Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 32/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2.
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 13 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 10 lutego 2012 r. M. B. złożyła w Urzędzie Miasta Opola wniosek o wymeldowanie jej byłego męża Z. F. z pobytu stałego w [...] przy ul. [...]. Wyjaśniła, że na mocy orzeczenia sądowego z dnia 10 marca 2004 r., sygn. akt [...], wydanego w sprawie o podział majątku, zgodnie ze wskazaniem sądu spłaciła byłego męża i uzyskała wyłączne prawo do domu. Z. F. w dalszym ciągu nie dopełnił jednak obowiązku wymeldowania się ze wskazanego adresu, choć od 1986 r. na stałe przebywa w Niemczech.

Na podstawie ww. wniosku, w pierwszej kolejności organ podjął czynności zmierzające do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania Z. F., w celu zapewnienia mu udziału w postępowaniu. W wyniku podjętych działań, Z. F. wystosował do organu pismo z dnia 24 kwietnia 2012 r., w którym wyjaśnił, że w związku z wykonywaną pracą przebywa w Niemczech, jednak każdorazowy pobyt tam nie przekracza trzech miesięcy i dlatego nie ma obowiązków wynikających z art. 15 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Jego zdaniem, brak jest podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 15 ust. 2 tej ustawy. Podając, że nie ma możliwości zameldowania się gdzie indziej, chyba że zostanie mu zapewniony lokal zamienny podkreślił, że co najmniej połowę czasu spędza w Polsce, a okresy pobytu w Niemczech nie trwają dłużej niż półtora miesiąca. Jednocześnie też wskazał pełnomocnika do doręczeń w kraju.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 20 września 2012 r., nr [...], Prezydent Miasta Opola działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy orzekł o wymeldowaniu Z. F. z pobytu stałego przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania wyjaśniającego, wskazując na materiał dowodowy oraz ujawnione w sprawie okoliczności. Zwracając uwagę na obowiązki sformułowane w art. 7 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1 i art. 29 ust. 2 ustawy, a także wynikającą z art. 15 ust. 2 ustawy możliwość ingerencji organu w wykonanie obowiązku z art. 15 ust. 1 ustawy, organ zaznaczył, że przesłanką wymeldowania jest opuszczenie miejsca pobytu, która zostaje spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. O ocenie charakteru pobytu decyduje nie tylko werbalna treść oświadczenia woli co do zamiaru pobytu, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Zdaniem organu, w tej sprawie należało ustalić, czy Z. F. trwale i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego. Wskazując na wyjaśnienia stron postępowania organ przyjął, że Z. F. od wielu lat nie zamieszkuje w domu przy ul. [...]. Podczas pobytu w kraju przebywa poza miejscem zameldowania na pobyt stały. Nie był widywany od około dziesięciu lat. O opuszczeniu przez Z. F. miejsca pobytu stałego pomocne okazały się zeznania mieszkańca domu położonego w sąsiedztwie, który identyfikuje go jako byłego mieszkańca przedmiotowego domu, mieszkającego tam do czasu sprawy rozwodowej i podziału majątku. Jednak najbardziej miarodajne okazały się, w ocenie organu, zeznania H. W. Wynika z nich, że Z. F. od wielu lat koncentruje swoje sprawy życiowe poza miejscem zameldowania na pobyt stały (tj. od wielu lat koncentruje swoje sprawy zawodowe za granicą, gdzie dysponuje mieszkaniem), a podczas pobytu w kraju przebywa u swojej matki przy ul. [...] w [...], a także bywa u świadka – H. W. Pobyt ten jest związany z wypoczynkiem. Odnosząc się do wyjaśnień Z. F. organ podniósł, że wprawdzie wyraża on pośrednio wolę zamieszkiwania w spornym lokalu, której przejawem miałoby być jego dążenie do odzyskania tytułu prawnego do lokalu, niemniej jednak w przywołanej przez niego sprawie egzekucyjnej dotyczącej nieruchomości przy ul. [...], Sąd już w 2007 r. odmówił mu, jako stającemu do licytacji wierzycielowi, udzielenia przybicia własności wspomnianej nieruchomości. Organ podkreślił, że sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu, nie przesądza o stałym jego charakterze, gdyż musi mu towarzyszyć przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w tymże miejscu osobistych oraz majątkowych interesów i oznacza w istocie realizację podstawowych funkcji życiowych, przez co rozumienie się nocowanie, sporządzanie posiłków, wypoczywanie, przechowywanie rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania, przyjmowanie wizyt członków rodziny lub znajomych, utrzymywanie chociażby okazjonalnych kontaktów z sąsiadami, przyjmowanie i nadawanie korespondencji. Powołując art. 6 ust. 1 ustawy organ podkreślił, że rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Dostrzegł, że w swych wyjaśnieniach Z. F. jako przeszkodę w realizacji zamiaru zamieszkiwania w spornym lokalu wskazuje wymianę zamków przez byłą żonę i wprowadzenie do domu A. B. oraz ich agresywne zachowywanie wobec niego. Stosownie do tego organ stwierdził, że w trakcie postępowania nie ujawniła się żadna informacja, z której wynikałoby, że podjął on skuteczne kroki prawne przeciwdziałające ewentualnym czynom bezprawnym byłej żony (czy też jej drugiego męża), zmierzające do uniemożliwiania mu zamieszkiwania w domu przy ul. [...]. W szczególności nie przedstawił w tym względzie żadnej dokumentacji, ograniczając się jedynie do przedstawienia wyroku rozwodowego z 29 kwietnia 1997 r., w którym ustalono sposób korzystania z tego budynku mieszkalnego przez byłych małżonków, przez czas wspólnego zamieszkiwania w nim. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ zaznaczył, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a we właściwym czasie nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Organ wskazał też, że z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego w [...] wynika, iż nie wpłynęła do niego żadna sprawa z powództwa cywilnego Z. F. związana z utrudnianiem mu zamieszkiwania w rzeczonym lokalu. H. W. w złożonych zeznaniach wspomina natomiast o interwencjach policji przeprowadzanych w lokalu od czerwca 1995 r. Od ewentualnych zgłoszeń upłynęłoby zatem już wiele lat. Ograniczenie się w działaniach do zgłoszenia na policji i zaniechanie dalszych działań nie mogło tym samym, w ocenie organu, doprowadzić do osiągnięcia efektu w postaci zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w kraju. Jedynym podmiotem władnym do przywrócenia możliwości użytkowania przedmiotowego lokalu był sąd powszechny. Z. F. przed wydaniem przez Sąd orzeczenia w sprawie o podział majątku nie podjął jednak we właściwym czasie przewidzianych prawem kroków prawnych (np. ochrona posesoryjna rozwiedzionego małżonka na podstawie art. 344 k.c.). Odnosząc się do podnoszonej przez Z. F. kwestii obowiązku zapewnienia mu lokalu mieszkalnego w związku z wymeldowaniem, organ zwrócił uwagę na rejestracyjny charakter meldunku podkreślając, że przedmiotem rejestru meldunkowego jest "przebywanie", a nie "uprawnienie" do lokalu. Wyjaśnił, że sprawy meldunkowe nie mają żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania, bądź pozbawiania. Obowiązek meldunkowy służy rejestracji faktów, zaś utrzymywanie stanu zameldowania osób faktycznie niezamieszkałych w danym lokalu prowadzi do fikcji meldunkowej i obejścia celu ustawy. Na tej podstawi organ stwierdził, że skoro lokal przy ul. [...] od wielu lat nie jest miejscem pobytu stałego Z. F., nie ma uzasadnienia do utrzymywania jego zameldowania na pobyt stały, niezgodnego ze stanem faktycznym, gdyż naruszałoby to normę z art. 1 ust. 2 ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. F. Zarzucił organowi przejmowanie kompetencji sądu, ignorowanie faktów i zgłaszanych przez niego argumentów oraz wadliwą ocenę "materiału sprawy". Dodał, że dom przy ul. [...] w [...] zakupił w 1985 r. i od tego czasu jest tam zameldowany. Wyrok w sprawie rozwodowej ustalił sposób zamieszkiwania w tym domu i jest obowiązujący do dziś. Wyjaśnił, że w 1987 r. podjął pracę za granicą i od 1988 r. przebywał w domu w różnych odstępach czasowych, często przekraczających okres 3 miesięcy i "nikomu to nie przeszkadzało, podobnie jak nie stanowi to problemu w przypadku 4 mln Polaków przebywających i pracujących za granicą, których pobyt tam przekracza 3 miesiące." W wyniku postanowienia sądowego w 1997 r., dotyczącego użytkowania pomieszczeń, część domu zabudowana została odrębnym wejściem. Zabezpieczenie to zostało jednak zdemontowane około 2002 r. i w związku z tym zdarzenia odbyła się sprawa karna. Została ona jednak umorzona z uwagi na nikłą społeczną szkodliwość czynu. W sprawie [...], Sąd nie rozpatrzył z kolei pozytywnie wniosku o ustanowienie go zarządcą nieruchomości. Podniósł, że strona wnioskująca o wymeldowanie, świadomie wprowadziła w błąd urzędników a organ to przemilczał, podobnie jak część zeznań świadka K. Dodał, że świadek W. "czytając uzasadnienie stwierdziła, że w sposób przekręty zmieniono charakter i sens jej wypowiedzi." Podobnie, zdaniem odwołującego, fałszywie zinterpretowano część wypowiedzi świadka K. Kwestionując dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego odwołujący wskazał, że zmuszony został do tego postępowaniem M. B., jednak doprowadzenie pomieszczeń do stanu z 2002 r. tj. powrotu do zabezpieczenia przydzielonych mu pomieszczeń, spowoduje jego natychmiastowe zamieszkiwanie pod wskazanym adresem.

Decyzją z dnia 13 listopada 2012 r., nr [...], Wojewoda Opolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując jako materialną podstawę prawną wymeldowania przepis art. 15 ust. 2 ustawy, organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu należy badać zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar stałego związania się z innym miejscem pobytu i urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Podkreślił, że przy ustalaniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Sam zamiar pobytu stałego pod oznaczonym adresem nie stanowi o zamieszkaniu tam osoby, ale musi on być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich życiowych i majątkowych interesów. Z kolei, oceniając materiał dowody zgromadzony w sprawie, w szczególności wskazując na protokoły z zeznań świadków E. K. i H. W. oraz kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 marca 2004 r., sygn. akt [...] o podziale majątku wspólnego, organ odwoławczy uznał, że nieruchomość przy ul. [...] nie jest miejscem pobytu stałego Z. F. w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy, gdyż nie mieszka on w tym lokalu. Wskazał, że potwierdzają to przesłuchani w sprawie świadkowie, jak również nie przeczy temu w swych oświadczeniach sam odwołujący, który podkreśla jedynie, że w Niemczech przebywa w związku z wykonywaną pracą, a co najmniej połowę czasu spędza w Polsce, nie ujawniając jednak, gdzie podczas pobytu w kraju przebywa. Odnosząc się do twierdzenia, że opuszczenie lokalu nastąpiło wskutek działań byłej żony i A. B. (konkubenta, a później męża) organ uznał, że Z. F. nie podejmował skutecznych kroków prawnych, które umożliwiłyby mu powrót do miejsca pobytu stałego. Wskazał, że w szczególności świadczą o tym: pismo Naczelnika Wydziału Prewencji Komisariatu [...] Policji w [...] z dnia 17 lipca 2012 r. informujące, że w badanym przez jednostkę policji okresie od 1 listopada 2010 r. przy ul. [...] nie były przeprowadzane żadne interwencje policji oraz pismo Przewodniczącego Wydziału I Cywilnego Sądu Rejonowego w [...] z dnia 16 lipca 2012 r. informujące, że nie stwierdzono, aby z powództwa Z. F. wszczęta została sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania, czy też wszczęte inne sprawy związane z utrudnianiem mu zamieszkania w lokalu. Podkreślając, że jedynie skuteczne skorzystanie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu może skutkować odmową wymeldowania organ wyjaśnił, że do działań takich nie można zaliczyć sprawy karnej dotyczącej zdemontowania odrębnego wejścia przez byłą żonę, gdyż sprawa ta została umorzona i kroki te nie doprowadziły do ponownego zamieszkania Z. F. w miejscu pobytu stałego. Organ wskazał ponadto, że dobrowolny co do zasady charakter opuszczenia mieszkania ma miejsce także wtedy, jeśli ma to na celu poprawienie komfortu życiowego przez uniknięcie konfliktowych sytuacji ze wspólnym zamieszkiwaniem z byłym małżonkiem. Zaakcentował, że Z. F. opuścił miejsce pobytu stałego właśnie na skutek nieporozumień z byłą małżonką, a zatem sam podjął zamiar opuszczenia tego mieszkania i zamiar ten zrealizował, wyjeżdżając z kraju, w związku z podjęciem pracy za granicą. Akcentując, że nawet długotrwałe przebywanie za granicą związane z pracą nie jest przeszkodą prawną do posiadania miejsca pobytu stałego w Polsce organ zaznaczył, że Z. F. podczas pobytu w Polsce nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, lecz u swojej matki, bądź przebywa u H. W. Tym samym nie koncentruje swych życiowych i bytowych interesów w lokalu, w którym jest zameldowany. Z tego też względu, skoro nie podjął skutecznych środków prawnych umożliwiających mu powrót do lokalu, jego nieprzebywanie w miejscu pobytu stałego uznać należy za dobrowolne. Na trwałość opuszczenia lokalu wskazuje z kolei, fakt pogodzenia się z postanowieniem Sądu o podziale majątku, co wyklucza możliwość powrotu do lokalu, gdyż Sąd przyznał nieruchomość na wyłączną własność M. B. Oświadczenia Z. F. świadczą przy tym jedynie o chęci posiadania zameldowania, a nie o woli faktycznego koncentrowania swoich życiowych interesów w miejscu dotychczasowego pobytu stałego.

Powyższą decyzję zaskarżył Z. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Skarżący podniósł, że nie utracił prawa do przebywania w lokalu mieszkalnym, gdyż sposób użytkowania domu ustalony został w prawomocnym wyroku wydanym w sprawie rozwodowej. Ponadto oświadczył, że nie opuścił go jako miejsca stałego pobytu, gdyż pomimo nieobecności pod wskazanym adresem, co związane jest z wykonywaną pracą, nadal po jego stronie istnieje zamiar pobytu w tym miejscu.

Uzupełniając skargę, w piśmie z dnia 21 grudnia 2012 r., skarżący dodatkowo sformułował zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1 i 2, art. 80, art. 81 i art. 86 K.p.a. i na tej podstawie wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazując, że nie kwestionował okoliczności braku przebywania w miejscu zameldowania podniósł, że przy rozpoznaniu sprawy nie uwzględniono jego argumentów, co do przyczyn takie stanu rzeczy, związanych z zachowaniem M. B. i A. B. Nie zawiadamiano go o terminach przesłuchiwania świadków i nie umożliwiono zadawania pytań, czy składania oświadczeń w trakcie dokonywanych przesłuchań, czym naruszono jego prawo do obrony. Zwrócono się natomiast do policji o informację dotyczące ewentualnych awantur, podczas gdy między stronami nie ma żadnych kontaktów, a więc nie ma zachowań, które mogłyby być odnotowane w działaniach policji. Uznając to za przejaw pozorności postępowania, skarżący wskazał, że jednocześnie organy zignorowały zgłaszane przez niego środki dowodowe mające na celu ustalenie okoliczności dotyczących sytuacji osobistej M. B., a stanowiących przyczynę jego nieobecności w miejscu zameldowania. Zakwestionował również ograniczanie się przez organy do wskazania jedynie powództwa posesoryjnego, jako mogącego potwierdzać podjęcie działań zmierzających do umożliwienia przebywania w lokalu podnosząc, że podejmował działania zdecydowanie dalej idące niż wynikające z tego powództwa. Wskazał, że wnioskiem z dnia 21 lipca 2008 r. domagał się od Sądu przywrócenia posiadania i przyznania zarządu nieruchomością, jednak wniosku tego nie rozpatrzono. Natomiast w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie ustalono celu wszczętego postępowania egzekucyjnego, jakim było przywrócenie skarżącemu własności nieruchomości. Argumentując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący zaznaczył, że celem inicjatywy M. B. jest ułatwienie sobie sprzedaży nieruchomości, co zmierza do wyrządzenia mu szkody.

W następnym piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2012 r., odnosząc się do podniesionych zarzutów, skarżący uściślił, że o ile prawidłowo został zawiadomiony o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka H. W., to nie powiadomiono go o przesłuchaniu M. B. oraz jak to określił "bezimiennego" świadka, na którego zeznania organ pierwszej instancji powołał się na stronie trzeciej uzasadnienia decyzji. Zakwestionował też bezkrytyczne uwzględnienie zeznań strony przeciwnej, podczas gdy jak wskazał, zawierały one kłamstwa. Zaznaczył, że pomimo zaprzeczeń, M. B. znała adresy skarżącego, gdyż uczestniczyła przez wiele lat w postępowaniu egzekucyjnym, jak i innych.

Odpowiadając na skargę, Wojewoda Opolski przytoczył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podtrzymując swoje stanowisko wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 79 § 1 i 2 K.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącemu uczestnictwa w przesłuchaniu M. B. oraz świadka E. K. wyjaśnił, że M. B. nie była przesłuchiwana i oparto się jedynie na jej wyjaśnieniach zawartych we wniosku o wymeldowanie, natomiast o przesłuchaniu wskazanego świadka skarżący został zawiadomiony pismem z dnia 8 maja 2012 r., które odebrane zostało przez jego pełnomocnika do doręczeń w dniu 10 maja 2012 r.

W kolejnym piśmie procesowym, z dnia 7 lutego 2013 r., skarżący w zakresie sformułowanych wcześniej zarzutów dodatkowo podniósł, że w sprawie nie wyjaśniono okoliczności dotyczących sytuacji osobistej M. B., a bezzasadna, w ocenie skarżącego, argumentacja organu wskazuje na brak wiedzy organów co do "szeregu podjętych przez niego postępowań cywilnych wykluczających element dobrowolności niezamieszkiwania pod wskazanym adresem".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Wojewody Opolskiego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu skarżącego

z miejsca pobytu stałego.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według wskazanych wyżej zasad, kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, odpowiadają przepisom prawa. W ocenie Sądu, organy administracji zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie administracyjne zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń, co do okoliczności faktycznych istotnych dla wydania decyzji o wymeldowaniu. Jednocześnie też merytoryczne stanowisko organów, poparte stosowną argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji, odpowiada przepisom prawa materialnego.

Materialną podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – zwana dalej ustawą. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Zwrócić też trzeba uwagę, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, charakteru tego pobytu, bądź jego ustania w dotychczasowym miejscu, służącym zbieraniu i aktualizowaniu danych o miejscu pobytu osób fizycznych, zgodnie z rzeczywistym i aktualnym stanem faktycznym. Fakt zameldowania lub wymeldowania nie ma natomiast wpływu na stosunki cywilnoprawne, w tym na prawo do lokalu mieszkalnego. W myśl art. 9 ust. 2b ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Analogicznie zatem przyjąć należy, że wymeldowanie służy potwierdzeniu faktu opuszczenia miejsca pobytu stałego. Dokonywane jest ono zazwyczaj w drodze czynności materialno – technicznej, która to nie ma cech aktu administracyjnego i nie kończy postępowania w konkretnej sprawie. Wydanie aktu administracyjnego w tym zakresie ustawodawca przewidział jedynie w przypadku wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Podstawę prawną wymeldowania osoby z pobytu stałego bez jej wyraźnego oświadczenia woli o dokonaniu wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy. Zgodnie z jego treścią, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji (tj. przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2012 r., poz. 1407, obowiązującą od dnia 31 grudnia 2012 r.), a więc znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do powołanej regulacji, jedyną przesłanką wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca, w którym była zameldowana na pobyt stały. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, rozumiane jest jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może przy tym nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie odpowiedniego w tym zakresie oświadczenia, jak również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby.

W świetle powyższego, postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania,

w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Przy czym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W takim rozumieniu opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jakkolwiek jednak zamiar ten, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, to powinien być on oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby. Przy jego ustaleniu nie można opierać się tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy oświadczenie to znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, skoncentrowanie swojego ośrodka interesów osobistych i majątkowych (tzw. centrum życiowego) poza miejscem pobytu stałego, czy wreszcie obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu. Zapewnienie o chęci zamieszkiwania w miejscu zameldowania nie może być bowiem sprzeczne z przejawami tej woli znajdującymi potwierdzenie w obiektywnych okolicznościach faktycznych. Jak już wcześniej wskazano, rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Zaznaczyć przy tym należy, że wieloletnie zamieszkiwanie w innej miejscowości, założenie w niej ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, a nawet wyjazd za granicę, a więc faktyczne zaniechanie podjęcia jakichkolwiek działań w celu przywrócenia możliwości pobytu w dotychczasowym lokalu, jak i zerwanie z nim związków, pozwala stwierdzić, że nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu (por. wyroki NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX nr 327831; z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2313/10, LEX nr 1138138; z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2551/10, LEX nr 1219115 i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 81/12, LEX nr 1146012 oraz wyroki WSA w Opolu z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Op 373/12 i z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 463/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Dostrzec ponadto należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest także pogląd, zgodnie z którym o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, dającym podstawę do wymeldowania, można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (tj. wbrew własnej woli), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne, a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję, bądź też samego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyroki NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427; z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, LEX nr 360269; z dnia 6 października 2006r., sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693; z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1895/07, LEX nr 537754. Podkreślić przy tym trzeba, że skuteczne skorzystanie ze środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania nie oznacza jedynie formalnego wystąpienia o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, lecz uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały za bezprawne działania dysponenta lokalu. Nie skorzystanie z takich środków prawnych, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być bowiem przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu, odmowa wymeldowania potwierdziłaby jedynie fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 463/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc pod uwagę powyższe wskazać przyjdzie, że rozpoznanie sprawy dotyczącej wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego wymagało ustalenia przez organy, czy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały. Ponadto, wobec podnoszonego przez skarżącego argumentu, że jego pobyt w miejscu zameldowania jest niemożliwy z uwagi na zachowanie byłej żony oraz wymianę przez nią zamków w lokalu, jak również oświadczenie o zamiarze powrotu do miejsca zameldowania, wymagało także ustalenia tego, czy skarżący podejmował skuteczne środki prawne umożliwiające mu powrót do lokalu. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Sądu uznać należało, że postępowanie wyjaśniające w tym zakresie przeprowadzone zostało w niniejszej sprawie zgodnie z przepisami prawa. Stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organy zgromadziły materiał dowodowy w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia wystąpienia przesłanek wymeldowania, a następnie dokonały jego oceny zgodnie z art. 80 K.p.a. i dały wyraz tej ocenie w uzasadnieniu decyzji.

Zauważyć trzeba, że w postępowaniu przeprowadzony został dowód z przesłuchania świadków, w tym uwzględniono wniosek dowodowy skarżącego o przesłuchanie świadka – H. W. O przeprowadzeniu tych dowodów oraz możliwości wzięcia udziału w ich przeprowadzeniu powiadomiono strony postępowania, czym uczyniono zadość przepisom art. 79 K.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że adresowane do skarżącego przesyłki, zawierające zawiadomienia, doręczone zostały na wskazany przez niego adres w kraju do rąk ustanowionego przez niego pełnomocnika do doręczeń O. F.; w dniu 10 maja 2012 r. - zawiadomienie o przesłuchaniu wyznaczonym na dzień 28 maja 2012, a dnia 20 czerwca 2012 r. - zawiadomienie o terminie przesłuchania kolejnego świadka wyznaczonym na dzień 26 czerwca 2012 r. Ponadto w celu ustalenia, czy skarżący podejmował skuteczne środki prawne w celu przywrócenia posiadania lokalu wystąpiono do Policji o udzielenie informacji dotyczących interwencji w spornym lokalu mieszkalnym, na okoliczność uniemożliwiania skarżącemu zamieszkiwania w nim oraz bezprawnego zachowania M. B., jak również zwrócono się do Sądu Rejonowego w [...] o informacje dotyczące prowadzenia postępowania w sprawie z powództwa skarżącego dotyczącego uniemożliwiania mu lub utrudniania zamieszkiwania w miejscu zameldowania. Dokonując oceny zgromadzonych dowodów organy wzięły pod uwagę również wyjaśnienia stron postępowania przedstawione odpowiednio przez wnioskodawczynię we wniosku o wszczęcie postępowania oraz przez skarżącego w składanych przez niego w toku postępowania pismach wyjaśniających, a następnie także w odwołaniu, jak również przedłożone wraz z wnioskiem postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 10 marca 2004 r. wydane w sprawie o podział majątku wspólnego stron. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano natomiast przyczyny, z powodu których nie uwzględniono jako dowodu wydruków bankowych z karty kredytowej skarżącego.

Uwzględniając materiał dowodowy w tej sprawie, zdaniem Sądu uznać należało, że prawidłowo zaskarżoną decyzją organ orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. W prowadzonym postępowaniu ponad wszelką wątpliwość ustalono, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego. Odnotować też przyjdzie, że okoliczność ta znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach zawartych we wniosku o wymeldowanie, a także zeznaniach świadków, którzy potwierdzili, że skarżący od wielu lat przebywa za granica, gdzie pracuje, a pomimo dość częstych pobytów w Polsce, nie przebywa w miejscu pobytu stałego. Również sam skarżący potwierdził, że opuścił miejsce pobytu stałego. Co prawda podnosił, że przebywanie w miejscu zameldowania było niemożliwe z powodu niewłaściwego zachowania jego byłej żony oraz wymiany przez nią zamków, jednak w toku postępowania wyjaśniającego, pomimo podejmowania czynności wyjaśniających przez organ (wystąpienie do Sądu Rejonowego w [...] oraz do Policji o udzielenie informacji), nie zostało ujawnione, aby skarżący podejmował skuteczne środki prawne umożliwiające mu powrót do lokalu. W szczególności, okoliczności potwierdzających ich podejmowanie nie wskazał sam skarżący. Jak słusznie uznał organ odwoławczy, do działań takich nie można zaliczyć sprawy karnej za naruszenie dóbr, która została umorzona i nie doprowadziła do ponownego zamieszkania w miejscu pobytu stałego. Ponadto, za działania takie nie można było uznać także wszczęcia egzekucji dotyczącej wykonania orzeczenia o podziale majątku dorobkowego stron, na podstawie którego to M. B. na wyłączną własności przyznano prawo własności nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, w którym zameldowany był skarżący. Jak wynika bowiem z informacji uzyskanej z Sądu, postępowanie to zostało zakończone w związku z zaspokojeniem przez M. B. całości roszczenia o spłatę udziału w majątku dorobkowym, a skarżący nie uzyskał w związku z nim prawa do przebywania w lokalu. Skuteczne skorzystanie ze środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania nie oznacza natomiast jedynie formalnego wystąpienia o stosowną ochronę do właściwych organów, lecz uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały za bezprawne działania dysponenta.

Dodać też trzeba, że prawa skarżącego do przebywania w spornym lokalu nie można również wywodzić z wyroku orzekającego rozwód stron i ustalającego sposób korzystania przez strony z budynku mieszkalnego, na który wskazuje skarżący. Ponadto zauważyć należy, że odnosi się on do okresu wspólnego zamieszkiwania, a w późniejszym okresie wydane zostało kolejne orzeczenie Sądu, na podstawie którego to M. B. przyznano prawo własności nieruchomości. O ile zatem prawo do lokalu nie ma wpływu na ocenę, co do spełnienia przesłanek wymeldowania, na gruncie niniejszej sprawy przyjąć można, że konflikt, który istnieje pomiędzy stronami oraz okoliczność, że nieruchomość nie stanowi już własności skarżącego potwierdzają brak możliwości przebywania skarżącego w spornym lokalu. W kontekście pozostałych okoliczności, tj. tego, że skarżący pracuje i mieszka za granicą, a w czasie pobytów w Polsce nie przebywa w miejscu zameldowania, świadczą też o trwałym zerwaniu więzi z miejscem dotychczasowego pobytu. Dodatkowo wskazują też na brak możliwości powrotu skarżącego do lokalu i realizacji jego woli w tym zakresie.

Stosownie do powyższego, nawet gdyby uznać za wiarygodne twierdzenie skarżącego, że opuszczenie mieszkania nie było jego zamiarem i został

z niego usunięty wbrew swej woli w wyniku utrudnień w postaci niewłaściwego zachowania żony i wymiany zamku, to okoliczności te, a także sytuacja osobista właściciela lokalu, która jak podnosił skarżący miała wpływ na opuszczenie przez niego lokalu, nie miałyby w sprawie istotnego znaczenia. Jak już wcześniej wskazano, za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana pomimo opuszczenia go wbrew swojej woli nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. Tym samym też, nieskorzystanie z tych środków, bądź ewentualnie skorzystanie, ale bezskutecznie powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. W takiej sytuacji sama wola dalszego zamieszkiwania w lokalu nie jest wystarczająca do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. W niniejszej sprawie bezsprzecznie ustalono, że skarżący od wielu lat - co najmniej od 2004 r., kiedy to zapadło orzeczenie o podziale majątku wspólnego skarżącego i jego byłej żony - nie korzysta z lokalu mieszkalnego, w którym jest zameldowany na pobyt stały i nie stanowi on jego centrum życiowego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że wobec skarżącego spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy,

w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego. Zaakcentować przy tym należy, że zaistniała ona na skutek okoliczności faktycznego opuszczenia mieszkania przez skarżącego oraz niepodjęcia przez niego skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Podnoszona przez skarżącego okoliczność częstego przebywania w Polsce nie ma natomiast znaczenia dla uznania, że zaistniała przesłanka wymeldowania, skoro nie zostało ujawnione, aby w trakcie tych pobytów skarżący przebywał w miejscu zameldowania. Fakt samego przebywania w Polsce nie potwierdza więzi z miejscem pobytu stałego. Z tego też powodu wpływu na rozstrzygniecie nie mogły mieć, nieuwzględnione przez organ dowody w postaci wydruków bankowych z karty kredytowej, które mogły wskazywać jedynie na pobyt w Polsce, a nie na przebywanie pod oznaczonym adresem tj. w miejscu zameldowania.

Wobec powyższego, skoro zaskarżona decyzja podjęta została z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego oraz w zgodzie z normami prawa materialnego, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.