Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1289/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w dniu 1 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Y. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 lutego 2022 r. nr DP-III.025.1.13.2021.MD/22 (DP-III-025-10-21) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

ISA/Wa1289/22

UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r. nr DP-III.025.1.13.2021.MD/22 ( DP-III-025-10-25) po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez Y. K. odmówił wznowienia postepowania zakończonego wydaniem orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa firmy E. B. i S-ka z siedzibą w L. przy ul. [...].

Wnioskiem z dnia 8 lipca 2021 r. Y. K. w pkt. 2 wnosił o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. i uchylenie decyzji na podstawie 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Uzasadniając wniosek o wznowienie postępowania wnioskodawca wskazał, że w dacie wejścia w życie ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, tj. 5 lutego 1946 r., przedsiębiorstwo pod firmą Fabryka [...] z siedzibą w L. przy ul, [...] stanowiło własność E. A. B., L. L. S., M. M. B. i S. B. Wnioskodawca jest spadkobiercą S. B. i M. B. (B./M.) B. Podkreślił, że jego poprzednicy prawni nie uczestniczyli w postępowaniu nacjonalizacyjnym bez swojej winy, gdyż w chwili wejścia w życie ustawy już nie żyli i nie byli należycie reprezentowani. Wnioskodawca nie wiedział o toczącym się postępowaniu nacjonalizacyjnym i nie mógł brać w nim udziału z powodów przez niego niezawinionych (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Wskazał, ze podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu.

Na wstępie organ wskazał, że skarżący występował wcześniej z wnioskiem o wznowienie postepowania w tożsamym zakresie w dniu 15 lipca 2020 r. Wniosek ten pozostawiony został bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, zaś w przypadku złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin ten do biegnie od dnia, w którym strona

dowiedziała się o decyzji.

Wnioskodawca jako przyczynę wznowienia postępowania wskazał okoliczność, że jego poprzednik prawny nie wiedział o toczącym się postępowaniu nacjonalizacyjnym i nie mógł brać w nim udziału, co stanowi przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Organ podkreślił, ze przedmiotem niniejszego wstępnego postępowania jest ustalenie czy wnioskodawca dochował terminu na wniesienie podania o wznowienie, określonego w ww. art. 148 § 2 k.p.a.

Wskazał, że zawarty w art. 148 § 2 k.p.a. zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie.

Organ zwrócił uwagę, że już w treści przedmiotowego wniosku o wznowienie wnioskodawca wskazał, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. dotyczące przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa firmy E. B. i S-ka z siedzibą w L. przy ul. [...], zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski" z [...] kwietnia 1948 r., Nr [...], poz. [...], a zatem w publikacji stanowiącej zbiór aktów prawnych dostępnych powszechnie.

Organ ponadto zauważył, że pierwsze żądanie wnioskodawcy dotyczące m.in. wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ww. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. datowane było na 15 lipca 2020 r.

W ocenie Ministra Rozwoju i Technologii powyższe okoliczności faktyczne wskazują jednoznacznie, że określony w art. 148 § 2 k.p.a. miesięczny termin od dowiedzenia się o decyzji na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania nie został zachowany, a zatem zachodzą podstawy do odmowy wznowienia postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa firmy E. B. i S-ka z siedzibą w L. przy ul, [...].

Organ wskazał również, że interpretacja art. 148 § 2 k.p.a. prowadząca do wniosku, że określony miesięczny termin na złożenie wniosku miałby podlegać reaktywacji ilekroć wystąpi następstwo prawne strony postępowania, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu jest całkowicie błędny. Przepis art. 148 k.p.a., będący regulacją kompromisową pomiędzy konstytucyjnymi zasadami praworządności (art. 7 k.p.a.) i pewności prawa, wynikającej z reguł demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), nie może być interpretowany w sposób wypaczający wolę ustawodawcy, który wprowadzając stosunkowo krótki termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania i określając warunki jego biegu, rozważył racje wynikające z powyższych zasad konstytucyjnych (zob. wyrok NSA w Warszawie z 21 lipca 2020 r.,sygn. akt I OSK 3223/19).

0rgan podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego została uregulowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 r., w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16, poz. 62), gdzie w § 68 zawarto regulację, iż wniosek o wznowienie postępowania składa się do Głównej Komisji i nie może być on złożony w terminie późniejszym niż rok od daty ogłoszenia orzeczenia ministra lub postanowienia komisji. Zgodnie z § 67 tego rozporządzenia taki wniosek przysługiwał właścicielowi przedsiębiorstwa, m.in. w sytuacji w której znajdował się on poza granicami Państwa Polskiego i bez swej winy nie mógł zgłosić zarzutów w trybie przewidzianym rozporządzeniem.

Skargę na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 lutego 2022 r. nr DP-III.025.1.13.2021.MD/22 ( DP-III-025-10-25) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Y. K.

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisu art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez przyjęcie przez organ iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do wznowienia postępowania.

Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podnosił, że zgodnie z § 68 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), wniosek o wznowienie postępowania składa się do Głównej Komisji i nie może być on złożony w terminie późniejszym niż rok od daty ogłoszenia orzeczenia ministra lub postanowienia komisji.

Poprzednicy prawni wnioskodawcy nie mogli złożyć takiego wniosku, z uwagi na niepozostawanie przy życiu w dniu wydania decyzji nacjonalizacyjnej. Skarżacy wskazał, że spadkobiercy właściciela przedsiębiorstwa nie mogą być pozbawieni możliwości wznowienia postępowania jeśli ich poprzednich prawnik nie mógł skorzystać z tego uprawnienia.

Podkreślił, że ani właściciele przedsiębiorstwa ani spadkobiercy nie brali udziału w postępowaniu nacjonalizacyjnym bez swojej winy. Właściciele w chwili wejścia w życie ustawy już nie żyli i nie byli należycie reprezentowani.

Zdaniem skarżącego gdyby nawet przyjąć, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postepowania to organ powinien wznowić postępowanie z urzędu.

Jest to obowiązek organu gdy pojawi się jedna z przyczyn wznowienia postepowania Poprzednicy prawni wnioskodawcy, ani on sam nie brali udziału w postępowaniu nacjonalizacyjnym. W postępowaniu jurysdykcyjnym powinny brać udział wszystkie jego strony. Wynika to z zasady czynnego udziału stron określonej w art. 10 k.p.a. Przyczyna wznowienia polegająca na braku udziału strony w postępowaniu bez własnej winy związana jest z nieustaleniem przez organ prawidłowego kręgu stron, co prowadzi do uniemożliwienia im wypowiedzenia się, zajęcia stanowiska co do okoliczności sprawy, zgromadzonego materiału.

Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 lutego 2022 r. nr DP-III.025.1.13.2021.MD/22 ( DP-III-025-10-25), odmawiające wznowienia postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa firmy E. B. i S-ka z siedzibą w L. przy ul. [...], wydane na skutek rozpatrzenia wniosku Y. K. o wznowienie postępowania.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich polega na badaniu przez organ, który wydał decyzję w I instancji, formalnych podstaw wznowienia, tj. czy wniosek o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, (o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a.), czy dotyczy on decyzji ostatecznej oraz, czy został wniesiony w miesięcznym terminie określonym w art. 148 k.p.a. Pozytywne ustalenia w ww. zakresie uzasadniają wydanie, na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. - niepodlegającego odrębnemu zaskarżeniu - postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, które stanowi podstawę do przeprowadzenia drugiego etapu postępowania wznowieniowego - co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, o czym stanowi art. 149 § 2 k.p.a. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania może zostać zatem wszczęte jedynie po uprzednim zweryfikowaniu dopuszczalności wznowienia, zaś wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, która może zakończyć się wyłącznie jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a.

Zatem podanie o wznowienie postępowania nie wszczyna automatycznie postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną, której celem jest ustalenie czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości złożenia wniosku.

W niniejszym postępowaniu kontrola Sądu dotyczy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania przez pryzmat przesłanki z art. 148 § 1 k.p.a., stanowiącej o możliwości wznowienia postępowania, tj. czy wniosek został wniesiony z zachowaniem terminu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

W tym miejscu podkreślić należy, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W związku z tym to strona powinna udowodnić kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania i to w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. dotyczące przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa firmy E. B. i S-ka z siedzibą w L. przy ul. [...], zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski" z [...] kwietnia 1948 r., Nr [...], poz. [...], a zatem w publikacji stanowiącej zbiór aktów prawnych dostępnych powszechnie.

Gdyby nawet uznać, że wnioskodawca nie miał świadomości istnienia przedmiotowego aktu prawnego, to faktem jest, że pierwszy wniosek o wznowienie postępowania dotyczący tego samego aktu prawnego, został wniesiony przez skarżącego, w dniu 15 lipca 2020 r. Nie ulega zatem wątpliwości że miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1pkt 4 Kpa, nie został zachowany.

Jeszcze raz podkreślić należy, że ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

Zwrócić należy uwagę, ze skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wskazał kiedy dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ale jak już wskazano powyżej pierwszy wniosek o wznowienie postępowania dotyczący tego samego aktu prawnego, został wniesiony przez skarżącego, w dniu 15 lipca 2020 r.

Zgodzić należy się z organem, że stanowisko skarżącego, iż "spadkobiercy właściciela przedsiębiorstwa nie mogą być pozbawieni możliwości wznowienia postępowania, jeśli ich poprzednik prawny nie mógł skorzystać z tego uprawnienia" sprowadzający się do interpretacji , że określony w art. 148 § 2 k.p.a. miesięczny termin na złożenie wniosku miałby podlegać reaktywacji ilekroć wystąpi następstwo prawne strony postępowania, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jest całkowicie błędny.

Zwrócić należy uwagę, że w przypadku postępowania nacjonalizacyjnego termin na jego wznowienie (złożenie wniosku) został określony przede wszystkim w § 68 rozporządzenia z 30 stycznia 1947 r., tj. nie później niż rok od daty ogłoszenia

orzeczenia ministra lub postanowienia komisji i odnosiło się to również do właścicieli

przedsiębiorstw (w tym także ich spadkobierców, gdy właściciele nie żyli) przebywających za granicą RP. Termin ten również nie został dochowany.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego jakoby organ był zobowiązany do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 147 Kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 - stanowiącej podstawę żądania w niniejszej sprawie - następuje tylko na żądanie strony.

Jednocześnie należy podkreślić, że stwierdzenie niedopuszczalności wznowienia postępowania z uwagi na złożenie wniosku po terminie kończy już na tym etapie postępowanie w sprawie wznowienia i skutkuje wydaniem na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, co jak słusznie podkreślił Minister w niniejszym stanie faktycznym było rozstrzygnięciem prawidłowym.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia - skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).