Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 203/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi SP (skarżącego) jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...], wydaną w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy i nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

W dniu 6 października 2016 r. skarżący zgłosił Staroście [...] zamiar wykonania robót budowlanych polegających na budowie wolnostojącego parterowego budynku rekreacji indywidualnej do okresowego wypoczynku

i powierzchni zabudowy do 35 m2, na działce nr 98/39 położonej w [...].

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (u.p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), Starosta [...] wniósł sprzeciw w sprawie budowy wolnostojącego parterowego budynku rekreacji indywidualnej przeznaczonego do okresowego wypoczynku o powierzchni zabudowy do 35 m2, usytuowanego na działce nr 98/39 w miejscowości [...], objętego zgłoszeniem skarżącego z dnia 6 października 2016 r. oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, ponieważ "wykonanie obiektu objętego zgłoszeniem może powodować pogorszenie stanu środowiska".

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w związku z brakami

i nieprawidłowościami występującymi w zgłoszeniu skarżącego, w dniu [...] października 2016 r. postanowieniem nr [...] nałożono na inwestora obowiązek uzupełnienia brakujących dokumentów. W dniu [...] października 2016 r. skarżący uzupełnił braki, za wyjątkiem usytuowania projektowanego budynku zgodnie z obowiązującymi przepisami zawartymi w § 12 w zw. z § 271-273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie usytuowania od granicy działki nr 98/40. Organ wskazał, że zachowując wyżej wymienione przepisy projektowany budynek wykonany w konstrukcji drewnianej z dachem pokrytym gontem i elewacją wschodnią z otworem okiennym, powinien być usytuowany w odległości 6 m od granicy sąsiedniej niezabudowanej działki nr 98/40.

Starosta podał, że analizując rzeczone zamierzenie stwierdził, że działka nr 98/39 w miejscowości [...] zlokalizowana jest w obszarze objętym różnymi formami ochrony przyrody tj.:

1. w granicach Parku Krajobrazowego Gór Słonnych, funkcjonującego na mocy uchwały nr XXXIX/791/13 Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 28 października 2013 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych.

2. na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000, pod nazwą "Bieszczady" (PLC 180001) funkcjonującego na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000.

3. na terenie Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu utworzonego na podstawie rozporządzenia nr 54/05 Wojewody Podkarpackiego

z dnia 30 maja 2005 r.

W ocenie organu i instancji powoduje to szereg ograniczeń, nakazów, procedur i wymogów związanych z ochroną środowiska oraz konieczność dbałości o walory krajobrazowe i estetyczne obiektów. Organ podał, że na etapie zgłoszenia nie posiada informacji o szacie roślinnej terenu objętego zgłoszeniem, ewentualnych siedliskach zwierząt i ptaków. Położenie działki w obszarze Natura 2000 może zaś wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na ten obszar.

W trakcie przeprowadzenia procedury związanej z udzieleniem pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 96 ust. 3 i art. 97 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, na podstawie karty informacyjnej Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska rozstrzygnie o konieczności lub braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000.

Organ podał, że procedura związana z uzyskaniem pozwolenia na budowę, pozwoli na wyeliminowanie ewentualnego negatywnego wpływu inwestycji na środowisko i obszary chronione. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 30 ust 7 Prawa budowlanego, w myśl którego właściwy organ może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu łub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz pogorszenie stanu środowiska, należało zdaniem organu wnieść sprzeciw w drodze decyzji i nałożyć na skarżącego obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla wnioskowanej inwestycji.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania organu I instancji w całości.

Zdaniem skarżącego decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., oraz z naruszeniem przepisów art. 30 u.p.b. w związku z art. 96 i art. 97 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ("ustawy środowiskowej" lub "ustawy z dnia 3 października 2008 r.").

Zdaniem skarżącego niewłaściwe zastosowanie powołanego przepisu art. 30 ust. 7 pkt 2 u.p.b. w związku z art. 96 ust. 1 oraz art. 96 ust. 2 ustawy środowiskowej polega na błędnym przyjęciu, że opinia organu co do możliwej potrzeby przeprowadzenia - w stosunku do budowy objętej zgłoszeniem, o którym mowa w art. 30 u.p.b. - oceny oddziaływania na środowisko może stanowić podstawę do sprzeciwu oraz nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji

w której ustawodawca wprost wyłączył potrzebę przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko w stosunku do inwestycji objętych procedurą zgłoszenia, a nadto niezależnie od powyższego, w sytuacji w której, ocena organu administracji co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie stanowi ustawowej przesłanki uzasadniającej nałożenie wskazanych powyżej obowiązków.

W ocenie skarżącego samo przypuszczenie, że ocena oddziaływania na środowisko lub na obszar Natura 2000 może być potrzebna, nie jest wystarczające, aby organ I instancji podejmował decyzję o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, bowiem decyzja taka stanowi de facto wyjątek od ustawowej reguły

w postaci braku konieczności uzyskiwania takowej decyzji w przypadku budynków rekreacji indywidualnej o powierzchni do 35 m2. Odwołujący się podał, że stosownie do dyspozycji art. 30 ust. 7 pkt 2 u.p.b. w przedmiotowej sprawie organ I instancji musiałby powołać konkretne argumenty przemawiające za uznaniem, iż inwestycja może spowodować pogorszenie stanu środowiska. Zdaniem skarżącego przypuszczenia i potencjalne, niewykazane i niezbadane zagrożenia nie stanowią podstawy do takiego uznania, a działanie wbrew tej zasadzie stanowi ewidentne nadużycie władztwa publicznoprawnego. Skarżący podniósł, że zarzuty możliwego spowodowania pogorszenia stanu środowiska muszą być konkretne, a jakiekolwiek dywagacje organu I instancji dotyczące ewentualnej konieczności dokonania oceny potencjalnego, niekonkretnego oddziaływania na środowisko (co uczyniono w uzasadnieniu skarżonej decyzji) są niedopuszczalne. W przypadku realizacji inwestycji budowlanej w trybie zgłoszenia organ, do którego takie zgłoszenie trafia, ma ustawowo wyłączoną możliwość zainicjowania postępowania o ustalenie konieczności dokonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko lub obszar Natura 2000. Zdaniem skarżącego za takim podejściem przemawia także treść art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej, który jasno wskazuje, że organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Organem takim nie jest organ, do którego kierowane jest zgłoszenie budowy, bowiem w przypadku realizacji inwestycji na zasadzie zgłoszenia, w ogóle nie ma organu, który jest organem właściwym do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, gdyż w przypadku tym wydanie jakiekolwiek decyzji nie jest konieczne do rozpoczęcia realizacji przedsięwzięcia (wystarczy brak reakcji organu przez okres 30 dni). W świetle powyższego oraz wskazując na treść art. 96 ust. 3 i art. 97 ust. 6 ustawy środowiskowej w ocenie skarżącego uznać należy, że w trybie zgłoszenia budowlanego niewymagającego pozwolenia na budowę, niemożliwym jest nawet spowodowanie wszczęcia postępowania przed właściwym miejscowo regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, o którym to postępowaniu wspomniano w zaskarżonej decyzji. Pomijając powyższe, wskazać zaś należy, iż budowa przedmiotowego domku letniskowego o powierzchni do 35 m2 nie jest także inwestycją wymagającą przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stosownie do treści art. 59 ustawy środowiskowej oraz rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów do tej ustawy z dnia 9 listopada 2010 r.

Odnośnie do naruszenia proceduralnych przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., skarżący podniósł, że sprzeciw wydany na podstawie art. 30 ust. 7 u.p.b., jak każda decyzja administracyjna, musi spełniać wymagania z art. 107 k.p.a., natomiast zaskarżona decyzja wymagań tych nie spełnia. Skarżący podał, że organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności na podstawie jakich uznał, iż planowane przedsięwzięcia może zostać zaliczone do przedsięwzięć mogących spowodować pogorszenie stanu środowiska. Organ ograniczył się jedynie do wskazania, że przedmiotowe przedsięwzięcie leży na terenie obszaru Natura 2000 oraz na terenie parku krajobrazowego oraz obszarze chronionego krajobrazu. Niemniej jednak nie wskazał żadnej bliższej charakterystyki tego obszaru, stwierdzając nawet wprost, że: "Na etapie zgłoszenia organ nie posiada informacji o szacie roślinnej terenu objętego zgłoszeniem, ewentualnych siedliskach zwierząt i ptaków". Zdaniem skarżącego, tak lakoniczne uzasadnienie urzędowego ograniczenia uprawnienia nadanego inwestorowi przez ustawodawcę jest niedopuszczalne.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Starosty [...]

z dnia [...] października 2016 r.

W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 2a, art. 30 ust. 1 pkt 1, ust. 5 i ust. 7 pkt 2 u.p.b.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podał, że wbrew twierdzeniom organu I instancji, zgłoszenie w sprawie budowy rzeczonego budynku jest kompletne pod względem formalnoprawnym.

Organ odwoławczy podał, że treść art. 28 ust. 1 u.p.b. uprawnia inwestora do rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z wyjątkiem budowy i robót budowlanych wyszczególnionych w art. 29-31 u.p.b.  Przepis art. 29 ust. 1 pkt 2a u.p.b. zwalnia od konieczności uzyskania pozwolenia na budowę - wolno stojące parterowe budynki rekreacji indywidualnej, rozumiane jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m powierzchni działki, jednakże budowa ta wymaga zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.b.).

Zdaniem Wojewody bezspornym jest zatem, iż planowana przez skarżącego budowa wolno stojącego parterowego budynku rekreacji indywidualnej - co do zasady - nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz jedynie zgłoszenia właściwemu organowi. Zauważyć niemniej należy, iż zwolnienie od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę poprzez dokonanie zgłoszenia co do zamierzeń budowlanych wymienionych w art. 30 ust. 1 u.p.b. nie ma charakteru bezwzględnego.

W postępowaniu zgłoszeniowym organ administracji architektoniczno-budowlanej dokonuje bowiem analizy zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów, a następne w zależności od wyników tej analizy, przyjmuje je milcząco, uznając że zgłoszenie wraz z załączonymi dokumentami odpowiada prawu, bądź wnosi sprzeciw, albo wnosząc sprzeciw nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.

Organ odwoławczy wskazał, że jako podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał art. 30 ust. 7 pkt 2 u.p.b., zgodnie z którym właściwy organ może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w art. 30 ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji

o warunkach zabudowy lub spowodować pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków.

W ocenie organu poza sporem pozostaje, że działka nr 98/39 położona

w miejscowości [...] usytuowana jest na terenie obszaru Natura 2000 - obszar specjalnej ochrony ptaków i specjalny obszar chroniony siedlisk pn. "Bieszczady" (PLC180001). Ponadto sąsiadujące w promieniu kilkudziesięciu metrów z ww. działką nieruchomości - są niezabudowane (por. kopię mapy ewidencyjnej w skali 1:1000). W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, realizacja planowanej inwestycji może zarówno zwiększyć ograniczenia lub uciążliwości dla ww. obszaru Natura 2000, jak i pogorszyć stan środowiska. Możliwość takiego niekorzystnego oddziaływania może natomiast zostać zweryfikowana dopiero w odpowiedniej procedurze w zakresie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, która może być uruchomiona w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę.

Wojewoda wskazał, że w świetle przepisów art. 96-98 ustawy środowiskowej, kwestie związane z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 podlegają procedurze uzgodnieniowej. Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzenie takiego postępowania jest możliwe w postępowaniach, w których wydaje się decyzje wskazane w art. 96 ust. 2 ustawy o środowisku, m.in. pozwolenie na budowę, nie jest zaś możliwe w postępowaniu zgłoszeniowym.

Organ wskazał przy tym, że z dniem 1 stycznia 2017 r. sytuacja ta ulegnie zmianie, na skutek wejścia w życie nowelizacji ustawy środowiskowej, obejmującej między innymi art. 96 tej ustawy. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z ww. przepisami, organ właściwy do wydania decyzji - prowadzący postępowanie główne (np. o pozwoleniu na budowę) - wymagającej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, które może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, ma jedynie obowiązek ustalenie czy taka ewentualność w danym przypadku występuje. Właściwej oceny w tym zakresie dokonuje zaś w myśl art. 97 ust. 1 ustawy o środowisku regionalny dyrektor ochrony środowiska po przedłożeniu mu stosownych dokumentów.

Konkludując Wojewoda podniósł, że po analizie zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz wskazanych przepisów prawa, w jego ocenie należy stwierdzić, iż w sytuacji zlokalizowania przedmiotowej inwestycji w obszarze Natura 2000, Starosta [...] postąpił prawidłowo wnosząc sprzeciw i nakładając na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla zgłaszanych robót budowlanych w oparciu o przepis art. 30 ust. 7 pkt. 2 u.p.b. Co istotne, nakładając obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę organ nie jest zobligowany do wykazania, że planowana budowa spowoduje pogorszenie stanu środowiska, ale jedynie, że takie zagrożenie może spowodować. Organ odwoławczy podał, że przez stan potencjalnego zagrożenia dla środowiska rozumieć należy sytuację, w której zgłoszenie - jak w opisywanym przypadku - obejmuje budowę obiektu budowlanego w obszarze objętym szczególną ochroną przyrody w postaci obszaru Natura 2000. W ocenie Wojewody organ I instancji był zatem uprawniony do uznania, że realizacja tego rodzaju inwestycji wymaga poprzedzenia postępowaniem dotyczącym uzyskania pozwolenia na budowę, w którym dokonana zostanie ocena możliwości realizacji przedmiotowej inwestycji, w tym w zakresie oddziaływania jej na ww. obszar Natura 2000. Z tej przyczyny argumentacja odwołania nie może odnieść zamierzonego rezultatu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:

– brak zachowania wymogów obowiązujących każdą decyzję administracyjną, tj. niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne, które przejawia się w niewyjaśnieniu w sposób dostateczny okoliczności, na podstawie których organ uznał, że planowane przedsięwzięcie może zostać zaliczone do przedsięwzięć mogących spowodować pogorszenie stanu środowiska,

– niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2016r.,

2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy;

3. naruszenie art. 30 u.p.b. w związku z art. 96 ust. 1 oraz art. 96 ust. 2 (w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania) w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez błędne przyjęcie, iż ocena organu co do potrzeby przeprowadzenia - w stosunku do budowy objętej zgłoszeniem - oceny oddziaływania na środowisko może stanowić podstawę sprzeciwu oraz nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji w której ustawodawca wprost wyłączył potrzebę przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko w stosunku do inwestycji objętych zgłoszeniem.

Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] rażąco narusza jego interes prawny, wobec czego podtrzymuje swoje stanowisko powołując się na argumenty wskazane uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W skardze wskazano również, że wynikający z ustawy brak możliwości dokonania oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 w danym postępowaniu, nie uzasadnia sprzeciwu i skierowania sprawy do innego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.

W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji Sąd – nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami i sformułowanymi wnioskami – nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim nie stwierdzono istnienia wad nieważności i wad wznowienia postępowania, jak również takich naruszeń prawa materialnego i prawa procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego jej rozstrzygnięcia. W granicach podstaw uwzględnienia skargi, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a., zaskarżone orzeczenie administracyjne odpowiada więc prawu.

Spór prawny pomiędzy stroną skarżącą a organami orzekającymi w sprawie sprowadza się w istocie do wykładni i sposobu zastosowania art. 30 ust. 7 pkt 2

w zw. z art. 30 ust. 5 u.p.b. na tle przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.

o ochronie przyrody, ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz

o ocenach oddziaływania na środowisko oraz przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (tzw. dyrektywa ptasia) i dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (tzw. dyrektywa siedliskowa).

Poza sporem jest, że działka objęta zamierzeniem inwestycyjnym skarżącego znajduje się terenie obszarów Natura 2000 – Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków

i Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk pn. "Bieszczady" (PLC180001). Ponadto działka ta znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych oraz Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Powstaje jednak pytanie czy sama lokalizacja na powyższych obszarach, przede wszystkim zaś na obszarach ochrony Natura 2000 jest wystarczająca do uruchomienia kompetencji z art. 30 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 5 u.p.b.

Przepis art. 30 ust. 7 w zw. z art. 30 ust. 5 u.p.b. stanowi podstawę do wydania decyzji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu względem dokonanego zgłoszenia budowlanego oraz nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Niewątpliwie podstawa kompetencyjna wydania powyższej decyzji ma charakter podwójnie uznaniowy, albowiem właściwy organ nie tylko "może" wnieść sprzeciw (ust. 5), lecz dodatkowo "może" nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Zastrzeżenia strony skarżącej budzi interpretacja oraz sposób zastosowania przesłanki z art. 30 ust. 7 pkt 2 u.p.b. Zgodnie z powyższą przesłanką właściwy organ może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, jeżeli realizacja planowanego przedsięwzięcia może spowodować pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków. Na tle brzmienia art. 30 ust. 7 u.p.b. można sformułować wniosek, że już sama potencjalna możliwość pogorszenia stanu środowiska stanowi dla właściwego organu wystarczającą podstawę do nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Organ dysponuje w tym zakresie znaczną swobodą, co nie oznacza oczywiście, że może działać dowolnie lub arbitralnie. Nie jest zatem konieczne udowodnienie, że planowane przedsięwzięcie pogorszy stan środowiska. Wystarczające jest wskazanie przesłanek związanych ze stanem faktycznym sprawy, z których wynika, że pogorszenie stanu środowiska jest prawdopodobne, nawet w stopniu minimalnym. Trzeba mieć jednak na względzie, że organ architektoniczno-budowlany nie jest organem administracji ochrony środowiska lub ochrony przyrody, a zatem nie dysponuje kompetencyjnymi, organizacyjnymi i fachowymi możliwościami w zakresie szczegółowej

i specjalistycznej oceny projektowanego przedsięwzięcia z punktu widzenia zagrożeń dla środowiska. W związku z powyższym wymogi prawidłowości spełnia wskazanie takich elementów stanu faktycznego sprawy, które – w swobodnej ocenie organu – wskazują, że realizacja planowanego obiektu lub planowanych robót budowlanych może spowodować pogorszenie stanu środowiska. Oczywiście ocena w tym zakresie musi uwzględniać nie tylko obowiązujące przepisy z zakresu prawa ochrony środowiska i ochrony przyrody, lecz także wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego.

Mając na względzie powyższe uwagi i dokonując ich konfrontacji z materiałem zawartym w aktach administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że ocena prawna organów orzekających w sprawie była prawidłowa.

Decydujące znaczenie dla sformułowania takiego wniosku ma fakt lokalizacji planowanego przedsięwzięcia budowlanego w postaci budynku rekreacyjnego na obszarze Natura 2000, który pozostaje w sferze regulacji prawa krajowego

i unijnego. Zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują, że budowa budynku rekreacyjnego na obszarze Natura 2000 może choćby potencjalnie nieść za sobą zagrożenia dla celów ochronnych tego obszaru. Nie jest w tym zakresie koniecznie dokonywanie dalszych, bardziej szczegółowych ustaleń faktycznych oraz kategorycznych ocen, do których zresztą organy architektoniczno-budowlane nie były uprawnione w ramach procedury zgłoszeniowej oraz w świetle art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2008 r. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2017 r. Żądanie skarżącego, aby organ administracji architektoniczno-budowlanej dokonywał szczegółowych ustaleń co do sposobu oddziaływania inwestycji na cele obszaru Natura 2000 jest nieuzasadnione. W tym zakresie wystarczające jest przyjęcie, że każda inwestycja budowlana i proces jej realizacji ze swej istoty oddziałują na obszar chroniony. Istotne jest natomiast stwierdzenie, czy tego rodzaju oddziaływanie na obszar Natura 2000 jest negatywne lub znacząco negatywne w świetle występujących na terenie planowanej inwestycji gatunków ptactwa lub siedlisk roślinno-zwierzęcych. Oceny co do występowania chronionych gatunków lub siedlisk oraz zakresu możliwych dla nich zagrożeń należy już jednak dokonać we właściwej procedurze przewidzianej w ustawie środowiskowej z dnia 3 października 2008 r.

Warto w tym kontekście zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 17) ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2008 r. wszelkie oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności działania mogące (choćby potencjalnie) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin

i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami, są uznawane przez prawodawcę za "znacząco negatywne oddziaływania na obszar Natura 2000". Oznacza to, że nawet prawdopodobne oddziaływania na chronione gatunki lub siedliska objęte obszarami Natura 2000 są kwalifikowane jako "znacząco negatywne oddziaływania". Ze względu jednak na złożoność oraz stopień skomplikowania oceny stopnia i charakteru oddziaływania konieczne jest zazwyczaj przeprowadzenie odpowiedniego postępowania z zakresu oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (por. art. 96 i n. ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2008 r.). W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 30 ust. 5 i 7 u.p.b. w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji właściwy organ nie miał możliwości wydania postanowienia w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia odpowiednich dokumentów właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska w celu stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Tym samym ostateczna ocena specjalistycznego organu w tym zakresie nie była możliwa. Dopiero nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw zmieniła stan prawny, rozszerzając od dnia 1 stycznia 2017 r. obowiązek przedwstępnej oceny środowiskowej także na zgłoszenia budowlane (zob. art. 96 ust. 1 w nowym brzmieniu: "Organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a, oraz do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji oraz przed przyjęciem tego zgłoszenia, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000").

Powyższa zmiana art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2008 r. nie oznacza jednak, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2017 r. właściwy organ przyjmujący zgłoszenie budowlane nie miał obowiązku odpowiedniego reagowania na choćby potencjalne zagrożenia dla gatunków i siedlisk objętych ochroną w ramach obszarów Natura 2000. Ponieważ w przypadku dokonania zgłoszenia nie było podstaw do stwierdzenia istnienia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2008 r., dlatego jedyną drogą zapobieżenia skutkom możliwego pogorszenia stanu gatunków lub siedlisk objętych obszarami Natura 2000 było skorzystanie przez organ

z kompetencji przewidzianej w art. 30 ust. 7 pkt 2 u.p.b. Taki stan był niewątpliwie konsekwencją braku odpowiedniej spójności pomiędzy treścią art. 59 ust. 2 pkt 2

w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej oraz art. 29 ust.3 u.p.b. Ten ostatni przepis stanowi, że pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia, które wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, oraz przedsięwzięcia wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W przypadku zgłoszenia budowlanego nie było możliwości stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko na podstawie art. 59, a skoro nie było wymagane pozwolenie na budowę, to tym samym przedsięwzięcia zgłoszeniowe były zawsze zwolnione z oceny środowiskowej. W tej sytuacji tylko zastosowanie art. 30 ust. 5 i 7 pkt 2 u.p.b. mogło odwrócić zagrożenia dla obszarów Natura 2000 na tle nieprzeprowadzenia odpowiedniej oceny oddziaływania przedsięwzięcia objętego procedurą zgłoszeniową.

Zaprezentowana wyżej wykładnia i sposób zastosowania przepisów art. 30 ust. 5 i ust. 7 pkt 2) w zw. z art. 29 ust. 3 i w zw. z art. 59 ust. 2 pkt 2 i art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2008 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2016 r. są konieczne ze względu na obowiązek respektowania prawodawstwa unijnego oraz orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Trzeba bowiem uwzględnić, że organy orzekające w sprawach architektoniczno-budowlanych mają obowiązek kierowania się tzw. zasadą przezorności (ostrożności) środowiskowej, która znajduje swoją normatywną podstawę w art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wszelkie zatem wątpliwości prawne lub faktyczne co do przesłanki negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 muszą być rozstrzygane na rzecz ochrony tych obszarów. Należy również przypomnieć, że TSUE wielokrotnie w kolejnych orzeczeniach podkreślał, że wszystkie organy państwowe orzekające w ramach postępowań sądowych lub administracyjnych dotyczących obszarów objętych ochroną środowiskową na podstawie prawa unijnego (szczególnie w zakresie obszarów Natura 2000) są uprawnione do zezwolenia na realizację przedsięwzięcia, które może oddziaływać na obszary chronione, jedynie wtedy, gdy uzyskają pewność, że nie będzie ono miało negatywnych skutków dla tych obszarów (zob. np. wyrok z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C-127/02 Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee, Zb. Orz. [2004], s. I-7405, pkt 61).

Mając na względzie przywołane wyżej argumenty i przesłanki oraz uwzględniając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.