Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 527/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r., Nr 112, poz. 1263 ze zm.) art. 2351 i art. 2352 kodeksu pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) oraz w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. poz. 662), art. 138 § 1 pkt 1 kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) po rozpatrzeniu odwołania B. P. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. Nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – choroby skóry alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych u B. P. – zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ podał, że skarżący pracował kolejno:

- od dnia 5 maja 1979 r. do dnia 15 listopada 1986 r. – jako starszy referent d/s BHP, technolog w J. Zakładach Samochodowych w J.,

- od dnia 17 listopada 1986 r. do dnia 4 sierpnia 1990 r. jako kierownik gospodarstwa sprzętowo-transportowe w Rejonie Dróg Publicznych w O.,

- od dnia 6 sierpnia 1990 r. do dnia 31 marca 1991 r. jako kierownik działu handlowego w Spółdzielni Mieszkaniowo-Lokatorsko-Własnościowej w J.

- od dnia 3 kwietnia 1991 r. do 15 czerwca 1991 r. jako specjalista d/s eksportu i importu w "[...]" w O.,

- od 31 października 1991 r. do 31 grudnia 1995 r. jako specjalista ds. planowania i rozwoju w [...] we W. - praca biurowa,

- od 15 listopada 1995 r. do 19 marca1996 r. jako zastępca kierownika spółdzielni ds. technicznych w [...] we W.,

- od 6 maja 1996 r. do 7 maja 1998 r. jako kierownik zespołu magazynów w [...] Sp. z o.o. we J.,

- od 19 sierpnia 1996 r. do 14 września 1996 r. [...] umowa zlecenie,

- od 14 października 1996 r. do 31 października 1996 r. [...] Sp. z o.o. w W.,

- od 7 maja 1998 r. na rencie.

Do chwili obecnej działają tylko dwie ostatnie spółki.

Na pierwsze badanie skarżący został skierowany do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Był tam badany w kierunku choroby zawodowej pod postacią wyprysku kontaktowego skóry z uczulenia na dwuchromian potasu. Placówka ta wydała dnia 5 września 2003 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i uzasadniła podjęte stanowisko tym, iż: "w dniu badania w tutejszym Ośrodku stwierdzono: nasilone zmiany przerostowe rumieniowo-wysiękowe w okolicach pach, pachwin; zaznaczone ogniska lichenifikacji na grzbietach stóp i nadgarstkach. Z uzyskanego od pacjenta wywiadu wynika, że zmiany skórne pod postacią ognisk rumieniowych z towarzyszącym świądem w okolicach podkolanowych i łokciowych pojawiły się okresowo od wczesnego dzieciństwa, szczególnie latem. Stopniowe nasilenie zmian skórnych trwało wg pacjenta w okresie zatrudnienia w [...]. Wykonane w tutejszej Poradni badania testowe wykazały dodatnią reakcję na dwuchromian potasu, a hospitalizacja w Klinice Dermatologicznej ustaliła rozpoznanie wyprysku przewlekłego (zmiany na grzbietach stóp), łuszczycy pospolitej łupieżu rumieniowego (zmiany w okolicach pach i pachwin). Z dostarczonej dokumentacji z badań profilaktycznych wynika, że podawane w trakcie badań dolegliwości nie stanowiły przeciwwskazania do pracy na kolejnych stanowiskach, a w trakcie badania do pracy w [...] na stanowisko kierownika magazynu pacjent nie zgłaszał żadnych skarg oraz nie obserwowano zmian skórnych. Praca na stanowisku kierownika magazynu wg karty narażenia nie była obciążona żadnymi czynnikami uciążliwymi czy szkodliwymi. Ze schorzeń rozpoznawanych u pacjenta w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów nr 1115 (Dz. U. Nr 132 z dnia 19 sierpnia 2002 r.) występuje jedynie w pozycji 18.1 - wyprysk kontaktowy. Brak jednak w charakterystyce miejsc pracy z ostatnich 10 lat potwierdzonego narażenia pacjenta na ww. alergen. Ponadto rozpoznawana dodatkowo łuszczyca jest schorzeniem przewlekłym, często ma podłoże genetyczne oraz zdecydowanie nawrotowy charakter, co potwierdzałoby obecność zmian skórnych już w dzieciństwie. Biorąc pod uwagę powyższe uznajemy brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią wyprysku kontaktowego."

W trybie odwoławczym wnioskodawca został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który to dnia 7 kwietnia 2004r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią wyprysku kontaktowego skóry pochodzenia zawodowego (poz. 18). Placówka II stopnia diagnostycznego uzasadniła podjęte stanowisko w następujący sposób: "w przeprowadzonej obecnej konsultacji dermatologicznej stwierdzono niewielkie ogniska rumieniowo-złuszczające w fałdach nosowo-policzkowych w obrębie małżowin usznych i okolicy mostkowej. Ponadto w obrębie pach i pachwin plackowate, wyraźnie odgraniczone od otoczenia ogniska rumieniowo-grudkowe z cechami maceracji wgłębi fałdów oraz niewielkie ogniska rumieniowe w obrębie szpary pośladkowej. Wykonane testy alergenowe wypadły dodatnio z dwuchromianem potasu, chlorkiem kobaltowym i para-fenylodwuaminą. Biorąc pod uwagę wywiad chorobowy, badanie fizykalne (nietypowa lokalizacja zmian skórnych i utrzymywanie się zmian po przerwaniu narażenia), dostarczoną dokumentację medyczną oraz wyniki wykonanych badań, przy uwzględnieniu stopnia narażenia zawodowego nie stwierdzono wystarczających podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii choroby."

Na podstawie ww. orzeczeń i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. dnia [...] wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej pod postacią wyprysku kontaktowego skóry pochodzenia zawodowego (poz. 18).

W związku z wniesionym przez wnioskodawcę odwołaniem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 5 lipca 2004r. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wszystkich zakładach pracy z uwzględnieniem narażenia na związki chromu, kobaltu i para-fenylodwuaminy.

Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego dotyczącego narażenia zawodowego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 27 sierpnia 2004 r. skierował nowo uzyskaną dokumentację do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. celem szerszego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...].

W odpowiedzi z dnia 16 października 2004 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, iż "ponownie została przeprowadzona analiza dokumentacji lekarskiej jak również wyników przeprowadzonych w trakcie hospitalizacji w tutejszym Instytucie w dniach 7 stycznia - 20 stycznia 2004 r. badań. Ponadto ponownie przeprowadzono konsultację dermatologiczną. W oparciu o powyższą analizę nie widzimy podstaw do zmiany treści wydanego orzeczenia. Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. (Dz. U. Nr 132 z dnia 19 sierpnia 2002r.) § 2.1 wynika iż "przy (...) rozpoznaniu i stwierdzeniu choroby zawodowej uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy (...)". Z powyższego wynika, iż aby rozpoznać zawodową etiologię choroby nie wystarcza wykazanie obecności środka potencjalnie szkodliwego dla danego pacjenta w jego środowisku pracy, ale niezbędne jest bezsporne lub z przeważającym prawdopodobieństwem udowodnienie takiego związku. Uwzględniając powszechność alergii na chrom, kobalt czy para- fenylodwuaminę, fakt pojawienia się pierwszych zmian chorobowych jeszcze przed podjęciem pracy zawodowej jak również uwzględniając lokalizację zmian chorobowych i utrzymywanie się dolegliwości pomimo 6-letniej przerwy w narażeniu zawodowym nie można bezspornie ani z przeważającym prawdopodobieństwem ustalić, iż podstawowym czynnikiem przyczynowym był kontakt z tymi alergenami w środowisku pracy zwłaszcza na stanowisku kierownika zespołu magazynów. Jednocześnie chcemy zwrócić uwagę, iż trzy ośrodki niezależnie diagnozujące schorzenie badanego - Klinika Dermatologii we W., Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. i Instytut Medycyny Pracy nie ustalił u pacjenta rozpoznania, które w myśl obowiązujących przepisów można byłoby ocenić jako schorzenie o podłożu zawodowym (figurującym w wykazie chorób zawodowych)."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. pismem z dnia 7 grudnia 2004 r. ponownie wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. celem wydania dodatkowej opinii uzupełniającej.

W odpowiedzi z dnia 23 marca 2005 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, iż "w trakcie hospitalizacji w Klinice Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Szpitala Klinicznego we W. w dniach od 20 sierpnia 2003 r. do 26 sierpnia 2003 r. u badanego rozpoznano: wyprysk rozsiany, łuszczycę i erytrazmę, a nie tylko obecność łuszczycy. Brak jest dokumentacji dotyczącej leczenia zmian skórnych z lat szkolnych umożliwiającej jednoznaczne wyjaśnienie jakiego charakteru wykwity chorobowe występowały przed podjęciem pracy zawodowej. W trakcie pobytu w IMPiZŚ badany zgłosił, że pierwsze zmiany skórne pojawiły się w trakcie nauki w technikum. Wykwity chorobowe lokalizowały się na przedramionach, w dołach podkolanowych i nawracały w porze letniej. Jednorazowe bardzo duże zaostrzenie zmian pojawiło się także w trakcie praktyki studenckiej. Po zaostrzeniu przebiegu choroby doszło po podjęciu pracy z [...] w J., przy czym po 1997r. stopień nasilenia zmian skórnych był na tyle duży, że uniemożliwił kontynuację pracy zawodowej (180 dni L4 i zwolnienia z pracy). Badany nie dostarczył żadnej dokumentacji lekarskiej z okresu przed podjęciem pracy zawodowej - uniemożliwiając zweryfikowanie informacji zebranych od pacjenta. Duże rozpowszechnienie alergenów w środowisku pracy pozazawodowym niewątpliwie sprzyja utrzymywaniu się zmian skórnych po przerwaniu narażenia zawodowego, ale równocześnie uniemożliwia (zwłaszcza przy analizie całego wywiadu) wykluczenie możliwości powstania schorzenia w warunkach pozazawodowych, zwłaszcza przy uwzględnieniu stopnia narażenia na wymienione czynniki osoby pracującej na stanowisku kierownika. Ponownie należy podkreślić, że do rozpoznania etiologii zawodowej niezbędne jest stwierdzenie tego związku z wysokim prawdopodobieństwem lub bezspornie. Brak możliwości wykluczenia takiej możliwości nie jest wystarczający do uznania tła zawodowego choroby. W świetle tych przesłanek podtrzymujemy uprzednio zajęte stanowisko."

Na podstawie powyższych orzeczeń i pozostałej dokumentacji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wydał dnia [...] decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Wnioskodawca nie zgadzając się z powyższą decyzją złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który to wyrokiem z dnia 4 lipca 2006 r. (sygn. akt III SA/Wr 254/05) uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż nie zostały dokładnie ustalone warunki, w jakich skarżący wykonywał pracę w [...] Sp. z 0.0. w J., co z kolei mogło mieć wpływ na orzeczenia i opinie medyczne.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. ponownie rozpoznając sprawę dnia [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u wnioskodawcy.

Od powyższej decyzji odwołał się zainteresowany nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem; strona wiąże występujące u niego schorzenie z pracą zawodową.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po otrzymaniu akt z odwołaniem zwrócił się pismem z dnia 22 kwietnia 2008 r. do obu jednostek diagnostyczno-orzeczniczych o ponowne przeanalizowanie sprawy z uwzględnieniem kwestii zgłaszanych w odwołaniu.

Dnia 3 czerwca 2008 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w odpowiedzi na ww. pismo poinformował, że po kolejnej analizie akt podtrzymują swoje wcześniejsze stanowisko. Jednostka w uzasadnieniu podała, iż "W trakcie badania (...) stwierdzono zmiany skórne, które trwają od dzieciństwa, mają charakter przewlekły, okresowo nawracają pomimo zaprzestania pracy w kontakcie z czynnikami środowiska pracy, maja nietypową lokalizację dla narażenia zawodowego, dodatni odczyn na poliwakcynę (antygeny bakteryjne). Narażenie zawodowe było już weryfikowane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w trakcie badania na wniosek pacjenta, w związku z orzeczeniem o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej skóry, w Instytucie Medycyny Pracy. W orzeczeniu wydanym przez Instytut uwzględniono te dane o narażeniu."

Dnia 13 lipca 2008 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, że "po ponownej analizie posiadanej w tut. Szpitalu dokumentacji lekarskiej oraz uzupełnionych danych o narażeniu zawodowym przedstawionych w ww. piśmie nie znajdujemy podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego wydanego w dniu 13 listopada 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej skóry. (...) Wykazane w testach alergologicznych uczulenie na alergeny, które występują równocześnie w środowisku pracy badanego i zarazem należą do powszechnie obecnych alergenów pozazawodowych nie dają podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii zmian skórnych, ponieważ brak jest korelacji występowania zmian skórnych z narażeniem zawodowym. Za pozazawodową etiologią choroby skóry skarżącego przemawia przede wszystkim przebieg choroby (występowanie zmian skórnych od dzieciństwa, ich zaostrzenie się bez związku z narażeniem zawodowym, w tym także po zaprzestaniu pracy - test eliminacji ujemny), a także niecharakterystyczny obraz kliniczny (nietypowa lokalizacja zmian skórnych)."

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dnia 22 października 2008 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wydał decyzję nr [...] uchylają zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż w opinii organu II instancji, została ona wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2006 r. organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien mieć na uwadze ustalenia poczynione w postępowaniu zakończonym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 19 stycznia 2001 r. o uznaniu skarżącego za niezdolnego do pracy oraz opinie biegłego Sądowego dermatologa z dnia 24 listopada 2000 r. Kontynuując postępowanie administracyjne organ winien dokładnie ustalić stan faktyczny narażenia zainteresowanego na czynniki szkodliwe w środowisku pracy, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku jak i istnienie lub brak związku przyczynowego między wykonywaną pracą a rozpatrywaną chorobą.

W związku z powyższym, dnia 9 lutego 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., zwrócił się do jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie o ponowne przeanalizowanie sprawy i odniesienie się do podniesionych w treści pisma kwestii.

W odpowiedzi na ww. pismo dnia 3 marca 2009 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. poinformował, że podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko i wyjaśnia: "Jak wynika z dokumentacji u badanego występowały zmiany skórne o charakterze zmian alergicznych już od dzieciństwa. Do wydania orzeczenia brane były pod uwagę zastrzeżenia z pkt-u 1 i 2 pisma kierowanego do DWOMP przez PPIS w O. z dnia 9 lutego 2009 r. Ponieważ postępowanie dotyczy kontaktowego alergicznego zapalenia skóry niezbędnym warunkiem do rozpoznania choroby zawodowej jest wystąpienie zmian skórnych w miejscach potencjalnego kontaktu z alergenem - tj. na skórze rąk. Ponadto w pkt. 4 PPIS odnosi się do nietypowej lokalizacji zmian skórnych, sugerując że może to mieć związek z uczuleniem na kobalt. W rozdziale pt. "Choroby zawodowe skóry" (M. Kieć-Świerczyńska w "Choroby zawodowe" K. Marek, 2001) czytamy: "u pacjentów w wtórną alergią na kobalt częściej występują zmiany na rękach", których nigdy u pacjenta nie stwierdzono. "Typowe umiejscowienie zmian skórnych" (w alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry) to grzbietowe powierzchnie rąk, przedramiona po stronie zginaczy i prostowników, stopy, miejsca przylegania uczulających przedmiotów, a także twarz, szyja, dekolt, w przypadku zapalenia skóry wywołanego przez alergeny obecne w powietrzu ("Choroby zawodowe", K. Marek 2001). W piśmie z dnia 12 lutego 2007 r. PPIS w O. potwierdził, że skarżący wykonywał prace polegające na koordynacji i kierowaniu pracami związanymi z gospodarką magazynową i nie ma podstaw do stwierdzenia, iż był narażony na działanie czynników toksycznych. W naszych orzeczeniach nie konstruujemy dodatkowych ponadnormatywnych warunków, od spełnienia których uzależnione jest rozpoznanie choroby zawodowej, a jedynie opieramy się na naszej wiedzy, umiejętnościach, doświadczeniu w orzekaniu chorób zawodowych oraz logicznym myśleniu."

Dnia 12 marca 2009 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. również poinformował, że nie znalazł podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego wydanego w sprawie. Swoje stanowisko uzasadniając: "Samo wykazanie w testach alergicznych dodatnich odczynów na dwuchromian potasu, chlorek kobaltowy, siarczek niklowy oraz parafenylenodwuaminę nie jest wystarczającą podstawą do przyjęcia zawodowego tła choroby skóry. Przypominamy, że są to powszechnie występujące alergeny pozazawodowe. Przeciwko zawodowej etiologii schorzenia przemawia przebieg choroby skóry (...), a przede wszystkim wykazany na podstawie wywiadu dostępnej dokumentacji dermatologicznej brak korelacji pomiędzy występowaniem zmian chorobowych na skórze, a narażeniem zawodowym; udokumentowany fakt występowania przewlekłych alergicznych zmian skórnych od dzieciństwa (podany przez .samego pacjenta w wywiadzie zebranym przez lekarza profilaktyka podczas jego badania okresowego w 1991 r.), a także zaostrzanie się zmian chorobowych skóry pomimo zaprzestania pracy zawodowej, a więc ujemny test eliminacji zawodowej. Podkreślić należy, że w trakcie obserwacji klinicznej w tut. Instytucie (dwukrotnej) wykonano u badanego testy alergiczne celowane z farbami, olejami, emulsjami, chłodziwami smarami - wypadły one ujemnie. Nigdy nie twierdziliśmy, że w ustaleniu etiologii choroby skóry u pacjenta odgrywa jakąkolwiek rolę ilościowa ocena narażenia zawodowego - zgadzamy się w pełni ze stanowiskiem, że w przypadku chorób o etiologii alergicznej pomiary stężeń substancji chemicznych występujących na stanowisku pracy i ich odnoszenie do obowiązujących normatywów higienicznych nie mają żadnego znaczenia. Bez wątpienia uczulenie na chrom, kobalt, nikiel nabyte w warunkach pracy zawodowej może być podtrzymywane przez powszechną obecność tychże alergenów w środowisku pozazawodowym. Jednak w omawianym przypadku brak jest podstaw do przyjęcia choćby z przeważającym prawdopodobieństwem, że alergiczne zmiany skórne powstały u pacjenta w trakcie jego aktywności zawodowej i były wywołane warunkami pracy; co więcej, w dokumentacji medycznej znajdujemy dowody na to, że istniały one od dzieciństwa. Podtrzymujemy swoją opinię o nietypowej dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry lokalizacji zmian skórnych u pana B. P., zważywszy na charakter wykonywanych przez niego czynności zawodowych, opisanych szczegółowo przez organa Inspekcji Sanitarnej. Przypominamy, że w piśmie z dnia 12 lutego 2007 r. kierowanym do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. stwierdził - cyt.: "Pan P. przyjmował na stan magazynu towar dostarczany m.in. w beczkach 200 l (rozładowywanych sztablarkami), pojemnikach z gotowymi wyrobami (dostarczanych w kartonach po kilka sztuk - puszki, kanistry), następnie wydawany był przez pana P. pracownikom do poprawek lakierniczych". (...) "praca (...) polegała na koordynacji i kierowaniu pracami związanymi z gospodarką magazynową i nie ma podstaw do stwierdzenia, iż był narażony na działanie czynników toksycznych". Nie konstruujemy "dodatkowych pozanormatywnych warunków, od spełnienia których uzależnić należałoby dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej". Zarzut taki kierowany pod naszym adresem uważamy za bezzasadny."

Dnia 13 lipca 2009 r. organ I instancji, w związku z uzupełnionymi informacjami na temat zakresu wykonywanych obowiązków wnioskodawcy, zwrócił się do obu jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie o ponowne przeanalizowanie sprawy.

Dnia 22 lipca 2009 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, że "Nie negujemy ekspozycji zawodowej pacjenta na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym na skórę, jednak przypominamy po raz kolejny, że wykonane w tut. instytucie testy alergiczne celowane z farbami, olejami, emulsjami, chłodziwami i smarami - wypadły ujemnie. (...) Fakt braku przeciwwskazań dermatologicznych do pracy w [...] (potwierdzony w oparciu o dokumentację z badań profilaktycznych) nie stanowi argumentu przemawiającego za przyjęciem zawodowej etiologii schorzenia skóry, gdyż zmiany skórne o typie alergicznym przebiegać mogą z okresami nawrotów i remisji. (...) Uznanie pana B. P. za trwale, częściowo niezdolnego do pracy z przyczyn dermatologicznych nie stanowi argumentu istotnego w omawianym przypadku, gdyż zmiany o typie alergicznego kontaktowego zapienia skóry o etiologii pozazawodowej pod względem klinicznym nie różnią się niczym od tego rodzaju zmian o etiologii zawodowej. Nie negujemy faktu istnienia u badanego choroby skóry, jednak nie znajdujemy podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia."

Dnia 10 sierpnia 2009 r. skarżący przesłał uwagi dotyczące ustaleń i wniosków zawartych w ww. pismach obu jednostek diagnostyczno-orzeczniczych.

Dnia 18 sierpnia 2009 r. jednostka diagnostyczno-orzecznicza I stopnia po kolejnej analizie zgromadzonej dokumentacji poinformowała, iż nie znajduje podstaw do weryfikacji wcześniej wydanego W sprawie orzeczenia.

Dnia 1 września 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. przesłał do analizy dodatkową dokumentację medyczną do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Ponadto zwrócił się z prośbą o weryfikację wydanych uprzednio orzeczeń lekarskich zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Dnia 14 września 2009 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. wydał zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1) u wnioskodawcy.

Dnia 9 września 2009 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1) u zainteresowanego, orzeczenie zweryfikowano w związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Dnia 9 października 2009 r. skarżący przekazał kolejne uwagi dotyczące ustaleń jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie.

Dnia 11 stycznia 2010 r. organ I instancji zwrócił się do jednostek diagnostyczno-orzeczniczych "o zajęcie ostatecznego stanowiska i ustosunkowanie się do zarzutów odnoszących się treści dokumentów wydawanych przez Państwa w omawianej sprawie. Dnia 19 stycznia 2010 r. jednostka I stopnia poinformowała, że podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko. Dnia 28 kwietnia 2010 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego również odniósł się do ww. pisma organu i podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie.

Dnia 27 maja 2010 r. skarżący złożył pismo z uwagami dotyczącymi zebranego materiału dowodowego oraz ponownie zwrócił się z prośbą o dodatkową konsultację medyczną.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. dnia 26 czerwca 2010 r. skierował skarżącego na dodatkowe badania w celu rozpoznania choroby zawodowej do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Ww. jednostka dnia 12 stycznia 2011 r. w oparciu o dokumentację i przeprowadzone badania uznała, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u wnioskodawcy tym samym podtrzymała stanowiska D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W uzasadnieniu powyższej opinii podając, że: "Podczas hospitalizacji w IMP u skarżącego w badaniu dermatologicznym stwierdzono obecność: ognisk rumieniowo-złuszczających w obrębie łuków brwiowych oraz rumieniowych, rumieniowo-złuszczających w okolicy mostka i międzyłopatkowej, odpowiadających klinicznie łojotokowemu zapaleniu skóry; ognisk rumieniowych z cechami maceracji skóry w głębi fałdów pachowych pachwinowych o charakterze wyprzenia; zmian rumieniowo-grudkowych po stronie zgięciowej nadgarstków oraz ognisk rumieniowo-grudkowych z nadżerkami, złuszczaniem na grzbiecie stóp, odpowiadających obrazowi klinicznemu wyprysku kontaktowego; teleangiektazji okolicy twarzy. W wykonanych testach naskórkowych stwierdzono uczulenie na chrom, kobalt, propolis, oraz parafenylenodiaminę. W rozpoznawanych obecnie lub w przeszłości u wnioskodawcy chorób skóry (łojotokowe zapalenie skóry, łupież rumieniowy lub wyprzenie, łuszczyca, zapalenie mieszków włosowych) nie należy do dermatoz o potencjalnej etiologii zawodowej. Równocześnie u badanego występowały w przeszłości oraz obecne są aktualnie zmiany o charakterze wyprysku (kontaktowego zapalenia skóry) w okolicy przedramion (nadgarstków) oraz na grzbietach stóp. Są to typowe miejsca występowania ognisk wypryskowych u osób uczulonych na sole chromu, wywołane bezpośrednim kontaktem ze skórą garbowaną (pasek od zegarka, obuwie), która jest znanym źródłem narażenia na chrom. Przebieg choroby skóry i lokalizacja wykwitów u badanego wskazują, że to właśnie skóra garbowana, a nie cement lub farby chromowe obecne w środowisku pracy, stanowiła u niego źródło uczulenia na sole chromu. Zmiany o charakterze kontaktowego zapalenia skóry występowały u zainteresowanego pierwotnie po stronie zgięciowej nadgarstków, w miejscu przylegania paska od zegarka, a następnie na grzbietach stóp, w miejscu styczności ze skórą obuwiową. Nigdy u badanego nie opisywano zmian typowych dla alergicznego wyprysku kontaktowego u osób pracujących w kontakcie z cementem i innymi materiałami zawierającymi sole chromu, to jest zmian zlokalizowanych na powierzchni grzbietowej rąk. Zarówno dane z wywiadu, jak i dokumentacji medycznej nie wskazują na występowanie i leczenie z powodu kontaktowego zapalenia skóry rąk w okresie ekspozycji zawodowej na chrom, ani też w późniejszym okresie. Dlatego naszym zdaniem, pomimo potencjalnego narażenia na sole chromu w okresie zatrudnienia na stanowisku kierownika zespołu magazynów [...] Sp. z o.o. w J. i wielokrotnie potwierdzonego testami naskórkowymi uczulenia kontaktowego na. brak jest podstaw do rozpoznania u wnioskodawcy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry wywołanego środowiskiem pracy."

Skarżący nie zgodził się z powyższą opinią i dnia 22 stycznia 2011 r. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o wyjaśnienia wskazanych w piśmie kwestii. Dnia 17 lutego 2011 r. skarżący ponowił swoją ww. prośbę.

Dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. wydał decyzję nr [...]o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: choroby skóry - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1) u zainteresowanego.

Od powyższej decyzji dnia [...] odwołał się wnioskodawca nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. W odwołaniu podniesiono, że w trakcie postępowania administracyjnego nie w pełni ustalono stan faktyczny sprawy, poprzez nie zwrócenie się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.

Dnia 26 kwietnia 2011 r. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w związku z wniesionym odwołaniem, zwrócił się z prośbą do wszystkich jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie o odniesienie się do kwestii podniesionych w odwołaniu.

Dnia 24 maja 2011 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w odpowiedzi na ww. pismo poinformował, że po ponownej analizie sprawy nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. dnia 14 października 2011 r. poinformował, iż również nie znalazł podstaw do weryfikacji uprzednio wydanej opinii w sprawie. W uzasadnieniu jednostka podaje: "Zaświadczenie lekarskie z 3 lutego 2011 r., wystawione przez dr n. med. J. B., z adnotacją "na życzenie pacjenta", zawiera informację o występowaniu skarżącego zmian skórnych na: "1. wewnętrznej stronie lewego nadgarstka, 2. grzbietowej stronie ręki prawej, 3. na stopach". Zaświadczenie odnosi się do stanu teraźniejszego, to jest 2011 r., po 13 latach od zaprzestania ekspozycji zawodowej. W celach orzekania o ewentualnej zawodowej etiologii choroby skóry analizowano dokumentację medyczną pod kątem występowania zmian wypryskowych rąk w okresie narażenia zawodowego w zakładzie [...] (1996-1998) oraz w ciągu pierwszych lat po zaprzestaniu narażenia, gdyż występowanie takich zmian w tym okresie byłoby argumentem przemawiającym za zawodowym pochodzeniem uczuleniem na chromiany. W związku z tym zaświadczenie z dnia 3 lutego 2011 r. nie wprowadza nowych okoliczności (...)". Ponadto odnosząc się do odwołania oraz pism z dnia 22 stycznia 2011 r., 17 lutego 2011 r. Instytut wyjaśnia, że: "Podstawą opinii Instytutu Medycyny Pracy o braku podstaw do stwierdzenia zawodowego pochodzenia uczulenia na chrom u pana B. P. oraz o braku podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry były wnioski z analizy dokumentacji medycznej badanego pod kątem występowania zmian o charakterze wyprysku kontaktowego rąk w okresie narażenia zawodowego na chromiany (1996-1998) oraz w okresie kilku lat po ustąpieniu ekspozycji zawodowej. Z analizy dostępnej dokumentacji wynikało, że u badanego stwierdzono różnego rodzaju dermatozy, między innymi łojotokowe zapalenie skóry, wyprzenia i łupież rumieniowy, natomiast zmiany o charakterze ognisk rumieniowo-złuszczających w obrębie skóry rąk były odnotowane tylko jeden raz i dotyczyły kciuka prawej ręki (1998). W dokumentacji istnieją wpisy świadczące o rozpoznaniu kontaktowego zapalenia skóry, ale dotyczą one tułowia, okolic grzbietów stóp i podudzi. Należy podkreślić, że zawodowe narażenie na związki chromu, źródłem których są cement i inne materiały budowlane, dotyczą głównie skóry rąk. W związku z powyższym, nie znajdujemy podstaw do rozpoznania choroby skóry o etiologii zawodowej u pana B. P. w naszej opinii nie kwestionujemy zawodowego narażenia pana B. P. na związki chromu ani występowania u danego dodatnich testów z chromem, natomiast nie znajdujemy zmian klinicznych, które odpowiadałyby alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry, które można by uznać za spowodowane środowiskiem pracy. Jednocześnie informujemy, że w danych epidemiologicznych pochodzących z wielu ośrodków europejskich wynika, że w dalszym ciągu głównym źródłem uczulenia na chrom w populacji generalnej są różnego rodzaju wyroby ze skóry i związki chromu są w dalszym ciągu szeroko stosowane w przemyśle garbarskim."

Dnia 19 lutego 2013 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, że: "Odnosząc się do przedstawionych kwestii chcemy zaznaczyć, że postępowanie diagnostyczno-orzecznicze wymaga dogłębnej znajomości patomechanizmów chorób zawodowych, czynników je wywołujących oraz wiedzy dotyczącej różnicowania z innymi jednostkami chorobowymi, co sytuuje się również w przepisach prawa wskazujących pomioty uprawnione do orzekania o chorobach zawodowych. Sam fakt występowania objawów choroby w okresie aktywności zawodowej i styczność z potencjalnymi czynnikami szkodliwymi (alergizującymi), a nawet pogarszający wpływ warunków pracy na jej przebieg nie determinuje jeszcze rozpoznania choroby zawodowej. W postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym uwzględniany jest m.in. całościowy obraz kliniczny choroby, jej początek, przebieg, korelacja z narażeniem zawodowym i typowe dla schorzenia zawodowego objawy. Podtrzymujemy tym samym nasze stanowisko zawarte w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego i opiniach uzupełniających, zwłaszcza w odniesieniu do początku choroby skóry (w dzieciństwie), jej obrazu klinicznego i nietypowej dla zawodowego wyprysku kontaktowego lokalizacji zmian. Wieloletni przebieg choroby skóry cechuje się z reguły okresami zaostrzeń i remisji objawów, stąd powoływanie się na brak przeciwwskazań do podjęcia pracy z Zakładzie [...] i brak w tym czasie zmian skórnych jest niewystarczający do rozpoznania choroby zawodowej skóry."

W piśmie z dnia 15 czerwca 2013 r. skarżący odniósł się do przytoczonych powyżej opinii uzupełniających jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie i zarzucił, iż ww. opinie są lakoniczne i nie wyjaśniają w należytą z dokładnością poruszonych przez organ II instancji kwestii.

Po przeanalizowaniu całości dokumentacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zważył co następuje:

Należy zauważyć, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było, zgodnie ze zgłoszeniem, w kierunku ustalenia choroby ujętej w pozycji 18.1 wykazu chorób zawodowych z dnia 30 lipca 2002 r., które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. W związku z wejściem w życie dnia 3 lipca 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych na podstawie § 11 ust. 1 tego rozporządzenia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. prawidłowo uznał dokonane czynności w toku niniejszego postępowania za skuteczne i w związku z faktem, iż regulacja - definicja jednostki ujętej w poz. 18.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., została przejęta w całości przez obecnie obowiązujący akt prawny - tj. rozporządzanie w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 585/08) nie odmówił mocy dowodowej opiniom i orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. organ I instancji słusznie uwzględnił cały materiał dowodowy.

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz §5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku wnioskodawcy dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że wykonując swoje obowiązki zawodowe narażony był na związki chromu. Nadmienić należy, że narażenie zawodowe zgodnie uznali zarówno lekarze orzecznicy, a także Państwowa Inspekcja Sanitarna, zatem kwestia narażenia zawodowego nie jest sporna. Podkreślić trzeba, iż nie była ona także przyczyną negatywnego rozstrzygnięcia.

Natomiast odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej należy stwierdzić, iż placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. (w trybie konsultacyjnym) były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia u odwołującego się choroby zawodowej: choroby skóry - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1). Uzasadniając, iż stwierdzone u zainteresowanego zmiany kliniczne nie odpowiadają alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry, które można by uznać za spowodowane środowiskiem pracy.

W opinii D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich, które są "opiniami biegłego" w rozumieniu art. 84 k.p.a. podlegającymi weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. stwierdził, że orzeczenia wydane w niniejszym postępowaniu zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującego się oraz analizą zgromadzonej dokumentacji, zatem są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśniają wszelkie wątpliwości, spełniają zatem wymagania stawiane opiniom biegłego (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833).

Podkreślić należy, że stanowisko D. Państwowego Wojewódzkie Inspektora Sanitarnego we W. jest zgodna z linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zgodnie z którą: "(...) bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej (sygn. akt III SA/Wr 690/06)." Stanowisko to - co do zasady - podziela także Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawie (sygn. akt II OSK 195/08) stwierdził: "Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego."

W odwołaniu z dnia 2 marca 2012 r. skarżący podnosił, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. nie ustalił pełnego stanu faktycznego sprawy, przez co naruszył przepisy kodeksu postępowania administracyjnego - organ zaniechał dodatkowych konsultacji z jednostkami diagnostyczno-orzeczniczymi, o które wnioskował zainteresowany.

Odnosząc się do ww. kwestii, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wyjaśnia, że podczas prowadzenia postępowania wyjaśniającego w trybie odwoławczym przekazał do ww. jednostek pisma wnioskodawcy z dnia 22 stycznia 2011 r., 17 lutego 2011 r. wraz z odwołaniem z dnia 2 marca 2012 r. celem ewentualnej weryfikacji wydanych orzeczeń lekarskich. W odpowiedzi na ww. pismo D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. podtrzymały swoje stanowiska w sprawie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. A zatem kwestie podnoszone przez stronę, zostały wyjaśnione w przywołanych powyżej opiniach jednostek orzeczniczych, które jednomyślnie wskazały, iż nie mają one wpływu na treść zapadłych rozstrzygnięć.

W związku z powyższym D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znalazł podstaw prawnych ani faktycznych do zmiany decyzji I instancji i orzekł jak w sentencji.

Skargę na powyższą decyzję złożył wnioskodawca i zarzucił naruszenie prawa materialnego - § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1987 r. w sprawie chorób zawodowych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że stwierdzona u skarżącego choroba alergiczna kontaktowe zapalenie skóry, wymienione w § 18 rozp. z 30 września 2009 r. nie jest chorobą zawodową.

W związku w powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 25 lutego 2011 r.

Uzasadniając wnioski podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie III SA/Wr 254/05 uchylił decyzję organu II i I instancji sygnalizując niedokładności i kwestie jakie należy wyjaśnić.

Organy są związane z zaleceniem Sądu – w ocenie skarżącego zalecenia Sądu nie zostały w pełni wykonane.

W wyniku ponownego rozpoznania potwierdzono kwestię narażenia zawodowego.

W orzecznictwie przyjęto, że jeżeli stwierdzono chorobę zawodową i narażenie zawodowe to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy. Wskazał na orzeczenia, które według skarżącego zawierają taką tezę.

Przyznał, że spełnienie w/w warunków nie wyłącza uznania, że choroba nie ma charakteru zawodowego.

Powołał fragmenty opinii uzupełniającej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 23 marca 2005 r. stwierdzającej niemożność wykluczenia powstania schorzenia w warunkach pozazawodowych oraz opinii uzupełniającej tego Instytutu z dnia 22 lipca 2009 r., w którym stwierdzono, że kontaktowe zapalenie skóry pozazawodowe i zawodowe nie różni się. Zatem pojawiające się wątpliwości, które nie dają się jednoznacznie usunąć należy tłumaczyć na korzyść pracownika.

Przywołano na tę tezę orzecznictwo.

Skarżący zarzucił, że mając taką opinię organ powinien wezwać o jej uzupełnienie w kierunku przez siebie wskazanym.

Wskazał, że są opracowania naukowe między innymi lekarzy IMP w Ł. i to do nich należało się zwracać o wyjaśnienie spornych kwestii.

Wnosił o takie wyjaśnienia – nieskutecznie.

Podniósł, że przedstawił w/w opracowania lekarzom w Ł. podczas swojego tam pobytu – lecz nie ustosunkowano się do powyższych opracowań.

Podkreślił, że niezdolność do pracy z powodu wyprysku kontaktowego powstała dnia 26 sierpnia 1997 r. – w czasie trwania stosunku pracy w [...].

Wcześniej nie stwierdzono tej choroby i z tego powodu nie istniały żadne dokumenty.

W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] stwierdzono łuszczycę i wyjaśniono, że ma charakter nawrotowy co potwierdzają zmiany skórne powstałe w dzieciństwie.

Podkreślił też, że jednostki orzecznicze stwierdziły, że przed przyjęciem do pracy w [...] nie istniały przeciwwskazania do pracy w tej spółce – prosi o dołączenie dokumentów potwierdzających ten fakt.

Ocenił negatywnie opinię IMP w Ł. z dnia 14 października 2011 r., w której stwierdzono, że choroba jest spowodowana noszeniem skórzanego obuwia.

Stwierdził, że nasuwa się pytanie dlaczego choroba wystąpiła w okresie pracy w [...].

Negatywnie też ocenił opinię uzupełniającą – pismo IMP w Ł. z 19 lutego 2013 r. – powołano tam kwestię zmian chorobowych skóry w dzieciństwie i nietypową dla wyprysku lokalizację zmian. Powołane twierdzenia Instytutu świadczą to o tym, że nie zapoznał się z dokumentacją z dnia 22 kwietnia 2008 r., nr HP 5020-15/DP/08 i HP 502063/04/05 – w których stwierdzono, że obserwowane nietypowe rozmieszczenie zmian może mieć związek z uczuleniem na kobalt.

Wskazał, że istotne znacznie mają pisma z dnia 24 kwietnia 2008 r. i 2 lutego 2009 r. – podał, że prosił w piśmie z dnia 22 stycznia 2011 r. o ustosunkowanie się do niego.

W piśmie z dnia 15 czerwca 2013 r. skarżący zarzucił, że wydane opinie są lakoniczne i nie wyjaśniają z całą dokładnością poruszonych przez organ I instancji kwestii.

Organy nie wykazały w sposób przekonujący, że choroba nie ma etiologii zawodowej.

Stwierdził, że orzeczenia lekarskie są opiniami w sprawie i podlegały ocenie.

Organ nie może oprzeć się na opinii lekarskiej lakonicznej nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia.

Stwierdził naruszenie art. 80 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. podnosząc, że materiał nie został właściwie zebrany i rozpatrzony.

Pozostało szereg wątpliwości.

W ocenie skarżącego nie wykonano wyroku Sądu z dnia 25 lipca 2006 r. – sygn. akt III SA/Wr 254/05 a postępowanie prowadzono przewlekle – co może spowodować konsekwencje finansowe większe niż ponownie wykonane badania w ośrodkach diagnostycznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.

Rozważając skargę w kategorii powyższych obowiązków w pierwszej kolejności Sąd podjął kontrolę w zakresie stosowania prawa.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Nr [...] D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...]. Obie decyzje w podstawie prawnej wskazują przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869).

Należy jednak zauważyć, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w 2003 roku. Obowiązywało wówczas rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. które w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych określało chorobę zawodową: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.

Rozporządzenia to utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. Z dniem 3 lipca 2009 r. weszło w życie wskazane wyżej Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Przejęło ono w całości definicję jednostki ujętej w poz. 18.1 Rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I i II instancji nie odmówiły one mocy dowodowej opiniom i orzeczeniom lekarskim wydanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

W tym miejscu Sąd podkreśla, że nie znalazł żadnych podstaw do odmowy skuteczności dokonanych w toku postępowania czynności, w szczególności do odmowy mocy dowodowej wydanym na podstawie przepisów wymienionego wyżej Rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. a to z uwagi na brzmienie § 11 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że z zastrzeżeniem ust. 2 do postępowań w sprawie zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Jak wcześniej stwierdzono przedmiotem oceny są ostatecznie: decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry – (poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art, 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869); dalej rozporządzenie, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w §§ 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Skarżący został poddany badaniom w trzech uprawnionych jednostkach orzeczniczych, tj. D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział we W., w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł.

Ośrodki te wydały podstawowe opinie – kolejno z dnia 5 września 2003 r. Nr 72/2003, z dnia 10 lipca 2007 r. Nr [...], D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., z dnia 7 kwietnia 2004 r., nr [...], z dnia 13 listopada 2007 r., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 12 stycznia 2011 r. oraz z dnia 14 października 2011 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. Dwa pierwsze ośrodki wydawały ponowne opinie w związku ze zmianą prawa – wejścia w życie Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. a także w związku z zarzutami skarżącego zawartymi w jego pismach i w związku z uwagami skarżącego a także organów I i II stopnia. Ośrodki te sporządziły dodatkowo kilkanaście pism zawierających odpowiedzi na wątpliwości wnioskodawcy oraz organów orzeczniczych.

W ocenie Sądu stanowią one opinie uzupełniające. Wszystkie trzy ośrodki diagnostyczno-lekarskie wydały zgodne opinie. Stwierdzono, że rozpoznano u skarżącego łupież rumieniowy, zapalenie mieszków włosowych, łojotokowe zapalenie skóry, wyprysk (w tym kontaktowy, rozsiany lub przewlekły) podejrzenie łuszczycy pospolitej. Tylko jedno z nich jest ujęte w wykazie chorób zawodowych – jest to wyprysk kontaktowy wymieniony w poz. 18.1. rozporządzenia.

Opinie wskazywały, iż zmiany skórne występowały u wnioskodawcy, co wynika z przeprowadzonego wywiadu z zainteresowanym, od dzieciństwa, w okresie nauki w technikum, w okresie praktyki w czasie studiów.

Były to zmiany zlokalizowane na przedramionach i w okolicy podkolanowej z towarzyszącym świądem, nawracające w porze letniej. Zmiany chorobowe nawróciły w latach 80, występowały bez związku z porą roku, dotyczyły grzbietów rąk, okolicy mostkowej, okolicy krocza i podudzi, w zgięciach podkolanowych. W Poradni Dermatologicznej skarżący zarejestrował się w 1997 r. W dokumentacji z badań okresowych z października 1991 r. jest wzmianka, iż pacjent podał, o zmianach alergicznych od dzieciństwa, lekarz profilaktyk w badaniu fizykalnym – stwierdził wówczas ich obecność. Pomimo zaprzestania pracy zmiany skórne okresowo nawracają, skarżący łączy je z pracą na działce i przy samochodzie.

Diagnostyka alergologiczna wykazała dodatnie odczyny na dwuchromian potasu, chlorek kobaltowy, siarczek niklowy, parafenylenodwuaminę, balsam peruwiański i poliwakcynę (antygeny bakteryjne). Ujemne zaś test celowe dotyczyły farb, olejów, emulsji, chłodziw i smarów.

Jednostki lekarskie stwierdziły, że nie ma wystarczających podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Powyższe ocena zaś została wypowiedziana na podstawie wywiadu chorobowego, badania fizykalnego (nietypowej lokalizacji zmian skórnych, braku wyprysku kontaktowego na skórze rąk utrzymywanie się zmian po przerwaniu narażenia) dostarczoną dokumentację medyczną oraz wyniki badań, stopnia narażenia zawodowego.

Wydanie opinii poprzedziło bowiem nie tylko badania lekarskie, z którymi wiązał się pobyt w szpitalu w dniach 7-20 stycznia 2004 r., 8-22 października 2007 r. oraz przed wydaniem opinii z dnia 12 stycznia 2011 r. przez Instytut Medycyny Pracy w Ł., istniejąca dokumentacja lekarska dotycząca skarżącego, wyniki badań narażenia zawodowego – stwierdzające, iż takie narażenie w okresie pracy w spółce [...] istniało i miało miejsce w okresie 1996-1998 r.

Z powyższego wynika, iż organy orzecznicze zgodnie z powołanymi regułami określonymi w art. 7 i 80 k.p.a. zebrały materiał dowodowy i oceniły go wydając decyzje a także, iż jednostki badawcze wydały orzeczenie lekarskie, zgodnie z regułami dowodowymi określonymi w art. 6 wymienionego wyżej rozporządzenia z dnia 30 lipca 2009 r.

Podkreślić również należy, że przed wydaniem opinii końcowej organ II instancji dołączył również jako materiał dowodowy opinie, które zostały sporządzone na potrzeby Sądu Okręgowego a także Sądu Apelacyjnego we W. w związku z ubieganiem się skarżącego o rentę. Były to opinie z dnia 17 grudnia 1998 r. opracowane przez dr M. B., w opinii tej stwierdzono ogniska wypryskowe na kciuku prawej ręki, opinię dr J. G. z dnia 22 września 2000 r. oraz z 8 listopada 1999 r.

Wszystkie te opinie potwierdzają istnienie wyprysku kontaktowego. Stwierdzają też, iż pacjent nie kwalifikuje się do dalszych świadczeń rehabilitacyjnych. W opinii z dnia 8 listopada 1999 r. a także z 17 grudnia 1999 r., stwierdzono, że wyprysk przewlekły, ze względu na nawrotowy charakter i możliwość remisji nie stanowi przeciwwskazań do zatrudnienia. Przedmiotem oceny była również opinia dr J. G. z dnia 24 listopada 2000 r., w której to stwierdzono, że zmieniły się okoliczności a mianowicie stwierdzono utrwalone zmiany skórne, które dają podstawę do dopuszczenia możliwości uznania powoda za częściowo niezdolnego do pracy po dniu 7 maja 1998 r. na stałe. W opinii tej – zdanie ostatnie – stwierdzono "trudności w rozdzieleniu możliwości uczulenia w warunkach pracy lub środowisku poza pracą".

Ostatecznie powyższa opinia dała podstawę do uznania przyznania skarżącemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, poczynając od dnia 8 maja 1998 r. – wyrok Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 19 stycznia 2001 r. sygn. akt III A Ua 431/00.

W przedstawionych okolicznościach brak jest podstaw do zakwestionowana przedstawionych przez ośrodki diagnostyczne opinii, i co dalej idzie decyzji organów orzeczniczych.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi i przedstawionych wyżej opinii (z lat 1998-2000) oraz badania profilaktycznego z 1991 r., o którym mowa między innymi w opinii IMP w S. z dnia 9 września 2009 r. – należy uznać, w świetle wymienionych wyżej dokumentów, za oczywiste twierdzenie skarżącego, że do podjęcia pracy w [...] brak było przeciwwskazań lekarzy. Dodać w tym momencie należy też, iż lekarze specjaliści nie widzieli przeszkód do kontynuowania pracy w [...], w którym był zainteresowany zatrudniony w okresie sporządzania opinii (1998-2000 r.) kiedy to niewątpliwie stwierdzono, że cierpi on na choroby skóry w tym na wyprysk kontaktowy. Nie świadczy to jednak o tym, że przed zatrudnieniem w [...] skarżący nie miał problemów skórnych. Fakt braku dokumentacji lekarskiej potwierdzającej leczenie tych schorzeń przed 1996 r. nie może być również dowodem, iż zainteresowany nie miał w tym zakresie problemów, jest to bowiem sprzeczne z wywiadem chorobowym a także z powołanymi wyżej badaniami profilaktycznymi z października 1991 r., podczas których stwierdzono zmiany skórne o charakterze chorobowym.

Nie można zgodzić się też z zarzutem że złożone w sprawie opinie są lakoniczne i nie wyjaśniają z jakich przyczyn nie jest przez jednostki diagnostyczne stwierdzona choroba wyprysku kontaktowego uznana za chorobę zawodową.

We wszystkich opiniach o czym mowa wyżej w uzasadnieniu wskazane są przyczyny takiego uznania.

Nie można się zgodzić do końca również z zarzutem, że mimo wysłanego do jednostek lekarskich pisma z dnia 22 kwietnia 2008 r. i z dnia 9 lutego 2013 r., w których mowa jest, iż w literaturze – Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Alergia, Astma, Immunologia M. Kieć-Świerczyńska 1998 r. stwierdzono, że "chromiany powodują długotrwałe utrzymywanie się zmian skórnych. Uczulenie powstaje po kontakcie z niewielką ilością alergenów" i dalej cytując w/w autorkę stwierdzono na podstawie jej wypowiedzi, iż nietypowe rozmieszczenie zmian może mieć związek z uczuleniem na kobalt, jednostki diagnostyczne nie ustosunkowały się do powyższych stwierdzeń. Pisma te skierowano do dwóch ośrodków, które wówczas wydawały opinie: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w piśmie z bez daty Nr I/ChZ-241/2006/308/2009 stwierdzając, że w piśmie organu jest sugestia, że uczulenie na kobalt powoduje nietypowe zmiany skórne – powołał opracowanie M. Kieć-Świerczyńskiej w Choroby zawodowe K. Marek 2001, która w rozdziale "Choroby zawodowe skóry" podała "że u pacjentów z wtórną alergią na kobalt częściej występują zmiany na rękach", których u skarżącego nie stwierdzono. Istotnie pismo tego Ośrodka z dnia 13 czerwca 2008 r. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – wysłane w związku z pismem z dnia z 22 kwietnia 2008 r. odpowiedzi wprost nie zawierają, odnoszą się do czynników które w ocenie organów decydują o braku związku z narażeniem zawodowym. Dodać w tym miejscu należy, że wymienione wyżej opracowanie Choroby zawodowe K. Marka na str. 491 stwierdza przy alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry "Typowe umiejscowienie zmian skórnych to powierzchnie grzbietowe rąk, przedramiona po stronie zginaczy i prostowników, stopy i miejsce przylegania uczulających przedmiotów, a także twarz, szyja, dekolt w przypadku zapalenia skóry wywołanego przez alergeny obecne w powietrzu".

Pismo z dnia 9 lutego 2009 r. zawierało stwierdzenie, iż "skarżący pracował w narażeniu zawodowym" i zawierało prośbę o uwzględnienie tej okoliczności w opiniach.

Opinie opracowane po tej dacie takie założenia przyjmowały.

Nie można również zgodzić się ze skarżącym, że organ nie wykonały zaleceń tutejszego Sądu wyrażonych w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt III SA Wr 254/05. Przede wszystkim dokonano ustaleń w zakresie narażenia zawodowego na stwierdzoną u zainteresowanego chorobę – wyprysku kontaktowego. Ustalenia te były dla skarżącego pozytywne, mianowicie ustalono, że skarżący pracował w narażeniu zawodowym, zwłaszcza w pierwszym okresie pracy w [...], wówczas gdy budowano hale używając do tego celu materiały budowlane – w tym cement.

Oceniając zeznania świadków a także wyniki badań alergicznych, z których wynika, że skarżący nie jest uczulony na farby i oleje, smary a także fakt, że odbierał on materiały gotowe i do jego obowiązków nie należało ewentualne ich rozlewanie aby w tym czasie – po upływie pierwszych 6 miesięcy miał kontakt z czynnikami narażenia zawodowego.

Jeszcze raz w tym momencie należy pokreślić, że opinie lekarskie przedstawione wyżej są w zasadzie identyczne podkreślają, że zmiany i dolegliwości skórne występujące w dzieciństwie, badanie fizyczne, badania alergiczne, brak charakterystycznych zmian dla omawianej choroby i występowanie nawrotów, w niektórych momentach dość intensywnych, nie dają podstaw do uznania, że choroba ma charakter zawodowy. Opinie lekarskie, są szczególnym dowodem w sprawie (§ 8 rozporządzenia) mającym szczególną wartość merytoryczną związaną z wiedzą i doświadczeniem lekarskim. Ich treść zadecydowała o rozstrzygnięciach zawartych w decyzjach.

W świetle wskazanych opinii lekarskich brak jest podstaw do polemiki w zakresie zarzutów skarżącego, iż wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść pracownika (co jest zasadą w rozstrzyganiu spraw dotyczących choroby zawodowej) albo wymienionego w art. 235 kodeksu pracy prawdopodobieństwa lub wysokiego prawdopodobieństwa związku choroby zawodowej ze środowiskiem pracy, narażeniem zawodowym.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak wyżej.