Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3016/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 2, 6
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 lit a, c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), dalej zwanej "k.p.a." po rozpatrzeniu odwołania Pani J. W. od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], o stwierdzeniu nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]września 2011 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. (znak: [...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Decyzją z dnia [...]kwietnia 2014 r., znak: [...]) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. stwierdził nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2011 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P., znak: [...], zaliczającego Panią J. W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem 05-R, na okres do [...] września 2016 r., dalej " kwestionowane orzeczenie".

W uzasadnieniu ww. decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności organ I instancji ustalił, że stwierdzone przez lekarzy orzeczników zaliczenie J. W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności było wadliwe ponieważ rozpoznane schorzenia nie powodują naruszenia jej sprawności organizmu, czyniąc J. W. niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, nie powodują ograniczenia jej w samodzielnym poruszaniu się i przemieszczaniu, nie uzasadniają pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, tym samym J. W. nie kwalifikuje się do zaliczenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z powodu upośledzenia narządu ruchu oznaczonego symbolem przyczyny niepełnosprawności 0-5 R. Powoduje to, że nie spełnia ona ustawowych przesłanek, określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), stanowiących podstawę do przyznania uprawnień do karty parkingowej.

Orzeczenie Powiatowego Zespołu wydane zostało z oczywistym naruszeniem prawa, wywołuje skutki prawne w sferze społeczno - ekonomicznej, naruszając zasady praworządności i słusznego interesu społecznego, gdyż osobie legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługują konkretne uprawnienia, wynikające z obowiązujących przepisów prawa, w tym: przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, dotyczące zatrudnienia osoby niepełnosprawnej, czasu pracy, dodatkowego urlopu wypoczynkowego, dofinansowania dla pracodawcy zatrudniającego pracownika niepełnosprawnego, przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), dotyczące prawa odliczenia od dochodu podlegającego opodatkowaniu wydatków na cele rehabilitacyjne. Wojewódzki Zespół uznał, że pozostawienie w obrocie prawnym orzeczenia Powiatowego Zespołu w P. z dnia [...] września 2011 r. wydanego z oczywistym naruszeniem prawa, może przyczynić się do uszczuplenia środków publicznych oraz uzyskania ulg i uprawnień co jest obiektywnie niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Od tej decyzji odwołanie złożyła J. W. nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Zarzuciła wydanie ww. decyzji z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 6c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, art. 6, 7, 8, 11, 73 i 107 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na treść orzeczenia między innymi poprzez rozstrzygnięcie nie mające uzasadniania w źródłach prawa; pominięcie części materiału dowodowego bez podania przyczyn oraz nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Od ww. decyzji J. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2149/14) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż (...) z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w sposób oczywisty, dlaczego zdaniem organu kontrolowane w postępowaniu orzeczenie w sposób rażący narusza prawo, jaki konkretnie przepis i na czym to naruszenie polega, co stanowi istotne bo mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy naruszenie przepisów art. 7, 8 , 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "rażące naruszenie prawa" stąd też w celu ustalenia kryteriów oceny naruszenia kwalifikowanego należy sięgnąć do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, że przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć takie naruszenie, które spełnia 3 przesłanki: 1) oczywistość naruszenia prawa, 2) charakter przepisu, który został naruszony, 3) racje ekonomiczne lub gospodarcze oraz skutki społeczno-ekonomiczne. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Ocena decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania, tak co do stanu prawnego, jak i ustaleń faktycznych. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie stwierdził nieważność orzeczenia Powiatowego Zespołu w P. z dnia [...] września 2011 r. zaliczającego Panią J. W. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem 05-R, na okres do [...] września 2016 r. wraz ze wskazaniem, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, gdyż zostało ono wydane bez wypełnienia ustawowych przesłanek kwalifikacji do określonego stopnia niepełnosprawności, tj. niezgodnie z definicją umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zawartą w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.) oraz niezgodnie ze standardami kwalifikowania do tego stopnia niepełnosprawności, wskazanymi w § 30 w zw. 29 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328, ze zm.), dalej zwanego "rozporządzeniem". .Dokonując oceny przesłanek rażącego naruszenie prawa w przypadku wydania przedmiotowego orzeczenia organ odwoławczy wziął pod uwagę obowiązujące w dacie wydania tego orzeczenia przepisy procesowe i materialne, a w szczególności art. 4 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z nim do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych oraz spełniającą standardy wynikające z § 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zawierające kryteria określające naruszenie sprawności organizmu powodujące:

1) czasową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza konieczność udzielenia pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3, w okresach wynikających ze stanu zdrowia;

2) częściową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 3, gdzie stosownie do brzemienia § 29 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Na podstawie § 3 ust. 4 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności naruszenie sprawności organizmu uważa się za:

1) trwałe (stałe) - jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy;

2) okresowe - jeżeli według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa stanu zdrowia.

Zgodnie z § 3 ust. 5 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności stopień niepełnosprawności orzeka się na czas określony lub na stałe. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespól do spraw orzekania o niepełnosprawności na czas określony wskazuje, iż przewidywana jest możliwość poprawy funkcjonowania społecznego i pełnienia ról społecznych, zaś orzeczenie wydane na stałe będzie wskazywało, iż rokowania takie nie występują.

Analiza całości dokumentacji zgromadzonej w aktach spawy (w tym karty pobytu szpitalnego, leczenia ambulatoryjnego, wyniki badań dodatkowych - MR - Ls) pozwala stwierdzić, iż orzeczenie ustalające umiarkowany stopień niepełnosprawności, u osoby po dwukrotnej operacji dyskopatii odcinka L-S kręgosłupa (2007 i 2011) z objawami rwy kulszowej obustronnej, na czas określony budzi zdaniem organu zastrzeżenia. Analiza opisu stanu zdrowia i ograniczeń funkcjonalnych zawartych na druku oceny stanu zdrowia skarżącej z rozpoznaniem zasadniczym: "Stan po dwukrotnym zabiegu operacyjnym przepukliny krążka międzykręgowego nawrotowej. Przewlekły zespól bólowy odcinka L." poddaje w wątpliwość stopień i przewidywany okres niepełnosprawności określony na 5 lat. Organ stwierdził także nierzetelne wypełnienie ww. druku oceny - brak spójności pomiędzy wynikiem badania przedmiotowego, w którym opisano jedynie naruszenie sprawności organizmu - ograniczenie ruchomości ode. L, o Lasegua P 40 st., bez odchyleń w badaniu neurologicznym a ustalonym stopniem niepełnosprawności. Zastrzeżenia budzi opis oceny ograniczeń funkcjonalnych, który nie uwzględnia stanu faktycznego (40 lat, kobieta z wyższym wykształceniem, zatrudniona jako menager sprzedaży - dział transportu i logistyka), stwierdzono brak odniesienia do rzeczywistych ograniczeń w pełnieniu ról społecznych w związku z posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi. Analiza dokumentacji z przebiegu leczenia i rehabilitacji nie potwierdza, zdaniem organu, prawidłowości ustalonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz wskazań zawartych w orzeczeniu dotyczących: odpowiedniego zatrudnienia (praca w warunkach chronionych), konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie danej osoby zgodnie z rodzajem dysfunkcji, konieczność korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, spełniania przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie z art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności:

3) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby;

4) szkolenia, w tym specjalistycznego;

5) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej;

6) uczestnictwa w terapii zajęciowej;

7) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby;

8) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki;

9) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

10) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

11) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) przy czym w przypadku osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności spełnienie tych przesłanek może zostać stwierdzone jedynie w przypadku ustalenia przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem 05-R (upośledzenie narządu ruchu) lub 10-N (choroba neurologiczna)".

Odnosząc stan faktyczny, zawarty w treści opisu na druku oceny lekarskiej i dokumentacji zawartej w aktach postępowania orzeczniczego, do przepisów regulujących zasady orzekania o stopniu niepełnosprawności oraz uwzględniając kryteria kwalifikowania do stopnia niepełnosprawności organ stwierdził błędne zastosowanie przepisów postępowania orzeczniczego. Po pierwsze nie zostało stwierdzone istotne naruszenie sprawności organizmu - ponieważ tylko takie wywołuje skutki w sferze zawodowej lub społecznej wskazane w definicji stopnia umiarkowanego jako niezdolność do pracy albo zdolność do pracy w warunkach pracy chronionej lub wymaganie czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Sam fakt przebytych operacji nie stanowi jeszcze o niepełnosprawności, jedynym opisanym w aktach sprawy naruszeniem sprawności organizmu były objawy rwy kulszowej, bez objawów ubytkowych neurologicznych (objawy powyższe mogą być leczone w ramach czasowej niezdolności do pracy). Ponadto w świetle definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, określonej w art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Z kolei § 29 ust. 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności określa niezdolność do pracy jako całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu. W odniesieniu do J.W. przesłanka definicji osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym w zakresie niezdolności do pracy nie została spełniona. Reasumując nie została spełniona przesłanka niezdolności do pracy. J.W. nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, może zostać zatrudniona, zgodnie z posiadanymi kompetencjami zawodowymi, na ogólnym rynku pracy, co potwierdza wywiad zawodowy a nie jedynie w warunkach pracy chronionej, co jest alternatywnym elementem oceny zdolności do pracy lub jej braku na gruncie definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Analizując kolejne przesłanki stanowiące podstawę kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zgodnie z § 30 ww. rozporządzenia standardy w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności organ stwierdził, że zawierają one kryteria określające naruszenie sprawności organizmu powodujące:

1) czasową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza konieczność udzielenia pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3, w okresach wynikających ze stanu zdrowia;

2) częściową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 3. § 29 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia stanowi, że standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Analiza całości dokumentacji nie wskazuje, aby Pani J. W. była zależna od otoczenia w zakresie wskazanym wyżej, w treści rozporządzenia (dowolna interpretacja pojęcia wsparcia np. w prowadzeniu gospodarstwa domowego - mycie okien nie może być przesłanką kwalifikacji do niepełnosprawności).

Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego uzasadnione jest stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ podkreślił, że ustalenie w postępowaniu orzeczniczym stopnia niepełnosprawności przez skład orzekający powinno polegać na rzetelnej ocenie materiału dowodowego w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie ograniczeń zawodowych i funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji niepełnosprawności albo stopni niepełnosprawności wyrażonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Błędne przyrównanie tych ograniczeń zazwyczaj skutkuje poważną, kwalifikowaną wadą ustalenia stopnia niepełnosprawności, które stanowi jednocześnie sentencję orzeczenia i całkowicie odmiennie potwierdza istniejący stan faktyczny. Nie można zatem mówić o zwykłym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy skład orzekający orzeknie wadliwie ustalając stopień niepełnosprawności.

Zatem błędne ustalenie przez Powiatowy Zespół w P. zarówno podstawy prawnej orzeczenia, jak i jego sentencji i wadliwe dokonanie oceny stanu faktycznego, na podstawie którego stronie przyznano stopień niepełnosprawności wyższy niż wynika to z dokumentacji medycznej w chwili orzekania przez Powiatowy Zespół w P. jest oczywistym naruszeniem prawa. Naruszenie to bowiem nie tylko polega na błędnym zastosowaniu definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, lecz przede wszystkim na wadliwej konstrukcji orzeczenia, wydanego sprzecznie z materiałem dowodowym (dokumentacja medyczna, która była znana Powiatowemu Zespołowi w P.) na stan orzekania. W konsekwencji wadliwe dokonanie ustalenia, iż stronę należy zaliczyć do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, spowodowało, że zarówno podstawa prawna orzeczenia jak i sentencja jest rażąco odmienna od ustalonego stanu zdrowia J. W. na stan wydanego orzeczenia, przez co czyni ten akt sprzecznym z zasadami porządku prawnego (gdyż stanowi to rażące naruszenie prawdy obiektywnej) oraz słusznym interesem społecznym, który zgodnie z doktryną prawa i orzecznictwem sądowym należy rozumieć szeroko.

Pozostawienie orzeczenia Powiatowego Zespołu w P. z dnia [...] września 2011 r. w obrocie prawnym stwarza dodatkowo dysonans pomiędzy osobami, które zgodnie ze swoją niepełnosprawnością korzystają z przysługujących im świadczeń i ulg oraz stroną postępowania, której te świadczenia nie przysługują z racji posiadanych przez nią schorzeń i ograniczeń. Zatem wadliwość orzeczenia, którego nieważność stwierdził z urzędu Wojewódzki Zespół została wykazana w oparciu o wszystkie 3 przesłanki, gdyż rażące naruszenie prawa, które było już w podstawie wydania decyzji przez Powiatowy Zespół nie dość, że doprowadziło do potwierdzenia oczywistej błędnej kwalifikacji stopnia niepełnosprawności, to w dodatku wywołuje negatywne skutki prawne w sferze społecznej i ekonomicznej. Z ekonomicznego punktu widzenia pozostawienie tego orzeczenia w mocy uprawniałoby stronę do pobierania świadczeń nienależnych, które są wypłacane ze Skarbu Państwa i powinny być przeznaczane dla osób, które rzeczywiście ich potrzebują, w celu zmniejszenia ich ograniczeń zawodowych i funkcjonalnych i ułatwienia im egzystencji w społeczeństwie, a nie stronie, gdyż jak stwierdzono takich ograniczeń ona nie posiada. Bezspornym jest, że orzeczenie z dnia [...] września 2011 r., którego nieważność stwierdzono, nadaje skarżącej określone uprawnienia, z których wedle własnej woli może korzystać lub nie. Odnosząc się do zarzutu skarżącej o nieposiadaniu przez członków Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] kwalifikacji do wydania rozstrzygnięcia organ stwierdził, że członkowie wojewódzkiego zespołu są zobowiązani spełniać wymogi kwalifikacyjne określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2003 r w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności i tylko, spełniając określone przepisami kryteria mogą zostać powoływani do pełnienia funkcji przez wojewodę oraz wypełniać swoje obowiązki wynikające z powierzonych im zadań. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jest nie tylko organem odwoławczym od orzeczeń powiatowych zespołów, gdzie w postępowaniu odwoławczym w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, w zależności od charakteru sprawy może merytorycznie rozpatrzeć odwołanie i wydać odpowiednie orzeczenie, ale jest również organem, który wydaje decyzje w wyniku zakończonych postępowań nadzwyczajnych, jak i inne decyzje wynikające z procedury administracyjnej. Decyzje wydawane w wyniku przeprowadzonego postępowania nadzwyczajnego nie wymagają przeprowadzenia postępowania orzeczniczego, w którym to organ rozstrzyga sprawę co do istoty. Decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] stwierdzająca nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu w P. z dnia [...] września 2011 r., jest decyzją wydaną w trybie nadzoru gdzie organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie rozstrzyga sprawy co do meritum W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie przeprowadza się postępowania dowodowego co do istoty sprawy rozstrzygniętej weryfikowaną decyzją organ nadzoru może wyłącznie dokonać oceny, czy postępowanie w trybie zwykłym zostało przeprowadzone zgodnie z prawem, czy też doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym regulujących postępowanie dowodowe. Oceny tej dokonuje się w postępowaniu zwykłym, a nie na podstawie własnych ustaleń organu nadzoru, przeprowadzonych w sposób właściwy dla postępowania zwykłego, więc co do istoty

Zgodnie z § 19 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328, ze zm.) przewodniczący wojewódzkiego zespołu pełni funkcję kierownika organu, reprezentuje zespół na zewnątrz i organizuje jego obsługę administracyjno-biurową, w tym jako osoba reprezentująca organ przewodniczący zespołu jest upoważniony do podpisywania decyzji wydawanych przez organ. Zatem decyzja Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu w P.z dnia [...] września 2011 r. jest decyzją wydaną w trybie nadzoru, w wyniku wszczętego przez Wojewódzki Zespół postępowania nadzwyczajnego, gdzie organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie rozstrzyga sprawy co do meritum, oceniając aktualny stan zdrowia strony i wpływ wynikających z naruszenia sprawności organizmu ograniczeń na jej funkcjonowanie w życiu społecznymi zawodowym.

Odnosząc się do przedstawionych przez stronę w odwołaniu dodatkowych wyjaśnień dotyczących jej stanu zdrowia, licznych pytań dotyczących prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez Wojewódzki Zespół, w tym przesłanek kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności organ wyjaśnił, że orzecznictwo o stopniu niepełnosprawności uwzględnia fizyczne, psychiczne oraz społeczne aspekty funkcjonowania człowieka, określając stopień naruszenia sprawności organizmu a także ograniczenia, jakich doznaje osoba w samodzielnej egzystencji lub pełnieniu ról społecznych. Naruszenie sprawności organizmu stanowi jedno z kryteriów procesu orzeczniczego, co oznacza, iż stan zdrowia nie jest jedyną okolicznością uzasadniającą wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Nie mniej jednak, odnosząc się do tych zarzutów strony ponownie podkreślił, że celem postępowania Wojewódzkiego Zespołu w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] września 2011 r., było rozpatrzenie sprawy w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. co znaczy, że organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyr. NSA z 28.5.1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30). Stąd organ ten nie podejmuje czynności mających na celu ponowne badanie osoby zainteresowanej, czy zbieranie nowych dowodów.

Odnosząc się do podniesionej przez stronę w odwołaniu kwestii wydania przez Wojewódzki Zespół decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bez przeprowadzenia posiedzenia składu orzekającego Wojewódzkiego Zespołu, w tym ponownego badania strony, w celu potwierdzenia stopnia niepełnosprawności wyjaśnił, że postępowanie przeprowadzone przez Wojewódzki Zespół w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym weryfikacji podlega prawidłowość wydania orzeczenia, ponieważ jest ono obarczone jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wojewódzki Zespół, dokonując weryfikacji orzeczenia nie przeprowadza postępowania orzeczniczego w trybie właściwym do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uregulowanym w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych, w którym strona jest ponownie badana, ale ocenia materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym na podstawie dokumentacji medycznej i pozostałej dokumentacji sprawy dokonuje oceny prawidłowości dokonanego rozstrzygnięcia, w tym prawidłowości kwalifikacji do określonego stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie organ odwoławczy, rozpatrujący odwołanie od decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej decyzji w I instancji, może rozstrzygać jedynie w przedmiocie prawidłowości zaskarżonej decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności (wyr. NSA z 23 listopada 1992 r. (IV SA 721/92, ONSA 1993, Nr 3, poz. 72).

Co do kwestii stwierdzenia, że kontrola doraźna (protokół kontroli z dnia [...] kwietnia 2014 r. (znak: ZN-III.9532.3.2013.6) przeprowadzona przez Wojewódzki Zespól w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. w zakresie tego samego orzeczenia nie wykazała rażącego naruszenia prawa, organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem niniejszego odwołania nie jest prawidłowość przeprowadzenia kontroli doraźnej przez Wojewódzki Zespół w Powiatowym Zespole w P., ale rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu w P. z dnia [...] września 2011 r. Przy tym podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół w P. wszczęte zostało przez Wojewódzki Zespół w wyniku czynności nadzorczych przeprowadzonych przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, który po podjęciu tych czynności, badając akta postępowania orzeczniczego, uznał, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do zgodności orzeczenia ze stanem faktycznym i że orzeczenie zostało wydane w sposób sprzeczny z przepisami dotyczącymi orzekania o stopniu niepełnosprawności, w związku z czym zwrócił się o podjęcie działań mających na celu zweryfikowanie prawidłowości dokonanego postępowania poprzez wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności, w zależności od wystąpienia przesłanek określonych w rozdziale 12 i 13 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, odnoszących się do trybów nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym.

Co do zarzutu, iż Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. naruszył m.in. art. 12 k.p.a., art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich możliwych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, organ stwierdził, że zarzuty te nie znajdują uzasadnienia, w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym, nie mogą więc zostać uznane. Wskazał, iż o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji właściwy organ orzeka tylko wówczas, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Ocena zaś decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania, tak co do stanu prawnego, jak i co do zebranego materiału dowodowego i ustaleń faktycznych. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej. Takie też postępowanie przeprowadził Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W., stwierdzając nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2011 r.. Stąd podniesione przez stronę zarzuty są bezzasadne.

Odnośnie naruszenia art. 107 k.p.a. poprzez nieoznaczenie stron decyzji Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] kwietnia 2014 r., wyjaśnił, że z treści przedmiotowej decyzji jednoznacznie wynika, kto jest stroną postępowania i jej adresatem, jest to strona postępowania odwoławczego, czyli Pani J. W.. Organem wydającym decyzję jest Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], przy czym oznaczenie organu wydającego decyzję potwierdza pieczęć organu znajdująca się w lewym górnym rogu decyzji. Przedmiotowa decyzja organu jest podpisana przez osobę upoważnioną do reprezentacji organu, tj. Przewodniczącą Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], wraz z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego.

Zgodził się ze stwierdzenia strony, że Wojewódzki Zespół błędnie pouczył stronę o możliwości złożenia odwołania, wskazując w pouczeniu dwa różne podmioty, tj. Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, jednak odwołanie zostało skutecznie złożone do Ministra Pracy i Polityki Społecznej a więc do organu właściwego.

Zarzuty naruszenia art. 6. 8, i 11 k.p.a., uznał za bezzasadne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Źródła powszechnie obowiązującego prawa wskazuje art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wymieniając w nim m.in. ustawy - przedmiotowa decyzji, została wydana przez Wojewódzki Zespół na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Jednocześnie, mając na uwadze całokształt przeprowadzonego przez Wojewódzki Zespól postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2011 r. oraz wskazane przez Wojewódzki Zespół w uzasadnieniu decyzji motywy swojego postępowania, nie można uznać, że organ przeprowadził postępowanie, naruszając fundamentalne zasady procedury administracyjnej.

Odnosząc się do zawartej w odwołaniu prośby o wyjaśnienie, jakie występujące u Pani J. W., rozpoznane przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego schorzenia powodują ograniczenia, jeśli nie powodują naruszenia sprawności organizmu, które czyniłyby orzekaną niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ustalenie stopnia niepełnosprawności Pani J. W., wynikającego z naruszenie sprawności organizmu zainteresowanej, a rozpatrzenie odwołania strony, w tym zbadanie prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez Wojewódzki Zespół w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu w P. z dnia [...] września 2011 r.

Odnosząc się do przedstawionego w odwołaniu strony żądania przesłania pisma Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2014 r. (znak: [...]), oraz udostępnienia "protokołu pracy" Wojewódzkiego Zespołu dotyczącego postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu w P. z dnia [...] września 2011 r., wyjaśnił że, stosownie do treści art. 73 § 1 k.p.a., w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Zgodnie z art. 73 § la k.p.a. czynności określone w § 1 (czyli wgląd w akta sprawy i sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów) są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Organ administracji publicznej nie ma obowiązku przesłania stronie nieuwierzytelnionych kopii akt sprawy. Organ może jedynie na żądanie strony wydać jej uwierzytelnione odpisy akt sprawy i to tylko w przypadku, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony - wynika to z art. 73 § 2 k.p.a. Jeśli natomiast strona chciałaby przejrzeć akta sprawy oraz sporządzić z nich notatki, kopie lub odpisy, to może to uczynić jedynie w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Jednocześnie, wyjaśnienił wymaga, że czynności nadzorcze wykonywane przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych na podstawie art. 6c ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które wiązały się z wystąpieniem do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie[...] o wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności, w zależności od wystąpienia przesłanek określonych w rozdziale 12 i 13 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - pismo Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2014 r. (znak: [...]) oraz zgromadzona w tej sprawie dokumentacja, nie są częścią akt niniejszego postępowania odwoławczego od decyzji Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności stąd żądanie strony jest niezasadne.

Ponadto, odnosząc się do zarzutu strony co do naruszenia przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] art. 73 k.p.a. organ wyjaśnił, że na podstawie art. 73 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy i sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów, jednakże strona, chcąc skorzystać z przysługującego jej prawa powinna wystąpić do organu administracji publicznej ze stosownym wnioskiem, jeśli strona nie wystąpiła z takim wnioskiem nie można twierdzić, że w tym zakresie organ uniemożliwił stronie udział w postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego nie ma podstaw do uznania, iż orzeczenie wydane z rażącym naruszeniem prawa można pozostawić w obrocie prawnym. Tryb przewidziany wart. 156 § 1 k.p.a. służy eliminacji tych ostatecznych decyzji z obrotu prawnego, które zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i wywołują negatywne skutki w sferze ekonomiczno- społecznej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodłą J.W., dalej zwana "skarżącą", zarzucając decyzji niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na uznaniu , że orzeczenie z dnia [...] września 2011 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy w decyzji nie wyjaśniono na czym to naruszenie miałoby polegać.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej obu decyzji i zasądzenie o zwrocie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca zaprzeczyła aby organ orzekający o zakwalifikowaniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności orzekał na podstawie niepełnego materiału dowodowego a jego ocena byłaby wybiórcza, o czym świadczy choćby fakt skierowania jej w tamtym czasie na kolejną operacją kręgosłupa. Poza tym rwa kulszowa jako rozpoznanie to nie choroba zasadnicza ale dolegliwość wtórna, którą schorzenie powoduje. Fakt, że wyniki przeprowadzonych badań pozwalających do zaliczenia do stopnia niepełnosprawności miały w sobie element ocenny, uznaniowy, nie powoduje nieważności takiego orzeczenia. Poza tym organ nie wskazał jakie skutki w sferze ekonomicznej , skutki gospodarcze, powoduje to orzeczenie oraz jakie racje ekonomiczne zostały nim naruszone. Organy nie dokonały analizy spełnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, co uzasadnia uchylenie obu decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Poza tym, na podstawie art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ.

Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, co wymaga ustalenia czy decyzja została wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub czy wypełnienia inne przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. (III ARN 70/95, OSNP 1996/18/258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej ostatecznie sprawy.

Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok z 30 marca 2004 r. IVSA 3763/03 Lex 156952). Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r. IVSA 3121/02 Lex 156916).

Oceniając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji w istocie dokonały ponownej oceny stanu zdrowia skarżącej i na tej podstawie uznały za zasadne stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] września 2011 r., co stanowi o przekroczeniu zakresu jego oceny, o jakim mowa w art. 156 K.p.a.

Jak wynika z uzasadnienia organu II instancji powodem stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] września 2011 r. było uznanie, że stan zdrowia skarżącej nie wypełniał definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zawartej w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., oraz był niezgodny ze standardami kwalifikowania do tego stopnia niepełnosprawności - § 30 w zw. z 29 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. Nie zostało, zdaniem organu, stwierdzone u skarżącej:

- istotne naruszenie sprawności organizmu wywołujące skutki w sferze zawodowej lub społecznej;

- niezdolność do pracy lub konieczność pracy w warunkach pracy chronionej; l

- konieczność czasowej lub częściowej pomocy innych w celu pełnienia ról społecznych;

- zależność od innych osób w prowadzeniu gospodarstwa domowego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podane przez organ wady decyzji nie mieszczą się w pojęciu "rażącego naruszenia prawa". Skarżąca zasadnie wskazuje, że organ nie wskazał na podstawie jakich dowodów uznał, że organ wydający orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przyjął spełnienie tej przesłanki. Odmienna ocena dokumentacji lekarskiej, jak to uczynił organ, nie wypełnia ustawowych przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Jak wynikało z orzeczeniu o niepełnosprawności u skarżącej stwierdzono konieczność pracy w warunkach chronionych, wymóg czasowej albo częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych. Jako podstawowe schorzenie podano chorobę kręgosłupa – dyskopatię, stan po 2 operacjach przepukliny, co wynikało z protokołu Komisji. Jako rozpoznanie zasadnicze – "stan po zabiegu operacyjnym przepukliny krążka międzykręgowego. Nawrotowy przewlekły zespół bólowy", choroby współistniejące -rwa kulszowa, zakres ograniczeń spowodowany naruszoną sprawnością organizmu – "praca bez dźwigania z ograniczeniem wysiłku fizycznego" (w formularzu ocena stanu zdrowia). Z formularza oceny zawodowej wynikało, że przez ostatnich 11 lat pracowała w charakterze menagera. Do protokołów tych dołączone była dokumentacja lekarska.

Po pierwsze, nie zostało wykazane prze organy, że kwalifikacja skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, w sposób rażący naruszyła art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji. Z dokumentacji lekarskiej i komisyjnej wynikało, że skarżąca wykazuje znaczne upośledzenie sprawności organizmu i zdolna jest do pracy wyłącznie lekkiej bez wysiłku fizycznego i dźwigania – mieści się więc w definicji osoby z naruszoną sprawnością organizmu wymagającą czasowej lub częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych – art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z § 30 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu (operacje kręgosłupa, współistniejąca rwa kulszowa, nawrotowy zespół bólowy), wymagającą czasowej pomocy innych osób w prowadzeniu gospodarstwa domowego – co zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia oznacza konieczność udzielania pomocy w tym również w pełnieniu ról społecznych czy pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Nie trzeba być lekarzem aby wiedzieć, że prowadzenie gospodarstwa domowego wiąże się w dużej mierze z wysiłkiem fizycznym i dźwiganiem czy schylaniem – które to czynności były skarżącej zabronione. Twierdzenie zatem w tych okolicznościach, że organ naruszył i to rażąco przepisy art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej nie jest uzasadnione tym bardziej, że ani ustawa ani rozporządzenie nie definiuje w sposób zamknięty jakiego rodzaju schorzenia (konkretne) uzasadniają spełnienie warunków do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pojęcia użyte w ustawie i rozporządzeniu są pojęciami nieostrymi a więc w zakresie ich wypełnienia pozostawiono pewien luz decyzyjny co oznacza, że to komisja lekarska dysponująca dokumentacją medyczną oraz zobowiązana do zbadania pacjenta jest władna, posiadając specjalistyczną wiedzę lekarską, ocenić czy schorzenia danego pacjenta kwalifikują go do zaliczenie do jednego ze stopni niepełnosprawności. W tym wypadku wskazać także należy, że orzeczenie o niepełnosprawności było terminowe, co oznacza że wydając je organ zdawał sobie sprawę z tego, że stan zdrowia może ulec zmianie (poprawie). Nawet gdyby przyjąć za organem, że okres 5 lat na jaki wydano orzeczenie o niepełnosprawności, jest okresem za długim, to ta sama okoliczność nie przesądza o rażącym naruszeniu przepisów ustawy a co najwyżej błędnej ocenie czasu trwania niepełnosprawności, co może zostać zakwalifikowane jako zwykłą wadliwość przy ocenie materiału dowodowego. Czas trwania niepełnosprawności jest w każdym przypadku inny, zależy od wielu czynników począwszy od wieku pacjenta a skończywszy na częstotliwości rehabilitacji. Przepisy prawa także nie precyzują tego okresu w latach poprzez określenie minimalnego i maksymalnego terminu.

Wywody organu o braku podstaw do wydania takiego orzeczenia są w istocie polemiką z prawidłowymi ustaleniami organu orzekającego o stopniu niepełnosprawności. Nie wykazano – wbrew treści uzasadnienia, na czym polega brak spójności pomiędzy wynikiem badania skarżącej a ustalonym stopniem niepełnosprawności i wadliwie przyjęto, że u skarżącej nie stwierdzono istotnego naruszenia sprawności organizmu. Twierdzenie takie to subiektywna ocena faktów a nie ocena prawa. W postępowaniu nieważnościowym organ ma przede wszystkim ocenić czy kwestionowana decyzja narusza przepisy prawa w sposób rażący a więc w sposób dający się stwierdzić natychmiast, bez konieczności dokonywania wykładni tych przepisów. Organ nie wykazał oczywistości naruszenia rozumianej jako sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę, co mogłoby uzasadniać tezę o rażącym naruszeniu prawa. Skupił się przede wszystkim na ocenie skutków ekonomicznych wynikających z faktu zaliczenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności a ten aspekt jest jednym z trzech, wymienionych zresztą przez organ, warunkujących możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. (oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu który został naruszony, racje ekonomiczne lub gospodarcze a więc skutki jakie wywołała decyzja). Nie wykazano aby doszło do przekroczenia prawa w sposób jasny, oczywisty i niedwuznaczny.

W związku z tym Sąd nie podziela ustaleń organu, że organ wydający orzeczenie o niepełnosprawności naruszył i to w sposób rażący wskazane przez nie przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej a w konsekwencji przepisy ustawy o podatku dochodowym czy ustawy Prawo o ruchu drogowym, co skutkuje uznaniem braku podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia o niepełnosprawności. Nawiasem mówiąc ewentualne naruszenie powołanych w decyzji przepisów innych ww ustaw są jedynie konsekwencją wcześniejszego uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ II instancji naruszył art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. a w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z § 30 rozporządzenia.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 a i c, 135 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.