Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 68/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczyności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Zasądzono od organu sumę pieniężną z art. 149 § 2 p.p.s.a
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 12, art. 35, art. 35 § 1, art. 35 § 2, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 36 § 2, art. 37 § 1, art. 37 § 1 pkt 1, art. 37 § 1 pkt 2, art. 37 § 6 pkt 2 lit. a, art. 37 § 7, art. 64 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 109. art. 112a, art. 108 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 119 pkt 4, art. 120, art. 3 § 2, art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 161 § 1 pkt 3. art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] maja 2022 r. sprawy ze skargi E. E. na bezczynność i przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku E. E. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy datowanego na [...] października 2020 r. i zarejestrowanego następnie pod numerem [...]; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania; III. stwierdza, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. wymierza organowi grzywnę w wysokości [...] zł; V. zasądza od organu na rzecz skarżącej E. E. sumę pieniężną w kwocie [...](słownie: [...]) zł; VI. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłość Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") w zakresie rozpoznania wniosku E. E. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Do złożenia skargi doszło w następujących okolicznościach, które można ustalić na podstawie akt sprawy.

Wnioskiem datowanym na [...] października 2020 r. (wpływ do organu: [...] października 2020 r.) E. E. wystąpiła o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dołączyła między innymi kopię paszportu ważnego do dnia [...] lipca 2030 r., kopię zezwolenia na pobyt czasowy E. E. ważnego do dnia [...] maja 2021 r., umowę o pracę z dniu [...] listopada 2017 r. z M. sp. z o.o., umowę najmu lokalu, oświadczenie z dnia [...] października 2020 r. o braku posiadania na utrzymaniu członków rodziny w Polsce lub poza jej granicami, potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej oraz dane o przekazywanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składkach na ubezpieczenie.

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. E. E. zwróciła się do Wojewody z wnioskiem o wyznaczenie terminu wizyty celem złożenia odcisków palców. Wskazała, że nie otrzymała informacji o planowanej dacie wydania decyzji oraz, że nie został nawiązany kontakt w sprawie wyznaczenia terminu osobistego stawiennictwa.

Jednocześnie pismem z dnia [...] listopada 2020 r. E. E. złożyła ponaglenie na bezczynność organu. Wyjaśniła, że od momentu złożenia wniosku nie została podjęta żadna czynność przez organ. Terminy określone w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") nie zostały zawieszone poprzez oczekiwanie na informację właściwych organów opiniujących legalność pobytu wnioskującej, więc ustawowy termin na wydanie decyzji został przekroczony. Zaznaczono także, że zarezerwowanie wizyty na pobranie odcisków palców przez internetowy system rejestracji wizyty jest niezwykle utrudnione, więc wniesiono o niezwłoczne wyznaczenie terminu osobistego stawiennictwa.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Wojewoda wezwał E. E. do uzupełnienia braków złożonego wniosku poprzez złożenie formularza wypełnionego we wszystkich wymaganych polach i czytelne podpisanie oraz złożenie załącznika nr [...] na obowiązującym formularzu, wypełnionego we wszystkich wymaganych rubrykach oraz czytelnie podpisanego przez podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia [...] grudnia 2020 r., złożonym w organie [...] stycznia 2021 r., E. E. uzupełniła braki formalne wniosku przekazując wskazane dokumenty.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. E. E. złożyła kolejne ponaglenie wnosząc o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz niezwłoczne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczyła, że działanie organu było nieuzasadnione, gdyż pierwotnie złożony wniosek i załącznik do niego powinny być uznane za prawidłowe. Pouczenie zawarte we wniosku wskazuje jedynie na wypełnienie dokumentu w języku polskim, co zostało uczynione. Natomiast podpis został złożony przez cudzoziemca w jego narodowym języku, zgodnie z podpisem zawartym na paszporcie. Na tej podstawie Wojewoda mógł zweryfikować, że wniosek jest podpisany przez E. E.. W tym kontekście niezrozumiałe jest również zakwestionowanie podpisu znajdującego się na załączniku nr [...] do wniosku, gdyż jest on zgodny z nazwiskiem osoby widniejącej w Krajowym Rejestrze Sądowym, uprawnionej do reprezentacji spółki będącej pracodawcą, a jednocześnie jest on czytelny i pozwala na ustalenie do kogo należy. Zdaniem wnioskodawczyni wezwanie do uzupełnienia braków świadczy o dokonywaniu czynności pozornych, mnożeniu czynności dowodowych ponad potrzebę, które nie zmierzają do szybkiego załatwienia sprawy.

W kolejnym piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. E. E. złożyła zażalenie oraz wniosła o wyjaśnienie statusu sprawy widniejącego na stronie internetowej jako "negatywna weryfikacja formalna". Wszystkie wskazane przez organ braki formalne wniosku zostały uzupełnione.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do dnia [...] maja 2021 r. oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a także stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ wyższej instancji wskazał, że udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wymaga od organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które powinno się zakończyć nie później niż w terminie 1 miesiąca (art. 35 § 3 K.p.a.). Jeśli okoliczności sprawy nadadzą jej charakter sprawy szczególnie skomplikowanej, to na organie spoczywa obowiązek powiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazania przyczyny zwłoki i wyznaczenia nowego terminu jej załatwienia. W ocenie Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców Wojewoda nie dopuścił się przewlekłości, ale bezczynności. Mając na uwadze jednak skalę napływu wniosków o udzielnie cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy oraz niedostosowaną do aktualnej sytuacji obsadę kadrową, Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. E. E. wniosła kolejne ponaglenie na przewlekłość oraz bezczynność Wojewody (z analizy przebiegu postępowania wnioskować można, że najpewniej ponaglenie to złożono zanim skarżąca otrzymała wyżej opisane postanowienie z dnia [...] lutego 2021 r., [...], którym rozpatrzono jej poprzednie ponaglenie – uw. Sądu). Dołączyła uaktualnione dokumenty: aneks do umowy najmu lokalu z dnia [...] lutego 2021 r. oraz opinię starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi.

W dniu [...] marca 2021 r. E. E. uzupełniła powyższe pismo przekazując aneks do umowy najmu z kopią potwierdzoną notarialnie, opinię starosty oraz załącznik nr [...] zgodny z opinią starosty.

Kolejne ponaglenie w sprawie zostało złożone pismem z dnia [...] maja 2021 r., w którym E. E. wskazała, że został przekroczony termin rozstrzygnięcia sprawy wyznaczony postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców oraz złożyła żądanie wydania decyzji.

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. E. E. przekazała kolejne dokumenty w sprawie.

Następnie w aktach sprawy odnotowano wiadomość wysłaną pocztą elektroniczną przez E. E. w dniu [...] lipca 2021 r. na adres e-mail Wydziału Spraw Cudzoziemców [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. ([...]), w której wystosowano prośbę o wyznaczenie terminu zapoznania się z aktami sprawy, a także wyjaśnienie przyczyn opóźnienia w jej załatwieniu.

W dniu [...] sierpnia 2021 r. wysłano kolejną wiadomość e-mail zatytułowaną jako "skarga do Kierownika Wydziału Spraw Cudzoziemców, [...] Urząd Wojewódzki", w której E. E. ponownie opisała przebieg postępowania w sprawie wskazując, że od dnia złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej minęło już blisko 10 miesięcy.

Powyższe otrzymał Szef Urzędu ds. Cudzoziemców, który w odpowiedzi pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r., [...] przekazał Wojewodzie opisaną skargę administracyjną, a jednocześnie zwrócił się z prośbą o poinformowanie o sposobie jej rozpatrzenia.

Następnie pismem, które wpłynęło do organu dnia [...] września 2021 r. E. E. złożyła wniosek o udzielenie informacji o stanie sprawy.

Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. E. E. złożyła skargę administracyjną na działalność Wojewody oraz pracowników organu: J. O.-B. (Zastępcę Dyrektora Wydziału Prawnego, Kontroli i Nadzoru [...] Urzędu Wojewódzkiego w P.), G. W. (Dyrektora Wydziału Spraw Cudzoziemców [...] Urzędu Wojewódzkiego w P.), A. B. (Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Cudzoziemców [...] Urzędu Wojewódzkiego w P.) oraz E. M. (nadzorującą postępowanie na etapie braków formalnych).

Dnia [...] grudnia 2021 r. przeprowadzono weryfikację formalną wniosku E. E., która wykazała, że wniosek jest kompletny (wynik weryfikacji wniosku przedstawiono w formularzu utrwalonym w aktach administracyjnych).

Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r., [...] Wojewoda zawiadomił E. E. o wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, że decyzja zostanie wydana do [...] czerwca 2022 r. Jak wskazał, termin został przedłużony ze względu na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do potwierdzenia spełniania warunków udzielenia zezwolenia.

Z pieczęci na stronie 12 wniosku oraz kopii odpowiedzi organów wynika, że [...] stycznia 2022 r. Wojewoda zwrócił się do właściwych organów z wnioskiem o udzielenie informacji, o których mowa w art. 109 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 z późn. zm., dalej "u.c.").

W odpowiedzi datowanej na [...] stycznia 2022 r., [...] na skargę administracyjną E. E. (z dnia [...] grudnia 2021 r.) Wojewoda wskazał, że przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. Z analizy akt sprawy wynika, że doszło do opóźnień w prowadzonym postępowaniu administracyjnym – sprawa nie została zakończona w terminie wyznaczonym przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców, a o nowym terminie poinformowano dopiero [...] grudnia 2021 r. Wojewoda zaznaczył, że wniosek E. E. został przekazany do zaopiniowania właściwym organom, a udzielenie zezwolenia będzie możliwe dopiero po przesłaniu wskazanych opinii. Skarga została uznana za uzasadnioną.

Równolegle niejako, pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. E. E., reprezentowana przez adwokata R. T., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody (k. 3–5 akt sądowych) domagając się stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce rażącym naruszeniem prawa, orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości [...] zł, zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie [...]zł za naruszenie jej praw w toku postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła przy tym Wojewodzie naruszenie: art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 K.p.a. Wyjaśniła, że od momentu uzupełnienia braków wniosku, to jest od [...] stycznia 2021 r. organ aż do [...] grudnia 2021 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) nie podjął żadnych czynności w sprawie. Nie reagował na składane wielokrotnie w toku postępowania ponaglenia, jak i prośby o udzielenie informacji o stanie sprawy, czy wgląd do akt. Ponadto organ utrudniał pełnomocnikowi zapoznanie się z aktami sprawy oraz nie wykazał woli pomocy skarżącej, na przykład poprzez wyznaczenie terminu do uzyskania pieczęci w paszporcie legalizującej pobyt w Polsce (co ułatwia przekraczanie granicy i weryfikacje podróżnego pod kątem jego legalności pobytu w Polsce). W trakcie postępowania twierdzono, że braki wniosku nie zostały uzupełnione, pomimo że skarżąca przedłożyła wymagane dokumenty. Powyższe uzasadnia zarzut, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz stanowi podstawę żądanie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w wysokości [...] zł. Również wniosek o zasądzenie świadczenia w kwocie [...]zł jest uzasadniony. Wnosząc o wymierzenie grzywny i świadczenia skarżąca podkreśla, że przewlekłość charakteryzuje się ciągłością, organ natomiast lekceważy wszelkie wnioski i ponaglenia. Przebieg postępowania oraz brak jej rozstrzygnięcia do chwili wniesienia skargi nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że organ prowadził postępowanie opieszale i z naruszeniem terminów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w części dotyczącej stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny w wysokości [...] zł oraz zasądzenia na rzecz skarżącej sumy [...] zł (k. 12-14 akt sądowych).

Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., [...] Wojewoda udzielił E. E. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (k. 24-26 akt sądowych).

Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. E. E., reprezentowana przez adwokata R. T., ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę wskazując, że podtrzymuje wszystkie zarzuty i wnioski skargi (k. 29 akt sądowych). Wskazano, że organ ukrywa fakt, iż kolejne ponaglenia z dnia [...] marca 2021 r. i [...] lipca 2021 r. zostały przesłane do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców dopiero w dniu [...] stycznia 2022 r. Natomiast stanowisko dotyczące braku rażącego naruszenia prawa należy uznać za niedopuszczalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., może między innymi zobowiązać organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Wyrok dotyczący bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania może, a w przypadku złożenia przez stronę skarżącą wniosku, powinien zawierać także rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny wymierzanej organowi lub sumy pieniężnej przyznawanej stronie skarżącej (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie okoliczności ukształtowały się w sposób specyficzny, gdyż – jak wskazano w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia – Wojewoda po wniesieniu skargi, [...] lutego 2022 r., udzielił E. E. zezwolenia ([...]), o które się ona ubiegała od [...] października 2020 r. W takiej sytuacji odpadła potrzeba orzekania o zobowiązaniu organu do załatwienia sprawy.

Art. 149 P.p.s.a. nie reguluje wprost jak należy postąpić w powyższej sytuacji procesowej. Niemniej w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że załatwienie po złożeniu skargi przez organ sprawy administracyjnej objętej zarzutem bezczynności czy przewlekłości, powoduje, iż postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania do załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por.: uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r. nr 4, poz. 63).

Nie dezaktualizuje to natomiast potrzeby wyrokowania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaistniały oraz, czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zob. między innymi postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, ONSAiWSA z 2013 r. nr 1, poz. 7 oraz wyroki z dnia 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12 oraz 7 lipca 2013 r., II OSK 2390/12). W aktualnym stanie prawnym w wyroku znaleźć się może rzecz jasna także orzeczenie w przedmiocie grzywny lub sumy pieniężnej.

Przystępując do oceny, czy w sprawie z wniosku E. E. datowanego na [...] października 2020 r., a złożonego [...] października 2020 r., Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, Sąd stwierdza, że opieszałe działanie organu uzasadniło postawienie mu obu tych zarzutów.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.). Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. W myśl art. 35 § 1-3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Wskazać również należy, że w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Powyższy obowiązek organu wynika z art. 36 § 1 i § 2 K.p.a.

Dopełniając Sąd zaznacza, że przedstawione w poprzednim akapicie regulacje nie uwzględniają stanu prawnego ustalonego ustawą z dnia [...] grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91) i wyrażającego się wprowadzeniem od [...] stycznia 2022 r. do ustawy o cudzoziemcach nowego art. 112a. Wszystkie zdarzenia istotne w niniejszej sprawie w kontekście bezczynności Wojewody (złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, ponaglenia, a także skargi) miały bowiem miejsce w stanie prawnym sprzed wejścia w życie przywołanej nowelizacji. Terminowość i sprawność działania organu należało zatem oceniać w oparciu o przepisy ogólne K.p.a. tego dotyczące.

Bezczynność organu.

W analizowanej sprawie wniosek E. E. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Rzeczypospolitej Polskiej datowany na [...] października 2020 r., a złożony [...] października 2020 r., został załatwiony decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., a więc po upływie roku i ponad czterech miesięcy od daty wpływu wniosku do organu. Na moment, gdy natomiast składana była skarga, decyzja nie była jeszcze wydana, a postępowanie trwało już niemalże rok i trzy miesiące.

Z akt sprawy wynika, że Wojewoda nie zareagował żadną czynnością po wszczęciu postępowania, natomiast po złożonym po miesiącu od wniosku wezwaniu skarżącej do wyznaczenia jej terminu osobistej wizyty (z dnia [...] listopada 2020 r.), po upływie kolejnego miesiąca Wojewoda wystosował do skarżącej wezwanie do uzupełniania braków formalnych datowane na [...] grudnia 2020 r.

Na powyższe wezwanie E. E. odpowiedziała niezwłocznie, uzupełniając wniosek przy piśmie [...] grudnia 2020 r., złożonym [...] stycznia 2021 r.

Na skutek kolejnego ponaglenia (z [...] stycznia 2021 r.) postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy, aż trzymiesięczny termin na załatwienie sprawy – do [...] maja 2021 r.

Powyższego terminu Wojewoda nie dotrzymał. Skarżącą zawiadomił o wszczęciu postępowania dopiero pismem z dnia [...] grudnia 2021 r., [...], w którym wyznaczył do tego bardzo odległy termin załatwienia sprawy – do dnia [...] czerwca 2022 r.

Z bezczynnością, wprost zdefiniowaną w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. (czyli bazowym terminie ustawowym) lub przepisach szczególnych, ani w terminie przedłużonym wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.

Jak zaznaczono, Wojewoda nie tylko załatwił sprawy w terminie ustawowym, ale i – co najistotniejsze – nie załatwił jej także w dodatkowym trzymiesięcznym terminie wyznaczonym mu przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców, czyli do [...] maja 2021 r. Temu ostatniemu terminowi uchybił, nie występując nawet do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców zmianę wcześniej wydanego postanowienia (art. 37 § 7 K.p.a.). Organ naraził się zatem w sposób oczywisty na zarzut bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Zarzutu tego nie konwalidował fakt, że [...] grudnia 2021 r. Wojewoda wyznaczył sobie kolejny (sześciomiesięczny) termin. Skądinąd to ostatnie było nieskuteczne, ponieważ Wojewoda, któremu termin załatwienia sprawy wyznaczył organ wyższej instancji, nie może sam wyznaczać sobie dodatkowego terminu w tym zakresie (a contrario art. 37 § 7 K.p.a.).

Przewlekłe prowadzenie postępowania.

Przewlekłość postępowania administracyjnego występuje natomiast, gdy postępowanie to "jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.). W warunkach niniejszej sprawy Wojewoda prowadził postępowanie w sposób dalece niesprawny, przez co z całą pewnością dopuścił się przewlekłości w przedstawionym tu legalnym rozumieniu.

W sprawie z wniosku E. E. złożonego w dniu [...] października 2020 r. organ pierwszą istotną procesową czynność, czyli wezwanie do uzupełnienia braków formalnych podjął dopiero [...] grudnia 2020 r., a więc po ponad dwóch miesiącach od złożenia wniosku. Następna czynność postępowania administracyjnego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy została podjęta dopiero po roku, to jest [...] grudnia 2021 r. Wtedy to organ zawiadomił E. E. o wszczęciu postępowania i przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do [...] czerwca 2022 r. Następnie [...] stycznia 2022 r. zwrócił się do właściwych organów z wnioskiem o udzielenie informacji, o których mowa w art. 109 u.c.

W trakcie postępowania, poza wstępnym wnioskiem o uzupełnienie braków formalnych, zawiadomieniem o wszczęciu postępowania wystosowanym rok później i wystąpieniem o stanowisko służb, organ nie prowadził żadnych dowodów ani nie podejmował innych procesowo utrwalonych czynności. Innymi słowy Wojewoda w okresie trwania sprawy pozostawał zasadniczo bierny. Warto też odnotować, że braki formalne wniosku zostały uzupełnione przez skarżącą już [...] grudnia 2020 r. Trudno zatem zrozumieć, dlaczego czynności w sprawie podejmowane były tak opieszale i w wielomiesięcznych przerwach: [...] grudnia 2020 r. (wezwanie do uzupełnienia braków wniosku), [...] grudnia 2021 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania), [...] stycznia 2022 r. (wystąpienie o informację do służb).

Kwalifikacja bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania pod kątem rażącego naruszenia prawa.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności pozwalające stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a.

Według najbardziej rozpowszechnionej koncepcji rażące naruszenie prawa to działanie w warunkach naruszenia kwalifikowanego, czyli z reguły po prostu sprzecznego z jednoznaczną norma prawną (na przykład wbrew zakazowi). O rażącym naruszeniu prawa świadczyć może także ocena niezgodnego z prawem działania jako takiego, które w danych okolicznościach jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa.

Przeniesienie koncepcji "rażącego naruszenia" na ocenę bezczynności czy przewlekłości "z rażącym naruszeniem prawa" jest o tyle kłopotliwe, że w tym drugim przypadku nie występuje typowa sprzeczność z prawem (taka jak na przykład działanie wbrew zakazowi), a stan niezgodności z prawem wyrażający się w niedochowaniu ustawowego terminu załatwienia sprawy lub uchybieniu wymogowi sprawności postępowania. Z tego powodu w orzecznictwie przyjęto specyficzne rozumienie rażącego naruszenia prawa przy ocenie charakteru bezczynności (przewlekłości) organów. O rażącej bezczynności (przewlekłości) świadczą więc: znaczna zwłoka w załatwieniu sprawy, zaniechania organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw procesowych stron. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność (przewlekłość) organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18 oraz z dnia 7 marca 2018 r., I OSK 2311/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy Sąd już na wstępie zaznacza, że powody, dla których uznał, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, są specyficzne. Nie mamy bowiem do czynienia – i Sąd ma tego świadomość – z bezczynnością i przewlekłym prowadzeniem postępowania trwającym całe lata.

Wedle akt administracyjnych Wojewoda wniosku E. E. datowanego na [...] października 2020 r. nie rozpoznał przez okres "zaledwie" roku i trzech miesięcy licząc do dnia wniesienia skargi ([...] stycznia 2022 r.) oraz roku i ponad trzech miesięcy licząc do dnia wydania zezwolenia ([...] lutego 2022 r.)

Sąd chciałby jednak podkreślić, że nie długość (choć i tak niemała) postępowania skłoniła go do uznania, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania ze strony Wojewody miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ale przede wszystkim lekceważący dla praw procesowych strony i niedopuszczalny w demokratycznym państwie prawa sposób prowadzenia postępowania.

Sąd jeszcze raz podkreśla, że Wojewoda, po uzupełnieniu formalnym, [...] stycznia 2021 r. posiadał już kompletny wniosek skarżącej, co zresztą, po roku sam potwierdził w formularzu "karty weryfikacji wniosku" z dnia [...] grudnia 2021 r. Mimo to od [...] stycznia 2021 r. nie podejmował czynności postępowania, reagując tylko na liczne, zrozumiałe skądinąd, ponaglenia i skargi E. E..

Co gorsza, organ zawiadomił stronę wszczęciu postępowania [...] grudnia 2021 r. wyznaczając sobie termin na jej załatwienie w trybie art. 36 § 1 K.p.a. "awansem" na 6 miesięcy naprzód – do [...] czerwca 2022 r.

Najbardziej jednak rażąco uchybiające zasadom praworządnego państwa jest to, że Wojewoda całkowicie zlekceważył termin załatwienia sprawy wyznaczony mu przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców w postanowieniu z dnia [...] lutego 2021 r., [...]

Zdaniem Sądu Wojewoda poważnie naruszył zwłaszcza art. 37 § 6 pkt 2 lit. a K.p.a., to jest uchybił zobowiązaniu do załatwienia sprawy do [...] maja 2021 r. adresowanemu doń przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Co więcej, naruszył też art. 37 § 7 K.p.a., który stanowi, że zmiana terminu wyznaczonego przez organ rozpatrujący ponaglenie dokonywana jest przez ten właśnie organ (Wojewoda nie załatwił sprawy do [...] maja 2021 r., nie zwracał się do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców o zmianę postanowienia o wyznaczeniu terminu, natomiast [...] grudnia 2021 r. w sposób nieuprawniony sam wyznaczył sobie nowy termin).

W powyżej opisanych uwarunkowaniach, wobec brzmienia zwłaszcza art. 37 § 6 pkt 2 lit. a K.p.a. można było wymagać od Wojewody, że sprawę załatwi w wyznaczonym mu terminie do [...] maja 2021 r. Jak się wydaje, oczekiwała tego sama skarżąca, która ponaglenie złożyła właśnie [...] maja 2021 r. apelując o realizację postanowienia Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2021 r., [...]

Zdaniem Sądu działanie Wojewody charakteryzuje się lekceważącym stosunkiem do obowiązków zawartych w art. 35 § 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 6 pkt 2 lit. a K.p.a. terminowego i przejrzystego (przez zawiadamianie stron o terminie załatwienia sprawy) działania. Przede wszystkim organ w sprawie nieskomplikowanej z góry nie honorował terminu ustawowego, a po uzupełnieniu braków formalnych wniosku (4 stycznia 2021 r.) przez wiele miesięcy nie wyznaczał terminu i nie podejmował literalnie żadnej czynności w sprawie. Jak już wspomniano wyżej, organ w ten szczególnie jaskrawo naruszył też art. 37 § 6 pkt 2 lit. a K.p.a., jako że nie załatwił sprawy w terminie mu wyznaczonym. Co więcej, nie zrobił tego przez kolejne wiele miesięcy. Można odnieść wrażenie, że Wojewoda zmobilizował się dopiero po kolejnych ponagleniach skarżącej oraz skardze administracyjnej. Realnie istotne czynności postępowania podjął natomiast po skardze sądowej (skarga wpłynęła [...] stycznia 2022 r., a [...] stycznia 2022 r. wystosowano wystąpienia do służb z art. 109 u.c.).

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności świadczą o dalece lekceważącym stosunku do praw strony postępowania administracyjnego oraz przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. W ocenie składu orzekającego uzasadnia to uznanie, że bezczynność – która w niniejszej sprawie wyrażała się nie tylko w uchybieniu terminu ustawowego załatwienia sprawy, ale i też jednoznacznym uchybieniu wyznaczonego przez organ wyższego stopnia wydłużonego terminu – miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zwłaszcza: art. 12, art. 37 § 6 pkt 2 lit. a K.p.a.).

Gdy chodzi natomiast o ocenę charakteru przewlekłego prowadzenia postępowania, to w tym przypadku także należy uznać, że doszło do przewlekłości w stopniu rażącym.

Jak już zaznaczono, wniosek E. E., po uzupełnieniu w dniu [...] stycznia 2021 r. był kompletny, co wynika z formularza weryfikacji, sporządzonego zresztą po roku (27 grudnia 2021 r.). Mimo to Wojewoda choć mógł – nie uczynił literalnie nic w kierunku rozpoznania sprawy. Dopiero [...] stycznia 2022 r. skierował wystąpienia do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Na marginesie można dodać, że wystąpienia do wymienionych służb skierowano najpewniej "pod presją" w efekcie złożenia skargi sądowej i był to wyraz poszukiwania jakiegokolwiek usprawiedliwienia nie załatwienia sprawy.

Podsumowując, do procedowania nad wnioskiem E. E. pracownik Urzędu Wojewódzkiego realnie przystąpił dopiero znacząco po ponad roku od jego wpływu, kierując go do zaopiniowania przez służby.

W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy wniosek skarżącej był kompletny już [...] stycznia 2021 r., to opóźnienie w podjęciu czynności takich jak wymienione w art. 109 u.c., wynoszące ponad rok nie sposób ocenić inaczej, jak działanie w warunkach rażącej przewlekłości. Przewlekłością jest prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie postępowanie nie tyle było prowadzone dłużej niż to niezbędne. W postępowaniu tym przez wiele miesięcy nie następowały wręcz żadne postępy, a to jest stan kwalifikowany przewlekłości. Taki sposób działania organu jest jawnie lekceważący dla praw strony postępowania i niedopuszczalny w demokratycznym państwie prawa.

Sposób prowadzenia postępowania, a konkretnie całkowita bierność Wojewody przez wiele miesięcy od wpływu wniosku (w tym także bierność, gdy chodzi przynajmniej o czynności formalne, jak wystąpienie do służb), wymaga stanowczej reakcji poprzez sięgnięcie przez Sąd do instrumentów dyscyplinujących z art. 149 § 1a i art. 149 § 2 P.p.s.a., czyli stwierdzenia, że Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenia grzywny i zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej (o tych ostatnich środkach dyscyplinujących Sąd nieco szerzej wypowie się na dalszych stronach niniejszego uzasadnienia).

Kontynuując powyższy wątek Sąd chciałby zaznaczyć, że do sięgnięcia po tak zdecydowane środki prawne z art. 149 P.p.s.a. zdecydował mając na uwadze fakt, że łagodniejsze środki, stosowane od lat już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w odniesieniu do postępowań prowadzonych przez Wydział Spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego, nie przynoszą skutku dyscyplinującego.

Sąd przypomina, że z danych wynikających z bazy orzeczeń wynika, iż pierwsze wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w których stwierdzano bezczynność Wojewody z rażącym naruszeniem prawa wydawano już w 2018 r. W wyroku z dnia [...] kwietnia 2018 r., IV SAB/Po [...] Sąd stwierdził rażące opóźnienia w działaniu tego organu. Wojewoda wówczas to zasłaniał się taką oto okolicznością, że "od 2014 r. odnotowuje się opóźnienia w prowadzeniu postępowań dotyczących legalizacji pobytu w związku ze stałym przyrostem liczby wniosków w sprawach cudzoziemców i niewystarczającymi zasobami kadrowymi, technicznymi i organizacyjnymi do terminowego załatwiania spraw". W kolejnym wyroku z dnia [...] lipca 2019 r., IV SAB/Po [...] po raz kolejny stwierdzono, że Wojewoda w sprawach cudzoziemców pozostawał bezczynny z rażącym naruszeniem prawa, a do tego przyznano skarżącemu sumę pieniężną na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Co ważne, od wyroku IV SAB/Po [...] Wojewoda złożył skargę kasacyjną, którą oddalono (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2019 r., II OSK [...]). Sąd drugiej instancji podkreślił wówczas, adresując te słowa do organu, że: "wpływu na ocenę stopnia naruszenia nie mogły mieć podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności dotyczące niecelowego działania organu, braku lekceważenia strony postępowania, czy też obiektywny napływ znacznej ilości nowych wniosków cudzoziemców, braki kadrowe, lokalowe, brak sprzętu, czy też środków pieniężnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że problemy kadrowe, kwestie organizacyjne organu same przez się nie mogą stanowić o istnieniu lub braku istnienia bezczynności postępowania oraz jej usprawiedliwieniu".

Wskazać można, że od 2019 r. działanie Wydziału Spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego jawi się – przez pryzmat skarg na bezczynność i przewlekłość – jako co najmniej niepokojące. Orzeczenia stwierdzające rażące naruszenie prawa, a nawet połączone z wymierzeniem organowi grzywny bądź zasądzeniem sumy pieniężnej dla strony skarżącej, zapadały wielokrotnie. Tylko w 2019 r. wyroki takie wydano: [...] sierpnia 2019 r. (IV SAB/Po [...] ), [...] września 2019 r. (IV SAB/Po [...] ), [...] września 2019 r. (IV SAB/Po [...]), [...] września 2019 r. (IV SAB/Po [...] ), [...] października 2019 r. (II SAB/Po [...]), [...] grudnia 2019 r. (II SAB/Po [...]) i [...] grudnia 2019 r. (II SAB/Po [...]). Były one też wydawane w kolejnych latach, przykładowo: [...] maja 2020 r., w sprawach IV SAB/Po [...], IV SAB/Po [...], IV SAB/Po [...] i II SAB/Po [...] , czy [...] czerwca 2020 r., IV SAB/Po [...]) i są zresztą wydawane cały czas, o czym świadczy wyrok z dnia [...] listopada 2021 r., IV SAB/Po [...].

Jak wynika z uzasadnień przywołanych powyżej orzeczeń w każdym z nich, bez wyjątku, Wojewoda (Wydział Spraw Cudzoziemców) bezczynność lub przewlekłość usprawiedliwiał takimi oto okolicznościami jak to, że "odnotowuje się opóźnienia w prowadzeniu postępowań [...] w związku ze stałym przyrostem liczby wniosków w sprawach cudzoziemców i niewystarczającymi zasobami kadrowymi, ma miejsce "nieustanny wzrost liczby składanych wniosków", czy, że "jest znacząco obciążony wnioskami cudzoziemców, a zarazem ma ograniczone zasoby kadrowe". Organ także wielokrotnie deklaruje, że "podejmuje szereg czynności mających na celu przyspieszenie rozpatrywania wniosków".

Pomimo serii orzeczeń stwierdzających po stronie Wojewody bezczynność lub przewlekłość z rażącym naruszeniem prawa oraz pomimo, że problemy organizacyjne tego organu trwają od 2014 r. (jak sam wskazał w sprawie IV SAB/Po [...]), a od 2018 r. mają postać kwalifikowaną (konsekwentnie wydawane są wyroki stwierdzające po stronie Wojewody rażącą bezczynność lub przewlekłość postępowania) – sprawność postępowań tego organu, a konkretnie postępowań w Wydziale Spraw Cudzoziemców, budzi poważne zastrzeżenia.

Opisany wyżej stan powinien wzmóc po stronie organu aktywność nakierowaną na wzmocnienie kadrowe i lepszą organizację postępowań.

Sąd w tym miejscu zaznacza, że nagły wzrost liczby spraw oraz braki kadrowe mogą po części usprawiedliwiać organ przed uznaniem, że jego bezczynność (przewlekłość) miała charakter rażący. Jest bowiem oczywistym, że w pewnych nadzwyczajnych okolicznościach składu osobowego urzędu nie można natychmiast poszerzyć, a pracowników nie można zmuszać do pracy ponad pracownicze obowiązki. Zdaniem Sądu takimi okolicznościami Wojewoda nie może się już jednak zasłaniać, gdy chodzi o sprawy cudzoziemców. Jak wykazano, od wielu już lat kierowane są pod adresem tego organu, a w istocie Wydziału Spraw Cudzoziemców, wyroki stwierdzające nie tyle bezczynność, co bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. W państwie prawa tego rodzaju orzeczenia powinny spowodować natychmiastową reakcję. Tymczasem rażące opóźnienia w działaniu organu odnotowywane są od 4 lat, a sytuacja ta nie rokuje poprawy – konsekwentnie bowiem organ twierdzi (jak w niniejszej sprawie) – że przytłoczył go "gwałtowny wzrost liczby wniosków" przy "nieadekwatnym wzmocnieniu kadrowym".

Wszystko co przedstawiono powyżej nakazuje restrykcyjnie podchodzić do oceny organizacji działania Wydziału Spraw Cudzoziemców [...] Urzędu Wojewódzkiego i to w szczególności rzutowało na zindywidualizowane postrzeganie niniejszej sprawy.

Jak już zaznaczono, w kontrolowanym postępowaniu z wniosku E. E. z [...] października 2020 r. organ zlekceważył wymogi terminowości, gdyż nie dość, że bezczynność w jego działaniu stwierdził Szef Urzędu ds. Cudzoziemców, to dalej Wojewoda za nic miał wyznaczony mu postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., [...] przez organ wyższego stopnia dodatkowy termin (do [...] maja 2021 r.). Zlekceważył też wymogi sprawności. Mimo kompletności wniosku E. E., po jego uzupełnieniu [...] stycznia 2021 r., pierwsze istotne czynności procesowe – zawiadomienie o wszczęci postępowania, wystąpienia do służb – podjął dopiero [...] grudnia 2021 r. i [...] stycznia 2022 r. Można to ostatnie nastąpiło "pod przymusem", to jest wobec złożenia [...] stycznia 2022 r. skargi do sądu administracyjnego. To dodatkowo przedłużyło postępowanie, które w ostatecznym rozrachunku trwało osiem razy tyle, ile wynosi najdłuższy termin ustawowy załatwienia sprawy.

Zdaniem Sądu, nawet jeżeli Wojewoda boryka się z brakami kadrowymi (choć stan ten jest już obecnie trudny do usprawiedliwienia – o czym wyżej), to powinien przynajmniej zapewnić, że wpływające wnioski będą oceniane pod względem formalnym, a konieczne, proste czynności procesowe podejmowane bez zwłoki. Z punktu widzenia poprawnie rozumianej zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 K.p.a.) czynności z art. 64 § 2 K.p.a. (wstępna ocena podania i jego uzupełnienie) powinny być realizowane na wstępie procedury administracyjnej, a czynności procesowe, zwłaszcza nie wymagające specjalnego przygotowania (przykładowo wystąpienie do służb w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach), zawierać się powinny na osi czasu w granicach ustawowego terminu załatwienia sprawy. Tymczasem – jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych – Wojewoda posiadania kompletnego wniosku skarżącej, przez ponad rok nie czynił w sprawie żadnych postępów, przez co ostatecznie sprawę załatwił dopiero po roku i czterech miesiącach.

Jako dopełnienie przedstawionego wywodu warto także przywołać fragment jednego z orzeczeń w sprawie, w której Wojewoda był zresztą stroną i gdzie wymierzono temu organowi grzywnę w związku z rażącą bezczynnością: "Jak wynika z powyższego, pierwsze czynności w sprawie Wojewoda podjął długo po upływie unormowanych w art. 35 § 3 K.p.a. terminów załatwienia sprawy. Już sama ta okoliczność świadczy o rażącym charakterze stwierdzonej bezczynności tego organu. Ponadto za stwierdzeniem, że bezczynność Wojewody w załatwieniu wniosku skarżącej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. przemawia okoliczność braku informowania cudzoziemki - przez cały okres trwania postępowania [...] - o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach zwłoki, a także nie wskazanie skarżącej żadnych terminów załatwienia sprawy". Powyższy cytat pochodzi z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] października 2020 r., II OSK [...] (orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie E. E. wnioskowała również o wymienienie organowi grzywny w kwocie [...]zł oraz zasądzenie na jej rzecz kwoty [...]zł tytułem sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

W ocenie Sądu zachodzą podstawy, aby wymierzyć organowi grzywnę i zarazem przyznać skarżącej sumę pieniężną, lecz w mniejszej kwocie, traktując ją w kategoriach bliższych zadośćuczynieniu, a nie odszkodowaniu.

W odniesieniu do orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości [...] zł Sąd stwierdza, że grzywna ta jest konieczna wobec wagi opisanych wyżej naruszeń dotyczących terminowości i sprawności postępowania, jakich dopuścił się organ i ma na celu zapobieżenie takim naruszeniom w przyszłości.

W szczególności o orzeczeniu o grzywnie zdecydowało drastyczne naruszenie przez Wojewodę terminu wyznaczonego na [...] maja 2021 r. przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Sytuacja, w której organ administracji nie daje posłuchu, a wręcz lekceważy, skonkretyzowany wobec niego środek dyscyplinujący (art. 37 § 6 pkt 2 lit. a K.p.a.) organu centralnego jest niedopuszczalna i musi się spotkać ze stanowczą reakcją Sądu. Bagatelizowanie tego rodzaju naruszeń oznaczałoby akceptowanie rozpadu państwa prawa.

Gdy chodzi natomiast o orzeczenie o zasądzeniu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, to stwierdzić należy co następuje.

Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy prawa pobytu E. E. w Rzeczypospolitej Polskiej oraz jej prawa do pracy na terytorium kraju. Rozważenie na ile bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę było dla skarżącej "dotkliwe" należy rozpocząć od stwierdzenia, że jej pobyt legalny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dacie złożenia wniosku datowanego na [...] października 2020 r. znajdował oparcie w wydanym cudzoziemce poprzednim zezwoleniu na pobyt czasowy, które było ważne do [...] maja 2021 r. W blankiecie zezwolenia jest też adnotacja o dostępie do rynku pracy.

E. E. utrzymuje, że już w październiku 2020 r. złożyła kompletny wniosek o nowe zezwolenie na pobyt czasowy, niemniej pomijając spór co do tej kwestii, nie ulega wątpliwości, że wniosek ten został skompletowany wedle wezwania organu na pewno [...] stycznia 2021 r. Oznacza to, że na mocy art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, jej pobyt pozostawałby legalny także do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia nowego zezwolenia na pobyt czasowy stała się ostateczna.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy że skarżąca na innych podstawach prawnych w trakcie spornego postępowania o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę posiadała i zachowywała w Rzeczypospolitej Polskiej prawo pobytu i pracy. Oznacza to, że racjonalnie rzecz ujmując, E. E. nie doznała na skutek bezczynności i przewlekłości Wojewody realnego, a tym bardziej dotkliwego, uszczerbku w prawach materialnych. Z tych wszystkich powodów Sąd nie znalazł podstaw, aby przyznać na jej rzecz sumę pieniężną w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. w żądanej wysokości [...] zł.

Zdaniem Sądu żądaną sumę pieniężną należało przyznać w kwocie [...]zł, jako rodzaj swoistego "zadośćuczynienia". Ustalając wysokość sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę, że E. E. z odpowiednim wyprzedzeniem (w stosunku do daty wygaśnięcia poprzedniego zezwolenia) złożyła wniosek i oczekiwała na udzielenie jej nowego zezwolenia. Wiedząc, że jej dotychczasowe zezwolenie wygasa, kontaktowała się wielokrotnie z organem, składała ponaglenia i skargi administracyjne. Zwracała uwagę, że terminem wiążącym załatwienia sprawy jest [...] maja 2021 r. wyznaczony przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Pomimo to oczekiwała na rozstrzygnięcie organu rok i 4 miesiące, z czego przez wiele miesięcy pozostawała w sytuacji niepewności – gdyż jej pobyt utracił status opartego na zezwoleniu, ale był legalny tylko na zasadzie art. 108 ust. 1 pkt 2 u.c. Wojewoda wiedziało o wygasającym skarżącej dotychczasowym zezwoleniu, jak też wiedział o wyznaczonym mu przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców terminie przypadającym na [...] maja 2021 r. Pomimo to przez wiele kolejnych miesięcy nie czynił w postępowaniu żadnych postępów.

Sytuacja cudzoziemca, w trakcie wielomiesięcznego oczekiwania przez niego na rozstrzygnięcie o prawie pobytu i pracy, jest niepewna i z ekonomicznego punktu widzenia pogarsza jego sytuację na rynku pracy, w tym także w relacji do aktualnego pracodawcy. Może to być powodem stresu i przeszkodą w planowaniu decyzji życiowych. Truizmem jest także stwierdzenie, że dla pracodawcy bardziej pożądany jest pracownik-cudzoziemiec posiadający ostatecznie i w przewidywalnym dłuższym okresie czasu uregulowany status pobytowy i pracowniczy, aniżeli pracownik-cudzoziemiec, który choć przebywa w kraju legalnie, to dopiero ubiega się o uregulowanie jego długoterminowego pobytu.

Podsumowując wywody niniejszego uzasadnienia Sąd w punkcie I. sentencji wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku skarżącej datowanego na [...] października 2020 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Z kolei w punkcie II. wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. W punkcie III. sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W punkcie IV. na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd wymierzył Wojewodzie grzywnę w kwocie [...]zł, natomiast w punkcie V. przyznał też od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości [...] zł.

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis sądowy w wysokości [...] zł (k. 2 akt sądowych), wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) oraz należna opłata skarbowa od złożonego pełnomocnictwa (17 zł, k. 8 akt sądowych).

Wyrok zapadł w postępowaniu uproszczonym poza rozprawą na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.