Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 860/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1-11
journal: Dz.U. 2008 nr 234 poz 1570
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
article: art. 33 i art. 34 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R.G. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia ‘[...}’, nr "[...]"Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako: "PWIS") nałożył na E. T. i odrębnie na R. G. grzywnę w wysokości po 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 12 listopada 2014r., tj. do poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego syna – A. G., poprzedzonych lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia ochronnego przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B, poliomyelitis, odrze, śwince oraz różyczce.

Postanowienie to doręczone zostało zobowiązanym w dniu 11 maja 2015r.

W dniu 17 maja 2015r. E. T. i R. G., w jednym piśmie, zgłosili zarzuty przeciwko prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu.

Po pierwsze wskazali na brak wymagalności obowiązku. Powołali w tym względzie przepisy § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, zgodnie z którymi poszczególne szczepienia obejmują dzieci i młodzież w określonych granicach wiekowych. Stwierdzili, że w przypadku ich syna moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym jeszcze nie nadszedł, ponieważ dziecko nie ukończyło jeszcze 5 roku życia. Zaznaczyli, że moment wymagalności dla szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B wystąpi dopiero w 6 roku życia, a dla pozostałych szczepień w 19 roku życia. Podnieśli, że w art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013r. poz. 947 ze zm.), dalej jako: "ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych", określono, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Zdaniem zobowiązanych komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Obowiązek musi wynikać z przepisów prawa, a nie z dokumentów wychodzących poza ten zakres. Komunikaty Generalnego Inspektora Sanitarnego ze swej istoty wiążą jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby. Informacje zawarte w komunikacie mogą być jedynie traktowane jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych, ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

Po drugie zobowiązani zarzucili niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Wyjaśnili, że art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to, spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. Natomiast w dniu wystawienia tytułu wykonawczego małoletni nie miał wykonanego badania kwalifikacyjnego. Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przysługuje im prawo do odmowy wykonania tego badania. W związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego obowiązek był i jest niewykonalny i niewykonalność ta ma charakter trwały, ponieważ odmawiają wykonania tego obowiązku.

Po trzecie zobowiązani podnieśli naruszenie art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r. poz. 1619 ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a.", poprzez błędne wskazanie wysokości kwoty grzywny. Wskazali, że zapis numeryczny brzmi 500 zł, a w nawiasie zapisano słownie sześćset złotych).

Postanowieniem z dnia "[...]" PWIS sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji postanowienia z dnia "[...]" w zakresie błędnie podanej słownie kwoty, zamiast "sześćset złotych" wpisano prawidłowo "pięćset złotych".

Pismem z dnia 26 maja 2015r. PWIS przekazał zgłoszone zarzuty zobowiązanych, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., wierzycielowi - Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu (dalej też jako: "organ I instancji" lub "PPIS"), w celu zajęcia stanowiska w sprawie.

Postanowieniem z dnia "[...]", skierowanym osobno do obojga rodziców, PPIS działając na podstawie art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., uznał za nieuzasadnione zarzuty E.T. i R. G. Organ uzasadnił, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest w Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwskazania lekarskie do szczepienia. Wskazano na art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, z których wprost wynika ten obowiązek. Wyjaśniono, że realizację omawianego obowiązku konkretyzują przepisy rozdziału czwartego tej ustawy. Rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych) odsyła do tzw. Kalendarza szczepień, stanowiąc w § 5, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie zaś wskazują przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia powinno zostać zaszczepione dziecko. Organ I instancji nie zgodził się także ze stanowiskiem zobowiązanych co do niewykonalności obowiązku z uwagi na brak wykonanego u dziecka badania kwalifikacyjnego. Zdaniem PPIS odmowa wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta, jest możliwa tylko wtedy, jeżeli przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej. Tymczasem ustawa z 2008r. w art. 17 nakłada obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Przepisy ustawy o zapobieganiu zakażeniom i chorobom zakaźnym u ludzi są przepisami szczególnymi w stosunku do tych wszystkich przepisów, które udzielanie świadczeń zdrowotnych uzależniają od zgody pacjenta.

Postanowieniem z dnia ‘[...]", nr "[...]" PWIS utrzymał w mocy powyższe postanowienie, podzielając w całości stanowisko organu I instancji co do niezasadności zgłoszonych zarzutów. Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., organ wskazał, że obowiązek szczepienia wynika bezpośrednio z przepisów art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Unikanie poddania dziecka lekarskim badaniom kwalifikacyjnym jest próbą ominięcia wykonania tego obowiązku. Badania te mają na celu wykluczenie przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Niewykonanie tych badań nie zwalnia z obowiązku szczepienia. Dopiero badanie lekarskie kwalifikacyjne może wskazać, że dziecko nie kwalifikuje się do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień, zgodnie z art. 17 ust. 5 wskazanej ustawy. Zważono, że terminy obowiązkowych szczepień ochronnych wynikają wprost z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. r 182, poz. 1086, ze zm.), a także z Programu Szczepień Ochronnych na dan rok, ogłoszonego w drodze komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Upoważnienie do ich wydania znajduje się w art. 17 ust. 10 i 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Wynikający wprost z przepisów ustawy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym aktualizuje się w wyniku powiadomienia o obowiązku poddania się określonym szczepieniom. Odnośnie do braku badania kwalifikacyjnego, zauważono, że wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy zastrzegł, że realizacja obowiązku polegającego na zaszczepieniu dziecka przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym, ma zostać poprzedzona stosownym badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania szczepienia. Brak przedmiotowego badania był spowodowany tylko i wyłącznie postawą opiekunów prawnych dziecka, którzy konsekwentnie odmawiali realizacji czynności zmierzających do zaszczepienia dziecka, w tym doprowadzenia dziecka na wyznaczony termin badania. Argumentowano też, że art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych nie można interpretować, jak to czynią skarżący, że badanie kwalifikacyjne jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Przepisy ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych nakładają obowiązek szczepienia i są przepisami szczególnymi, których wykonanie nie jest zależne od zgody pacjenta.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie E. T. i R. G. podnieśli takie same zarzuty i argumenty jak w piśmie z dnia 17 maja 2015r. Dodatkowo uzasadnili, że ich syn jest chorowity, a szczepienia niosą ryzyko bardzo poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych, wśród których występuje "śmierć". Podali, że po ostatniej dawce szczepionki w 6 miesiącu życia syn zachorował na zapalenie płuc, co według skarżących było odczynem poszczepiennym. Z powodu obawy o zdrowie syna, chcieliby skorzystać z praw zagwarantowanych w Konstytucji RP: art. 2, art. 30, art. 31, art. 38, art. 39 i art. 68. Na podstawie tych przepisów oraz art. 16 karty praw pacjenta, odmawiają poddania syna szczepieniom, mając na uwadze tylko i wyłącznie jego dobro.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015r. R. G. podtrzymał skargę oraz zarzuty w niej zawarte. Wyjaśnił, że wcześniej syn poddawany był wszystkim obowiązkowym szczepieniom, jednakże po ostatnim szczepieniu doszło do zapalenia płuc w trzeciej dobie po szczepieniu. Skarżąca E. T. także poparła skargę.

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015r., sygn. akt II SA/Ol 860/15 Sąd odrzucił skargę E. T., wobec nieuiszczenia wymaganego wpisu od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ((t.j. Dz.U. z 2014r. poz. 1647).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: "p.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jedynie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności aktu, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygniecie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu ( art.145a § 1 p.p.s.a.) Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym. Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu służy w tym postępowaniu status wierzyciela. Jest on podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jako organ powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W myśl bowiem art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2011 r. nr 212, poz.1263, ze zm.), do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym za kresie. Wykonywanie przez organy inspekcji sanitarnej zadań z zakresu zdrowia publicznego polega między innymi na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych (art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Sprawując z mocy ustawy nadzór nad realizacją ustawowego obowiązku szczepień, organy inspekcji sanitarnej są uprawnione i zobowiązane do jego egzekwowania. Tym samym przepis art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przyznaje organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozycję wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 u.p.e.a ). Z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku.

Należy przypomnieć, że art. 33 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog okoliczności, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Analiza wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania. Przy tym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organy prowadzące postępowanie egzekucyjne (vide wyrok NSA z 10 grudnia 2014r., sygn. akt I OSK 2218/14). Oznacza to, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne, zarówno w zażaleniu, jak również na etapie postępowania przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015r., sygn. akt II OSK 1509/13).

W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionował wymagalność obowiązku, akcentując, że komunikat Generalnego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa oraz zarzucił niewykonalność obowiązku, uzasadniając, że z uwagi na dobro dziecka nie wyraża zgody na szczepienie syna. Zarzuty te nie mają uzasadnionych podstaw prawnych. Wskazane kwestie były już wielokrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych i orzecznictwo w przedmiocie wymagalności szczepienia jest jednolite.

Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Z art. 5 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W art. 5 ust. 2 tej ustawy określono, że odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 ze zm.).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinęły przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086 ze zm.). Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji

i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów

i sposobu obiegu dokumentów.

Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 rozporządzenia.

Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki NSA z 17 kwietnia 2014 r., II OSK 338/13 i z 4 lutego 2015 r., II OSK 1509/13).

Niesłuszne są również zarzuty naruszenia konstytucyjnych gwarancji wolności i praw człowieka, w tym art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Wbrew argumentom skarżącego, obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu ma silne oparcie w przepisach Konstytucji RP, a przede wszystkim art. 31 ust. 3, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia społeczeństwa jest oczywisty, przede wszystkim chronione powinny być inne osoby narażone w ten sposób na rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych (por. wyżej przytaczane wyroki NSA z 17 kwietnia 2014 r. i z 4 lutego 2015 r., a także wyroki NSA z 12 czerwca 2012 r., II OSK 1312/13 i II OSK 97/13, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu nie można również uwzględnić argumentów skarżącego podważających istnienie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym z uwagi na charakter komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego - Program Szczepień Ochronnych. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Rozporządzenie odsyła do tzw. kalendarza szczepień. Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie zaś wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Jednocześnie do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta. Tytuł wykonawczy obejmuje zaś obowiązek szczepień niezrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień i mimo nieukończenia przez dziecko skarżącego wieku wymaganego kalendarzem do odbycia tych szczepień. Na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. Minister Zdrowia określił między innymi, że obowiązkiem szczepień ochronnych objęte są choroby zakaźne (§ 2): błonica (pkt 1), tężec (pkt 11), krztusiec (pkt 5), inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b (pkt 3), ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis) (pkt 9), odra (pkt 7), świnka (pkt 6) i różyczka (pkt 10). Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka skarżącego szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (tak: NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2014r. sygn. akt II OSK 1312/13).

Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. W związku z tym nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.