Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 108/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2 i ust. 3 pkt 14
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] października 2015 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015r. Nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) oraz art. 3 pkt 14 i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), odmówił, po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2015r., Nr [...], o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym 2014/2015 oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 na D. R.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu [...] lipca 2015r. K. L. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym 2014/2015 oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 na dziecko, D. R. Do wniosku załączono postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2015r. (sygn. akt: [...]), na mocy którego wnioskodawca ustanowiony został przez sąd kuratorem powołanym do zarządu majątkiem małoletniego D. R. Organ ustalił, że wnioskodawca nie jest ojcem dziecka, opiekunem prawnym czy też opiekunem faktycznym dziecka, o którym mowa, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na co decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] odmówiono mu przyznania wnioskowanych świadczeń.

Od powyższej decyzji sprzeciw wniósł prokurator Prokuratury Rejonowej, który stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji; nie znane organowi, który wydał decyzję, w związku z czym spełniona została przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 §1 pkt 5 Kpa. Prokurator wniósł o chylenie ostatecznej decyzji z dnia 4 sierpnia 2015r. oraz wydanie decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Jako okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania, Prokurator wskazał postanowienie sądu rodzinnego z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt: [...], którym sąd, utrzymał wobec matki D. R., ograniczenie władzy rodzicielskiej nad małoletnim D. R. i poddał wykonywanie tej władzy stałemu nadzorowi kuratora sądowego oraz ustalił miejsce pobytu dziecka w każdorazowym miejscu zamieszkania K. L.

Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu wydania decyzji ostatecznej, był on w posiadaniu przedmiotowego postanowienia Sądu Rejonowego. W ocenie organu treść tego postanowienia nie zmienia sytuacji prawnej K. L. w kontekście zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym, w sprawie niniejszej nie można mówić o nowym dowodzie.

Odwołanie od przywołanej na wstępie decyzji wniósł Prokurator Rejonowy, zarzucając jej naruszenie art. 145 §1 pkt 5 kpa. Zdaniem odwołującego się, organ rozpatrując sprawę nie dopuścił dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2014 roku w sprawie o sygn. akt [...], ani z akt sprawy w których ten dokument się znajdował. Jak podkreślił Prokurator, w aktach sprawy [...] nie było przedmiotowego postanowienia z dnia [...] października 2014 r. Także z uzasadnienia decyzji ostatecznej nie wynika, aby to postanowienie było znane organowi przy jej wydawaniu i stanowiło podstawę odmowy przyznania świadczeń. Prokurator wskazał, że postanowienie, o którym mowa, jest nowym dowodem w sprawie o przyznanie przedmiotowych świadczeń. Postanowienie to ma istotne znaczenie dla sprawy i istniało w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Prokurator zwrócił uwagę, że wśród uprawnionych do ubiegania się o świadczenia rodzinne ustawa nie uwzględniła osób faktycznie opiekujących się dzieckiem, czyli takich, które sprawują pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy postanowienia Sądu. Ustawa ograniczyła krąg osób opiekunów faktycznych do tych, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Skutkuje to pozbawieniem opiekuna, tak jak w tej sprawie, sprawującego bieżącą pieczę, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób niedostateczny chronią prawa jednostki, jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka.

Prokurator odwołał się do przepisów Konstytucji, wskazując na jej art. 72 ust. 1 zdanie 2 i ust. 2, z którego wynika, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej.

Prokurator powołał się ponadto na art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 roku - "Dziecko pozbawione czasowo lub na stałe środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa". Zgodnie z art. 3 ust. 1 Konwencji - we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prawne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.

Zdaniem Prokuratora, za nieuzasadnione należy uznać ograniczenie ustawowe w dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka (np. powierzenie opieki nad dzieckiem osobie, która nie jest jego ojcem) do świadczeń rodzinnych, w szczególności do zasiłku rodzinnego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka, również w sytuacji, gdy władza rodzicielska matki jest ograniczona.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2014 r. nie ma charakteru istotnego, nie ma bowiem wpływu na zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] i odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co do uprawnień K. L. do świadczeń rodzinnych na D. R. Kolegium zgodziło się z przyjętym przez organ pierwszej instancji stanowiskiem, że katalog osób uprawnionych, wynikający z art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest katalogiem zamkniętym, a K. L. nie należy do osób nim objętych, nie jest bowiem rodzicem ani opiekunem prawnym małoletniego D. R., jak również opiekunem faktycznym dziecka, bowiem nie wystąpił z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka.

Kolegium zwróciło uwagę, że organy administracji publicznej w ramach własnych kompetencji nie mogły bez podstawy prawnej w ustawie o świadczeniach rodzinnych przyjąć, że samo sprawowanie, niekwestionowanej opieki faktycznej nad dzieckiem, daje prawo do świadczeń rodzinnych.

SKO nie zgodziło się również z twierdzeniem Prokuratora, że dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2014 r. należy uznać za nowy w sprawie. To, że organ nie załączył tego dowodu do akt sprawy przekazanych Prokuratorowi i nie odniósł się do niego w uzasadnieniu decyzji, nie daje podstaw do twierdzenia, że o dowodzie tym organ pierwszej instancji nie wiedział, a zatem, że jest on nowym dowodem w sprawie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Prokurator Rejonowy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 145 §1 pkt 5 kpa, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 76 § 1, art. 77, art. 80 kpa.

Prokurator podniósł, że wnioskodawca, K. L., jest nie tylko kuratorem do zarządu majątkiem małoletniego, jak to ustalił organ przy wydawaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 roku, ale także faktycznym opiekunem małoletniego D. R. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2014 roku. Wskazał, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 roku organ nie przeprowadził dowodu z ww. postanowienia i nie wziął pod uwagę okoliczności, że na mocy tego postanowienia K. L. jest faktycznym opiekunem D. R.

Zdaniem Prokuratora, w sprawie nie wykazano w żaden sposób, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 roku organ faktycznie zapoznał się z postanowieniem z dnia [...] października 2014r. i brał pod uwagę okoliczność, że K. L. sprawuje bieżącą pieczę nad D. R. i jest jego faktycznym opiekunem na mocy postanowienia Sądu.

Prokurator wskazał, że w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę przyznania zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Podkreślił, że wspomniana ustawa nie uwzględniła, wśród uprawnionych do ubiegania się o świadczenia rodzinne, osób faktycznie opiekujących się dzieckiem, czyli takich, które sprawują pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy postanowienia Sądu, ograniczając krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka i pozbawiając faktycznych opiekunów możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka.

Zdaniem Prokuratora, przyznanie przez ustawodawcę prawa do świadczenia rodzinnego i dodatków do tego świadczenia jedynie faktycznym opiekunom, którzy wystąpili z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka z pominięciem opiekunów, którzy sprawują bieżącą pieczę nad dzieckiem, godzi w konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP a także w zasadę ochrony i opieki nad rodziną odzwierciedloną w art. 18 i art. 71 Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W przedmiotowej sprawie, zaskarżona decyzja wydana została w ramach postępowania wznowieniowego zainicjowanego wniesionym przez prokuratora Prokuratury Rejonowej sprzeciwem.

Zgodnie z art. 184 § 1 kpa prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie lub zmianę. Zgodne zaś z art. 186 kpa w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu, zawiadamiając o tym strony.

Z powołanych przepisów wynika, że sprzeciw stanowi podstawową formę wykonywania prokuratorskiej kontroli przestrzegania prawa przez administrację. Nie jest on jednak samodzielnym środkiem zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych, lecz stanowi wspólne określenie kilku różnych środków prawnych (zob. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2004 r., str. 782). Treść art. 184 kpa pozwala na wyróżnienie następujących rodzajów sprzeciwów wnoszonych przez prokuratora na ostateczne decyzje administracyjne: sprzeciw z żądaniem wznowienia postępowania administracyjnego; sprzeciw z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji; sprzeciw z żądaniem uchylenia lub zmiany decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w związku ze sprzeciwem prokuratora Prokuratury Rejonowej, wznowiło postępowania w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Postępowanie może więc zostać wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe a więc nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody są istotne a zatem dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych; te nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2011 r., str. 555 – 556). W piśmiennictwie i orzecznictwie zwraca się uwagę, że przez okoliczności faktyczne należy rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa. Okolicznością faktyczną ani dowodem nie jest nowa wykładnia prawa ani błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym (M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zamykacze 2000, s. 812-813 i cytowana tam literatura oraz orzecznictwo). Podstawą wznowienia mogą być okoliczności faktyczne lub dowody, a nie ocena prawna ich znaczenia dla rozstrzygnięcia.

W doktrynie i orzecznictwie ustalono również, że na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem (wyroki NSA z dnia 11 sierpnia 2004 , sygn. akt OSK 435/04 oraz z dnia 16 marca 2011r. sygn. akt II GSK 398/10 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Należy przyjąć, że jeżeli w sprawie pojawił się nowy dowód w postaci postanowienia sądu, to dowód ten może być podstawą wznowienia postępowania, tylko wówczas, gdy istniał w momencie wydania decyzji ostatecznej, a nie był znany organowi. Natomiast w sytuacji wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych, istotne jest to aby fakty wynikające tak, jak w przedmiotowej sprawie z orzeczenia sądu, nie były znane organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej.

W przedmiotowej sprawie niewątpliwie postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2015r., sygn. akt [...] było znane organowi, ponieważ było załączone do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego. Na dzień [...] sierpnia 2015r. nie była znana organowi treść postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2014r. w sprawie [...] o ustaleniu miejsca pobytu D. R. wspólnie z K. L. Właśnie z tego postanowienia wynika faktyczna piecza nad dzieckiem, i należy ją uznać za nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi w dniu wydania decyzji.

Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, czy K. L. wnioskujący o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko, który jest osobą faktycznie opiekującą się D. R., lecz nie jest jego faktycznym opiekunem w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych, może skutecznie otrzymać wnioskowaną pomoc.

W celu wyjaśnienia powyższego zagadnienia, należy rozważania rozpocząć od treści art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Jest to świadczenie, które służy potrzebom dziecka w jego utrzymaniu. Zapewnienie odpowiedniego poziomu środków niezbędnych na wychowanie dziecka było celem ustawodawcy wprowadzającym pomoc dla dziecka w oparciu o powyższy przepis. W ust. 2 art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych określona został grupa osób, która cel z ust. 1 może zrealizować poprzez złożenie wniosku o zasiłek rodzinny i dodatków do tego zasiłku. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie uczącej się.

Sięgając w tym miejscu do definicji legalnej opiekuna faktycznego dziecka wyrażonej w art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wskazać, że jest to osoba faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka.

W oparciu o powyższą definicję, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, w przypadku opiekunów faktycznych dziecka, doznaje ustawowego ograniczenia tego prawa wyłącznie do tej grupy opiekunów faktycznych dziecka, która spełniła wymóg wystąpienia z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka . Tak należy odczytywać według wykładni językowej art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu, trzymanie się ściśle brzmienia ww. przepisów, pozbawia dziecko częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie uniemożliwiając tym samym realizację celu ustawowego, jakiemu ma służyć zasiłek celowy i dodatki do tego zasiłku.

Każda sprawa powinna zatem być rozpatrywana indywidualnie, ponieważ nie jest możliwe ujęcie w zapisie normy prawnej każdego stanu faktycznego, przy ogromnej ilości spraw prowadzonych w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, opowiada się za przyznaniem pierwszeństwa przy stosowaniu art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych wykładni systemowej, celowościowej i prokonstytucyjnej, a nie literalnej (ściśle językowej). W sytuacji, gdy treść przepisu prawa według jego brzmienia literalnego nie nasuwa wątpliwości nie ma potrzeby posiłkować się wykładnią systemową czy funkcjonalną w procesie stosowania prawa. W niektórych stanach faktycznych i prawnych, gdy przepis prawa zawiera definicję legalną, stosowanie innych rodzajów wykładni może wręcz prowadzić do wniosków sprzecznych z treścią przepisu prawa. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się pierwszeństwo wykładni językowej nad pozostałymi rodzajami wykładni tj. systemową i celowościową. Tylko w wyjątkowych sytuacjach wolno odstąpić od literalnego brzmienia przepisu, w szczególności, gdy językowe dyrektywy interpretacyjne nie pozwalają z danego teksu prawnego wyinterpretować jednoznacznej normy postępowania lub gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja zachodzi, ponieważ dokonana przez organ wykładnia językowa art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niewystarczająca w badanej sprawie, gdyż nie uwzględnia zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP.

Artykuł 2 ustawy zasadniczej stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zasadę tę spełniają w szczególności sądy, których obowiązkiem jest przestrzeganie wyznaczonego przez Konstytucję porządku prawnego. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, co oznacza, że sądy posiadają środki do zgodnego z nią rozstrzygnięcia sprawy. Do środków tych należy wykładnia rozszerzająca, oparta na założeniu racjonalnego ustawodawcy, w której dopuszczalne jest odstępstwo od tej racjonalności w sytuacji, gdy istnieją cele ważniejsze, niż literalne pojmowanie normy, zasady i wartości.

Skład Sądu ma w przedmiotowej sprawie na uwadze wyrażoną w art. 178 ust. 1 i art. 8 Konstytucji RP zasadę podległości sędziów Konstytucji rozumianą w ten sposób, że interpretując przepisy ustaw sędziowie zobowiązani są wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale też przepisy ustawy zasadniczej, a w sytuacji w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych (por. uchwała SN z 20 czerwca 2006 r., sygn. akt I KZP 14/00, Wokanda 2000 nr 9, poz. 16). W rozpoznawanej sprawie mając na względzie cel regulacji zawarty we wskazanych przepisach należy zastosować wykładnię systemową i celowościową, która pozwala urzeczywistnić kardynalne normy, zasady i wartości wyrażone w Konstytucji.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2015r., sygn. akt [...], zmieniony został pkt 2 postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2014r. w sprawie [...] w ten sposób, że utrzymano A. R. ograniczenie władzy rodzicielskiej nad małoletnim D. R. poprzez poddanie tej władzy stałemu nadzorowi kuratora i ustanowiono kuratora do zarządu majątkiem małoletniego D. R. Na kuratora powołano K. L., który nie jest ojcem D. R., a który zapewnia opiekę na dzieckiem. Matka, A. R., ma ograniczoną władzę rodzicielską nad dzieckiem. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2014r. w sprawie [...] małoletni D. R. został zwolniony z instytucjonalnej pieczy zastępczej, w formie placówki opiekuńczo wychowawczej. Wykonanie władzy nad dzieckiem poddano stałemu nadzorowi kuratora sądowego i ustalono miejsce pobytu małoletniego w każdorazowym miejscu zamieszkania wnioskodawcy, K. L. Apelacja wniesiona przez A. R. od powyższego postanowienia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego Wydział V Cywilny Rodzinny z dnia [...] marca 2015r. sygn. Akt [...].

K. L. nie jest opiekunem faktycznym dziecka w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mimo, że faktycznie na mocy orzeczeń sądu powszechnego ma obowiązek sprawowania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, które stale z nim przebywa oraz ma obowiązek zarządzania majątkiem dziecka, a więc również dbania o zapewnienie podopiecznemu przysługujących jemu świadczeń, tak jak w przedmiotowej sprawie – zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego.

Przyznanie przez ustawodawcę prawa do zasiłku rodzinnego wyłącznie osobom faktycznie opiekującym się dzieckiem, jeżeli wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka, z pominięciem osób, które na mocy innych orzeczeń sądów faktycznie opiekują się dzieckiem i mają powierzoną władzę rodzicielską godzi w konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 32 i 2 Konstytucji RP, a także w zasadę ochrony i opieki nad dzieckiem odzwierciedloną w art. 72 ustawy zasadniczej.

Zgodnie art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zaś art. 7 ust.1 ustawy zasadniczej stanowi, że Konstytucja jest najwyższym prawem a jej przepisy stosuje się bezpośrednio (ust. 2).

Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny rozszerzającą prokonstytucyjną wykładnię art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnośnie podanej wyżej przesłanki istotności, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8.06.2000 r. (V SA 1885/99 LEX nr 50152), że "przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego".

Naruszenie tej normy prawnej miało nastąpić poprzez jej błędną wykładnię polegającą na dokonaniu nieprawidłowej oceny nowych okoliczności faktycznych. Przepisowi art. 145 § 1 k.p.a przypisywany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych zarówno procesowy (por. odpowiednio wyrok NSA z dnia 18 lutego 2009r. sygn. akt I FSK 1143/08), jak i materialnoprawny charakter (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2006r. sygn. akt II OSK 1356/05). Organ dokonał błędnej wykładni przesłanki zamieszczonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wystąpienie przesłanki nowych istotnych okoliczności faktycznych i nowych dowodów otwiera możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W takim przypadku prawnie dopuszczalne jest przyznać przepisowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. rolę normy prawa materialnego.

Kontroli Sądu podlega zatem ocenienie, czy organ prawidłowo potraktował okoliczności i dowody powołane przez prokuratora, jako nieistotne w sprawie, a zatem takie, które nie mogłyby mieć wpływu na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Także, czy słusznie organ uznał te okoliczności, jako znane już jemu w czasie wydawania decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2015r. o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do niego. W wyniku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, skarga okazała się skuteczna. O ile w dniu wydawania decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2015r. postanowienie Sądu Rejonowego [...]z dnia [...] czerwca 2015r. było znane organowi, to postanowienie tego Sądu z dnia [...] października 2014r. nie było znane organowi i stanowiło nową okoliczność w sprawie. Ostatnie z wymienionych postanowień ma zasadniczy wpływ na ocenę faktycznego sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem. Z treści sentencji powyższego orzeczenia wynika jednoznacznie, że K. L. faktycznie opiekuje się D. R. Potwierdza to ustalone przez Sąd miejsce pobytu małoletniego. Postanowienie to zostało dołączone do akt przedmiotowej sprawy dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W dniu [...] grudnia 2015r. Prezydent Miasta przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego oświadczenie K. L. z dnia [...] marca 2015r. dołączone do akt innej sprawy, dotyczącej zasiłku rodzinnego na W. R. – L. Dopiero w tej dacie organ pierwszej instancji fizycznie władał w przedmiotowej sprawie postanowieniem Sądu z dnia [...] października 2014r.

Nieznany dotychczas organowi fakt wynikający z treści postanowienia sądu powszechnego stanowi zatem istotną okoliczność dla sprawy i może mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Twierdzenie organu, że postanowienie to nie dotyczyło istotnych faktów, zawiera wadliwą ocenę.

Nowy dowód w sprawie ma nie tylko takie znaczenie, że za jego pośrednictwem można wykazać istnienie nowej, istotnej dla sprawy okoliczności ale może również prowadzić do zmiany dotychczasowych ustaleń stanu faktycznego (por. J. Świątkiewicz, Nowe okoliczności w sprawie, jako przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego, PiP 1963, z. 4 s 646, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski).

Dowody zgromadzone w innych sprawach wykraczają poza granice sprawy rozpoznawanej przez sąd.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji uwzględnią powyższą ocenę prawną uznając, że sprawujący pieczę bieżącą nad D. R. K. L. jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Organ w ramach wznowionego postępowania oceni, czy skarżący spełnienia pozostałe przesłanki ustawowe, od których ustawa uzależnia przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz dodatku do tego świadczenia.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.