Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1654/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1,  art. 8 ust. 1 pkt 1,  art. 43 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1  art. 2 pkt 1
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. stwierdza, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] r. "A" Sp. z o.o. zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej w K., reprezentującego Ministra Finansów, o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania usługi polegającej na nabywaniu wierzytelności w celu ich dalszej odsprzedaży.

Przedstawiając stan faktyczny strona wskazała, że zamierza nabyć bezsporną i wymagalną wierzytelność za cenę niższą od wartości nominalnej, w celu jej odsprzedaży. Zaznaczyła, że nie ma zamiaru dokonywania jakichkolwiek czynności związanych z egzekwowaniem tej wierzytelności od dłużnika.

Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego Spółka zadała następujące pytanie: "Czy opisana wyżej czynność podlega zwolnieniu z podatku od towarów i usług na mocy art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535, ze zm., zwanej dalej ustawą VAT)?"

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Spółka wskazała, że nabycie wierzytelności na opisanych wyżej warunkach korzysta ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na mocy art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy VAT. W ocenie Spółki takie nabycie wierzytelności nie nosi znamion usługi ściągania długów, a więc nie jest czynnością wyłączoną ze zwolnienia z opodatkowania na mocy art. 43 ust. 15 ustawy VAT.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] r. nr [...], wydanej na podstawie art. 14 § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwanej O.p.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w K. działający z upoważnienia Ministra Finansów stwierdził, że stanowisko Spółki przedstawione we wniosku z [...] r. (data wpływu do organu [...] r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania usługi polegającej na nabywaniu wierzytelności w celu ich dalszej odsprzedaży jest nieprawidłowe.

Pismem z [...] r. skarżący wezwał organ podatkowy do usunięcia naruszenia przepisów prawa.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Dyrektor Izby Skarbowej w K. pismem z [...] r., podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w interpretacji indywidualnej z [...] r. stwierdzając jednocześnie brak podstaw do zmiany interpretacji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości. Zarzuciła przy tym naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 43 ust. 1 pkt 40 w zw. z art. 43 ust. 15 ustawy VAT, poprzez ich nieprawidłową interpretację.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że czynność nabycia wierzytelności w celu dalszej odsprzedaży nie prowadzi do ściągnięcia długu, opisanego w art. 43 ust. 15 ustawy VAT. Zdaniem Spółki fakt, iż po zbyciu wierzytelności ich zbywca zostaje "uwolniony" z czynności zmierzających do odzyskania długu pozostaje, bez znaczenia w sytuacji, w której efektem nabycia (cesji) wierzytelności nie będą czynności prowadzące do ściągnięcia (wyegzekwowania) należności od dłużnika. Na potwierdzenie swego stanowiska Spółka powołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Wskazała również, że wobec zasadniczej rozbieżności, co do kwalifikowania usług nabycia wierzytelności pieniężnej w celu windykacji na podstawie umowy przelewu, określonej w art. 509 i następne ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) jako usługi ściągania długów w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT w związku z pozycją 3 pkt 5 załącznika nr 4 do tej ustawy, NSA postanowieniem z 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt I FSK 375/09, przedstawił do rozpoznania składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego pytanie prawne.

Ponadto Spółka wskazała, że zgodnie z art. 14c § 2 O.p. organ podatkowy w wydanej interpretacji obowiązany jest dokonać oceny prawnej stanowiska wnioskodawcy w tym orzeczeń, na które się powołał. Dla potwierdzenia swego stanowiska Spółka przywołała uzasadnienie wyroku WSA w Krakowie z 15 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 309/11. Zdaniem skarżącego z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że organ podatkowy wydając interpretację indywidualną bądź rozpatrując wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie może abstrahować od orzecznictwa sądowoadministracyjnego wydanego w podobnych sprawach i winien odnieść się do tego orzecznictwa uzasadniając prezentowane stanowisko.

Ponadto Spółka przywołała art. 135 ust. 1 lit. d) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej i stwierdziła, że w myśl tego przepisu opodatkowaniu podlegać mogą wyłącznie te transakcje, których celem jest egzekwowanie długu (windykacja należności). Reasumując zaś stwierdziła, że skoro celem nabycia wierzytelności przez skarżącego nie jest egzekwowanie (windykacja) należności w żadnej formie, nabycie to korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 134 ust. 1 lit. d) Dyrektywy 112.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej interpretacji z [...] r. nr [...].

W pierwszym rzędzie wyjaśnił, że usługi finansowe korzystające ze zwolnienia od podatku od towarów i usług zostały wymienione w art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy VAT. Natomiast w art. 43 ust. 15 ustawy wskazano, iż zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41 oraz w ust. 13, nie mają zastosowania do:

a. czynności ściągania długów, w tym faktoringu;

b. usług doradztwa;

c. usług w zakresie leasingu.

Organ wywiódł stąd, że każda transakcja mająca za cel windykację należności jest wyłączona ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Nadto wskazał, że wyłączenie usług ściągania długów i faktoringu ze zwolnienia od podatku od towarów i usług zgodne jest z przepisem art. 13B (d) (3) Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku 77/388/EWG (Dz. Urz. UE L 1977.145.1 ze zm.). Stosownie bowiem do tego przepisu, Państwa Członkowskie nie naruszając innych przepisów Wspólnoty, na warunkach, które ustalają w celu zapewnienia właściwego i prostego zastosowania zwolnień od podatku i zapobieżenia oszustwom podatkowym, unikaniu opodatkowania lub nadużyciom - zwalniają transakcje, łącznie z negocjacjami, dotyczące depozytu i bieżących rachunków, płatności, transferów, długów, czeków i papierów wartościowych, z wyjątkiem jednakże odzyskiwania długów i faktoringu.

Ponadto wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 135 (1) (d) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 2006.347.1 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2007 r., Państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności.

Wyjaśnił, że Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w wyroku z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01, definiując faktoring, o którym mowa w ww. przepisie Szóstej Dyrektywy podkreślił, iż działalność gospodarcza, w ramach której podmiot gospodarczy nabywa wierzytelności, przejmując ryzyko nie wywiązania się dłużnika ze zobowiązania i w zamian wystawia swojemu klientowi faktury z tytułu prowizji, stanowi odzyskiwanie długów w rozumieniu art. 13B (d) (3) VI Dyrektywy i dlatego działalność ta wyłączona jest ze zwolnienia określonego w tym przepisie.

Organ zauważył, że usługi ściągania długów i faktoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady faktoring polega na tym, że faktor trudniący się zawodowo tego typu działalnością nabywa wierzytelności przysługujące przedsiębiorcy (faktorantowi) z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę.

W pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się zdaniem organu m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na "wyręczeniu" klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia. W tak pojmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Oznacza to, iż w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności.

Organ zaznaczył, że ustawa VAT nie uzależnia opodatkowania usług faktoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ faktoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż faktoring na gruncie ustawy winien być traktowany analogicznie jak cesja wierzytelności. Natomiast istota rozróżnienia usług (obrotu wierzytelnościami, inkasa oraz faktoringu) sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W każdym przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) — usługę tę należy opodatkować także wówczas, gdy środkiem tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w kategorii szeroko pojętego pośrednictwa finansowego. Powyższe oznacza, że to od treści umowy i od dokonanych między stronami ustaleń zależeć będzie charakter umowy związanej z obsługą finansową. Umowa zawarta pomiędzy cedentem a cesjonariuszem polega w takim przypadku na przelewie wierzytelności z cedenta na cesjonariusza, który przejmuje wierzytelność w celu jej realizacji we własnym imieniu, powodując "uwolnienie" przedsiębiorcy (cedenta) od ciężaru egzekwowania wierzytelności.

Reasumując organ stwierdził, że czynność polegająca na zakupie wierzytelności w celu sprzedaży spowoduje "uwolnienie" cedenta od ciężaru egzekwowania danej wierzytelności i stanowić będzie czynność odzyskiwania długów opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, według 23% stawki podatku VAT, na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy. Zatem bez znaczenia pozostaje uwaga skarżącego, iż po nabyciu wierzytelności zamierza ją odsprzedać i nie zamierza dokonywać jakichkolwiek czynności związanych z egzekwowaniem tej wierzytelności od dłużnika, bowiem już samo nabycie wierzytelności powoduje uwolnienie od długu u kontrahenta wnioskodawcy, a to oznacza, że zastosowanie znajduje art. 43 ust. 15 ustawy VAT wykluczający zastosowanie zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy VAT.

Nie zgodził się też z zarzutem nieuwzględniania przez organ wyroków sądów administracyjnych. Przywołał treść art. 14c § 2 oraz art. 124 O.p., argumentując, że interpretacja indywidualna zawiera tylko ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny, a nie wyjaśnianie podniesionych przez podatnika argumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 stycznia 2007 r. sygn. akt I FPS 1/06, sąd administracyjny sprawując kontrolę w sprawach skarg na decyzje administracyjne wydane na podstawie art. 14b § 5 ustawy Ordynacja podatkowa – jest obowiązany do kontroli takich decyzji również z punktu widzenia poprawności merytorycznej dokonanych w nich interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Uchwała ta zdaniem Sądu znajduje zastosowanie również w obecnie obowiązującym stanie prawnym.

W ocenie Sądu przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu zaznaczyć przyjdzie, że słusznie wskazała strona skarżąca, że NSA postanowieniem z 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt I FSK 375/09, (publ.:http://orzeczenia.nsa.gov.pl) działając w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a. przedstawił zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA o następującej treści: "czy nabycie wierzytelności pieniężnej w celu windykacji na podstawie umowy przelewu, określonej w art. 509 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) jest usługą ściągania długów w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) w związku z pozycją 3 pkt 5 załącznika nr 4 do tej ustawy?"

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku siódemkowym z 19 marca 2012 r. sygn. akt I FPS 5/11 (publ.:http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że: "Transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), ze względu na fakt, że w takim przypadku nie mamy do czynienia z zobowiązaniem się przez usługodawcę do ściągnięcia długu w zamian za wynagrodzenie."

W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że podejmując uchwałę uwzględnił wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 27 października 2011 r. (C-93/10), w sprawie pytania prejudycjalnego złożonego przez Bundesfinanzhof (Niemcy) do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przedmiocie wykładni art. 2 pkt 1 i art. 4 VI Dyrektywy Rady.

W uzasadnieniu uchwały przywołał treść art. 509 i 510 K.c. wskazując, iż generalnie przepisy te dają możliwość przejścia praw i obowiązków wynikających z danego zobowiązania na inne osoby, przy czym istota stosunku zobowiązaniowego nie ulega zmianie, zmieniają się natomiast osoby uczestniczące w zobowiązaniu, w rozpoznawanych przypadkach po stronie wierzyciela. Wierzyciel, wyzbywając się swojej wierzytelności, zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, a jego miejsce zajmuje odtąd nabywca.

NSA wskazał też, że z art. 510 § 1 K.c. wynika, iż przelew jest czynnością prawną przyczynową, kauzalną. Zgodnie z tym przepisem umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności wywołuje skutek rozporządzający ex lege. Wobec tego przeniesienie wierzytelności w trybie przelewu jest skutkiem umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności. Chcąc zatem wiedzieć jaka jest causa przeniesienia wierzytelności musimy wiedzieć jaka jest causa umowy zobowiązującej (Witold Czachórski "Zobowiązania – zarys wykładu". LexisNexis, W-wa 2009 r., Jan Mojak "Obrót wierzytelnościami" Wydawnictwo Lubelskie Prawnicze, Lublin 1993 r.).

Odnosząc ten fragment uzasadnienia uchwały do rozpoznawanej sprawy, zauważyć przyjdzie, że w niniejszej sprawie przyczyną przelewu wierzytelności pieniężnej były umowy kupna-sprzedaży za cenę ustaloną przez strony. Nie wystąpiło natomiast takie ukształtowanie stosunku prawnego pomiędzy podmiotami, czyli cedentem (zbywcą), a cesjonariuszem (nabywcą), w którym wierzyciel nie przenosi na cesjonariusza swojej wierzytelności, a jedynie upoważnia go do występowania wobec dłużnika jako cesjonariusz, po to, by wyegzekwować wierzytelność pieniężną na rachunek "cedenta".

W uzasadnieniu swej uchwały NSA wskazał, że kluczowa dla sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy nabycie wierzytelności pieniężnej jest usługą ściągania długów w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. w związku z pozycją 3 pkt 5 załącznika nr 4 do tej ustawy.

Następnie zacytował treść art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy, z którego wynika, że opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej podlegają dostawa towarów i świadczenie usług wykonywane za wynagrodzeniem na terytorium kraju przez podatnika występującego w takim charakterze. Z kolei treść art. 4 VI Dyrektywy stanowi, że podatnikiem jest każda osoba wykonująca samodzielnie i niezależnie od miejsca zamieszkania działalność gospodarczą określoną w ust. 2 bez względu na cel czy rezultat takiej działalności (ust. 1), a działalność gospodarcza określona w ust. 1 obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców oraz osób świadczących usługi, w tym działalność górniczą i rolniczą oraz działalność w ramach wolnych zawodów. Za działalność gospodarczą uznaje się również wykorzystywanie majątku rzeczowego i wartości niematerialnych i prawnych w celu uzyskiwania z tego tytułu stałego dochodu.

NSA zaakcentował, że w przedmiocie wykładni art. 2 pkt 1 i art. 4 VI Dyrektywy sformułowano pytanie do TSUE:

"Czy w przypadku sprzedaży (kupna) wierzytelności, co do których istnieje poważna wątpliwość, czy zostaną zaspokojone w drodze przejęcia odzyskiwania długów i ryzyka ich niezaspokojenia, nabywca wierzytelności dokonuje odpłatnego świadczenia i prowadzi działalność gospodarczą również wtedy, gdy cena kupna

- nie jest obliczana stosownie do wartości nominalnej wierzytelności, przy uzgodnionym umownie ryczałtowym potrąceniu z tytułu przejęcia odzyskiwania długów i ryzyka ich niezaspokojenia, lecz

- jest obliczana stosownie do ryzyka niezaspokojenia oszacowanego dla każdej wierzytelności, a odzyskiwanie długów ma jedynie podrzędne znaczenie w stosunku do potrącenia z tytułu ryzyka ich niezaspokojenia?"

TSUE w wyroku z 27 października 2011 r. w sprawie C-93/10, zauważył, że:

- czynnościami podlegającymi opodatkowaniu VAT są transakcje między stronami, przewidujące zapłatę ceny lub inne wynagrodzenie (pkt 17),

- zatem świadczenie usługi odpłatnie w rozumieniu art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy, a więc podlegające opodatkowaniu, następuje tylko wtedy, jeżeli pomiędzy usługodawcą, a usługobiorcą istnieje stosunek prawny w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych (pkt 18),

- dla uznania, że świadczenie usług dokonywane jest odpłatnie w rozumieniu art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy wymagany jest bezpośredni związek między wyświadczoną usługą, a otrzymanym wynagrodzeniem (pkt 19).

NSA zauważył, że przedstawiając takie kryteria oceny w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy TSUE podał, że cesjonariusz wierzytelności nie otrzymuje od cedenta żadnego wynagrodzenia, w związku z czym nie dokonuje czynności z zakresu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 VI Dyrektywy, ani nie świadczy usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 tego aktu (pkt 22). Trybunał zauważył także, że istnieje różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności, a ceną ich sprzedaży, jednakże stwierdził, że różnica pomiędzy wartością nominalną, a ceną sprzedaży nie stanowi wynagrodzenia, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników (pkt 23 i 25).

Trybunał orzekł też, że art. 2 pkt 1 i art. 4 VI Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży.

Następnie NSA wyjaśnił, że będąc związanym wykładnią prawa unijnego zawartą w orzeczeniu TSUE C-93/10, dotyczącą art. 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1 VI Dyrektywy, czyli także tak samo brzmiących art. 2 ust. 1 pkt c, jak i art. 9 ust. 1 Dyrektywy 112 zastępującej VI Dyrektywę, za możliwe uznał sformułowanie, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, następującego twierdzenia: nabycie wierzytelności pieniężnej, co wymaga podkreślenia, na własne ryzyko, w celu windykacji w swoim imieniu i na swoją rzecz, nie jest odpłatną usługą w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży.

NSA przyjął, że podstawowym i koniecznym warunkiem do uznania transakcji za odpłatną usługę, a więc czynność opodatkowaną, jest wystąpienie wynagrodzenia bezpośrednio związanego z tą czynnością, rzeczywiście otrzymanego (bądź należnego), jako świadczenia wzajemnego za wykonaną usługę.

Zatem badając konkretną transakcję należy poszukiwać takiego ewentualnego bezpośredniego wynagrodzenia, które otrzymuje kupujący – cesjonariusz, jako świadczenie wzajemne za ewentualnie wykonaną na rzecz zbywcy - cedenta usługę. Plastyczniej rzecz ujmując poszukiwać należy strumienia pieniędzy płynącego od zbywcy-cedenta do nabywcy cesjonariusza za wykonaną usługę, czyli odwrotnie płynącego, niż w przypadku umowy kupna sprzedaży, kiedy zapłatę za wierzytelność otrzymuje zbywca od nabywcy. NSA podkreślił, że dla rozstrzygnięcia, czy mamy do czynienia z odpłatną usługą, konieczne jest ustalenie, czy – obok transakcji kupna-sprzedaży wierzytelności – wystąpiło świadczenie usługi przez nabywcę wierzytelności na rzecz jej zbywcy za bezpośrednim wynagrodzeniem otrzymanym, co ważne, przez nabywcę. W omawianej sytuacji, kiedy występuje tylko zapłata ceny za wierzytelność, trudno uznać, że do świadczenia takiej usługi dochodzi. Wobec tego należy dojść do wniosku, że żadna transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT.

W tym miejscu wskazać trzeba, że powołana uchwała jest uchwałą tzw. konkretną, bowiem podjęta została w następstwie wniesienia konkretnego pytania prawnego na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. Jednakże jej moc wiążąca nie odnosi się tylko do konkretnej sprawy ale także innych spraw sądowoadministracyjnych, na co wskazuje art. 269 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (por. A. Skoczylas, Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, C. H. Beck Warszawa 2004, s. 221 i nast.). Pogląd wyrażony w konkretnej uchwale NSA może zostać zmieniony tylko stosowaną uchwałą takiego samego składu NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela poglądy wyrażone w powyższej uchwale i uważa, że są one obowiązujące w stanie prawnym z dnia wydawania zaskarżonej interpretacji.

To zaś skutkuje uznaniem zaskarżonej interpretacji podatkowej za nieprawidłową.

Z okoliczności opisanych we wniosku wynika, że nie mamy w niniejszej sprawie do czynienia ze świadczeniem usługi, zatem nabywanie wierzytelności przez Spółkę nie jest czynnością opodatkowaną podatkiem VAT w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT. W tym stanie rzeczy nie ma zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40 w zw. z art. 43 pkt 15 ustawy VAT, gdyż kwestia zwolnienia danej usługi od podatku od towarów i usług bądź wyłączenia od takiego zwolnienia może być rozpatrywana jedynie w odniesieniu do czynności, które podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.

W tej sytuacji organ winien dokonać ponownej interpretacji z uwzględnieniem przedstawionego wyżej stanowiska.

Wobec uwzględnienia skargi w zakresie nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa materialnego zbędnym stało się odnoszenie do zarzutów prawa procesowego.

Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 146 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację.