Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1377/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant ref. stażysta - Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] lutego 2011 r. nr [...], która została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 czerwca 2004 r. do Biura Powiatowego AR i MR w [...] wpłynął wniosek o przyznanie E. T. (zwanej dalej: skarżącą) płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...][...] października 2004 r. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej wysokości 6.272,32 zł (JPO i UPO). Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącej 28 października 2004 r. Płatności zostały 15 listopada 2004 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Następnie postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją z [...] października 2004 r. Powodem wznowienia przedmiotowego postępowania był wyrok Sądu Okręgowego w [...], VI Wydział Karny Odwoławczy sygn. akt VI Ka 144/08 z 20 maja 2008 r., utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...] z 14 stycznia 2008 r. w sprawie VI K 543/07, w którym T. T. został oskarżony między innymi o to, że "w okresie od [...] czerwca 2004 r. do [...] lipca 2004 r. w [...] gm. [...] i [...] woj. [...] poprzez nakreślenie podpisu E. T. na wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 podrobił ten dokument, a następnie przedłożył go w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] jako autentyczny w dniu [...] lipca 2004 r."

Po wszczęciu postępowania skarżąca 29 grudnia 2008 r. złożyła wyjaśnienia, wskazując, że "wszystkie otrzymane płatności wpłynęły na moje konto (..) w BS [...] Oddział w [...]e, które przeznaczyłam na zakup paliwa, pasz, środków ochrony roślin, nasion do zasiewów i sadzeniaków. Nadmieniam, iż przez wszystkie lata ziemia była zagospodarowana prawidłowo i nie było żadnego kawałka ziemi nieobsianej."

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją nr [...] z [...] marca 2009 r. uchylił dotychczasową decyzję z [...] października 2004 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wszczęte na podstawie wniosku z 14 czerwca 2004 r. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], który decyzją nr [...] z [...] września 2009 r., utrzymał ją w mocy. Na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarga została odrzucona prawomocnym postanowieniem sygn. akt I SA/Gd 896/09 z 14 czerwca 2010 r. z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu.

Prezes ARiMR zawiadomieniem z 28 stycznia 2011 r. wszczął z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, przyznanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] października 2004 r.

Następnie Prezes ARiMR decyzją z [...] lutego 2011 r. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 w wysokości 6.272,32 zł, w tym: 2.785,31 zł z tytułu JPO i 3.487,01 zł z tytułu UPO, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Skarżąca 5 marca 2011 r. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie decyzji z [...] lutego 2011 r. We wniosku podniosła, iż bezspornym jest, że na wniosku o przyznanie stosownych płatności został podrobiony jej podpis. To jednak ona o powyższym fakcie powiadomiła organy ścigania i to ona w postępowaniu karnym była osobą pokrzywdzoną a nie oskarżoną. Podkreśliła, że do podrobienia podpisu doszło bez jej wiedzy i zgody. Jednakże mimo popełnienia przestępstwa na jej szkodę przyznane środki ostatecznie do niej dotarły i zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Zarzuciła, że nie została poinformowana przez organ o tym, że istnieje konieczność złożenia nowego wniosku. Uważała, że skoro zostało przyznane jej dofinansowanie i skoro spełnia warunki do jego otrzymania, to nie musi już składać żadnego wniosku. Był on według niej, gdyż dofinansowanie zostało jej już przecież przekazane i należycie wykorzystane. Skarżąca podkreśliła, że jej wolą było otrzymanie stosownego dofinansowania i mimo przestępstwa popełnionego przez osobę trzecią wniosek o przyznanie płatności był merytorycznie zasadny. W żadnym wypadku nie zamierzała wprowadzić w błąd organu czy też wyłudzać jakiekolwiek nienależne świadczenia. Zdaniem skarżącej w chwili obecnej żądanie zwrotu wykorzystanej już kwoty byłoby krzywdzące dla niej, gdyż ponosiłaby ona dodatkowe skutki przestępstwa, którego była ofiarą.

Prezes ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne zawarte w decyzji z [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu podjętego stanowiska podkreślił, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98. poz. 634 ze zm., dalej: ustawa o ARiMR), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone skarżącej nienależnie środki publiczne za 2004 r. z tytułu płatności JPO pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, a z tytułu płatności UPO ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Organ, odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W związku z powyższym, Prezes ARiMR w każdym przypadku stwierdzenia wypłaty nienależnych lub nadmiernych płatności powinien, dochodzić zwrotu płatności dokonanej na rzecz osoby nieuprawnionej. Za nieuprawnioną należy w tym przypadku uznać każdą osobę, która podejmie wypłacone przez ARiMR środki. Krąg podmiotów, na rzecz których możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależenie lub nadmiernie pobranych płatności, wyznacza sformułowanie "pobranych środków" z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, które należy rozumieć jako rzeczywiste pobranie środków (pobranie z rachunku bankowego). W przedmiotowym postępowaniu Prezes ARiMR był zatem zobowiązany do ustalenia, czy skarżąca pobrała nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2004.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca nie ubiegała się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, natomiast przedmiotowe płatności zostały zrealizowane na rzecz skarżącej na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] lutego 2006 r., wydanej po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, na którym T. T. nakreślił podpis skarżącej, a następnie przedłożył go w ARiMR w [...] jako autentyczny.

Prezes ARiMR mając na uwadze to, że postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, zostało zakończone ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] września 2009 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i umorzenia postępowania w sprawie, to obowiązkiem Prezesa ARiMR stało się wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001). Stosownie do tego przepisu w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl ust. 3 tego artykułu odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem, a obowiązkiem rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych.

Następnie Prezes ARiMR podkreślił, że dla oceny zasadności ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 decydujące znaczenie ma ustalenie, czy uzyskane przez stronę płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2004 są "nienależne." Wobec tego wskazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] października 2004 r., na mocy której stronie przyznano płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 r. została uchylona i orzeczono o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W tym stanie prawnym, przekazane skarżącej środki pieniężne stały się nienależne, skoro organ umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w trybie postępowania wznowieniowego. W konsekwencji ustalona decyzją Prezesa ARiMR z [...] lutego 2011 r. kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych odpowiada kwocie płatności zrealizowanych na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] października 2004 r.

Zdaniem Prezesa ARiMR nie zasługuje na uznanie zarzut, że skarżąca nie została poinformowana przez organ o tym, że istnieje konieczność złożenia nowego wniosku, gdyż bezspornym jest, że jej wolą było otrzymanie stosownego dofinansowania, tym bardziej że mimo przestępstwa popełnionego przez osobę trzecią wniosek o przyznanie płatności był merytorycznie zasadny. Prezes ARiMR wyjaśnił, że złożony 14 czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności, w którym w części III jako podmiot wskazano skarżącą, nie został złożony przez wskazany podmiot, czyli przez skarżącą. Organ powołał się, że w wyroku Sądu z 20 maja 2008 r., wskazano, że T. T. został oskarżony między innymi o to, że poprzez nakreślenie podpisu E. T. na wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (...) na rok 2004 podrobił ten dokument, a następnie przedłożył go w ARiMR jako autentyczny. Natomiast skarżąca zeznała, że "nie prowadzi żadnej dokumentacji dotyczącej gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem, ponieważ wszystkie dokumenty są w posiadaniu oskarżonego który sam podejmuje decyzje i wypełnia całą dokumentację związaną z przyznaniem dotacji z Unii Europejskiej, podpisuje dokumenty jej imieniem, i nazwiskiem, podrabiając jej podpis i zdając dokumenty do Biura Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] bez jej upoważnienia i zgody." Również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wskazała, że "Bezspornym jest, że na wniosku o przyznanie stosownych płatności został podrobiony podpis skarżącej." Zatem z powyższego wynika, że skarżąca nie wystąpiła z żądaniem przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Ponadto Prezes ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w kampanii 2004 r. – płatność na wniosek producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Z akt sprawy wynika, że 14 czerwca 2004 r. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącej przedmiotowych płatności rok 2004. Natomiast jak już wyżej wskazano, wyrok Sądu Rejonowego w [...] w sprawie VI K 543/07, w którym T. T. został oskarżony między innymi o to, że poprzez nakreślenie podpisu skarżącej na wniosku o przyznanie płatności na rok 2004 podrobił ten dokument, został wydany 14 stycznia 2008 r. Tak więc zarówno w dacie wpływu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004, jak i w dacie wydania ww. decyzji z [...] października 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] nie był w posiadaniu informacji odnośnie podrobienia przedmiotowego wniosku przez T. T..

Prezes ARiMR zwrócił także uwagę, że postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] września 2009 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i umorzenia postępowania w sprawie.

Poza tym – zdaniem Prezesa ARiMR – bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 pozostaje również, wskazany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, sposób rozdysponowania tych środków przez skarżącą. W zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z [...] lutego 2011 r. kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych została ustalona skarżącej, jako podmiotowi, który pobrał przekazane na rachunek bankowy przedmiotowe płatności za rok 2004, które następnie zostały uznane za nienależnie pobrane środki publiczne. Ponadto Prezes ARiMR przedstawił regulacje prawne dotyczące wyliczenia nienależnie pobranych płatności wraz z odsetkami. Wskazał także, że w sprawie nie doszło do przedawnienia nienależnie pobranych płatności.

W skardze wniesionej do WSA w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ARiMR skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. przez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do uznania, iż skarżąca nie musi zwracać uzyskanych płatności, gdy tymczasem prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego winna prowadzić do odmiennych wniosków; naruszenie art. 7 k.p.a. przez pominięcie przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniosła, argumentację zbieżną z powołaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie. Dodatkowo zarzuciła, że błędne jest stanowisko Prezesa ARiMR, że nie zachodzą przesłanki do uznania, iż nie musi zwracać uzyskanych płatności w myśl art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Przede wszystkim nie można zgodzić się z konkluzją, iż skarżąca nie działała w dobrej wierze otrzymując płatności. Była ona bowiem przekonana, że płatności te jej przysługują. Wykorzystane zostały one zresztą zgodnie z ich przeznaczeniem. W żaden sposób skarżąca nie mogła też wykryć tej nieprawidłowości bowiem była przekonana, że wszystko jest w porządku, mimo fałszerstwa jej ojca, gdyż w ostateczności płatności zostały prawidłowo spożytkowane. Skarżąca nie może odpowiadać za nieodpowiedzialność czy przestępstwo osoby trzeciej, na którą nie miała wpływu. W jej opinii organ naruszył art. 7 k.p.a., ponieważ interes społeczny oraz słuszny interes skarżącej przemawia za tym, aby nie domagać się od niej zwrotu uzyskanych płatności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Wobec powyższego zaznaczyć trzeba, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] kwietnia 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2011 r., w której ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W związku z powyższym Sąd oceniał działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonymi orzeczeniami. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia powiadomienia skarżącej o tym postępowaniu pismem z 28 stycznia 2011 r., do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. [...] kwietnia 2011 r. Zatem nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie, w wyniku którego uchylono decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] października 2004 r. i umorzono postępowanie sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wszczętego na podstawie wniosku z 14 czerwca 2004 r. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia czy przyznane decyzją z [...] października 2004 r. płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem. Natomiast przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, iż płatności na rok 2004 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja z [...] marca 2009 r. uchylająca decyzję o przyznaniu płatności na rok 2004, następnie utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2009 r. mogła być przedmiotem sądowej kontroli, jednak – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – złożona przez skarżąca skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku została mocą postanowienia sygn. akt I SA/Gd 896/09 z 14 czerwca 2010 r. odrzucona z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu.

W tym stanie rzeczy Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności postępowania dotyczącego ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatności na rok 2004 i umarzającej postępowania w sprawie wniosku o te płatności, która to decyzja stała się decyzją ostateczną. W konsekwencji skarżąca nie może skutecznie w niniejszym postępowaniu podnosić argumentów przeciwko decyzji uchylającej (wydanej w wyniku wznowienia postępowania), bowiem nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2004.

Przechodząc do meritum przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR – Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast środki te należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście podejmie wypłacone przez ARiMR środki. Zaznaczyć przy tym jeszcze raz należy, iż w takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.

Bezsporne w sprawie jest, że to właśnie na rachunek skarżącej zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2004 rok z tytułu JPO pochodzące z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu UPO z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. W tym stanie Prezes ARiMR zobligowany był wydać decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z [...] października 2004 r. przyznano skarżącej płatności z tytułu JPO i UPO za 2004 r. w łącznej wysokości 6.272,32 zł. Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wznowieniowego, powyższa decyzja – decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] marca 2009 r. (utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2009 r.) – została uchylona, a postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. umorzone. Decyzja z [...] września 2009 r. stała się ostateczną w administracyjnym toku instancji, przez co skarżąca zgodziła się na poczynione tam ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje.

W oparciu o powyższe Prezes ARiMR prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącą środków finansowych, a następnie [...] lutego 2011 r., wydał decyzję w tym przedmiocie, właściwie wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż Prezes ARiMR zasadnie uznał, że skarżąca utraciła prawo do uzyskania płatności na rok 2004, skoro decyzja z [...] października 2004 r. przyznająca jej te płatności została ostateczną wyeliminowana z obrotu prawnego, a postępowanie w sprawie umorzone. W istocie skarżąca nie ubiegała się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, natomiast przedmiotowe płatności zostały zrealizowane na jej rzecz. Tak więc Prezes ARiMR słusznie przyjął, że uzyskana przez skarżącą płatność na rok 2004 uznana za nienależnie pobraną podlega zwrotowi w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. wskazać należy, że zgodnie z dyspozycję zawartą w art. 49 ust. 1 – w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Zaskarżona decyzja obowiązujących w tym względzie przepisów wspólnotowych nie narusza. Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 5 – zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. W niniejszej sprawie organ zasadnie uznał, iż przepis ten nie zastosowania, gdyż skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Podobnie w przedmiotowej sprawie zasadnie również przyjęto, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności za 2004 r. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W rozpatrywanej sprawie, do takiej sytuacji nie doszło, ponieważ błąd nie wynikał z pomyłki ARiMR, zarówno w dacie wpływu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, jak i w dacie wydania decyzji z [...] października 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie był w posiadaniu informacji odnośnie podrobienia przedmiotowego wniosku przez T. T..

Ponadto Prezes ARiMR prawidłowo wyjaśnił, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje sposób rozdysponowania przez skarżącą środków przyznanych tytułem płatności bezpośrednich na rok 2004. Bowiem istotne jest to, że skarżąca nie wystąpiła z żądaniem przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, a to jest bezwzględnym warunkiem przyznania tychże płatności, co wynika z art. 3 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) – płatność na wniosek producenta rolnego przyznaje w drodze decyzji administracyjnej, właściwy (...) kierownik biura powiatowego ARiMR.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasada praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w bardzo szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Z powyższych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.