Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1077/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2, art. 58 § 1 pkt 6 i § 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 213/09 o odrzuceniu skargi R. J. w sprawie ze skargi R. J. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie usunięcia braków wniosku o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 213/09 odrzucił skargę R. J. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie usunięcia braków wniosku o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej.

R. J. w dniu 2 grudnia 2009 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w zakresie usunięcia braków wniosku o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Skarżący zarzucił organowi, iż w trakcie trwania procedury zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, zaakceptował wystawiony na podstawie § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38 z późn. zm.) wniosek w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, który, jego zdaniem, podpisany był przez osobę nieuprawnioną. W piśmie procesowym z dnia 3 marca 2010 r. skarżący podniósł dodatkowo, że decyzja o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej poprzedzona jest odpowiednią procedurą, która w jego sprawie była zastosowania nieprawidłowo.

Sąd I instancji stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych, które upoważniałyby organ do wydania decyzji, postanowienia lub innego aktu wskazanego w art. 3 § 2 P.p.s.a., w sprawie usunięcia braków wniosku o zwolnienie, o którym mowa w art. § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38 z późn. zm.). Skoro zatem w wyżej wskazanym zakresie nie są wydawane orzeczenia podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego, to tym samym niedopuszczalna jest skarga na bezczynność w tym przedmiocie.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że czynności i procedury podejmowane przez organ, poprzedzające zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, od których nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, są przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na etapie rozpoznawania skargi na decyzję dotyczącą zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Kontroli takiej w sprawie skarżącego dokonał Naczelny Sąd Administracyjny oddalając w dniu 21 września 1999 r. w sprawie o sygn. II SA 1269/99 skargę na decyzję z dnia [...] maja 1999 r. nr [...] dotyczącą zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia z dnia 17 marca 2010 r. wniósł skarżący, zaskarżając postanowienie w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1) i 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.) skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez odrzucenie skargi pomimo, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe do odrzucenia skargi, w sytuacji gdy skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana, wadliwe zastosowanie tego przepisu miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zastosowanie tego przepisu przez Sąd nie pozwoliło na merytoryczne rozstrzygnięcie;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 131 § w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak rozważenia przez Sąd wszystkich podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących konieczności przesyłania wniosków personalnych za pośrednictwem Dyrektora Kadr i Szkolnictwa Wojskowego, wątpliwości co do daty sporządzenia wniosku w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z uwagi na umieszczoną w nagłówku adnotację " [...]", prawidłowe rozważenie tych zarzutów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny miałoby bezpośredni wpływ na treść wyroku;

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku, niezawarcie w nim dokładnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także jej wyjaśnienia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną wyroku i zbadanie na jakiej podstawie Sąd odrzucił skargę;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. 38 ze zm.), poprzez błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, iż obowiązek podpisania wniosku o zwolnienie przez dowódcę jednostki wojskowej i przesłania go drogą służbową za pośrednictwem Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nie było czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i nie rodziło konieczności wydawania jakichkolwiek postanowień, w sytuacji gdy wniosek ten bezpośrednio dotyczył praw i obowiązków skarżącego.

Na podstawie art. 185 i 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i powyższych zarzutów skarżący wnosił o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uwzględnienie skargi na bezczynność i zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do wydania w określonym terminie aktu (decyzji lub postanowienia) lub wykonania czynności;

2. zasądzenie od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przedmiotem postępowania sądu administracyjnego może być zatem czynność (sprawa) z zakresu administracji publicznej. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż przez sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszelkie akty, czynności, działania i sprawy załatwiane przez organy administracji publicznej, które nie mają charakteru cywilnoprawnego (por. post. NSA z 29 lipca 2003 r., I SA 743/03, niepubl., post. NSA z 22 września 1992 r., SA/Wr 702/92; ONSA 1993, nr 3, poz. 65). Kontrola działalności administracyjnej obejmuje uprawnienie do orzekania w sprawach wynikających z administracyjnych stosunków prawnych. Zauważyć przy tym trzeba, że stosunek administracyjnoprawny charakteryzuje się tym, iż przepisy prawa przyznają organowi administracji publicznej kompetencje do władczego i jednostronnego ukształtowania jego treści (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, LexisNexis ).

Podkreślić w tym miejscu należy, że zakres działania sądów administracyjnych na podstawie powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, został ukształtowany szeroko, obejmując praktycznie całokształt działalności administracji publicznej. Podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej wyznaczony przez art. 3 § 2 wskazanej ustawy. Przepis ten enumeratywnie wymienia akty jak i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Zgodnie z powyższym przepisem sądy administracyjne są właściwe do orzekania w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie wskazał bowiem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które organy administracji publicznej miałyby obowiązek podjąć i które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym.

Najdalej idący zarzut skarżącego dotyczy naruszenia przez Sąd I instancji § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni stanowisko Sądu I instancji, iż w/w przepis nie zobowiązuje organu do wydania decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej wskazanego w art. 3 § 2 P.p.s.a., w sprawie usunięcia braków wniosku o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy. Zatem zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Oceniając dopuszczalność skargi na bezczynność należy więc uwzględnić rozwiązania przyjęte w prawie materialnym, co też uczynił Sąd I instancji.

Skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy w sprawach, w których mimo obowiązku działania w sposób określony w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. i upływu terminu na jej załatwienie organ administracji publicznej nie podejmuje przewidzianych przez przepisy prawa działań. Skoro więc w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony należało podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Z tego względu, podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest zasadny. Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że na organie nie spoczywał obowiązek prawny wydania aktu lub podjęcia czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 tej ustawy. Sąd I instancji przywołał i wyjaśnił podstawę rozstrzygnięcia. Należy zatem przyjąć, że w sprawie nie zostały również naruszone przepisy postępowania. Sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, odpowiada wymogom określonym w art.141 § 4 P.p.s.a., jego treść - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie pozostawia wątpliwości co do przyczyny odrzucenia skargi i daje możliwość dokonania kontroli instancyjnej tego orzeczenia.

Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, czynności podejmowane przez organ, dotyczące wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, były przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 21 września 1999 r., sygn. akt II SA 1268/99, oddalił skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 1999 r., nr [...], dotyczącą zwolnienia R. J. z zawodowej służby wojskowej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.