Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 913/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 913/18

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi "A" Sp. z o.o. z/s w [...] jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: PWIS) z dnia [...] czerwca 2018 r. Nr [...], dotycząca stwierdzenia u M.P. choroby zawodowej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i pozostałych akt administracyjnych sprawy wynika, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny

(dalej: PPIS) prowadził postępowanie w związku z otrzymanym zgłoszeniem podejrzenia u M.P. choroby zawodowej z poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni nadgarstka.

W toku postępowania ustalono, że M.P. od [...] września 1986 r. do

[...] sierpnia 2004 r. była zatrudniona w B S.A. Zakład Produkcyjny w J. (obecnie B Sp. z o.o.) na stanowisku pakowacz, formowacz, przy czym w okresie od 2 listopada 1989 r. do 31 stycznia 1990 r. w Zakładach Przemysłu Cukierniczego "[...]" we W. na stanowisku piekarz; w obu zakładach była narażona na obciążenie kończyn górnych poprzez wykonywanie oburącz czynności i ruchów powtarzalnych.

Następnie w okresie od 1 listopada 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. pracowała jako sprzedawca na stoisku mięsnym "[...]" Hala Targowa w J., a od

1 stycznia do 5 maja 2007 r. jako sprzedawca - kasjer w sklepie spożywczym PHU "[...]" w J., wykonując szeroki zakres prac - bez możliwości wskazania pozycji i czynności dominującej.

Kolejno od 10 marca 2008 r. do 31 maja 2016 r. była zatrudniona w C Sp. z o.o. Oddział w J. na stanowisku szwacz, szwacz /krojczy. Podczas pracy wykonywała różne operacje szwalnicze, które wymagały powtarzalnych ruchów zginania - prostowania oraz ruchów rotacyjnych w stawach nadgarstkowych. Wszystkie czynności wykonywane były pod presją czasu (w grupie pracowniczej była kolejność wykonywania czynności). Zszywane elementy były

z różnych materiałów (w tym skórzanych) i różnego gabarytu.

Wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim nr [...] z [...] marca 2018 r. rozpoznano u M.P. chorobę zawodową: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni nadgarstka. W orzeczeniu tym wyjaśniono, że zaangażowanie kończyn górnych oraz wykonywane ruchy powtarzalne trwały przez około 26 lat. Zwrócono szczególnie uwagę na okres zatrudnienia na stanowisku szwaczki oraz czasochłonność i powtarzalność wykonywanych w jego trakcie czynności. Dolegliwości ze strony rąk i brak poprawy po leczeniu w poradni neurologicznej były przyczyną wykonania dwóch zabiegów operacyjnych odbarczenia nerwu pośrodkowego w 2015 r. Podano, że analiza chronometrażu pracy, czynności manualnych wykonywanych oburącz oraz brak czynników pozazawodowych pozwalają na rozpoznanie choroby zawodowej.

W opisanej sytuacji PPIS decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm.) - stwierdził u M.P. chorobę zawodową: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych.

W odwołaniu C Sp. z o.o. - reprezentowana przez radcę prawnego - zakwestionowała ustalenia opisane w decyzji PPIS, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności:

- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia M.P. oraz przyczyn wystąpienia schorzenia i chwili jego powstania, a także zaniechanie ustalenia przyczyn powstania stwierdzonej choroby i ustalenia, czy była ona związana wyłącznie z wykonywaną pracą,

- art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów

i zaniechanie kontroli orzeczenia lekarskiego WOMP pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to opiera się na nieaktualnym na dzień sporządzenia opinii badaniu EMG z maja 2015 r., którego wyniki nie uwzględniają przeprowadzonych w czerwcu 2015 r. operacji dekompresji kanału nadgarstka lewego i prawego. Zdaniem strony orzeczenie to zostało sporządzone w sposób ogólnikowy i lakoniczny, nie zawiera podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych na różnych etapach choroby.

- § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) poprzez stwierdzenie choroby mimo braku ustalenia w sposób bezsporny (lub z wysokim prawdopodobieństwem), że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy i nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie,

- § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 2351 Kodeksu pracy poprzez:

- wydanie decyzji mimo braku ustalenia, czy w dacie wydawania orzeczenia lekarskiego i decyzji, z uwagi na stwierdzony dobry skutek terapeutyczny przeprowadzonej operacji, w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone,

- ustalenie narażenia zawodowego ze względu na sposób wykonywania pracy

w zakładzie odwołującej się Spółki mimo stwierdzonej w protokole kontroli

z [...] stycznia 2017 r. różnorodności powtarzalnych ruchów oraz faktu przerywania ich innymi partiami ruchów niemonotypowych, zróżnicowanych.

PWIS nie uwzględnił odwołania i wymienioną na wstępie decyzją

z [...] czerwca 2018 r. - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że do orzeczenia o chorobie zawodowej niezbędne jest stwierdzenie wystąpienia łącznie trzech przesłanek, tj. ustalenia że strona

w środowisku pracy narażona była na działanie czynników mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową, powołani w sprawie biegli rozpoznają u strony chorobę w sensie medycznym oraz ustalony zostanie związek przyczynowy między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy a chorobą strony. W razie ustalenia przez właściwego lekarza medycyny pracy - biegłego, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz jak i organy obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową.

PWIS zauważył, że ocenę narażenia zawodowego w sprawie przeprowadzili przedstawiciele PPIS i na każdym etapie postępowania stronom umożliwiono dostęp do akt sprawy i wniesienia uwag (nie zostały one zgłoszone). Całość informacji dotyczących czynności zawodowych i narażenia związanego ze sposobem wykonywania pracy przesłano w karcie oceny narażenia zawodowego do WOMP. Biegli z zakresu medycyny pracy stwierdzili, że charakter pracy zainteresowanej (ruchy w stawach nadgarstkowych, obciążenie kończyn górnych, częstotliwość tych ruchów, czasochłonność czynności) mógł spowodować rozpoznaną chorobę zawodową.

Chorobę rozpoznano również w sensie medycznym. Przeprowadzone postępowanie diagnostyczno - orzecznicze w WOMP obejmowało badania laboratoryjne i radiologiczne, konsultacje specjalistów z zakresu neurologii i ortopedii oraz wnikliwą analizę zgromadzonej dokumentacji medycznej. Podkreślono brak pozazawodowych przyczyn schorzenia. Powołując się na ustalenia biegłych organ wskazał, że początek choroby miał miejsce ok. 2015 r., tj. w trakcie pracy

w narażeniu zawodowym na obciążenie kończyn górnych, które mogło spowodować zespół cieśni nadgarstka. Zespół ten powstał w obu rękach, co było spowodowane kompensowaniem zaangażowania ręki mniej dominującej podczas czynności zawodowych (prawej), przy objawach chorobowych występujących w ręce dominującej (lewej).

Odnośnie zarzutu dotyczącego pominięcia badania EMG po wykonaniu operacji oraz braku ustosunkowania się czy zabiegi operacyjne doprowadziły do wyleczenia obu rąk organ wyjaśnił, że kwestie te nie leżą w zakresie ani biegłych orzekających

w sprawach chorób zawodowych na etapie orzekania o chorobie zawodowej, ani państwowego inspektora sanitarnego na etapie stwierdzania choroby zawodowej. Sprawę zdolności do pracy czy stopnia niepełnosprawności orzeka Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub lekarz medycyny pracy podczas badań profilaktycznych. Ponadto biegłym była wiadoma informacja o przeprowadzonych

w 2015 r. operacjach, a opinia lekarska wydana została [...] marca 2018 r.

W rozpoznawanej sprawie potwierdzono narażenie zawodowe, podczas którego doszło do powstania choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych, która jest związana z tym narażeniem. Biegli nie znaleźli ewentualnych przyczyn pozazawodowych schorzenia i nie stwierdzili również wyleczenia pacjentki na skutek zabiegu operacyjnego. Zdaniem organu powyższe okoliczności powodują, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej.

Decyzję PWIS działający za Spółkę pełnomocnik zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie uchylenie decyzji

i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji; art. 7 art. i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia M.P. oraz przyczyn wystąpienia u niej schorzenia i chwili jego powstania, a także ustalenia czy choroba związana była wyłącznie z pracą czy też na jej etiologię miały wpływ czynniki pozazawodowe; art. 80 w zw. z art. 84 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w braku kontroli orzeczenia WOMP pod względem formalnym, które opiera się na nieaktualnym badaniu EMG z maja 2015 r., a także, że orzeczenie to zostało sporządzone w sposób ogólnikowy i lakoniczny, nie zawiera podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej.

Zdaniem strony skarżącej przedstawiona w opinii diagnoza o rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 11, art. 15

i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczególności dotyczących orzeczenia lekarskiego.

Podtrzymała w całości zarzuty dotyczące naruszenia § 2 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1

i ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wskazując natomiast na naruszenie kwestionowaną decyzją przepisów prawa materialnego

a w szczególności art. 2351 Kodeksu pracy, skarżąca podtrzymała w całości argumentacje zawartą w odwołaniu i stanowisko tam zawarte.

W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiot kontroli Sądu stanowiła decyzja PWIS z [...] czerwca 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję PPIS z [...] maja 2018 r. stwierdzającą

u M.P. chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie Sąd opisanych naruszeń prawa nie stwierdził, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione.

W okolicznościach sprawy dokonane przez orzekające w sprawie organy ustalenia stanu faktycznego co do przebiegu dotychczasowego zatrudnienia M.P. (długości stażu pracy, miejsc i rodzajów wykonywanych czynności) pozostają bezsporne. Przy nie budzącym także wątpliwości fakcie wystąpienia u niej jednostki chorobowej w postaci zespołu cieśni nadgarstków obydwu rąk, kwestionowane są jednak oparte na orzeczeniu lekarskim WOMP o rozpoznaniu choroby zawodowej ustalenia tych organów, iż ma to związek wyłącznie z wykonywaną przez nią pracą zawodową.

Określenie "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym, w przeciwieństwie do samej choroby o konkretnych objawach sensie medycznym. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja zawarta w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r., poz. 108 ze zm., dalej: K.p.), zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną

w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym

w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 K.p.).

W kontekście powyższego, dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest więc zdiagnozowanie schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych, ustalenie chorobotwórczych czynników środowiska pracy (warunków pracy) oraz ustalenie zawodowej etiologii schorzenia, tj. związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a chorobą.

W postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej ocenie pod względem występowania czynników narażenia zawodowego podlegają więc wszystkie miejsca pracy danej osoby, aczkolwiek nie wiąże się to

z koniecznością ustalenia, w którym z nich doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym (a więc czy miało to miejsce

w ostatnim miejscu zatrudnienia czy też w miejscach poprzednich), ani w jakim zakresie przyczyniło się ono do jego powstania.

Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest zatem, poza rozpoznaniem

u pracownika lub byłego pracownika schorzenia określonego w wykazie chorób zawodowych, ustalenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi a warunkami w jakich świadczył on pracę. Istotne jest więc ustalenie, czy na stanowisku pracy był on eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Dla uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową istotne jest każdorazowe dokładne zbadanie warunków w jakich pracownik lub były pracownik wykonywał pracę i ustalenie występowania na jego stanowisku pracy narażenia na określone czynniki szkodliwe dla zdrowia. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2015 r.

II OSK 1549/13, LEX nr 1769898).

Jest to domniemanie wzruszalne, a więc nie wyłączające wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażających na chorobę, jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z przyczyn nie związanych z zatrudnieniem.

Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 K.p. rozporządzenie RM z dnia

30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Pod poz. 20.1 załącznika do tego rozporządzenia jako chorobę zawodową wskazano przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka, dla której okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej w przypadku wcześniejszego zakończenia pracy

w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok (w przypadku M.P. objawy te wystąpiły w okresie zatrudniania jej przez skarżącą Spółkę w której wykonywała pracę w warunkach narażenia zawodowego, zatem termin ten został zachowany).

Wg zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - znajdującego zbiorcze odzwierciedlenie w "Karcie oceny narażenia zawodowego w związku

z podejrzeniem choroby zawodowej" – M.P. przez ok. 26 lat w okresie od

1 września 1986 r. do 30 września 2015 r. (przez zdecydowaną większość swej aktywności zawodowej, od samego jej początku) pracowała z zaangażowaniem kończyn górnych związanym z wykonywaniem ruchów powtarzalnych, a więc

w narażeniu na czynniki wskazywane jako przyczyna choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Ze wskazanego okresu czasu prawie 8 ostatnich lat (od 10 marca 2008 r.) dotyczyło wykonywania pracy w skarżącej Spółce na stanowisku szwaczki, gdzie zakres jej obowiązków obejmował łączenie elementów skórzanych oraz doszywanie do nich różnych detali z filcu, rzepów, taśm, podwieszek, pasów itp. Czasochłonność wykonywanych czynności oraz powtarzalność uzależniona była od rodzaju skórzanego poszycia, wielkości łączonych elementów oraz rodzaju i ilości doszywanych detali. Praca wykonywana była w grupach pracowniczych, gdzie każdy pracownik miał do wykonania określoną czynność, co wiązało się z presją czasu (ilość gotowych elementów wykonywanych przez grupę w trakcie 8-godzinnej zmiany pracy kształtowała się w granicach 120 - 400 szt., średnio 244 - 288 szt.).

W zakładzie wprowadzona była rotacja tygodniowa - stanowiskowa, polegająca na wykonywaniu różnych operacji szwalniczych na różnych maszynach, niemniej jak oświadczyła M.P., z uwagi na ryzyko opóźnień w pracy zespołu

i wynikającego z tego braku wyrobienia planowanego zadania, "na stanowisku szwaczki wykonywała tylko jedną operację, tj. jedną czynność, jeden rodzaj szycia"); wiązało się to z powtarzalnymi ruchami zginania i prostowania nadgarstków, ruchami zakręcania i odkręcania, chwytania i przytrzymywania palcami.

Pierwsze dolegliwości wystąpiły u niej ok. 2015 r. i były częściowo niwelowane lekami przeciwbólowymi oraz zabiegami fizykalnymi (dotyczyło to obu rąk, gdyż nasilenie objawów w lewej ręce dominującej kompensowane było przez nią większym zaangażowaniem przy wykonywaniu czynności zawodowych ręki prawej).

Utrudniający pracę zawodową brak poprawy oraz narastające dolegliwości bólowe skutkowały przeprowadzeniem w 2015 r. dwóch zabiegów operacyjnych mających na celu uwolnienie nerwu pośrodkowego.

Na powyższe ustalenia powołano się w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego WOMP z [...] marca 2018 r. rozpoznającego u M.P. chorobę zawodową zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wskazując, że przeprowadzone postępowanie diagnostyczno - orzecznicze obejmujące badania laboratoryjne i radiologiczne, konsultacje specjalistów w dziedzinie neurologii i ortopedii oraz analizę dokumentacji medycznej wykazało znaczące zmniejszenie dolegliwości klinicznych wskutek zabiegów operacyjnych, które jednak nie zniwelowały utrzymującego się u skarżącej osłabienia siły mięśniowej rąk oraz osłabienia czucia skórnego opuszek palców I-III obu dłoni. Na tej podstawie w oparciu o analizę chronometrażu pracy, wykonywanych oburącz przez skarżącą czynności manualnych oraz brak czynników pozazawodowych wywiedziono w orzeczeniu lekarskim, że do rozwoju obustronnego zespołu cieśni nadgarstka przyczyniło się u niej środowisko pracy.

Zgodnie z § 8 ust. 1 wskazanego rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r.

w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Wynika z tego m.in., że bez pozytywnego orzeczenia lekarskiego bądź sprzecznie z nim organ inspekcji sanitarnej nie może we własnym zakresie dokonać rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 3 marca 2015 r. II OSK 1872/13 - LEX nr 1775445 i z 28 stycznia 2015 r.

II OSK 1567/13 - LEX nr 1769909). Ponieważ więc orzeczenie lekarskie wydawane przez jednostki właściwe do rozpoznania chorób zawodowych stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu takiej choroby, należy mu przypisać charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 75 w związku z art. 84 § 1 K.p.a., którą organ prowadzący postępowanie jest związany.

Brak kompetencji organów administracji do samodzielnego dokonania rozpoznania choroby zawodowej nie zwalnia ich jednak od oceny orzeczenia lekarskiego stosownie do art. 80 K.p.a. Organy mają bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenie wyjaśniło wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W tym zakresie, jako uprawnione do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, organy w razie potrzeby mogą zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia w danej osoby choroby zawodowej. Nie jest to jednoznaczne z możliwością kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania, jeżeli w świetle pozostałych dowodów nie budzi ono wątpliwości. Jak wskazano m.in. w wyroku NSA z 5 stycznia 2007 r. II OSK 1078/06 - LEX nr 315089, państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.

Zdaniem Sądu, dokonana przez PWIS i PPIS analiza przebiegu zatrudnienia M.P. - w szczególności jej ostatniego miejsca pracy w skarżącej Spółce -

w sposób bezsporny wykazała istnienie związku przyczynowo - skutkowego między rodzajem wykonywanych czynności zawodowych a rozpoznaniem zespołu cieśni

w obrębie nadgarstków. Organy te prawidłowo oceniły orzeczenie lekarskie WOMP

z [...] marca 2018 r. jako dające uzasadnioną podstawę do stwierdzenia u M.P. choroby zawodowej. W orzeczeniu tym - na tle udokumentowanego jej

26-letniego stażu pracy w warunkach związanych z zaangażowaniem kończyn górnych i wykonywaniem ruchów powtarzalnych - wyeksponowano okres zatrudnienia na stanowisku szwaczki w skarżącej Spółce, podkreślając czasochłonność i powtarzalność wykonywanych czynności jako pozostających

w bezpośrednim związku ze stwierdzonymi schorzeniami. Zawarta w nim opinia jawi się jako wewnętrznie spójna i przekonująca co do wyprowadzonego w niej w oparciu

o enumeratywnie wyszczególnione rodzaje badań wniosku odnośnie zawodowej etiologii rozpoznanej choroby.

Za chybione Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie daje podstaw do uznania naruszenia

art. 77 § 1 i art. 7 K.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego wyrażającego się w zaniechaniu prawidłowego ustalenia przyczyn powstania choroby, w tym jej związania wyłącznie z pracą bądź też jej rozwoju pod wpływem czynników pozazawodowych. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że M.P. przez zdecydowaną większość swej aktywności zawodowej wykonywała prace wymagające znacznego zaangażowania kończyn górnych (w czasie zatrudnienia w skarżącej Spółce związane m.in.

z wykonywaniem powtarzalnych ruchów zginania i prostowania nadgarstków, ruchów zakręcania i odkręcania, chwytania i przytrzymywania palcami), co skutkowało obciążeniem stawów nadgarstkowych w stopniu mającym bezpośredni wpływ na rozwój i powstanie stwierdzonej choroby zawodowej.

W okolicznościach sprawy zawarte w orzeczeniu lekarskim stwierdzenie o braku pozazawodowych czynników rozwoju u badanej zespołu cieśni nadgarstków, jako korespondujące z wcześniejszą oceną narażenia zawodowego dokonaną przez PPIS, w pełni wpisuje się w przewidziany w art. 235¹ K.p. wymóg bezsporności ustaleń co do spowodowania u niej choroby sposobem wykonywania pracy, chociaż jak wynika z tego przepisu, wystarczające w tym względzie jest już samo wysokie prawdopodobieństwo tej zależności (występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy a chorobą - por. m.in. wyrok NSA z 9 stycznia 2007 r. II OSK 1039/06 - LEX nr 315105 i z 7 czerwca 2006 r.

II OSK 388/06 - LEX nr 266357). Skarżąca Spółka kwestionując brak dostatecznego wyjaśnienia etiologii stwierdzonej choroby nie wskazała żadnych okoliczności świadczących przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji

i zawartym w orzeczeniu lekarskim (tylko wykazanie, że choroba została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania istnienia związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy a schorzeniem wypełniającym znamiona choroby zawodowej).

Postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia choroby zawodowej prowadzone jest zgodnie z ogólnymi regułami zawartymi w K.p.a., na podstawie których organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.) i nie ma obowiązku przeprowadzania kolejnych dowodów, jeśli w jego ocenie potrzeba czynienia dalszych ustaleń jawi się jako zbędna a wnioski dowodowe stron dotyczą bądź okoliczności już wyjaśnionych w toku postępowania bądź przedmiotem dowodu jest okoliczność nie mająca dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy znaczenia.

W opisanej sytuacji nie zachodziła więc konieczność prowadzenia dalszych badań

i poszukiwania bliżej nieokreślonego czynnika pozazawodowego mającego decydujący wpływ na powstanie choroby u M.P. (w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej ani organ administracji ani też orzekające jednostki orzecznicze nie są zobowiązane do poszukiwania przyczyn powstania schorzenia, ale weryfikują jego powstanie w kontekście stwierdzonego narażenia zawodowego - por. wyrok NSA z 8 listopada 2011 r. II OSK 1898/11,

LEX nr 1152087).

Odnośnie orzeczenia lekarskiego dotyczącego rozpoznania choroby zawodowej należy zauważyć, że w jego uzasadnieniu nawiązano do środowiska pracy badanej (ze szczególnym uwzględnieniem zatrudnienia na stanowisku szwaczki, zakresu wykonywanych prac, ich czasochłonności i powtarzalności), wystąpienia i nasilenia objawów chorobowych, przebiegu leczenia oraz rodzaju badań diagnostycznych (laboratoryjne, radiologiczne, konsultacje neurologiczne i ortopedyczne). Lekarze wydający w imieniu WOMP orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej dysponowali również sporządzoną przez PPIS kartą oceny narażenia zawodowego oraz dokumentacją medyczną z dotychczasowego leczenia. Pozwoliło to na wyciągnięcie jednoznacznego wniosku o rozwoju u opiniowanej obustronnego zespołu cieśni nadgarstka /wyłącznie/ pod wpływem środowiska pracy,

z wykluczeniem czynników pozazawodowych. Czyni to bezpodstawnym zarzut naruszenia § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez brak zbadania ewentualnych pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby, a także § 6 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia poprzez oparcie decyzji na orzeczeniu lekarskim wydanym w oparciu o niepełny materiał dowodowy, tj. bez odniesienia do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.

Przede wszystkim należy podkreślić, że lekarze orzekający rozpoznanie choroby zawodowej, mimo wynikającej z § 6 ust. 5 wskazanego rozporządzenia możliwości zwrócenia się do wymienionych w nim podmiotów o uzupełnienie informacji, dysponując opisanym wyżej materiałem dowodowym, uznali go za wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia. W toku postępowania administracyjnego nie ujawniły się również żadne okoliczności wskazujące na potrzebę uzupełnienia orzeczenia lekarskiego w myśl § 8 ust. 2 rozporządzenia; na jego podstawie państwowy inspektor sanitarny w przypadku uznania że materiał dowodowy

o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (stosownie do ust. 1 tego paragrafu, podstawę do wydania decyzji o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej stanowią w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego).

Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają

w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. m.in. wyrok NSA z 10 kwietnia 2014 r. II OSK 2734/12 -

LEX nr 1485609, z dnia 12 lutego 2013 r. II OSK 2492/12 - LEX nr 1358510 i z dnia 12 maja 2010 r. II OSK 335/10 - LEX nr 597546).

W opisanej sytuacji PPIS oraz PWIS przy wydawaniu decyzji zasadnie oparły się więc na wydanym w sprawie [...] marca 2018 r. orzeczeniu lekarskim, dając temu wyraz w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć. Wykluczając zarzut skargi naruszenia art. 11, art. 15 i art. 107 § 3 K.p.a. stanowisko to Sąd w całości podziela, za bezzasadne uznając także zarzuty sporządzenia orzeczenia lekarskiego w sposób ogólnikowy i lakoniczny, bez wskazania podstawowych danych o przeprowadzonych w ramach rozpoznania badaniach, tak samo jak jego rzekomego oparcia na badaniu EMG z okresu poprzedzającego przeprowadzenie operacji. Racjonalność poczynionych w nim uwag i ich pozostawanie w logicznym związku z dokonaną wcześniej przez PPIS oceną narażenia zawodowego nie dają podstaw do kwestionowania wynikającego z niego rozpoznania z uwagi na rodzaj przeprowadzonych w WOMP w ramach postępowania diagnostycznego badań medycznych czy też brak przedstawienia w orzeczeniu lekarskim ich szczegółowych wyników, skoro w ocenie uprawnionych do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych lekarzy nie pozostawiają one wątpliwości co do wywołanych sposobem wykonywania pracy przyczyn zaistnienia u M.P. choroby obwodowego układu nerwowego - zespołu cieśni nadgarstków obu rąk. Odmienne uznanie wiązałoby się z przekroczeniem granic dopuszczalnej kontroli orzeczenia lekarskiego pod względem formalnym, prowadząc do determinowanej posiadaniem konkretnej wiedzy medycznej merytorycznej ingerencji w stanowiący podstawę jego wydania zakres czynności diagnostycznych i ich ocenę, do czego ani organy ani Sąd nie są uprawnione. Tym samym zarzut naruszenia przez organy art. 80 w zw. z art. 84 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażający się

w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego WOMP również nie znajduje

w okolicznościach sprawy potwierdzenia.

Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją prawa materialnego, tj. art. 235¹ K.p.

O ile w ogóle takie naruszenie może być wywodzone z braku ustaleń, czy w dacie wydawania orzeczenia lekarskiego i decyzji w związku z "dobrym skutkiem terapeutycznym przeprowadzonej operacji" schorzenie u M.P. występuje

w dalszym ciągu czy też zostało wyleczone /co przemawiałoby raczej za kwalifikowaniem tego za naruszenie przepisów postępowania/, należy wyraźnie podkreślić zawarte w orzeczeniu lekarskim wskazanie, że "dwa zabiegi operacyjne mające na celu uwolnienie nerwu pośrodkowego przeprowadzone w 2015 roku

w znaczący sposób zmniejszyły dolegliwości kliniczne, lecz nadal utrzymuje się osłabienie siły mięśniowej rąk oraz osłabienie czucia skórnego opuszek palców

I-III obu dłoni". Mimo więc zatem tego, że w wyniku zabiegów operacyjnych osiągnięto poprawę, w opisanej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że u M.P. doszło do wyleczenia schorzenia i przywrócenia pełnej sprawności rąk,

a tym samym nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia u niej choroby zawodowej.

W kontekście naruszenia art. 235¹ K.p. na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut ustalenia narażenia zawodowego, mimo iż w protokole kontroli z [...] stycznia 2017 r. zostało stwierdzone, że praca wykonywana przez M.P. w skarżącej Spółce cechowała się różnorodnością powtarzalnych ruchów, przerywanych innymi partiami ruchów nie monotypowych. W tym zakresie należy bowiem zwrócić uwagę na wynikającą także z tego protokołu znaczącą ilość powtarzalnych ruchów związanych z pracą i obciążeniem nadgarstków rąk (zginanie - prostowanie, ruchy zakręcania - odkręcania, chwytania i przytrzymywania palcami) powiązanych

z przypadającą do wykonania na zmianę roboczą elementów poszycia w granicach 120 - 400 sztuk (średnio 244-288), a przerywającymi je innymi partiami ruchów

o charakterze doraźnym (pobieranie elementów, przekazywanie wykonanych elementów do innych szwaczek, wymiana igieł i nici itp.); wprawdzie częstotliwość tych ostatnich nie została wprost określona, niemniej pośrednio świadczy o tym wskazanie, że jednorazowy pobór elementów do łączenia przez daną osobę wynosił ok. 20 szt., przy czym czynności takie jak wymiana nici i igieł oraz szycie próbne zasadniczo miały miejsce przy rozpoczynaniu pracy w ramach sprawdzenia stanowiska.

Podsumowując, w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozpoznania uznającego istnienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem

a narażeniem zawodowym wynikającym ze sposobu wykonywania pracy. Organy sanitarne zasadnie w związku z tym przyjęły, że zaistniały podstawy do stwierdzenia u uczestniczki postępowania choroby zawodowej określonej pod poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Zawarta w aktach administracyjnych sprawy dokumentacja wskazuje, że poprzedzające wydanie decyzji postępowanie wyjaśniające przeprowadzone

zostało zgodnie z wymogami wynikającymi z rozporządzenia w sprawie

chorób zawodowych. Przy wydawaniu kontrolowanych decyzji organy nie

naruszyły także reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych

w art. 7 i art. 77 K.p.a., prawidłowo ustalając istotne dla rozstrzygnięcia

sprawy okoliczności faktyczne, których ocenę w przekonywujący sposób

uzasadniły. Ich wniosek co do stwierdzenia u M.P. choroby zawodowej

w oparciu o przyczyny związane bezpośrednio z warunkami wykonywanej pracy wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 K.p.a.).

W tym stanie rzeczy należy uznać, iż zaskarżona decyzja wraz

z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji nie narusza prawa.

W związku z powyższym skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a.