Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 254/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1 i art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2010r. sygn. akt IV SA/Po 836/10 w sprawie ze skargi A. Ś. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lipca 2010r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 836/10 uwzględniając skargę A. Ś. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił A. Ś. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Jak podkreślił organ, represją w rozumieniu art. 2 tej ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Wnioskodawca zaś został deportowany do III Rzeszy 17 stycznia 1945 r. i pracował przymusowo w miejscowości Wittenberg do wyzwolenia tj. do [...] maja 1945 r., a więc krócej niż wymagane ustawowo 6 miesięcy. Ponadto od stycznia 1942 r. do 17 stycznia 1945 r. pracował przymusowo w miejscowości H. gm. C. w niemieckim gospodarstwie rolnym, jednakże praca ta była wykonywana na terenie państwa polskiego, nie spełniała więc warunku deportacji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2006 r.

Następnie pismem z dnia [...] marca 2010 r. A. Ś., powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07, domagał się przyznania mu świadczenia za pracę przymusową w czasie okupacji.

Pismo to zostało zakwalifikowane przez organ jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art.154 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] maja 2006 r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art.3 ust.1 cyt. ustawy. Powołując się na przesłanki wskazane w art. 154 § 1 k.p.a. organ wskazał, że o ile pierwsza przesłanka została spełniona, bowiem decyzja jest ostateczna, o tyle wnioskodawca nie wskazał by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Podkreślono, że od dnia wydania decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego uprawnienia stan prawny i orzecznictwo organu nie uległy zmianie, ponadto przepis art.2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy...., podlegał ocenie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Mając na uwadze uzasadnienie wyroku TK z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w miejscowości H., niedaleko stałego miejsca zamieszkania. Praca ta nie przybrała zatem szczególnie dotkliwej formy, tzn. nie była połączona z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska.

Pismem z dnia [...] maja 2010 r. A. Ś. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż decyzja ta jest dla niego bardzo krzywdząca. Odwołujący wskazał, iż w uzasadnieniu wyroku Trybunału podkreślono, iż praca przymusowa musiała mieć szczególnie dotkliwą formę, i łączyło się to z wysiedleniem, czyli przymusową zmianą miejsca pobytu. Taka zaś sytuacja miała miejsce w jego przypadku, bowiem od rana do wieczora pracował ciężko w gospodarstwie Niemca w miejscowości oddalonej kilka kilometrów od rodzinnego domu. Przez cały ten okres nie mógł odwiedzić swoich rodziców, którzy zostali wysiedleni w inne strony.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2010 r. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. A. Ś. zwrócił się o przyznanie świadczenia pieniężnego wyrażając swoje niezadowolenie z decyzji z dnia [...] maja 2010 r. Podkreślił, iż z uwagi na wiek – 82 lata, stan zdrowia, brakuje mu sił aby sądownie dochodzić roszczeń przyznania mu świadczenia pieniężnego. Podkreślił, iż jako 14 letni chłopiec w miejscowości H. ciężko pracował w gospodarstwie u Niemca do 17.01.1945 r. Ponadto wskazał, iż domaga się zmiany decyzji zgodnie z art.154 k.p.a.

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie, czy jego pismo należy traktować jako skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, czy jako odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2010 r.

W odpowiedzi za powyższe wezwanie A. Ś. podał, iż jest to odwołanie od decyzji i domaga się zmiany decyzji z dnia [...] maja 2010 r. i przyznania świadczenia pieniężnego.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skargę na powyższe postanowienie złożył A. Ś. powtarzając argumenty zawarte w odwołaniach. Nadto wskazał, iż do dnia dzisiejszego odczuwa psychiczne i fizyczne skutki przeżyć wojennych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę uchylając zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd w pierwszej kolejności stwierdził, że organ błędnie potraktował pismo skarżącego z dnia [...] czerwca 2010 r. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismo to bowiem należało uznać jako wywiedzioną w terminie skargę do sądu i nadać jej bieg.

Następnie Sąd wskazał, że podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. przepis ten został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego. Wyrok ten ogłoszony został w Dzienniku Ustaw Nr 220, poz. 1734 z 23 grudnia 2009 r. i tego dnia treść normatywna art. 2 pkt 2 powołanej ustawy utraciła moc obowiązującą w zakresie określonym przez Trybunał.

Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji będzie się zatem w pierwszym rzędzie wiązać z oceną prawnych konsekwencji zapadłego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku, sądów nie wyłączając, a zatem winny być przez nie respektowane. Jak podkreślił Sąd, w doktrynie podkreśla się, że do wszelkich stosunków prawnych powstałych po wejściu w życie orzeczenia Trybunału należy stosować regulację prawną uwzględniającą skutki tego orzeczenia, a więc w przypadku wyroku negatywnego - bez aktu normatywnego (przepisu prawnego), który utracił moc obowiązującą. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP oznacza bowiem, że niekonstytucyjny akt normatywny jest derogowany z systemu prawnego w sposób bezwzględny i bezwarunkowy, a zatem nie może być stosowany również do oceny stanów faktycznych ukształtowanych w czasie, gdy jeszcze obowiązywał.

Wskazując na powyższe Sąd zauważył, że w przedmiotowej sprawie organy orzekały już po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a więc po utracie mocy obowiązującej art. 2 pkt 2 powołanej ustawy w zakresie określonym przez Trybunał. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Jednakowoż w ocenie Trybunału zadośćuczynienie należy się również osobom deportowanym w granicach państwa. Nie mogą one być odmiennie traktowane, tym bardziej, iż nie miały one wpływu na miejsce wykonywania pracy przymusowej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, ogólnie słuszny cel zaskarżonej ustawy (symboliczne zadośćuczynienie dla osób wywiezionych do pracy przymusowej) został wypaczony przez niepełne określenie kategorii osób uprawnionych do świadczenia deportacyjnego przewidzianego w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu. Z przepisu tego wynika, że beneficjentami świadczeń mogą być wyłącznie osoby wywiezione z terytorium państwa polskiego (i to definiowanego na dwa różne sposoby - w granicach przedwojennych lub powojennych) na terytorium ZSRR, III Rzeszy lub terenów przez nie okupowanych. W taki sposób do rangi warunku uzyskania świadczenia (cechy relewantnej jego adresatów) podniesione zostało przekroczenie granicy państwa polskiego (nie zawsze zresztą istniejącej w sensie prawnym i faktycznym oraz zmieniającej swój przebieg w trakcie działań wojennych). Spowodowało to wykluczenie możliwości przyznania świadczeń deportacyjnych osobom deportowanym (wywiezionym) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. W opinii Trybunału Konstytucyjnego, tak sformułowane, bardzo rygorystyczne przesłanki dostępu do świadczeń deportacyjnych w istotny sposób naruszają zasadę równości. Kryterium przekroczenia granic państwowych nie jest adekwatne do celu ustawy, którym było symboliczne zadośćuczynienie za pracę przymusową świadczoną na rzecz okupantów w szczególnie trudnych warunkach, spowodowanych oderwaniem od dotychczasowego otoczenia. Powoduje ono arbitralne zróżnicowanie prawa do świadczenia deportacyjnego. Osoby wywiezione do pracy przymusowej są, bowiem dzielone na dalsze dwie kategorie, w zależności od tego, czy miejsce ich zamieszkania i miejsce wywiezienia dzieliła granica państwa polskiego, czy też nie. Tym samym cechą relewantną osób uprawnionych do świadczenia deportacyjnego jest nie tylko szczególna dolegliwość represji (wywiezienia do pracy przymusowej), lecz także sztuczne w istocie kryterium "geograficzne".

Aktualne zasady przyznawania tych świadczeń powodują naruszenie zasady równości w dwóch wymiarach. Po pierwsze, prowadzą one do podobnego traktowania podmiotów różnych, tj. osób wywiezionych do pracy przymusowej, pozostających w łączności ze swoim dotychczasowym środowiskiem (np. deportowanych do sąsiedniej miejscowości, ale z przekroczeniem granic państwowych) oraz osób pozostających w całkowitej od niego izolacji (np. deportowanych na duże odległości w ramach terytorium państwa polskiego, zwłaszcza na tereny przygraniczne, zamieszkałe w przeważającej części przez Niemców, Ukraińców czy Białorusinów). Po drugie, powodują one odmienne traktowanie osób cechujących się tą samą cechą relewantną w równym stopniu (osób "wyrwanych" z dotychczasowego środowiska z powodu wywiezienia przez okupantów do pracy przymusowej) w zależności od tego, czy przekroczyły one granice państwowe.

Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji doszedł do wniosku, iż niesłusznie organy, odmówiły skarżącemu przyznania przedmiotowego świadczenia błędnie interpretując w decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. i [...] maja 2010 r. treść wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. W uzasadnieniu wyroku Trybunału brak bowiem stwierdzenia, iż nie ma podstaw do przyznania świadczenia, gdy wnioskodawca był deportowany wraz z rodziną. Trybunał podkreślił, iż podstawowe znaczenie ma kwestia "wyrwania" z dotychczasowego środowiska. Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji, można wymienić m.in.: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji (np. brak możliwości sprzedaży czy wymiany własności pozostawionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, brak solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej), co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi. Jak wynika z akt sprawy A. Ś. został deportowany z miejsca zamieszkania – Ś., do oddalonej o 6 km miejscowości H. w styczniu 1942 r. Tam przebywał do [...] stycznia 1945 r. wykonując roboty przymusowe w gospodarstwie rolnym Niemca G. B. Przez cały okres wykonywania pracy przymusowej skarżący nie mógł odwiedzić rodzinnej miejscowości, rodziny, która też został wysiedlona. Skarżący zatem nie przebywał w trakcie wykonywania robót przymusowych w miejscowości zamieszkania. Jako kilkunastoletni chłopiec wyrwany został z dotychczasowego środowiska do innej okolicy, z dala od krewnych i znajomych.

Wskazując na powyższe Sąd podkreślił, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ powinien rozważyć kwestię autokontroli decyzji własnej i mieć na uwadze poczynione w niniejszym uzasadnieniu wskazania oraz raz jeszcze przeanalizować treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07 w kontekście przedmiotowej sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, reprezentowany przez radcę prawnego. Wyrok Sądu I instancji zaskarżono w całości podnosząc zarzuty naruszenia następujących przepisów postępowania:

1. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie oceny w toku niniejszego postępowania legalności decyzji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz z dnia [...] maja 2010 r., a w konsekwencji wyprowadzenia z wniosków o wadliwości tych decyzji, wniosku o potrzebie uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia [...] lipca 2010 r.,

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na niewyjaśnieniu w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jakiego rodzaju naruszeń prawa materialnego dopuścił się organ administracji wydając postanowienie z dnia [...] lipca 2010 r. w sytuacji, gdy żadnych tego rodzaju naruszeń organ administracji się nie dopuścił.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie wskazał, dlaczego uważa, iż organ błędnie zakwalifikował pismo strony z dnia [...] czerwca 2010 r. wbrew jego treści, potwierdzonej jego pismem z [...] lipca 2010 r. Praktycznie zaś całe uzasadnienie wyroku odnosi się do przyjętej przez Sąd wadliwości decyzji organu rozstrzygających istotę sprawy. Skoro zatem przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie było postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to akt ten wyznaczał granice, w jakich dopuszczalne było rozstrzyganie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zatem nieuprawnionym było dokonywanie oceny prawnej decyzji poprzedzających zaskarżone postanowienie dotyczące wyłącznie kwestii dopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazano na brak odniesienia się przez Sąd do przepisu art. 134 k.p.a., który stanowił podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona, albowiem wyrok Sądu I instancji co do istoty odpowiada prawu. Stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem w sprawie stanowiącej przedmiot kontroli Sądu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zgodzić się z zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzeniem, że pismo A. Ś. z dnia [...] czerwca 2010 r. skierowane do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych organ powinien potraktować jako skargę na decyzję z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, nie zaś jako odwołanie od tej decyzji.

Podkreślić wypada, że w świetle zasady wynikającej z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są udzielać informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92 (Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1993, Nr 4, s. 68) Sąd Najwyższy przyjął, iż "Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami."

W stanie faktycznym niniejszej sprawy przyjąć należało, że nie odpowiada powyższej regule sposób postępowania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie zainicjowanej pismem A. Ś. z dnia [...] czerwca 2010 r., w którym wyrażając swoje niezadowolenie z decyzji z dnia [...] maja 2010 r. domagał się przyznania wskazanego świadczenia. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że pismo z dnia [...] lipca 2010 r., którym organ wezwał stronę do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie, czy pismo to stanowi skargę, czy odwołanie, nie zawiera informacji o przepisach prawa oraz wyjaśnień niezbędnych dla zaspokojenia w pełni interesu strony, pomimo że – jak wynikało z treści składanych w toku postępowania pism - strona jest nieporadna i nie wykazuje znajomości przepisów prawa. Następstwem powyższego uchybienia było uznanie przez organ, że pismo z dnia [...] czerwca 2010 r. stanowi odwołanie, co nastąpiło ze szkodą dla interesów strony. Przyjęcie bowiem, że pismo to stanowi skargę do sądu administracyjnego umożliwiłoby organowi, po dokonaniu analizy treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07, skorzystanie z przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a. instytucji uwzględnienia wniesionej skargi w trybie autokontroli, ewentualnie doprowadziłoby do sądowej kontroli tego orzeczenia.

Nie jest zatem usprawiedliwiony podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Co prawda Sąd I instancji w podstawie prawnej wyroku wskazał na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzyganie w "granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. O zakresie zatem rozstrzygnięcia sądu decyduje sentencja orzeczenia. W niniejszej sprawie kontroli Sądu I instancji zostało poddane postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] maja 2006 r. odmawiającą A. Ś. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Bezsporne w sprawie jest, że Sąd I instancji uchylił tylko zaskarżone postanowienie. Stwierdzić zatem należy, że sentencja zaskarżonego wyroku wskazuje, iż Sąd nie wykroczył poza granice sprawy, rozstrzygając tylko co do zaskarżonego orzeczenia. Odniesienie się natomiast w uzasadnieniu wyroku do rozstrzygnięć merytorycznych podejmowanych przez organ w przedmiotowej sprawie nie było wskazane, ale stanowiło konsekwencję przyjęcia przez Sąd, że pismo skarżącego z dnia [...] czerwca 2010 r. należało uznać za skargę na decyzję z [...] maja 2010 r. Mając zatem na uwadze przewidzianą w art. 54 § 3 p.p.s.a. możliwość uwzględnienia przez organ administracji publicznej skargi wniesionej do sądu administracyjnego, Sąd udzielając wskazówek co do dalszego postępowania zaakcentował okoliczności, które organ – w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym - powinien wziąć pod uwagę. Powyższe jednak nie świadczy o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.