Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1679/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska, Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz,, Asesor WSA Cezary Koziński (spr.), Protokolant asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 4 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. i P. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów do tytułu wykonawczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku


UZASADNIENIE

Na podstawie decyzji z dnia [...] nr [...] i zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P. dokonał zabezpieczenia na majątku Państwa A. i P. C. należności pieniężnych z tytułu przewidywanej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 w łącznej wysokości 29.093,30 zł. W dniu 22 listopada 2005 r. organ ten dokonał zajęcia zabezpieczającego świadczenia z ubezpieczenia społecznego przysługującego zobowiązanym.

Decyzją z dnia [...], która została doręczona stronom w dniu 14 grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił skarżącym zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości 16.927,80 zł, a następnie w dniu [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący tą zaległość podatkową.

Zawiadomieniem z dnia 19 grudnia 2005 r. organ egzekucyjny ponownie dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego dłużników.

W dniu 12 stycznia 2006 r. Państwo A. i P. C. wnieśli do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, stwierdzając, że nie powiadomiono ich o przekształceniu środka zabezpieczającego w egzekucyjny, co narusza art. 70 Ordynacji podatkowej i powoduje przedawnienie zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1999, a zatem bezprawnym było wystosowanie powiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia 19.12.2005r. Ponadto zobowiązani zarzucili , iż tytuł wykonawczy został wystawiony na jednego z małżonków, zaś zakreślenie jednego z pól w poz. 9 nie spełnia wymogu, o którym mowa w art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjny, w administracji, a więc że tytuł wystawia się na imię obojga małżonków.

W postanowieniu z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P., działając jako wierzyciel dochodzonej należności pieniężnej, nie uwzględnił wniesionych zarzutów. Jednakże to postanowienie zostało uchylone w całości przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...].

Ponownie rozpoznając wniosek dłużników z dnia 12 stycznia 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P. wydał w dniu [...] "postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela", w którym nie uwzględnił wniesionych zarzutów.

Na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Państwo C. złożyli zażalenie, w którym wnieśli o jego uchylenie. Zdaniem stron postanowienie to zostało wydane bez postawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa w postaci zajmowania merytorycznego stanowiska w sprawie, w sytuacji gdy egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż warunkiem przerwania biegu terminu przedawnienia, jak wynika z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, jest też zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego. W razie przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, należy uznać, że warunek ten jest spełniony jeżeli podatnik został powiadomiony, stosownie do art. 79 § 4 w zw. Z art. 164 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o zastosowaniu konkretnego środka zabezpieczającego. Z systematyki art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej można wyprowadzić wniosek, iż dla spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie nie jest konieczne, by powiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia. W analizowanym przypadku spełniony został wskazany warunek z art. 79 § 4 w zw. z art.164 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. w dniu 8 grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P. powiadomił stronę, m.in. o zastosowanym środku zabezpieczającym, natomiast w dniu 5 stycznia 2006 r. doręczył stronie wystawiony tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego. W związku z powyższym bieg terminu przedawnienia został przerwany z chwilą przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, co nastąpiło w dniu 14 grudnia 2005 r.

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż postanowienia w sprawie zostały wydane w terminach określonych w art.. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei kwestie związane z prawidłowością wydania decyzji w sprawie zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. są przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego.

Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej P. A. i P. C. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

Zdaniem skarżących. Brak jest podstaw prawnych do wydawania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, w sytuacji gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jedna jednostka. Jak wskazano, wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych podnoszony był pogląd o zbędności wydawania tego typu rozstrzygnięć.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W omawianej sprawie zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym, jest Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P., a ustawodawca w powołanej wyżej ustawie ukształtował sytuację prawną wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, przyznając im szereg kompetencji. Nie ulega wątpliwości, że są to dwa różne podmioty tego postępowania. Jak wynika z semantycznego brzmienia art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, udział wierzyciela w postępowaniu dotyczącym zarzutów przejawia się w zajęciu stanowiska w tej kwestii. Zatem zasadą jest, iż w przypadku wniesienia zarzutów, wierzyciel w formie postanowienia zajmuje stanowisko co do treści tych zarzutów, bądź też – uwzględniając przewidziany prawem wyjątek – stwierdza ich niedopuszczalność. Przepisy nie przewidują przy tym innego odstępstwa od zasady ustosunkowania się wierzyciela w kwestii zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu odwoławczego, wydanie przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, postanowienia w zakresie zarzutów z pominięciem stanowiska wierzyciela w tym zakresie, doprowadziłoby od naruszenia art. 29 § 1 zd. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności dochodzonego obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy stwierdzić, iż sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej ( art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269/). Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawie skarg, m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie ( art.3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270/).

Bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że po wniesieniu przez skarżących zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P., będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności pieniężnej i organem egzekucyjnym, wydał dwa postanowienia –jedno w dniu [...] nr [...] " w sprawie stanowiska wierzyciela" nie uwzględniające zarzutów w sprawie i drugie w dniu [...] nr [...] także nie uwzględniające zarzutów w sprawie.

Zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. O postępowaniu egzekucyjny, w administracji ( DZ. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z póź. zm. ) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku , przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

Z przepisu art.34 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów dotyczących wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku; odroczenia terminu wykonania obowiązku albo braku wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej; określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia; błędu co do osoby zobowiązanego; niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym – wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej przez organ administracji państwowej, który jest jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności pieniężnej. Z przepisu art. 26 ust. 4 tej ustawy jednoznacznie wynika, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na postawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego.

Skarżący wskazali, iż w przypadku, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem egzekwowanej należności pieniężnej nie ma podstaw prawnych do tego, aby po zgłoszeniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wierzyciel wydawał postanowienie i wyrażał w nim dodatkowo swoje stanowisko, co do zgłoszonych zarzutów.

Pogląd ten należy uznać za słuszny, gdyż nie jest celowym i dopuszczalnym aby ten sam podmiot ( wierzyciel będący równocześnie organem egzekucyjnym) sam przedstawiał sobie swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów. Organ egzekucyjny, będący równocześnie wierzycielem wyrażą swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów), a nie w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela. Postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela może zostać wydane, gdy wierzyciel nie jest równocześnie organem egzekucyjnym ( zob. R. Hauser, Z. Leoński – "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 105).

Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czyli bada wniosek jedynie pod względem formalnym. Z drugiej jednak strony, zgodnie z art. 33 pkt 1 czy art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy, organ ten jest obowiązany badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy powinien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania. Aczkolwiek organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany do chociażby sprawdzenia, czy wierzytelność jeszcze istnieje ( por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 maja 1999r., sygn. Akt III SA 1321/98, LEX nr 46239). Obowiązek ten dotyczy zarówno organu egzekucyjnego, który nie jest jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności pieniężnej, jak i organu egzekucyjnego, który jest wierzycielem takiej należności. Jeżeli jednak, po wszczęciu egzekucji podniesiony zostanie przez dłużnika zarzut przedawnienia zobowiązania pieniężnego, to organ egzekucyjny, który jest jednocześnie wierzycielem egzekwowanej należności, ustosunkowuje się do tego zarzutu, jak to wyżej wskazano, w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasady szybkości o ograniczonego formalizmu, wyrażonej w art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r.., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm. ).

Z tych względów na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.