Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1997/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Zagranicznych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2007 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Spraw Zagranicznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na zmianę obywatelstwa polskiego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Minister Spraw Zagranicznych, w wyniku rozpoznania wniosku A. P., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1974r. Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O, orzekającej o udzieleniu A.P., zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie, wskazując, iż przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby przy jej wydawaniu nastąpiło rażące naruszenie prawa, a zatem nie zachodziły przesłanki wymienione w art. 156 kpa.

Od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawcy w dniu 20 września 2002 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o jej uchylenie.

W dniu [...] października 2002 r. Minister Spraw Zagranicznych decyzją Nr [...] utrzymał swoją decyzję w mocy.

Na powyższą decyzję Ministra Spraw Zagranicznych pełnomocnik wnioskodawcy, w dniu 6 grudnia 2002 r. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 24 września 2003 r. sygn. akt V S.A. 3829/02 uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O., mocą której zezwolono A. P. na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie, nie została mu doręczona zgodnie z przepisami Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

Od powyższego wyroku Minister Spraw Zagranicznych, w dniu 30 stycznia 2004 r. wniósł kasację, zarzucając orzeczeniu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów kpa poprzez przyjęcie, że przepisy te miały zastosowanie przy orzekaniu w sprawie przez Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O., oraz naruszenie przepisów postępowania polegających na sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, poprzez przyjęcie, że decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. mogła nie zostać skutecznie doręczona.

W dniu 7 października 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem sygn. akt OSK 106/04, po rozpatrzeniu kasacji, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał

sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. W sentencji wydanego orzeczenia Sąd podzielił zarzuty skargi kasacyjnej i orzekł, że cyt. "do postępowania przed polskimi przedstawicielstwami dyplomatycznymi i konsularnymi za granicą przepisów w/w Kodeksu nie stosowało się " chyba, że przepisy szczególne stanowiły inaczej. Takich przepisów w sprawach zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego nie było". Sąd podkreślił także, że kwestia doręczenia stronie decyzji powinna być oceniana w świetle przepisów i zwyczajów kanadyjskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpatrzeniu sprawy wyrokiem z dnia 24 listopada 2005 r. Sygn. akt IV SA7WA 895/05 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Zagranicznych, podkreślając, że organ oceniają skuteczność doręczenia stronie decyzji nie wziął pod uwagę wszystkich normatywnych kryteriów, według których skuteczność tą należałoby ocenić.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Minister Spraw Zagranicznych w dniu 27 grudnia 2005 r. wniósł kasację. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 895, Wojewódzki Sąd Administracyjny, ze względu na brak wpisu, skargę odrzucił.

W tym stanie faktycznym, Minister Spraw Zagranicznych wydał w dniu [...] kwietnia 2006r. decyzję Nr [...] , odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. z dnia [...] lutego 1976r. Nr [...] , mocą której udzielono A. P., zgodnie z jego wnioskiem, zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie.

W dniu 23 maja 2006r. pełnomocnik A. P. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji Ministra Spraw Zagranicznych, zarzucając Ministrowi " rażącą obrazę przepisów postępowania" poprzez obrazę przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaniechania wyjaśnienia, czy decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL zezwalająca na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie została skutecznie doręczona, a także obrazę przepisu art. 86 Kpa, polegającą na nie wysłuchaniu strony na okoliczność, czy złożone na wniosku o zmianę obywatelstwa polskiego pochodzi od jego osoby.

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006r. Minister Spraw Zagranicznych działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2006r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. z dnia [...] lutego 1976r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, iż A.P., jako obywatel polski, wpisany do paszportu swojej matki T. P., wyjechał z Polski mając 10 lat. Przebywał w Izraelu i Austrii, następnie w Australii, gdzie po 5-cio letnim pobycie nabył obywatelstwo tego kraju, zmieniając jednocześnie nazwisko na A. N.. W styczniu 1967r. wyjechał do Kanady, tam ukończył studia i w 1971r. otrzymał obywatelstwo kanadyjskie, zamierzając jednocześnie kontynuować naukę na wydziale językowym Uniwersytetu w Paryżu.

W listopadzie 1974 r. A. P. i wystąpił z wnioskiem do Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. o udzielenie mu zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie. W dniu [...] lutego 1974r. Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Ottawie, po pozytywnym rozpatrzeniu sprawy, wydal decyzję Nr [...] , o udzieleniu A. P., zgodnie z jego wnioskiem, zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie. Decyzja została mu doręczona.

W dniu 3 czerwca 2002 r. A.P., za pośrednictwem pełnomocnika, adwokata A.P, złożył skargę na prowadzone przez Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. postępowanie, zakończone decyzją zezwalającą na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie, wnosząc o uchylenie lub kierując się przesłankami zawartymi w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa, o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, podnosząc obok formalnych przesłanek związanych z prowadzonym postępowaniem, zarzut polegający na tym. że wniosek o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie złożony został przez matkę A.P, bez jego wiedzy.

Rozpoznając w/w wniosek, Minister Spraw Zagranicznych wskazał, iż artykuł 156 kpa należy do nadzwyczajnych trybów postępowania. Prowadzone w tym trybie postępowanie nie ma charakteru apelacyjnego, tym samym organ nie może działać jak organ odwoławczy i rozpatrywać sprawy merytorycznie, szczególnie w zakresie

prowadzonego postępowania oraz oceny dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, w tym oceny czy dowody te były lub nie były fałszywe. Przepis powyższy ma na celu badanie legalności wydanych decyzji; stosowany w ramach nadzoru, stąd jego charakter kasacyjny, eliminujący decyzję z obrotu prawnego. Zakres stosowania art. 156 jest ściśle w tym przepisie określony i nie może podlegać żadnemu rozszerzeniu. Paragraf 1 pkt 2 tego artykułu, wskazuje na możliwość naruszenia zasady trwałości decyzji określonej w art. 16§ 1 kpa i jej kasację wówczas, jeżeli została ona wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ogólnie stwierdzając, przypadek wydania decyzji bez podstawy prawnej zachodzi, gdy brak jest w ogóle przepisu prawnego, który stanowiłby podstawę rozstrzygnięcia sprawy, bądź też do określenia "wstania prawa lub jego utraty nie jest potrzebna decyzja organu administracyjnego. Do zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania nie wystarczy jednak wydanie decyzji w której w jakimś zakresie naruszone zostało prawo. Naruszenie tego prawa musi być rażące.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. Minister Spraw Zagranicznych orzekł, że przy wydawaniu decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 1976r., mocą której udzielono wnioskodawcy zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie, Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. nie naruszył w sposób rażący prawa. Stąd brak jest kwalifikacji do zastosowania trybu art. 156 § 1 Kpa. Postępowanie nie mogło dotyczyć oceny całokształtu prowadzonego przez konsula postępowania i oceny ewentualnego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Zarzut zatem wnioskodawcy zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczący nie dołożenia starań do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie materiału dowodowego jest bezzasadny.

Uwzględniania natomiast wymaga kwestia związana z zarzutem strony dotyczącym nie wzięcia d uwagę przez Ministra Spraw Zagranicznych w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r., polecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartego w wyroku z dania 14 października 2005 r., mocą którego uchylone zostały decyzje Ministra Spraw Zagranicznych z dnia [...] sierpnia 2002 r. i [...] października 2002 r. W wyroku tym, Sąd zarzucił Ministrowi Spraw Zagranicznych nie dołożenie starań w wyjaśnieniu, czy decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady RP w O. została skutecznie stronie doręczona. Oceniając tą skuteczność Minister

powinien wziąć pod uwagę wszystkie normatywne kryteria, a zatem powinien porównać działania dokonane przez konsula, a związane z doręczeniem decyzji z 1976 r. ze standardami załatwiania indywidualnych spraw obywateli wynikającymi z ustawy z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i o czynnościach konsulów, jak też z obowiązującymi w Kanadzie przepisów i zwyczajów. Sąd zaznaczył także, "iż koniecznym warunkiem do uznania, iż do zakomunikowania decyzji doszło nie jest - w sytuacji gdy od doręczenia tego upłynęło wiele lat - istnienie zwrotnego poświadczenia odbioru." Ustawa z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i czynnościach konsulów (Nr 103, poz. 944), nie zawiera przepisów proceduralnych. Poza organizacją służby ".konsularnej, wymienia czynności dokonywane przez konsulów, określone w art. 18, ...zaznaczając, że sposób ich wykonywania, określony zostanie w odrębnych rozporządzeniach. Do wydania tych rozporządzeń, zgodnie z treścią art. 19, uprawniony został Minister Spraw Zagranicznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości. Rozporządzenia takie jednak nie zostały opracowane. W Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, art. 122 stwierdzał, że przepisów - rozdziałów III-XVI / rozdziały: I dotyczył postępowania ogólnego, II właściwości, XVII postępowania przejściowe i końcowe/, nie rozciąga się na postępowania: lit. c/ w sprawach, załatwianych przez placówki dyplomatyczne i konsularne Rzeczypospolitej Polskiej za granicą oraz Komisariat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w G. Art. 117 rozporządzenia wskazywał uprawnienia Rady Ministrów do rozciągnięcia, w ramach odrębnego rozporządzenia, mocy obowiązującej Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej na objęte art. 112 wyłączenia, w szczególności /art. 117 ust. 21, do przystosowania tych przepisów do postępowania w sprawach objętych lit. c art. 112, zaznaczając, że przepisy ustawy z 1924 r. o organizacji konsulatów pozostaną nie zmienione. Rada Ministrów nie opracowała takiego rozporządzenia, natomiast przepis art. 112 lit. c został przeniesiony do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W konsekwencji tego, konsulaty w swoich działaniach posługiwały się niejednolitą praktyką przez nie wypracowaną, przy uwzględnieniu zasad obowiązujących w państwie w którym funkcjonowały. Prawo międzynarodowe określa zasady działania przedstawicielstw dyplomatycznych i konsularnych. Sporządzona w Wiedniu dnia 24 kwietnia 1963 r. Konwencja o stosunkach konsularnych /Dz.U z 1982 r. Nr 13, poz. 98/, która w art. 5 dotyczącym

funkcji konsularnych, określa działania konsula, zaznacza, że ich wykonywanie musi się odbywać: " w granicach dozwolonych przez prawo międzynarodowe, "zgodnie z postanowieniami niniejszej konwencji", jeżeli nie sprzeciwiają się temu ustawy i inne przepisy państwa przyjmującego," "w granicach ustalonych przez przepisy państwa przyjmującego". Co prawda Polska przystąpiła do tej konwencji dopiero 17 września 1981 r., to jednak konsulowie działając za granicą nie mogli w swoim postępowaniu nie kierować się jej zasadami. Taki był i jest zwyczaj, praktyka międzynarodowa. Nie zastosowanie się do tych gólnie przyjętych norm prawa międzynarodowego, uniemożliwiałoby funkcjonowanie tych rzędów.

Opracowana 1 lipca 1970 r., w wyniku wydanego przez Ministra Spraw Zagranicznych Zarządzenia Nr 2 z dnia 7 listopada 1962 r., Instrukcja Nr 1 o trybie załatwiania przez przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z zakresu obywatelstwa polskiego, zawierała przepisy związane z interpretacją ustawy o obywatelstwie polskim, przyjętą w tym zakresie polityką oraz sposobem postępowania w zakresie obiegu dokumentacji pomiędzy konsulatami, a właściwymi organami w kraju. Paragraf 72 wskazuje na konieczność doręczenia decyzji zezwalającej na zmianę obywatelstwa polskiego, nie wskazując sposobu. Z racji powyższych stwierdzeń, ustalenie jednolitych zasad postępowania przy doręczeniu decyzji nie było i nie jest możliwe. Nie bez znaczenia jest także fakt, że opłata konsularna za czynności dokonywane w zakresie obywatelstwa była wysoka, co tym bardziej obligowało konsula do doręczenia dokumentu. Przesłanie decyzji, przedmiotowym przypadku, nie było możliwe przed uprzednim pobraniem opłaty konsularnej. Przekazując decyzję, biuro podróży musiało wcześniej ją uiścić.

W piśmie Konsula Generalnego RP w T. 5 lutego 2003 r., wskazano na ważną funkcję jaką w załatwianiu spraw przez obywateli polskich w konsulacie odgrywały i odgrywają biura podróży. Miało to szczególne znaczenie w okresie kiedy sprawy z okręgu [...] załatwiał konsulat w O. Nie bez znaczenia był także fakt, że w latach 60-80 społeczność polonijna, szczególnie w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, gdzie pośrednictwo w załatwianiu spraw było i jest szeroko stosowane, nie musiała osobiście zgłaszać się do konsulatu, obawiając się zatrzymania i zmuszenia powrotu do kraju. Z załączonego pisma konsula wynika także, że taka forma załatwiania spraw była i jest stosowana przez obywateli Kanady " Mając na względzie niedogodności związane ze stawiennictwem osobistym, a także

zaufanie względem przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne, znaczna liczba petentów zarówno należących do społeczności polonijnej jak również innych obywateli Kanady, chętnie powierza "biurom podróży" pośrednictwo w załatwianiu spraw w konsulacie. Nawet dla wielu mieszkańców aglomeracji [...] pośrednictwo to jest rozwiązaniem oszczędzającym czas; unikają dzięki niemu kłopotów komunikacyjnych, oczekiwania w kolejce, zwolnień u pracodawcy itp." W piśmie Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w T. z dnia 31 lipca 2006 r. stwierdzono, że ".. w Kanadzie ogólnie przyjętym zwyczajem jest załatwianie spraw przez osoby prywatne za pośrednictwem biur podróży, adwokatów czy też innych podmiotów upoważnionych do tego przez osoby prywatne." Działania takie, w świetle wspomnianych wyżej zasad prawa międzynarodowego, Konwencji Wiedeńskiej z 1963 r. muszą być zgodne z prawem i zwyczajem obowiązującym w Kanadzie, w przeciwnym razie władze Kanady wystąpiłyby z notą protestacyjną do władz polskich.

Prawo kanadyjskie, liberalnie traktuje kwestie związane z dostarczaniem

dokumentów stronie. Zwyczaj przesyłania dokumentów urzędowych /innych niż

wszczynających proces sądowy, które muszą być dostarczone stronie osobiście!, za

pośrednictwem upoważnionych pełnomocników, znajduje uregulowanie w sekcji 16

kanadyjskiego kodeksu procedury cywilnej. Sekcja 16.5 tego aktu prawnego

wskazuje np., że pełnomocnikowi można przekazać dokument drogą pocztową na

adres biura pełnomocnika, zostawiając dokument pełnomocnikowi lub osobie u niego

zatrudnionej, drogą faksową /jeżeli numer faksu został wskazany w specjalnym

formularzu/, a także drogą e-mailową. Ponadto sekcja 16.08 stwierdza, że nawet

jeżeli dokument nie został dostarczony zgodnie z zasadami, ale trafił w ręce

odbiorcy, sąd może uznać, że adresat zna jego treść, lub że dokument został

doręczony prawidłowo. Dalsze stwierdzenia przekazane w uzupełniającym piśmie

Konsula Generalnego z dnia 11 sierpnia 2006 r., wskazują że zwyczaj przesyłania

dokumentów za pośrednictwem biur podróży jest praktyką długoletnią, która w

warunkach miejscowych sprawdza się bardzo dobrze. Osoby, które decydują się na

korespondowanie z Konsulatem za pośrednictwem biur podróży, czynią to ze

świadomością że takie biuro staje się ich pełnomocnikiem poprzez fakt powierzenia

mu realizacji doręczeń. Nie jest tu wymagane pełnomocnictwo pisemne, jak przy

czynnościach procesowych. Stosowne upoważnienie zostaje uznane na zasadzie

domniemania. Jak wykazano w zaskarżonej decyzji,

fakt posiadania przez A.P. wiedzy o treści decyzji nie ulega wątpliwości, jako że przestał on traktować siebie jako obywatela polskiego, występując jak każdy cudzoziemiec o wizy na wyjazd do Polski oraz zezwolenia na procę. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach /Dz. U. Nr 128, poz. 1175/, cudzoziemcem jest każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego. W przeciwnym razie, mając świadomość posiadania polskiego obywatelstwa, wprowadziłby konsula w błąd.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie prowadzone przed Konsulem, odbywało się na podstawie wniosku złożonego i podpisanego przez A.P. Brak jest podstaw do twierdzenia, że decyzja Konsula wydana została w wyniku przestępstwa, polegającego na podrobieniu we wniosku i życiorysie podpisu A.P. przez jego matkę. Brak także przesłanek wskazujących na interes matki, na tym, aby dorosłego, 29 letniego syna pozbawiać obywatelstwa polskiego bez jego wiedzy. Zarzut stawiany przez pełnomocnika strony naruszenia art. 86 kpa, przez nie przesłuchanie A.P. na okoliczność czy wniosek o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego pochodzi od jego osoby nie znajduje uzasadnienia. Organ prowadzący sprawę w I instancji, jak również w wyniku odwołania uznał, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy są wystarczającym dowodem wskazującym, że wniosek złożyła strona, a nie matka A.P. i to bez jego wiedzy. Oryginał wniosku o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego Z 1974 r., był przedmiotem postępowania Prokuratury Rejonowej W. , która pismem z dnia 10 marca 2003 r., zwróciła się do Departamentu Konsularnego i Polonii MSZ o jego nadesłanie w związku z prowadzonym postępowaniem przeciwko Panu P. w trybie art. 271 kk. w związku z zakwestionowaniem prawdziwości podpisu pod wnioskiem B. P. z dnia 5 listopada 1974 r. o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa. Odbiór oryginału wniosku został pokwitowany przez Z-cę Prokuratora Rejonowego w dniu 29 maja 2003 r. Prokuratura Rejonowa była poinformowana, że w sprawie tyczy się postępowanie administracyjne i aktualnie sprawa jest rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku wniosku strony nie akceptującego rozwiązania kwestii zawartych w decyzjach Ministra Spraw Zagranicznych. Prokuratura Rejonowa zwróciła oryginał wniosku bez żadnych uwag. Strona także nie wskazała

jakiegokolwiek dowodu, że wniosek, a tym samym prowadzone przez Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. postępowanie, nastąpiło w wyniku przestępstwa. Okoliczności powyższe uzasadniają stanowisko organu, że ten element został wyjaśniony, a zatem nie zachodzi okoliczność wskazana w art. 86 kpa. Z racji tego, że postępowanie toczy się w trybie art. 156 Kpa, tylko okoliczności wydania decyzji w wyniku przestępstwa mogą być brane pod uwagę.

Skargę na powyższą decyzję jak również poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Zagranicznych z dnia [...] kwietnia 2006r. wniósł w imieniu A. P., jego pełnomocnik . Powyższym decyzjom zarzucił, mającą wpływ na ich treść, obrazę przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności:

przepisu art. 156 § 1 ust. 2 i 4 Kpa., polegającą na zaniechaniu stwierdzenia

nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. z

dnia [...] lutego 1976 r. Nr [...] , która wydana została w wyniku rażącego

naruszenia prawa tj. bez wniosku A.P. oraz z zaniechaniem

doręczenia jej skarżącemu, a ponadto - jak wynika z ustaleń poczynionych w toku

niniejszego postępowania - została skierowana do osoby nie będącej stroną w

sprawie,

przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnym, polegającą na zaniechaniu uwzględnienia przez Ministra

Spraw Zagranicznych w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu oceny

prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2005

r. w sprawie sygn. IV SA/Wa 895/05, które są dla organu wiążące,

przepisu art. 7 Kpa i art. 77 § 1 Kpa, polegającą na nie podjęciu kroków

niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a

szczególności zaniechanie wyjaśnienia, mimo wyraźnych wskazań Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartych w wyroku z dnia 14 października

2005 r., czy w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] lutego 1976 r. nie doszło

do naruszenia standardów załatwiania indywidualnych spraw obywateli, określonych

w innych przepisach prawa krajowego, jak też czy nie doszło do naruszenia

przepisów i zwyczajów państwa, na obszarze którego zostały podjęte czynności

(Kanady), przez zaniechanie ustalenia wskazanych kryteriów normatywnych.

Biorąc powyższe pod uwagę, na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Zagranicznych z dnia [...] sierpnia 2006 r., a także poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. w całości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w prowadzonym postępowaniu Minister zaniechał - wbrew wyraźnej dyspozycji art. 156 kpa. - stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. z dnia [...] lutego 1976 r. Nr [...] , na podstawie której udzielono A.P. zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie, która to decyzja wydana została w wyniku rażącego naruszenia prawa, a nadto została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. W wyroku z dnia 14 października 2005 r., uchylającym dwie wcześniejsze decyzje Ministra Spraw Zagranicznych w tej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje: "(...) w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1976 r. nie wyjaśniono w prawidłowy sposób kwestii skuteczności doręczenia tej decyzji skarżącemu, co należy uznać za wskazane na wstępie naruszenie art. 7 i 77 ' 1 Kpa. Oceniając tę skuteczność organ nie wziął bowiem pod uwagę wszystkich normatywnych kryteriów, według których skuteczność tę należałoby ocenić. Podczas gdy czynności, jakie Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. podjął w celu doręczenia decyzji z dnia [...] lutego 1976 r. skarżącemu, Minister Spraw Zagranicznych winien był porównać ze standardami załatwiania indywidualnych spraw obywateli, wynikającymi z: 1) ustawy z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i czynnościach konsulów (Dz. U. Nr 103, poz. 994), jak też obowiązujących w Kanadzie (w dacie podejmowania wskazanych wcześniej czynności) przepisów-2) i 3) zwyczajów, za jedyne kryterium oceny przyjął organ zwyczaje panujące w państwach anglosaskich oraz zwyczaje panujące wśród przedstawicieli zamieszkałej w tych krajach Polonii".

Zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazania dotyczące zarówno oceny prawnej, jaki i sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy, mają w szczególności na celu uniknięcie błędów już popełnionych, jak i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać

przyszłe postępowanie w celu uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Niewątpliwe jest, że naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 stanowi rażącą obrazę prawa i jest podstawą uchylenia (wyeliminowania z obrotu prawnego) decyzji wydanej w następstwie takiego uchybienia.

W prowadzonym ponownie postępowaniu administracyjnym w tej sprawie Minister Spraw Zagranicznych zaniechał stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. tj. w dniu [...] lutego 1976 r., mimo tego, że zgodnie z przepisami, zwyczajami oraz standardami, jakie panowały w Kanadzie w dacie jej wydania, była ona dotknięta rażącym uchybieniem prawa.

Wbrew stanowisku zawartemu w zaskarżonej decyzji, pełnomocnik skarżącego wskazał, iż A.P., nigdy nie upoważnił żadnego biura podróży do załatwienia w jego imieniu sprawy związanej z jego obywatelstwem. Fakt ten jest bezsporny, bowiem nigdy nie udzielił on stosownego pełnomocnictwa. Nie zdecydował się on również na korespondowanie z Kierownikiem Wydziału Konsularnego Ambasady w O. za pośrednictwem biura podróży. Nie sposób zatem przyjąć, iż stosowne upoważnienie zostało udzielone w sposób dorozumiany. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu. Wniosek taki jest niezgodny z ustaleniami poczynionymi przez organ. Minister nie ustalił również innych kryteriów normatywnych, wedle których należało ocenić skuteczność doręczenia , a przede wszystkim przepisów obowiązujących w Kanadzie, dotyczących załatwienia indywidualnych spraw obywateli, do czego był zobowiązany na mocy wyroku WSA z dnia 14 października 2005r.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego faktu istnienia upoważnienia A.P. do załatwienia w jego imieniu sprawy, związanej z obywatelstwem polskim, przez biuro podróży, nie można wywodzić z twierdzenie Ministra, zawartego w zaskarżonej decyzji wedle którego skarżący posiadał wiedzę o treści decyzji, gdyż przestał traktować siebie jako obywatela polskiego. Powyższe twierdzenie nie opiera się bowiem na prawdzie. Skarżący nigdy nie przestał traktować siebie jako obywatela polskiego. Nigdy osobiście nie występował o udzielenie mu zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na kanadyjskie. W toku postępowania wskazywał on, iż przyczyną wydania decyzji w tym zakresie było wyłączne działanie jego matki,

która najprawdopodobniej podrobiła jego podpis na wniosku o udzieleni zezwolenia, chcąc uchronić go przed negatywnymi reakcjami, jakie spotkały rodzinę P. po II Wojnie Światowej.

Pełnomocnik skarżącego wskazał również, iż gdy tylko był możliwy powrót do kraju, skarżący wrócił do Polski , gdzie skoncentrował swoje życie rodzinne i zawodowe. Po powrocie do Polski skarżący aplikował o wizę i zezwolenie na pracę-tak jak cudzoziemiec, albowiem nie miał innej możliwości. Było to koniecznym warunkiem przyjazdu do kraju i podjęcie tu stałego zatrudnienia. W tym czasie skarżący nie posiadał żadnego dokumentu polskiego, a legitymował się w tym czasie jedynie kanadyjskim paszportem.

Z powyższego nie można jednak wywodzić, iż wiedział on o decyzji orzekającej o utracie obywatelstwa polskiego. Gdy tylko ustawodawstwo polskie wymagało, aby obywatel polski posługiwał się dokumentami polskimi (w 2000r. wprowadzono obowiązek posługiwania się polskimi dokumentami, przez obywateli polskich przekraczających granicę) skarżący wystąpił o potwierdzenie obywatelstwa polskiego.

W świetle powyższego niezrozumiałym jest dlaczego Minister Spraw zagranicznych odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej skarżącemu na zmianę obywatelstwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie .

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm

prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Zagranicznych z dnia [...] sierpnia 2006r. orzekająca o utrzymaniu w mocy poprzedzającej ją decyzji tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2006r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. z dnia [...] lutego 1976r.Nr [...] , na podstawie której udzielono A.P. zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie.

Dokonanie oceny zgodności tej decyzji z prawem, poddane jest więc specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne -skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż w ocenie Sądu zaskarżona decyzja Ministra Spraw Zagranicznych, jak

również poprzedzająca ją decyzja tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2006r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym konieczność ich uchylenia. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm), Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu okoliczności sprawy wskazują, iż kwestionowane w skardze rozstrzygnięcia Ministra Spraw Zagranicznych orzekające o odmowie stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. z dnia [...] lutego 1976r. są zasadne.

Sąd nie podzielił zatem zarzutów strony skarżącej wskazujących, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na ich treść, a w szczególności:

przepisu art. 156 § 1 ust. 2 i 4 Kpa., polegającą na zaniechaniu stwierdzenia

nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. z

dnia [...] lutego 1976 r. Nr [...] , która wydana została w wyniku rażącego

naruszenia prawa tj. bez wniosku A.P. oraz z zaniechaniem

doręczenia jej skarżącemu, a ponadto - jak wynika z ustaleń poczynionych w toku

niniejszego postępowania - została skierowana do osoby nie będącej stroną w

sprawie,

przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnym, polegającą na zaniechaniu uwzględnienia przez Ministra

Spraw Zagranicznych w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu oceny

prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2005

r. w sprawie sygn. IV SA/Wa 895/05, które są dla organu wiążące,

przepisu art. 7 Kpa i art. 77 § 1 Kpa, polegającą na nie podjęciu kroków

niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a

szczególności zaniechanie wyjaśnienia, mimo wyraźnych wskazań Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartych w wyroku z dnia 14 października

2005 r., czy w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] lutego 1976 r. nie doszło

do naruszenia standardów załatwiania indywidualnych spraw obywateli, określonych w innych przepisach prawa krajowego, jak też czy nie doszło do naruszenia przepisów i zwyczajów państwa, na obszarze którego zostały podjęte czynności (Kanady), przez zaniechanie ustalenia wskazanych kryteriów normatywnych.

Odnosząc się do powyższych zarzutów przede wszystkim należy wskazać, iż w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, tak jak domaga się tego skarżący, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja wydana została bez wniosku skarżącego. W aktach sprawy znajduje się bowiem wniosek o udzielenie mu zezwolenia na zmianę obywatelstwa podpisany przez skarżącego, datowany na dzień 5 listopada 1974r.. Do wniosku dołączony jest życiorys. Podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność, iż jego podpis na niniejszym wniosku został sfałszowany przez jego matkę, nie została poparta zaś żadnym prawomocnym orzeczeniem właściwych organów, sądu. W aktach sądowych sprawy znajduje się jedynie postanowienie Prokuratury Rejonowej W. z dnia [...] października 2003r. o umorzeniu śledztwa w sprawie sfałszowania w/w wniosku, wobec przedawnienia karalności czyny z art. 265 § 1 kk. W świetle powyższego należy uznać, iż wbrew stanowisku skarżącego nie można czynić zarzutu organowi orzekającemu w postępowaniu nieważnościowym, iż dał wiarę znajdującym się w aktach sprawy dokumentom, w sytuacji gdy fałsz nie został wykazany. Na marginesie należy również wskazać, iż zarzut fałszu dokumentu stanowi zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kpa przesłankę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności. Powyższych trybów nadzwyczajnych i przesłanek nie można zaś dowolnie mieszać. Zarówno bowiem art. 145 jak i 156 Kpa mają charakter wyczerpujący i nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. A zatem okoliczność fałszu dokumentu nie może być badana w postępowaniu nieważnościowym.

Brak jest także podstaw do uznania, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie została doręczona skarżącemu. Przede wszystkim należy wskazać, iż we wiążącym orzekający w niniejszej sprawie skład, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 895/05 z dnia 14 października 2005r., Sąd ten odnosząc się do kwestii skuteczności doręczenia skarżącemu powyższej decyzji, uznał, iż Minister Spraw Zagranicznych nie wyjaśnił w prawidłowy sposób kwestii skuteczności doręczenia tej decyzji skarżącemu. Oceniając tę skuteczność organ nie wziął pod uwagę wszystkich normatywnych kryteriów, według których skuteczność tę należało oceniać. Sąd ten

zobowiązał więc organ by dokonał on porównania skuteczności doręczenia decyzji ze standardami załatwiania indywidualnych spraw obywateli, wynikających z ustawy z dnia 11 listopada 1924r. o organizacji konsulów i czynnościach konsulów (Dz. U Nr 103, poz. 994), jak też z obowiązujących w Kanadzie w dacie wydania kontrolowanej decyzji przepisów i zwyczajów. Jednocześnie Sąd podkreślił, iż koniecznym warunkiem do uznania przez organ, iż do zakomunikowania decyzji stronie doszło, nie jest istnienie zwrotnego poświadczenia jej odbioru, wskazując, iż fakt tego doręczenia może być dowodzony w inny sposób, poprzez dokonanie właściwej oceny przepisów i zwyczajów kanadyjskich.

Wbrew zarzutom strony skarżącej, w ocenie Sądu organ wykonał powyższe wytyczne zawarte w wyroku WSA i w zaskarżonej decyzji dokonał oceny skuteczności doręczenia decyzji z 1976 r. skarżącemu, zarówno ze standardami załatwiania indywidualnych spraw obywateli wynikającymi z ustawy z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i o czynnościach konsulów, jak też z obowiązującymi w Kanadzie przepisów i zwyczajów, wywodząc w konsekwencji, iż decyzja ta została właściwie doręczona skarżącemu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał między innymi, iż ustawa z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i czynnościach konsulów (Nr 103, poz. 944), nie zawierała przepisów proceduralnych. Poza organizacją służby konsularnej, wymienia czynności dokonywane przez konsulów, określone w art. 18, zaznaczając, że sposób ich wykonywania, określony zostanie w odrębnych rozporządzeniach. Do wydania tych rozporządzeń, zgodnie z treścią art. 19, uprawniony został Minister Spraw Zagranicznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości. Rozporządzenia takie jednak nie zostały wydane.

Opracowana 1 lipca 1970 r., w wyniku wydanego przez Ministra Spraw Zagranicznych Zarządzenia Nr 2 z dnia 7 listopada 1962 r., Instrukcja Nr 1 o trybie załatwiania przez przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z zakresu obywatelstwa polskiego, zawierała zaś przepisy związane z interpretacją ustawy o obywatelstwie polskim, przyjętą w tym zakresie polityką oraz sposobem postępowania w zakresie obiegu dokumentacji pomiędzy konsulatami, a właściwymi organami w kraju. Paragraf 72 instrukcji wskazywał na konieczność doręczenia decyzji zezwalającej na zmianę obywatelstwa polskiego, nie wskazując sposobu. Powyższy paragraf stanowił bowiem jedynie, iż " w przypadku udzielenia zezwolenie na zmianę obywatelstwa przez kierownika urzędu

konsularnego, działającego na mocy upoważnienia Ministra Spraw Zagranicznych, urząd konsularny przekazuje wnioskodawcy decyzję według wzoru Obw/30, a do Departamentu Konsularnego MSZ i wydziału spraw wewnętrznych prezydiom właściwej rady narodowej, zgodnie z zasadą ujętą w § 8 niniejszej instrukcji, po jednym egzemplarzu odpisu tej decyzji"

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy przedmiotowa decyzja została 16 lutego 1976r. przesłana listem poleconym na adres H. z T. w Kanadzie-biura podróży, świadczącego usługi między innymi w pośredniczeniu na zasadzie zlecenia w załatwianiu spraw pomiędzy konsulatem a osobą fizyczną. Wskazać należy, iż niniejsze biuro turystyczne przesłało sporny wniosek do Konsula. Również cala korespondencja w sprawie prowadzona była bezpośrednio pomiędzy konsulem a biurem (patrz, k- 96,95, 94, 90 akt administracyjnych). Powyższe w ocenie Sądu wskazuje, iż biuro to było umocowane przez skarżącego do prowadzenia w jego imieniu niniejszej sprawy. Trudno bowiem byłoby uznać za możliwe, iż biuro, którego działalnością statutową jest świadczenie usług za stosowna opłata, bezinteresownie, angażując w to środki pieniężne prowadzi sprawę na którą nie otrzymało zlecenia. Okoliczność, iż biura turystyczne w okresie gdy została wydana decyzja, pośredniczyły w załatwianiu spraw związanych z obywatelstwem, wskazuje przywołane przez organ pismo Konsula Generalnego RP w T. z dnia 5 lutego 2003 r., wskazano w nim na ważną funkcję jaką w załatwianiu spraw przez obywateli polskich w konsulacie odgrywały i odgrywają biura podróży. Z załączonego pisma konsula wynika także, że taka forma załatwiania spraw była i jest stosowana przez obywateli Kanady " Mając na względzie niedogodności związane ze stawiennictwem osobistym, a także zaufanie względem przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne, znaczna liczba petentów zarówno należących do społeczności polonijnej jak również innych obywateli Kanady, chętnie powierza "biurom podróży" pośrednictwo w załatwianiu spraw w konsulacie. Również ze znajdującego się w aktach sprawy i przywołanego w uzasadnieniu decyzji pisma Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w T. z dnia 31 lipca 2006 r. wynika, iż w Kanadzie ogólnie przyjętym zwyczajem jest załatwianie spraw przez osoby prywatne za pośrednictwem biur podróży, adwokatów czy też innych podmiotów upoważnionych do tego przez osoby prywatne." Podkreślić należy, iż działania takie, w świetle Konwencji Wiedeńskiej z 1963 r. muszą być zgodne z prawem i zwyczajem

obowiązującym w Kanadzie, w przeciwnym razie jak słusznie podniósł organ władze Kanady wystąpiłyby z notą protestacyjną do władz polskich.

Jednoczenie należy wskazać, iż Minister Spraw Zagranicznych w zaskarżonej decyzji wskazał również, iż Prawo kanadyjskie, liberalnie traktuje kwestie związane z dostarczaniem dokumentów stronie. Zwyczaj przesyłania dokumentów urzędowych /innych niż wszczynających proces sądowy, które muszą być dostarczone stronie osobiście/, za pośrednictwem upoważnionych pełnomocników, znajduje uregulowanie w sekcji 16 kanadyjskiego kodeksu procedury cywilnej. Sekcja 16.5 tego aktu prawnego wskazuje np., że pełnomocnikowi można przekazać dokument drogą pocztową na adres biura pełnomocnika, zostawiając dokument pełnomocnikowi lub osobie u niego zatrudnionej, drogą faksową /jeżeli numer faksu został wskazany w specjalnym formularzu/, a także drogą e-mailową. Ponadto sekcja 16.08 stwierdza, że nawet jeżeli dokument nie został dostarczony zgodnie z zasadami, ale trafił w ręce odbiorcy, sąd może uznać, że adresat zna jego treść, lub że dokument został doręczony prawidłowo. Dalsze stwierdzenia przekazane w uzupełniającym piśmie Konsula Generalnego z dnia 11 sierpnia 2006 r., wskazują że zwyczaj przesyłania dokumentów za pośrednictwem biur podróży jest praktyką długoletnią, która w warunkach miejscowych sprawdza się bardzo dobrze. Osoby, które decydują się na korespondowanie z Konsulatem za pośrednictwem biur podróży, czynią to ze świadomością że takie biuro staje się ich pełnomocnikiem poprzez fakt powierzenia mu realizacji doręczeń. Nie jest przy tym wymagane tu pełnomocnictwo pisemne, jak przy czynnościach procesowych. Stosowne upoważnienie zostaje uznane na zasadzie domniemania.

W świetle powyższego mając na uwadze, iż w dacie wydawania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji do postępowań przed polskimi przedstawicielstwami konsularnymi za granicą nie stosowało się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA Sygn akt OSK 106/04, z dnia 7 października 2004r.), również ustawa z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i czynnościach konsulów (Nr 103, poz. 944), jak i § 72 opracowanej 1 lipca 1970 r., w wyniku wydanego przez Ministra Spraw Zagranicznych Zarządzenia Nr 2 z dnia 7 listopada 1962 r., Instrukcji Nr 1 o trybie załatwiania przez przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z zakresu obywatelstwa polskiego, nie określały sposobu doręczania przedmiotowej decyzji, organ winien był dokonać oceny skuteczności doręczenia

kontrolowanej decyzji w świetle przepisów i zwyczajów kanadyjskich, co też uczynił, w ocenie Sądu słusznie uznając, iż dopuszczalnym było przesłanie decyzji na adres biura podróży H. w T., jako do pełnomocnika skarżącego.

Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu, istnieje również podstawa do przyjęcia, iż skarżący miał świadomość istnienia przedmiotowej decyzji, a co za tym idzie posiadał on wiedzę, iż nie jest obywatelem polskim. Świadczą o tym zgromadzone w sprawie dokumenty tj. umowa pożyczki zawarta w dniu [...] stycznia 1999r (k-166 akt administracyjnych), wyciąg z KBIS z dnia 26 kwietnia 1993r (k-160-161 akt administracyjnych), jak również okoliczność, iż traktując siebie jako cudzoziemca występował on o wydanie mu wizy na wjazd do Polski oraz zezwolenia na pracę. W przeciwnym razie wbrew stanowisku skarżącemu zawartemu w skardze, mógł on w każdym czasie skorzystać z uprawnienia jakie dają mu przepisy ustawy z dnia 13 lutego 1984r. o funkcji konsulów Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U t.j. z 2002r. Nr 215 poz. 1823) i wystąpić np. o wydanie paszportu.

Odnosząc się zaś do kwestii skierowania decyzji do osoby, która nie była stroną w sprawie należy wskazać, iż w ocenie Sądu zarzut ten nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Nie ulega wątpliwości, iż w dacie składania wniosku o zezwolenia na zmianę obywatelstwa personalia skarżącego brzmiały A. N. (jak wynika z załączonego do wniosku życiorysu nazwisko zmienił 2 czerwca 1964r. ). Wskazać jednak należy, iż zarówno w kwestionariuszu zawartym we wniosku o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa jak i w korespondencji przesyłanej do Ambasady PRL w O. przez reprezentujące skarżącego biuro podróży, przytaczane jest nazwisko A. P. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, iż w różnym okresie skarżący posługiwał się różnymi nazwiskami, a w konsekwencji nadal posługuje się nazwiskiem A.P., wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie nie można czynić zarzutu, iż decyzja została skierowane do innej osoby. Wprawdzie zgodnie z § 67 Instrukcji Nr 1 o trybie załatwiania przez przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z zakresu obywatelstwa polskiego, w sytuacji gdy wnioskodawca zmienił imię i nazwisko na inne niż to wynikało z posiadanych polskich dokumentów, urząd konsularny do czasu przedłożenia stosownej decyzji o zmianie nazwiska lub imienia

wydanej przez właściwy organ krajowy powinien nie przyjąć wniosku, niemniej jednak w niniejszej sprawie nawet gdyby przyjąć iż jest to uchybienie to nie można stwierdzić , iż ma ono charakter rażący. Tym bardziej, iż wymóg o którym mowa w § 67 instrukcji dotyczył jedynie osób, które nie chciały używać właściwego imienia i nazwiska, do których to, jak wskazano powyżej nie można zaliczyć skarżącego, który nadal posługuje się swoim pierwotnym nazwiskiem.

Reasumując należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie wbrew zarzutom podniesionym przez stronę skarżącą brak jest podstaw do uznania, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w O. z dnia [...] lutego 1976r., na podstawie której udzielono A. P. zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie zawiera wadę powodującą jej nieważność.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w sentencji.