Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 835/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi I. N., D. P. i Z. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. W. Nr [...] z [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania orzeczonego decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. znak [...] za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o pow. 2448 m2, opisaną jako Grunty scalone wsi Z. dz. nr [...] oraz ustalenia i przyznania odsetek za zwłokę organu w wypłacie odszkodowania.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. znak [...] orzeczono o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności na rzecz Państwa nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] bn. o powierzchni 2448 m2, pod nazwą Grunty scalone wsi Z. dz. nr [...], stanowiącej własność nieustalonego właściciela i ustalono należne z tytułu wywłaszczenia odszkodowanie za grunt i rośliny na ogólną kwotę 77 989 zł, w tym za: grunt 76 864 zł i plony z gruntu 1 125 zł.

W punkcie IV orzeczono, iż wypłaty przyznanego odszkodowania dokona Dyrekcja Budownictwa Ogólnego. W decyzji wskazano, iż warunkiem wypłaty odszkodowania było złożenie przez ewentualnych właścicieli oświadczenia, że nie posiadają oni na terenie m. W. żadnej innej nieruchomości.

W myśl pkt VII decyzji w przypadku nie zgłoszenia się osób (tj. właścicieli) lub ich następców prawnych w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, kwotę odszkodowania określoną w pkt I należało przekazać do depozytu sądowego zgodnie z art. 27 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70, ze zm.).

W postępowaniu wywłaszczeniowym zgłosili swoje roszczenia co do odszkodowania M.W. i Z.W. twierdząc, iż grunt stanowił własność matki Z.W. Przedstawili postępowanie spadkowe po Z.W., lecz innych dokumentów w dniu wywłaszczenia nie posiadali, tym samym odszkodowanie zostało przyznane na rzecz nieustalonych właścicieli.

Decyzja z [...] grudnia 1978 r. została skierowana m.in. do M.W. oraz Z.W.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. Wydziału I Cywilnego z [...] lipca 2005 r. sygn. akt [...] spadek po M.W. na podstawie ustawy nabyli żona J.W. oraz córki I.N. i D.P. po 1/3 części wprost każda z nich.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. I Wydziału Cywilnego z [...] czerwca 2011 r. sygn. akt [...] spadek po J.W. na podstawie ustawy nabyły: córka I.N. z domu [...], córka D.P. z domu [...], po 1/2 części każda z nich.

Wnioskiem z 28 lutego 2011 r. I.N., Z.W., J.W. i D.P. wystąpili o waloryzację i wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania za ww. wywłaszczoną nieruchomość, jak też o ustalenie i przyznanie odsetek za zwłokę organu w wypłacie odszkodowania.

Prezydent m. W. decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...] odmówił waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz wnioskodawców, a tym samym ustalenia i wypłacenia odsetek.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że treść pozyskanych od [...] Zarządu Rozbudowy Miasta kopii protokołów z 2 czerwca 1993 r. potwierdza fakt istnienia dokumentów związanych z wywłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości, jak również wypłaceniem z tego tytułu odszkodowań na rzecz m.in. Z. i M. W.

Zwrócił uwagę, iż mimo podjęcia konkretnych działań nie zostały pozyskane dokumenty jednoznacznie świadczące, że kwota 77 989 zł nie została wypłacona na rzecz osób legitymujących się tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości.

Od decyzji Prezydenta m.W. z [...] maja 2012 r. wnioskodawcy złożyli odwołanie do Wojewody [...], wskazując m.in. na zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a.").

Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] uchylił decyzję Prezydenta m.W. z [...] maja 2012 r. Wojewoda za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 7, art. 77 oraz 80 K.p.a. Wskazał, że liczne czynności procesowe organu I instancji nie przyniosły pozytywnego rezultatu, a tym samym organ nie ustalił i nie zebrał dowodów świadczących o wypłacie odszkodowania na rzecz M. i Z. W., albo o ich wpłaceniu do depozytu sądowego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent m.W. decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...] odmówił waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania orzeczonego decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] opisaną jako "Grunty scalone wsi Z." dz. nr [...] oraz ustalenia i przyznania odsetek za zwłokę organu w wypłacie odszkodowania. W uzasadnieniu wskazał, że zebrany materiał dowodowy, potwierdził, iż Dyrekcja Budownictwa Ogólnego z siedzibą w W. wywiązała się z zobowiązania nałożonego na nią w punkcie IV decyzji wywłaszczeniowej z [...] grudnia 1978 r., a należne odszkodowanie na rzecz Z. i M. W. zostało wypłacone.

Ponadto podał, iż po kolejnej kwerendzie Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] przy piśmie z 6 grudnia 2012 r. znak [...] przekazała z zasobów archiwalnych Delegatury segregator bez nazwy zawierający protokół z 2 czerwca 1993 r. dokumentacji terenowo - prawnej dotyczącej P.O.D. ul. [...] wraz z dokumentami przekazanymi przez Dyrekcję Budownictwa Ogólnego w W. Z treści wyjaśnień Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z 6 grudnia 2012 r. wynika, że w segregatorze znajdują się:

wniosek Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. z 15 lutego 1979 r. skierowany do Sądu Rejonowego dla m.W. Wydziału Cywilnego o zezwolenie na złożenie odszkodowania do depozytu sądowego w kwocie 77 989 zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną przy ul. [...], przyznanego decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. na rzecz nieustalonych właścicieli,

postanowienie Sądu Rejonowego dla m.W. Wydziału Cywilnego w W. z [...] lutego 1979 r., sygn. akt [...] zezwalające Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. na złożenie do depozytu sądowego kwoty 77 989 zł z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] przyznanego decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] grudnia 1978 r.,

wniosek nr [...] z 15 maja 1979 r. o wypłacenie odszkodowania na rzecz Z.W., M.W. i Urzędu Miasta i Gminy W. Skarbowy Urząd Komorniczy.

Prezydent m.W. wskazał, że mając na uwadze treść pozyskanych nowych dowodów w sprawie, tj. wniosek: wniosek nr [...] z 15 maja 1979 r. Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. o wypłacenie odszkodowania za grunt i rośliny, promesa Nr [...] z 3 kwietnia 1979 r., załącznik do promesy nr [...] oraz protokół przekazania dokumentacji terenowo - prawnej dotyczącej P.O.D. ul. [...] z 2 czerwca 1993 r., jak również podjęte czynności, nie mógł wydać innej decyzji w przedmiotowej sprawie niż odmowa waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jak też ustalenia odsetek za zwłokę organu w wypłacie odszkodowania.

Po rozpatrzeniu odwołania od ww. Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w całości decyzję Prezydenta m. W. z [...] czerwca 2013 r., podnosząc w uzasadnieniu, że organowi I instancji nie udało się odnaleźć dokumentów bezpośrednio dowodzących o wypłacie odszkodowania ustalonego decyzją z [...] grudnia 1978 r. lub przekazania go do depozytu sądowego, pomimo że toku prowadzonego postępowania występował do sądów, archiwów i jednostek organizacyjnych Urzędu m. W.. W ocenie Wojewody brak akt wywłaszczeniowych przedmiotowej nieruchomości można uzasadnić długim upływem czasu, tj. blisko czterdziestu lat od zakończenia postępowania wywłaszczeniowego, a zgodnie z orzecznictwem braki dokumentacji wywłaszczenia sprzed wielu lat nie świadczą, iż stosowna dokumentacja nie istniała.

Podkreślił, iż odnalezienie dokumentów związanych z wypłatą przedmiotowego odszkodowania po tak długim czasie, jaki upłynął od jego realizacji jest szczególnie utrudnione, zważywszy, że obowiązek archiwizacji tego typu dokumentów nie jest wieczysty. Obowiązujące przepisy dotyczące archiwizacji dokumentów finansowo-księgowych, zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 lutego 1957 r. w sprawie zasobu Państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U, nr 12, poz. 66 ze zm.) materiały archiwalne, nieposiadające historycznej wartości politycznej, społecznej, gospodarczej, kulturalnej i naukowej, które utraciły znaczenie praktyczne, podlegały po upływie terminu ich przechowywani wybrakowaniu i przekazaniu na zniszczenie. Dodatkowo z dniem 1 stycznia 1984 r. na mocy art. 59 ustawy z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. nr 38, poz. 173), nastąpiła utrata mocy dekretu z 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. nr 19, poz. 149 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), z tą też datą uchylono przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego. Stąd dla ustalenia, czy przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone szczególne znaczenie posiadają dowody pośrednie.

Podał, że zgodnie z aktami sprawy:

Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] przy piśmie z 6 grudnia 2012 r. przekazała odnaleziony w zasobie archiwalnym Delegatury segregator bez nazwy zawierający protokół z 2 czerwca 1993 r. dokumentacji terenowo - prawnej dotyczącej P.O.D. ul. [...] wraz z dokumentami przekazanymi przez Dyrekcję Budownictwa Ogólnego w W. są to oryginalne dokumenty oraz kserokopie.

Z szczątkowych akt wywłaszczeniowych wynika, że Z.W. i M.W. brali czynny udział w postępowaniu wywłaszczeniowo-odszkodowawczym, którzy zgłosili swoje roszczenia co do odszkodowania twierdząc, iż grunt stanowił własność matki Z. W.

Decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. zostało przyznane odszkodowanie na rzecz nieustalonych właścicieli. W aktach wywłaszczeniowych znajduje się wniosek Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. z siedzibą w W. do Sądu Rejonowego dla m. W. Wydziału Cywilnego z siedzibą w W., w trybie art. 27 ustawy wywłaszczeniowej o zezwolenie na złożenie do depozytu sądowego odszkodowania w kwocie 77.989 zł za wywłaszczoną, nieruchomość położoną w W. [...] przy ulicy [...], przyznanego decyzją Urzędu dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. na rzecz nieustalonych właścicieli. Z treści uzasadnienia wynika, iż [...] grudnia 1978 r. UD [...] wydał decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania na rzecz nieustalonych właścicieli oraz zobowiązującą Dyrekcję do dokonania wypłaty tego odszkodowania. Ponieważ decyzja stała się prawomocna, a Dyrekcji nie byli znani właściciele wywłaszczonej nieruchomości, ani ich następcy prawni, wypłata odszkodowania do ich rąk nie była możliwa. Wobec tego, że wierzytelność stała się wymagalna wniosek był zasadny i konieczny.

Do akt wywłaszczeniowych nieruchomości został złożony akt własności ziemi nr [...] z [...] lutego 1979 r. wydany przez Urząd Dzielnicowy [...] Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu, w którym orzeczono, iż Z.W. i M.W. stali się z mocy samego prawa współwłaścicielami po 1/4 części każdy działki nr [...] z obrębu [...] o pow. 0,2448 ha. Akt ten stał się ostateczny i podlegał wykonaniu - co potwierdza klauzula z 23 lutego 1979 r. Kopia aktu własności ziemi znajduje się również w dokumentach zgromadzonych w segregatorze dokumentacji terenowo - prawnej dotyczącej P.O.D. ul. [...].

Organ I instancji ustalił na podstawie akt wywłaszczeniowych, że Sąd Rejonowy dla m. W. Wydział II Cywilny postanowieniem z [...] lutego 1978 r. sygn. Akt [...] zezwolił Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. na złożenie do depozytu sądowego kwoty 77 989 zł z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz nieustalonych właścicieli na rzecz nieustalonych właścicieli z tym zastrzeżeniem, że kwota ta ma być wypłacona właścicielom po ich ustaleniu na jego wniosek.

W aktach znajduje się oświadczenie z 12 kwietnia 1979 r. Z.W. i M.W., iż poza wywłaszczoną nieruchomością nie posiadają innej działki na terenie W. Oświadczenie przyjął i stwierdził własnoręczność podpisów M.P. przedstawiciel inwestora. Złożone oświadczenie spełniało wymóg zawarty w pkt VI decyzji z [...] grudnia 1978 r.

Z treści wniosku nr [...] z 15 maja 1979 r. znak [...] Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. o wypłacenie odszkodowania za grunt i rośliny (nazwa inwestycji P.O.D. [...]) wynika, iż: na rzecz Z.W. przekazem wypłacono kwotę 37 027,50 zł; na rzecz M.W. przekazem wypłacono kwotę 37 027,50 zł; na rzecz Urzędu Miasta i Gminy W. Skarbowy Urząd Komorniczy przelewem przekazano kwotę 3 934 zł.

Stosownie do treści wniosku nr [...] z 15 maja 1979 r. podstawą wypłaty odszkodowania za grunt wywłaszczonej nieruchomości i rośliny znajdujące się na niej na rzecz wskazanych powyżej były następujące dokumenty: decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] Wydziału Terenów z [...] grudnia 1978 r.; akt własności ziemi nr [...] wydany przez Urząd Dzielnicowy [...] Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu; promesa Nr [...] z 3 kwietnia 1979 r.; zajęcie wierzytelności Urzędu Miasta i Gminy W. z [...] kwietnia 1979 r., znak [...].

W ocenie organu treść załącznika do promesy Nr [...] potwierdza, iż kwota odszkodowania w wysokości 77 989 zł za przedmiotową nieruchomość została wypłacona 16 maja 1979 r.

Dyrekcja Budownictwa Ogólnego protokołem przekazania dokumentacji terenowo - prawnej dotyczącej P.O.D ul. [...] z 2 czerwca 1993 r. przekazała Wydziałowi Geodezji Urzędu Dzielnicy Gminy W. dokumenty dotyczące wywłaszczonych gruntów i wypłaconych odszkodowań m.in. na rzecz Z. i M.W.

Dysponując ww. materiałem dowodowym w sprawie Prezydent m. W. wystąpił do Sądu Rejonowego dla m. W., Sądu Rejonowego dla m. W., Sądu Okręgowego w Warszawie, Urzędu Skarbowego w W., Urzędu Miejskiego w W. o udzielenie informacji:

czy ustalone decyzją odszkodowanie na rzecz nieustalonych właścicieli w wysokości 77 989 zł zostało przekazane do depozytu sądowego, a w sytuacji potwierdzającej ten fakt, czy zostało odebrane przez osoby legitymujące się stosownym dokumentem potwierdzającym prawa do opisanego terenu czy też następnie zwrócone na rzecz Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W.,

z jakiego tytułu z kwoty przyznanego odszkodowania została potrącona kwota 3 934 zł (zajęcie wierzytelności Urzędu Miasta i Gminy W. z [...] kwietnia 1979 r. znak [...]), przez kogo została przekazana i czy wpłynęła ona na rachunek wskazany we wniosku nr [...] z 15 maja 1979 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wyjaśnił, że nie dysponuje dokumentacją, która umożliwiałaby udzielenie odpowiedzi na zadane pytania. Nie dysponuje również protokołem potwierdzającym otrzymanie tych dokumentów ze Skarbowego Urzędu Komorniczego - Urzędu Miasta i Gminy W. - co potwierdza pismo z 27 grudnia 2012 r. znak [...].

Urząd Miejski w W. Wydział Budżetowo - Księgowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 74 ustawy z 29 września 2011 r. o rachunkowości (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.) dokumenty księgowe i księgi rachunkowe są przechowywane przez okres 5 lat. W związku z tym nie posiada dokumentów umożliwiających odpowiedź na zadane pytania - co potwierdza pismo z 3 stycznia 2013 r. znak WB.3251.2.1.2013.

Przewodniczący VI Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego dla W. – [...] w W. wyjaśnił, iż w aktach sprawy [...] brak jest informacji o przekazaniu do depozytu sądowego kwoty 77 989 zł, jak również informacji o wypłacie tej kwoty na rzecz osób uprawnionych do wpłat depozytu. W aktach brak jest również informacji o potrąceniu kwoty 3 934 zł. Zgodnie z uzyskanymi informacjami, w księgach depozytowych nie odnaleziono adnotacji o wpłacie wskazanej kwoty - pismo z 15 stycznia 2013 r.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, stwierdzić należy, że w aktach archiwalnych sprawy nie zachowały się dokumenty potwierdzające doręczenie przekazów do Z.W. i M.W., jak również dokonanego przelewu na konto Urzędu Miasta i Gminy W. Skarbowy Urząd Komorniczy, jednakże należy się zgodzić z Prezydentem m. W., że treść wniosku nr [...] z 15 maja 1979 r., załącznika do promesy nr [...] oraz protokołu przekazania dokumentacji terenowo - prawnej dotyczącej P.O.D ul. [...] z 2 czerwca 1993 r. wskazują, iż przyznane decyzją wywłaszczeniowo - odszkodowawczą z [...] grudnia 1978 r. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone na rzecz Z.W. i M.W.

Zwrócił uwagę, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów mogących świadczyć o tym, że byli właściciele domagali się od zobowiązanego organu wypłaty odszkodowania ustalonego decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. W związku z powyższym Prezydent m. W. słusznie uznał, na podstawie powyższych dokumentów, że odszkodowanie ustalone na podstawie decyzji Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. zostało wypłacone M.W. i Z.W.

W skardze na powyższą decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I.N., Z.W. i D.P. (dalej łącznie zwani "skarżącymi") wnieśli o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta m. W. z [...] czerwca 2013 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., polegające na przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sposób nie wyczerpujący, do czego organ był zobowiązany na podstawie ww. przepisów K.p.a. i w konsekwencji nieprawidłowym przyjęciu przez organ odwoławczy, że Dyrekcja Budownictwa Ogólnego w W. wywiązała się z zobowiązania nałożonego na nią w decyzji wywłaszczeniowej z [...] grudnia 1978 r., a tym samym, że należne odszkodowanie na rzecz Z. i M.W. zostało wypłacone,

art. 107 § 1 i 3 K.p.a., polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób wadliwy, poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu do wszystkich istotnych kwestii będących podstawą tego rozstrzygnięcia, a także poprzez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu złożonym od decyzji Prezydenta m.W. z [...] czerwca 2013 r.,

art. 7 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż odszkodowanie na rzecz wnioskodawców zostało wypłacone, zaś organ władzy publicznej został zwolniony z obowiązku wynikającego z treści tego przepisu.

W ocenie skarżących dokumenty, na które to powołują się organy obu instancji w kwestionowanych decyzjach, a które to w ich ocenie w sposób bezsporny potwierdziły, iż M. i Z.W. zostały wypłacone przekazem odpowiednie kwoty z tytułu przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zupełnie nie mogą być dowodem potwierdzającym tego rodzaju okoliczność i stanowić podstawy do odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania. Podali, że dokumenty na które powołują się organy m.in. wniosek nr [...] z 15 maja 1979 r. Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. o wypłacenie odszkodowania w żaden sposób nie potwierdza, że na rzecz wskazanych powyżej osób doszło do wypłaty należnego im odszkodowania. Dokumenty te wskazują jedynie na wypełnienie takiego wniosku i wskazanie w nim, że odpowiednia kwota miała zostać przekazana M. i Z.W. przekazem, zaś kwota 3 934 zł Urzędowi Miasta i Gminy W. Skarbowy Urząd Komorniczy przelewem. Zebrany materiał dowodowy - nawet po jego uzupełnieniu - nie stwarzał podstaw do przyjęcia, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone.

Podnieśli, że nie sposób także ocenić na jakiej podstawie organ I instancji przyjął, że w aktach archiwalnych nie zachowały się dokumenty potwierdzające doręczenie przekazów do M. i Z.W., ale że one w ogóle istniały. Nie ma bowiem na to żadnego dowodu, a potwierdzają to przesłuchane strony, które wskazały, że do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nigdy nie doszło. Z akt sprawy wynika bezspornie, że wszyscy wnioskodawcy potwierdzili okoliczność, iż do wypłaty odszkodowania na rzecz byłych współwłaścicieli nieruchomości nigdy nie doszło. Natomiast Z.W. oświadczył, w toku przesłuchania go przez organ, że ani przekazem, ani do ręki, ani w innej formie odszkodowanie nie zostało przekazane na rzecz współwłaścicieli nieruchomości.

Wskazali, że wypłacenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest obowiązkiem ze strony państwa. Tym samym organ prowadzący postępowanie, które zmierza do ustalenia wszystkich istotnych z tego punktu widzenia okoliczności, nie może w sposób zupełnie dowolny interpretować materiału dowodowego. W niniejszym zaś postępowaniu, organ w sposób zupełnie dowolny uznał, że brak istnienia jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego wypłacenie odszkodowania na rzecz uprawnionych, wiążę się z ich niezachowaniem. Pomimo tego, że nie istnieje również żaden dowód potwierdzający dokonanie przelewu na kwotę 3 934 zł na rzecz Urzędu Miasta i Gminy W. Skarbowy Urząd Komorniczy. W ocenie skarżących organy obu instancji w sposób zupełnie dowolny dokonały oceny zebranego materiału dowodowego. W uzasadnieniach obu decyzji brak jest bowiem oceny zeznań złożonych przez wnioskodawców z pozostałymi materiałami zgromadzonymi w postępowaniu wyjaśniającym.

Podkreślili, iż wniosek nr [...] z 15 maja 1979 r. Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. w żaden sposób - wbrew stanowisku organów - nie potwierdza, iż na rzecz M. i Z.W. przekazem wypłacono kwotę 37 027,50 zł, zaś na rzecz Urzędu Miasta i Gminy W. Skarbowy Urząd Komorniczy przelewem przekazano kwotę 3 934 zł. Z wniosku tego wynika jedynie, że kwoty te na rzecz wskazanych podmiotów miały zostać przekazane, na rzecz Panów W. przekazem, zaś na rzecz Urzędu przelewem. Dokument ten więc w żaden sposób nie potwierdza, że do wypłaty przyznanego odszkodowania doszło. Z treści tego wniosku nie wynika bowiem, że pieniądze te "przekazano", tylko że miały zostać one "przekazane"; M. i Z.W. - "przekazem", a "Urzędowi - "przelewem".

Z pozyskanego materiału dowodowego, w tym po jego uzupełnieniu wynika, że do wypłaty odszkodowania na rzecz, uprawnionych osób nigdy nie doszło. Dokumenty potwierdzające doręczenie przekazów do M. i Z.W. nie znajdują się w aktach archiwalnych, albowiem - co znajduje potwierdzenie w całym zebranym materiale dowodowym (w tym w przesłuchaniu wnioskodawców) - przekazy takie i wypłaty odszkodowań na rzecz byłych współwłaścicieli nigdy nie zostały dokonane.

Zwrócili uwagę, że w żaden sposób nie mogło dojść do potrącenia z przyznanej kwoty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wierzytelności Urzędu Miasta i Gminy W. z 13 kwietnia 1979 r. Niedopuszczalnym byłoby bowiem pomniejszenie kwoty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a., tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja z [...] grudnia 2014 r. nr [...] Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m. W. Nr [...] z [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania orzeczonego decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. znak [...] za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], o pow. 2448 m2 opisaną jako Grunty scalone wsi Z. dz. nr [...] oraz ustalenia i przyznania odsetek za zwłokę organu w wypłacie odszkodowania.

Odszkodowanie, jako konieczny element wywłaszczenia - zagwarantowany art. 21 ust. 2 Konstytucji i art. 128 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami - znajduje podstawę w stosunku publicznoprawnym i ma charakter roszczenia publicznoprawnego (por. wyroki" Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lutego 2007 r., sygn. II SA/Kr 1645/03, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 999/08, dostępnw w bazie orzeczeń: cbois.nsa.gov.pl, CBOSA).

Wskazać należy również, iż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 7 kwietnia 1993 r. podjętej w sprawie III AZP 3/93 (publ. OSNC 1993/10/174) wyjaśnił, że spór o wysokość rewaloryzacji jest w istocie rzeczy sporem o wysokość odszkodowania, a więc do jakiej wysokości ma być ono przeliczone. Skoro więc spór o samo odszkodowanie nie jest sprawą cywilną, ponieważ nie powstaje na tle stosunku cywilnoprawnego, nie może być odmienne zakwalifikowany spór o rewaloryzację, czyli przeliczenie (ustalenie na nowo wysokości) tegoż odszkodowania. W świetle powyższego nie mają zastosowania do ustalonego odszkodowania wprost przepisy prawa cywilnego.

Zgodnie z obowiązującym obecnie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Na etapie waloryzacji nie podlega już ocenie, czy ustalone w decyzji odszkodowanie istotnie odzwierciedlało wartość rynkową działki i czy odzwierciedla ją kwota wypłacana. Wielkość waloryzowanej kwoty podlegającej wypłacie jest pochodną ustalonego odszkodowania i zastosowanych współczynników służących waloryzacji. Waloryzacja to nic innego jak dokonanie ustaleń stanu faktycznego, a w następstwie autorytatywne określenie wysokości należnego, dotychczas niewypłaconego odszkodowania. Do pozytywnego załatwienia wniosku skarżących koniecznym było zatem wykazanie w niebudzący wątpliwości sposób, że do wypłaty odszkodowania nie doszło, a tak się – jak słusznie ocenił to organ – nie stało.

Wskazać należy, iż na dzień wydania orzeczenia ustalającego wysokość i sposób wypłaty odszkodowania , tj. [...] czerwca 1962 r., obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70), a jej uchylenie nastąpiło na mocy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Zdaniem Sądu regulacja zawarta w art. 132 ust. 3 obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 listopada 2011r. sygn. akt II SA/Po 506/11, CBOSA).

W myśl art. 26 ust. 2 ww. ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody prawne. Zgodnie z ustępem 2a ww. przepisu suma odszkodowania złożona do depozytu sądowego przechodzi na własność Państwa, jeżeli osoby uprawnione do odbioru nie podejmą jej w ciągu 5 lat od dnia doręczenia im wezwania do odbioru ze wskazaniem skutków niepodjęcia.

Dodatkowo wskazać można, że za przyjęciem, iż doszło do realizacji świadczenia (złożenia odszkodowania do depozytu sądowego) przemawiają zasady doświadczenia życiowego. Skoro zatem złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego zwalniało dłużnika z długu, to niezłożenie odszkodowania do depozytu przez organ zobowiązany do jego wpłaty byłoby w takich okolicznościach zupełnie nieracjonalne. W tych okolicznościach zupełnie nielogicznym z punktu widzenia także zasad doświadczenia życiowego byłoby zaniechanie przez organ złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądowego.

Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 26 ust. 2a ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości suma odszkodowania złożona do depozytu sądowego przechodziła na własność Państwa, jeżeli osoby uprawnione do odbioru nie podjęłyby jej w ciągu 5 lat od dnia doręczenia im wezwania do odbioru ze wskazaniem skutków niepodjęcia. Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż w tych uwarunkowaniach prawnych w interesie organu administracyjnego było uzyskanie po pierwsze zezwolenia na złożenie sumy odszkodowania do depozytu sądowego, a po drugie jej fizyczne tam złożenie. Wskazać należy, że podobnie regulacje obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące wpłaty odszkodowania za nieruchomość do depozytu sądowego (art. 133 ustawy) mają na celu z jednej strony zabezpieczenie interesu osoby uprawnionej do otrzymania tego odszkodowania, a z drugiej strony zabezpieczają również interes podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, bowiem ważne złożenie do depozytu sądowego wywołuje takie same skutki, jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej. Zatem osoba uprawniona do odebrania odszkodowania nie może wystąpić z roszczeniem o odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania, jeżeli złożone ono zostało do depozytu sądowego. Z chwilą złożenia odszkodowania do depozytu sądowego następuje bowiem zwolnienie dłużnika ze zobowiązania, a także ze skutków zwłoki lub opóźnienia w wypłacie oraz z waloryzacji na dzień wypłaty, o ile przekazanie do depozytu sądowego nastąpiło w terminie wypłaty odszkodowania (por. Ewa Bończak-Kucharczyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz." LEX 2013, komentarz do art. 133).

W toku postepowania przewodniczący VI Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego dla W. w W. w piśmie z 15 stycznia 2013 r. wyjaśnił, iż w aktach sprawy [...] brak jest informacji o przekazaniu do depozytu sądowego kwoty 77 989 zł, jak również informacji o wypłacie tej kwoty na rzecz osób uprawnionych do wpłat depozytu. W aktach brak jest również informacji o potrąceniu kwoty 3 934 zł. Zgodnie z uzyskanymi informacjami, w księgach depozytowych nie odnaleziono adnotacji o wpłacie wskazanej kwoty. Jednak organ słusznie powołał się na wniosek Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. z 15 lutego 1979 r. skierowany do Sądu Rejonowego dla m.W. Wydziału Cywilnego o zezwolenie na złożenie odszkodowania do depozytu sądowego w kwocie 77 989 zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną przy ul. [...], przyznanego decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r. na rzecz nieustalonych właścicieli oraz na postanowienie Sądu Rejonowego dla m.W. Wydziału Cywilnego w W. z [...] lutego 1979 r., sygn. akt [...] zezwalające Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. na złożenie do depozytu sądowego kwoty 77 989 zł z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] przyznanego decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] grudnia 1978 r. Jak również na wniosek nr [...] z 15 maja 1979 r. o wypłacenie odszkodowania na rzecz Z.W., M.W. i Urzędu Miasta i Gminy W. Skarbowy Urząd Komorniczy.

Z kolei wnioskodawcy nie przedstawili żadnych dokumentów mogących świadczyć o tym, że byli właściciele domagali się od zobowiązanego organu wypłaty odszkodowania ustalonego decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] grudnia 1978 r.

W związku z tym, skoro brak jest informacji o dokonanej wpłacie do depozytu (a złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego wywołuje takie same skutki, jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej, a z chwilą złożenia odszkodowania następuje zwolnienie dłużnika ze zobowiązania), a byli właściciele i następcy prawni przez kilkadziesiąt lat nie domagali się od zobowiązanego organu wypłaty odszkodowania, to logiczne jest twierdzenie organu, że treść wniosku nr [...] z 15 maja 1979 r., załącznika do promesy nr [...] oraz protokołu przekazania dokumentacji terenowo - prawnej dotyczącej P.O.D ul. [...] z 2 czerwca 1993 r. może wskazywać, iż przyznane decyzją wywłaszczeniowo - odszkodowawczą z [...] grudnia 1978 r. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone na rzecz Z.W. i M.W. Wnioskowanie to oparte jest na całokształcie okoliczności sprawy, zgodnie z wymogami K.p.a., co jest istotne bowiem spór co do prawa i wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nie może zostać zakwalifikowany odmiennie niż spór o wysokość odszkodowania, który podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, za zastosowaniem reguł wynikających z K.p.a. (m.in. wyroki NSA z 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 894/09, CBOSA oraz z 20 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 122/08, LEX 478286).

Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś art. 80 K.p.a. stwierdza, że to, czy dana okoliczność została udowodniona organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Przepisy te stanowią rozwinięcie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 K.p.a., stanowiącym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie Sądu przedmiotowe postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organy w analizowanej sprawie zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał, a ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnęły prawidłowe wnioski, oraz w sposób właściwy zastosowały zasadę swobodnej oceny dowodów.

W konsekwencji przyjąć należy, iż organy administracyjne w niniejszej sprawie pomimo znacznego upływu czasu od daty zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie zezwolenia na złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego - który to odstęp czasu spowodował obiektywne trudności w zebraniu pełnego materiału dowodowego w sprawie - w sposób jednak wystarczający wykazały, iż należne odszkodowanie zostało bądź wypłacone poprzez jego złożenie depozytu sądowego, w wyniku czego Skarb Państwa jako dłużnik zwolnił się z powstałego zobowiązania, bądź na rzecz wywłaszczonych. Mając na uwadze powyższe, żądanie waloryzacji odszkodowania jest w przedmiotowej sprawie bezpodstawne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 621/10, CBOSA).

Jednocześnie Sąd nie podziela argumentacji skargi zmierzającej do wykazania, że organ powinien przyjąć, że w sytuacji braków w dokumentacji, wobec obowiązku wypłaty odszkodowania, należy domniemywać, że do wypłaty odszkodowania nie doszło. Przeciwnie - obowiązek wypłaty odszkodowania każe przyjąć za bardziej prawdopodobną okoliczność, że do wypłaty odszkodowania, jako realizacji prawnego obowiązku doszło. W przeciwnym razie jedynie brak dokumentów z powodu znacznego upływu czasu czyniłby zasadnym twierdzenie, że do wypłaty odszkodowania nie doszło. Należy bowiem przypomnieć, że byli właściciele przez kilkadziesiąt lat nie domagali się od zobowiązanego organu wypłaty odszkodowania, a to jest okoliczność, która stanowi negatywne wskazanie dla uznania za wiarygodne i wystarczające samych twierdzeń wnioskodawcy.

Jednocześnie Sąd zauważa, że roszczenie odszkodowawcze wynikające z decyzji administracyjnej nie ulega przedawnieniu. Stanowisko to jest reprezentatywne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok WSA w Gliwicach z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 582/12 , wyrok WSA w Krakowie z 9 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1798/09 - wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1051/10 , wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. II SA/Gd 118/08, wyrok WSA w Łodzi z 9 listopada 2005 r. o sygn. akt II SA/Łd 380/05; wyrok NSA z 18 lipca 2007 r. o sygn. akt I OSK 762/07; wyrok NSA z 25 czerwca 1999 r., sygn. IV SA 1118/97, CBOSA). Roszczenie to w istocie wywodzi się ze wzajemnego zobowiązania dwóch podmiotów, z których jeden doznał uszczerbku w majątku (na skutek legalnego działania administracji publicznej), a drugi jest zobowiązany do jego wyrównania w granicach ustawowych. Zaliczenie opisywanego roszczenia do roszczeń o charakterze cywilnym nie oznacza jednak automatycznie zaliczenia go do roszczeń ulegających przedawnieniu według reguł prawa cywilnego.

Wobec powyższego, Sąd z mocy art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.