Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 179/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 141 § 4, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak del. NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 724/07 w sprawie ze skargi [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 724/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Spółdzielni Budowiano – Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję Wojewody M. z dnia [...]., nr [...], w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Naczelnik Dzielnicy W. [...] Wydział Terenów, decyzją z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 1, 2, 3, 7, 8, 21, 23 i 25 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. 4500 m2, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Wskazano, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z decyzją lokalizacyjną Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej W. [...] z dnia [...]., Nr [...], została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".

Decyzja Naczelnika Dzielnicy W. [...] Wydział Terenów została utrzymaną w mocy decyzją Prezydenta [...]. W. z dnia [...]., nr [...], który to organ podtrzymał argumentacje organu pierwszej instancji.

W dniu [...], wniosek o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], z obrębu [...]. o pow. [...] m2, stanowiącej własność Miasta [...] W., dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...], wnieśli następcy prawni byłych współwłaścicieli nieruchomości: S. M., J. K., M. M., J. M. T. M., A. M.. R. C. M. oraz J. R. M.. Z akt sprawy wynika, że strony postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości wykazały następstwo prawne po byłych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości.

Burmistrz Gminy W. [...] decyzją z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 80 ust. 2 i 3, art. 38 i 39 ust. 1, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127) oraz §4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 72, poz. 311), orzekł o przekazaniu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]", która jednakże nie ujawniła ustanowionego na jej rzecz prawa w księdze wieczystej.

Wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] cz. o pow, [...] m2, nr [...] cz o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz działkę nr [...] cz. o pow. [...] m2, z obrębu [...].

Prezydent [...] W., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, 4, art. 137, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm), art. 1 ust. 1, art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm), orzekł zwrocie działek nr [...] i nr [...].

Starosta W. [...] decyzją, z dnia [...]., nr [...], orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], z obrębu [...], o pow. [...] m2, stanowiącej własność Miasta [...] W., dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...] na rzecz następców prawnych byłych współwłaścicieli, to jest na rzecz: J. R. M., R. C. M., J. K., J. M., W. J. K., Z. M., M. B. M., R. T. M., T. R. M., J. Ż., U. B. G., E. F. M., T. M., E. M.– S., A. M. i P. M.. Organ zobowiązał ich równocześnie do zwrotu na rzecz Miasta [...] W. należności stanowiącej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w wysokości [...] zł w terminie 14 dni od dnia. w którym decyzja ta stanie się ostateczna.

Wojewoda M., w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...]., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty W. [...] z dnia [...]., wskazując, że w wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...]. ustalono, że na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] od strony ul. [...] znajduje się ogrodzony siatką parking powszechnego użytku, natomiast północna cześć działki porośnięta drzewami i krzewami została ogrodzona siatką. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż znajdujący się na przedmiotowej działce nr [...] parking został wybudowany bez wymaganego pozwolenia i nakazano jego rozbiórkę.

Wskazano, że z pisma Urzędu Miasta [...] W. Biura Naczelnego Architekta Miasta Delegatura w Dzielnicy [...] z dnia [...]. wynika, że działka nr [...] może być zagospodarowana zgodnie z miejscowym planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, pod warunkiem zagospodarowania jej zgodnie z warunkami zabudowy, określonymi w decyzji wydanej na wniosek inwestora.

Wojewoda M. zauważył, że zgodnie z przepisem art. 27 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 19 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.), prawo użytkowania wieczystego nie powstało.

Organ wskazał, że na części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...] o pow. [...] m2, nie zrealizowano celu na który została wywłaszczona ostateczną decyzją Prezydenta [...] W. z dnia [...]., którym to celem była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]", a zatem nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.

Podniesiono także, iż odszkodowanie ustalono w oparciu o operat szacunkowy, sporządzony w dniu [...] przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, zgodnie z przepisami ustawowymi obowiązującymi w tym zakresie, w związku z czym organ uznał, że wartość działki została prawidłowo ustalona.

Na decyzję Wojewody M. z dnia [...]., nr [...], Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa "[...]" z siedzibą w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając Wojewodzie M. rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 137 poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w sytuacji, gdy Spółdzielnia podjęła działania zmierzające do zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości zgodnie z celem określonym w decyzji, bezpodstawne niezastosowanie art. 229 ustawy gospodarce nieruchomościami, niewłaściwe ustalenie, że na przedmiotowej nieruchomości nie biegnie linia energetyczna, naruszenie przepisu art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ustalenie odszkodowania w kwocie rażąco niskiej w stosunku do wartości nieruchomości.

Strona skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że na nieruchomościach wywłaszczonych na cel budowy osiedla "[...]" w ciągu siedmiu lat od daty wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, skoro planowana inwestycja została zrealizowana zgodnie z tym celem.

Wyrokiem z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 724/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Spółdzielni Budowiano – Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję Wojewody M. z dnia [...]., nr [...], w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Sąd podkreślił, że stosownie do art. 136 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel, bądź jego spadkobiercy, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 tej ustawy, nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu,

2) pomimo upływu 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się

ostateczna, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Sąd wskazał, że to na organie rozpoznającym wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ciąży obowiązek ustalenia, czy zachodzi co najmniej jedna z wymienionych sytuacji w art. 137 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organy administracji wykazały przesłanki zwrotu przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej część większej nieruchomości wywłaszczonej w [...] r.

Sąd podkreślił, że zbędność nieruchomości powinna być oceniana na podstawie tych samych dokumentów, które stanowiły podstawę do uznania jej niezbędności przy orzekaniu wywłaszczenia oraz wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Jednak, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z organem, że nie można uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany przez usytuowanie na działce parkingu samochodowego powszechnego użytku, który został wybudowany bez wymaganego pozwolenia budowlanego i co do którego orzeczono nakaz rozbiórki.

Sąd wskazał, że z pisma procesowego uczestnika postępowania z dnia [...]., wynika, że przebiegający przez działkę kabel jest kablem sieci trakcji tramwajowej oraz uznał, że budowa infrastruktury technicznej podziemnej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył pełnomocnik [...] Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]", adwokat B. D., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603), poprzez jego błędną wykładnię:

a) poprzez ustalenie, że Spółdzielnia nie rozpoczęła prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, pomimo tego, że z powołanego przepisu nie wynika, by przez pojęcie "prace związane z realizacją celu" należało rozumieć wyłącznie okoliczności faktyczne, a nie prawne, polegające na uzyskaniu stosownych zezwoleń, które są niezbędne i w każdym przypadku muszą poprzedzać faktyczne rozpoczęcie prac budowlanych, a które Spółdzielnia przedsięwzięła;

b) poprzez ustalenie, że fakt budowy fragmentu ulicy osiedlowej wraz z miejscami postojowymi, utwardzanie ciągu pieszo jezdnego oraz zagospodarowanie części działki poprzez posadzenie zieleni, nie spełnia przewidzianej w powołanym przepisie przesłanki "rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu", w sytuacji, gdy podjęcie między innym tych działań w zestawieniu z faktem podjęcia działań prawnych, prowadzi do wniosku, że Spółdzielnia wyczerpała przesłankę przewidzianą w powołanym przepisie

2) naruszenie przepisów postępowania, to jest przepisu art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nieodniesienie się przez Sąd do powołanego w skardze zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją przepisu art. 140 pkt 1 ustawy prawo o gospodarce nieruchomościami, polegającego na ustaleniu przez organ administracji odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie zdecydowanie za niskiej pomimo tego, że wartość tego odszkodowania powinna być znacznie wyższa, chociażby ze względu na obiektywny wzrost cen nieruchomości w okresie poprzedzającym zaskarżoną decyzję, na potwierdzenie czego przy skardze został złożony dowód w postaci operatu szacunkowego, z którego wynika faktyczna wartość należnego Spółdzielni odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że na przedmiotowej nieruchomości nie został całkowicie zrealizowany cel, dla którego wydana została decyzja o wywłaszczeniu, to jest nie powstało osiedle mieszkaniowe zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji. Jednak okoliczność ta, zdaniem Spółdzielni, nie przesądza o konieczności zwrotu tej nieruchomości w trybie przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wskazano, że Spółdzielnia "[...]" podjęła działania zmierzające do realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, to jest wystąpiła ze stosownymi wnioskami o wydanie niezbędnych do realizacji inwestycji zezwoleń, utwardzony został jej staraniem i nakładem ciąg pieszo -jezdny, zrealizowana została lokalna ulica [...] wraz z miejscami postojowymi i posadzona została zieleń, będąca jednym z elementów planowanej i rozpoczętej od strony prawnej inwestycji. Działania te świadczą o tym, że nieruchomość została przygotowana pod infrastrukturę niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla, a więc nie można twierdzić, że nieruchomość stała się zbędna na cel przewidziany w decyzji o wywłaszczeniu.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi o rozpoczęciu prac i nie ma żadnych przesłanek do tego, by pojęcie to zawężać wyłącznie do prac w rozumieniu faktycznie rozpoczętych robót. Nie ulega bowiem kwestii, że prace polegające na realizacji inwestycji w postaci budowy osiedla mieszkaniowego muszą być poprzedzone uzyskaniem stosownych zezwoleń, bez których inwestor nie ma możliwości przystąpienia do budowy, a na termin wydania których inwestor nie ma żadnego wpływu. Działania te stanowią jedną z form "rozpoczęcia prac" i są one niezbędnym elementem poprzedzającym prace czysto budowlane.

Podniesiono także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się w merytoryczny sposób do przedstawionego w skardze zarzutu nieprawidłowego określenia przez organ administracji wysokości należnego Spółdzielni odszkodowania na wypadek, gdyby kwestia zwrotu nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli została rozstrzygnięta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skuteczne natomiast zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z odpowiednimi normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że jeśli skargę kasacyjną oparto o obie podstawy z art. 174 ustawy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odwoławczy najpierw bada zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż tylko wtedy, gdy stan faktyczny został prawidłowo ustalony, lub nie został podważony, można przejść do badania zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Odnośnie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego, przypomnieć należy, że nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem stawiając taki zarzut, należy wskazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów, to wyrok tego Sądu byłby odmienny.

W niniejszej sprawie jako podstawę skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania, wskazano naruszenie art. 141 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zarzut ten uznać należy za chybiony, bowiem motywy zaskarżonego wyroku odpowiadają wymogom określonym w powołanym przepisie, zaś samo przeświadczenie skarżącej Spółdzielni, że odszkodowanie za zwracaną nieruchomość jest zbyt niskie, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia tego zarzutu. Wskazać bowiem należy, że art. 140 ust 1 powołanej ustawy o nieruchomościami stanowi, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej uznał, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zakwestionował bowiem wysokości przyznanego przez organ odszkodowania, określonego w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, zgodnie z przepisami ustawowymi obowiązującymi w tym zakresie. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że naruszenie to może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, to jest podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.

Wskazać należy, że w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca określił warunki, jakie muszą zaistnieć, aby nieruchomość została uznana za zbędną. Ma to miejsce wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, albo nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, przy czym warunek, o którym mowa w art.137 ust.1 pkt.1 ustawy musi odnosić się do całości wywłaszczonej nieruchomości a nie jej części.

Oznacza to, że oba wymienione w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami kryteria opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy to z powodu ustania prawnej podstawy rozpoczęcia realizacji inwestycji, przy czym wystarczy, aby jedna ze wskazanych przesłanek została spełniona, żeby uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. To zaś zobowiązuje organ do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy we wskazanym terminie – bez względu na przyczynę takich zaniechań – w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Przesłanka z art.137 ust.1 pkt 1 powołanej ustawy zachodzi zatem w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się przy tym rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji.

Przyczynami zaś niepodjęcia w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. mogą być: zmiana przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, utrata ważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji.

Podkreślić należy, że ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 wskazanej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W niniejszej sprawie niezbędność nieruchomości na cel uzasadniający wywłaszczenie ustalono w oparciu o decyzję Wydziału Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej W. [...] z dnia [...]., nr [...] o lokalizacji inwestycji. Cześć nieruchomości, stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną nr [...] została przeznaczona pod skoncentrowane usługi zgodnie z planem realizacyjnym ogólnym zagospodarowania terenu osiedla "[...]" w [...] W..

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia, gdyż osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Bowiem za niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się: pawilony handlowe, usługowe, szkoły, boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze. Za infrastrukturę uznać także należy instalacje podziemne, takie jak linia komunikacyjna, wodociągi, kabel elektryczny, instalacja gazowa, sanitarna, kanały deszczowe, przy czym budowa infrastruktury technicznej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli.

Mając na uwadze powyższe rozważania, lecz pamiętając także lekturę akt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpoznawanych okolicznościach należy się zgodzić z ustaleniami Sądu pierwszej instancji, że nie można uznać, iż cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie został zrealizowany. Nie można bowiem uznać, że przez usytuowanie na działce parkingu samochodowego powszechnego użytku, który został wybudowany bez wymaganego pozwolenia budowlanego i co do którego orzeczono nakaz rozbiórki, zrealizowano cel wywłaszczenia. Z akt niniejszej sprawy wynika ponadto, że północna część działki nadal nie została zagospodarowana, jest porośnięta drzewami i krzewami oraz jest ogrodzona siatką. Z pisma procesowego uczestnika postępowania z dnia [...]., wynika natomiast, że przebiegający przez działkę kabel jest kablem sieci trakcji tramwajowej, a z załączonej mapy wynika, że na nieruchomości będącej przedmiotem zwrotu nie ma innych instalacji infrastruktury związanych z celem wywłaszczenia i infrastrukturą Spółdzielni. Natomiast w piśmie z dnia [...].,[...] Sp. z o.o. wyraziły zgodę na przebudowę czynnych kabli trakcyjnych znajdujących się na działce nr [...].

W związku z tym oczywistym jest, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniające uznanie przedmiotowej nieruchomości za zbędną i orzeczenie o jej zwrocie. Kategoryczne bowiem brzmienie oznaczonego przepisu nie pozwala na stosowanie jakichkolwiek wyjątków.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.