Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1563/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 271, art. 272, art. 273 par. 1 pkt 2 i par. 2, art. 277, art. 280 par. 1, art. 281, art. 274
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie: NSA Antoni Hanusz, WSA del. Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi Z. P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II FSK 879/07 oddalającym skargę kasacyjną Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 629/06 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 1 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od maja do grudnia 2005 r. 1) oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego, 2) zasądza od Z. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II FSK 1563/08

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 21 marca 2007 r., sygn. I SA/Sz 629/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z 1 czerwca 2006 r., wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od maja do grudnia 2005 r. Sąd zgodził się z organami podatkowymi, że w związku z pobieraną przez skarżącego emeryturą, co wynika z pisma Wojskowego Biura Emerytalnego w S. z 28 czerwca 2005 r., na skarżącym ciążył z tego tytułu obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Złożona przez skarżącego skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2008 r., sygn. II FSK 879/07. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia NSA stwierdził, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 cyt. ustawy, regulującym zwolnienia przedmiotowe, a także zwolnionych od tego podatku na podstawie odrębnych przepisów. Jednym ze źródeł przychodów, w myśl przepisu art. 10 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, jest emerytura lub renta. W art. 52 ust. 4 cyt. ustawy normodawca ustanowił zwolnienie emerytur i rent oraz innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego należnych za okres do 31 grudnia 1991 r. Sąd przyjął, że skarżący od dnia 1 lipca

1989 r. nieprzerwanie pobiera emeryturę i wobec tego zobowiązany jest do jej opodatkowania. W tej sytuacji uznał za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące zarówno naruszenia przepisów Konstytucji RP, przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także przepisów procesowych Ordynacji podatkowej.

Następnie Pan Z. P. (reprezentowany przez radcę prawnego) złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego datowaną na 29 sierpnia 2008 r. skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie. Powołując się na przepisy art. 273 § 1 pkt 2 i § 2, art. 275, art. 281, art. 282 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 205 § 2 w zw. z art. 277 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zaskarżył powyższy wyrok NSA z 5 marca 2008 r., sygn. II FSK 879/07 w całości i wniósł o wznowienie postępowania, a także o usunięcie skutków naruszonego prawa, przez:

- stwierdzenie niezgodności z prawem i przez zmianę w całości, z mocą ex tunc zaskarżonego wyroku NSA;

- uchylenie w całości z mocą ex tunc i stwierdzenie niezgodności z prawem w całości z mocą ex tunc poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji;

- przywrócenie sprawy do stanu poprzedniego /pierwotnego/ zgodnego z prawem i skierowanie sprawy w całości do ponownego merytorycznego rozpoznania skargi administracyjnej skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z 1 czerwca 2006 r. innemu wyznaczonemu z urzędu równorzędnemu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej z wyłączeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania jej autor podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny, jak i poprzedzający go Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie cyt. "(...) nie dopełnił ustawowych ani konstytucyjnych obowiązków sprawowania wymiaru sprawiedliwości, przez zaniechanie dokonania sądowej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem w rozumieniu przepisów prawa art. 134 § 1 i § 2 ,art. 135, art. 145, art. 183, art. 185 § 1 w zw. z art.193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w rozumieniu art. 1 § 1, § 2, art. 3 § 2, art. 4 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrój sądów administracyjnych, w rozumieniu przepisów prawa materialnego: art. 2, art. 45 ust. 1, art. 184 w zw. z art. 7, art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 2, art. 175 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 1997r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (...)", co daje to podstawy do zarzutu, że cyt. "sędziowie wymienionych wyżej sądów nie dopełnili ustawowych i konstytucyjnych obowiązków i funkcji sędziego z zakresu orzekania sądowego, z zakresu sprawowania wymiaru sprawiedliwości, z zakresu sprawowania nadzoru sądowoadministracyjnego, z zakresu sprawowania sądowej kontroli wykonywania i działalności administracji publicznej państwowej pod względem zgodności z prawem". Zdaniem autora skargi powyższe, wchodzi w zakres przepisów prawa materialnego - ustawy Kodeks Karny i to dostatecznie uzasadnia i uprawodopodabnia ustawową przesłankę i podstawę do żądania wznowienia postępować sądowoadministracyjnych na podstawie art. 273 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Oprócz tego autor skargi, wskazując na drugą podstawę wznowienia postępowania sądowego, ujętą w art. 273 § 2 u.p.p.s.a., podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny, jak i poprzedzający go Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie cyt. "nie przyjął do wiadomości, w ogóle nie uwzględnił istniejących w obrocie prawnym okoliczności rzeczywistego prawdziwego stanu faktycznego sprawy i stanu faktycznego administracyjnopodatkowego, z których skarżący jako strona procesowa nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu sądowoadministracyjnym, iż oba sądy obu instancji sądowych nie uznały i zaniechały legalności i wiarygodności istniejącego w obrocie prawnym wskazywanego, powoływanego, udokumentowanego rzeczywistego prawdziwego stanu faktycznego sprawy, poprzez niedopełnienie ustawowych i konstytucyjnych obowiązków i funkcji sędziego i sądu administracyjnego jako organu wymiaru sprawiedliwości, przez zaniechanie sprawowania nadzoru sądowego, przez zaniechanie dokonania sądowej kontroli działalności i wykonywania administracji publicznej państwowej w zgodności z prawem".

Dalej, w podobny sposób, autor skargi podniósł, że skarżący nigdy nie miał ustalonych ani przyznanych żadnych praw emerytalno-rentowych. Nie ma wypłaconych żadnych świadczeń pieniężnych. W obrocie prawnym nie ma żadnej decyzji ustalającej skarżącemu prawo do emerytury lub renty. Zdaniem autora skargi, żaden z orzekających w tej sprawie Sądów nie wskazał, w jaki sposób skarżący stał się podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych. Organy wojskowe do dyspozycji skarżącego postawiły tylko i wyłącznie świadczenie pieniężne zaliczkowe, które to świadczenie nie jest przychodem.

Na rozprawie pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w S. wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest bezzasadna.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych. Jej wyjątkowość wyraża się tym, że przysługuje ona od ściśle określonych orzeczeń (prawomocnych, kończących postępowanie) i na ściśle określonych podstawach, co wedle poglądów doktryny, ma zapewnić racjonalną stabilność merytorycznego orzeczenia oraz autorytet sądu, który je wydał (zob. szerzej: K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 49-50).

W świetle przepisów cyt. ustawy Prawo – postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej powoływana w skrócie u.p.p.s.a.) skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie nieważności postępowania (art. 271 u.p.p.s.a), zarzucie niekonstytucyjnosci podstaw wydanego orzeczenia (art. 272 u.p.p.s.a.), a także w oparciu o tzw. przyczyny restytucyjne, do których ustawodawca zalicza między innymi uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.), czy też późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 u.p.p.s.a.).

To właśnie na tych dwóch ostatnio przywołanych przesłankach oparta została skarga Z. P. o wznowienie postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Skarżący podkreślił przy tym, że o przyczynach, które jego zdaniem uzasadniają wznowienie postępowania dowiedział się z doręczonego mu uzasadniania wyroku NSA z 5 marca 2008 r., sygn. II FSK 879/07, czym starał się wykazać zachowanie 3-miesięcznego terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania (art. 277 u.p.p.s.a.).

To, czy skarga o wznowienie postępowania jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia i czy została wniesiona w terminie, sąd bada na posiedzeniu niejawnym (art. 280 § 1 u.p.p.s.a.). W niniejszej sprawie takie posiedzenie się odbyło, a w jego wyniku sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawę.

Mimo to, stosownie do treści art. 281 u.p.p.s.a., na rozprawie sąd również bada i rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany.

Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy na rozprawie. W doktrynie wyrażony został pogląd, że przepis art. 281 u.p.p.s.a. ustala dwa sposoby badania przez sąd na rozprawie dopuszczalności wznowienia. Sąd może ograniczyć się do badania dopuszczalności wznowienia, a więc sprawdzić, czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu oraz czy rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie. W wypadku negatywnego wyniku tego badania sąd odrzuci skargę, a w wypadku pozytywnego wyniku - przystąpi do rozpoznania sprawy. Sąd po rozważeniu stanu sprawy może połączyć oba stadia postępowania i zakończyć je wydaniem orzeczenia rozstrzygającego o zasadności skargi. Wybór jednego ze sposobów badania na rozprawie dopuszczalności wznowienia postępowania pozostaje w gestii sądu. Przyjmuje się jednak, że w przypadku, gdy skarga o wznowienie opiera się na przyczynach restytucyjnych uzasadnionym jest połączenie dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem sprawy (zob. szerzej: A. Kabat (w:), B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. I, s. 652). Tak też postąpił Sąd w niniejszej sprawie.

Oceniając skargę Z. P. o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z 5 marca 2008 r., sygn. II FSK 879/07, Sąd stwierdził, że nie zachodzą w tej sprawie przywołane przez Skarżącego przesłanki z art. 273 § 1 pkt 2 i art. 273 § 2 u.p.p.s.a.

Istnienie pierwszej z owych przesłanek, to jest uzyskanie wspomnianego orzeczenia NSA za pomocą przestępstwa, Skarżący uzasadniał niedopełnieniem przez orzekających sędziów cyt. "ustawowych oraz konstytucyjnych obowiązków i funkcji sędziego z zakresu orzekania sądowego, z zakresu sprawowania wymiaru sprawiedliwości, z zakresu sprawowania nadzoru sądowoadministracyjnego, z zakresu sprawowania sądowej kontroli wykonywania i działalności administracji publicznej państwowej pod względem zgodności z prawem".

Pomijając ogólnikowość tego zarzutu trzeba zauważyć, że możliwość skutecznego wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 273 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., co do zasady, została przez ustawodawcę uzależniona od konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym (art. 274 u.p.p.s.a.). Taki wyrok może natomiast zapaść po przeprowadzeniu postępowania w sprawie karnej. Tylko wyjątkowo wznowienie postępowania z powodu przestępstwa może nastąpić bez konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym, a może to mieć miejsce wówczas, gdy postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 274 in fine u.p.p.s.a.). Między innymi, postępowanie karne nie może być wszczęte z powodu śmierci sprawcy, bądź innej niemożności pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, przy czym taką trwałą przeszkodą nie jest status sędziego. Postępowanie karne w stosunku do sędziego może być bowiem wszczęte po uprzednim wydaniu zezwolenia przez właściwy sąd dyscyplinarny. Z kolei przykładem innej, niż brak dowodów przyczyny umorzenia postępowania karnego może być ustawowy akt amnestii.

W tej sprawie wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie wykazał istnienia prawomocnego wyroku sądu karnego, który potwierdzałby jego zarzuty dotyczące uzyskania wspomnianego wyroku NSA za pomocą przestępstwa. Nie wykazał też, że w podniesionej przez niego kwestii, niezależnie od słuszności jego twierdzeń, nie może być wszczęte postępowanie karne, bądź że takie postępowanie zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. W istocie cała argumentacja skargi o wznowienie postępowania sądowego jest polemiką ze wspomnianym wyrokiem NSA. Samo niezadowolenie skarżącego z treści tego wyroku nie może jednak uzasadniać wznowienia postępowania sądowoadministarcyjnego w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 273 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.

Podobnie rzecz wygląda w przypadku drugiej z przywołanych przez skarżącego podstaw wznowienia, tj. wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 u.p.p.s.a.). Tu również strona skarżąca podjęła się polemiki z prawomocnym wyrokiem NSA. Zarzuciła Sądowi, że przy orzekaniu nie uwzględnił istniejących wówczas okoliczności faktycznych sprawy, w tym przede wszystkim tego, że skarżący nigdy nie miał ustalonych ani przyznanych żadnych praw emerytalno-rentowych, bowiem – jak twierdzi skarżący - w obrocie prawnym nie ma żadnej decyzji ustalającej mu prawo do emerytury lub renty.

Nie jest to jednak żadna nowa okoliczność faktyczna, gdyż jak wynika z uzasadnienia wyroku NSA, którego dotyczy niniejsza skarga o wznowienie postępowania, kwestia ta była podnoszona w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Autor tej skargi pisał wówczas, cyt. "(...)żadne organy administracji publicznej nie ustaliły prawa Skarżącemu oraz nie przyznały mu prawa i nie przeniosły w posiadanie Skarżącego prawa z żadnego stosunku prawnoadministracyjnego z ubezpieczeń społecznych(...)". Rozpoznając ową skargę kasacyjną NSA stwierdził, iż "(...) z akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący jest uprawniony do emerytury wojskowej, które to świadczenie w okresie do dnia 30 czerwca 1989 r. nie było podatnikowi wypłacane, gdyż w tym czasie pobierał korzystniejsze świadczenie - rentę wojskową. Od dnia 1 lipca 1989 r. podatnik nieprzerwanie pobiera emeryturę i wobec tego zobowiązany jest do jej opodatkowania". Tak więc okoliczność ta była już oceniana w postępowaniu prowadzonym przed NSA.

W skardze o wznowienie postępowania sądowego strona skarżąca nie wskazała również żadnych nowych dowodów, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W szczególności za takie dowody nie mogą być uznane dołączone do skargi o wznowienie postępowania kserokopie rozkazów personalnych Dowódcy Bałtyckiego Dywizjonu Okrętów Pogranicza w K. (k. 9 obustronnie akt sądowych). Potwierdzają one jedynie fakt zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i w żadnym stopniu nie przeczą przyjętym za podstawę orzekania przez WSA w Szczecinie, a następnie przez NSA ustaleniom organów podatkowych, co do otrzymywania przez skarżącego emerytury wojskowej.

Na marginesie należy natomiast zauważyć, że twierdzeniem skarżącego, iż nie ma on ustalonych praw do emerytury przeczy treść decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego z 11 marca 2008 r., której kserokopię skarżący dołączył do wniosku o przyznanie mu prawa pomocy (.k. 12 akt sądowych).

Wszystko to pozwala stwierdzić, że skarga Z. P. o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z 5 marca 2008 r., sygn. II FSK 879/07, nie ma uzasadnionych podstaw.

W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 282 § 2 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosując odpowiednio przepis § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), a to w związku z art. 193 i art. 276 u.p.p.s.a., uznając zasądzoną kwotę za współmierną do udziału pełnomocnika w sprawie.