Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 973/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną w wyniku wszczęcia z urzędu postępowania, na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło nieważność wydanej przez Prezydenta Miasta T. decyzji z dnia [...] nr [...] mocą której przyznano E. S. prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dzieci S. i P., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości po 500 zł miesięcznie na każde z tych dzieci, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją prawa mająca na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego m.in. decyzji ostatecznych, które dotknięte są wadami kwalifikowanymi. Następie wymieniło przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. podkreślając, że jedną z nich jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). Zdaniem Kolegium w sprawie spełniona został przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącego naruszenia prawa.

Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2017 r., (wpływ do organu I instancji 4 kwietnia 2017 r.) E. S. zwróciła się o przyznanie świadczenia wychowawczego na kolejne dzieci S. i P. S., podając w składzie rodziny siebie, męża M. S. oraz troje dzieci. Rozpatrując ten wniosek organ I instancji decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał E. S. wnioskowane świadczenia na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości po 500 zł miesięcznie na każde z tych dzieci.

Jednocześnie w dniu 1 kwietnia 2016 r. (godz. 8:30) do organu I instancji za pomocą komunikacji elektronicznej wpłynął wniosek M. S. o przyznanie świadczenia wychowawczego na te same dzieci. W sprawie tego wniosku nie wydana została jeszcze decyzja ostateczna.

Dalej organ wskazał, że decyzją z [...] nr [...] Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] z uwagi na rażące naruszenie art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2016, poz. 195 ze zm.), dalej "ustawa" , poprzez przyznanie świadczenia wychowawczego rodzicowi, który jako drugi złożył wniosek, tj. E. S. Kolegium zauważyło przy tym, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, który z rodziców sprawuje opiekę nad córkami.

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku E. S. organ I instancji decyzją z dnia [...] nr [...] ponownie przyznał w/wym. prawo do świadczenia wychowawczego na S. i P., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości po 500 zł miesięcznie na każde z tych dzieci. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w związku z faktem złożenia dwóch wniosków przez każdego z rodziców organ uznał, że zachodzi zbieg prawa do świadczeń, o którym mowa w art. 22 ustawy i tym samym ustalenie dokładnej daty, tj. godziny złożenia poszczególnych wniosków nie ma znaczenia. W związku z tym badał, który z rodziców sprawuje opiekę nad dziećmi i na podstawie oświadczeń obojga rodziców ustalił, że opiekę nad dziećmi w głównej mierze sprawuje E. S., która wykonuje większość czynności opiekuńczo wychowawczych, natomiast M. S. sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi sporadycznie z uwagi na liczne obowiązki zawodowe.

Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma art. 22 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jednakże w sytuacji gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku natomiast, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Organ stwierdził, że M. S. jako pierwszy złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci, gdyż jego wniosek wpłynął do organu za pomocą komunikacji elektronicznej w dniu 1 kwietnia 2016 r., natomiast E. S. nadała na poczcie korespondencję z przedmiotowym wnioskiem w dniu 1 kwietnia 2016 r., jednakże do organu wpłynął on w dniu 4 kwietnia 2016 r., a zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zdaniem Kolegium bezprzedmiotowe było zatem badanie godziny, w której wniosek M. S. wpłynął do organu i godziny w jakiej E. S. nadała wniosek na poczcie. Natomiast przeprowadzone postępowanie organu pierwszej instancji wykazało, że oboje rodzice sprawują opiekę nad dziećmi. E. S. jest osobą niepracującą, dlatego jest w stanie poświęcić dzieciom więcej czasu, natomiast M. S. wykonuje swoje obowiązki rodzicielskie związane ze sprawowaniem opieki nad dziećmi w czasie, kiedy nie wykonuje swoich obowiązków zawodowych. Oboje rodzicie mają pełnię władzy rodzicielskiej, mieszkają razem, utrzymują dzieci, zaspokajają ich potrzeby bytowe, wychowawcze i emocjonalne, co należało traktować jako wspólne sprawowanie opieki nad dziećmi.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że decyzja z dnia [...] przyznająca E. S. prawo do świadczenia wychowawczego na drugie i trzecie dziecko w rodzinie wydana została z rażącym naruszeniem art. 22 ustawy, a tym samym spełniona została przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniająca stwierdzenie nieważności tej decyzji.

E. S. w ustawowym terminie wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] Uważa, że sprawa została już wyjaśniona przez Kolegium w decyzji z [...] w związku z czym nie rozumie dlaczego podważono decyzję organu I instancji z [...] Natomiast w decyzji tej w wyniku przeprowadzonych wywiadów środowiskowych organ I instancji stwierdził, że M. S. sprawuje "faktyczną opiekę nad dziećmi sporadycznie z uwagi na liczne obowiązki zawodowe" Natomiast E. S. "sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi". Dalej stwierdził, że "bezpośrednią opiekę nad dziećmi sprawuje E. S. natomiast M. S. jest osobą wspomagającą żonę w wychowywaniu dzieci w "zależności od dostępności" czyli "obecności w domu". Ponadto uznał za istotne, że "o fakcie sprawowania faktycznej opieki przez E. S. nad dziećmi w szczególności nad P. świadczy bezspornie okoliczność, że zrezygnowała ona z pracy zawodowej i jej nie podejmuje w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, która wymaga całodobowej opieki i pomocy osób trzecich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny na P. S. od 2005 r." (wino być 2015 r.). Organ uznał więc, że "pomimo, że obojgu rodzicom przysługuje pełnia władzy rodzicielskiej oraz, że oboje finansują zaspokojenie potrzeb życiowych dzieci, prawo do otrzymania świadczenia wychowawczego na dzieci S., a w szczególności P. winno zostać przyznane temu z rodziców, który w celu sprawowania całodobowej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem rezygnuje z pracy i równocześnie sprawuje faktyczna i bezpośrednią pieczę i opiekę nad pozostałymi dziećmi, a opieka ta ma charakter ciągły i nie polega jedynie na częściowym finansowaniu potrzeb dzieci". Ponadto wskazała, że celem świadczenia wychowawczego jest wychowanie dziecka, zatem przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było zasadne. Nadto strona wraz z pismem z dnia 11 lipca 2017 r. przedłożyła dokumentację potwierdzającą poniesione koszty związane z utrzymaniem dzieci oraz kopię opinii wychowawcy o córce – S.S.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] stwierdzającą nieważność z urzędu decyzji wydanej przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...]

W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy Kolegium podzieliło stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że do przedmiotowej sprawy znajduje zastosowanie ta część przepisu art. 22 ustawy, z której wnika, że jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Zatem decyzja organu I instancji z [...] została wydana z istotnym naruszeniem art. 22 ustawy, gdyż skarżąca, której przyznano tą decyzją świadczenia wychowawcze na S. i P. S., jako druga złożyła wniosek o te świadczenia. E. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia oraz uchylania decyzji ją poprzedzającej. Podniosła, że zaskarżona decyzja narusza:

- art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w tym niewyjaśnienie wszelkich wątpliwości co do sprawowania faktycznej opieki nad dziećmi oraz ogólnej sytuacji rodziny;

- art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy i niepełne ustalenia faktyczne oraz zaniechanie umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także do tychże ustaleń, co jednocześnie pozbawiło ją prawa do czynnego udziału w sprawie;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego stwierdzenia nieważności decyzji i wezwania skarżącej do zwrotu wypłaconej kwoty 14.000,00 zł jako nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Nadto skarżąca wskazała na naruszenia prawa materialnego, a to

- art. 22 ustawy poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem tożsamości pojęcia "sprawowania faktycznej opieki" z "opiekunem faktycznym", podczas gdy w rzeczywistości rodzic jest opiekunem ustawowym, a faktyczna opieka, o której mowa w ustawie winna być rozumiana jako opieka rzeczywista;

- art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przyznane skarżącej świadczenie wychowawcze jest świadczeniem nienależnym.

Zdaniem Strony skarżącej ustalenia organu pierwszej instancji należało uznać za prawidłowe, gdyż to ona faktycznie sprawuje opiekę nad dziećmi. Stwierdziła, że organy powinny ustalić nie tylko, kto faktycznie sprawuje opiekę, ale również czy drugi z rodziców prawidłowo wywiązuje się z obowiązków rodzicielskich i czy ogólna sytuacja rodzinna jest prawidłowa. Podkreśliła, że w niniejszej sprawie, oba organy zaniechały tego rodzaju ustaleń, mimo, że są one istotne dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Wyjaśniła, że pozostaje w małżeństwie wyłącznie pod względem formalno - prawnym. Mąż nie tylko zaniedbuje swoje obowiązki rodzicielskie pod względem faktycznej opieki nad dziećmi, ale również nie dostarcza skarżącej i dzieciom środków pieniężnych na bieżące utrzymanie rodziny, co w sytuacji, gdy skarżąca nie jest osobą aktywną zawodowo z uwagi na sprawowanie opieki nad chorym dzieckiem wydaje się być zupełnie niezrozumiałe. Podniosła, że przedmiotowe postępowanie jest dowodem na to, że małżonkowie nie dogadują się ze sobą prawidłowo, bowiem w przypadku prawidłowo funkcjonującej rodziny, nawet jeżeli doszłoby do zbiegu prawa do świadczenia, nie miałoby znaczenia, które z małżonków otrzyma środki z tytułu świadczenia wychowawczego. Twierdziła, że jest osobą, która faktycznie sama sprawuje opiekę na trójką małoletnich dzieci, w tym jednym niepełnosprawnym, a jej mąż nie akceptuje choroby córki, co rodzi konflikty. W związku z chorobę córki zmuszona była zrezygnować z pracy zawodowej, a środki finansowe otrzymuje od męża okazjonalnie. Wskazała, że stara się zapewnić dzieciom nie tylko najlepszą opiekę, ale również zajęcia dodatkowe i stałą rehabilitację dla P., a wszystko to finansuje ze środków otrzymywanych z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego pobieranego na rzecz małoletniej P. S. oraz świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. W przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - w skrócie "P.p.s.a.") sąd uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Działając w zakreślonych wyżej ramach Sąd uznał, że skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym skutkować jej uchyleniem.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, nr [...] z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] na mocy której przyznano E. S. prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dzieci S. i P. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości po 500 zł miesięcznie na każde z tych dzieci.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie rozstrzygnięcie. Katalog przesłanek skutkujących nieważnością decyzji administracyjnych określa art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że prowadzone przez organ wyższego stopnia, czy też inaczej mówiąc organ nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji sprowadza się jedynie do badania, czy akt administracyjny będący przedmiotem tego postępowania dotknięty jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym obowiązkiem organu administracji jest zatem rozpatrzenie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., dlatego w granicach tego postępowania organ nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak może uczynić to w postępowaniu odwoławczym.

Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu zgodnie z przywołanymi regułami, należy stwierdzić, że Kolegium jako podstawę decyzji wskazano art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku rażącego naruszenia prawa chodzi o naruszenie oczywiste. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub obowiązki lub też odmówiono ich (wyrok NSA z 26 maja 1989 r., IV SA 339/89, ONSA 1989, nr 1, poz. 50)."

W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że decyzja organu I instancji rażąco naruszyła art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2016, poz. 195 ze zm.), dalej jak dotychczas "ustawa". Przepis ten stanowi, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jednakże w sytuacji gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Natomiast w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Należy w pierwszej kolejności wskazać, że w świetle przepisów ustawy złożenie większej ilości wniosków o wsparcie, nigdy nie może powodować przyznania i wypłacenia przez organ większej ilości świadczeń na te same dzieci. Co istotne, analizowany przepis zawiera w sobie dwie normy prawne - ustawodawca wyraźnie rozróżnia bowiem dwie sytuacje, w których dochodzi do zbiegu praw do świadczenia wychowawczego. W konwekcji, w stosunku do każdej z nich ustala odrębne reguły postepowania, pozwalające na jednoznaczne wskazanie, który z wnioskodawców jest właściwym beneficjentem świadczenia.

Na gruncie omawianej ustawy odmiennie jest bowiem traktowana sytuacja, gdy do organu zostaną skierowane wnioski o przyznanie świadczenia, które pochodzą od osób, które równocześnie sprawują faktyczną opiekę nad dzieckiem, od sytuacji, gdy o świadczenie występują osoby, z których każda z osobna wskazuje wyłącznie siebie jako osobę sprawującą faktyczną opiekę nad dzieckiem z wyłączeniem pozostałych.

W pierwszym przypadku świadczenie przysługuje temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek, w drugim zaś temu, który faktycznie sprawuje opiekę nad dziećmi.

W ocenie Sądu Kolegium zasadnie stwierdziło, że w sprawie, w której przyznano świadczenie E. S. obydwoje rodzice wspólnie sprawują faktyczną opiekę względem swoich wspólnych dzieci. E. S. i M. S. złożyli wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tymi samymi dziećmi, tj. S. i P. Wniosek ojca M. S. wpłynął do organu I instancji drogą elektroniczną w dniu 1 kwietnia 2016 r., zaś wniosek matki E. S. (nadany na poczcie 1 kwietnia 2016 r.), wpłynął w dniu 4 kwietnia 2016 r. Zgodnie zaś z treścią art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi. W związku z tym zasadnie uznano, że wniosek ojca wpłynął pierwszy do organu.

Ze złożonych wniosków o przyznanie świadczenia wychowawczego wynika, że E. S. i M. S. mieszkają pod tym samym adresem, pozostają w związku małżeńskim i że rodzina wnioskodawców jest 5 osobowa tj., że w jej skład wchodzą: E. S., M. S., J. S. (syn), S. S. (córka), P. S. (córka).

Wobec tego w sprawie nie mogła mieć zastosowania inna reguła niż ta, że świadczenie jest przyznawane i wypłacane temu z wnioskodawców, który pierwszy złoży wniosek. Zatem przyznanie i wypłata świadczenia rodzicowi, który jako drugi złożył wniosek, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, winno być ocenione jako rażące naruszenie art. 22 ustawy.

Sąd dostrzega, że pomiędzy małżonkami istnieje konflikt, który przejawia się w tym, że matka dzieci kwestionuje jakość i zakres opieki drugiego rodzica nad wspólnymi dziećmi oraz finansowania ich potrzeb. Faktem jest jednak, że pomimo konfliktu E. i M. S. pozostają małżeństwem, mieszkają razem i prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie ze swoimi dziećmi. W tej sytuacji zasadnie Kolegium uznało, że oboje wnioskodawcy wspólnie sprawują nad dziećmi opiekę. Nie było zatem konieczne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia, który z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi. Natomiast organ nie jest uprawniony do oceny w jaki sposób rodzice wywiązują się z obowiązków rodzicielskich oraz ile czasu poświęcają dzieciom w sytuacji, gdy oboje mają pełnię władzy rodzicielskiej, mieszkają razem, prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe wraz z dziećmi, co oznacza, że utrzymują je i zaspokajają ich potrzeby bytowe, wychowawcze i emocjonalne. W związku z tym, wbrew stanowisku skarżącej, bez znaczenia dla sprawy miały ustalenia organu pierwszej instancji, dotyczące zakresu sprawowanej opieki nad dziećmi, w tym ilość czasu jaki rodzice poświęcają dzieciom. Okoliczność, że skarżąca jest osobą niepracującą, dlatego jest w stanie poświęcić dzieciom więcej czasu, natomiast jej mąż wykonuje swoje obowiązki rodzicielskie związane ze sprawowaniem opieki nad dziećmi w czasie, kiedy nie wykonuje swoich obowiązków zawodowych, w żadnym razie nie oznacza, że rodzice wspólnie nie sprawują opieki nad dziećmi. Ponadto ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewiduje przyznania prawa do świadczenia wychowawczego temu z rodziców wspólnie wychowujących dzieci, który zrezygnował z pracy zawodowej aby stale opiekować się dzieckiem niepełnosprawnym. W przypadku niepełnosprawnego dziecka w rodzinie ustawodawca przewidział jedynie wyższe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie.

Jak już wyżej wskazano, już z treści wniesionych do organu wniosków o świadczenie wynikało, że oboje wnioskodawcy wspólnie opiekują się dziećmi. Natomiast z uwagi na istniejący pomiędzy nimi konflikt, każde z nich, odrębnie wniosło o przyznanie świadczenia na potrzeby dwójki dzieci, które wspólnie wychowują. Poczynione przez organ I instancji na podstawie wywiadu ustalania, wbrew oczywiście błędnie wyprowadzonym na ich podstawie wnioskom, dodatkowo tylko potwierdziły wcześniej wynikającą z wniosków okoliczność, że opiekę nad dziećmi sprawują obydwoje rodzice.

Stąd też, trafnie Kolegium stwierdziło, że do przedmiotowej sprawy znajduje zastosowanie ta część przepisu prawa art. 22 ustawy, z której wprost wynika, że jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje z rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Tymczasem decyzją z [...] organ I instancji przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w sytuacji, gdy jako druga złożyła wniosek o to świadczenie. W związku z tym doszło do rażącego naruszenia art. 22 ustawy, bowiem wbrew wyraźnemu brzmieniu przepisu przyznano świadczenia wychowawcze skarżącej mimo, że nie było ku temu podstaw.

W tej sytuacji za nietrafne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem materiał dowodowy, a przede wszystkim treść wniosków złożonych przez skarżącą i jej męża o przyznanie świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tymi samymi dziećmi, dawał podstawę do przyjęcia wspólnego wychowywania dzieci. Ponadto z akt wynika, że skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie oraz dokonania przeglądu akt z czego zresztą skorzystała (k 92-94 akt). Natomiast rozstrzygając sprawę Kolegium nie dysponowało żadnymi innymi dowodami, które nie byłyby znane skarżącej i co do których nie miała możliwość wypowiedzenia się. Podnoszone zarzuty w kwestii nienależnie pobranego świadczenia wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania.

Reasumując, Sąd nie stwierdził aby organ dopuścił się naruszenie przepisów

w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego też, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił