Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 8/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2004-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Markowski, Sędzia WSA S. Presnarowicz (spr.), Asesor WSA W. Stachurski, Protokolant B. Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Zakładu W. [...] w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

Zakład W. [...] z siedzibą w W. w piśmie z dnia 31.07.2003 r., uzupełnionym pismem z dnia 08.08.2003 r. wniósł o umorzenie odsetek od nieziszczonych w terminie należności podatkowych, wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] i [...] z dnia [...].07.2003 r. Zainteresowany uzasadniał swój wniosek faktem, iż prowadzona przez niego działalność ma charakter komunalny i nie jest działalnością dochodową. Zapłata odsetek zdaniem Zakładu spowoduje pogorszenie sytuacji finansowej, degradację sieci wodnokanalizacyjnych i ciepłowniczych, a w następstwie tego większą awaryjność sieci, co z kolei może spowodować podwyżkę wody, kanalizacji i centralnego ogrzewania. Zmniejszy również fundusz na roboty interwencyjne.

Decyzją z dnia [...].09.2003r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. odmówił podatnikowi umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji, na podstawie danych zawartych w bilansie za rok 2002 ustalił, iż wynik finansowy netto Zakładu zamknął się kwotą in plus 130.020,84 zł. Z analizy zeznania rocznego CIT-8 za 2001 i 2002 rok wynika, iż sytuacja finansowa Zakładu jest stabilna. Zarówno rok 2001 jak i 2002 zakończony został zyskiem (104.220,70 zł za rok 2001 i 101.137,79 zł - rok 2002). Przeciętna liczba zatrudnionych w Zakładzie W. [...] wynosi 67 pracowników. Dodatkowo jak wynika ze złożonego sprawozdania RB-30 za I półrocze 2003 r., Zakład posiada środki obrotowe. Tym samym jest w stanie uregulować zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę.

Od powyższej decyzji organu I instancji pismem z dnia 22.09.2003 r. Zakład W. [...] w W. wniósł, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w B., wnioskując o umorzenie odsetek lub zaliczenie nadpłat na zobowiązania. W uzasadnieniu Zakład podniósł, iż konieczność zapłacenia odsetek, wynikająca z mylnie interpretowanych przepisów w zakresie odliczania podatku

z tytułu nabycia towarów i usług od zakładu pracy chronionej, spowoduje brak funduszy na remont środków trwałych. Wszelkie dodatkowe koszty będą miały ponadto ujemny wpływ na możliwość organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych, co zwiększy bezrobocie w mieście. Ponadto Zakład stwierdził, że przy wyliczaniu odsetek Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. nie uwzględnił nadpłat występujących w podatku VAT za poszczególne miesiące 1999 r. oraz zarzucił organowi I instancji niewłaściwe przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. W piśmie z dnia 20.09.2003 r. Zakład podniósł, iż interes publiczny w przedmiotowej sprawie występuje w stopniu wyższym niż przeciętnie biorąc pod uwagę fakt, iż globalna kwota podatku uiszczonego za wszystkie miesiące była prawidłowa i sektor finansowy nie został narażony na rzeczywiste straty, a przedmiotem działalności Zakładu jest zaspokajanie potrzeb wspólnoty samorządowej.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. po zapoznaniu się z zarzutami odwołania decyzją z dnia [...].12.2003 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, iż nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 67 § l Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w B. podzielił stanowisko organu podatkowego I instancji w kwestii, iż powołane przez wnioskodawcę argumenty dotyczące sytuacji odwołującego się, mające świadczyć o wystąpieniu przesłanki "ważnego interesu podatnika", nie należą do tej kategorii zdarzeń. W ocenie organu odwoławczego nie może stanowić przesłanki umorzenia odsetek błąd w interpretacji przepisów podatkowych. Obowiązek podatkowy określają ustawy, z treścią których każdy podmiot należycie dbający o własne interesy może i powinien się zapoznać. Również charakter działalności prowadzonej przez zakład (zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności), prowadzenie jej w formie zakładu budżetowego, ani konieczność podejmowania przedsięwzięć inwestycyjnych nie noszą znamion okoliczności szczególnych, uzasadniających umorzenie zobowiązań, zwłaszcza w sytuacji, w której podatek należny jako podatek pośredni nie obciąża ekonomicznie samego podatnika lecz nabywcę usług.

W piśmie z dnia 02.01.2004 r. Zakład W. [...] w W., zaskarżył wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

W uzasadnieniu pisma skarżący podnosi, iż organy podatkowe wydając decyzje oparły się jedynie na stwierdzeniu, że działalność prowadzona przez Zakład przynosiła w ostatnich okresach dochód. Nie został natomiast uwzględniony fakt, iż za umorzeniem odsetek od zaległości podatkowych przemawia zarówno interes publiczny jak i ważny interes podatnika.

Zdaniem Skarżącego konieczność zapłaty przedmiotowych odsetek spowoduje rezygnację

z części zaplanowanych remontów i modernizacji, co z kolei doprowadzi do:

1.) konieczność rezygnacji z wykonania części zaplanowanych na przyszły rok modernizacji

i remontów - może to spowodować, iż cześć mieszkańców miasta zostanie pozbawiona dopływu wody lub dostawy ciepła,

2.) przesunięcie w czasie remontów i modernizacji w efekcie spowoduje wzrost wydatków na usuwanie awarii (które ze względu na starą infrastrukturę stają się coraz częstsze), w efekcie również w kilku kolejnych latach spowoduje to odłożenie w czasie koniecznych remontów

i modernizacji,

3.) w związku z koniecznością zapłaty wspomnianych odsetek za zwłokę niemożliwa będzie też modernizacji sprzętu, np.: koparek, co w efekcie, w związku awaryjnością sprzętu wydłuży okres usuwania awarii np.: w sieci wodociągowej w mieście,

4.) przy wykonywaniu wspomnianych w pkt 1.) modernizacji i remontów podatnik zatrudnia zawsze dodatkowych pracowników, organizuje prace interwencyjne i roboty publiczne - brak środków na dokonanie owych remontów niewątpliwie zwiększy bezrobocie w mieście W. efekcie Skarb Państwa nie tylko nie otrzyma podatku dochodowego od wynagrodzeń pracowników i składek ZUS, ale będzie musiał wypłacić owym bezrobotnym zasiłki,

5.) doprowadzi do podwyżki cen usług, np.: dostawy wody i ciepła: jak już wspomniano wynik na działalności ciepłowniczej, wodociągowej, kanalizacyjnej i związanej z odpadami musi zamykać się z mocy prawa na "O". Zwiększona awaryjność (w przypadku braku zaplanowanych przez nasz zakład remontów) doprowadzi do wzrostu kosztów świadczenia usług, a co za tym idzie do wzrostu cen dostawy wody, ciepła, itp.

Sytuacja taka uzasadnia zdaniem skarżącego umorzenie odsetek zarówno ze względu na interes publiczny, jak też i ważny interes podatnika.

Ponadto skarżący stwierdził, iż została naruszona zasada zaufania do organów państwa, ponieważ błąd popełniony przy odliczaniu podatku VAT wynikał z niejasnych przepisów prawa. Naruszona została również zasada równości podmiotów wobec prawa wyrażona w art. 32 Konstytucji RP. Odsetki nie zostały naliczone pomiędzy okresami, gdy kwoty zaległości i nadpłaty kompensowały się (jak czynił to Zakład w stosunku do urzędu skarbowego), ale aż do chwili obecnej.

W opinii Dyrektora tut. Izby zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Dlatego też w odpowiedzi na powyższą skargę Dyrektor Izby Skarbowej

w B. wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 25.03.2003 r. pełnomocnik skarżącego doradca podatkowy P. A. Z. dodatkowo postawił zarzut skarżonej decyzji, tj. jej wydania

z obrazą art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. W świetle bowiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności uchwały z dnia 29 października 2001 r. (sygn. akt FPS 10/01) oraz uchwały z dnia 19 listopada 2001r. (sygn. akt FPS 12/01) zaległości podatkowe zostały określone decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. (nr [...]) z dnia [...] lipca 2003 r. bezpodstawnie, ponieważ przedwczesne odliczanie podatku naliczonego przez podatników do dnia 31 grudnia 1999r. nie powodowało jego utraty, a organ podatkowy zobowiązany był trakcie postępowania odliczyć niniejszy podatek w miesiącach których podatnikowi przysługuje prawo podatnikowi jego odliczenia. Tym samym stwierdza pełnomocnik skarżącego, iż chcąc zachować zaufanie podatników do organów podatkowych, a w szczególności jeżeli tym podatnikiem jest zakład użyteczności publicznej, który na swoim terenie zapewnia i miejsca pracy i także dostawę usług bytowych, to wniosek o umorzenie odsetek zaległości podatkowych określonych zakładowi przez organy podatkowe bezpodstawnie ze względów społecznych winien zostać załatwiony pozytywnie, a krzywda jaka spotkała zakład w związku z błędną interpretacją przepisów prawa materialnego oraz w związku z wydaniem decyzji określającej zaległości podatkowe z rażącym naruszeniem prawa, wina zostać przez organy podatkowe naprawiona. Naprawienie tej szkody poprzez umorzenie odsetek, bezsprzecznie – podkreśla dalej pełnomocnik skarżącego, doprowadzi też do poprawy sytuacji finansowej zakładu i być może uchroni go przed upadłością.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę między innymi na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd również stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części w myśl przywołanej regulacji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wyżej wskazanych naruszeń prawa przez organy podatkowe, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność

w całości lub w części zaskarżonej decyzję.

Podstawą prawa materialnego do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U.

Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części, między innymi odsetki za zwłokę.

Decyzja organów podatkowych w tych sprawach opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA

z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany w: Lex Nr 33404). Podobnie w orzeczeniu z 5 listopada 1998 r. NSA zauważył, iż decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. Tak więc, o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, opublikowany w: Lex Nr 44 771). Wyrazistym podkreśleniem roli NSA w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku z 7 lutego 2001 r. NSA stwierdzająca, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne

i poprawne ( zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany w: Lex Nr 46473 ). Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on trzecią instancją postępowania administracyjnego (zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117).

W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty skarżącego w odniesieniu do przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu podatnika", jak też brały pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego w danej sprawie. Ocena argumentów skarżącego pod kątem przywołanych wyżej ustawowych przesłanek z art. 67 § 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonych decyzji.

W niniejszej sprawie Sąd nie mógł rozstrzygać kwestii prawidłowości wydania decyzji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. (nr [...]) z dnia [...] lipca 2003 r., gdyż decyzja ta nie była przedmiotem zaskarżenia. Zatem argumenty co do jej ewentualnej nie prawidłowości, również nie mogą podlegać ocenie sądu w sprawie o umorzenie opisanych wyżej odsetek za zwłokę.

W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzuty skarżącego naruszenia przepisów prawa, a w szczególności art. 67 § 1 i art. 121 cytowanej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skarga podlega oddaleniu.