Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1057/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124  ust. 1, 3, 6
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego B. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. M., B. M., A. M. oraz P. M., Wojewoda [...] utrzymał w moc decyzję Starosty Powiatu w L. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położoną w obrębie [...], gmina N., będącej współwłasnością A. M., B. M. oraz B. i B. M. poprzez udzielenie zezwolenia Przedsiębiorstwu [...] S.A. z siedzibą w P., na realizację budowy rurociągu ropy naftowej – [...] na powyższej nieruchomości wraz z kablem światłowodowym.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Starosta Powiatu w L. decyzją z [...] lutego 2011 r., nr [...] orzekł o: 1. ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położoną w obrębie [...], gmina [...], dla której w Sądzie Rejonowym w L., IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta nr [...], będącej współwłasnością A. M., B. M. oraz B. i B. M. poprzez udzielenie zezwolenia Przedsiębiorstwu [....] S.A. z siedzibą w P., na realizację budowy rurociągu ropy naftowej –[...] na powyższej nieruchomości wraz z kablem światłowodowym o wielkości zajętej powierzchni – [...] ha z łącznej powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] wynoszącej [...] ha, ujętej jako inwestycja w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru przebiegu trasy trzeciej nitki rurociągów naftowych "[...] ; 2. zobowiązaniu A. M., B. M. i B. i B. M. współwłaścicieli nieruchomości do udostępnienia inwestorowi części niezbędnej powierzchni wynoszącej [...] ha z ogólnej powierzchni wynoszącej [...] ha, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] , gm. [...], w celu realizacji inwestycji opisanej w ust. 1 oraz umożliwienia mu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii inwestycji; 3. zobowiązaniu inwestora – Przedsiębiorstwa [...] S.A. z siedzibą w P. do: 1) przywrócenia przedmiotowej nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po przeprowadzeniu urządzeń opisanych w ust. 1, 2) przestrzegania podczas realizacji obowiązujących przepisów o ochronie środowiska naturalnego, równowagi ekologicznej, warunków glebowych itp., 3) przyznania i wypłacenia odszkodowania za rzeczywiste szkody powstałe wskutek zajęcia ograniczonego obszaru nieruchomości, w celu realizacji budowy rurociągu wraz kablem światłowodowym niezwłocznie po zakończeniu planowanej inwestycji.

Od powyższej decyzji B. M., B. M, A. M. oraz P. M. wnieśli odwołanie domagając się jej uchylenia i oddalenia wniosku lub uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący się zarzucili wydanej decyzji rozstrzygnięcie sprawy ponad żądanie wniosku, w którym wnioskodawca domagał się "czasowego" ograniczenia właścicieli w korzystaniu z nieruchomości, skoro orzeczono o ograniczeniu bezterminowym, nieprecyzyjne określenie obszaru ograniczenia, przyjęcie bez dowodów, że na potrzeby planowanej inwestycji konieczne jest zajęcie pasa przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] ha, ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości także światłowodu z jednoczesnym przyjęciem bez dowodu, jakoby światłowód był niezbędny do obsługi przedmiotowego rurociągu, przyjęcie bez dowodów, iż planowany światłowód nie jest urządzeniem łączności publicznej, naruszenie art. 124 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez niezweryfikowanie faktu prowadzenia rokowań oraz przedmiotu rokowań, przyjęcie bez dowodu, że planowana inwestycja jest niezbędna w stopniu umożliwiającym ingeręcję w konstytucyjnie chronione prawo własności, ograniczenie własności na rzecz innego podmiotu niż wnioskodawca oraz uchybienie obowiązkowi wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy w zakresie oceny, czy planowana inwestycja spowoduje ograniczenie w możliwości korzystania z nieruchomości.

Rozpoznając sprawę Wojewoda [...] na wstępie wskazał, że organ wydający decyzję o ograniczeniu korzystania z nieruchomości powinien wziąć pod uwagę następujące kwestie: - czy planowana realizacja budowy rurociągu ropy naftowej – [...] wraz z kablem światłowodowym jest inwestycją spełniającą przesłanki inwestycji celu publicznego, - czy planowane ograniczenie sposobu korzystania następuje zgodnie z planem miejscowym, a przypadku braku planu zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, - czy właściciel, użytkownik wieczysty lub odpowiednio posiadacz nieruchomości nie wyraża zgody na wykonanie na nieruchomości prac niezbędnych do realizacji inwestycji celu publicznego, - czy wniosek o wydanie zezwolenia został złożony przez uprawniony do tego podmiot.

Wojewoda podkreślił, że nie jest rolą organu wydającego decyzję w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami weryfikowanie ukształtowania terenu i dokumentacji projektowej, ani ocena, czy inwestycja jest możliwa do zrealizowania.

Wojewoda zauważył, że planowana inwestycja mieści się w definicji inwestycji celu publicznego określonej art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy zauważył, że w kwestionowanej decyzji Starosty Powiatu w L. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] znajduje się informacja, że uchwałą z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] Rada Gminy N. zatwierdziła Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dotyczący wprowadzenia do istniejącego systemu rurociągów naftowych "[...]" rurociągu wraz z kablem światłowodowym w granicach obszarów objętych ww. planem. Z treści uchwały wynika, ze nieruchomość objęta wnioskiem inwestora została ujęta w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę [...] nitki rurociągu.

Za bezpodstawne organ odwoławczy uznał zarzuty stron dotyczące przyjęcia bez dowodów, iż planowany światłowód nie jest urządzeniem łączności publicznej. Organ wyjaśnił, że zgodnie z udzieloną odpowiedzią przez pełnomocnika inwestora budowany wzdłuż rurociągu ropy naftowej – [...] kabel światłowodowy nie jest urządzeniem łączności publicznej i zapewnia sprawną pracę rurociągu naftowego. Zatem stanowi urządzenie integralne rurociągu, zapieniając jego bezpieczne funkcjonowanie.

Wojewoda [...] zauważył, że w przypadku powstania awarii kompleksowy system telemechaniki i nadzoru, stanowiący jednocześnie stały monitoring pracy rurociągu jest w stanie wykryć powstałą awarię i zlokalizować ją z dużą dokładnością, dając sygnał do natychmiastowego wyłączenia pomp i zamknięcia zasuw w stacjach sąsiadujących z miejscem awarii izolując uszkodzony odcinek, system daje też sygnał do interwencji do służb nadzorujących prace rurociągu.

Wojewoda [...] zwrócił uwagę, że aby była mowa o "wyrażonej zgodzie" przez właścicieli musi dojść do zawarcia stosownej umowy, której w rezultacie nie zawarto. Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z aktami postępowania administracyjnego rokowania przeprowadzone z współwłaścicielami nieruchomości B. M., B. M. i A. M. oraz P. M. nie przyniosły rezultatu. Zgodnie z protokołem rokowań z dnia [...] lipca 2006 r. B. M. stwierdził, że "nie jest przeciwny budowie [...] lecz muszą być spełnione jego warunki, które zostaną doprecyzowane w następnych rozmowach. W protokole rokowań z dnia 6 września 2009 r. B. M. i B. M. zażądali budowy drogi dojazdowej i wszystkich mediów oraz ogrodzenia terenu z jego utwardzeniem i możliwością stawiania małych budowli. Na rozprawie z dnia 28 września 2006 r. podtrzymali swoje żądania z poprzednich protokołów i jednocześnie oczekiwali rekompensaty pieniężnej z cały pas zajęty pod istniejący i planowany rurociąg oraz za strefę ochronną, tj. [...] zł. W rokowaniach tych zaznaczono, że B. M. reprezentuje pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej działki. W dniu 24 marca 2010 r., A. M. oraz B. M. oświadczyli, że nie znają powierzchni zajętej inwestycji, ponieważ inwestor nie zrobił indywidualnej mapy do celów prawnych, ponadto oświadczyli, że żądają odszkodowania za zniszczone drzewa na przedmiotowej działce oraz wnioskowali o wyznaczenie drogi przejazdowej. Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 16 grudnia 2010 r. pełnomocnik właścicieli nieruchomości I. S. oświadczyła, że jej mocodawcy są zainteresowani zawarciem umowy cywilnoprawnej jednakże ich wolą jest, aby umowa zawierała zapis o możliwości przeprowadzenia drogi utwardzonej przecinającej rurociąg. Strony jednogłośnie oświadczyły, że w terminie jednego miesiąca od dnia rozprawy zawiadomią o wyniku rokowań w sprawie ewentualnego podpisania umowy cywilnoprawnej. Na kolejnej rozprawie w dniu [...] stycznia 2011 r. B. M. wniósł o wyrażenie zgody na piśmie na użytkowanie pasa szerokości [...] m, jako drogi koniecznej wraz z mediami położnymi wzdłuż tego pasa, określenie wysokości szkody oraz o wyrażenie zgody przez inwestora na przejazd przez teren budowy ciężkiego sprzętu przez umocnione kładki. W związku z powyższym należy uznać, że nie było możliwe zawarcie umowy cywilnoprawnej umożliwiającej zajęcie części nieruchomości objętej wnioskiem inwestora ponieważ strony nie doszły do wspólnego porozumienia.

Organ odwoławczy za nieuzasadnione uznał zarzuty odwołujących się jakoby ograniczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na rzecz innego podmiotu, niż wnioskodawca, bowiem wnioskodawca jak i obecni pełnomocnicy reprezentują ten sam podmiot to jest Przedsiębiorstwo [...] S.A.

Wojewoda [...] zauważył również, że przedmiotowy wniosek został złożony na podstawie art. 124 pkt 1, 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z zasady praworządności zapisanej w art. 6 kpa wynika, że organ administracji publicznej ma bezwzględny obowiązek stosowania przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania decyzji. W powołanym przepisie nie ma mowy o czasowym ograniczeniu nieruchomości i w związku z powyższym Starosta Powiatu w L. słusznie ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położoną w obrębie [...], gmina [...], poprzez udzielenie zezwolenia Przedsiębiorstwu [...] S.A. z siedzibą w P. na realizację budowy rurociągu ropy wraz z światłowodem, bez wskazania czasu jego ograniczenia. Ponadto rola organu wydającego decyzje w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest weryfikowanie dokumentacji projektowej, w związku z powyższym Starosta Powiatu w L. nie miał obowiązku zażądania dowodów mających na celu potwierdzenie konieczności zajęcia pasa przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] ha.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w świetle zgromadzonych dokumentów dokonano analizy jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla właściciela nieruchomości tak, by zakres ingerencji w prawa właścicielskie sprowadzony został do niezbędnego minimum. W szczególności w uzasadnieniu decyzji oraz w załączniku mapowym do decyzji przedstawiono szczegółowy przebieg trasy rurociągu oraz światłowodu i głębokość ich posadowienia. Zaznaczono, że [...] zostanie ułożona w strefie bezpieczeństwa rurociągów istniejących po ich południowej stronie, w przypadku wystąpienia niezgodnych z przepisami zbliżeń projektowanego rurociągu do istniejących obiektów infrastruktury technicznej. Kolizje rozwiązano w zależności od lokalnych uwarunkowań przez wprowadzenie rurociągu projektowanego pomiędzy I i II Nitkę lub przejście rurociągu projektowanego na północną stronę pasa rurociągów. Wielkość ułożenia rurociągu będzie wyniosła [...] m za wyjątkiem pogłębień wynikających z warunków terenowych, kolizji z istniejącym uzbrojeniem i przeszkodami na trasie. Ponadto poinformowano, że w terenach rolnych przyjęto odległość w pasach rurociągu ok. [...] m, a w terenach leśnych ok. [...] m, co podraża koszt ułożenia rurociągu jest jednak rozwiązaniem proekologicznym mającym na celu ochronę drzewostanu sąsiadującego z terenami trawiastymi.

Wojewoda [...] podkreślił również, że zgodnie z art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. jeśli założenie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń uniemożliwi właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy, albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel może żądać, aby inwestor lub starosta nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy własność nieruchomości. Podmiotem zobowiązanym do nabycia jest bądź starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej bądź podmiot, który wystąpił z wnioskiem o to zezwolenie. Do tych podmiotów właściciel powinien kierować żądanie nabycia od niego nieruchomości. Nabycie nieruchomości następuje jednak zawsze na rzecz Skarbu Państwa co uzasadnia się tym, że przewody i inne urządzenia przeprowadzone na nieruchomości w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami mają na celu zaspokajanie potrzeb ogółu obywateli, interesu publicznego.

Reasumując Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja Starosty Powiatu w L. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] nie narusza art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami i decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. B. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu określenia w sposób przedmiotowy nowego, ograniczonego sposobu korzystania z nieruchomości; 2) naruszenie art. 7, 8, 9 i 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie na czym ma polegać nowy – bo wynikający z dokonanego ograniczenia "sposób korzystania" z nieruchomości przez właścicieli np. czy będą po powierzchni gruntu jeździć pojazdami nad rurociągiem, także ciężkimi tak jak mogą jeździć obecnie; 3) naruszenie art. 124 ust. 1 i ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 6 kpa poprzez uznanie za słuszne orzeczenie w punkcie 2 decyzji Starosty L. o określonych obowiązkach właścicieli nieruchomości, podczas gdy ich niezbędne powinności wynikają z mocy samej ustawy, a dla orzekania o nich brak jest podstawy prawnej; 4) naruszenie art. 6, 7, 8, i 138 kpa poprzez nierozpoznanie zarzutów skarżącego zawartych w pkt 2-7 i 9 odwołania B. M. od decyzji Starosty L. z dnia [...] lutego 2011 r.; 5) rozstrzygnięcie sprawy ponad żądanie wniosku, albowiem wnioskodawca domagał się "czasowego" ograniczenia właścicieli w korzystaniu z nieruchomości tymczasem orzeczono o ograniczeniu bezterminowym; 6) nieprecyzyjne określenie obszaru ograniczenia strony w korzystaniu z jej nieruchomości, albowiem nieprecyzyjny jest graficzny załącznik do decyzji zaś w jego miejsce powinna być sporządzona mapa geodezyjna; 7) przyjęcie bez dowodów, że na potrzeby planowanej inwestycji konieczne jest zajęcie pasa przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] ha nie zaś obszar mniejszy; 8) ograniczenie korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości także przewodu [...], z jednoczesnym przyjęciem bez dowodów jakoby światłowód był niezbędny do obsługi przedmiotowego rurociągu, tj., aby obsługa tego rurociągu nie mogła być realizowana – w sensie przepływu informacji w inny sposób; 9) przyjęcie bez dowodów, że planowany światłowód nie jest urządzeniem łączności publicznej w rozumieniu art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami; 10) naruszenie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niezweryfikowanie faktu prowadzenia rokowań ze skarżącym, przedmiotu prowadzenia rokowań ze skarżącymi; 11) przyjęcie bez dowodów, że przedmiotowa inwestycja jest niezbędna w stopniu umożliwiającym ingerencję w chronione konstytucyjnie prawo własności przynależne skarżącym oraz ograniczenie własności na rzecz innego pomiotu niż wnioskodawca. W obszernym uzasadnieniu skargi B. M. podkreślił, że organ administracji winien wskazać nowy – wynikający z ograniczenia – sposób korzystania z nieruchomości. Ddefiniowanie sposobu korzystania z nieruchomości musi opierać się o konkrety, strona zapadającej decyzji musi wiedzieć jakie sposoby korzystania z nieruchomości jej się odbiera. Skarżący zaznaczył, że kluczową kwestią dla skarżącego jest to czy po wybudowaniu i uruchomieniu rurociągu sposób korzystania przez niego z własnej nieruchomości doznawał będzie jakichkolwiek ograniczeń. B. M. podkreślił, że nie wie czy z samym faktem wybudowania rurociągu wiążą się jakiekolwiek ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości, w szczególności nie wie czy będzie mógł po gruncie pod którym znajduje się rurociąg przejeżdżać ciężkimi pojazdami. Nie wie również czy pod zakopanym rurociągiem będzie miał możliwość przeprowadzenia przewodów energetycznych, wodno – kanalizacyjnych, gazowych czy telefonicznych itd.

Skarżący zaznaczył również, że obszar gruntu, którego dotyczy decyzja powinien być określony w sposób ścisły, którą to ścisłość może zapewnić wyłącznie mapa sporządzona przez geodetą. Wnioskodawca powinien udowodnić, że nie jest wystarczający dla potrzeb inwestycji obszar mniejszy niż [...] ha, skoro dopuszczalność ograniczenia ma być na poziomie niezbędnym, tymczasem Wojewoda uchylił się od rozpoznania tego zarzutu. Skarżący podkreślił, że koniecznym jest również wyjaśnienie czy planowana inwestycja po jej zakończeniu będzie powodować dla właścicieli ograniczenia w sposobie wykorzystania z ich nieruchomości.

Skarżący zaznaczył, że wnioskodawca wystąpił o czasowe ograniczenie właścicieli w korzystaniu z przedmiotowej nieruchomości, a następnie stanowisko to podtrzymał w toku postępowania. Tymczasem z decyzji Starosty L. wynika, że orzeczone nią ograniczenie z korzystania z nieruchomości ma charakter bezterminowy, co zdaniem skarżącego oznacza, że Starosta L. orzekł poza zakresem żądania wnioskodawcy.

Skarżący zarzucił organom rozpoznającym wniosek, że decyzje nie uściślają gdzie w terenie znajduje się obszar, którego dotyczy ograniczenie w korzystaniu przez właściciela. Mapa stanowiąca załącznik do decyzji Starosty L. jest niewiadomego pochodzenia, nie są na niej oznaczone geodezyjnie granice obszaru, którego dotyczy decyzja, a granice te winny być oznaczone w terenie.

B. M. podkreślił, że organ przyjął bez dowodów, że na potrzeby planowanej inwestycji konieczne jest zajęcie pasa przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] ha, okoliczność ta nie wynika z przeprowadzonych dowodów, nie może o niej stanowić treść wniosku oraz załączona do niego mapa, lub mapa stanowiąca załącznik do decyzji, Skarżący zaznaczył, że jeśli strefa robót budowlano – montażowych na obszarze przedmiotowej nieruchomości wynosić ma [...] ha wnioskodawca powinien udowodnić, że obszar mniejszy nie jest wystarczający. Tymczasem Wojewoda [...] nie rozważył czy obszar, którego dotyczy jego decyzja jest najmniejszym niezbędnym dla planowanej inwestycji obszarem.

B. M. zauważył również, że w sprawie brak jest dowodu, aby planowany światłowód był niezbędny dla funkcjonowania przedmiotowego rurociągu. Oświadczenie pełnomocnika wnioskodawcy nie może w tym względzie stanowić dowodu. Niezbędności nie przesądza także uwzględnienie światłowodu w planie zagospodarowania przestrzennego, nierozerwalny związek światłowodu z rurociągiem winien być wykazany dokumentacją o charakterze technicznym, której w sprawie brak.

Skarżący zauważył, że bez dowodów przyjęto, iż planowany światłowód nie jest urządzeniem łączności publicznej, w rozumieniu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ustalenie w tym względzie oparto wyłącznie na twierdzeniu pełnomocnika strony.

Ponadto skarżący zarzucił, że protokoły rokowań nie wskazują z kim rokował skarżący, a podstawą rozmów jakie prowadzono ze skarżącym była inwestycja, które schemat graficzny był odmienny od tego jaki stanowi treść załącznika nr [...] do decyzji. Zaznaczył, że stawiano go przed jednoznaczną perspektywa akceptacji lub nieakceptacji proponowanego rozwiązania w zakresie sposobu ograniczenia korzystania z nieruchomości bez możliwości jego negocjowania, negocjacji tych nie podjęto, bez jakiegokolwiek ustosunkowania się ze strony wzywającego do rokowań lub wnioskodawcy w toku postępowania co było widoczne także w trakcie rozpraw administracyjnych. Pozostały postulaty skarżącego o należyte oznaczenie zajmowanego terenu o opowiedzenie się co do możliwości korzystania przez niego z gruntów, które miały być objęte inwestycją po zakończeniu tej inwestycji czy wreszcie postulat wybudowania drogi na powierzchni gruntu, która uniemożliwiłaby jazdę po powierzchni znajdującej się nad rurociągiem. Zdaniem skarżącego nie można uznać za rokowania przedstawienie stanowisk stron podczas rozprawy administracyjnej.

B. M. zaznaczył również, że organ orzekający w sprawie pominął istotny element jakim jest słuszny interes właściciela nieruchomości, choć w każdym przypadku ma on obowiązek wskazać o jaki interes chodzi i udowodnić, że jest on tak ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywatela. Skarżący podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie poddano analizie słusznego interesu właściciela nieruchomości przy zastosowaniu kryterium "niezbędności" w uszczupleniu władztwa.

Ponadto skarżący zauważył, że treść wniosku inicjującego wszczęcie postępowania datowanego na 15 listopada 2006 r. świadczy, że wnioskodawcą jest [...] sp. z o.o., tymczasem uprawnionym z przedmiotowej decyzji stał się [...] S.A. Zaistniała rozbieżność świadczy o wadliwości zaskarżonej decyzji, albowiem ustawa o gospodarce nieruchomościami nie pozwala ograniczyć własności nieruchomości na rzecz innego podmiotu, niż wnioskodawca. [...] Sp. z o.o. nie wykazał natomiast jaki interes ma w załatwieniu wniesionego przez siebie wniosku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Rację należy przyznać skarżącemu, że wniosek o wywłaszczenie z dnia 15 listopada 2006 r. zawierał żądanie wydania na podstawie art. 124 ust. 1 , 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – zwanej dalej ugn decyzji o czasowym ograniczeniu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]. Takie żądanie zostało też podtrzymane przez pełnomocnika wnioskodawcy [...] S.A. w P. na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 19 stycznia 2011 r. Tymczasem na podstawie przepisu art. 124 ust. 1 ugn organ może jedynie wydać decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, które ma charakter bezterminowy. Skoro zatem niniejsze postępowanie było wszczęte na wniosek osoby realizującej cel publiczny, to Starosta [...] winien zastosować przepis art. 115 ust. 4 ugn i odmówić wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, ponieważ wnioskodawca domagał się publicznoprawnej ingerencji w cudze prawo w formie nie przewidzianej przez przepisy wywłaszczeniowe.

Zgodzić należy się też ze skarżącym, że w niniejszej sprawie nie zostały zakończone rokowania z właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Do wniosku z dnia 15 listopada 2006 r. pełnomocnik inwestora dołączył trzy protokoły z rokowań. Z protokołów tych wynika, że rokowania były prowadzone jedynie z dwoma z czterech właścicieli nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika, aby B. M. i B. M. przedłożyli pełnomocnictwa do działania z upoważnienia M. M. i P. M. W protokołach tych mowa jest o przedstawieniu właścicielowi projektu umowy cywilnoprawnej określającej warunki budowy na działce rurociągu naftowego wraz z linią światłowodową. Tymczasem w aktach sprawy brak dokumentu zawierającego treść tej umowy. Nie wiadomo zatem, co konkretnie stanowiło przedmiot rokowań i jaki był ich zakres (na rozprawie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że właściciele nieruchomości nie otrzymali projektu umowy, o jakiej mowa w protokołach z rokowań). Z protokołów rokowań wynika, że B. M. domagał się, aby w umowie znalazły się zapisy uwzględniające jego zamiar wybudowania na wywłaszczanym gruncie utwardzonej drogi dojazdowej i przeprowadzenia mediów przez zajęty pas z rurociągiem i że w związku z tym oczekuje na zajęcie w tym zakresie stanowiska przez [...] S.A. w P. Ponadto wobec tego, że rurociąg dzieli jego grunt na dwie części domagał się uwzględnienia w toku przygotowywania inwestycji oraz w umowie notarialnej takich jego zamierzeń jak ogrodzenie terenu, jego utwardzenie i możliwość stawiania małych budowli. Wskazał też, że oczekuje rekompensaty pieniężnej w wysokości [...] zł płatnej jednorazowo lub w formie corocznego czynszu. B. M. stwierdził, że kwota zaproponowanego odszkodowania jest do negocjacji. Sąd zauważa, że z załączonego do wniosku materiału dokumentacyjnego wynika, że jeden z właścicieli B. M. jest gotów do dalszych negocjacji, natomiast brak dokumentu z którego wynikałoby, że inwestor odniósł się do propozycji wskazanych przez B. M. Brak również dokumentu z którego wynikałby brak zgody inwestora na zaproponowane przez właściciela warunki bądź wskazującego na niedojście przez strony rokowań do porozumienia i na zakończenie negocjacji. Opisany wyżej stan faktyczny sprawy pozwala uznać, że nieuprawnione było stwierdzenie przez pełnomocnika inwestora zawarte we wniosku wywłaszczeniowym, że "wielokrotne prowadzenie rozmów zmierzających do zawarcia ww. umowy nie dało zamierzonego efektu". oraz że "Strona w postępowaniu jednoznacznie określiła swoje stanowisko kategorycznie odmawiając zgody". Wobec tego należało uznać, że Starosta [...] nie miał podstaw do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, a wszczynając to postępowanie (poprzez skierowanie do stron wezwania z dnia 4 marca 2010 r. – art. 115 ust. 3 ugn) naruszył przepis art. 124 ust. 3 ugn zawierający materialnoprawny warunek dopuszczalności wywłaszczenia.

Skarżący trafnie też zwraca uwagę na to, że w decyzji Starosty L. zawarte zostało orzeczenie o obowiązkach które wynikają bezpośrednio z przepisu prawa – art. 124 ust. 6 ugn. Wobec tego należało uznać, że w punkcie drugim decyzji z dnia 17 lutego 2011 r. Starosta L. nie miał podstaw do tego, ażeby w tym zakresie rozstrzygać w osnowie decyzji, ponieważ wskazany wyżej przepis prawa nie obligował organu do stwierdzenia, czy potwierdzenia tego prawa w decyzji z założenia mającej charakter aktu konstytutywnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Starosta L. wydał decyzję z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 124 ust. 1, 3 i 6 ugn. Wojewoda [...] utrzymując zaś w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję również z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd podziela stanowisko skarżącego, że w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ugn organ dokonuje administracyjnego ukształtowania prawa własności w sferze dotyczącej korzystania z nieruchomości. Mimo, że tryb wywłaszczenia uregulowany w art. 124 ust. 1 ugn nie jest przymusowym ustanowieniem służebności (nie ma tu nieruchomości władnącej i obciążonej, nie ma też skutku polegającego na zwiększeniu użyteczności nieruchomości władnącej, ponieważ korzyści z tego ograniczenia odnosi nie nieruchomość, lecz podmiot - przedsiębiorca przesyłowy), to w decyzji wydanej na podstawie tego przepisu organ ma obowiązek określić jakie zachowania inwestora właściciele mają obowiązek znosić, np. w zakresie wstępu na nieruchomość, umieszczania określonych przedmiotów i urządzeń, dokonywania określonych czynności, zajęcia nieruchomości (por. T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", wyd. 2, Warszawa 2004 r., WP "LexisNexis".) oraz na jakich warunkach ma zostać udostępniona nieruchomość i w jaki sposób właściciele będą mogli korzystać ze swego prawa własności po udzieleniu zezwolenia, a przed umieszczeniem na gruncie urządzeń jak i po zrealizowaniu inwestycji, np. w zakresie zabudowy gruntu, jego użytkowania (por. E. Bończak-Kucharczyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", wyd. 1, Wolters Kluwer Polska 2011 r.). Treść decyzji nie powinna powielać tych elementów kształtujących sposób korzystania z nieruchomości, które wynikają bezpośrednio z przepisów art. 124 ust. 4 i 6 ugn oraz z przepisów planu miejscowego przewidującego przeznaczenie gruntu na cel publiczny.

Sąd podziela również stanowisko skarżącego, że załączona do decyzji wywłaszczeniowej mapa budzi wątpliwości. Z mapy tej nie wynika przez kogo i kiedy została sporządzona. Sąd zauważa, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości uregulowane w art. 124 ust. 1 jest jedną z postaci wywłaszczenia, a zatem do wniosku o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w tym przepisie wnioskodawca winien dołączyć dokumentację, o której mowa w art. 116 ust. 2 ugn, także w zakresie map wskazujących na przestrzenny zakres części nieruchomości niezbędnej do wywłaszczenia.

Słusznie wskazuje skarżący, że w niniejszej sprawie brak dowodów na to, że teren o powierzchni [...] ha stanowi niezbędny obszar do wywłaszczenia. Z dokumentacji dotyczącej rokowań nie wynika, aby w ich toku strony prowadziły negocjacje w tym zakresie. Z akt postępowania administracyjnego oraz treści decyzji wywłaszczeniowej również nie wynika, aby organ dokonał analizy jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla właścicieli gruntu.

Nie można się natomiast zgodzić ze skarżącym, że organy dowolnie przyjęły, że światłowód nie był niezbędny do obsługi rurociągu naftowego i że jest urządzeniem łączności publicznej, o którym mowa w art. 124 ust. 1 ugn. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu i wyrysu z planu miejscowego wynika, że m.in. w miejscowości [...] ustala się rozbudowę systemu rurociągów o jedną nitkę rurociągu [...] z infrastrukturą towarzyszącą (§ 35 planu). Z punktu 6.11 Projektu Budowlanego – projektu zagospodarowania terenu wynika, że infrastrukturę towarzyszącą projektowanego rurociągu stanowi m.in. linia optoelekomunikacyjna. Z pisma [...] S.A. w P. z dnia 10 listopada 2010 r. wynika, że linia optoelekomunikacyjna ma stanowić medium dla obsługi rurociągu i urządzeń z nim związanych oraz że nie jest urządzeniem o charakterze łączności publicznej.

Trudno też uznać, że część nieruchomości oznaczona jako działka nr [...] nie jest niezbędna dla realizacji celu publicznego (jakim niewątpliwie jest budowa urządzeń przesyłowych – art. 6 pkt 2 ugn), skoro z części graficznej planu zatwierdzonego uchwałą Nr [...] wynika, że przez przedmiotowy grunt przebiega I i II nitka rurociągu "[...]" o znaczeniu międzynarodowym (por. obwieszczenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie polityki energetycznej państwa do 2030 r. - M.P. z 2010 r. Nr 2, poz. 11 ), a plan miejscowy przewiduje budowę obok dotychczasowego rurociągu III nitki wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Sąd nie podziela zarzutu skargi, że w niniejszej sprawie organy udzieliły zezwolenia na rzecz innego podmiotu, niż wnioskodawca. Z akt sprawy wynika bowiem, że podmiot składający wniosek o wywłaszczenie [...] Sp. z o.o. w W. działa w imieniu inwestora [...]S.A. W toku postępowania inwestor działał przez pełnomocników, którzy podtrzymywali żądanie wniosku o czym świadczą pełnomocnictwa z dnia 12 marca 2010 r. i 11 października 2010 r. oraz protokoły z rozpraw administracyjnych. Prawidłowo zatem organy ustaliły, że podmiotem ubiegającym się o zezwolenie z art. 124 ust. 1 ugn. jest [...] S.A. w P.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta L. rozpozna wniosek wywłaszczeniowy z dnia 15 listopada 2006 r., z uwzględnieniem zaprezentowanej w niniejszym wyroku oceny prawnej.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie należnych skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).