Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 112/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 7, art. 12, art. 77, art. 80, art. 83, art. 86, art. 88, art. 89, art. 136, art. 138, art. 140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 47
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek ( spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Dorota Dąbek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Wojewody z dnia 4 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 357,- zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] orzekł o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego w dniu 27 września 2001 r. P. B. w lokalu mieszkalnym przy ul. A w K.

J. P.- W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Wojewoda decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie. Zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i dlatego winien zostać uzupełniony w znacznej części. Przede wszystkim nie zostało wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości, czy P. B. w dacie zarejestrowania pobytu faktycznie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Organ I instancji prowadził postępowanie pod kątem wymeldowania, a nie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu.

Ponadto współwłaścicielami budynku przy ul. A w K. są: H. B., P. B., J. P.- W., M. P., W. L. oraz L. L. Tak, więc wszyscy wymienieni są stronami przedmiotowego postępowania. Organ nie zawiadomił wszystkich wyżej wymienionych osób o wszczęciu postępowania. Nie zawiadamiając o podjętych czynnościach wszystkich stron w toczącym się postępowaniu meldunkowym, naruszono prawo strony do wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, które to prawo stanowi jedną z gwarancji procesowych zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Udział stron w postępowaniu jest wprawdzie ich prawem, nie obowiązkiem, jednakże wszystkie strony winny być informowane o czynnościach podejmowanych przez organ i wszystkim stronom postępowania winna być doręczona decyzja administracyjna.

Organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę winien przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania, ich pełnomocników oraz świadków w celu ustalenia, czy faktycznie P. B. w dacie zarejestrowania pobytu mieszkał w przedmiotowym lokalu. Przesłuchanie tych osób pod odpowiedzialnością karną będzie miało dopiero moc dowodową i pozwoli ustalić w sposób nie budzący wątpliwości tą kwestię.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] orzekł o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego w dniu 27 września 2001 r. P. B. w lokalu mieszkalnym przy ul. A w K.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że prowadząc ponownie postępowanie w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego kilkukrotnie wyznaczył termin rozprawy administracyjnej z udziałem wszystkich współwłaścicieli oraz ich pełnomocników, a także lokatorów przedmiotowej kamienicy. Pomimo wielokrotnych wezwań organowi udało się przesłuchać tylko jednego współwłaściciela nieruchomości – M. P. Z jej zeznań wynika, że w dacie zameldowania P. B. nie mieszkał w przedmiotowym lokalu.

Przesłuchane U. R. (administrator budynku) oraz K. O. nie posiadały wiedzy na temat zamieszkiwania P. B. w spornym lokalu w dacie zameldowania.

Zdaniem organu z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby zostały naruszone zasady dokonania zameldowania przez P. B. w przedmiotowym lokalu. Przemijający brak pobytu, w tym przypadku spowodowany koniecznością remontu, nie eliminuje zamieszkiwania. Ważny jest też fakt, że P. B. na podstawie porozumienia z M. S. i H. B. dysponuje lokalem nr [...]. Żadne przepisy prawa nie stanowią, w jaki sposób oraz z jaką częstotliwości osoba meldowana na pobyt stały ma przebywać w lokalu.

Organ nie dał wiary zeznaniom świadków, a także zeznaniom M. P. M. P. prowadzi działalność przy ul. A której współwłaścicielką jest J. P. – W. Natomiast U. R. pełniąc funkcje administratora działa w imieniu P. B. i H. B.

Organ stwierdził, że podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego m.in. przez wielokrotne wezwania współwłaścicieli budynku oraz świadków mogących posiadać istotną wiedzę. Zdaniem organu nie można po 8 latach jednoznacznie stwierdzić czy w dacie rejestracji pobytu stałego 27 września 2001r. P. B. zamieszkiwał przy ul. A w K. Obecnie nie jest możliwe zebranie kolejnych dowodów dotyczących meritum sprawy. Zasadą w takich sytuacjach jest, aby nie działać na niekorzyść strony zainteresowanej.

J. P. – W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., oraz art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Podniosła, że organ I instancji nie ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do zeznań jej oraz P. B. Stwierdziła też, że organ bezzasadnie odmówił dania wiary zeznaniom M. P. oraz P. M.

Organ nie dostrzegł, że P. B. w zarzutach do opinii biegłego kierowanych do Sądu Rejonowego w sprawie dotyczącej zniesienia współwłasności (sygn. akt [...]) oznajmił, że najpierw lokal nr [...] był wynajmowany przez administrację M. Z. – S., a po opuszczeniu mieszkania przez nią nie nadawał się do zamieszkania. P. B. jednoznacznie stwierdził, że lokalu nie da się użytkować ani używać, a jest tam jedynie zameldowany.

Wojewoda decyzją z dnia 4 grudnia 2009 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż została ona wydana przedwcześnie.

Organ odwoławczy przywołując zasady wyrażone w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., stwierdził, że na organie spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7 k.p.a., przez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Wszystko to należało w sprawie uczynić pod kątem treści przepisu art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest ustalenia, czy P. B. w spornym lokalu faktycznie w dniu 27 września 2001 r. mieszkał, czy też nie mieszkał.

Organ I instancji w dalszym ciągu nie wykonał zaleceń organu odwoławczego, dlatego winien prowadząc ponownie przedmiotową sprawę przeprowadzić rozprawę administracyjną stosownie do przepisu art. 89 § 1 k.p.a. z udziałem stron postępowania lub Ich pełnomocników oraz świadków w celu ustalenia, czy faktycznie P. B. w dacie zarejestrowania pobytu mieszkał w przedmiotowym lokalu. Przesłuchanie wezwanych osób pod odpowiedzialnością karną będzie miało dopiero moc dowodową i pozwoli ustalić w sposób nie budzący wątpliwości tą kwestię. W przypadku ponownego nie stawienia się na rozprawę administracyjną bez uzasadnionej przyczyny osób wezwanych, którym prawidłowo zostały doręczone wezwania, organ I instancji winien zastosować art. 88 §1 i § 3 k.p.a.

Organ I instancji prowadząc ponownie sprawę powinien, zatem uzupełnić materiał dowodowy w i dopiero wydać stosowną decyzję.

P. B. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i zarzucił jej rażące naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy- art. 138 § 2 k.p.a.

Skarżący stwierdził, iż żadna z wymienionych zasad prawa administracyjnego, a w szczególności zasada prawdy materialnej nie doznała uszczerbku na skutek prowadzenia postępowania przez organ I instancji. Organ I instancji przeprowadził szereg rozpraw administracyjnych, na których zostali przesłuchani tak świadkowie, jak i strony niniejszego postępowania.

Brak realizacji zaleceń organu odwoławczego jest także chybionym. Organ I instancji uzupełnił krąg stron postępowania na skutek zalecenia zawartego w decyzji z dnia [...] 2009 r., znak: [...].

Wszystkie wskazania zostały przez organ I instancji wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Wszyscy świadkowie, mogący mieć wiedzę w sprawie, a to P. M., U. R., K. O. zostali przesłuchani, a ich zeznania nie dały podstaw do wydania decyzji anulującej zameldowanie P. B. w przedmiotowym lokalu. Świadek Z. B., z uwagi na treść art. 83 § 1 k.p.a. skorzystała z prawa do odmowy zeznań.

Wszystkie strony były wielokrotnie zawiadamiane i wzywane przez organ I instancji na rozprawę administracyjną. Spośród nich stawili się jedynie M. P. oraz pełnomocnik J. P.- W. – B. W., który także został przesłuchany. Strony zawiadomione o toczącym się postępowaniu nie wyraziły woli stawienia się na przesłuchanie i kolejne wzywanie ich na skutek ponownego rozpatrywania sprawy jest bezprzedmiotowe. W świetle art. 86 k.p.a. nie ma możliwości stosowania środków przymusu na potrzeby przesłuchania stron, a wszyscy świadkowie zostali przesłuchani. Nie zachodzi, zatem potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w powyższym zakresie.

Sprawa trwa od marca/ kwietnia roku 2008. Odbył się szereg rozpraw, a organ I instancji przeprowadził szereg dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron, wobec czego twierdzenie, iż decyzja organu I instancji została wydana przedwcześnie (po blisko dwuletnim postępowaniu) jest nietrafne.

W świetle powyższego, chybiona jest teza, iż organ I instancji dopuścił się uchybienia art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. Organ I instancji wykorzystał wszystkie dostępne środki dowodowe, z innych dowodów nie mógł skorzystać na skutek ograniczeń przewidzianych w art. 86 k.p.a., a do decyzji doprowadziła go ocena dowodów, nie zaś niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, czy wadliwe zebranie materiału dowodowego.

Organ odwoławczy powołując, jako podstawę orzekania art. 138 § 2 k.p.a. dopuścił się, zatem jego rażącego naruszenia. Norma ta ma charakter wyjątkowy, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie jest, zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Samo uzupełnienie dowodów nie jest wystarczającą przesłanką kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, organ odwoławczy ma, bowiem środki pozwalające mu uzupełniać dowody - art. 136 k.p.a.

Nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem, iż uzasadnienie decyzji organu I instancji uchybia art. 107 § 3 k.p.a. Nawet gdyby przyjąć, iż uzasadnienie decyzji organu I instancji uchybia art. 107 § 3 k.p.a., nie dawało to podstaw do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W świetle powyższego nie została, zatem spełniona żadna przesłanka z art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie zachodzi potrzeba uprzedniego postępowania wyjaśniającego w całości lub nawet w znacznej części. Ponowne postępowanie przed organem I instancji wpłynie tylko na petryfikowanie stanu niepewności prawnej i dyskomfortu spowodowanego przewlekłością postępowania, po stronie P. B., albowiem brak jest nowych środków dowodowych, z których organ I instancji uprzednio nie skorzystał.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej k.p.a., normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 k.p.a.).

Zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2).

Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego, jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego jest działaniem, co do zasady, merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji jak i kontrolnym.

Przedmiotem skargi jest decyzja kasacyjna, która jest powtórnym rozstrzygnięciem, jakie zapadło w sprawie poddanej kontroli Sądu.

Należy, bowiem zauważyć, że Wojewoda decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009 r. znak [...], w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powyższa decyzja organu odwoławczego zawierała trzy wskazania dla organu I instancji dotyczące:

1. wyjaśnienia w sposób nie budzący wątpliwości, czy P. B. w dacie zarejestrowania pobytu faktycznie mieszkał w przedmiotowym lokalu przy stwierdzeniu, że organ I instancji prowadził postępowanie pod kątem wymeldowania, a nie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu,

2. zawiadomienia o podjętych czynnościach wszystkich stron w toczącym się postępowaniu meldunkowym, którymi są współwłaściciele budynku przy ul. A w K.: H. B., P. B., J. P. – W., M. P., W. L. oraz L. L. i wszystkim stronom postępowania winna być doręczona wydana przez organ I instancji decyzja administracyjna,

3. przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem stron postępowania, ich pełnomocników oraz świadków w celu ustalenia, czy faktycznie P. B. w dacie zarejestrowania pobytu mieszkał w przedmiotowym lokalu, a przesłuchanie tych osób pod odpowiedzialnością karną będzie miało dopiero moc dowodową i pozwoli ustalić w sposób nie budzący wątpliwości tą kwestię.

W zaskarżonej obecnie decyzji z dnia 4 grudnia 2009 r. znak [...] Wojewoda, jako organ odwoławczy ponownie podniósł, że na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż została ona wydana przedwcześnie.

Przywołując obowiązki organu wynikające z treści art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że wszystko to należało w niniejszej sprawie uczynić pod kątem treści przepisu art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest ustalenia, czy P. B. w spornym lokalu faktycznie w dniu 27 września 2001 r. mieszkał, czy też nie mieszkał.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w dalszym ciągu nie wykonał zaleceń organu odwoławczego, dlatego winien prowadząc ponownie sprawę przeprowadzić rozprawę administracyjną stosownie do art. 89 § 1 k.p.a. z udziałem stron postępowania lub Ich pełnomocników oraz świadków w celu ustalenia, czy faktycznie P. B. w dacie zarejestrowania pobytu mieszkał w przedmiotowym lokalu. Przesłuchanie wezwanych osób pod odpowiedzialnością karną będzie miało dopiero moc dowodową i pozwoli ustalić w sposób nie budzący wątpliwości tą kwestię. W przypadku ponownego nie stawienia się na rozprawę administracyjną bez uzasadnionej przyczyny osób wezwanych, którym prawidłowo zostały doręczone wezwania, organ I instancji winien zastosować przepis art. 88 §1 i § 3 k.p.a.

Organ I instancji prowadząc ponownie sprawę powinien, zatem uzupełnić materiał dowodowy w powyższym zakresie i dopiero wydać stosowną decyzję.

W ocenie Sądu, analiza treści zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że trafne są zarzuty skargi, iż wskazania organu odwoławczego zawarte w decyzji z dnia [...] 2009 r. znak [...] zostały w pełni przez organ I instancji wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Niewątpliwie jak trafnie zdaniem Sądu, podniesiono w skardze, organ I instancji uzupełnił krąg stron postępowania.

Wszyscy świadkowie, mogący mieć wiedzę w sprawie, a to P. M., U. R., K. O. zostali przesłuchani, a ich zeznania w ocenie organu I instancji, nie dały podstaw do wydania decyzji anulującej zameldowanie P. B. w przedmiotowym lokalu. Świadek Z. B., z uwagi na treść art. 83 § 1 k.p.a. skorzystała z prawa do odmowy zeznań.

Wszystkie strony były wielokrotnie zawiadamiane i wzywane przez organ I instancji na rozprawy administracyjne. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji przed wydaniem decyzji wyznaczył 3 rozprawy administracyjne w dniach 24 kwietnia, 24 lipca oraz 4 września 2009 r. Spośród nich stawili się jedynie M. P. oraz pełnomocnik J. P. – W. – B. W. Strony będąc zawiadomione o toczącym się postępowaniu nie wyraziły woli stawienia się na przesłuchanie i kolejne wzywanie ich na skutek ponownego rozpatrywania sprawy jest bezprzedmiotowe. W świetle art. 86 k.p.a. nie ma możliwości stosowania środków przymusu na potrzeby przesłuchania stron, a jak już zostało wykazane wszyscy świadkowie zostali w sprawie przez organ I instancji przesłuchani. Nie zachodzi, zatem potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w powyższym zakresie.

Niewątpliwie zgodnie z treścią art. 86 k.p.a: jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Do przesłuchania stron nie stosuje się, więc przepisów o środkach przymusu (art. 86 in fine). Nie wyklucza to możliwości nałożenia na stronę grzywny, o której mowa w art. 88 § 1 k.p.a. Niestawienie się strony (prawidłowo powiadomionej) na rozprawę oznacza rezygnację przez nią z prawa uczestnictwa w takiej formie postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji pozbawia ją możliwości postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.

Dlatego niezasadnym było stwierdzenie organu odwoławczego, że przesłuchanie wezwanych osób pod odpowiedzialnością karną będzie miało dopiero moc dowodową i pozwoli ustalić w sposób nie budzący wątpliwości tą kwestię.

Niedopuszczalnym w ocenie Sądu, było również wskazanie, że w przypadku ponownego nie stawienia się na rozprawę administracyjną bez uzasadnionej przyczyny osób wezwanych, którym prawidłowo zostały doręczone wezwania, organ I instancji winien zastosować przepis art. 88 §1 i § 3 k.p.a. Wskazanie to przekracza treść przepisu art. 138 § 2 k.p.a. który upoważnia organ odwoławczy wydający decyzje kasacyjną do wskazania, jakie okoliczności sprawy należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, do których niewątpliwie nie należy zobowiązanie organu I instancji do nałożenia na stronę grzywny w przypadku ponownego nie stawienia się na rozprawę administracyjną.

Przy przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania stron jak wskazano powyżej, stosuje się (odpowiednio) przepisy kodeksu dotyczące świadków. Organ administracji publicznej jest, zatem obowiązany pouczyć stronę o prawie odmowy poddania się przesłuchaniu i odmowy odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 k.p.a.).

Ponadto obowiązek wynikający z przepisu art. 83 k.p.a. w zakresie prawidłowego pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, nie prowadzi do wniosku, że przesłuchanie wezwanych osób "pod odpowiedzialnością karną" będzie miało dopiero moc dowodową i pozwoli ustalić w sposób nie budzący wątpliwości kwestie sporne. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje, bowiem żadnej gradacji mocy dowodowej zeznań świadków czy przesłuchania stron w odniesieniu do spornych w sprawie kwestii. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 89 k.p.a.).

Nie bez znaczenia jest też to, że sprawa trwa od marca/ kwietnia roku 2008. Odbył się szereg rozpraw, a organ I instancji przeprowadził szereg dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron, wobec czego twierdzenie, iż decyzja organu I instancji została wydana przedwcześnie (po blisko dwuletnim postępowaniu) jest nietrafne. Zgodnie, bowiem z treścią art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).

Ogólny obowiązek szybkiego działania jest skonkretyzowany w art. 35 k.p.a., który określa terminy załatwiania różnych kategorii spraw administracyjnych. Niezasadne powstrzymywanie się przez organ od wydania decyzji lub uchylanie się od rozstrzygnięcia sprawy narusza art. 12 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy, który mimo dostrzeżenia potrzeby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i dysponowania wiedzą o stanie faktycznym uchyla się od rozstrzygnięcia sprawy, co do istoty zgodnie z art. 138 § 1 i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (art. 138 § 2) dopuszcza się również obrazy art. 12 § 1. Jeżeli, więc organ odwoławczy w sprawie dostrzegł potrzebę ponownego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem wszystkich stron, to zgodnie z treścią art. 140 k.p.a. mógł tego dokonać bez potrzeby wydawania decyzji kasacyjnej.

W świetle powyższego, chybiona jest teza organu odwoławczego, że organ I instancji dopuścił się uchybienia art. 7, 77, 80 k.p.a. Organ I instancji wykorzystał wszystkie dostępne środki dowodowe, z innych dowodów nie mógł skorzystać na skutek ograniczeń przewidzianych w art. 86 k.p.a., a do decyzji odmawiającej anulowania meldunku doprowadziła go ocena dowodów, nie zaś niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, czy wadliwe zebranie materiału dowodowego.

Organ odwoławczy powołując, jako podstawę orzekania przepis art. 138 § 2 k.p.a. dopuścił się, zatem rażącego naruszenia przepisów postępowania. Norma ta ma charakter wyjątkowy, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Samo uzupełnienie dowodów nie jest wystarczającą przesłanką kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, organ odwoławczy ma, bowiem środki pozwalające mu uzupełniać dowody w trybie określonym w art. 136 k.p.a.

Nie można też nie zauważyć, że dowód z przesłuchania stron jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), bowiem może być przeprowadzony wówczas, gdy po "wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku" pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przez wyczerpanie środków dowodowych należy rozumieć sytuację, w której organ administracji publicznej zgromadził i ocenił wyczerpująco cały materiał dowodowy zgodnie z regułami określonymi w kodeksie, lecz mimo tego pozostały niewyjaśnione istotne okoliczności faktyczne sprawy. Z kolei brak środków dowodowych oznacza taką sytuację, w której organ administracji publicznej i strony postępowania nie dostarczyły dowodów niezbędnych do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia faktów istotnych dla załatwienia sprawy lub przeprowadzenie dowodu na takie okoliczności faktyczne stało się niedopuszczalne, np. świadek skorzystał z prawa odmowy zeznań. Nie istnieje, więc w postępowaniu administracyjnym obowiązek przesłuchania strony.

Jak już wskazano, organ I instancji przeprowadził dowody z zeznań świadków posiadających jakąkolwiek wiedzę w sprawie, które w jego ocenie nie dały podstaw do wydania decyzji anulującej zameldowanie P. B. w spornym lokalu. Dodatkowo został przeprowadzony dowód z przesłuchania stron- tych, które na rozprawę się stawiły

Nie jest też trafne stwierdzenie organu odwoławczego, że uzasadnienie decyzji organu I instancji uchybia art. 107 § 3 k.p.a. Nawet gdyby przyjąć, iż uzasadnienie decyzji organu I instancji uchybia treści tego przepisu, nie dawało to podstaw organowi odwoławczemu w świetle art. 138 § 2 k.p.a. i jego wyjątkowych przesłanek nie podlegających rozszerzającej wykładni, do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem Sądu, nie została, zatem spełniona żadna przesłanka z art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie zachodzi potrzeba uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub nawet w znacznej części. Ponowne postępowanie przed organem I instancji wpłynie tylko na przedłużanie postępowania, albowiem brak jest nowych środków dowodowych, z których organ I instancji uprzednio nie skorzystał.

Należy też podkreślić, że organ odwoławczy ma prawo do dokonania weryfikacji decyzji organu I instancji przez odmienną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wydanie decyzji kasacyjnej bez wykazania podstaw określonych w art. 138 § 2 k.p.a. stanowi naruszenie wskazanego przepisu postępowania i może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym wyczerpuje przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organ odwoławczy uwzględni oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.