Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 487/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2023 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 maja 2022 r., nr SKO. 421.382.2022 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 17 maja 2022 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję z 8 kwietnia 2022 r. wydaną przez, działającego z upoważnienia Wójta Gminy Chojnice, Kierownika Działu Pomocy Społecznej Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chojnicach, w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Po rozpoznaniu złożonego wniosku, wskazaną wyżej decyzją nr GOPS.CH.PS.5018.139.2022 z 8 kwietnia 2022 r. organ I instancji odmówił P. P. przyznania pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów ogrzewania, zakup opału.

W wyniku wniesionego od tak wydanej decyzji odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 17 maja 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 41 pkt 1 ustawy z dnia

12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej "u.p.s."), podkreślając, że specjalny

zasiłek celowy jest świadczeniem o szczególnym charakterze, które może być

przyznane w wyjątkowych sytuacjach. Zgodnie z przepisem art. 41 pkt 1 u.p.s., może

być on przyznany w związku z wystąpieniem szczególnie uzasadnionego przypadku,

osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe

w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby

samotnie gospodarującej lub rodziny. Świadczenie to nie podlega zwrotowi. W treści

art. 41 pkt 1 u.p.s. ustawodawca użył sformułowania "może być przyznane",

co oznacza, że rozstrzygnięcie wydawane jest w ramach tak zwanego uznania

administracyjnego.

Kolegium wyjaśniło także, że "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 41 u.p.s. oznacza przypadek odbiegający od sytuacji osób spełniających kryteria dochodowe. Przypadek ten musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność i nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Nadto "szczególnie uzasadniony przypadek" ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych, do których należą zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Art. 41 u.p.s. nie może przy tym prowadzić do powstania sytuacji, w której wnioskodawca uczyni z pomocy społecznej swoje stałe źródło utrzymania. Pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego obejmuje bowiem zdarzenia wykraczające poza zwykłe trudności życiowe i w skali odpowiedniej do zaspokojenia tylko tych nagłych, szczególnych potrzeb. W tym zakresie przyznanie pomocy na zakup np. opału, odzieży, środków czystości, opłat za zużycie energii elektrycznej i gazu, a więc na zaspokojenie potrzeb bytowych, nie ma charakteru wyjątkowego, a tym samym niemożliwego do przewidzenia.

Organ odwoławczy podał następnie, że P. P. ma 46 lat i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, R. P. oraz trojgiem dzieci: W. P., J. P., J. P. Skarżący jest zatrudniony w S. w Chojnicach. W lutym 2022 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, dochód pięcioosobowej rodziny strony wyniósł 5.265,13 zł netto, co w przeliczeniu na członka rodziny daje 1.053,03 zł, przy kryterium dochodowym warunkującym przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w kwocie 600 zł. Rodzina dodatkowo otrzymuje świadczenia wychowawcze w łącznej kwocie 1.500 zł miesięcznie. Żona skarżącego nie pracuje zawodowo. Opiekuje się niepełnosprawną córką J. P., która choruje na epilepsję, autyzm i u której stwierdzono niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym. Z uwagi na prowadzone postępowanie sądowe, wstrzymana została przy tym wypłata świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego na małoletnią J. P.

Kolegium uwzględniło, że P.P. wniósł o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów ogrzewania, zakup opału, tj. gazu. Do wniosku załączył fakturę Vat [..] wystawioną przez P. S.A. za zakup gazu propan na cele grzewcze, opiewającą na kwotę 1.250 zł oraz potwierdzenie przelewu kwoty 1.250 zł z należącego do niego rachunku bankowego na rachunek bankowy P. S.A., gdzie w tytule przelewu wpisano nr faktury Vat [...].

W rezultacie zdaniem Kolegium, skarżący w istocie sam, w oparciu o własne możliwości, uregulował w całości należność za zakup gazu. Okoliczność ta wyklucza uwzględnienie złożonego przez niego wniosku, gdyż zawiera on w istocie żądanie refundacji wydatków, a zatem strona zaspokoiła wynikające objęte wnioskiem potrzeby samodzielnie w oparciu o własne możliwości. W takiej sytuacji przyznanie wnioskowanego specjalnego zasiłku celowego, kłóciłoby się z zasadą subsydiarności pomocy społecznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uwzględniając posiłkowy charakter świadczeń z pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 u.p.s.) nie mieszczą się w katalogu potrzeb uzasadniających przyznanie zasiłku celowego te wydatki, które strony regulowały samodzielnie

Kolegium przytoczyło orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazując, że pomoc finansowa z pomocy społecznej nie może być przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków. Środki finansowe w postaci zasiłków celowych mogą bowiem być przyznane na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości, nie może zaspokoić. Chodzi tu zatem o potrzeby niezrealizowane. Skoro potrzeba została już zaspokojona, to należy przyjąć, że strona we własnym zakresie, własnym staraniem mogła to uczynić. Zasiłki celowe nie mają charakteru refundacji i mogą być przekazane na istniejące, udokumentowane i jeszcze niezrealizowane potrzeby bytowe

Zdaniem Kolegium, pomoc społeczna stanowi instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom najuboższym, przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby majątkowe i możliwości. Pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się, jak również udzielić wszelkich świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pomoc ta nie może być zatem traktowana, jak oczekiwałaby tego odwołujący, jako źródło dochodu służące zaspokojeniu najbardziej nawet uzasadnionych potrzeb bytowych. Jest to istotne zwłaszcza w dobie pandemii Covid-19, która pozbawiła wiele rodzin dotychczasowego źródła utrzymania i sprawiła, że nie są w stanie samodzielnie się utrzymać. Reasumując, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie mógł zostać uwzględniony, gdyż dotyczył potrzeby życiowej, która została zrealizowana przez stronę we własnym zakresie, w oparciu o posiadane przez nią środki pieniężne. Środki finansowe w postaci specjalnego zasiłku celowego mogą bowiem być przyznane wyłącznie na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, która nie została jeszcze zaspokojona.

W skardze na tak wydaną decyzję, wskazano, że organ odwoławczy nie zebrał i nie przeanalizował materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, przez co źle ocenił okoliczności sprawy i błędnie uznał, iż wniosek skarżącego dotyczy wydatków już przez niego uregulowanych. W związku z powyższym skarżący wniósł

0 zmianę zaskarżonej decyzji, skutkującą uwzględnieniem złożonego odwołania i w konsekwencji akceptacją złożonego wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku złożono fakturę FV-[...] z 14 lutego 2022 r., wystawioną przez P. S.A. za zakup gazu propan na cele grzewcze oraz potwierdzenie przelewu kwoty 1 250zł, gdzie w tytule przelewu wpisano nr faktury Vat [...]. Zdaniem skarżącego załączniki te miały na celu jedynie wykazać organowi odwoławczemu skalę wydatków, z którymi musi się mierzyć wnioskujący. Składając wniosek o specjalny zasiłek celowy skarżący nie wspominał przy tym, że miałby on stanowić żądanie refundacji kosztów już poniesionych.

Skarżący wyjaśnił, że złożył przedmiotowy wniosek z uwagi na brak środków na kolejne zamówienie gazu. Kolejna dostawa gazu miała miejsce w dniu 22 kwietnia 2022 r. i to właśnie pomocy w zapłacie za tę planowaną dostawę w istocie dotyczył wniosek o specjalny zasiłek celowy złożony w dniu 9 marca do GOPS w Chojnicach. W związku z tą dostawą, wystawiono w dniu 25 kwietnia 2022 r. fakturę Vat FV-[...], opiewającą na kwotę 1 600zł. Faktura ta nie została przez skarżącego uregulowana do dnia skargi, pomimo upływu terminu płatności w dniu 2 maja 2022r. gdyż skarżący nie dysponuje środkami finansowymi, aby tę płatność uregulować. Narażony jest przy tym na obciążenie go ustawowymi odsetkami.

Zakupu opału (gazu opałowego) skarżący dokonywał już wcześniej wielokrotnie a wcześniejsze zakupy z trudnościami realizował z własnych środków. W ocenie skarżącego potwierdza to, że nie próbuje on uczynić ze środków przyznawanych przez GOPS dodatkowego źródła dochodu. Dopiero splot wielu negatywnych okoliczności szeroko opisywanych zarówno we wniosku z 9 marca 2022 r. do GOPS w Chojnicach, jak również argumentacja podawana w odwołaniu wniesionym do Kolegium sprawiły, że nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów tej potrzeby.

Skarżący podkreślił także, że w ostatnich kilkunastu miesiącach gaz podrożał o prawie 150% z kwoty 1,35zł/litr w dniu 1 lipca 2020 r. do 3,20 zł/ litr w dniu 22 kwietnia 2022 r. Dodatkowo poinformował, że w związku z podwyżkami stóp procentowych miesięczna rata kredytu hipotetycznego skarżącego wzrosła o prawie 800 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 17 maja 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania P. P. specjalnego zasiłku celowego.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.), z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Stosownie do art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2).

Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

W oparciu o art. 8 u.p.s. zasiłek celowy jako świadczenie pieniężne jest zależne od kryterium dochodowego. Jak wynika z treści art. 8 ust. 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, (a zatem bez wyłączenia zasiłku celowego), co do zasady, przysługuje:

osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego

na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Zatem pomoc w ramach zasiłku celowego może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej, oraz których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy.

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 23 marca 2022 r. wynika, że pięcioosobowa rodzina zajmuje dom jednorodzinny, własnościowy, niewykończony w całości, składający się z 5 pokoi, kuchni i dwóch łazienek. W budynku brakuje drzwi wewnętrznych, nie we wszystkich pokojach są meble, dom ogrzewany jest gazem. Na budowę domu J. i P. P. zaciągnęli kredyt hipoteczny, którego rata wynosi około 960 zł miesięcznie. Na ogrzewanie budynku w sezonie zimowym potrzebne jest około 4000 zł. Rodzina ponosi przy tym wydatki związane z leczeniem niepełnosprawnej córki.

Jak wskazano przy tym w dokumentacji z wywiadu środowiskowego, J. P. i P.P. zakupili w dniu 14 lutego 2022 r. gaz na kwotę 1250 zł, z terminem płatności 14 dni, dlatego proszą o wsparcie finansowe, bo taki wydatek znacznie przekracza ich możliwości finansowe.

W wyniku wywiadu stwierdzono także, że rodzina nie ma zaległości w bieżących opłatach.

W dokumentacji wywiadu stwierdzono także, że rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia P. P. w wysokości 5265,13 zł a zatem aktualna wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi 1053,23 zł. Rodzina otrzymuje także świadczenie wychowawcze w łącznej wysokości 1500 zł oraz dodatek osłonowy w wysokości 425 zł.

Zestawiając ze sobą powołane na wstępie przepisy u.p.s. z przedstawionym powyżej stanem faktycznym orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że Skarżący nie spełnia warunków, aby uzyskać pomoc w formie świadczenia pieniężnego, jakim jest zasiłek celowy z art. 39 u.p.s. Dochód na osobę w rodzinie przekraczał bowiem kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s., wynoszące 600 zł.

Jak słusznie zatem uznało Kolegium, skarżący nie spełnia warunków do uzyskania pomocy w formie świadczenia pieniężnego, jakim jest zasiłek celowy. Dochód skarżącego przekraczał bowiem kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s.

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie, w sytuacji braku podstaw -ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s., zasadnie oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (por. wyroki NSA: z 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1557/19 i z 8 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 711/17, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art.

3 ust. 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Podkreślić w tym miejscu należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść wskazanych wyżej przepisów u.p.s., w których ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola sądowa obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja uznaniowa powinna być oparta o wszechstronne ustalenie wszystkich okoliczności sprawy w zakresie sytuacji materialnej i dochodowej oraz potrzeb wnioskodawcy oraz analizę tej sytuacji w odniesieniu do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy (por. wyrok WSA w Olsztynie z 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 4/22).

Specjalny zasiłek celowy ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (por. wyroki NSA: z 18 maja 2020 r., sygn. I OSK 1557/19 oraz z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 711/17). Specjalny zasiłek celowy to wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Ustalenie, że wnioskodawca spełnia przesłanki do otrzymania specjalnego zasiłku celowego nie oznacza, że powstaje obowiązek uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości lub w części.

Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że zapadłe w sprawie decyzje odmawiające przyznania Skarżącemu pomocy finansowej na pokrycie kosztów zakupu gazu nie zostały podjęte z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Należy zaznaczyć, że osoba wnioskująca oświadczenie z pomocy społecznej zobowiązana jest przede wszystkim wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła. Pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do poprawy trudnej sytuacji, a nie je wyręczać. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wykorzystał własne możliwości finansowe na zakup gazu, a następnie wystąpił o zwrot tych środków. W judykaturze wskazuje się natomiast, że pomoc finansowa nie może być przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków. Środki finansowe w postaci zasiłku celowego mogą bowiem być przyznane na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości, nie może zaspokoić. Chodzi tu zatem o potrzeby niezrealizowane. Skoro potrzeba została już zaspokojona, to należy przyjąć, że strona we własnym zakresie, własnym staraniem mogła to uczynić (por. wyroki: WSA we Wrocławiu z 11 czerwca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 537/18, WSA w Gliwicach z 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/GI 566/19, WSA w Opolu z 8 sierpnia 2017 sygn. akt II SA/Op 219/17).

Sąd przeprowadził kontrolę legalności podjętych w sprawie aktów i uznał, że rozstrzygając o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego organy obu instancji dokonały wystarczających ustaleń co do stanu faktycznego oraz trafnie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Na tej podstawie słusznie uznały, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, uzasadniały odmowę przyznania skarżącej tego świadczenia. Zaskarżone decyzje, wydane w ramach uznania administracyjnego, znalazły oparcie w materiale dowodowym sprawy, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzić bowiem trzeba, że organy szczegółowo przeanalizowały zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową strony skarżącej.

W tym celu zgromadzone zostały konieczne dowody, na podstawie których prawidłowo ustalono, że potrzeba, której dotyczył wniosek strony skarżącej została zaspokojona we własnym zakresie. Dokument w postaci dołączonej do wniosku faktury z 14 lutego 2022 r., potwierdza, że koszt gazu na cele grzewcze został pokryty przez stronę skarżącą ze środków własnych. Wobec tego za zasadną należało uznać ocenę organów, że potrzeba zgłoszona przez stronę skarżącą została zaspokojona przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.p.s. i nie stanowi już niezbędnej potrzeby życiowej. W okolicznościach niniejszej sprawy za trafny trzeba również uznać pogląd organów, znajdujący wsparcie w orzecznictwie sądowym, że pomoc finansowa nie może być przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków. Środki finansowe w postaci zasiłku celowego mogą bowiem być przyznane na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości, nie może zaspokoić. Chodzi tu zatem o potrzeby niezrealizowane. Skoro potrzeba została już zaspokojona, to należy przyjąć, że strona we własnym zakresie, własnym staraniem mogła to uczynić (por. wyrok WSA w Gliwicach z 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/GM 150/11).

W złożonej do Sądu skardze wyjaśniono, że złożony wniosek o zasiłek celowy dotyczył kolejnego zamówienia gazu. W odniesieniu do złożonych wyjaśnień zauważyć w pierwszej kolejności należy, że nie zostały one złożone w toku postępowania organów administracyjnych, w szczególności przy piśmie z 16 maja 2022 r., którym skarżący uzupełnił treść wniesionego odwołania, a które złożono po dostawie gazu, o której mowa w skardze. Jak podano w skardze, kolejna dostawa gazu miała miejsce w dniu 22 kwietnia 2022 r. Nadto w związku z tą dostawą, wystawiono w dniu 25 kwietnia 2022 r. fakturę Vat FV-[...], opiewającą na kwotę 1 600 zł. W toku postępowania złożono natomiast fakturę FV-[...], która jak skarżący sam potwierdza, została przez niego opłacona.

W toku postępowania w dokumentacji z wywiadu środowiskowego wskazano natomiast, że J. P. i P. P. zakupili w dniu 14 lutego 2022 r. gaz na kwotę 1250 zł, z terminem płatności 14 dni, dlatego proszą o wsparcie finansowe, bo taki wydatek znacznie przekracza ich możliwości finansowe.

Z powyższego wynika, że organy prawidłowo odniosły się do materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, nie przekraczając granic uznania administracyjnego.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko judykatury, że pomoc finansowa nie może być przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków (por. wyrok WSA w Gdańsku z 24 sierpnia 2022 r. II SA/Gd 323/22, wyrok WSA w Kielcach z 17 maja 2022 r. II SA/Ke 188/22, wyrok WSA w Rzeszowie z 21 lutego 2018 r. II SA/Rz 1379/17, wyrok NSA z 29 stycznia 2008 r. I OSK 516/07).

Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają żadnych przepisów u.p.s. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu organy pomocy społecznej przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane dowody poddano wnikliwej i poprawnej ocenie. Zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona, zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Należy zatem stwierdzić, że organy w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki bez przekroczenia granic ustawowych poddały rzetelnej analizie i ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski.

Na powyższą ocenę bez wpływu pozostaje przy tym argumentacja skarżącego dotycząca trudnej sytuacji materialnej jego rodziny.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.