Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 943/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 10; art. 28; art. 29; art. 75 par 1 i par 2; art. 77; art. 83 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 712 par 2; art. 734 par 1 i par 2; art. 738 par 1; art. 750
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 4117 (cztery tysiące sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania P. Spółki z o.o. z siedzibą w O. (zwaną dalej skarżącą) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2007 r. w zakresie stwierdzonych naruszeń:

- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (kara 8.000 zł),

- wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (kara 3.000 zł),

- brak zainstalowania przyrządu kontrolnego (kara 3.000 zł),

- nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli drogowej (kara 1.200 zł);

W punkcie 2 decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję organu I instancji w zakresie nałożenia kar pieniężnych w wysokości 15.200 zł i na podstawie art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym nałożył karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. art. 5 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 1.1.1., lp. 1.4.1., lp. 1.11. 7 pkt 1 i lp. 1.11.11. ust. 1 lit. b załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088), § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), art. 3, art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879), art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 180, poz. 1497).

Do powyższych rozstrzygnięć organów obu instancji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Podczas kontroli przeprowadzonej [...] listopada 2005 r. pojazdu marki F. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] stwierdzono:

- wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia,

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych,

- przyrząd kontrolny nie jest zainstalowany,

- nie okazano wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu.

Kontrola została przeprowadzona na drodze krajowej nr [...] w G. i została udokumentowana protokołem podpisanym przez kierowcę P. O..

Na podstawie ustaleń kontroli oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu [...] sierpnia 2006 r. wydał decyzję nakładającą na P. Sp. z o.o. z siedzibą w O. karę pieniężną w wysokości 9.200 złotych z tytułu następujących naruszeń:

- wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (lp. 1.1.7. - kara 3.000 zł),

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (lp. 1.4.1. - kara 3.000 zł),

- przyrząd kontrolny nie jest zainstalowany (lp. 1.11.7. ust. 1 - kara 3.000 zł),

- nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli drogowej (lp. 1.11.11. ust. 1 lit. b - kara w wysokości 200 zł za każdą wykresówkę, łącznie 1.200 zł).

Na skutek odwołania P. Sp. z o.o. Główny Inspektor Transportu Drogowego [...] stycznia 2007 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje kto w dniu kontroli był przewoźnikiem, w szczególności czy D. Ż., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ż. wykonywał dla strony usługę transportu drogowego czy usługę kierowania pojazdem.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego [...] sierpnia 2007 r. wydał decyzję nakładającą na stronę karę pieniężną wynikającą z poszczególnych naruszeń w łącznej wysokości 15.200 zł i ograniczył tą kwotę do wysokości 15.000 zł..

Organ I instancji po przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego ustalił, że D. Ż. zwyczajowo współpracował ze stroną w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej wykonując usługę kierowania pojazdem marki I. będącym własnością strony. 25 listopada 2005 r. D. Ż. miał dostarczyć okna wyprodukowane przez stronę do kilku odbiorców na [...]. Pojazd marki I. nr rej. [...] uległ w tym dniu awarii i był poddany naprawie w warsztacie samochodowym, a naprawę nadzorował D. Ż. O awarii pojazdu Prezes spółki A. Ł. dowiedział się telefonicznie od D. Ż. Organ I instancji uznał, że przedłożone przez stronę kopie faktur wystawianych przez D. Ż. za wykonanie "usługi transportowej" nie stanowią dowodu jednoznacznie potwierdzającego wykonywanie takich usług przez D. Ż.. Na fakturach brak jest określenia dat wyjazdów, a stawka kilometrowa na fakturze sugeruje, iż de facto usługi te polegały na kierowaniu powierzonym pojazdem, co potwierdzają wiarygodne, zdaniem organu, zeznania D. Ż. a także zeznania J. H. Z zeznań tych wynika, iż w wystawionych dla P. Sp. z o. o. fakturach błędnie wpisywano rodzaj świadczonych dla spółki usług określając je jako usługi transportowe, zamiast usługi kierowania pojazdem. Zdaniem organu protokół z kontroli z [...] listopada 2005 r. świadczy o tym, że strona postępowania została określona prawidłowo. W protokole tym w rubryce "nazwa przedsiębiorstwa" wpisano "P. Sp. z o. o. F." oraz w załączniku do protokołu określono, że "w trakcie kontroli ustalono, iż przewóz wykonywany jest na rzecz firmy P. Sp. z o. o. a towar jest własnością tej firmy". Protokół kontroli został podpisany w całości bez uwag przez kontrolowanego kierowcę. Ponadto do kontroli okazano dokument wz wystawiony przez P. Sp. z o. o. Przesłuchany podczas kontroli drogowej kierowca P. O. zeznał, że jest pracownikiem firmy P. Sp. z o. o. z O. zaś polecenie wyjazdu do D. dostał od" Pana D., nazwiska nie pamiętam. " Nie są natomiast, w ocenie organu, wiarygodne pisemne wyjaśnienia strony, złożone przez Prezesa A. Ł., iż nie został powiadomiony o wypożyczeniu pojazdów, w związku z tym nie zlecał takiego przewozu i spółka nie jest stroną postępowania.

W konsekwencji organ I instancji ostatecznie ustalił, że przewozu z dnia kontroli nie można uznać za przewóz na potrzeby własne, a zatem zasadne było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

W tych okolicznościach oraz w świetle nowych faktów dowodowych organ I instancji uznał , że przedsiębiorcą wykonującym przewóz drogowy była w rzeczywistości P. Sp. z o.o.

W obszernym odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 6, 7, 8 i 77 k.p.a. oraz prawa materialnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w dniu kontroli spółka wykonywała transport drogowy. Zdaniem skarżącej organ I instancji pominął wiele istotnych dowodów świadczących o tym, że to D. Ż. wykonywał transport drogowy a nie usługę kierowania pojazdem. Skarżąca zaznaczyła, że bez wiedzy Prezesa spółki D. Ż. pożyczył pojazd samochodowy oraz przyczepę celem przewozu okien. Przewóz okien wykonał P. O. będący jednocześnie pracownikiem spółki na stanowisku pomocnika operatora maszyn, a nie kierowcy. W tej sytuacji, wykonując przewóz w dniu kontroli, wykroczył on poza zakres obowiązków służbowych. Zdaniem skarżącej działania podjęte przez D. Ż. jednoznacznie świadczą, iż był on podmiotem wykonującym transport drogowy rzeczy. W związku z awarią pojazdu nie zwrócił się do spółki o zapewnienie mu innego pojazdu, ponadto usługę kierowania pojazdem winien wykonać osobiście, a nie za pomocą innej osoby. W ocenie skarżącej nie są wiarygodne twierdzenia D. Ż. jakoby w fakturach vat błędnie określał rodzaj świadczonej usługi, bowiem do wniosku tego doszedł dopiero w toku postępowania administracyjnego w sprawie, a ponadto nigdy nie wystawił faktur korygujących.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu odwołania, podzielił stanowisko i argumenty organu pierwszej instancji co do zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej.

Główny Inspektor uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wyjaśnił, iż całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż to P. Sp. z o.o. wykonywała transport drogowy rzeczy z naruszeniem ww. obowiązków. Bezspornym jest fakt, że w chwili kontroli nie było uiszczonej opłaty za przejazd po drogach krajowych, mimo że pojazd poruszał się i został zatrzymany do kontroli na drodze krajowej nr [...] w G. Ponadto kontrolowany pojazd nie był wyposażony w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowców, a kierowca nie okazał do kontroli wykresówek w ilości określonej przepisami (od dnia 21 do dnia 25 listopada 2005 r. oraz ostatniej z poprzedniego tygodnia), ani żadnego innego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w tym okresie. Zostało to odnotowane w protokole kontroli z dnia [...] listopada 2005 r.

Zdaniem organu II instancji ustalenia organu I instancji, iż w dniu kontroli wykonywany był transport drogowy rzeczy, a nie przewóz na potrzeby własne są prawidłowe. Świadczą o tym też okazane w chwili kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem (dokument wz, gwarancja udzielona przez producenta). Zgromadzone w sprawie dokumenty wskazują, że spółka ma tytuł prawny do trzech pojazdów: dwóch o dmc poniżej 3,5 tony oraz pojazdu marki I. o numerze rejestracyjnym [...] o dmc powyżej 3,5 tony. Jednocześnie Główny Inspektor potwierdził ustalenia organu I instancji, że spółka zawarła ustną umowę między innymi z D. Ż. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Ż. zlecając mu wykonanie przewozów drogowych pojazdami powierzonymi. Oznacza to, że D. Ż. świadczył usługi kierowania pojazdami należącymi do spółki, ponadto spółka jako producent okien określała trasę przewozu. Za wykonane usługi D. Ż. rozliczał się ze spółką wystawiając jej w cyklach miesięcznych faktury vat, określające ilość przejechanych kilometrów i należną kwotę (stawka za 1 km wykonany pojazdem o dmc do 3,5 tony to 0,16 złotego netto, a za 1 km wykonany pojazdem o dmc większym niż 3,5 tony to 0,21 złotego netto) zaś powierzone pojazdy były "utrzymywane" przez skarżącą, która rozliczała faktury za paliwo, naprawy i inne czynności związane z eksploatacją pojazdów. Organ zaznaczył, iż zgodnie z zeznaniami złożonymi przez D. Ż., w pojazdach znajdowały się zeszyty, w których kierowcy zapisywali, który z nich w którym dniu prowadził dany pojazd i ile kilometrów przejechał ( brak w aktach sprawy potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii zapisków kierowców). Z dokumentów sprawy wynika także, iż D. Ż. nie posiada żadnego pojazdu, którym mógłby wykonywać usługi transportowe. Zdaniem organu II instancji zeznania świadków wskazują, iż 25 listopada 2005 r. nastąpiła awaria pojazdu I. należącego do spółki. W związku z tym D. Ż. odstawił pojazd do serwisu i w porozumieniu z Prezesem A. Ł. - od znajomego świadka A. H. pożyczył pojazd marki F. (dmc 3,25 tony) o numerze rejestracyjnym [...], natomiast od drugiego znajomego świadka R. P. pożyczył przyczepę marki N. (dmc 1,2 tony) o numerze rejestracyjnym [...].

Odnosząc się do argumentów skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że nie stanowią one podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przede wszystkim protokoły przesłuchania świadków, jednoznacznie wskazują, że współpraca przedsiębiorcy – D. Ż. z P. Sp. z o.o. polegała na świadczeniu usług kierowania pojazdami powierzonymi i w imieniu skarżącej spółki. Tego typu działalność, na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, wymagała od spółki uzyskania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego. Spółka nie dopełniła tego obowiązku, a w toku postępowania wyjaśniającego przedłożyła kserokopię zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne oraz kserokopię wypisu nr 1 uzyskane po dacie kontroli. Organ zauważył, że w dniu kontroli pojazdem nie kierował osobiście D. Ż., a robił to na jego prośbę P. O. po godzinach pracy w ramach przysługi koleżeńskiej. Zdaniem organu z tych przyczyn nie można uznać, że w dniu kontroli był wykonywany przewóz na potrzeby własne. Organ zaznaczył, iż D. Ż. i P. Sp. z o.o. łączyła umowa ustna, organ nie ma możliwości ustosunkowania się do kwestii, czy dopuszczalnym było aby podmiot świadczący usługi kierowania pojazdami powierzonymi (D. Ż.) mógł zlecić wykonanie tej usługi osobie trzeciej. Mimo to materiał dowodowy w sprawie świadczy o tym, że podmiotem wykonującym transport drogowym była skarżąca.

Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do sądu administracyjnego, w której wniosła o uchylenie w całości rozstrzygnięć organów obu instancji zarzucając :

- naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy wyrażające się w sprzeczności istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego;

- art. 6 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe stosowanie prawa, a także sporządzenie niepełnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji,

-art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 4 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., nr 204, poz. 2088 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż podmiotem wykonującym transport drogowy jest podmiot, do którego należą przewożone towary,

-art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego zastosowanie pomimo tego, że skarżąca nie wykonywała dnia [...] listopada 2005 r. transportu drogowego i w konsekwencji bezpodstawne nałożenie na skarżącą kar pieniężnych .

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, że kierowca P. O. w dniu kontroli nie występował w charakterze pracownika P. Sp. z o.o. lecz w istocie działał na podstawie polecenia D. Ż., co potwierdzają zgromadzone w sprawie dowody, w tym zeznania P. O. Przejazd wykonywał on po zakończeniu pracy i bez wiedzy strony skarżącej a także zakres jego obowiązków nigdy nie obejmował prowadzenia pojazdów. F. stanowił własność A. H., zaś w/w przyczepa marki N. była własnością R. P.. Oba pojazdy dnia [...] listopada 2005 r. zostały D. Ż. oddane w użyczenie, na co wskazuje podkreślany w oświadczeniu R. P. i w zeznaniu Pana A. H. element nieodpłatności. Zdaniem strony, wbrew stanowisku organu, z protokółów zeznań świadków wynika, że D. Ż. świadczył na rzecz skarżącej usługi transportowe. Z tych względów zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. jest uzasadniony. Ponadto z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej D. Ż. wynika, iż przedmiot tej działalności obejmował transport drogowy towarów pojazdami uniwersalnymi, nie zaś , jak to błędnie przyjął organ usługi kierowania. Również faktury wystawiane przez D. Ż. obejmowały usługi transportowe i nie zostały skorygowane. W tym zakresie strona twierdzi, iż niewiarygodnym jest, aby profesjonalista mógł się pomylić co do tego, jaką usługę świadczy. Z drugiej strony na rzekomy błąd co do charakteru usług D. Ż. powołał się dopiero w trakcie prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania administracyjnego. Jednocześnie zdaniem skarżącej, nie można było uznać za wiarygodne zeznań J. H. co do rzekomej "pomyłki" w określeniu rodzaju usług świadczonych przez D. Ż. (usługi kierowania pojazdem a nie usługi transportowe). Zasygnalizowana w skardze rozbieżność jednoznacznie podważa wiarygodność zeznań J. H. W szczególności zaś pozwala ona mieć uzasadnione wątpliwości co do tego, jakie było źródło wiedzy tego świadka co do rodzaju usług świadczonych D. Ż. Ponadto, świadczenie usługi kierowania pojazdem wymaga jej osobistego wykonania, co nie miało miejsca. Strona wywodzi, że skoro D. Ż. był zobowiązany do terminowego wykonania usługi transportowej, to na nim spoczywał obowiązek zapewnienia sprawnego pojazdu, którym usługa taka mogłaby być wykonana oraz - w razie niemożności osobistego wykonania tej usługi - zlecenia kierowania tym pojazdem innej osobie. Oznacza to, iż podjęte przez D. Ż. w dniu [...] listopada 2005 r. działania, na skutek których wziął on w użyczenie samochód marki F. (od A. H.) i przyczepę marki N. (od R. P.) oraz zlecił on kierowanie tym zespołem pojazdów innej osobie (P. O.), przesądzają o transportowym charakterze usług świadczonych przez niego na skarżącej.

Analizując zeznania świadków strona wywodzi, że brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających rzekome porozumienie pomiędzy D. Ż. a Prezesem A. Ł. obejmujące zgodę na pożyczenie pojazdów. W związku z tym należałoby uznać, iż przedmiotowy przewóz był wykonywany przez D. Ż. wykorzystującego do tego przewozu pojazdy, do których przysługiwał mu tytuł prawny, a które nie były pojazdami powierzonymi przez skarżącą.

W ocenie strony organ pominął te z dowodów, które nie dawały się pogodzić z przyjętą przez organ koncepcją rozstrzygnięcia sprawy polegającą na przypisaniu skarżącej odpowiedzialności za naruszenia określone w sentencji zaskarżonej decyzji. Takie selektywne zajmowanie się zebranym w sprawie materiałem dowodowym narusza art. 77 § 1 k.p.a.

W konsekwencji strona zarzuciła też organowi naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez wszystkich obligatoryjnych elementów wyszczególnionych w art. 107 § 3 k.p.a..

Skarżąca zaznacza, że organ uznał, iż kontrolowany przewóz był wykonywany przy użyciu pojazdów, do których skarżącej nie przysługiwał tytuł prawny, a ponadto, że pojazdy te nie były kierowane przez osobę, która działała w charakterze pracownika skarżącej. Uszło jednak uwadze organu, że art. 4 pkt 3 lit. a) in fine ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 4 pkt 4 tej ustawy można zastosować jedynie w przypadku, gdy dany przejazd drogowy jest wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Przedmiotowe pojazdy nie mogły zostać przekazane do dyspozycji skarżącej ze względu na treść przepisu art. 712 § 2 k.c., który stanowi, iż bez zgody użyczającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej osobie trzeciej do używania. Dla tego rodzaju ustalenia nie ma znaczenia fakt, że strony łączyła umowa ustna. Skoro bowiem z treści tej umowy nie wynika nic innego (a nic takiego w toku postępowania nie ustalono), to należało przyjąć, że regulacja zawarta w art. 712 § 2 k.c. kształtowała treść stosunków pranych łączących D. Ż. z A. H. oraz z R. P. Nadto, przedmiotowymi pojazdami kierował P. O. działający na polecenie D. Ż., a nie na polecenie skarżącej. W tym stanie rzeczy przedmiotowy przejazd drogowy winien być zakwalifikowany z art. 4 pkt 1 ustawy, jako krajowy transport drogowy wykonywany przez D. Ż.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Rozpatrując wniesioną skargę z punktu widzenia powyższych kryteriów uznać należy, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego naruszają prawo, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi są zasadne.

Zdaniem Sądu organy obu instancji nie zbadały wystarczająco wszystkich okoliczności związanych z niniejszą sprawą, służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.).

Mając na uwadze zarzuty skargi istota sprawy sprowadza się do zagadnienia, kto w dniu kontroli czyli [...] listopada 2005 r. wykonywał transport drogowy ; w szczególności czy transport ten wykonywała skarżąca, czy też D. Ż., który wcześniej świadczył na rzecz spółki usługi, zakwalifikowane przez organy jako usługi kierowania pojazdem. Ustalenie tej okoliczności ma znaczenie dla oceny kto powinien być stroną w sprawie.

Zdaniem Sądu, ustalenia faktyczne poczynione przez organ zarówno I, jak i II instancji nie stanowiły wystarczającej podstawy do uznania, iż stroną postępowania była skarżąca.

Stosownie do treści przepisu art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Natomiast w myśl art. 29 k.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej.

Bezsporna w sprawie była okoliczność, że kierowca P. O. był pracownikiem skarżącej lecz zatrudnionym na stanowisku pomocnika operatora maszyn. Jednocześnie z akt sprawy wynika, iż przewóz był wykonywany za pomocą zespołu pojazdów nie należących do skarżącej, zaś przewożony towar był własnością skarżącej. Punktem wyjścia dla rozważań organów było ustalenie, że Prezes spółki P. A. Ł., wiedząc o awarii samochodu I., mógł wyrazić zgodę na wykonanie przewozu innym samochodem, który nie był wyposażony w tachograf.

W ocenie Sądu okoliczności zawarcia takiej umowy pomiędzy stroną skarżącą a D. Ż. nie zostały wystarczająco potwierdzone wiarygodnymi i jednoznacznymi dowodami, mimo przeprowadzenia obszernego postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Sądu niesłusznie organy I i II instancji dokonując ustaleń faktycznych nie przeprowadziły dowodu z zeznań A. Ł. poprzestając na jego wyjaśnieniach pisemnych. Ustalenie treści umowy zawartej pomiędzy stronami i konfrontacja oświadczeń strony z zeznaniami D. Ż. jest kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji stwierdził jedynie, że D. Ż. i P. łączyła umowa ustna lecz organ nie ma możliwości ustosunkowania się do kwestii, czy dopuszczalnym było aby podmiot świadczący usługi kierowania pojazdami powierzonymi (D. Ż.) mógł zlecić wykonanie tej usługi osobie trzeciej (P. O.). Mimo to, zdaniem organu, materiał dowodowy w sprawie świadczy o tym, że podmiotem wykonującym transport drogowy była skarżąca.

W ocenie Sądu takie ustalenia organu nie są wystarczające. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organy obu instancji wynika niezbicie, że wskutek awarii samochodu I. należącego do skarżącej powstała sytuacja wyjątkowa. Dlatego też konieczne było dokładne ustalenie treści umowy stron obejmującej przewóz wykonywany [...]/[...] listopada 2005 r. Przede wszystkim obowiązkiem organów było wyjaśnienie cywilnoprawnego charakteru umowy; w szczególności czy mogła to być umowa o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 w związku z art. 734 i nast. kodeksu cywilnego. W myśl art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Zgodnie z § 2. cytowanego przepisu w braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Odnosząc te przepisy na grunt niniejszej sprawy organ powinien był wyjaśnić czy zlecenie (usługa) wykonywana [...]/[...] listopada 2005 r. obejmowała przewóz rzeczy, czy też bardziej szczegółowo określała warunki tego przewozu. Takie ustalenie ma swoje dalsze konsekwencje prawne bowiem stosownie do art. 738 § 1 k.c. przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy wynika to z umowy lub zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu zamieszkania swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.

Należy też podkreślić, iż organy obu instancji dokładnie nie uzasadniły powodów, dla których uznały, że przyjęta pomiędzy stronami stawka rozliczeń za 1 km (stawka za 1 km wykonany pojazdem o dmc do 3,5 tony to 0,16 złotego netto, a za 1 km wykonany pojazdem o dmc większym niż 3,5 tony to 0,21 złotego netto) obejmowała usługę kierowania pojazdem, skoro we wszystkich fakturach przyjmowano rozliczenie za usługi transportowe, zaś faktur tych nie korygowano. Dodatkowo, zgodnie z zeznaniami złożonymi przez D. Ż., w pojazdach znajdowały się zeszyty, gdzie kierowcy zapisywali daty kiedy prowadzili dany pojazd i ile kilometrów przejechali, jednak ze względu na brak w aktach sprawy potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii zapisków kierowców, organy nie dokonały właściwej oceny tego faktu oraz nie zażądały kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem. Nie wyjaśniono zatem charakteru umowy łączącej D. Ż. z kierowcami, których imiona znajdują się na tej karcie. Mogło to być pomocne w ustaleniu stosunku prawnego łączącego skarżącą z D. Ż., zwłaszcza że umowa ta była ustna i wykonywana per facta concludenta.

Wbrew twierdzeniom skargi ustalenie charakteru stosunku prawnego łączącego skarżącą z D. Ż. nie pozostaje bez wpływu na ustalenie kto wykonywał transport drogowy w dniu kontroli, jednak okoliczność ta nie jest decydującą. Niewątpliwie skarżąca jako przedsiębiorca nie była właścicielem żadnego z kontrolowanych pojazdów w przeciwieństwie do sytuacji wcześniejszej kiedy to przewóz był wykonywany pojazdami należącymi do skarżącej. Kwestia ta była bardzo istotna dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy i wymagała wyjaśnienia, zwłaszcza, że pojazd użyczony D. Ż. (F.) nie był wyposażony w tachograf, zaś kierowca P. O. zeznał, że usługę operatorską wykonywał na polecenie D. Ż. bez wynagrodzenia jako przysługę koleżeńską. W tym stanie rzeczy zasadnym wydaje się być twierdzenie skarżącej, że kontrolowane pojazdy nie mogły zostać przekazane do dyspozycji skarżącej ze względu na treść przepisu art. 712 § 2 k.c., który stanowi, iż bez zgody użyczającego (świadkowie A. H. i R. P.) biorący (D. Ż.) nie może oddać rzeczy użyczonej osobie trzeciej (skarżącej) do używania.

Należy podkreślić, iż w postępowaniu administracyjnym nie jest wyłączony obowiązek organów wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, o których mowa w art. 7 i art. 77 k.p.a. Jednocześnie obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 1988 r. sygn. akt II SA 1947/87 w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (ONSA 198/2/82).

Taka sytuacja procesowa miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ II instancji całkowicie pominął okoliczności podnoszone przez stronę w odwołaniu i nie wezwał strony do przedstawienia dowodów. Stosownie do art. 75 § 1 ki.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W myśl § 2 tego artykułu jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Uchybienia organu I instancji nie zostały dostrzeżone przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, który jako organ II instancji obowiązany był ponownie rozstrzygnąć sprawę a nie ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji.

Należy podkreślić, iż na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, zaś rola organu nie jest ograniczona tylko do oceny faktów, które przedstawia osoba będąca stroną tego postępowania. Realizując zasadę prawdy obiektywnej , na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej (por. wyrok NSA z 26 listopada 1984 r., sygn. akt II SA 1205/84, NSA nr 2/1984, poz. 98, powołany także przez B. Adamiak. w: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006, str. 690, teza 3). Jednakże, z drugiej strony, jak wynika ze stanowiska doktryny należałoby opowiedzieć się za stosowaniem w postępowaniu administracyjnym zakazu rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony. Zasada taka nie jest wprawdzie wyraźnie sformułowana w przepisach k.p.a., można jednak wyprowadzić ją z zasad: prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). (por. Kmieciak Zbigniew, Orzecznictwo Sądów Polskich 1990/5-6/251 glosa aprobująca do wyroku NSA z dnia 18 stycznia 1988 r., sygn. akt III SA 964/87).

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zebrany w toku postępowania zawiera nie dające się usunąć, wyżej wskazane braki, świadczące o tym, że zostały naruszone przepisy art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Zasadnicza w sprawie kwestia spełnienia przesłanek ustawowych prowadzących do ukarania skarżącej nie została zbadana wystarczająco wnikliwie.

W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia wyżej przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wymaga to ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku z uwzględnieniem zarzutów i wyjaśnień skarżącej.

Powyższe okoliczności powodują konieczność uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Na zasadzie art.152 p.p.s.a. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 p.p.s.a.