Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 502/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 § 3, art. 64 § 1 pkt 4, art. 64c § 6 i § 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., znak [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2017 r., nr [...], wystawionego przez Powiatową Stację Sanitarno- Epidemiologiczną, celem wyegzekwowania z majątku Ł.S. należności z tytułu kary pieniężnej w kwocie 120.000,00 zł.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., powołując się na przepisy art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, ponieważ w toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik US nie ustalił majątku zobowiązanego, pozwalającego na zaspokojenie dochodzonych należności. W związku z zakończeniem w.w. postępowania organ egzekucyjny skierował do wierzyciela zawiadomienie z [...] lipca 2017 r. o obciążających wierzyciela kosztach egzekucyjnych w kwocie 6.132,60 zł, niezaspokojonych w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] lutego 2017 r. Następnie na wniosek wierzyciela postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r., Naczelnik US orzekł o obciążeniu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) kosztami egzekucyjnymi w kwocie 6.119,60 zł powstałymi w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS ) z [...] grudnia 2017 r. z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, z uwagi na przedwczesne wprowadzenie go do obrotu prawnego, tj. przed doręczeniem stronie ostatecznego postanowienia o umorzeniu postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik US postanowieniem z [...] stycznia 2018 r., orzekł o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 6.119,60 zł, naliczonymi w związku z postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym w oparciu o ww. tytuł wykonawczy.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. DIAS uchylił zaskarżone postanowienie z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny nie odniósł się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych pod kątem wskazań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik US wydał [...] kwietnia 2018 r. postanowienie, którym - na mocy art. 64 § 1 pkt 3 i § 6 oraz art. 64b u.p.e.a. - określił koszty egzekucyjne z tytułu opłaty za czynności egzekucyjne, tj. za zajęcie wynagrodzenia w wysokości 4% kwoty egzekwowanej należności na kwotę 4.882,10 zł, opłaty manipulacyjnej związanej ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 1% kwoty egzekwowanej należności na kwotę 1.211,80 zł, za spisanie na miejscu u zobowiązanego protokołu o jego stanie majątkowym na kwotę 3,00 zł, wydatki za wysłaną do zobowiązanego korespondencję na kwotę 22,70 zł, (łączna kwota - 6.119,70 zł) oraz orzekł o obciążeniu Wierzyciela ww. kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie, stosując się do zaleceń organu odwoławczego w zakresie dokonania niezbędnej analizy wysokości kosztów egzekucyjnych pod kątem wskazań Trybunału Konstytucyjnego, zawartych w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, odnosząc się do kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy, Naczelnik US wyjaśnił, że koszty postępowania egzekucyjnego dzielą się na opłaty za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne. Wskazał przy tym, że opłaty za czynności egzekucyjne stanowią swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych lub za dokonanie czynności egzekucyjnych, a opłaty za czynności egzekucyjne mają na celu zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W szczególności organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wydatkiem jest m.in. czas i nakład pracy poświęcony przez pracownika na realizację określonego postępowania egzekucyjnego, wydatki związane z ustalaniem majątku dłużnika, amortyzacja sprzętu, koszt materiałów biurowych itp. Zaznaczył przy tym, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny, dokładając wszelkich starań, by ustalić majątek zobowiązanego, skierował zajęcia do dziesięciu central bankowych, a do pracodawcy zajęcie wynagrodzenia za pracę.

Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że wprawdzie zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych okazały się nieskuteczne, lecz w związku z przedmiotowymi czynnościami poniesione zostały znaczne wydatki, m.in. koszty druków, nakład pracy wniesiony przez pracownika (roboczogodziny poświęcone na wprowadzenie danych do systemu elektronicznego, generowanie zawiadomień o zajęciu, przygotowaniem wysyłki, zwrotnych potwierdzeń odbioru i odpowiedzi oraz rejestrowaniem danych w systemie elektronicznym), amortyzacja sprzętu biurowego oraz koszty podpisu elektronicznego niezbędnego do przesłania drogą elektroniczną przez system OGNIVO do central bankowych przedmiotowych zawiadomień o zajęciach. Nadmienił przy tym, że odpowiedzi z banków również generowane są przez system elektroniczny, wobec czego organ egzekucyjny każdą taką odpowiedź oraz zwrotne potwierdzenie odbioru zajęcia musi wydrukować i dołączyć do akt sprawy. Organ pierwszej instancji podkreślił, że w celu ustalenia majątku zobowiązanego ww. tytuł wykonawczy przydzielano do służby poborcy skarbowemu, a z uwagi na to, że adres wskazany na tytule wykonawczym różnił się od adresu podanego przez dłużnika jako adres rejestracyjny, pracownik organu egzekucyjnego udał się pod oba adresy. Natomiast z ustaleń poczynionych [...] marca 2017 r. wynika, iż Ł.S. nie mieszka pod tym adresem i nie kontaktuje się z rodziną. Wobec powyższego poborca udał się pod adres w [...], jednakże nikogo pod tym adresem nie zastał, wobec czego pozostawił wezwanie. W trakcie kolejnej służby w dniu [...] kwietnia 2017 r. pracownik organu egzekucyjnego sporządził w miejscu zamieszkania Zobowiązanego protokół o jego stanie majątkowym. Czynności dokonane w terenie również wiązały się z licznymi wydatkami związanymi z delegacją poborcy skarbowego oraz zapłatą za jazdy lokalne, roboczogodzinami poświęconymi przez pracownika urzędu na dojazd i poczynienie ustaleń, a następnie wprowadzeniem uzyskanych informacji do systemu oraz kosztami materiałów biurowych. Naczelnik US zwrócił uwagę, że organ egzekucyjny pokrywa koszty dojazdu poborcy skarbowego do zobowiązanego, natomiast poborcy skarbowi realizują czynności w terenie za pomocą własnych środków transportu. Wiąże to się z obowiązkiem zwrotu przedmiotowych kosztów przez pracodawcę. Organ pierwszej instancji dodatkowo wyjaśnił Wierzycielowi, że koszty dojazdu poborcy skarbowego rozliczane są na podstawie delegacji lub oświadczenia o użytkowaniu prywatnego samochodu wjazdach lokalnych do celów służbowych. Stawka za 1 kilometr - w okresie, gdy przedmiotowe czynności w terenie były wykonywane - określona była na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej nr [...]. Stawka za 1 kilometr w delegacjach służbowych i jazdach lokalnych dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika do 900 cm3 wynosiła 0,42 zł, a powyżej 900 cm3 - 0,60 zł. Z dniem 1 maja 2017 r. przedmiotowa decyzja została zastąpiona decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...], w której odpowiednio ustalono stawkę za 1 kilometr 0,46 zł i 0,62 zł. W toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego skierowano również zapytania do Inspektoratu ZUS oraz do CEPiK. Ponadto przez system elektroniczny sprawdzono dłużnika w Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych oraz w bazie OGNIVO (zapytania do 31 central bankowych). Poza tym pracownik organu wygenerował wydruk z systemu e-ORUS oraz uzyskał wydruk z bazy PESEL w celu ustalenia miejsca zamieszkania zobowiązanego. Samo przyjęcie do realizacji tytułu wykonawczego oraz zakończenie postępowania egzekucyjnego wiąże się zatem ze znacznym nakładem pracy pracowników organu (wprowadzenie do systemu tytułu wykonawczego, zakończenie go w systemie, wygenerowanie pism i postanowień itp.), jak i kosztami materiałów biurowych oraz wysyłką korespondencji. Naczelnik US zaznaczył, że administracyjny organ egzekucyjny realizuje swoje zadania przez komórkę organizacyjną urzędu skarbowego, który w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest jednostką budżetową, tj. jednostką organizacyjną sektora finansów publicznych nieposiadającą osobowości prawnej, która pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu państwa, a pobrane dochody odprowadza na rachunek dochodów budżetu państwa. Założeniem jest przy tym, iż koszty postępowania egzekucyjnego pobierane są od zobowiązanego. W przypadku, gdy nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, organ egzekucyjny obciąża nimi wierzyciela pod warunkiem ziszczenia się którejś z przesłanek określonych w przepisach art. 64 § 2, § 3,i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzyskane środki z tytułu kosztów egzekucyjnych służą bowiem pokryciu wydatków budżetu państwa związanych z utrzymaniem aparatu egzekucyjnego, w tym m.in. kosztów materiałów biurowych, systemów komunikacji elektronicznej, utrzymaniem budynków oraz pokryciem wynagrodzeń pracowników organu.

Stwierdzając, że wysokość opłaty za zajęcie wynagrodzenia w kwocie 4.882,10 zł, opłaty manipulacyjnej w wysokości 1.211,80 zł oraz opłaty za protokół o stanie majątkowym zobowiązanego w wysokości 3,00 zł, jest jak najbardziej uzasadniona (adekwatna do nakładów pracy i poniesionych wydatków), Naczelnik US wskazał na zaangażowanie wielu osób w prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie w.w. tytułu wykonawczego.

Od powyższego postanowienia PPIS złożył zażalenie.

Postanowieniem z [...] lutego 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.), DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że bezspornym pozostaje, iż postanowieniem [...] czerwca 2017 r. umorzone zostało postępowanie egzekucyjne, prowadzone w oparciu o ww. tytuł wykonawczy. Zatem, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że od zobowiązanego nie mogą być dochodzone niezapłacone koszty egzekucyjne, co wypełnia przesłankę wskazaną w art. 64c § 4 ww. u.p.e.a., warunkującą obciążenie wierzyciela powstałymi kosztami egzekucyjnymi. Dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, świadczenia z ubezpieczenia społecznego, wierzytelności z rachunku bankowego, innych niż ww. wierzytelności, wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności, o którym mowa, odpowiednio w art. 72 § 1, art, 79 § 1, art. 80 § 1, 89 § 1 u.p.e.a., co znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. DIAS zauważył, że z brzmienia art. 25 § 5 u.p.e.a. wynika, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast, zgodnie z art. 64 § 9 i § 10 u.p.e.a., obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym, a opłaty manipulacyjnej z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego, skierowanego do majątku Ł.S. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., Naczelnik US podejmował szereg działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., w celu zaspokojenia roszczeń wierzyciela. W postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym z majątku zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, powstały zatem koszty egzekucyjne (opłaty i wydatki), w łącznej kwocie 6.119,60 zł, na które składają się:

* opłata manipulacyjna w wysokości 1.211,80 zł, stanowiąca 1% kwoty egzekwowanej - za doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, którą organ egzekucyjny naliczył według stanu na dzień (...) marca 2017 r. (data wystawienia zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego),

* opłata w wysokości 4.882,10 zł, stanowiąca 4% kwoty egzekwowanej należności - za zajęcie wynagrodzenia za pracę, obliczona według stanu na dzień (...) kwietnia 2017 r., (data wystawienia zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia),

* wydatki egzekucyjne w kwocie 22,70 zł, za doręczenie zobowiązanemu korespondencji,

* opłata w wysokości 3,00 zł - za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym.

DIAS zauważył, że w trakcie postępowania egzekucyjnego Naczelnik US skutecznie dokonał zajęcia egzekucyjnego wynagrodzenia za pracę. Wprawdzie ww. zajęcie egzekucyjne okazało się nieefektywne, gdyż jego wysokość stanowiła kwotę wolną od zajęcia, jednakże na mocy art. 64 § 9 pkt 2 ww. ustawy obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności - z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym. Odnośnie zarzutu, że organ egzekucyjny nie zastosował się do stanowiska Trybunatu Konstytucyjnego, wyrażonego w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w związku z czym wysokość przedmiotowych kosztów egzekucyjnych jest niewspółmierna w odniesieniu do czasochłonności czy stopnia skomplikowania czynności egzekucyjnych, DIAS wskazał, że - wyjaśniając skutki swojego orzeczenia - Trybunał Konstytucyjny, wskazał, iż dla właściwej jego realizacji konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 65 § 6 tej ustawy, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji. Skutkiem orzeczenia Trybunału nie jest zatem wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności, gdyż podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała. Stosowanie tych przepisów nie może natomiast prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę, a dopóki tego nie uczyni, organy stosujące prawo - a więc w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają - muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Z powyższego wynika, że zarówno przepisy art. 64 § 1 pkt 3 i § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i art. 64 § 6 i § 10 powołanej ustawy nadal stanowią element obowiązującego porządku prawnego i prawidłowo zostały w niniejszej sprawie zastosowane. Wysokość opłaty za zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz opłaty manipulacyjnej ustalona została przez organ egzekucyjny, odpowiednio jako 4% i 1% egzekwowanych należności, czyli zgodnie z wartościami wskazanymi art. 64 § 1 pkt 3 i § 6 powołanej ustawy.

W ocenie DIAS, wbrew twierdzeniom żalącego, ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, w tym wypadku należnych od wierzyciela, organ egzekucyjny wziął pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy. Organ uwzględnił również fakt, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, a także okoliczność, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego, że istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że ustawodawca w art. 1a pkt 12 lit. a, wymienił środki egzekucyjne możliwe do zastosowania przy egzekwowaniu należności pieniężnych, a regulując w art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasady obliczania opłat za zajęcie określonych składników majątkowych zobowiązanego, jedynie w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości (art. 64 § 1 pkt 6), określił maksymalną wysokość tej opłaty, wskazując, że wynosi ona 8% egzekwowanej należności, nie więcej niż 34.200 zł. Natomiast określając wysokość opłaty za zajęcie wynagrodzenia za pracę, ustawodawca, mając na uwadze, że zastosowanie tego środka egzekucyjnego jest mniej skomplikowane i pracochłonne od zajęcia nieruchomości, wskazał, że opłata w tym przypadku wynosi 4% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 2,50 zł. Zdaniem organu, w tej sytuacji należałoby przyjąć, że skoro maksymalna opłata za zajęcie nieruchomości przy stawce 8% podstawy egzekwowanej należności wynosi u 34.200 zł, zatem przy stawce 4% egzekwowanej należności za zajęcie wynagrodzenia za pracę, maksymalna kwota opłaty wyniosłaby 17.100 zł. W rozważanej sprawie opłata za ww. zajęcie wynagrodzenia wynosi 4.882,10 zł (4% od egzekwowanej należności, wynoszącej 122.051,51 zł), zatem stanowi zaledwie 28.55%, maksymalnej kwoty za zajęcie wynagrodzenia, obliczonej w opisany powyżej sposób.

Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a., wysokość opłaty manipulacyjnej ustawodawca określił na 1% kwoty egzekwowanych należności objętych tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł. Przyjmując więc jako podstawę maksymalną stawkę za zajecie nieruchomości w kwocie 34.200 zł, co stanowi 8% egzekwowanej należności, należałoby przyjąć, iż maksymalna opłata manipulacyjna, w wysokości stanowiącej 1% egzekwowanych należności, nie powinna być wyższa od kwoty 4.275 zł (34.200 zł: 8 = 4.275 zł). W niniejszej sprawie obliczona przez organ egzekucyjny opłata manipulacyjna wyniosła 1.211,80 zł (1% od egzekwowanej należności, wynoszącej 121.184,00 zł, wg stanu na dzień 15 marca 2017 r.), a zatem kwota ta stanowi jedynie 28,33%, maksymalnej kwoty opłaty manipulacyjnej obliczonej w sposób j w.

W ocenie organu, przy zachowaniu proporcji, że 4% opłata za zajęcie wynagrodzenia może wynosić maksymalnie 17.100 zł, a 1% opłata manipulacyjna 4.275 zł, kwoty te znacznie przewyższają wysokość kosztów egzekucyjnych, którymi organ egzekucyjny obciążył Żalącego, co tym bardziej potwierdza, że ustalona przez organ egzekucyjny wysokość kosztów egzekucyjnych nie może być uznana za realizującą w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.

W ocenie DIAS, treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wskazuje, że nieuprawniony jest zarzut żalącego, jakoby organ pierwszej instancji nie dokonał wnikliwej analizy stanu faktycznego w kontekście adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych pod kątem wskazań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że PPIS nie został wymieniony wśród wierzycieli, którzy ustawowo zwolnieni zostali z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Natomiast, planując wydatki na określony rok, wierzyciel powinien zagwarantować środki umożliwiające zapłatę ewentualnych kosztów egzekucyjnych, które z różnych powodów mogą nie zostać wyegzekwowane z majątku dłużników.

Odnosząc się do zarzutu strony, że w ramach prowadzonego postępowania organ egzekucyjny nie skorzystał z fakultatywnej możliwości umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych, w oparciu o przepisy art. 64e § 2 i § 3 u.p.e.a., pomimo złożenia przez wierzyciela stosownego wniosku, organ odwoławczy zauważył, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł takiego wniosku rozpatrywać, jeżeli nie została jeszcze przesądzona wysokość tych kosztów.

Od powyższego postanowienia PPIS złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA?GO 250/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżone postanowienie DIAS z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd w pierwszej kolejności wskazał na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. W wyroku tym TK stwierdził, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Trybunał podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Istotne jest zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. TK stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Jak uznał TK, regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. Wyjaśniając skutki swojego orzeczenia TK wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

WSA wskazał, że dokonując oceny zgodności z prawem ustalonej wysokości kosztów, Sąd działa w obszarze nieunormowanym przez ustawodawcę. W konsekwencji uzupełnienie pominięcia ustawowego nastąpić musi na płaszczyźnie stosowania prawa w granicach określonych przez TK. Sąd zauważył, że przedstawiony w postanowieniu organu pierwszej instancji zakres podjętych czynności egzekucyjnych, w ocenie tego organu, uzasadniał obciążenie skarżącego opłatą za zajęcie wynagrodzenia za pracę w wysokości 4,882,10 zł oraz opłatą manipulacyjną w wysokości 1.211,80 zł. W takiej sytuacji zadaniem organu odwoławczego była weryfikacja tego stanowiska i jednoznaczna ocena, czy jest ono prawidłowe w kontekście argumentów wyrażonych w powołanym uzasadnieniu wyroku TK. Tymczasem DIAS jako organ odwoławczy, który ponownie rozpoznaje sprawę merytorycznie w jej całokształcie, w uzasadnieniu swojego postanowienia jedynie lakonicznie wskazał, że ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wziął pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy. Organ uwzględnił również fakt, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, a także okoliczność, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego, że istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Zatem treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wskazuje, że nieuprawniony jest zarzut żalącego, jakoby organ pierwszej instancji nie dokonał wnikliwej analizy stanu faktycznego w kontekście adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych pod kątem wskazań TK w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Powyższe oznacza - zdaniem WSA - iż organ odwoławczy nie dokonał oceny pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia (zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 15 k.p.a.), tj. czy przyjęte przez organ I instancji kryteria ustalenia wysokości opłaty za zajęcie wynagrodzenia za pracę i opłaty manipulacyjnej, odpowiadają wymaganej odpowiedniej racjonalnej zależności między wysokością opłaty a czynnościami organu, za podjęcie których opłata ta została naliczona, innymi słowy czy wskazane przez organ I instancji czynności, wydatki i nakład pracy organu egzekucyjnego, uzasadniały ustalenie opłaty za zajęcie wynagrodzenia za prace w wysokości 4.882,10 zł i opłaty manipulacyjnej w wysokości 1.211,80 zł.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/GO 250/19 stał się prawomocny.

Rozpatrując ponownie sprawę postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. DIAS uchylił postanowienie Naczelnika US z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r., na podstawie art. 64c § 4 i § 7 u.p.e.a. Naczelnik US orzekł o obciążeniu PPIS kosztami egzekucyjnymi postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Ł.S., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., w łącznej kwocie 6.119,60 zł.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, umorzone zostało postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego Ł.S.. Następnie organ przedstawił przebieg przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, w tym podjęte środki oraz czynności egzekucyjne. Naczelnik US wskazał, że w wyniku podjętych działań naliczono koszty i wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie 6119, 60 zł. Koszty te powstały w wyniku doręczenia odpisu tytułu wykonawczego [...] oraz dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem opłaty za zajęcie. W związku z tym organ egzekucyjny, zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. naliczył opłatę manipulacyjną z tytułu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata manipulacyjna wynosi 1% egzekwowanej należności objętej każdym tytułem wykonawczym, co w niniejszej sprawie stanowi kwotę 1.211,80 zł. Stosownie do treści art. 64 § 1 pkt 3 u.p.e.a. za zajęcie wynagrodzenia za pracę pobierana jest opłata w wysokości 4 % egzekwowanej należności, nie mniej niż 2,50. W przedmiotowej sprawie opłata ta wynosi 4.82,10 zł. W myśl. 64 §1 pkt 14 u.p.e.a. za spisanie na miejscu u zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego organ egzekucyjny pobiera opłatę w wysokości 10% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 3,00 zł. Organ poniósł również wydatki związane z prowadzeniem postępowania tj. wysyłka korespondencji - 22,70 zł.

Wypełniając dyspozycję wskazaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/GO 250/19 organ egzekucyjny wskazał, ze naliczone w danej sprawie koszty egzekucyjne nie przekraczają górnych granic tych opłat. Organ zauważył, że skoro ustawodawca uznał, że 8% oplata za zajecie nieruchomości nie może przekraczać 34 200 zł, to należy przyjąć, ze 1% opłaty manipulacyjnej nie powinien przekraczać 4.275, 00 zł. W przedmiotowej sprawie opłata manipulacyjna nie przekroczyła tej kwoty i stanowi 28,33% z niej. Organ zaznaczył, że opłata manipulacyjna jest odrębną opłatą naliczaną obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych. Jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet, gdy egzekucja okaże się bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego. Wysokość opłaty manipulacyjnej, ze względu na jej charakter i cel jaki ma zrealizować, nie może być zbyt niska. Górna granica opłaty za zajęcie wynagrodzenia za pracę stanowiąca 4% kwoty należności, wyliczona w analogiczny sposób, nie powinna przekraczać 17.100, 00 zł. W przedmiotowej sprawie opłata za zajęcie wynagrodzenia za pracę nie przekroczyła wyliczonej kwoty stanowiąc jej 28,55 %. Za spisanie protokołu o stanie majątku zobowiązanego organ naliczył maksymalną dopuszczalną przez ustawodawcę kwotę opłaty w wysokości 3,00 zł. Wobec powyższego organ stwierdził, że zachowana została racjonalność pomiędzy wysokością naliczonych kosztów, a czynnościami za podjęcie których zostały one naliczone. Następnie organ odniósł się do zagadnienia adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy. Organ wymienił podjęte w sprawie czynności egzekucyjne oraz poniesione w związku z nimi koszty. W ocenie Naczelnika US obciążenie wierzyciela kwotą kosztów w wysokości 6.119, 60 zł jest uzasadnione i adekwatne do nakładu pracy i poniesionych kosztów.

Od powyższego postanowienia Naczelnika US Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wniósł zażalenie. Skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji, iż nadal nie odniósł się szczegółowo - jakie konkretne czynności i jakie konkretnie wydatki oraz nakład pracy uzasadniały naliczenie opłaty za zajęcie wynagrodzenia za pracę w wysokości 4.882,10 zł i opłaty manipulacyjnej w wysokości 1,211, 80 zł, poza wskazanymi w wydanych wcześniej postanowieniach.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 kpa art. 18, art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r. oraz w zw. z art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (DZ.U. z 2019 r. poz. 1553) DIAS uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 5.007, 80 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (DZ.U. z 2019 r. poz. 1553, zwana dalej ustawą zmieniającą), która weszła w życie w dniu 20 lutego 2021 r. ustawodawca zmienił zasady i tryb naliczania opłat egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Potrzeba zmiany u.p.e.a. w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych wynikła z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, w którym Trybunał uznał niektóre dotychczasowe zasady naliczania opłat egzekucyjnych za niezgodne z Konstytucją. W art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej określono, że w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7 -11. W związku z tym obowiązujące od dnia 20 lutego 2021 r. przepisy dotyczące naliczania kosztów egzekucyjnych nie będą miały zastosowania w postępowaniach egzekucyjnych zakończonych przed zmianą. Koszty te zostały naliczone na podstawie obowiązujących przepisów do dnia 19 lutego 2021 r. W art. 7 i art. 8 ustawy zmieniającej ustawodawca odniósł się do opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł.

W przedmiotowej sprawie koszty egzekucyjne naliczone zostały na podstawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r. Organ wskazał, że obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela może nastąpić w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek, o których mowa w art. 64c § 2, § 3 i § 4 u.p.e.a. Stosownie do treści art. 64c § 7 u..p.e.a. ( w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r.) organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. W przedmiotowej sprawie wydanie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było następstwem umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność (art. 59 § 2). Organ odwoławczy wskazał, że mając na względzie przepisy ustawy zmieniającej, która weszła w życie w dniu 20 lutego 2021 r. i która stanowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, należało uchylić postanowienie organu pierwszej instancji. W aktualnym stanie prawnym, z uwagi na wprowadzone w.w. ustawą zmieniającą ograniczenie poboru opłaty manipulacyjnej do kwoty 100 zł. (art. 7 ustawy zmieniającej) brak było podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną w wysokości 1.211, 80 zł. Ponownie dokonując oceny w zakresie obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela DIAS stwierdził, że koszty egzekucyjne w sprawie wynoszą 5.007,80 zł. Powołując się na treść art. 8 ustawy zmieniającej organ wskazał jednocześnie, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r.) organ egzekucyjny za zajęcie wynagrodzenia za pracę pobiera opłatę w wysokości 4% egzekwowanej należności, nie mniej niż 2,50 zł. Odnośnie opłat za spisanie na miejscu u zobowiązanego protokołu o jego stanie majątkowym oraz wydatkach za wysyłaną do zobowiązanego korespondencję organ wskazał, że należy je określić zgodnie z przepisami u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym.

DIAS zauważył, że wyrażona w w.w. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, którymi organy były związane na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. 2019 poz. 2325) utraciły moc wiążącą z uwagi na zmiany wprowadzone w.w. ustawą zmieniającą.

Organ wskazał, że PPIS nie został wymieniony wśród wierzycieli, którzy ustawowo zostali zwolnieni z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych, w związku z czym nie istniały podstawy do odstąpienia od poboru kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie od wierzyciela.

Od powyższego postanowienia organu drugiej instancji PPIS wniósł skargę. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

- nieuzasadnione zastosowanie art. 8 ustawy zmieniającej, co skutkowało obciążeniem skarżącą opłatą egzekucyjną w wysokości 5.007,80 zł, podczas gdy organ nie wykazał, iż czynności, wydatki i nakład pracy organu egzekucyjnego, rzeczywiście uzasadniały naliczenie powyższej opłaty,

- niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 64c § 6 u.p.e.a., co skutkowało obciążeniem skarżącą działającą jako jednostka budżetowa kosztami egzekucyjnymi, tj. opłatą za czynności egzekucyjne w wysokości 5.007,80 zł, pomimo że koszty w tym przypadku są pokrywane z budżetu państwa i nie powinny obciążać strony skarżącej w żadnej części.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w jej ocenie określenie w przepisach maksymalnej wysokości opłat za czynności egzekucyjne nie zwalania organu od wykazania w sposób poddający się weryfikacji, iż koszty egzekucyjne którymi organ obciążył stronę skarżącą odpowiadają nakładowi pracy, czasochłonności, wydatkom i stopniowi skomplikowania sprawy. Organ powyższe okoliczności pominął, czym pozbawił stronę możliwości zweryfikowania naliczonych kosztów, w szczególności w kwocie 4.882,10 zł. Ponadto organ nie zastosował w sprawie art. 64c § 6 u.p.e.a. W świetle art. 10 ust. 1 pkt 3 oraz art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (DZ.U. z 2021 poz. 195) stacja sanitarno - epidemiologiczna jest jednostką budżetową będącą podmiotem leczniczym finansowanym z budżetu państwa, a państwowy inspektor sanitarny jest organem rządowej administracji zespolonej w powiecie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sprawa podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia - czy zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny zgodnie z prawem obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, jakie powstały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku Ł.S. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., w sytuacji, gdy egzekucja ta okazała się bezskuteczna. Na tle stanu faktycznego i prawnego badanej sprawy istotą sporu jest w istocie kwestia prawidłowości zastosowania przez organ przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym na datę orzekania przez organ drugiej instancji. Wskazać bowiem należy, że w przedmiotowej w sprawie w okresie obejmującym postępowanie międzyinstancyjne nastąpiła zamian stanu prawnego, w wyniku której orzeczenie wdane przez organ drugiej instancji zapadło w stanie prawnym – po zmianie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 4 lipca 2019 r. (zmiana przepisów weszła w życie w dniu 20 lutego 2021 r.). Zmiana stanu prawnego nastąpiła w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w którym Trybunał orzekł, iż art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84Konstytucji.

Na skutek regulacji zawartych w ustawie zmieniającej z dniem 20 lutego 2021 r. zmianie uległa treść m.in. art. 64c u.p.e.a., który dotyczy kosztów egzekucyjnych. W § 6 art. 64c zawarto przepis, zgodnie z którym organ egzekucyjny działający w ramach państwowej jednostki budżetowej lub będący państwową jednostką budżetową nie obciąża kosztami egzekucyjnymi wierzyciela działającego w ramach państwowej jednostki budżetowej lub będącego państwową jednostką budżetową. Wydatki egzekucyjne poniesione przez organ egzekucyjny, działający w ramach państwowej jednostki budżetowej lub będący państwową jednostką budżetową, są pokrywane z budżetu państwa.

Wskazać trzeba, że przytoczony powyżej przepis nie miał odpowiednika w postaci analogicznej regulacji w poprzednio obowiązującym stanie prawnym.

Bezspornie wierzyciel - Państwowa Powiatowa Stacja Sanitarna - jest państwową jednostką budżetową, o jakiej mowa w art. 64c § 6 u.p.e.a. W myśl art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (DZ.U. z 2021 r. poz. 195) stacja sanitarno-epidemiologiczna jest jednostką budżetową będącą podmiotem leczniczym finansowanym z budżetu państwa. Zauważyć również należy, że organ drugiej instancji orzekał w dacie, w której przepis art. 64c § 6 miał moc obowiązującą, na co wskazuje treść art. 15 ustawy zmieniającej. Powyższe, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, że wydając w przedmiotowej sprawie orzeczenie w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych DIAS winien uwzględnić treść art. 64c § 6 u.p.e.a. Zdaniem Sądu argumentacja organu przedstawiona w tym zakresie w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności, wbrew twierdzeniom organu, przepisem, który zwalniał organ z obowiązku zastosowania art. 64c § 6 u.p.e.a. nie jest art. 6 ustawy zmieniającej.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11.

W sprawie pozostaje poza sporem, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. wobec braku majątku zobowiązanego umorzone zostało postępowanie egzekucyjne w prowadzone przeciwko Ł.S.. Postanowienie to jest ostateczne. Zauważyć zatem przyjdzie, że przepis art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej nie dotyczy niniejszej sprawy, bowiem odnosi się on do postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających będących w toku, natomiast w badanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało zakończone wydaniem ostatecznego postanowienia o jego umorzeniu. W ocenie Sądu wykładnia gramatyczna wskazanego przepisu, która jako pierwsza z wykładni (obok wykładni systemowej oraz wykładni funkcjonalnej) - znajduje zastosowanie w procesie stosowania prawa, nie daje podstaw do takiej jego interpretacji, zgodnie z którą ma on również zastosowanie w postępowaniu w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego. Gdyby zamiarem ustawodawcy było właśnie takie uregulowanie omawianego zagadnienia, dałby temu wyraz w odpowiedniej regulacji zawartej w przepisach przejściowych. Do takiej interpretacji art. 6 ustawy zmieniającej nie upoważnia treść art. 15 tej ustawy zgodnie z którym wprowadzone ustawą zmiany wchodzą w życie po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia, co oznacza ich wejście w życie z dniem 20 lutego 2021 r.

Podstawę prawną do odstąpienia od stosowania w sprawie art. 64c w wersji obowiązującej na datę orzekania przez organ drugiej instancji, nie stanowiły również przepisy art. 7 i art. 8 ustawy zmieniającej. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. W myśl art. 8. ust. 1 ustawy zmieniającej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i5, i oraz i ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł.

Jak wynika zatem z przytoczonych przepisów art. 7 i art. 8 dotyczą one niewyegzekwowanej lub niezapłaconej opłaty manipulacyjnej oraz niewyegzekwowanej lub niezapłaconej opłaty za czynności egzekucyjne, co oznacza że wymienione przepisy należy odnosić do opłat już naliczonych, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, bowiem przedmiotowe postępowanie dotyczy określenia wysokości opłaty manipulacyjnej oraz wysokości opłaty za czynności egzekucyjne.

Dla prawidłowej interpretacji mających w sprawie zastosowanie przepisów u.p.e.a. oraz art. 6 ustawy zmieniającej konieczne jest wskazanie, że postępowanie egzekucyjne, którego celem jest wyegzekwowanie drogą prawną wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku (art. 2 u.p.e.a.) oraz postepowanie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych - w świetle przepisów u.p.e.z - stanowią postępowania odrębne, a ich przebieg podlega odrębnym regulacjom (aczkolwiek zakres podjętych czynności egzekucyjnych ma wpływ na wysokość kosztów egzekucyjnych). Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może zostać wydane dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, a jego przedmiotem jest ustalenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty kosztów oraz ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a. - w wersji obowiązującej do 19 lutego 2021 r. - organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w 6a. Na postanowienie służy zażalenie. W myśl art. 64c § 9 pkt 2 u.p.e.a. - według aktualnego stanu prawnego - organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych z urzędu, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wydania:

a)zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli nie wydano postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji,

b)postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji,

c)postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego,

Na postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie ( § 10 ).

Wskazać również należy, że koszty postępowania egzekucyjnego powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wstawionego na tę należność, a ich egzekucja następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64c § 5 i § 6 - przed zmianą, art. 64ca - według aktualnego stanu prawnego). Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje: - według stanu prawnego obowiązującego do dnia 19 lutego 2021 r. - art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a. - z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego; natomiast według stanu prawnego obowiązującym od dnia 20 lutego 2021 r. - art. 26 § 3a - z chwilą:

1)doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym;

2)nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym;

3)wystawienia tytułu wykonawczego w przypadku przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.

Postępowanie egzekucyjne dotyczące kosztów egzekucyjnych jest odrębnym postępowaniem, aniżeli postępowanie egzekucyjne dotyczące należności głównej, inny jest bowiem podmiot zobowiązany do zapłaty dochodzonej należności.

Powyższe uwagi dowodzą, że - jak wyżej zaznaczono - postępowanie egzekucyjne o którym mowa w art. 6 ustawy zmieniającej oraz postępowanie w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego są postępowaniami odrębnymi. W związku z takim charakterem poszczególnych postępowań, jak wyżej wskazano, brak jest podstaw do przyjęcia, że regulacja zawarta w art. 6 ustawy zmieniającej rozciąga się również na będące w toku postępowania w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Rozpatrując sprawę należy pamiętać przy tym, że w art. 15 ustawy zmieniającej określono datę wejścia w życie zmian do u.p.e.a, wskazując że ustawa wchodzi w życie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia, co oznacza jej wejście w życie w dniu 20 lutego 2021 r., a data ta odnosi się m.in. do art. 64c.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ drugiej instancji błędnie ustalił stan prawny sprawy i wydał postanowienie bez uwzględnienia zmian stanu prawnego wprowadzonych ustawą zmieniającą z dnia 4 lipca 2019 r. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni art. 6 ustawy zmieniającej oraz na niezastosowaniu art. 64c § 6 u.p.e.a. ( w wersji aktualnej na datę orzekania przez organ drugiej instancji).

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w punkcie II na podstawie art. 200 p.p.s.a.