Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 329/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33(1) ust. 3 i art. 33(9) ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.
article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie Małgorzata Korycińska (spr.) NSA Cezary Pryca Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 326/07 w sprawie ze skargi P.R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.R., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Sąd przytoczył na wstępie stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (zwana dalej Komisją Egzaminacyjną) uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. stwierdziła, że P.R. uzyskał negatywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przeprowadzonego w dniu 8 lipca 2006 r. (188 punktów). W odwołaniu od tej uchwały P.R. domagał się uznania wszystkich pytań z zakresu postępowania w sprawach o wykroczenia, pytań dotyczących ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz pytań z wiedzy ogólnej - nr 227 oraz nr 228 za wykraczające poza merytoryczny zakres materiału egzaminacyjnego określonego w art. 331 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), zwanej dalej ustawą o radcach prawnych i stwierdzenie, że jego odpowiedzi na te pytania są prawidłowe w rozumieniu cyt. ustawy oraz stwierdzenia, że udzielone przez niego odpowiedzi na pytania nr: 58, 74, 112, 121, 198, 202, 219 i 224 są prawidłowe w rozumieniu ustawy i tym samym przyznanie mu po jednym punkcie za każdą prawidłową odpowiedź na każde ww. pytanie.

Na skutek powyższego odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2006 r., na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych utrzymał w mocy uchwałę z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu stwierdził, że uchwała Komisji została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zarzuty skargi są bezzasadne. Ustosunkował się do podniesionych przez skarżącego argumentów i zarzutów dotyczących pytań nr: 58, 74, 112, 121, 198, 202, 219 oraz 224 wskazując na podstawę prawną swego stanowiska, odniósł się także do poglądów doktryny i judykatury. Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących pytań z zakresu postępowania w sprawach o wykroczenia, postępowania egzekucyjnego w administracji oraz z wiedzy ogólnej - należących do pytań z zakresu prawa europejskiego - Minister Sprawiedliwości stwierdził, że mieszczą się one w zakresie przedmiotowym konkursu na aplikację, określonym w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

W skardze na powyższą decyzję P.R. zarzucił naruszenie art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, iż pytania z zakresu postępowania w sprawach o wykroczenia, jak i pytania dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji zawarte w teście nie wykraczają poza zakres przedmiotowy konkursu na aplikację radcowską w 2006 r., art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne przyjęcie, iż udzielone przez skarżącego odpowiedzi na pytania nr: 58, 74, 112, 121, 198, 202, 219, oraz 224 egzaminu konkursowego są nieprawidłowe i jednoczesne przyjęcie, że zostały one przygotowane zgodnie z wymogami ustawy o radcach prawnych oraz art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez stwierdzenie, iż skarżący nie uzyskał pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w 2006 r. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości, co do zakresu egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oraz treści w/w pytań na niekorzyść skarżącego, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i nierozważnie w sposób wnikliwy i wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Uchylając powyższą decyzję WSA w W. na wstępie zauważył, że rolą sądu administracyjnego nie jest ponowne sprawdzanie testu egzaminacyjnego na aplikację. Sąd stwierdził, że nie może jednak abstrahować w ramach przeprowadzanej kontroli od zarzutów skargi w zakresie poszczególnych pytań testowych, gdyż taka kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia nie dałaby możliwości zweryfikowania błędów zaistniałych w toku egzaminu konkursowego. Sąd nie może bowiem ograniczać się wyłącznie do zbadania, czy Komisja Egzaminacyjna, a następnie Minister Sprawiedliwości poprawnie podliczyli punkty, czy też nie naruszyli innych proceduralnych wymogów konkursowych, a także nie może poprzestać na generalnym ustaleniu, że Minister ustosunkował się do zarzutów strony skarżącej, nie badając przy tym w ogóle, czy argumenty użyte przez organ odpowiadają prawu.

Sąd I instancji podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości ocenę, że skarżący udzielił niepoprawnej odpowiedzi na pytania nr 112, 198, 202, 219, oraz 224 i stwierdził, że pytania te zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Zasadnicze wątpliwości Sądu wzbudziła natomiast kwestia odpowiedzi na pytanie testowe nr 74, a przede wszystkim stanowisko organu wyrażone w zakresie pytania nr 121. Rozważając zgodność z prawem pytania nr 74 Sąd stwierdził, że z treści art. 544 § 2 Kodeksu cywilnego nie wynika jednoznacznie, iż w pytaniu tym prawidłowa jest odpowiedź "A", zwracając jednocześnie uwagę, że formułując pytania testowe na egzamin konkursowy na aplikację winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości w toku ponownego postępowania winien również wyjaśnić wątpliwości dotyczące pytania nr 121 (według klucza odpowiedzi testowych prawidłowa jest odpowiedź "B", a skarżący udzielił odpowiedzi "A"). Sąd nie przesądzając, która z odpowiedzi wskazanych w pytaniu testowym nr 121 jest prawidłowa, zwrócił uwagę na występujące w literaturze przedmiotu poglądy, które winny znaleźć odzwierciedlenie w wywodach Ministra Sprawiedliwości.

Sąd na marginesie zauważył też, że pewne wątpliwości może budzić pytanie testowe nr 58, gdyż winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika wprost z przepisów prawa, a jedynie z wykładni systemowej dokonanej przez organ. Ponadto, w ocenie Sądu zakres przedmiotowy pytań z zakresu postępowania w sprawach o wykroczenia (pytanie nr 39 i 41), czy też z procedury sądowoadministracyjnej, które nie zostały wprost wymienione w katalogu gałęzi prawa wchodzących w zakres przedmiotowy egzaminu konkursowego może budzić wątpliwość, co do zgodności tych pytań z dyspozycją przepisu art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, którego dopiero ostatnio zaproponowana nowelizacja wymienia wprost w katalogu gałęzi prawa wchodzących w zakres przedmiotowy egzaminu konkursowego pytania z zakresu "procesowego prawa wykroczeń", jak i pytania dotyczące postępowania sądowoadministracyjnego.

Sąd podkreślił przy tym, że dla uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu skarżącemu brakowało wyłącznie dwóch punktów, co czyni zasadnym dokonanie ponownego wnikliwego przeanalizowania wątpliwości w zakresie pytań testowych nr 121 oraz nr 74. Dokonując ponownej oceny wyników organ winien mieć na uwadze, że pytania testowe na aplikację radcowską winny być wymagającym wiedzy testem z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne, a nie egzaminem ze znajomości niejednoznacznych i kontrowersyjnych często poglądów wyrażanych przez doktrynę, czy też przez judykaturę.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie wykazał okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia w zakresie pytań testowych nr 74 i nr 121, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

II

W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zaskarżył w całości powyższy wyrok domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie oddalenia skargi, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na przebieg sprawy, to jest:

1. art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez wadliwe przyjęcie, że organ nieprawidłowo sformułował pytania nr 58, 74 i 121 z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, to jest w sposób niejednoznaczny, opierając ich treść nie na przepisach prawa, a jedynie na zagadnieniach spornych i budzących wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie;

2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej p.u.s.a., poprzez dokonanie przez sąd merytorycznej oceny argumentów organu, odnośnie prawidłowości wskazanych w kluczu prawidłowych odpowiedzi na zaskarżone pytania testowe z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7,

art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości powołując się na treść przepisu art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych podniósł, że nie ma podstaw do tego, aby twierdzić, że pytania nie mogą dotyczyć zagadnień spornych czy budzących wątpliwości, znajdujących się w obrębie danej dziedziny prawa. Ograniczenie stanowi jedynie treść przepisu 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który określa jak powinno być sformułowane pytanie. W związku z powyższym błędne jest – zdaniem organu – twierdzenie Sądu, że pytania nr 58, 74 i 121 naruszają art. 331 ust. 3 w zw. z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Ponadto Minister Sprawiedliwości podniósł, że rolą Sądu nie jest merytoryczne ocenianie zasadności argumentów Ministra Sprawiedliwości zawartych w uzasadnieniu decyzji. Sąd w ramach niniejszego postępowania uprawniony jest natomiast do oceny, pod kątem zgodności z przepisami postępowania, działań organu w ramach egzaminu konkursowego, do sprawdzenia, czy organ w ramach całości procedury egzaminacyjnej nie naruszył przepisów, co nie oznacza jednak, że posiada uprawnienia do zastępowania organu w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego. Ocena dokonana przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie wykracza więc poza zakres jego kognicji.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z dyspozycją art. 77 ust. 1 k.p.a., zgromadził on całość niezbędnego w sprawie materiału dowodowego, dokonał jego analizy i oceny, zgodnie z art. 80 k.p.a., a następnie uznał, że zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, co zostało wskazane w uzasadnieniu, zgodnie z dyspozycją

art. 107 § 3 k.p.a.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie stwierdza na wstępie, że problematyka egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przeprowadzonego w dniu 8 lipca 2006 r., w tym odpowiadającego wymogom prawa konstruowania pytań konkursowych w teście egzaminacyjnym była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W kilkunastu sprawach toczących się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ukształtowanych na tle analogicznego stanu faktycznego i prawnego Sąd ten odpowiadał na te same zarzuty, które Minister Sprawiedliwości podniósł w rozpoznawanej skardze kasacyjnej (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 323/07, z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 415/07, z dnia 7 marca 2008 r., z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 473/07, z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 512/07, z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 326/07, z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 378/07). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wymienionych wyrokach tego Sądu, tak dotyczące kompetencji sądu administracyjnego do badania zgodności z prawem konstruowania pytań konkursowych, jak i dotyczące obowiązku sądu administracyjnego sprawowania kontroli przestrzegania przez Ministra Sprawiedliwości fundamentalnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, a w szczególności wnikliwej oceny pytań kwestionowanych przez kandydatów na aplikantów oraz dogłębnego i przekonującego uzasadnienia decyzji podejmowanych w tym zakresie. Z uwagi na identyczną konstrukcję skargi kasacyjnej, w tym zarzutów i wniosków w niej zawartych uzasadnione jest oparcie rozstrzygnięcia w tej sprawie na podobnych motywach, jakie konsekwentnie prezentowały składy orzekające w powołanych wyżej orzeczeniach.

Kontroli kasacyjnej, sprawowanej w granicach zakreślonych podstawami skargi kasacyjnej, poddany został wyrok Sądu I instancji wydany w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie WSA w W. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji uznał, że Minister Sprawiedliwości nie wskazał argumentów przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia w zakresie pytań testowych nr 74 i 121, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Sąd na marginesie przedstawił też wątpliwości dotyczące pytania testowego nr 58. Wyjaśniając podstawę prawną tego orzeczenia Sąd przedstawił wątpliwości związane ze sformułowaniem ww. pytań testowych i stwierdził, że pytania testowe na aplikację radcowską winny być wymagającym wiedzy testem z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne, a nie egzaminem ze znajomości niejednoznacznych i kontrowersyjnych często poglądów wyrażanych przez doktrynę, czy też przez judykaturę.

Podzielając stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku wymaga przypomnienia, że ustawa o radcach prawnych unormowała kontrolę prawidłowości działania komisji egzaminacyjnej stanowiąc w przepisie art. 3310 ust. 2, że od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Ustawa, wprowadzając możliwość zaskarżenia uchwały komisji do Ministra Sprawiedliwości i posługując się terminem "odwołanie" nie nadała innego znaczenia temu środkowi kontroli działania komisji, niż ten, jaki wynika z kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego względu należy przyjąć, że odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej do Ministra Sprawiedliwości, o którym mowa w art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 k.p.a. Ze względu na znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy k.p.a., nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości jako organu drugiej instancji, dokonane w wyniku rozpatrzenia odwołania co do istoty sprawy, przyjmuje postać decyzji administracyjnej, jak wynika to z art. 138 k.p.a.

Konsekwencją powyższego jest wymóg przeprowadzenia przez Ministra postępowania według zasad i kryteriów określonych w k.p.a., w tym zebranie i rozważenie całego materiału dowodowego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), jego ocena (art. 80 k.p.a.) oraz wyrażenie jej w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Na gruncie rozpoznawanej sprawy, co trafnie stwierdził Sąd I instancji, takiej wnikliwej analizy zabrakło, co do wyżej wskazanych pytań testowych. Uchybienie to mogło mieć zarazem istotny wpływ na wynik sprawy, co podkreślił Sąd I instancji, biorąc pod uwagę, że skarżący uzyskał z egzaminu konkursowego na aplikację łącznie 188 punktów, to jest dwa punkty mniej od wymaganego minimum, określonego w przepisie art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Uchylenie zaskarżonej decyzji z przyczyn naruszenia przepisów postępowania Sąd szczegółowo uzasadnił, wskazując jak w kontekście treści przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych organ ma ocenić kwestię udzielenia przez skarżącego odpowiedzi na kwestionowane pytania nr 74 i 121.

W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zarzucając naruszenie przepisów art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych podniósł, że sąd administracyjny nie ma podstaw do twierdzenia, iż pytania nie mogą dotyczyć zagadnień spornych czy budzących wątpliwości, znajdujących się w obrębie danej dziedziny prawa.

Odnosząc się do powyższych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prezentowana przez Sąd I instancji wykładnia art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych jest prawidłowa. Zgodnie z treścią tego przepisu egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Z kolei przepis art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych stanowi, że egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego z zakresu wymienionych w tym przepisie dziedzin prawa.

Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że organ w skardze kasacyjnej nie kwestionuje stanowiska Sądu I instancji prezentowanego w zakresie wymienionych w przepisie art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych dziedzin prawa. Organ zarzuca natomiast Sądowi I instancji uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu oceny kwestionowanych pytań w kontekście treści przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny wyraża w zakresie powołanego ostatnio przepisu stanowisko, że z jego treści wynika obowiązek najdalej idącej dbałości przy redagowaniu każdego pytania i każdego zestawu odpowiedzi, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi prawidłowej i podkreśla, że relacja między odpowiedzią, a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego. W świetle treści art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych należy stwierdzić, że pytania egzaminacyjne powinny być precyzyjne i jednoznaczne. Kandydat na aplikanta powinien bowiem reprezentować szeroki, ale podstawowy poziom wiedzy z wymienionych w ustawie dziedzin prawa, którą to wiedzę będzie pogłębiać w trakcie ponad 3 i pół letniej aplikacji. Nie jest więc prawidłowe formułowanie pytań testowych w taki sposób, aby zgodna z kluczem odpowiedź wymagała od kandydata opowiedzenia się po jednej ze stron sporu doktrynalnego lub orzeczniczego. Egzamin na aplikację nie jest bowiem momentem, w którym tego typu wiedza jest konieczna dla dalszego efektywnego kształcenia aplikanta. Nie jest zatem przekonujące twierdzenie organu, że pytania testowe na egzamin konkursowy na aplikację radcowską mogą dotyczyć zagadnień spornych czy budzących wątpliwości, znajdujących się w obrębie danej dziedziny prawa. Stawianie w teście pytań, na które odpowiedź w doktrynie i judykaturze nie jest jednoznaczna, stoi w sprzeczności z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Pytania testowe na egzamin konkursowy na aplikację radcowską mają być bowiem tak sformułowane, by zrealizować ustawowy wymóg określony w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a zatem na które jest tylko jedna prawidłowa i niebudząca wątpliwości odpowiedź. Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia przepisów ustawy o radcach prawnych dotycząca sposobu sformułowania pytań egzaminacyjnych na aplikację była więc prawidłowa.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez dokonanie merytorycznej oceny argumentów organu, odnośnie prawidłowości wskazanych w kluczu prawidłowych odpowiedzi. W myśl przepisu art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a § 2 tego przepisu stanowi, że kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo wykonał powierzoną mu funkcję kontrolną. Istotą sądowej kontroli jest bowiem badanie zgodności lub niezgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z normą prawną. Sąd administracyjny dokonując tej kontroli władny jest nie tylko dokonać analizy prawnej przepisów, które były podstawą decyzji, ale także korzystać ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Dla oceny zasadności omawianego zarzutu istotne znaczenie ma treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., z którego wynika obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania, gdy mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istotności naruszeń prawa wymaga z reguły nie tylko interpretacji przepisów, ale także skorzystania z całego materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym dla oceny, czy ewentualne uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Stwierdzając, że naruszenia mogą mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt. Uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazanie organowi na konieczność uzupełnienia rozważań zawartych w decyzji w zakresie pytań nr 74 i 121, jest wyrazem pełnej realizacji zasady, że sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tak właśnie na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji wskazał, że pytania testowe nr 74 i 121 nie odpowiadają wymogom określonym w przepisie art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Na poparcie swojego stanowiska co do braku jednej tylko - wśród wskazanych w treści tych pytań - prawidłowej odpowiedzi, Sąd I instancji przedstawił obszerne i wnikliwe uwagi, co do potencjalnie możliwych odpowiedzi na te pytania, które to stanowisko zasługuje na pełną aprobatę. Uzasadnione wątpliwości, co do konstrukcji tych samych, co kwestionowane w tej sprawie pytań testowych (nr 74 i 121) zostały również podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 473/07, z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 512/07).

Na marginesie tylko należy zauważyć, że organ nie uzasadnił w jakikolwiek sposób skargi kasacyjnej w zakresie powoływanego w petitum skargi kasacyjnej pytania nr 58, które również budziło pewne wątpliwości Sądu I instancji. Kwestia ta pozostaje jednak bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, bowiem z uzasadnienia tego wyroku nie wynika, aby ta wątpliwość Sądu stanowiła również przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.