Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1388/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1388/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2011r., sprawy ze skargi D.S., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 3 czerwca 2011r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 czerwca 2011 r, wydaną po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 16 marca 2011 r , którą odmówiono D.S. umorzenia należności z tytułu składek: na ubezpieczenia społeczne w kwocie 18.820,64 zł, na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 7.011.11 zł, na Fundusz Pracy w kwocie 1.458,16 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie: 5.493,00 zł, naliczone na dzień 23 lipca 2009r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 16 marca 2011r. uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zezwalające na umorzenie należności, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Ponadto uznano, że opłacenie zaległych składek nie pociągnęłoby zbyt ciężkich skutków dla Zobowiązanej i jej rodziny.

D.S. złożyła w dniu 23 lipca 2009r. wniosek do ZUS w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zakład decyzją z dnia 14 grudnia 2009r. odmówił Stronie umorzenia należności ZUS. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzję tę utrzymano w mocy decyzją z dnia 16 kwietnia 2010r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2010 r wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Kr 1056/10 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję I instancji.

W motywach tego rozstrzygnięcia podkreślono, że organ rentowy przekroczył granice swobodnego uznania, bowiem bezpodstawnie przyjął, że opłacenie należności z tytułu składek nie wywoła zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanej i jej rodziny i nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie zbadano bowiem, jaka jest dokładnie sytuacja materialna i bytowa skarżącej. Z poczynionych ustaleń nie wynika bowiem gdzie i w jakich warunkach zamieszkuje skarżąca wraz z mężem , a także jak wysokie są jej miesięczne koszty utrzymania oraz z jakiego tytułu je ponosi. Dane te pozwolą ustalić jaka kwota pozostaje jej miesięcznie po odliczeniu kosztów utrzymania, a przez sto ustalenie czy opłacenie należności z tytułu składek nie wywoła dla niej oraz jej rodziny zbyt ciężkich skutków i nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 16 marca 2011 r. odmówił D.S. umorzenia przedmiotowych należności.

Ustalono, że D.S. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu od dnia 20.08.1997r. Płatniczka nie zatrudniała pracowników.

Za rok 2008 r Strona wykazała dochód w kwocie 23.099,36zł, a za 2009r. dochód wyniósł 891,24zł; Pani Szopa posiada zaległości z tytułu podatku dochodowego w kwocie 3.531,78zł i podatku VAT w kwocie 2.230,88zł, które spłacane są na bieżąco w kwotach po 100,00zł miesięczne.

J.S. pracował w "C" Sp. z o.o. w okresie od 31.07.2009r. do 13.03.2010r. i według druku RMUA za 10/2009r. uzyskał wynagrodzenie w kwocie 941,26zł netto.

Wobec skarżącej nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Rodzina nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej.

JS. choruje na cukrzycę, retinopatię cukrzycową, chorobę niedokrwienną, stan po zawale mięśnia serca, nadciśnienia tętniczego, hiperlipidemię. Decyzję ZUS z dnia 14.07.2010r. przyznano mu świadczenie z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 30.06.2011., w kwocie 826,00zł brutto, świadczenie zmniejszono z powodu egzekucji administracyjnej o kwotę 206,38zł, i wypłacano je w kwocie 506,86zł.

Wnioskodawczyni w troku postępowania oświadczyła, że koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą: zakup opału (ok. 2000zł rocznie), połowę opłat za energię (1500zł rocznie), połowę opłat za i gaz (800zł rocznie), połowę opłat za telefon (700zł rocznie), połowę opłat za wywóz śmieci (l00zł rocznie), połowę opłat za wodę (450zł), połowę opłat za wywóz nieczystości płynnych (300zł rocznie).

Oceniając powyższy stan faktyczny w świetle art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uznano, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, gdyż nadal istnieje możliwość egzekucji zaległości.

Rozważono również możliwość zastosowania w omawianej sprawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz § 3 ust 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r., nr 141, póz. 1365). Uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, żeby ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie była w stanie opłacić należności , co miałoby pociągnąć dla niej i jej rodziny zbyt ciężkie skutki pozbawiając jednocześnie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślono, że za niezbędne potrzeby życiowe, należy uznać niezbędne minimum, a nie potrzeby przeciętne.

Za mało wiarygodne uznano twierdzenie skarżącej , że na utrzymanie dysponuje jedynie kwotą 3 000 zł rocznie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że swoją działalność gospodarczą prowadzi raczej z przyzwyczajenia aniżeli z faktycznego zysku, bowiem prowadzony przez nią sklep ma minimalne obroty, a osiągany przychód nie wystarcza nawet na zaspokojenie bieżących potrzeb. Błędnie zatem uznano, że skoro jej nie zlikwidowała to ma źródło zysku, a kłopoty w tym zakresie mają charakter przejściowy.

Ponadto wnioskodawczyni podniosła, że sytuacja jej rodziny jest trudna nie posiadają ani nieruchomości ani wartościowych ruchomości lub papierów wartościowych.

Gdyby spłacała zadłużenie wobec ZUS to jej rodzina wpadłaby w niedostatek i musiałaby korzystać z pomocy społecznej.

Zamieszkują w domu C.C., która użycza im l pokój w zamian za partycypację w kosztach utrzymania domu i z tego tytułu ponosi połowę opłat i rachunków. Jej wydatki związane z prowadzeniem działalności to około 11650zł rocznie. Posiada zaległości za towar wobec dostawców na kwotę około 5000 - 6000zł oraz spłacała zaległości kredytowe po 157,50zł.

Podkreśliła również, że zadłużenie objęte wnioskiem powstało z przyczyn od niej niezależnych: pogorszenia koniunktury gospodarczej, choroby męża, który był nieubezpieczony i wynikającymi tego tytułu kosztami.

Uzasadniając powołaną na wstępie decyzję z dnia 3 czerwca 2011 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych podzielił ustalenia poczynione w decyzji z dnia 16 marca 2011 r

Podkreślono, że nie zachodzi całkowita nieściągalność. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Ocena, czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest zasadne, ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyści, należy do wierzyciela, który w omawianym przypadku dostrzega potencjalną możliwość wyegzekwowania zaległych składek.

Odnosząc się natomiast do przesłanek wskazanych w § 3 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej podkreślono, że ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na wnioskodawczyni, przy czym nie wystarczy samo tylko wskazania na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste.

Organ nie zakwestionował wskazanych przez stronę kosztów utrzymania oraz istnienia zaległości w tym zakresie, podkreślił natomiast, że Strona ma zapewnione warunki lokalowe, ponieważ, jak oświadczyła, mieszka w domu swojej matki, C.C. która użycza jej pokój nieodpłatnie.

Organ zgodził się, że mąż skarżącej cierpi na liczne schorzenia, jednak osiąga stały dochód, ponieważ pobiera świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy. Ponadto w okresie powstawania zaległości z tytułu nieopłaconych składek ZUS, J.S. pracował w firmie "C", na umowę o pracę i z tego tytułu uzyskiwał wynagrodzenie. A zatem stan zdrowia i przewlekła choroba nie pozbawiła go możliwości osiągania dochodu. Z tego względu Strona nie wykazała, aby musiała sprawować opiekę nad małżonkiem, w sposób uniemożliwiający jej podejmowanie pracy, w szczególności że dalej prowadzi działalność gospodarczą.

Organ uwzględnił także, że Skarżąca posiada liczne zobowiązania cywilnoprawnych z tytułu dostarczonych towarów, nie może to jednak stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności że składki ZUS są należnościami publicznoprawnymi i podlegają szczególniej ochronie.

W uzasadnieniu decyzji przytoczono także orzeczenia sądów administracyjnych wskazujące na wyjątkowy charakter instytucji umorzenia składek z tytułu ubezpieczeń obowiązkowych.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Zarzucono naruszenie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, iż w przypadku skarżącej nie zachodzi uzasadniony przypadek stanowiący przesłankę do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

A także naruszenie § 3 ust. l pkt l Rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez błędne przyjęcie, iż względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżącej jest ona w stanie opłacić należności, ponieważ nie pociągnęłoby to zbyt ciężkich skutków dla niej i jej rodziny, oraz że przymusowe ściągniecie należności, albo spłata jednorazowa lub ratalna nie pozbawiłoby skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych

Wytknięto także naruszenie § 3 ust. l pkt 3 powyższego rozporządzenia poprzez przyjęcie, że przewlekła choroba jej męża nie pozbawia skarżącej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ponadto podniesiono naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to: art.138 § l pkt l kpa poprzez utrzymane w mocy zaskarżonej decyzji, art. 7 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia mniejszej sprawy, art. 77 §1 kpa i art. 80 kpa nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie, oraz art. 107 § l i § 3 kpa poprzez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ uznał, że jest ona w stanie opłacić należności, bez zbyt ciężkich skutków dla niej i jej rodziny, oraz że przymusowe ściągniecie należności, albo jednorazowa spłata lub ratalna nie pozbawiłoby skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz dlaczego przyjął iż przewlekła choroba jej męża nie stoi na przeszkodzie spłacie należności.

W uzasadnieniu podkreślono, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą z przyzwyczajenia, a nie po to, aby umyślnie generować zadłużenie. Sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie wyklucza natomiast możliwości umorzenia zaległości składkowych. Opłacanie składek i zaspokajanie minimalnych potrzeb rodziny możliwe jest tylko kosztem rosnącego zadłużenia z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych. Nie można zatem mówić o preferowaniu przez nią zobowiązań innych niż publicznoprawne. Zaległości powstały natomiast w latach 2004 – 2009 z przyczyn niezawinionych przez skarżącą, bowiem były następstwem wyjątkowych okoliczności związanych z chorobą męża, którego leczenie wymagało znacznych środków z uwagi na brak ubezpieczenia.

Zaznaczono, że z ustalonego przez organ stanu faktycznego co do jej sytuacji majątkowej wynika, że nie jest ona w stanie spłacić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla niej oraz jej rodziny. W związku z tym zaskarżona decyzja została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego przy ogromnej dowolności w ocenie zgromadzonych i udowodnionych faktów. Ustalone fakty wskazują na to, że skarżąca żyje na granicy minimum socjalnego, organ uznaje natomiast, że żyje ona na uśrednionym poziomie. Ponadto pomija fakt, że umorzenie zaległości umożliwi skarżącej kontynuowanie w pełni rentownej działalności gospodarczej.

Podkreślono także, że powstawanie równocześnie zaległości publiczo- i cywilnoprawnych wskazuje na spełnienie także przesłanki umorzenia zawartej w § 3 ust 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia.

Także stan zdrowia męża skarżącej uniemożliwia mu podjęcie pracy. Podjęta w okresie od maja do sierpnia 2009 r próba zatrudnienia, wykazała iż nie może on wykonywać pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, a ponadto wywiódł, iż w zaskarżonej decyzji organ administracyjny wyczerpująco zebrał materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Podkreślono, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności składkowych jest decyzją uznaniową, a nieściągalność należności musi mieć charakter trwały. Tymczasem skarżąca jest osobą zdolną do pracy, prowadzi działalność gospodarczą, nie korzysta ze świadczeń opieki społecznej, a inne zaległości są spłacane w systemie ratalnym. Wnioskodawczyni nie wykazała aby trudności finansowe miały charakter trwały. Nie można zatem mówić o całkowitej nieściągalności składek w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Badając bowiem niniejszą sprawę w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne czy Fundusz Pracy w istocie ma charakter uznaniowy. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Przepis ust. 2 tego artykułu jednoznacznie określa, że należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe kryteria zastosowania tej ulgi zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. z 2003 r nr 141 poz. 1365 ). Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia organ ZUS może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy: opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przepis ten nie daje podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia.

Oceniając prawidłowość zastosowania tych norm w konkretnej sprawie należy jednak pamiętać, że kontrola takiej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym ogranicza się do badania jej legalności. Rola sądu administracyjnego ogranicza się w obecnie obowiązującym stanie prawnym do kontroli przestrzegania przez organy administracji publicznej prawa materialnego i procesowego. Sąd nie jest zatem kolejną, wyższą instancją, która może zastąpić organ administracji i wydać za niego np. decyzję w sprawie. Nie na tym polega rola sądownictwa administracyjnego. Natomiast o ile w większości spraw pozostających w jego właściwości sąd jest uprawniony do kontroli nie tylko przebiegu postępowania administracyjnego (względnie podatkowego), ale także prawidłowej wykładni i zastosowania prawa materialnego, o tyle w przypadku tzw. decyzji uznaniowych, a z taką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, jego rola jest ograniczona. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub we wskazanym wyżej rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r., tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W związku z tym nawet jeżeli występuje któraś z wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. sytuacji, organ ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jeżeli uzna, że istnieją szansę na ich wyegzekwowanie.

Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący decyzję dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji normie uznaniowej, w szczególności w zakresie materialnoprawnych przepisów § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Uznanie administracyjne nie powinno oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (tak NSA w wyroku z dnia 10.10.2007 r., sygn. akt II GSK 176/07, LEX nr 399183).

Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, iż w przypadku decyzji uznaniowych organów ZUS rola sądu administracyjnego polega przede wszystkim na zbadaniu, czy postępowanie przebiegło prawidłowo, czy strona była informowana o swoich prawach i obowiązkach, czy organ ZUS należycie rozpatrzył materiał dowodowy (ciężar dowodu spoczywa w tego typu sprawach na wnioskodawcy). Następnie sąd administracyjny bada samą decyzję pod kątem jej podstaw prawnych oraz uzasadnienia - sprawdza, czy organ ZUS omówił w uzasadnieniu prawnym przesłanki umorzenia, a następnie w uzasadnieniu faktycznym odniósł się do indywidualnych okoliczności danej sprawy. Jeśli odmówił umorzenia zaległości pomimo zaistnienia przesłanek umorzenia, to winien wskazać indywidualne okoliczności sprawy, które o tym zadecydowały.

W rozpatrywanej sprawie niemożna również zapominać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznawał już skargę na poprzednią decyzję wydaną w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości składkowych. W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 sierpnia 2010 r, którym uchylono obie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych polecono organowi, aby w dalszym toku postępowania zbadano jaka jest dokładnie sytuacja materialna i bytowa skarżącej, w jakich warunkach zamieszkuje wraz z mężem , ile wynoszą jej miesięczne koszty utrzymania i z jakiego tytułu je ponosi. Wskazania te są o tyle istotne, gdyż zgodnie z art. 170 ppsa prawomocne orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062). Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia. Ponadto treść uzasadnienia ma istotne znaczenie przypadku wyroku uchylającego decyzję, gdyż zawarte są w nim wskazania co do dalszego postępowania . Wskazania te wiążą organ w dalszym postępowaniu, a zatem kontrola ponownie wydanej decyzji, obejmuje także zastosowanie się do wytycznych sądu.

W rozpoznawanej sprawie ocenia zaskarżonej decyzji, w świetle wyżej wskazanych kryteriów nie daje podstaw do jej uchylenia. Organ ZUS bezsprzecznie wykazał, iż nie zachodzi całkowita nieściągalność zaległości. Może ona zachodzić w ściśle określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przypadkach, które sprowadzają się głównie do zaprzestania działalności gospodarczej, przy braku majątku, z którego można by egzekwować należności dłużnika oraz braku małżonka, następców prawnych bądź osób trzecich, którzy by ponosili za nie odpowiedzialność. Katalog okoliczności, które w świetle u.s.u.s. oznaczają całkowitą nieściągalność, jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że tylko i wyłącznie w wymienionych w nim przypadkach można mówić o całkowitej nieściągalności na gruncie cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawie bezsporne jest natomiast, że skarżąca prowadzi nadal działalność gospodarczą. W świetle wskazanego wyżej przepisu nie ma przy tym znaczenia, czy aktualnie przynosi ona zysk, czy też nie. Z samej istoty działalności gospodarczej wynika bowiem że jest ona nakierowana na osiągnięcie zysku. Nie można zatem uznać za wiarygodne twierdzenie strony pozwanej, iż jej działalność prowadzona jest jedynie z przyzwyczajenia.

Odnosząc się natomiast do zaistnienia przesłanek wymienionych w powołanym wyżej rozporządzeniu należy podkreślić, iż organ prawidłowo ustalił, że ani przewlekła choroba zobowiązanej, ani konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym mężem nie pozbawiają jej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Co prawda mąż skarżącej cierpi ma liczne schorzenia i wymaga leczenia, lecz z tego tytułu otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wypłacaną w kwocie 506 zł 86 gr.

Organ prawidłowo uznał także, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb rodziny. Prawidłowo wzięto pod uwagę minimalny poziom potrzeb, a średni poziom życia. Skarżąca korzystając z pomocy rodziny ma zapewnione mieszkanie , ponosi przy tym tylko część kosztów związanych z mediami i opałem. Jeżeli natomiast chodzi o zobowiązania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to nie mogą one przemawiać za umorzeniem zaległości składkowych. Prowadzenie działalności gospodarczej zależy bowiem od indywidualnej decyzji skarżącej, a to iż działalność ta przynosi straty, nie może sama w sobie determinować umorzenia należności Skarbu Państwa. Skarżąca prowadząc działalność winna dbać o to aby była ona rentowna przy uwzględnieniu wszystkich związanych tym zobowiązań, także publicznoprawnych.

Prawidłowo uznano zatem, że zapłata składek nie spowoduje zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanej i jej rodziny.

Bezpodstawne są także zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Organ przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, zastosowano się przy tym do wyroku WSA z dnia 19 sierpnia 2010 r . W sposób wyczerpujący ustalono, warunki lokalowe w jakich mieszka skarżąca, oraz kwoty wydatków związanych zarówno z utrzymaniem, jak i prowadzeniem działalności gospodarczej. Poczyniono także ustalenia co do stanu zdrowia męża skarżącej i wysokości dochodów osiąganych przez rodzinę.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy został także prawidłowo rozpatrzony w świetle wskazanych wyżej przepisów . Oceniono nie tylko występowanie całkowitej nieściągalności, jak i przesłanek wymienionych w § 3 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Oceniając prawne konsekwencje ustalonego stanu faktycznego organ nie naruszył uznania administracyjnego. Wyjaśnił w sposób logiczny i przekonywujące ( zwłaszcza w zakresie rentowności prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej ) dlaczego uznano, iż brak jest podstaw do umorzenia zaległości składkowych.

W tym kontekście nieuzasadnione są także zarzuty co do poprawności uzasadnienia decyzji.

Z tych powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na zasadzie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi