Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 16/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 34 ust. 3 pkt 1, art. 35 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 12 ust. 2, par. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, par. 204 ust. 5, par. 206 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 136
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 16
journal: Dz.U. 2017 poz 935
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
article: par. 21 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 13 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. adwokatowi M. N. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ulicy A 30 lok. 6 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. A. P.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), powoływanej dalej jako "k.p.a." – w związku z art. 35 ustawy z dnia 7 kwietnia 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1332), powoływanej dalej jako: "Prawo budowlane" utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2017 r., nr [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono T. B. pozwolenia na budowę polegającą na rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy – 24,30 m2, powierzchni użytkowej – 111,48 m2, kubaturze – 310,00 m3, na działce o numerze ewidencyjnym 52, położonej w miejscowości N., gm. N.

Wojewoda wyjaśnił, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji Z. K. zażądała jej uchylenia i wydania odmowy udzielenia pozwolenia na budowę, a także wstrzymania wykonalności przedmiotowej decyzji do czasu rozpatrzenia odwołania.

Strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na mylnym przyjęciu, że przedmiotowa budowa umożliwi naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt stały w budynku usytuowanym na działce sąsiedniej o numerze ewidencyjnym 53, w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie ma opinii biegłego do spraw budowlanych, potwierdzającej powyższe; nie ma również innego dowodu, takiego jak wizja lokalna, przesłuchanie świadków, na okoliczność przeznaczenia, kształtu i wielkości pomieszczeń w budynku odwołującej, materiał dowodowy jako niekompletny nie pozwala na wyprowadzenie stwierdzeń, iż budowa umożliwia naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt stały, usytuowanych na sąsiedniej działce.

Nadto strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a także naruszenie prawa materialnego: § 12, § 13, § 60, § 271-§ 273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), zwanego dalej: "rozporządzeniem".

Strona uznała za nieuprawnione wydanie przez Starostę [...], na podstawie art. 9 Prawa budowanego, postanowienia z [...] lutego 2016 r., nr [...], udzielającego zgody na odstępstwo od przepisu § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie umożliwienia wykonania ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanej rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego na działce budowlanej nr ewid. 52 w odległości 1,50 m (rozbudowa) i 1.00 m (nadbudowa) od granicy z sąsiednią działką budowlaną o nr ewid. 53, wobec braku innej możliwości rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku. Zdaniem strony, Starosta wydając przedmiotową zgodę nie wziął pod uwagę usytuowania jej budynku i nie zwrócił uwagi na to, w jaki sposób przy tak małej odległości zostanie dokonana nadbudowa sąsiedniego budynku. Nie oceniono, czy inwestycja ta nie spowoduje uszkodzenia budynku odwołującej się.

Strona nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że przedmiotowa inwestycja umożliwia naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi usytuowanych na sąsiedniej działce. Jej zdaniem, naruszony został przepis § 13 rozporządzenia, tym samym projekt budowlany nie powinien być zaakceptowany.

Jednocześnie strona wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu – jej pozwu z 13 lipca 2017 r., skierowanego przeciw T. B. do Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny, w treści którego podniosła, że T. B. rozebrał stary drewniany płot i zbudował nowe ogrodzenie -betonowe. Nowe ogrodzenie nie zostało wybudowane po śladzie dawnego, zostało przesunięte o około pół metra i wybudowane na jej działce. Dodatkowo T. B. zagrodził jej działkę od ulicy. Dlatego, w ocenie strony, stało się konieczne wydanie bezprawnie zajętego fragmentu nieruchomości oraz rozgraniczenie.

Następnie organ II instancji wyjaśnił ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie o pozwolenie na budowę. Odwołując się do treści art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego Wojewoda wskazał, że do wniosku o pozwolenie na budowę złożonego przez inwestora T. B. 14 czerwca 2016 r. dołączona zastała ostateczna decyzja Wójta Gminy N. z [...] marca 2015 r., nr [...], o warunkach zabudowy oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dotyczącym działki o nr ewid. 52, obręb N., z którego wynika, iż inwestor posiada prawo własności do tej działki (akt notarialny REP "A" nr [...] z dnia 29 października 2007 r.). W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że został spełniony wymóg określony w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego.

Dalej Wojewoda wyjaśnił, że Wójt Gminy N. decyzją z [...] marca 2015 r., nr [...], ustalił warunki zabudowy, obejmujące działkę nr ewid. 52 we wsi N., która z dniem 20 marca 2015 r. stała się ostateczna i wiążąca w sprawie. W tej decyzji dopuszczono lokalizacja rozbudowanego i nadbudowanego budynku mieszkalnego w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy działki nr 52 i działki nr 53 o ile zostaną spełnione wymagania zawarte w przepisach odrębnych, związanych z przedmiotową budową. Organ II instancji podkreślił, że ostateczna decyzja o ustaleniu warunków zabudowy wyznacza, w przypadku braku planu miejscowego, podstawowe kierunki kształtowania projektowanej inwestycji budowlanej w sposób wiążący tak projektanta jak i organ wydający pozwolenie na budowę, co wynika z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Projekt budowlany, który zatwierdził organ I instancji, spełniał wymagania wynikające z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy.

Wojewoda wskazał, że przepis art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakłada na właściwy organ obowiązek sprawdzenia zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Projekt budowlany powinien być zgodny z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odwołując się do treść § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia wyjaśniono, że inwestor uzyskał odstępstwa od warunków technicznych, określonych w tych przepisach. Postanowieniem z [...] lutego 2016 r., nr [...], Starosta [...] działając na podstawie art. 9 Prawa budowlanego udzielił zgody na odstępstwa od § 12 rozporządzenia, w zakresie umożliwienia wykonania ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanej rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego na działce budowlanej nr ewid. 52 w odległości 1,50 m (rozbudowa) i 1,00 m (nadbudowa) od granicy z sąsiednią działką budowlaną o nr ewid. 53, wobec braku innej możliwości rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku. Ze znajdującego się w projekcie budowlanym postanowienia wynika, że pismem z dnia 12 lutego 2016 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa upoważnił Starostę [...] do wyrażenia ww. zgody.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że za przypadki szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się te, w których inwestor pomimo wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i przeznaczeniem terenu, na którym położona jest nieruchomość w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na takie cele (obecnie w decyzji o warunkach zabudowy), z uwagi na obowiązujące przepisy techniczno-budowlane nie może zrealizować swego prawa podmiotowego, jakim jest prawo zabudowy nieruchomości gruntowej (art. 4 Prawa budowlanego).

Wojewoda zauważył, że budynek mieszkalny, podlegający nadbudowie i rozbudowie, usytuowany na działce nr ewid. 52 został wybudowany w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy N. o pozwoleniu na budowę z [...] października 1973 r., nr [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowane (Dz. U. z 1965 r., nr 13, poz. 91), po rozpatrzeniu wniosku A. B. z 30 marca 1973 r. według typowego projektu [...]. Z zatwierdzonego planu realizacyjnego zagospodarowania terenu działki wynika, że budynek mieszkalny usytuowany został w odległości 1,0 m od granicy z działką sąsiednią należącą do F. B. Nadbudowę tego budynku inwestor zaplanował w odległości 1,00 m od granicy działki sąsiedniej nr ewid. 53, należącej do skarżącej.

Wojewoda uznał zatem za bezzasadny zarzut, że Starosta [...], wydając na podstawie art. 9 Prawa budowanego postanowienie z [...] lutego 2016 r., nr [...], działał w sposób nieuprawniony. Odstępstwo od przepisów technicznych zostało udzielone przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę.

Za nieuzasadnione uznano również kwestie podnoszone w odwołaniu, iż Starosta, wydając ww. zgodę nie wziął pod uwagę usytuowania budynku skarżącej, nie zwrócił uwagi na to w jaki sposób przy tak małej odległości zostanie dokonana nadbudowa sąsiedniego budynku i czy inwestycja ta nie spowoduje uszkodzenia budynku odwołującej się. Organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego, w tym z analizy przeprowadzonej w oparciu o projekt zagospodarowania terenu oraz projekt budowlany wynika, że ze względu na usytuowanie działek nr ewid: 52, 53 w kierunku zachodnio-północnym oraz odległość istniejącego budynku objętego pozwoleniem na budowę od ściany z oknami budynku odwołującej się jest wystarczająca (wynosi 12,50 m), aby zapewnić naturalne oświetlenie i nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, przy uwzględnieniu wysokości projektowanego budynku 10,0 m i okien w sąsiednim budynku - przy założeniu nawet skrajnej możliwości, iż są one na wysokości gruntu, przedmiotowa budowa umożliwi oświetlenie i nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku na sąsiedniej działce. Projektant ponadto stwierdził, że ściany i dach projektowanego budynku od strony działki nr ewid. 53 spełniają wymagania ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Lokalizacja przedmiotowej inwestycji nie utrudni korzystania z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzono, że nie nastąpi wykluczenie lub częściowe wykluczenie przyszłej budowy, lub rozbudowy istniejących budynków, urządzeń budowlanych na sąsiedniej działce oraz nie nastąpi znaczna zmiana warunków użytkowania obiektów istniejących na tej działce. Zatem zarzut odwołującej się, mówiący o naruszeniu wymagań określonych w przepisach § 12, § 13, § 60, § 271-§ 273 rozporządzenia Wojewoda uznał za nieuzasadniony.

Organ II instancji stwierdził także, że realizacja przedmiotowego budynku w zakresie jego nadbudowy i rozbudowy zgodnie z wymaganiami określonymi w ww. decyzji o warunkach zabudowy nie naruszy chronionego interesu odwołującej się, o jakim mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Analiza dokumentacji projektowej zatwierdzonej powyższą decyzją Starosty [...] pozwala stwierdzić, iż została ona wykonana oraz sprawdzona przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i legitymujące się zaświadczeniem potwierdzającym wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego zawarty został wymóg sporządzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu na aktualnej mapie, jednocześnie nie zakreślono żadnego terminu aktualności mapy używanej do celów projektowych. Mapa jest aktualna tak długo jak długo odzwierciedla obecny stan rzeczy, istniejący na danym terenie. Zachowanie aktualności mapy zależy od niezmienności stanu faktycznego na tej mapie odzwierciedlonego. Na gruncie badanej sprawy, organ I instancji nie miał podstaw do zakwestionowania projektu zagospodarowania działki z powodu sporządzenia na nieaktualnej mapie. Ponadto projekt zagospodarowania terenu działki nr ewid. 52 spełnia wymagania określone w przepisie § 8 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 462 ze zm.) – powoływanego jako: "rozporządzenie w sprawie projektu budowlanego".

Zdaniem Wojewody, zgormadzona w aktach sprawy dokumentacja, która była uzupełniona w toku postępowania administracyjnego jest kompletna i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie ustalania stanu faktycznego. Wbrew ocenie odwołującej się, jej stanowisko reprezentowane w sprawie zostało wzięte pod uwagę. Słusznie organ I instancji wyjaśnił w decyzji, że sporu granicznego między stronami nie było. Spór co do przebiegu granic może być rozstrzygnięty wyłącznie w postępowaniu rozgraniczeniowym, a takie postępowanie nie było przeprowadzone. Z decyzji wynika, że organ I instancji nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych, dokonał oceny tych materiałów, ustosunkował się do konkretnych żądań i twierdzeń odwołującej się.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że zapoznał się z pismem z dnia 13 lipca 2017r., sporządzonym po dacie wydania zaskarżonej decyzji i jednocześnie podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest udzielenie pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego. Sprawy związane z przebiegiem granic mogą być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym, natomiast nie są przeszkodą do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] skargę do sądu administracyjnego złożyła Z. K., zarzucając naruszenie:

1. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i 3 oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie poprzez zaniechanie inicjatywy dowodowej w kierunku przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego do spraw budowlanych, wizji lokalnej, przesłuchania stron i przesłuchania świadków, w sytuacji, w której przeprowadzenie żądanych przez stronę dowodów zmierza do ustalenia wpływu zrealizowania inwestycji, na budynek mieszkalny położony na działce ew. nr 53, w szczególności w zakresie naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynku oraz zagrożenia powstania uszkodzeń budynku;

2. art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z § 12 rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że brak innej możliwości rozbudowy i nadbudowy budynku stanowi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odstępstwo od przepisów rozporządzenia, w sytuacji, w której prawo podmiotowe zabudowy nieruchomości gruntowej nie ma charakteru bezwzględnego, w szczególności nie powinno ono naruszać możliwości korzystania z nieruchomości sąsiednich, a tym samym przez niezasadne udzielenie zgody na odstępstwo od parametrów określonych w rozporządzeniu, w zakresie minimalnej odległości lokalizacji budynku;

3. § 13 rozporządzenia poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę - rozbudowę i nadbudowę skutkującego ograniczeniem możliwości naturalnego oświetlenia pomieszczeń zlokalizowanych w budynku położonym na sąsiedniej działce.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani też w części.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 lutego 2018r. orzeczono o przywróceniu skarżącej terminu do wniesienia skargi.

W piśmie z dnia 8 marca 2018 r. pełnomocnik uczestnika postępowania T. B. podniósł, że pozwolenie na budowę zostało wydane na podstawie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy z [...] marca 2015 r., nr [...], wydanej przez Wójta Gminy N., od której żadna ze stron nie wniosła odwołania. Ponadto przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdził zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, co do którego nie miał zastrzeżeń. Organ dokonał również kontroli przedstawionych rozwiązań projektowych.

Pełnomocnik uczestnika postępowania wskazał również, że w niniejszej sprawie przeprowadzona została analiza czasu nasłonecznienia, która miała charakter pozytywny. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odległość od budynku objętego pozwoleniem na budowę od ściany z oknami budynku skarżącej wynosi 12,50 m, co oznacza, że umożliwia naturalne oświetlenie i nasłonecznienie pomieszczeń znajdujących się w przedmiotowym budynku. Ponadto lokalizacja przedmiotowej inwestycji w odległości 12,50 m od budynku skarżącej w żaden sposób nie zakłóca ani nie utrudnia możliwości korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie nie tylko odległości od budynku nie wpłyną negatywnie na oświetlenie i nasłonecznienie budynku skarżącej, ale jak podkreślił organ również uwzględniając wysokość projektowanego budynku 10,0 m i okien w sąsiednim budynku, przy założeniu nawet skrajnej możliwości, że są one na wysokości gruntu, nie będzie to negatywnie wpływać na nasłonecznienie i oświetlenie pomieszczeń w budynku skarżącej.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego do spraw budowlanych, pełnomocnik uczestnika postępowania wskazał, że organ nie był zobligowany do powołania biegłego, gdyż dysponował projektem sporządzonym przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i który to projekt był zgodny z warunkami zabudowy.

Zdaniem pełnomocnika uczestnika postępowania w niniejszej sprawie zachodził szczególny przypadek, uzasadniający odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Bez powyższego odstępstwa właściciel nie mógłby wykonać żadnych prac w przedmiotowym budynku, który został wybudowany w latach 70-tych i został usytuowany w odległości 1,0 m od granicy z sąsiednią działką. Natomiast kluczowa w niniejszej sprawie pozostaje, wskazywana powyżej, odległość od budynku objętego pozwoleniem na budowę od ściany z oknami budynku skarżącej, która wynosi 12,50 m. Powyższe oznacza, że lokalizacja przedmiotowej nieruchomości nie utrudni korzystania z nieruchomości skarżącej. W ocenie pełnomocnika uczestnika postępowania, ochrona interesów osób trzecich nie może sięgać tak daleko, by uniemożliwiać inwestorowi realizację zamierzenia budowlanego, gdy jest ono zgodne z przepisami prawa.

W związku z powyższym pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi oraz o zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pismem z dnia 8 czerwca 2018r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na zamiar wytoczenia przez skarżącą powództwa o wydanie nieruchomości oraz o rozgraniczenie.

Pełnomocnik uczestnika oponował przeciwko wnioskowi.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2018r. wydanym na rozprawie oddalono wniosek o zawieszenie postępowania, nie znajdując również podstaw do odroczenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć częściowo jedynie z powodu zarzutów podniesionych dla jej uzasadnienia.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." – sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sad skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

W myśl art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji bowiem narusza one prawo w stopniu wskazanym w przywołanych wyżej przepisach.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą T. B. pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego, usytuowanego na należącej do skarżącego działce, oznaczonej nr 52, położonej w miejscowości N., gmina N.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył usytuowania podlegającego nadbudowie i rozbudowie obiektu i związanego w tym wpływu planowanej inwestycji na nieruchomość skarżącej, w szczególności zaś znajdującego się na niej budynku mieszkalnego.

W tym zakresie zgodzić się należy z organami obu instancji, że zarówno rozbudowa, jak i nadbudowa spornego budynku, po spełnieniu warunków, określonych w przepisach prawa, jest dopuszczalna. Niemniej jednak ustalenie spełnienia warunków, wymienionych w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, wymaga przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, czego w niniejszej sprawie zaniechano, naruszając przepisy postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zarzut ten jest zasadny w szczególności, gdy chodzi o przesłankę z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowalnego, obligującą organ architektoniczno – budowlany do skontrolowania projektu zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi. Tymczasem mapa użyta do celów projektowych pochodzi z 2012 r., zatem prawie sprzed 4 lat od daty złożenia wniosku o pozwolenie na budowę. Faktem jest, że użycie mapy sprzed kilku lat nie musi oznaczać, że jest ona nieaktualna, ale stosowne potwierdzenie aktualności winno się znaleźć w aktach sprawy. Tymczasem jak wynika z uczynionej na projekcie adnotacji, przedstawia ona stan faktyczny na gruncie na dzień 3 września 2012r., twierdzenia zatem o jej aktualności w rozumieniu art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, nie potwierdzone jakimkolwiek dowodem, uznać należy za wadliwe.

Ponadto kontrolę projektu zagospodarowania działki z przepisami techniczno – budowlanymi ocenić trzeba jako niewystarczającą. Dotyczy to zarówno kwestii, związanych z nasłonecznieniem pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku skarżącej, jak i wskazanych przez organ podstaw lokalizacji nadbudowy i rozbudowy na terenie działki inwestora. O ile zgodzić się bowiem należy z organami obu instancji, że aktualne usytuowanie nadbudowywanego obiektu, determinuje charakter inwestycji w tym zakresie, mogąc stanowić uzasadnienie dla wydania postanowienia w trybie art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, o tyle kwestia potrzeby wyrażania zgody na odstępstwo w zakresie rozbudowy obiektu w odległości 1,5 m od granicy wydaje się wątpliwa, zwłaszcza w kontekście zapisów decyzji o warunkach zabudowy, dopuszczających lokalizację w granicy lub w odległości 1,5 m odeń (§ 12 ust.2 rozporządzenia). W aktach sprawy brak jest upoważnienia właściwego Ministra do wyrażenia przez organ zgody na odstąpienie od warunków techniczno-budowlanych, przez co brak jest też możliwości oceny prawidłowości orzeczenia organu w zakresie delegowanych kompetencji do rozstrzygania w przedmiotowym zakresie. Porównanie dat wydanego postanowienia ([...] lutego 2016r.) oraz wniosku inwestora (15 czerwca 2016r.) pozwala również na formułowanie wątpliwości, co do tożsamości przedmiotu udzielonej zgody, skoro postanowienie wydane zostało przed wszczęciem postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę w kontrolowanej sprawie. Oczywistym jest również, iż organ odwoławczy winien w toku postępowania odwoławczego, którego przedmiotem jest także ocena prawidłowości niezaskarżalnego zażaleniem postanowienia organu I instancji w tym zakresie, zbadać stan faktyczny sprawy także w kontekście podnoszonych przez odwołującą zarzutów, związanych z prawidłowością wydanego postanowienia. Samo uzasadnienie postanowienia, wydanego w trybie art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego jest zaś bardzo lakoniczne i sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że nie ma innej możliwości rozbudowy i nadbudowy budynku.

Niedostatecznie została także rozważona kwestia nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym skarżącej. Zgodnie z treścią § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m. Wysokość przesłaniania, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części (ust.2). Akta sprawy nie zawierają sporządzonej w myśl cytowanego przepisu tzw. linijki słońca, a jedynie konkluzję projektanta o spełnieniu przesłanek z § 13 i 60 rozporządzenia, uzasadnioną odległością budynku podlegającego rozbudowie i nadbudowie od budynku skarżącej oraz wysokością projektowanej nadbudowy. Brak stosownej analizy zacienienia, sporządzonej zgodnie ze wskazanymi wyżej zasadami, nie pozwala jednakże na ocenę trafności tejże konkluzji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, obowiązkiem właściwego organu jest nie tylko zbadanie, czy osoby uprawnione uczestniczyły w przygotowaniu projektu, lecz także, czy rzeczywiście załączone rysunki i wyliczenia mogą posłużyć dla oceny oświetlenia i nasłonecznienia sąsiednich, istniejących budynków, a nadto dokonać stosownych obliczeń, które ewentualne twierdzenia inwestora pozwalają aprobować, bądź merytorycznie zakwestionować. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2016r., sygn. akt II OSK 191/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2016r., sygn. akt II SA/Ol 1279/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie są natomiast trafne pozostałe zarzuty skargi, dotyczące przesunięcia ogrodzenia przez inwestora i zamierzeń procesowych skarżącej z tym związanych. Nie jest bowiem kwestionowane, że podlegający nadbudowie i rozbudowie budynek mieszkalny T. B., położony jest w odległości 1 metra od granicy z działką skarżącej a projektowana inwestycja w całości realizowana będzie na terenie inwestora. Ewentualne spory związane z usytuowaniem ogrodzenia międzyposesyjnego pozostają dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej prawnie irrelewantne, co czyniło wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego niezasadnym.

Zarzut związany z niezbadaniem ewentualnego wpływu projektowanej inwestycji na stan techniczny budynku skarżącej jest zaś niezasadny z tej przyczyny, że obiekty te nie są położone w bezpośrednim sąsiedztwie w rozumieniu § 204 ust. 5 rozporządzenia, co obligowałoby inwestora do przedłożenia stosownej ekspertyzy technicznej (§ 206 ust. 1 rozporządzenia). Z treści projektu budowlanego wynika natomiast, że wzajemna odległość obu budynków (12,5 m) oddziaływanie tego rodzaju wyklucza. Ewentualne odmienne przekonanie skarżącej, aby mogło skutecznie podważyć opinię projektanta, winno przeto zostać poparte opracowaniem, sporządzonym również przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowalnymi. Brak dowodu potwierdzającego wadliwość projektu w tym zakresie, nie pozwala zaś na jego kwestionowanie wyłącznie na podstawie gołosłownych twierdzeń skarżącej.

Jeśli natomiast chodzi o zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, dowodu z oględzin, przesłuchania świadków czy stron, wskazać należy, że, przy sformułowanych wyżej zastrzeżeniach, związanych z nieprawidłowością przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, obowiązki dowodowe organów architektoniczno – budowalnych w sprawach o pozwolenie na budowę sprowadzają się, co do zasady, do kontroli przedłożonej przez inwestora dokumentacji projektowej. Stanowisko projektanta, osoby legitymującej się stosowanymi uprawnieniami budowalnymi, stanowi dla organów konieczne i wystarczające źródło wiadomości specjalnych w zakresie inwestycji, której dotyczy sporządzony projekt. Do kompetencji organu administracji techniczno-budowlanej należy wyłącznie sprawdzenie zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz wymaganiami ochrony środowiska, jak również sprawdzenie kompletności projektu budowlanego, w tym czy posiada on wszystkie wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia, a także sprawdzenie czy projekt ten został sporządzony przez osobę posiadająca właściwe uprawnienia budowlane. Projekt zagospodarowania działki lub terenu podlega natomiast sprawdzeniu tylko pod kątem zgodności z przepisami, w tym zwłaszcza techniczno-budowlanymi (art. 35 ust. 1 Prawa budowalnego). Brak jest przeto materii, która mogłaby być ustalana poprzez zeznania świadków czy stron jak również dowód z oględzin, skoro przedmiot postępowania ogranicza się do projektowanej inwestycji, ocenianej na podstawie przedłożonej dokumentacji.

Biorąc wszakże pod uwagę wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy.

Po myśli art. 250 p.p.s.a. orzeczono zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego przezeń wynagrodzenia, w związku ze złożonym oświadczeniem, że koszty te nie zostały pokryte nawet w części. Ich wysokość określona została na podstawie § 21 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016r., poz. 1714) oraz powiększona o należny podatek od towarów i usług.

Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy uwzględni sformułowane powyżej poglądy prawne oraz rozważy możliwość uzupełnienia materiału dowodowego w kontekście regulacji, określonej w art. 136 k.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r., poz. 935).

ds