Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2723/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 b ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 3 pkt. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151, art. 145 § 1 lit. b, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia NSA Czesława Nowak – Kolczyńska Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.C. i T. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1714/16 w sprawie ze skargi I. C. i T. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1714/16 oddalił skargę I.C. i T.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

P. S.A. reprezentowana przez E. sp. z o.o. zwróciła się wnioskiem z dnia 7 czerwca 2013 r. do Starosty [...] o zobowiązanie właścicieli nieruchomości położonej w miejscowości B. gm. J. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność I. i T.C. do jej udostępnienia w celu wykonania przebudowy linii napowietrznej niskiego napięcia. Wnioskodawca podnosił, że nie może uzyskać zgody właścicieli nieruchomości położonej w miejscowości B. gm. J. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] o pow. [...] ha na dobrowolne udostępnienie nieruchomości w celu wykonania niezbędnych prac.

Decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia [...] lipca 2014 r. orzeczono o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej we wsi B. gmina J. oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. [...] ha poprzez zezwolenie P. S.A. [...] na wykonanie czynności związanych z wymianą przewodów linii napowietrznej niskiego napięcia oraz na wymianę słupów, na okres 2 dni, w terminie 14 dni od daty w którym decyzja stanie się ostateczna.

Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] uchylono decyzję Starosty [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, iż organ nie posiadał w materiale dowodowym informacji dotyczącej rodzaju i zakresu przeprowadzonych prac, załączone pełnomocnictwo nie obejmowało występowania w trybie art. 124b u.g.n., a ponadto wnioskodawca nie przedłożył dokumentów wskazujących, iż urządzenia posadowione na gruncie są jego własnością, co uprawnia do wystąpienia z wnioskiem o ograniczenie korzystania z nieruchomości.

Rozpoznając merytorycznie sprawę organ I instancji przywołał treść art. 124b u.g.n. i stwierdził, że podczas wizji nieruchomości przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2014 r. ustalono, iż na działkach posadowione są słupy drewniane, które podlegałyby wymianie, a nad nimi przebiega linia energetyczna. Podczas wizji ustalono ponadto, iż właściciel nieruchomości domaga się przebudowy linii w taki sposób, aby słupy przenieść do granicy działek, gdyż obecny przebieg obniża wartość inwestycyjną działek. Ponadto podczas wizji organ prowadzący zobowiązał P. S.A. do przeprowadzenia dodatkowych negocjacji z właścicielami nieruchomości.

W odpowiedzi na wezwanie do przeprowadzenia dodatkowych negocjacji P. S.A. pismami z dnia 31 stycznia 2014 r. zaproponowała właścicielom ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu w kwocie 2.000 zł oraz poinformowała, iż na obecnym etapie inwestycji nie ma możliwości zmiany położenia linii i słupów do granic działek o co właściciele wnosili podczas wizji.

Właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na zaproponowane warunki.

Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. poinformowano, iż zakres prac na działkach ew. nr [...] w B. będzie polegał na demontażu istniejących przewodów linii napowietrznej niskiego napięcia, demontażu 3 słupów niskiego napięcia, budowie 3 słupów niskiego napięcia w tej samej lokalizacji oraz budowie nowych przewodów linii napowietrznej niskiego napięcia.

W dniu 26 marca 2015 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną podczas której przedstawiciel P. S.A. poinformował, iż wymiana linii jest konieczna ze względu na zły stan techniczny słupów drewnianych oraz linii, a brak remontu może doprowadzić do uszkodzenia linii, a co za tym idzie do sprowadzenia ewentualnego niebezpieczeństwa narażenia odbiorców na brak energii elektrycznej lub w szczególnych wypadkach również na utratę zdrowia lub życia (w przypadku jeżeli jeden ze słupów ulegnie złamaniu).

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o ograniczeniu korzystania z nieruchomości poprzez zobowiązanie właścicieli nieruchomości do udostępnienia części nieruchomości położonej we wsi B. gmina J. oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. [...] ha, w pasie technologicznym o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], w celu wykonania przez P. S.A. Oddział [...] czynności związanych z wymianą przewodów linii napowietrznej niskiego napięcia oraz na wymianie słupów, na okres 2 dni liczonych od daty rozpoczęcia prac, zgodnie z załącznikiem mapowym stanowiącym integralną część decyzji. Stwierdzono w decyzji, że zezwolenie obejmuje w szczególności prawo wstępu na nieruchomość w celu wykonania prac montażowych związanych z wymianą przewodów linii napowietrznej niskiego napięcia oraz wymiany słupów.

Ponadto zobowiązano P. S.A. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu inwestycji, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub spowoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie odpowiadające wartości poniesionych szkód. Jeżeli w skutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania I.C. i T.C. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli I.C. i T.C. wskazując na konieczność zweryfikowania zakresu pełnomocnictwa udzielonego B.S. pełnomocnikowi Spółki P. S.A. w szczególności pod względem umocowania do występowania pełnomocnika Spółki w trybie art. 124b u.g.n. i to zarówno w dniu 8 sierpnia 2013 r. tj. w dniu złożenia wniosku właścicieli działki o usunięcie urządzeń elektroenergetycznych jak i obecnie oraz udokumentowania przez Spółkę P. S.A., że urządzenia elektroenergetyczne posadowione na działce nr [...] położonej w miejscowości B., gmina J. stanowiącej własność I. i T.C. nie stanowią części składowej tej nieruchomości gruntowej i są własnością przedsiębiorstwa energetycznego.

W skardze wskazywano także na konieczność udokumentowania przez Spółkę posiadania tytułu prawnego uprawniającego do posadowienia urządzeń elektroenergetycznych na nieruchomości oraz udokumentowania przez P. S.A., że zostało wydane pozwolenie na budowę sieci energetycznej niskiego napięcia oraz ustalenie terminu wykonania planów realizacyjnych.

Skarżący domagali się także usunięcia sieci energetycznej z ich nieruchomości.

W ocenie I.C. i T.C. zaskarżona decyzja powinna być uchylona.

W uzupełnieniu skargi z dnia 23 marca 2017 r. skarżący wywodzili, że wbrew twierdzeniom art. 49 k.c. nie stanowi samoistnej podstawy wyłącznie urządzeń przesyłowych spod działania zasady superficies solo cedit. Podkreślono, że w tym przepisie nie przewidziano automatycznego przewłaszczenia tych urządzeń na rzecz właściciela przedsiębiorstwa. Podkreślono także, że prace modernizacyjne są faktyczną przebudową linii energetycznej.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 124b u.g.n. można zobowiązać właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania niezbędnych czynności. Ograniczenie wykonywania przez wymienione podmioty przysługujących im praw rzeczowych na podstawie omawianej decyzji uwarunkowane jest wymogiem spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 124b u.g.n., warunkujących wydanie nakazu udostępnienia nieruchomości.

Sąd I instancji wskazał, że w ocenie skarżących P. S.A. nie jest właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n., jednakże zaznaczył, że nie można podzielić powyższego poglądu. Powołany przez nich przepis art. 49 k.c. stanowi, że z chwilą połączenia tych urządzeń z siecią należącą do przedsiębiorstwa przestają być częścią składową nieruchomości i stają się samoistnymi rzeczami ruchomymi. Oznacza to, że urządzenia przesyłowe znajdujące się na nieruchomości skarżących nie stanowią ich własności. Ponadto zauważyć należy, że wnioskodawca przedłożył do akt karty inwentarzowe z których wynika, że stał się użytkownikiem tych urządzeń po swym poprzedniku prawnym. Ponadto Sąd zauważył, że podmiotem mogącym występować o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości może być każdy, kto realizuje cel publiczny, a nie tylko Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że P. S.A. realizuje cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n.

W ocenie WSA w Warszawie kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma pojęcie remontu użyte w art. 124b u.g.n. Wyjaśnienie znaczenia tego terminu wymaga przeprowadzenia procesu wykładni przy wykorzystaniu definicji legalnych zawartych w art. 3 prawo budowlane.

Sąd I instancji podniósł, że jak wynika z treści art. 3 pkt 8 prawa budowlanego, istota remontu polega na odtworzeniu stanu pierwotnego, czyli odtworzeniu czegoś, co kiedyś było, ale nie ma tego w chwili rozpoczęcia remontu. W wyniku remontu nie może powstać obiekt budowlany o innych parametrach technicznych lub użytkowych niż obiekt. Jeżeli w wyniku wykonywanych robót budowlanych nastąpi zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem parametrów charakterystycznych dla kształtu całego obiektu budowlanego, takich jak jego kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość lub liczba kondygnacji, będziemy mieli do czynienia z przebudową.

W rozpatrywanej sprawie Spółka w piśmie z dnia 21 listopada 2014 r. sprecyzowała na czym ma polegać przeprowadzenie prac i podała ich szczegółową listę. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasadnie organ I instancji przyjął, że zakres prac objętych wnioskiem spełnia definicje remontu, gdyż chodzi o podjęcie czynności zmierzających do przywrócenia wartości użytkowej i funkcjonalnej słupów.

W kwestii zarzutu skargi dotyczącego braku pozwolenia na budowę Sąd podkreślił, że decyzja ograniczająca prawa do nieruchomości poprzedza wydanie pozwolenia na budowę i jest dowodem posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Ponadto w ocenie WSA w Warszawie pełnomocnictwo dołączone do akt sprawy dla B.S. upoważniało tą osobę do złożenia wniosku w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Braki formalne tego pełnomocnictwa zostały usunięte w dniu 20 listopada 2014 r., co oznacza, że także w dacie złożenia wniosku osoba ta była uprawniona do reprezentowania Spółki w niniejszym postępowaniu administracyjnym.

Kwestia zmiany przebiegu linii energetycznej, której domagają się skarżący nie jest natomiast przedmiotem tego postępowania i nie może więc podlegać ocenie, ani przez organ administracji, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli I.C. i T.C. zaskarżając go w całości.

Powołując się na art. 174 i art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270) dalej jako p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie:

1.art. 124 b ust. 1 u.g.n. w związku z art. 3 pkt 8 prawa budowlanego - poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w bezpodstawnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zamierzone przez uczestnika prace budowlane stanowią w rozumieniu powołanych przepisów prawa remont napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia, podczas gdy faktycznie zmierzają one bezpośrednio do dokonania odbudowy przedmiotowej linii energetycznej, co w konsekwencji uniemożliwia wydanie na podstawie art. 124 b ust. 1 u.g.n. decyzji zobowiązującej Skarżących do udostępnienia Uczestnikowi stanowiącej ich własność nieruchomości;

2. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne rozpoznające sprawę art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 nr 30 poz. 168), dalej jako k.p.a., w związku z art. 124 b ust. 1 u.g.n., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności faktycznych, a to poprzez brak ustalenia jakoby uczestnik posiadał tytuł prawny do urządzeń napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia będących przedmiotem zamierzonych prac budowlanych;

3. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne rozpoznające sprawę art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 124 b ust. 1 i ust. 3 u.g.n., polegające na braku wszechstronnej analizy zakresu ograniczenia prawa własności skarżących w związku z planowanymi przez uczestnika pracami budowlanymi dotyczącymi urządzeń napowietrznej linii energetycznej niskiego, co w konsekwencji uniemożliwia ustalenie czy w niniejszym przypadku nie doszło do przekroczenia stopnia niezbędnego uszczuplenia władztwa nad udostępnianą nieruchomością;

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez brak ustosunkowania się w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do niektórych argumentów podnoszonych przez skarżących w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w tym w szczególności brak odniesienia się do zarzutów wskazanych w piśmie skarżących z dnia 23 marca 2017 r. stanowiącym uzupełnienie skargi.

Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie niniejszej sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania na zasadzie art. 185 p.p.s.a.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano argumentację prawną na poparcie zarzutów skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skuteczne zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

Zgodnie z powyższym stwierdzić należy, że nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne rozpoznające sprawę art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 124 b ust. 1 u.g.n., jak również art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne rozpoznające sprawę art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 124 b ust. 1 i ust. 3 u.g.n.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd I instancji orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z kolei wskazany przez skarżących kasacyjnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Przepis ten, podobnie jak art. 151 p.p.s.a., nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2551/16, wyrok NSA z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 859/15, wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2671/14, publ. CBOSA).

W ocenie NSA organy wydały kwestionowane w sprawie decyzje po należytym wyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W postępowaniu dowodowym zachowane zostały reguły wynikające z norm zawartych w k.p.a. Nie można podzielić stanowiska, że w sprawie uchybiono art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 124 b ust. 1 i 3 u.g.n.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zarzucają, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy polegające na braku ustalenia, że posiadają oni tytuł prawny do urządzeń będących przedmiotem zamierzonych prac budowlanych. Tymczasem zarówno organy jak i Sąd I instancji wskazali takie podstawy, które wydają się być oczywiste. Art. 49 kc stanowi, że z chwilą połączenia tych urządzeń z siecią nalężącą do przedsiębiorstwa przestają być częścią składową nieruchomości i stają się samoistnymi rzeczami ruchomymi. Oznacza to, że urządzenia przesyłowe znajdujące się na nieruchomości skarżących nie stanowią ich własności. Ponadto P. S.A. realizuje cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest okolicznością powszechnie wiadomą, że po dokonanych przekształceniach podmiotowych właścicielami sieci są spółki P. S.A. Dodać też należy, że Spółka dołączyła do akt sprawy karty inwentarzowe linii średniego i niskiego napięcia.

Nie można zgodzić się też z twierdzeniem, że w sprawie brak było wszechstronnej analizy zakresu ograniczenia prawa własności skarżących w związku z planowanymi pracami budowlanymi. Dokładnie wskazano bowiem, że zakres planowanych prac obejmuje między innymi demontaż istniejących przewodów linii napowietrznej niskiego napięcia, demontaż słupów niskiego napięcia, budowę słupów niskiego napięcia i budowę nowych przewodów linii napowietrzanej niskiego napięcia, co w ocenie Sądu wskazuje, że jest to normalny zakres prac związanych z remontem, który nie powoduje przekroczenia niezbędnego uszczuplenia władztwa nad przedmiotową nieruchomością.

Za nieuzasadniony należało także uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Powyższy przepis określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 ONSAiWSA 2010/3/39) bądź uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09).

W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Chybiony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 124 b ust. 1 u.g.n. w związku z art. 3 pkt 8 p.b. poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w bezpodstawnym przyjęciu przez WSA, że zamierzone prace budowlane stanowią w rozumieniu powołanych przepisów prawa remont napowietrznej linii energetycznej niskiego napięcia, podczas, gdy faktycznie zmierzają one bezpośrednio do dokonania obudowy przedmiotowej linii energetycznej, co w konsekwencji uniemożliwia wydanie na podstawie art. 124 b ust. 1 u.g.n. decyzji zobowiązującej skarżących do udostępnienia stanowiącej ich własność nieruchomości.

Zgodnie z brzmieniem 124b ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ustalenia wymaga zatem kwestia, czy zaproponowany zakres prac można zaliczyć do remontu stanowiącego jedną z przesłanek umożliwiających udostępnienie nieruchomości, czy też zakres tych prac będzie stanowił przebudowę istniejącej linii napowietrznej, co będzie z kolej wiązało się z negatywnym rozpoznaniem wniosku inwestora.

Reasumując przepis art. 124b u.g.n. umożliwia zobowiązanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania określonych czynności (związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów), gdy ten nie wyraża na to zgody. Muszą być zatem spełnione łącznie obie te przesłanki – brak zgody i właściwy cel (por. też wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 listopada 2015 r., II SA/Kr 846/15, LEX nr 1939336, i wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 marca 2017 r., II SA/Rz 1425/16, LEX nr 2278443) (Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz aktualizowany do art.124(b) ustawy o gospodarce nieruchomościami, LEX).

Pojęcie remontu, jak słusznie wskazał Sąd I instancji zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 8 p.b., gdzie wskazano, że należy przez nie rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Ponadto w wyniku remontu nie może powstać obiekt budowlany o innych parametrach technicznych lub użytkowych niż obiekt pierwotny. Remont polegać może na naprawie, wymianie lub odnowieniu niektórych elementów obiektu w celu zapobieżenia w przyszłości jego degradacji fizycznej i technicznej lub nadmiernemu i zbyt szybkiemu zużyciu W świetle wskazanego przez Spółkę zakresu planowanych prac wraz z podaniem ich szczegółowej listy, uznać należało, że spełnia on definicję remontu, gdyż chodzi o podjęcie czynności zmierzających do przywrócenia wartości użytkowej i funkcjonalnej części budowli.

W wyroku z dnia 20 października 2011 r., II OSK 1483/10, LEX nr 1151902, NSA wskazał, że zasadnicza różnica między remontem a odbudową wynika z występującego w przypadku odbudowy faktu uprzedniego w stosunku do samego aktu odtworzenia – rozebrania określonych fragmentów obiektu. Rozebranie takie wyklucza potraktowanie całości robót jako odtwarzających stan pierwotny, o których mowa w definicji terminu "remont". W takiej sytuacji doszłoby bowiem do remontu czegoś, co nie istnieje, gdyż zostało uprzednio rozebrane. Odtworzenie, obejmujące rozebranie, a następnie "odtworzenie właściwe", wiąże się z pojęciem odbudowy (Alicja Plucińska-Filipowicz (red.), Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Komentarz aktualizowany do art.3 Prawa budowlanego, LEX). Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem liniowym – napowietrzną linią energetyczną niskiego napięcia. Determinuje to pewną specyfikę rozumienia remontu w stosunku do takich obiektów. Znalazła ona swoje odzwierciedlenie także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie przyjmuje się, że roboty budowlane polegające na wymianie słupów drewnianych stanowiących część obiektu budowlanego, jakim jest linia elektroenergetyczna jako całość, na wykonane z innego materiału w sytuacji, gdy nie następuje zmiana przebiegu trasy owej linii mogą być zakwalifikowane jako remont. W konsekwencji zasadnie Sąd I instancji przyjął, że sama wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych. Jakakolwiek zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, lecz np. przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a prawa budowlanego. Podkreślić należy, że dopuszczalność kwalifikacji planowanych robót budowlanych jako remontu wynika z faktu, że nie dotyczą one całego obiektu budowlanego (demontażu całej linii przesyłowej), lecz tylko określonego jego fragmentu. Inaczej będą traktowane roboty budowlane polegające na całkowitym zdemontowaniu, rozebraniu obiektu budowlanego (w tym przypadku całej linii przesyłowej) i zastąpienie go całkowicie nową substancją. Wówczas należy je traktować jako przebudowę lub odbudowę obiektu budowlanego, tak samo jak określa to orzecznictwo sądowe w przypadku innych obiektów budowlanych np. budynków (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2016 r. Sygn. akt I OSK 1509/16).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.