, że w opracowaniu pochodzącym z października 2016 r. mgr inż. arch. J. D. stwierdziła, że wszystkie obiekty objęte wnioskiem znajdują się w stanie zagrażającym bezpieczeństwu, nie pozwalającym na wykonanie ich remontu. Substancja materialna obiektów dotknięta jest korozją, występują w jej obrębie pęknięcia. Wskazano, że wygenerowany koszt prac remontowych nie byłby korzystny ekonomicznie. Argumenty te zostały w skróconej formie powtórzone w dokumentacji ww. autorski wykonanej w listopadzie 2016 r., która została przedłożona wraz w wnioskiem o dokonanie uzgodnienia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.

Zwrócono uwagę, iż wnioski mgr inż. arch. J. D. zostały sformułowane wyłącznie w oparciu o badania makroskopowe, których nie poparto materiałem badawczym. Dokumentacja zwiera jedynie niewyraźne czarno-białe fotografie, nie dające pełnego obrazu stanu zachowania zabudowy. Autorka opracowania postanowiła tezę o niemożności przeprowadzenia remontu omawianych budynków, nie przeanalizowawszy możliwości przeprowadzenia prac naprawczych ww. nieruchomości (wzmocnienia konstrukcji, zastosowania środków biobójczych) pod względem technicznym. Ponadto, wskazano na względy ekonomiczne, jako główne przesłanki przemawiające za potrzebą rozbiórki tychże obiektów, nie zaś na techniczne przeciwwskazania do podjęcia ww. działań.

W związku z powyższym, organ zażaleniowy uznał, iż rozbiórka budynków wskazanych we wniosku (z wyłączeniem ww. dobudówki) stanowi uszczerbek dla wartości ww. zabytku obszarowego, w tym likwidację cennego, historycznego obiektu mieszkalnego objętego ochroną konserwatorską w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Odnosząc się do argumentu skarżącego, wskazano, iż w przywołanym przez stronę orzeczeniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] nie zawarto stwierdzenia, iż w omawianym przypadku zachodziły przesłanki określone w art. 31 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z ww. przepisem prawa, roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. W przywołanym orzeczeniu organ nadzoru budowlanego zaznaczył, iż okoliczność, czy w omawianym przypadku wystąpiły ww. przesłanki do podjęcie robót rozbiórkowych, będzie dopiero przedmiotem weryfikacji przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.

Z tych powodów organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.

Skargę na to postanowienie złożył W. D..

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

a) Przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), a tu w szczególności art. 2 ust.1w związku z art. 31.ust. 5 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że zastosowanie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wyklucza możliwość zastosowania przepisów prawa budowlanego, a tu podjęcia rozstrzygnięcia z uwzględnieniem okoliczności wskazanych w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, co wobec również wadliwego ustalenia stanu faktycznego spowodowało nieuzasadnione przyjęcie przez Organ, że fakt wpisania budynku, lub obszaru, na którym jest położony do gminnej ewidencji zabytków wyklucza możliwość wyrażenia zgody na jego rozbiórkę w razie, gdy jego stan techniczny zagraża życiu i zdrowiu ludzkiemu, zwłaszcza w sytuacji opisanej w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, także w odniesieniu do budynku lub obszaru, który został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, choć nie został ujęty w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

b) Przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) poprzez brak rozpatrzenia możliwości zastosowania w niniejszej sprawie okoliczności objętych dyspozycją art. 31. ust. 5 w/w ustawy, jako uzasadnienia dla uzgodnienia zamierzenia,

c) Art. 64 ust. 1 w związku z art. 21 Konstytucji RP, poprzez bezpodstawne ograniczenie skarżonym Postanowieniem możliwości dysponowania przez Skarżącego przysługującym mu prawem własności, podczas gdy z uwagi na katastrofalny stan budynków nie istnieje, żadne uzasadnienie takiego ograniczenia i zakazywania mu rozbiórki stanowiących, jego własności nieruchomości, których stan nie pozwala na ich zabezpieczenie w inny sposób ( taki bowiem będzie skutek w/w Postanowienia z uwagi na związanie organów nadzorczo - budowalnych treścią Postanowienia).

2) Ponadto w przedmiotowej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w postaci:

a) naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a w zw. art. 81a k.p.a. i 79a k.p.a. w zw. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkujący także poczynieniem nieprawidłowych ustaleń w kwestii udowodnienia znaczących dla sprawy okoliczności, rozstrzygania sprzeczności i wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy w sposób niekorzystny dla Skarżącego, a w konsekwencji błędne uzasadnienia faktyczne decyzji poprzez:

I. błędne ustalenie, iż Skarżący dokonał całkowitej rozbiórki budynków objętych Postanowieniem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...].12.2016 r. nr [...] i zakończył prace rozbiórkowe, pomimo, iż w aktach sprawy znajdują się Postanowienia nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. wydane w sprawie [...], nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. wydane w sprawie [...], nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. wydane w sprawie [...], nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. wydane w sprawie P[...], wszystkie dotyczące zawieszenia z urzędu postępowań administracyjnych w sprawie samowolnej rozbiórki budynków położonych na działce [...] w S., gmina [...], a wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], z których wynika, że rozbiórka nie została zakończona, a Skarżący wstrzymał ją wraz z otrzymaniem w/w Postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...].12.2016 r., przeprowadził jedynie prace konieczne, o których mowa w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego.

II. brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia, jaki był stan techniczny budynków będących przedmiotem Postanowienia zarówno w dacie orzekania przez Organ I, jak i II instancji w dacie ich wydania (oględzin Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał 4 dni po wydaniu decyzji - dopiero dnia [...].12.2017 r. - była to wizyta dotycząca w/w postępowania, a na pewno nie wizyta kontrolna w rozumieniu art. 39 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, bowiem Skarżący nie otrzymał żadnego protokołu kontroli, zaś Organ II instancji w ogóle tego stanu nie badał);

III. brak dokonania ustalenia odnośnie tego czy stan budynków w dacie wydania Postanowienia przez Organ I instancji, jak również w dacie orzekania przez Organ II instancji, faktycznie zagrażał lub nie zdrowiu ludzkiemu i czy faktycznie Skarżący miał prawo przystąpić do rozbiórki w toku postępowania, zgodnie z art. 31.ust. 5 Prawa budowlanego, w jakim zakresie je zrealizował i czy istnieją jeszcze elementy budynków, które nie zostały rozebrane, a których rozebranie wymaga uzgodnienia przez Organ, co za tym idzie - brak zbadania możliwości uzgodnienia zamierzenia w odniesieniu do stanu nieruchomości aktualnego na dzień orzekania;

IV. brak dokonania ustalenia i wskazania odnośnie tego czy stan budynków zwłaszcza zważywszy częściową ich rozbiórkę, na podstawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, o której mowa w punkcie b), pozwalał na ich odrestaurowanie z zachowaniem określonej funkcji (tu w szczególności brak ustaleń odnośnie wartości obiektu i jego możliwej funkcji, zgodnie z § 6 pkt 4) pkt c) MPZP dla Gminy [...] obowiązującego dla strefy ochrony konserwatorskiej "B", w której położona jest nieruchomość, zgodnie z którym należy: "obiekty o wartościach zabytkowych poddać restauracji i modernizacji technicznej z dostosowaniem obecnej lub projektowanej funkcji do wartości obiektu "

V. przyjęcie przez Organ I i II instancji tezy iż stan budynków pozwalał na ich wyremontowanie wbrew analizie stanu technicznego budynków zawartej w Projekcie budowlanym załączonym do wniosku, a także wbrew znajdującej się w aktach sprawy " Ocenie stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku stodoły oraz budynku gospodarczego 1 i 2." z dnia 28.10.2016 r. Autorstwa H., z siedzibą ul. [...], [...]-[...] W., z których wynika, że stan budynków jest tak zły, że nie pozwala nawet na przeprowadzenie rozbiórki metodą tradycyjną, a jedynie mechaniczną, z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia osób dokonujących rozbiórki;

VI. brak dokonania ustalenia, w jaki realny i konkretny sposób rozbiórka budynków mieszkalnego i gospodarczych nr [...] i [...] może wpłynąć na zaburzenie historycznego układu ruralistycznego wsi S..

VII. brak ustalenia czy planowane przez Skarżącego prace rozbiórkowe miały na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia i przyjęcie w tym zakresie, sprzecznych z dokumentacją techniczną opisującą stan budynków tez, jakoby powodem rozbiórki miały być wyłącznie względy ekonomiczne;

b) naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. w zw. art. 8la k.p.a. poprzez:

I. brak bez podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak wskazane w punkcie 1), w szczególności brak oględzin poprzedzających wydanie Postanowienia, a odnośnie Organu II instancji ustalanie stanu faktycznego sprawy w oparciu o treść uzasadnienia Postanowienia Organu I instancji, czego skutkiem było także dokonanie nieprawidłowych ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy, często sprzecznych z dokumentacją znajdująca się w aktach sprawy.

II. brak wyjaśnienia okoliczności sprawy, lub w razie ustalenia sprzeczności w opisie okoliczności (np. różnice w ustaleniach co do stanu zaawansowania rozbiórki, poczynionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] i [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...]) ich interpretacja na niekorzyść Skarżącego, w sytuacji, gdy jej wynik skutkuje ograniczeniem prawa Skarżącego do dysponowania przysługującym mu prawem własności nieruchomości, w szczególności poprzez uniemożliwienie mu legalnego wyburzenia zagrażających zdrowiu i życiu częściowo rozebranych budynków położonych na nieruchomości, co nadto narusza zasadę pogłębiania zaufania.

III. brak zastosowania zasady pogłębiania zaufania obywateli do działania administracji wskazanej w art. 8 kpa, poprzez podjęcie orzeczenia z naruszeniem zasady proporcjonalności i z jednoczesnym naruszeniem art. 7 kpa, tj. bez uwzględnienia słusznego interesu społecznego, a tu kwestii ochrony dobra oczywiście ważniejszego, jakim jest życie i zdrowie ludzkie, i ich ochrona, i słusznego interesu Skarżącego, jakim jest możliwość dysponowania przysługującą mu własnością w sposób chroniący jego życie i zdrowie, jak również w sposób chroniący go przed odpowiedzialnością karną za życie i zdrowie osób trzecich, poprzez umożliwienie mu rozebrania budynków zagrażających życiu i zdrowiu ludzkiemu, a tym samym grożących mu odpowiedzialnością z tytułu skutków ewentualnego zawalenia się budynków, poprzez udzielenie prymatu nad w/w, zasadzie ochrony zabytków, (w tym wskazaniom z MPZP, iż należy przyznać pierwszeństwo wszelkim działaniom odtworzeniowym i rewaloryzacyjnym w stosunku do obiektów wpisanych do rejestru zabytków i znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków,), gdy w przedmiotowej sprawie brak było przeszkód do zastosowania wszystkich w/w zasad bez pomijania, którejkolwiek z nich, zwłaszcza w kontekście okoliczności wpisania budynku mieszkalnego i obszaru, na którym położone są pozostałe budynki w gminnej ewidencji zabytków bez wiedzy i zgody Skarżącego, a nawet bez poinformowania Skarżącego o tym, iż do takiego wpisu doszło, przy jednoczesnym braku wpisania w/w budynków i obszaru do wojewódzkiego rejestru zabytków.

Podnosząc te zarzuty wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie została uwzględniona bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd kontrolował postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2017 r. którym organ utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2016 r. odmawiające uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego i dwóch budynków gospodarczych (nr [...] i nr [...]) na działce nr ew. [...] obręb [...], gm. [...] oraz uzgadniającego pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego (nazwanego stodołą) oraz dobudówki do budynku mieszkalnego (od strony wschodniej) zlokalizowanych na tejże posesji.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do sytuacji dokonania przez stronę skarżącą rozbiórki budynków w trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego udzielenia zgody na powyższą rozbiórkę.

W ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie kontynuował postępowanie uznając, że sprawa nie stała się bezprzedmiotowa.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uzyskał informację, że postępowanie dotyczące udzielenia pozwolenia na rozbiórkę jest kontynuowane, zatem postępowanie uzgodnieniowe prowadzone na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane powinno być prowadzone dalej.

Procedura taka jest też przewidziana wprost w art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, na który powołują się Skarżący. Przepis ten zobowiązuje do uzyskania pozwolenia na rozbiórkę nawet po rozpoczęciu robót rozbiórkowych.

Można też wskazać, że ewentualne umorzenie postępowania uzgodnieniowego mogło by w świetle art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego prowadzić do uznania braku zastrzeżeń ze strony konserwatora do zamiaru rozbiórki.

Przechodząc dalej wskazać należy, że materialną podstawą prawną działania organu jest przepis art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków wydaje właściwy organ architektoniczno - budowlany w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Istotą wymogu uzgodnienia konserwatora zabytków jest uzyskanie oceny wyspecjalizowanego organu administracji czy roboty budowlane nie będą skutkowały naruszeniem wartości zabytkowych obiektu. W ocenie sądu analiza przedstawiona przez organy jest wyczerpująca i uzasadnia wydanie orzeczenia o odmowie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę określonych budynków.

Postanowienia wydane na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane oparte są na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia organ powinien uwzględnić okoliczności sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu odnosząc się do wartości zabytkowej obiektu.

Organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego wskazując na cechy architektoniczne budynków, niezmienność formy zabudowy zagrodowej charakterystycznej dla wsi S..

Organ wskazuje, że Sulistrowice to wieś wielodrożnicowa, z budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi w układzie szczytowym lub kalenicowym, usytuowanymi przeważnie w zespołach zagród. Zabudowę tworzą przede wszystkim obiekty zabytkowe, powstałe przed 1945 r. W związku z powyższym stwierdzono, iż stopień zachowania ww. zabytku obszarowego jest wysoki.

Przedmiotowy zespół posiadał typowy układ zagrodowy oparty na planie litery U. W jego skład wchodził budynek mieszkalny wzniesiony w połowie XIX w. (przy którym w późniejszym okresie wzniesiono dobudówkę) oraz zabudowa gospodarcza z pocz. XX w. Kompleks istniejący na tej posesji stanowił integralny element ww. historycznego układu ruralistycznego, czytelnie obrazujący podstawową jednostkę stanowiącą charakterystyczny element zagospodarowania powyższego zabytku obszarowego.

Budynek mieszkalny na ww. działce, ujęty indywidualnie w ww. ewidencji, wzbogacony był o dekorację architektoniczną składającą się z gzymsów i opasek okiennych.

Argumentacja organu dotycząca wartości historycznej przedmiotowej zabudowy zasługuje w pełni na aprobatę i prowadzi do uznania zasadności odmowy udzielenia zgody na rozbiórkę wnioskowanych obiektów.

Podkreślić należy też to, że zgodnie z § 7 pkt 2 uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...].05.2006 r. nr [...], wprowadzono obowiązek zachowania historycznych elementów budynku, takich jak bryła, forma dachu, rozmieszczenie otworów elewacyjnych, symetrycznych podziałów stolarki, detali architektonicznych.

W myśl § ust. 2 pkt 4 przywołanego dokumentu, na terenie tym należy wyeksponować elementy historycznego układu przestrzennego tj. rozplanowanie dróg, ulic i placów, linie zabudowy, kompozycję wnętrz urbanistycznych oraz kompozycję zieleni. Obiekty o wartościach zabytkowych winny zaś zostać poddane restauracji i modernizacji technicznej z dostosowaniem obecnej lub projektowanej funkcji do wartości obiektu. Należy także przyznać pierwszeństwo wszelkim działaniom odtworzeniowym i rewaloryzacyjnym w stosunku do obiektów wypisanych do rejestru zabytków i znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków.

Mając na uwadze powyższe okoliczności zgodzić się należy ze stanowiskiem organów konserwatorskich, co do braku zgody na rozbiórkę obiektów wskazanych w decyzji.

Drugi problem jaki pojawia się w niniejszej sprawie to kwestia stanu technicznego wnioskowanych do rozbiórki obiektów.

Skarżący uzasadniając swoje stanowisko co do konieczności rozbiórki obiektów powołuje się na fakt, że w opracowaniu pochodzącym z października 2016r. mgr inż. arch. J. D. stwierdziła, że wszystkie obiekty objęte wnioskiem znajdują się w stanie zagrażającym bezpieczeństwu, nie pozwalającym na wykonanie ich remontu. Substancja materialna obiektów dotknięta jest korozją, występują w jej obrębie pęknięcia. Wskazano, że wygenerowany koszt prac remontowych nie byłby korzystny ekonomicznie. Argumenty te zostały w skróconej formie powtórzone w dokumentacji ww. autorski wykonanej w listopadzie 2016 r., która została przedłożona wraz w wnioskiem o dokonanie uzgodnienia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.

Przede wszystkim przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytki nieruchome podlegają ochronie bez względu na stan ich zachowania.

Odnosząc się do oceny stanu technicznego budynków sporządzoną w październiku 2016 r. oraz projektu rozbiórki z listopada 2016 r. wskazać należy na istotne wątpliwości w zakresie przedstawionych wniosków wskazujących na konieczność rozbiórki obiektów.

Pierwsza wątpliwość wynika z tego, że autorką projektu rozbiórki jest autorka oceny technicznej, co oznacza, że oba dokumenty stanowią w zasadzie przedstawienie jednego stanowiska.

Podkreślić też należy, że z obu dokumentów wynika, że istotnym determinantem ich treści jest aspekt ekonomiczny.

Na stronie 5 oceny technicznej czytamy, że " Obecny stan techniczny budynków nie pozwalają na ich adaptację czy remont. Ze względu na długi okres użytkowania budynków, nie nadają się one do modernizacji czy generalnego remontu ( wygenerowany koszt nie byłby korzystny ekonomicznie )"

Z tego sformułowania wprost wynika, że remont budynków nie jest technicznie niemożliwy, a ekonomicznie nieuzasadniony. Argumentem za odstąpieniem od remont nie może też być wskazywany w opinii długi okres użytkowania.

Podobne stwierdzenia znajdują się również na stronie 6 projektu rozbiórki obiektów. Wskazano tam, że " Obecny stan techniczny budynków oraz zamiary właściciela ( nowa inwestycja w miejscu posadowienia likwidowanych budynków ), nie pozwalają na ich adaptację czy remont."

Sformułowania te wprost świadczą o tym, że ocena stanu technicznego budynków wynikała z zamiarów inwestycyjnych inwestora oraz względów ekonomicznych.

Na wątpliwą rzetelność opracowań wskazuje również pominięcie faktu wpisania budynku mieszkalnego oraz terenu do gminnej ewidencji zabytków. Autora określa też w projekcie rozbiórki powstanie obiektów na lata czterdzieste i sześćdziesiąte ubiegłego wieku, powołując się na brak informacji w tym zakresie. Z akt wynika, że dla budynku mieszkalnego sporządzona została w 2013 r. karta adresowa zabytku nieruchomego wskazująca czas powstania obiektu na połowę XIX w. Natomiast dokumentacja zdjęciowa pozwala uznać, że większość budynków jest przedwojenna.

Nie można też nie podnieść tego, że niewątpliwie zły, czy też katastrofalny, jak wskazuje autorka oceny, stan techniczny budynków jest spowodowany zaniedbaniami ze strony właściciela obiektów. Jak można domniemywać wynikało to z innych planów inwestycyjnych Skarżącego i było celowym działaniem zmierzającym do uzyskania zgody na rozbiórkę obiektów.

Świadczy o tym chociażby fakt, że ocena techniczna jak też dokumentacja fotograficzna wskazuje na całkowity brak jakichkolwiek zabezpieczeń terenu i budynków, czy też podejmowania jakichkolwiek prac zabezpieczających.

Podkreślić też należy, że w ocenie technicznej, jak też w twierdzeniach Skarżącego wskazywano na stan budynków grożących katastrofą budowlaną. Natomiast z akt sprawy wynika, że teren nie był zabezpieczony przed dostępem a wręcz stanowił miejsce zabaw dzieci. Z budynków dokonywano kradzieży surowców wtórnych.

Z art. 5 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków wynika, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić że nie zasługują one na uwzględnienie.

Zarzuty wskazane w pkt 1 lit a i c odnoszą się do art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego.

Wskazać w związku z tym należy, że przede wszystkim organy nie uznały stanu budynków objętych odmową jako katastrofalny nie musiały się więc odnosić do wskazanego wyżej przepisu. Poza tym norma ta jest kierowana do organów architektoniczno-budowlanych.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procesowych wymienionych w skardze wskazać należy przede wszystkim, że odnoszą się one głownie do postanowienia organu I instancji i nie mogły okazać się skuteczne.

Ogólnie można uznać, że dotyczą one zaniedbań organu w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, których podstawowym powodem było nie dokonanie oceny stanu technicznego budynków.

Pierwszy zarzut w tym zakresie wskazuje na niezasadne przyjęcie, że budynki zostały całkowicie rozebrane.

Zarzut ten należy określić co najmniej jako nieszrozumiały. Pismo [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 19 grudnia 2016 r. poparte dokumentacją zdjęciową wskazuje jednoznacznie, że pozostały jedynie resztki jednego z niewielkich budynków. Po pozostałych budynkach objętych ochroną konserwatorska pozostała jedynie sterta cegieł.

W tej sytuacji o ile można było by się zastanawiać, czy rozbiórka budynków nastąpiła pomiędzy wydaniem postanowienia przez organ I instancji czyli [...].12.2016 r. a oględzinami w dniu [...].12.2016 r. a więc organ mógł fizycznie ocenić budynki, o tyle organ II instancji już takiej możliwości nie miał.

Oznacza to, że organ odwoławczy mógł korzystać jedynie z dotychczas zgromadzonej dokumentacji, a poprzez rozbiórkę budynków został pozbawiony możliwości uzupełnienia materiału dowodowego, chociażby o skonfrontowanie wniosków autorstwa J. D.z rzeczywistością.

W tej sytuacji zarzuty skargi sformułowane w tym zakresie należało uznać za niezasadne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów konstytucji wskazać należy, że prawo właściciela do dysponowania działką i jej zabudowy nie jest nieograniczone, a prawo właściciela do inwestowania nie może pozostawać w konflikcie z innymi zasadami rządzącymi zagospodarowaniem terenu i chronionym prawem interesem publicznym oraz interesem innych podmiotów. To właśnie stosowne przepisy ustawowe regulujące zachowanie ładu przestrzennego wprowadzają uzasadnione ograniczenia w możliwości swobodnego korzystania z nieruchomości przez ich właścicieli, a tym samym wraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP wyznaczają granice prawa własności nieruchomości, w tym związany z tym prawem, prawo zabudowy.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.