Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 309/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1-4 i ust. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 2 § 1 pkt 1d, art. 5, art. 40 d ust. 2, art. 33 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi "D" sp. z o. o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. [...] grudnia 2008 r. "D" sp. z o.o. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat parkingowych prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...].

W zarzutach tych podniesiono przedawnienie obowiązku w zakresie opłat za parkowanie z okresu od [...] stycznia 2004 r. do [...] października 2005 r. oraz błąd co do osoby zobowiązanego podnosząc, że w latach 2004 i 2005 spółka była właścicielem lub użytkownikiem bardzo wielu samochodów i nie miała prawnego obowiązku prowadzić ewidencji komu użycza pojazd w określonym czasie. Podkreślono przy tym, iż skarżąca nie jest w stanie ustalić, kto korzystał z samochodów, których parkowanie obejmują tytuły wykonawcze.

2. Po rozpoznaniu zarzutów Prezydent Miasta postanowieniem z [...] grudnia 2008 r., nr [...] oddalił zarzuty. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z obowiązującym w chwili zaistniałych zdarzeń Regulaminem Strefy Płatnego Parkowania Uchwala Nr XX/214/2003 Rady Miasta z dnia [...] listopada 2003 roku Rozdział IV pkt l "w przypadku stwierdzenia przez służbę parkingową parkowania bez wniesionej opłaty, kierujący pojazdem zobowiązany jest na podstawie wezwania pozostawionego przez kontrolera SPP do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 50 zł. (...)". Zgodnie z obowiązującą procedurą kontrolerzy Strefy pozostawili wezwanie za wycieraczką przedniej szyby oraz wprowadzili zapis elektroniczny o zaistniałym zdarzeniu, przekazywany po zakończeniu każdego dnia do komputera. Ponieważ kierowcy pojazdów nie stawili się w Biurze Strefy najpóźniej do godz. 18.00 dnia następnego po dniu określonym na wezwaniu w celu uregulowania opłaty, w trzecim dniu została naliczona kara w wysokości 50.00 zł za każdy parkujący pojazd o numerach rejestracyjnych [...].

Wobec nieuregulowania dobrowolnie opłaty za parkowanie sprawa została skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. [...] października 2006 r. wysłane zostały wezwania nr [...] oraz [...], które skarżąca odebrała 18 października 2006 r. Następnie [...] lipca 2008 r. wysłano upomnienia nr [...].[...] października 2008 r. zostały wystawione tytuły wykonawcze i wszczęta została egzekucja.

3. Na postanowienie o oddaleniu zarzutów skarżąca złożyła zażalenie, podtrzymując argumentację powołaną w zarzutach. Dodatkowo wskazała, iż spółka jest osobą prawną, a nie osobą fizyczną, a więc z samej swej istoty nie może być osobą kierującą żadnym pojazdem, i żadna uchwała rady gminy nie może tego stanu zmienić, gdyż byłoby to wkroczenie w materię ustawy.

4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] lutego 2009 r., nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego Prezydent Miasta nie wykazał, kto kierował pojazdami wymienionymi w zaskarżonym postanowieniu wskazując także na konieczność wykazania doręczenia kierującym pojazdami wezwań do zapłaty za nie uregulowane opłaty. Za nietrafny uznano natomiast zarzut dotyczący przedawnienia.

5. Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z [...] maja 2009 r., nr [...] organ I instancji oddalił zarzuty. W uzasadnieniu podtrzymując ustalenia zawarte w poprzednim orzeczeniu wskazano, iż wystawione tytuły wykonawcze odpowiadały stwierdzonemu stanowi faktycznemu.

6. Na postanowienie to skarżąca złożyła zażalenie, w którym podtrzymała dotychczas zajmowane stanowisko.

7. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] lipca 2009 r., nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego na okoliczność wykazania, kto kierował pojazdami Spółki w dniach objętych tytułami wykonawczymi, w szczególności na okoliczność własności przedmiotowych pojazdów, ich parkowania w okresie objętym przedmiotem postępowania oraz doręczenia kierującym wezwań do zapłaty z tytułu parkowania w strefie.

8. Prezydent Miasta ponownie rozpatrując sprawę uzupełnił postępowanie dowodowe o dowód z notatek sporządzonych przez pracownika podmiotu prowadzącego kontrolę Strefy Płatnego Parkowania zawierających numer rejestracyjny pojazdu, datę, godzinę i miejsce w którym zaparkowane były pojazdy oraz numer kontrolera sporządzającego zapis elektroniczny. Następnie wystąpił do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji i otrzymał informację (pisma z 19 sierpnia 2009 r. oraz z dnia 2 października 2009 r.), z których wynikało, że pojazdy na dzień wystąpienia przypadków nieopłaconego postoju stanowiły własność skarżącej spółki.

W oparciu o te ustalenia, podtrzymując dotychczasową argumentację prawną organ I instancji postanowieniem z [...] grudnia 2009, nr [...] zarzuty oddalił.

9. Na postanowienie skarżąca wniosła zażalenie podtrzymując poprzednio zajmowane przez spółkę stanowisko w niniejszej sprawie.

10. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i uwzględniło zarzut przedawnienia należności z tytułu opłat dodatkowych za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania za rok 2004 i w tym zakresie umorzyło postępowanie egzekucyjne. W pozostałym zakresie uznało zarzuty na nieuzasadnione.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano treść art. 33 i 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej: u.p.e.a, podnosząc, iż łączenie przez Prezydenta Miasta roli organu egzekucyjnego i wierzyciela jest prawnie dopuszczalne (powołano uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., I FPS 4/2006).

Podkreślono, iż podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji zostały wymienione enumeratywnie i jeżeli dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organy prowadzące postępowanie. Wskazano, że skarżąca podniosła dwa zarzuty: przedawnienia oraz błędu co do osoby zobowiązanego i w tym też zakresie należało rozpatrywać sprawę. Odnosząc się do pierwszego z nich, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zobowiązanie skarżącej do uiszczenia zaległych opłat za parkowanie za rok 2004, objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, uległo przedawnieniu. Zgodnie bowiem z art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), obowiązek uiszczenia opłat określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kar pieniężnych określonych w art. 13g ust. 1. art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 tej ustawy przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. Wprawdzie regulacja zawarta w powołanym przepisie została dodana nowelą z dnia 29 lipca 2005 r., ale w ocenie organu II instancji odnosi się do wszystkich dodatkowych opłat i kar pieniężnych należnych przed wprowadzeniem tego przepisu. Przyjęcie innego poglądu prowadziłoby do stwierdzenia, że przedmiotowo takie same należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej ulegają, bądź nie ulegają przedawnieniu tylko ze względu na fakt, że zostały nałożone na podstawie przepisów sprzed lub po nowelizacji danego aktu prawnego.

Stwierdzając wymagalność zobowiązania z chwilą ustalenia przez kontrolera faktu nieuiszczenia opłaty parkingowej wskazano również, iż w sprawie brak było okoliczności przerywających bieg terminu przedawnienia. Zatem z dniem 1 stycznia 2010 r. upłynął termin przedawnienia wymierzonych skarżącej opłat dodatkowych za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania (SPP) za rok 2004. W tym zakresie postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. zostało umorzone.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ wskazał, iż do nieprzedawnionych opłat zastosowanie mają przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13b ust. 1,2,3,4 i 5 ustawy o drogach publicznych oraz uchwała Nr XX/214/2003 Rady Miasta z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie pobierania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych. W myśl § 7 tej uchwały podlegała ona rozplakatowaniu w miejscach publicznych. Zgodnie z zał. nr 2 do tej uchwały opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych wynosi 50 zł. Załącznik nr 3 do tej uchwały stanowi Regulamin Strefy Płatnego Parkowania. Zgodnie z tym regulaminem (rozdział II -Przepisy ogólne - pkt 2) parkujący na obszarze SPP na drogach publicznych zobowiązani są do uiszczenia opłaty za parkowanie. Parkujący w SPP zobowiązani są do wniesienia opłaty za parkowanie poprzez wykupienie biletu parkingowego za kwotę odpowiadającą przewidywanemu czasowi parkowania lub wykupienia w BSPP abonamentu.

Dowód stwierdzający uiszczenie opłaty za parkowanie kierujący winien umieścić za przednią szybą pojazdu w widocznym miejscu, w sposób niebudzący wątpliwości i umożliwiający jego odczytanie (pkt 2 i 3 rozdział III Regulaminu). Zgodnie natomiast z rozdziałem IV tego regulaminu, w przypadku stwierdzenia przez służbę parkingową parkowania bez wniesionej opłaty, kierujący pojazdem zobowiązany jest na podstawie wezwania pozostawionego przez kontrolera SPP do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 50 zł, a nieuiszczenie opłaty dodatkowej spowoduje ściągnięcie należności w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie organu, ten kto parkuje pojazd w strefie płatnego parkowania bez ważnego biletu parkingowego winien mieć pełną świadomość, że narusza obowiązujące prawo w tym zakresie i może otrzymać zawiadomienie, które stwierdza jedynie fakt nieuiszczenia opłaty z tytułu parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania. Zobowiązany powołując się na zarzut nieistnienia zobowiązania lub błędu co do osoby zobowiązanej winien okazać dowody to potwierdzające. Skarżąca pomimo wezwania przez organ I instancji do wskazania osób, które kierowały pojazdami spółki w dniach wskazanych w tytule wykonawczym ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że nie jest w stanie wskazać konkretnie osób którym pojazdy powierzone zostały do kierowania i podania grupy osób potencjalnie kierujących pojazdami we wskazanych dniach. Zdaniem organu, w braku wskazania konkretnej osoby należy przyjąć, że osobą odpowiedzialną jest właściciel samochodu.

Podkreślono, że w interesie skarżącej spółki, w szczególności dla celów podatkowych i ewentualnej odpowiedzialności leży wykazanie szczególnej dbałości o mienie, którego jest właścicielem i wykazanie osób, które użytkowały jego pojazd. Ryzyko nie posiadania dowodów wskazujących na to, że to nie zobowiązany parkował w strefie obciąża żalącego, a w razie nie uiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża co do zasady właściciela pojazdu. Właściciel pojazdu jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie. Właściciel pojazdu ma w takiej sytuacji możliwość obrony swoich praw poprzez złożenie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego po otrzymaniu tytułu wykonawczego.

W sprawie nie ulega więc wątpliwości, że samochody, których dotyczy niniejsze postępowanie należące do żalącej zostały zarejestrowane w strefie płatnego parkowania przez pełniącego swoje obowiązki inspektora i zapisane przez niego na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, które zostało umieszczone za wycieraczką przedniej szyby samochodu. Zatem uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania, nie jest możliwe, aby inspektor SPP wypisywał zawiadomienie o nieopłaconym postoju, wpisując w nich markę i numer rejestracyjny samochodu zobowiązanego, mimo że w tym dniu, o wskazanej godzinie, w tej części miasta nie widział takiego pojazdu na terenie strefy, bądź też wystawił takie wezwanie widząc prawidłowo wypełniony i ważny blankiet opłaty za postój.

11. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła postanowieniu organu II instancji naruszenie prawa materialnego to jest art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. oraz przepisu prawa procesowego to jest art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. przez błędne ich zastosowanie i oddalenie zarzutów miast umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji błędu co do osoby zobowiązanego. Z tych przyczyn wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt 2.

W uzasadnieniu podkreślono, że z ustawy o drogach publicznych nie wynika, iż za korzystającego z drogi uważa się właściciela pojazdu, a to dlatego, że ustawa nie zawiera ustawowej definicji "korzystającego z drogi publicznej". W konsekwencji, w opinii skarżącej, w tym wypadku zachodzi jedynie domniemanie faktyczne (nie zaś prawne), iż kierującym jest właściciel pojazdu. Może ono działać, wedle skarżącej tylko w ograniczonym zakresie ponieważ, o ile można przyjmować je w odniesieniu do osób fizycznych będących właścicielami pojazdów, o tyle jest to niemożliwe w odniesieniu do osób prawnych. Wynika to jak podkreślono z faktu, iż osoba prawna "nie może siedzieć za kierownicą, kierować i parkować pojazdem". W konsekwencji, w stosunku do osoby prawnej nie może mieć zastosowania domniemanie faktyczne, iż skoro samochód jest zarejestrowany na spółkę, to ona jest korzystającym z drogi publicznej i faktycznie z niej korzysta.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, iż w świetle wskazania przez skarżącej tylko grona potencjalnych kierujących i mogących dokonać parkowania, bez wskazania personaliów konkretnej osoby mającej parkować w danym dniu i miejscu, oznacza to brak wykazania zasadności zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Skarżąca wskazała osoby mogące kierować pojazdem i ich ogólne dane osobowe, gdyż nie była w stanie stwierdzić, która z nich w konkretnej dacie i miejscu mogła kierować danym pojazdem. Zatem uczyniła wszystko, co w tych okolicznościach było możliwe, dla wykazania zasadności zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego i zwolnienia się z odpowiedzialności. Wierzyciel dysponował tymi danymi i nic nie stało z jego strony na przeszkodzie podjęciu czynności w celu ustalenia, która z tych konkretnych osób w danym miejscu i dacie kierowała konkretnym pojazdem, w tym m.in. zażądania wyjaśnień od tych osób.

12. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego (to jest jego punkt 2) oddalający zarzut zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym dotyczący obowiązku ponoszenia opłaty dodatkowej za postój pojazdów samochodowych za okres nie objęty przedawnieniem (pkt 1) postanowienia. Rozpatrując skargę, w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że jest ona bezzasadna.

14. Podstawą wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych jest ustawa o drogach publicznych. Wynika z niej, że z drogi publicznej, zgodnie z jej przeznaczeniem, może korzystać każdy. Ograniczenia w powszechnej dostępności drogi mogą wynikać tylko z przepisów prawa. Jedno z takich ograniczeń wprowadza przepis art. 13 ust. 1 rozważanej ustawy. Przewiduje on możliwość uzależnienia, w pewnych przypadkach, korzystania z drogi publicznej od wniesienia opłaty za parkowanie. Stosownie do art. 13b ust. 1 tej ustawy opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo.

W myśl art. 13b ust. 2 i 3 i 4 ustawy, strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Rada gminy (rada miasta) na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zaopiniowany przez organy zarządzające drogami i ruchem na drogach, może ustalić strefę płatnego parkowania. Rada gminy (rada miasta), ustalając strefę płatnego parkowania:

1) ustala wysokość stawek opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, z tym że opłata za pierwszą godzinę parkowania pojazdu samochodowego nie może przekraczać 3 zł;

2) może wprowadzić opłaty abonamentowe lub zryczałtowane oraz zerową stawkę opłaty dla niektórych użytkowników drogi;

3) określa sposób pobierania opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1.

Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7).

Prezydent Miasta jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku w tytule wykonawczym, wskazał uchwałę Nr XX/214/2003 Rady Miasta z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie pobierania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych. Zgodnie z załącznikiem nr 2 do wskazanej uchwały opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych wynosi 50 zł. Zgodnie z art. 13b ust 7 ustawy o drogach publicznych, opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi. Z regulacji art. 19 ust. 5 tej ustawy bezspornie zaś wynika, że w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta.

15. Zakres przedmiotowy obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej określa art. 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1d tej ustawy, egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Takim aktem prawnym jest ustawa o drogach publicznych (art. 40d ust 2 tej ustawy). Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie wynika zatem bezpośrednio z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego osobie zainteresowanej służy prawo wniesienia zarzutów.

W przypadku nieuiszczenia należności w ciągu 7 dni od doręczenia upomnienia wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy. Zgodnie z art. 5 u.p.e.a. wierzycielem obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Dlatego też prawidłowo przyjęto w rozpatrywanej sprawie, że podmiotem tym jest zarządca drogi, ponieważ jest uprawniony do kontroli uiszczania opłat oraz ich pobierania.

Oceniając legalność zaskarżonego aktu sąd uznał, że stanowisko wierzyciela jest uzasadnione i nie narusza prawa. Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym istnieje i podlega egzekucji administracyjnej. Tytuły egzekucyjne zostały wystawione prawidłowo i po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania. Kontroli tej dokonał sąd z urzędu, ponad zarzuty podniesione w skardze, niemniej podkreślić należy, iż okoliczności te nie są kwestionowane.

16. Zasadniczym przedmiotem sporu pozostaje kwestia ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za postój pojazdów w strefie płatnego parkowania objętych tytułami wykonawczymi za rok 2005 to jest okres niepodlegający przedawnieniu. W tym zakresie należy wskazać, iż parkowanie pojazdów w ustalonym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości. Natomiast zasadnicze znaczenie ma rozstrzygniecie, czy w przedmiotowej sprawie konieczna była indywidualizacja osób korzystających w danych dniach z pojazdów i w jakim zakresie ta kwestia obciąża organ administracyjny, a w jakim skarżącą.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych (korzystający z dróg publicznych są zobowiązani do ponoszenia, między innymi, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Z zasady korzystającym z pojazdu samochodowego jest jego właściciel i on ma obowiązek uiszczenia opłaty wymienionej we wskazanym przepisie. Natomiast w sytuacji, gdy właściciel lub posiadacz takiego pojazdu powierzył go do używania w oznaczonym czasie innej osobie ma on obowiązek, na żądanie uprawnionego organu, wskazać tę osobę (art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908).

W tej mierze należy podnieść, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Po pierwsze bowiem jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu w danym dniu nie korzystał z niego, to wie, kto to czynił i może udowodnić, iż swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się przy tym, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny (także będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności) ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu (zob. wyroki NSA z dnia: 12 czerwca 2007 r., I OSK 209/07, Lex nr 344875; 11 marca 2009 r., I OSK 1513/08, 9 grudnia 2009 r., I OSK 869/09 oraz I OSK 868/09, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Podkreśla się przy tym, rozważany obowiązek dotyczy tylko sytuacji, gdy pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy, przez nieznaną osobę, czemu właściciel nie mógł zapobiec. Wskazanie przez właściciela osoby używającej jego pojazdu w oznaczonym czasie spowoduje zwolnienie jego z opłaty i zobowiązanym do jej uiszczenia będzie rzeczywisty użytkownik. Dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., I OSK 867/09).

17. Wywód skarżącej dotyczący nieaktualności prezentowanego stanowiska w odniesieniu do osoby prawnej jest obarczony niezrozumieniem istoty statusu prawnego tego podmiotu. Ukonstytuowanie się podmiotowości prawnej w postaci osoby prawnej następuje przez wyodrębnienie w danej regulacji prawnej (w tym przypadku przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) określonej struktury organizacyjnej, której przysługują realne uprawnienia do poruszania się w sferze publiczno i prywatnoprawnej jako samodzielny podmiot. Oczywiste jest to, iż podmiot taki, jako niebędący osobą fizyczną, działa poprzez swoje organy będące osobami fizycznymi. Natomiast określone czynności dokonywane wobec lub z użyciem jego majątku wykonywane są również przez inne osoby fizyczne, którym w ramach wewnętrznej organizacji tego podmiotu (w tym stosunków pracy) powierzane są określone zadania, w tym związane z korzystaniem z pojazdów samochodowych spółki.

Tym samym w przypadku osoby prawnej owo domniemanie, które w powoływanym orzecznictwie z reguły omawiane jest w przypadkach powierzenia pojazdów innym podmiotom przez osoby fizyczne, ulega istotnemu wzmocnieniu. Mianowicie korzystanie z pojazdu samochodowego stanowiącego własność osoby prawnej (spółki z o.o.) osobie fizycznej będącej jej pracownikiem (stosunek pracy) lub wykonującego na jej rzecz jakieś czynności na podstawie stosunku cywilnoprawnego, następuje w imieniu lub na rzecz osoby prawnej, która pojazd ten powierzyła. Obalenie tego domniemania jest możliwe tylko w przypadku wykazania, iż do takiego powierzenia nie doszło albo też korzystanie z pojazdu samochodowego zostało dokonane ponad jego zakres. W świetle cytowanych poglądów nie można mieć wątpliwości, iż obowiązek wykazania takich "egzoneracyjnych" okoliczności obarcza zatem skarżącą spółkę (jej zarząd lub umocowanych pełnomocników bądź prokurentów). Jeśli w sprawie nie zostało to dowiedzione (skarżąca potwierdziła nawet, iż kierowcami byli jej pracownicy) odpada potrzeba indywidualizacji tych pracowników spółki, którzy w danych dniach z przedmiotowych pojazdów korzystali i parkowali w strefie płatnego parkowania. Kwestia natomiast odpowiedzialności pracowników lub innych osób wykonujących określone czynności wobec spółki za ewentualne zawinienia z tym związane przebiega poza zakresem niniejszego postępowania.

18. Z tych względów należy uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a nieuzasadniona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.