Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1019/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Paweł Groński Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 863/15 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku biurowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 863/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku biurowego.

Jak wynika z akt sprawy, po wszczęciu z urzędu postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy przeprowadził kontrolę w dniu 21 lutego 2012 r. i w dniu 27 marca 2012 r. na nieruchomości położonej przy ul. Kołowej 18 w Warszawie w trakcie której ustalono m.in., że na działce zlokalizowany jest parterowy budynek biurowy o wymiarach ok. 6,40 m x 7,48 m. Zgodnie z oświadczeniem [...], obiekt ten powstał w latach 1997-2006. W trakcie kontroli nie przedstawiono zezwolenia właściwego organu na budowę przedmiotowego obiektu.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] na podstawie art. 48 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) wstrzymał prowadzone roboty oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia określonych w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego dokumentów wymaganych do legalizacji przedmiotowego obiektu.

W związku z nieprzedłożeniem żądanych dokumentów Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego nakazał Gminnemu [...] w W. rozbiórkę budynku biurowego.

Odwołanie do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od w/w decyzji z dnia [...] września 2014 r. wniosło Stowarzyszenie [...].

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że z art. 29 i 30 Prawa budowlanego wynika, iż budowa obiektu biurowego o powierzchni zabudowy ok 47 m2 nie mieści się w skonkretyzowanych przypadkach zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z tym, wybudowanie takiego obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę determinuje konieczność zastosowania dyspozycji art. 48 ustawy Prawo budowlane. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że zalegalizowanie samowoli budowlanej w sytuacji, gdy inwestor nie spełnił nałożonego na niego w postanowieniu obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów jest niedopuszczalne. Niespełnienie przez inwestora nałożonych obowiązków w wyznaczonym terminie oznacza dla organu nadzoru budowlanego obligatoryjne wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Z ustaleń organu dokonanych na podstawie akt sprawy wynika, iż postanowienie z dnia [...] września 2012 r. nr [...], którym organ powiatowy nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia wymaganych prawem dokumentów, zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu w dniu 1 października 2012 r. W związku z tym, zdaniem organu, inwestor miał świadomość wyznaczenia przez organ 90-cio dniowego terminu do wykonania nałożonego na niego obowiązku, zwłaszcza że postanowieniem tym pouczono Gminny [...], że nieprzedłożenie żądanych dokumentów skutkować będzie rozbiórką obiektu. Ponadto, pomimo że inwestor miał przedstawić dokumenty do 1 stycznia 2013 r., to termin na przedłożenie dokumentów został faktycznie znacznie wydłużony, gdyż decyzję rozbiórkową organ pierwszej instancji wydał dopiero w dniu [...] września 2014 r., czyli po ok. 9-ciu miesiącach od daty, kiedy minął termin wskazany w postanowieniu z dnia [...] września 2012 r. nr [...]. Organ zaznaczył, że pomimo upływu tak długiego terminu, inwestor nie przedstawił żadnego wymaganego powyższym postanowieniem dokumentu, świadczącego o woli zalegalizowania przedmiotowej samowoli budowlanej.

Organ odwoławczy podkreślił również, że organ powiatowy nałożył obowiązek rozbiórki na właściwy podmiot, bowiem ze statutu Gminnego [...] wynika, że klub posiada osobowość prawną. Powyższe znajduje swoje  odzwierciedlenie również w przepisach Prawa o stowarzyszeniach - art. 17 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Z kolei dla Stowarzyszenia [...] prowadzony jest KRS pod nr [...].

Skargę na powyższą decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie [...] w W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 863/15, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że bezsporne w sprawie jest, iż Gminny [...] nie posiadał pozwolenia na realizację wskazanego obiektu. Prawidłowo zatem w okolicznościach niniejszej sprawy PINB zastosował tryb przewidziany w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. W związku z ustaleniem, iż Gminny [...] nie dysponował pozwoleniem na budowę, organ postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i jednocześnie nałożył na inwestora obowiązki wynikające z ust. 3 art. 48 Prawa budowlanego, a mianowicie obowiązek przedłożenia, we wskazanym terminie, zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oaz czterech egzemplarzy projektu budowlanego w/w inwestycji, wraz opinią techniczną, określającą czy roboty budowlane wykonane samowolnie spełniają wymogi obowiązujących przepisów i norm z uwzględnieniem ich wpływu na pozostałe elementy budynku oraz czy nie naruszają uzasadnionych interesów osób trzecich. Gminny [...] nie przedłożył wymaganych dokumentów.

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych postanowieniem wydanym w oparciu o art. 48 ust. 2, stosuje się przepis ust. 1, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W razie niespełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych takim postanowieniem organ zobligowany jest do wydania nakazu rozbiórki, decyzja wydawana na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ma bowiem charakter związany. Zrealizowanie budynku biurowego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę oraz niewykonanie obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. spowodowało konieczność orzeczenia rozbiórki tego obiektu w oparciu o art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego. Ponadto pomimo, że inwestor miał przedstawić dokumenty do 1 stycznia 2013 r., to de facto termin na przedłożenie dokumentów został faktycznie znacznie wydłużony, gdyż decyzję rozbiórkową organ pierwszej instancji wydał dopiero w dniu [...] września 2014 r., czyli po ok. 9-ciu miesiącach od daty, kiedy minął termin wskazany w postanowieniu nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Pomimo upływu tak długiego terminu, inwestor nie przedstawił żadnego wymaganego powyższym postanowieniem dokumentu, nie wnioskował o przedłużenie terminu na wykonanie powyższych obowiązków, nie podnosił też, że zamierza je wykonać w dłuższym terminie.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2016 r. wniosło Stowarzyszenie [...] w W. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy:

a) art. 173, art. 174 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. polegające na nie rozważeniu całego materiału dowodowego, co skutkowało oddaleniem zamiast uwzględnienieniem skargi, a w konsekwencji nieuchyleniem rozstrzygnięć organów administracyjnych, pomimo iż organy te bezpodstawnie nie przyjęły, że obiekt budowlany będący przedmiotem niniejszego postępowania stanowi wraz z innymi obiektami zrealizowanymi na nieruchomości przy ul. Kołowej 18 w Warszawie integralną całość stadionu piłkarskiego co oznacza, iż brak było podstaw do prowadzenia odrębnych postępowań administracyjnych dla każdego z obiektów lecz organy powinny prowadzić jedno postępowanie administracyjne dla obiektów stanowiących integralną całość stadionu piłkarskiego, jak również poprzez brak uwzględnienia, iż niezłożenie dokumentacji niezbędnej do legalizacji budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania wynikało z uzgodnień skarżącego dokonanych z pracownikami organu I instancji, które to ustalenia nie zostały następnie dotrzymane przez organ;

b) art. 173, art. 174 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi w sytuacji dokonania przez organ I instancji czynności sprzecznych z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania z przedstawicielami skarżącego, co stanowi naruszenie zasady praworządności oraz zasady działania w słusznym interesie obywateli, wynikiem czego był brak złożenia przez skarżącego dokumentacji niezbędnej do legalizacji budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania;

c) art. 173, art. 174 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, co skutkowało oddaleniem zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniem rozstrzygnięcia organu administracyjnego, w sytuacji dokonania przez organ administracyjny I instancji czynności sprzecznych z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania z przedstawicielami skarżącego, co stanowi naruszenie zasady zaufania, wynikiem czego był brak złożenia przez skarżącego dokumentacji niezbędnej dl legalizacji budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania;

d) art. 173, art. 174 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi w sytuacji dokonania przez organ czynności sprzecznych z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania z przedstawicielami skarżącego, co stanowi naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, wynikiem czego był brak złożenia przez skarżącego dokumentacji niezbędnej do legalizacji budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania;

e) art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyelniem decyzji organu administracyjnego, pomimo iż organ ten bezpodstawnie nie przyjął, że obiekt budowlany będący przedmiotem niniejszego postępowania stanowi wraz z innymi obiektami zrealizowanymi na nieruchomości przy ul. Kołowej 18 w Warszawie integralną całość stadionu piłkarskiego co oznacza, iż brak było podstaw do prowadzenia odrębnych postępowań administracyjnych dla każdego z obiektów lecz organy powinny prowadzić jedno postępowanie administracyjne dla obiektów stanowiących integralną całość stadionu piłkarskiego, jak również poprzez brak uwzględnienia, iż niezłożenie dokumentacji niezbędnej do legalizacji budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania wynikało z uzgodnień skarżącego dokonanych z pracownikami organu I instancji, które to ustalenia nie zostały następnie dotrzymane przez organ.

Skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów

administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem.

Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nadzoru budowlanego jest zgodny z rzeczywistością. Bezspornym bowiem jest, że obiekt budowlany, którego nakazano rozbiórkę powstał w warunkach samowoli budowlanej, bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Pr.bud.). W związku z powyższym w takim przypadku mają zastosowanie przepisy art. 48 – 49 Pr. bud., umożliwiające legalizację w określonych sytuacjach i po spełnieniu przez inwestora nałożonych przez organ nadzoru budowlanego obowiązków, o których mowa w ust. 2 i 3 art. 48 Pr. bud.

Niespełnienie przez inwestora nałożonych obowiązków w wyznaczonym terminie, pozbawia nielegalną budowę możliwości legalizacji i obliguje organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę tego obiektu (art. 48 ust. 1, ust. 4 Pr. bud.). Podobne konsekwencje grożą w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej przez inwestora (art. 49 ust. 3 Pr. bud.).

W niniejszej sprawie inwestor nie wykonał obowiązku przedstawienia określonych dokumentów, umożliwiających legalizację nielegalnej budowy, który został na niego nałożony postanowieniem Powiatowego Inwestora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] września 2012 r., co spowodowało wydanie nakazu rozbiórki.

Wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 9 i art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszenie powyższych przepisów postępowania, polegało na oddaleniu skarg przez Sąd pierwszej instancji "w sytuacji dokonania przez organ I instancji czynności sprzecznych z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania z przedstawicielami skarżącego" Drugim argumentem świadczącym o naruszeniu powyżej wymienionych przepisów postępowania, zdaniem autora skargi kasacyjnej, jest to "iż brak było podstaw do prowadzenia odrębnych postępowań administracyjnych dla każdego z obiektów lecz organy powinny prowadzić jedno postępowanie administracyjne dla obiektów stanowiących integralną całość stadionu piłkarskiego".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi kasacyjnej nie został naruszony zaskarżonym wyrokiem. Uzasadnione zatem było oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., ponieważ wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego było w stanie faktycznym tej sprawy oraz w świetle obowiązujących przepisów w pełni zgodne z prawem. Organy nadzoru budowlanego orzekając rozbiórkę poszczególnych obiektów budowlanych odrębnymi decyzjami, a nie rozbiórkę całości "stadionu piłkarskiego", jak podnosi się w skardze kasacyjnej, nie naruszyły żadnego przepisu. Trudno tu również mówić o nakazie rozbiórki "stadionu piłkarskiego" skoro nie nakazuje się rozbiórki murawy boiska, czy np. bieżni, które stanowią podstawowe składniki tego typu obiektu sportowego. Obiekt budowlany, którego nakazano rozbiórkę w tej sprawie, nie musi być obiektem niezbędnym dla stadionu piłkarskiego, gdyż nie służy wyłącznie realizacji funkcji jakie są charakterystyczne dla obiektów sportowych.

Nie może też być argumentem świadczącym o naruszeniu przepisów postępowania, wymienionych w petitum skargi kasacyjnej, to że organ nadzoru budowlanego I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego, sprzecznie z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania z przedstawicielami skarżącego. Przedmiotem takich ustaleń nie mogło też być niezłożenie dokumentacji niezbędnej do legalizacji obiektu, czy też nie uiszczenie opłaty legalizacyjnej przez inwestora, jak podaje się w skardze kasacyjnej.

Organy nadzoru budowlanego działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) i nie mogą ich wiązać jakieś ustalenia dokonane w toku postępowania ze stroną, które by były sprzeczne z przepisami prawa, w tym przypadku sprzeczne z postanowieniami art. 48 i art. 49 Pr. bud. Z przedstawionych akt sprawy nie wynika, aby miały miejsce jakiekolwiek tego typu ustalenia pomiędzy organem a stroną postępowania (inwestorem).

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.