Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 142/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Stwierdzono, iż przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art.149 par. 1 pkt 3, par. 1a, par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 35, arty. 37, art. 126
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Renata Nawrot, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. J., J. L. i E. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku A. J., J. L. i E. R. z 17 maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1956 r. nr [...]; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpatrzeniu powyższego wniosku i że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących A. J., J. L. i E. R. sumę pieniężną w wysokości 1200 (tysiąc dwieście) zł; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących A. J., J. L. i E. R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. J., J. L. i E. R., reprezentowane przez Pełnomocnika - radcę prawnego - wniosły skargę, zarzucając przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] - Wydziału Społeczno Administracyjnego z [...] lutego 1956 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...].

Skarżący wnieśli o:

- zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie nie dłuższym niż 30 dni,

- zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) od organu administracji na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł,

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniając skargę, opisano przebieg sprawy, podnosząc m.in.:

- od złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ([...] maja 2012 r.) do dnia wniesienia skargi (15 lutego 2016 r.) minęło blisko 4 lata; w tym czasie wniosek nie wydano decyzji merytorycznej,

- pismem z 25 listopada 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju (organ, którego kompetencje przejął później Minister Infrastruktury i Budownictwa) został wezwany do niezwłocznego wydania decyzji,

- pismem z 4 grudnia 2014 r. skarżące zostały zawiadomione o wyznaczeniu kolejnego terminu wydania decyzji (na [...] marca 2015 r.),

- podniesiona przez Ministra dopiero w grudniu 2014 roku rzekoma konieczność a zarazem możliwość uzupełnienia akt była wątpliwa; akta archiwalne były bowiem uprzednio gromadzone przez Wojewodę [...] przez okres około 9 miesięcy; w tym celu Wojewoda występował do różnych instytucji, gromadząc dokumenty,

- od czasu uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2728/13) - blisko przez rok – organ nie podjął żadnych czynności w celu uzupełnienia zebranych w sprawie akt archiwalnych; dopiero w wyniku pisma skarżących Minister wystąpił do Archiwum Akt Nowych oraz do Instytutu Pamięci Narodowej,

- pomimo uprawomocnienia się wyroku z 11 czerwca 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 777/15), wydanego w następstwie próby wznowienia postępowania w sprawie zakończonej pod sygn. akt I SA/Wa 2728/13, Minister nie rozstrzygnął przedmiotowego wniosku; w związku z tym Skarżące pismem z 18 grudnia 2015 r. wezwały Ministra do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne wydanie decyzji,

- w odpowiedzi na to pismo (po upływie ponad 30 dni od jego doręczenia), Minister pismem z 29 stycznia 2016 r. poinformował Skarżące, że mogą zapoznać się z aktami a przewidywany termin rozstrzygnięcia wniosku wyznacza na [...] marca 2016 r., gdyż "sprawy rozpoznawane są według kolejności",

- postępowanie organu administracji wskazuje na celowe bezzasadne uchylanie się od wydania decyzji, która merytorycznie (a nie tylko formalnie) rozstrzygnęłaby wniosek; złożenie skargi wypływa z wątpliwości Skarżących, co do dotrzymania także kolejnego terminu, wyznaczonego do rozpoznania wniosku,

- zasądzenie na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł. jest w okolicznościach uzasadnione niniejszej sprawy; przy dołożeniu minimum staranności i profesjonalizmu, wniosek mógł zostać rozpoznany przez Ministra jeszcze w 2012 roku; organ instrumentalnie raz wskazywał, że nie jest właściwy do rozpoznania sprawy, a następnie (po umorzeniu postępowania przez Wojewodę [...]), uznał, że Wojewoda miał rację, co do właściwości Ministra, podczas gdy w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Minister znowu uznawał, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku; takie postępowanie należy uznać za niedopuszczalne, zwłaszcza wobec kodeksowej zasady zaufania obywatela wobec organu administracji publicznej,

- mając chociażby na uwadze upływ okresu od chwili uprawomocnienia się wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 777/15 do czasu wniesienia skargi, oczywista jest przewlekłość postępowania, które - z winy Ministra - trwa bezskutecznie od 4 lat.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Opisano przebieg sprawy wskazując:

- pismem z 7 maja 2012 r. Skarżący, złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1956 roku,

- pismem z 22 sierpnia 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przekazał, przedmiotowy wniosek do właściwości Wojewody [...],

- decyzją z [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie; w uzasadnieniu wskazano, że właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Minister Transportu. Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a nie Wojewoda [...],

- decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, utrzymał w mocy decyzję organu I. instancji,

- pismem z 26 września 2013 r. wnioskodawcy, złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu naczelnego,

- postanowieniem z [...] listopada 2013 r. organ naczelny zawiesił z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1956 roku, do czasu rozpatrzenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny,

- w związku z wpływem do organu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2728/13), stwierdzającego nieważność decyzji z [...] sierpnia 2013 r. oraz - utrzymanej nią w mocy - z [...] kwietnia 2013 r. (miało to miejsce 4 czerwca 2014 r.), organ administracji postanowieniem z [...] września 2014 r. podjął zawieszone postępowanie,

- organ naczelny, pismem z 26 lutego 2015 r., wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wznowienie postępowania, zakończonego wyrokiem o sygn. akt I SA/Wa 2728/13, zaś postanowieniem z [...] lutego 2015 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem z 22 maja 2015 r.) zawiesił z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1956 roku, do czasu rozstrzygnięcia przed sądem administracyjnym skargi o wznowienie,

- 2 września 2015 r. wpłynął do organu naczelnego, wraz z aktami sprawy, prawomocny wyrok o sygn. akt IV SA/Wa 777/15, oddalający skargę o wznowienie postępowania sądowego, zaś postanowieniem z [...] października 2015 r. podjęto postępowanie,

- pismem z 15 lutego 2016 r., (data wpływu - 24 luty 2016 r.), wnioskodawcy złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1956 roku,

- zarzuty skargi są bezzasadne, albowiem organ nie prowadził postępowania w sposób przewlekły,

- pismem z 4 grudnia 2014 r. organ zawiadomił strony, że w wyniku prawomocnego wyroku sygn. akt I SA/Wa 2728/13, jest prowadzone postępowanie z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1956 r.; jednocześnie pismami z tego samego dnia wystąpiono do:

- Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w [...] o nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących postępowania wywłaszczeniowego, zakończonego orzeczeniem z 1956 roku;

- Archiwum Akt Nowych o nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących tego postępowania wywłaszczeniowego oraz przeprowadzenie kwerendy w zespołach akt dotyczących zezwoleń Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego,

- następnie pismami z 9 lutego 2015 r., w celu uzyskania uwierzytelnionych akt archiwalnych dotyczących orzeczenia z 1956 roku, z uwagi na fakt, że część wywłaszczonej nieruchomości jest położona na obszarze lotniska w [...], wystąpiono do instytucji i archiwów związanych z wojskiem:

- Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej,

- Archiwum Sił Powietrznych,

- Centralnej Biblioteki Wojskowej,

- Regionalnego Zarządu Infrastruktury w [...],

- Centralnego Archiwum Wojskowego;

- z tożsamą prośbą, pismem z 13 marca 2015 r., wystąpiono do Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych,

- pismem z 29 stycznia 2016 r., organ zawiadomił strony, że w sprawie został zebrany materiał dowodowy oraz poinformował o możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania ewentualnych wyjaśnień i dokumentów w terminie 14 dni od doręczenia pisma,

- w toku postępowania organ zawiadamiał strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy - pismami z 4 grudnia 2014 r. oraz 29 stycznia 2016 r.,

- obecnie jest przygotowywany projekt rozstrzygnięcia, które po wydaniu zostanie niezwłocznie przekazane do Sądu,

- szereg wskazanych już kwerend archiwalnych, mających wpływ na długość procedowania w niniejszej sprawie, wynikał z konieczności pozyskania pełnych akt archiwalnych, dotyczących przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego; akta organu wojewódzkiego, nadesłane wraz z prawomocnym wyrokiem o sygn. akt I SA/Wa 2728/13, poza dokumentami informującymi o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości, nadesłanymi przy piśmie z 11 stycznia 2013 r., zawierały jedynie wynik kwerendy archiwalnej, przeprowadzonej w Archiwum Państwowym w [...] i Urzędzie Miasta [...]; w jej wyniku Wojewoda [...] - przy piśmie Archiwum Państwowym w [...] z 17 stycznia 2013 r. - uzyskał jedynie uwierzytelnione kopie szczątkowych akt archiwalnych, dotyczących orzeczenia z 1956 roku; przeprowadzone przez organ naczelny kwerendy archiwalne, zainicjowane przytoczonymi wyżej pismami, przyniosły wynik negatywny, jednak na organie prowadzącym postępowanie nadzorcze ciąży obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zebrania i rozpatrzenia, w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego, dotyczącego przedmiotowego wywłaszczenia; tym samym każda z czynności została podjęta w sposób celowy,

- uzyskany przez organ szczątkowy materiał archiwalny wymaga wszechstronnej analizy każdego uzyskanego dokumentu archiwalnego, zwłaszcza, gdy pozostała dokumentacja archiwalna jest mocno wybrakowana,

- całkowicie bezzasadny jest zarzut, że przewlekłe prowadzenie przez organ naczelny postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżących trwa już blisko 4 lata; poprzednik prawny organu naczelnego - Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej - przekazał wniosek skarżących - według właściwości - organowi wojewódzkiemu; działanie organu naczelnego było wynikiem wówczas rozstrzyganych sporów kompetencyjnych, przez Prezesa Rady Ministrów, pomiędzy organem naczelnym, a organami wojewódzkimi, w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięć wydanych przez organy nieistniejące - prezydia wojewódzkich rad narodowych; kwestię właściwości organu naczelnego, w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1956 roku, ostatecznie rozstrzygnięto dopiero w wyroku o sygn. akt I SA/Wa 2728/13,

- z przytoczonych okoliczności wynika, że organ centralny podjął - niezwłocznie, po wpływie prawomocnego wyroku - postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia kolejnego wniosku; z kolei - po wpłynięciu do organu prawomocnego wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 777/15 - postanowieniem z [...] października 2015 r. podjęto ponownie przedmiotowe postępowanie nadzorcze,

- w dacie wniesienia przedmiotowej skargi nie upłynął jeszcze, czternastodniowy termin dla stron do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i złożeniem ewentualnych wniosków lub stanowisk, wyznaczony w piśmie z 29 stycznia 2016 r.; w tym terminie organ nie mógł więc wydać rozstrzygnięcia,

- odnotowano, że zawieszenie postępowania administracyjnego, wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "K.p.a."; strony, w tym również występujące z przedmiotową skargą, pomimo zarzutów formułowanych w skardze, nie wniosły środków zaskarżenia od postanowień z [...] kwietnia 2013 r. oraz [...] maja 2015 r.; tym samym nie mogą obecnie skutecznie powoływać się na wadliwość tych aktów,

- niezależnie od powyższego sprawy rewindykacyjne mają - ze swojej natury - charakter długotrwały; wiąże się to z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego orzeczeniem wywłaszczeniowym po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia (w rozważanym przypadku - po upływie ponad 60 lat); podkreślono wielowątkowość omawianych postępowań, na którą składa się konieczność zbadania legitymacji wnioskodawców (art. 28 K.p.a.) oraz pozyskania akt archiwalnych, dotyczących kontrolowanego postępowania; wskazano na bardzo wymagający, zarówno pod względem czasowym jak i merytorycznym, charakter czynności, niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia; do wydania prawidłowej decyzji niezbędne jest poza pozyskaniem materiałów archiwalnych, również ustalenie stron, a także przeanalizowanie orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach; nie każda podejmowana przez organ czynność jest widoczna dla stron postępowania; takie czynności jak analiza akt sprawy, badanie treści ksiąg wieczystych, ewidencji gruntów, poszukiwania w aktach innych spraw w celu odnalezienia dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wywłaszczenia, są czasochłonne i nie sposób ich pomijać, przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność,

- na funkcjonowanie urzędu mają również wpływ zmiany organizacyjne związane z wydzieleniem Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa ze struktury organizacyjnej Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji; powołanie nowego organu, przy jednoczesnym zniesieniu poprzedniego, powoduje znaczące trudności organizacyjne i opóźnienia w prowadzeniu spraw, co wynika w szczególności z konieczności wydania aktów prawnych regulujących ustrój i tryb działania nowego organu, a także konieczność wydania nowych upoważnień dla pracowników (z uwagi na wygaśnięcie poprzednio wydanych upoważnień wraz z likwidacją organu); w przypadku Ministra Infrastruktury i Budownictwa przez okres od 16 listopada 2015 r. do 7 grudnia 2015 r. nie było możliwe wydanie upoważnień z uwagi na brak rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie utworzenia Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa; rozporządzenie takie zostało wydane 7 grudnia 2015 r. i opublikowane w Dzienniku Urzędowym z 8 grudnia 2015 r. (pod poz. 2080); tak istotne zmiany w organizacji Rady Ministrów, jak i aparatu obsługującego poszczególnych ministrów musiały wpłynąć na prowadzone przez nich postępowania administracyjne; obecnie sukcesywnie organ administracji likwiduje powstałe zaległości w innych sprawach, aczkolwiek - ze względu na znaczną ich ilość prowadzonych w Departamencie Orzecznictwa (ok. 5000) - usunięcie opóźnień w krótkim czasie jest niemożliwe, pomimo podejmowanych starań; niemożność zakończenia sprawy w terminie wynika także z trudnej sytuacji kadrowej w Wydziale ds. Rewindykacji Mienia; obecnie pracuje w nim czterech referentów (przed 15 lutym 2016 r. jedynie trzech, z uwagi na przebywanie jednego z nich na wielomiesięcznym zwolnieniu lekarskim - począwszy od 24 grudnia 2015 r.), prowadzących około 500 spraw,

- brak jest uchybień w zakresie terminowego prowadzenia postępowania; poszczególne sprawy są rozstrzygane (co do zasady) według kolejności wpływu; wprawdzie procedura administracyjna nie zawiera przepisów, z których expressis verbis wynikałby obowiązek rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością wpływu, niemniej tę powinność organów można wywieść z ogólnych zasad, wyrażonych w K.p.a. (art. 6 – 8); rozpatrując konkretną, indywidualną sprawę organ nie może stawiać stron jednego postępowania w uprzywilejowanej pozycji względem stron pozostałych, prowadzonych przez siebie postępowań; przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze spraw (a osiągnięcie takiego celu niewątpliwie przyświeca Skarżącym) nieuchronnie prowadzi do opóźnienia pozostałych; w tej sytuacji organ jest zmuszony kierować procesem rozpatrywania spraw w ten sposób, aby strony poszczególnych spraw były traktowane (w miarę możliwości) jednakowo; tym samym jedyny sprawiedliwy system rozpoznawania wniosków opiera się na kolejności wpływu, jako na głównym czynniku determinującym kolejność rozstrzygania każdej ze spraw,

- składanie skarg na przewlekłość (ewentualnie bezczynność) w sprawie, która jest metodycznie prowadzona ma na celu wymuszenie na organie działania z pominięciem innych zasad postępowania, w tym zasad wynikających z treści art. 7, 8 i 10 K.p.a., które mają charakter co najmniej równorzędny z zasadą szybkości (art. 12 K.p.a.), a nawet charakter nadrzędny, gdyż celem postępowania administracyjnego nie jest wydanie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, lecz rozstrzygnięcia zasadnego i zgodnego z prawem; do tego celu konieczne jest m.in. prawidłowe zgromadzenie pełnego materiału dowodowego, ustalenie stron i zapewnienie im udziału w postępowaniu; dokonanie wszystkich czynności niezbędnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w warunkach przedmiotowej sprawy jest obiektywnie niemożliwe w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a., tym samym sam fakt przekroczenia tego terminu przez organ (w sposób usprawiedliwiony okolicznościami sprawy) nie skutkuje zasadnością skargi na bezczynność,

- w świetle tych okoliczności należy również uznać za nieuzasadnione żądanie przyznania od organu, na rzecz skarżących sumy pieniężnej.

Organ wniósł o rozpatrzenie sprawy na rozprawie.

Pismem z 7 czerwca 2016 r. organ administracji poinformował o wydaniu merytorycznego orzeczenia w danej sprawie oraz załączył egzemplarz decyzji datowanej na ten sam dzień (k. 22-29).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przewlekłość postępowania, prowadzonego przez organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce gdy w prawnie ustalonym terminie nie są podejmowane czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzono postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie skończono go wydaniem w terminie stosownego aktu. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy przewlekłe prowadzenie postępowania zostało spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz: analogicznie, co do bezczynności - T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Nie może mieć więc w sprawie znaczenia, sformułowana przez organ w odpowiedzi na skargę, argumentacja o dużym wpływie spraw, małej obsadzie kadrowej, kłopotami wynikającymi z reorganizacji urzędu oraz potrzebie wydania stosownych upoważnień. Okoliczności te mogą mieć natomiast swoją wagę w kontekście oceny, czy przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa oraz co do wielkości sumy pieniężnej, zasądzonej w myśl art. 149 § 2 in fine ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia - zażalenia na przewlekłość albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w myśl art. 37 K.p.a. W rozpoznawanym przypadku czyniło zadość temu wymaganiu wezwanie datowane na 18 grudnia 2015 r. (wpłynęło do organu 22 grudnia 2015 r.). Przepisy nie zakreślą wymaganego minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków, wskazanych w art. 37 § 1 K.p.a. w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a wniesieniem skargi.

Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.).

W sprawie niesporny jest stan faktyczny – daty podejmowanych czynności - lecz odmienna jest ocena przez Skarżących i organ administracji kwestii, czy doszło do przewlekłości postępowania. Sąd dokonał oceny w danym zakresie, mając na uwadze stan faktyczny, zreferowany trafnie przez organ.

Nie sposób przypisać organowi przewlekłości w postępowania na etapie ustalania właściwości w kwestii rozpatrzenia wniosku. Właściwość organów, gdy chodzi o procedowanie w sprawach, gdzie orzeczenia wydały organy zniesione (nieistniejące już w strukturach administracji) rodzi szereg kontrowersji w judykaturze jak i doktrynie. Stąd, do czasu gdy kwestia ta nie została w danej sprawie ostatecznie rozstrzygnięta, poprzez sformułowanie stosownej oceny prawnej w prawomocnym wyroku o sygn. akt I SA/Wa 2728/13, nie sposób organowi centralnemu przypisać przewlekłości w postępowaniu (pomimo podkreślanej w skardze zmiany jego stanowiska w toku sprawy).

Bezzasadne są również wywody skargi gdzie podważa się zasadność prowadzenia dalszych kwerend dokumentów, wobec czynności podejmowanych uprzednio przez organ I. instacji. Sąd podziela w tym względzie argumentację organu – wobec uprzedniego przytoczenia ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne.

Trafnie również podnosi organ, że przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu nie może być kwestia zasadności samego zawieszania postępowania (dwukrotnie) gdy stosowne orzeczenia w danym zakresie nie były przedmiotem zaskarżenia do sądu, we właściwym trybie ani nie doprowadzono do ich wzruszenia w trybach nadzwyczajnych w zw. z art. 126 K.p.a. Pozostawiając poza zakresem rozważań zasadność zawieszenia postępowania, Sąd miał jednak na względzie także to, czy postępowania te były podejmowane, gdy odpadła już przyczyna zawieszania, przywoływana przez organ w aktach w tym przedmiocie.

W tym kontekście organ administracji nie podejmował istotnych dokumentowanych czynności w następujących okresach:

- od 4 czerwca 2014 r., kiedy to wpłynął prawomocny wyrok w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2728/13, wraz z jej aktami, gdzie przesądzono o właściwości organu centralnego (data wpływu do organu - według danych odzwierciedlonych w aktach sprawy sądowej, zakończonej tym wyrokiem) do czasu wystąpienia o dokumenty, pismem z 4 grudnia 2014 r. – okres około 6 miesięcy, gdy wyłącznie wydano postanowienie o wznowieniu postępowania (z 30 września 2014 r.),

- od 2 września 2015 r., gdy doręczono prawomocny wyrok o sygn. akt IV SA/Wa 777/15, wraz z aktami sprawy, do 29 stycznia, 2016 kiedy skierowano pismo do stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy – okres około 5 miesięcy, gdy wyłącznie wydano postanowienie o podjęciu postępowania (z 20 października 2015 r.),

- od początku marca 2016 roku (gdy upłynął termin na zgłoszenie uwag przez strony) do 7 czerwca 2016 r. (data wydania orzeczenia) – okres około 2 miesięcy.

Mając na uwadze, że sprawy skomplikowane mogą być załatwiane do 2 miesięcy, pierwszy wymieniony okres należy ocenić jako przewlekłość wyłącznie przez 5 miesięcy (przyjmując za czas dopuszczalnego ustawowo procedowania od początku listopada 2014 roku do ponownego zawieszenia postępowania - 27 lutego 2015 r. - z uwzględnieniem oczekiwania na wpływ korespondencji).

Łącznie więc organ prowadził przewlekle postępowanie przez około 12 miesięcy. W pozostałych okresach były podejmowane zaś czynności zmierzające do załatwienia sprawy (z pominięciem przedziałów czasu wyłączonych z rozważań – wymienionych wyżej).

Jak przyjęto obecnie w judykaturze, załatwienie sprawy administracyjnej przed wyrokowaniem sądu, nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie przewlekłości postępowania przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie, lecz umarza postępowanie w tym zakresie.

Reasumując, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną.

Kwalifikując przewlekłość w postępowaniu, jako mającą charakter rażący, Sąd miał na uwadze, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce przez około 12 miesięcy, w sytuacji, gdy wniosek został złożony jeszcze w 2012 roku, co powinno skłaniać organ do podejmowania szczególnie szybkich działań, celem ostatecznego zakończenia sprawy.

W ocenie Sądu - wobec rażącego charakteru naruszenia prawa - zasadnym było przyznanie sumy pieniężnej za okres kwalifikowany jako przewlekłe prowadzenie postępowania, do czasu wydania orzeczenia w sprawie. W ocenie Sądu, adekwatną sumą jest w danym przypadku kwota 1200 złotych – przy przyjęciu 100 zł za każdy miesiąc. Podkreślić wypada, że suma pieniężna nie stanowi materialnego zadośćuczynienia za ewentualne szkody, jakie mogli ponieść Skarżący w następstwie zwłoki w wydaniu decyzji. W tym zakresie stosowne roszczenia mogą być dochodzone w trybie regulacji ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r., poz. 380). W ocenie Sądu natomiast żądana w skardze kwota 15 000 zł jest nieadekwatna do skali niedogodności, wynikłych z opóźnienia zawinionego przez organ. W tym kontekście nie mogą być też bez znaczenia wyjaśnienia, sformułowane w odpowiedzi na skargę, gdzie wskazywano na ograniczania kadrowe oraz przestrzeganą zasadę rozpoznawania spraw według kolejności wpływu.

Sąd nie mógł z kolei uwzględnić poniższej argumentacji organu, wnoszącego o oddalenie skargi, z następujących względów;

- sama reguła załatwiania spraw według kolejności wpływu, choć jej stosowanie jest w pełni zasadne, nie zwalnia organu administracji z powinności ich rozpatrywania w terminach zakreślonych w K.p.a.,

- wskazanie przez organ że załatwia sprawy według kolejności nie może generalnie niweczyć skuteczności skarg w zakresie przewlekłości postępowania (analogicznie – bezczynności); skarga na przewlekłość postępowania jest środkiem dyscyplinowania organów administracji, przysługującym stronom i jej zastosowanie nie może być rozumiane jako nadużycie prawa celem "wymuszenia" załatwienia sprawy poza kolejnością; powinnością administracji publicznej jest zapewnienie niezbędnych środków materialnych i obsady kadrowej, gwarantujących wykonywanie zadań w terminach zakreślonych ustawą (K.p.a.),

- w istocie, na dzień wniesienia skargi na przewlekłość postępowania, organ administracji nie mógł wydać orzeczenia wobec biegu terminu do zgłoszenia uwag; nie wyłącza to jednak zasadności oceny działań organu przed dniem wniesienia skargi oraz do czasu rozpatrzenia sprawy,

- złożony, skomplikowany charakter spraw uzasadnia odstąpienie od zasady ich załatwienia niezwłocznie, w myśl art. 35 § 2 K.p.a.; dla spraw szczególnie skomplikowanych prawodawca zakreślił termin 2 miesięczny; nie wlicza się do niego okresów, gdy zwłoka jest niezależna od organu (tu czas wystąpienia i oczekiwania na stosowne dokumenty itp. - art. 35 § 5 in fine K.p.a.); w rozpatrywanym przypadku Sąd zakwalifikował jako przewlekłość jedynie brak aktywności organu w okresach, gdy nie podejmowano żadnych czynności w sprawie (także nie oczekiwano na dokumenty).

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 oraz art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 – 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na zasądzone koszty składają się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.

Sąd nie uwzględnił wniosku organu administracji o rozpatrzenie niniejszej sprawy na rozprawie, gdyż brak było ku temu szczególnych przesłanek. Orzeczono w myśl art. 119pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.