Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 373/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Dnia 9 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant sekretarz sądowy Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 roku przy udziale -- sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej J. D. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. D. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. Nr [...], z dnia [...] orzekającego o odmowie prawa do:

1) zasiłku rodzinnego na dziecko O. D.,

2) zasiłku rodzinnego na dziecko K. D.,

3) zasiłku rodzinnego na dziecko N. D.,

4) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko O. D.,

5) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. D.,

6) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko N. D.,

7) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko N. D. w okresie zasiłkowym od 1 września 2007 r.

na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art 5 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzją [...], z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał J. D.:

1) zasiłek rodzinny na dziecko O. D., w wysokości 68,00 złotych na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008 r.

2) zasiłek rodzinny na dziecko K. D., w wysokości 68,00 złotych na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008 r

3) zasiłek rodzinny na dziecko N. D., w wysokości 68,00 złotych na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008 r.

4) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko O. D., w wysokości 150,00 złotych w miesiącu wrześniu 2007 r.

5) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko K. D., w wysokości 150,00 złotych w miesiącu wrześniu 2007 r.

6) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko N. D., w wysokości 150,00 złotych w miesiącu wrześniu 2007 r.

7} dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko N. D., w wysokości 160,00 złotych miesięcznie na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r.

Dalej organ wskazał, iż decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. uchylił powyższą decyzję i na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] orzekł o odmowie prawa do:

1. zasiłku rodzinnego na dzieci O. D., K. D. i N. D.,

2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci O. D., K. D. i N. D.,

3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko N. D., w okresie zasiłkowym od 1 września 2007r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż przyczyną odmowy przyznania prawa do świadczeń rodzinnych jest przekroczenie kryterium dochodowego rodziny J. D. określonego w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)

Następnie organ podniósł, iż J. D. od powyższej decyzji odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., kwestionując prawidłowość powyższej decyzji.

Rozpatrując wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji uchylające decyzję administracyjną, na mocy której przyznano stronie świadczenie rodzinne na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. zostało wydane na podstawie przepisu art. 32 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjna, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

Organ kontynuował mówiąc, że zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, póz.992 ze zm.) zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Stosownie do art. 5 ust 1 tejże ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 omawianej wyżej ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobą albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 złotych. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. (art. 5 ust. 2 ustawy).

Mając na uwadze, że w stosunku do dzieci odwołującej się nie zostało wydane orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności – organ wskazał, iż na mocy wyżej przytoczonego art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – kryterium dochodowe w przedmiotowej sprawie warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego wynosi 504,00 złotych.

Następnie organ podniósł. Iż w myśl przepisu art. 3 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W przedmiotowej sprawie – w okresie zasiłkowym od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. – prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na osobą w rodzinie w roku kalendarzowym 2006.

Organ wskazał również, iż definicja legalna "dochodu" jest zawarta w przepisie art. 3 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, to oznacza to – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody nie podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych – wymienione enumeratywnie w punkcie lit. c).

Dalej organ ustalił, że rodzina J. D. składa się z pięciu osób: strony, jej męża S. D. oraz córek O., K. i N. D..

Organ wskazał nadto, iż zasady odliczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie), dochód członka rodziny pomniejsza się o podatek należny, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż w niniejszej sprawie na dochód pięcioosobowej rodziny składa się:

1) dochód J. D. wyliczony na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z dnia [...], Nr [...], w wysokości 708,25 złotych,

2) dochód męża strony – S. D. wyliczony na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z dnia [...], Nr [...] skorygowany stosownie do § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., w wysokości 18.875,46 złotych,

3) dochód córki strony – O. D. wyliczony na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z dnia [...], Nr [...], w wysokości 806,64 złotych.

Pozwoliło to organowi ustalić, iż łączny dochód rodziny J. D. uzyskany w 2006 r. wyniósł: 20.390,35 złotych.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż z dniem 1 lutego 2007 r. J. D. na mocy decyzji Powiatowego Urzędu Pracy Nr [...] w Ł. Nr [...], z dnia [...] utraciła status osoby bezrobotnej. Z tą bowiem datą zawarła umowę o pracę z firmą A z siedzibą w Ł. osiągając w pierwszym miesiącu pracy, to jest w lutym 2007 r. dochód w wysokości 371,78 złotych (netto) (zaświadczenie pracodawcy z dnia 24 sierpnia 2007 r.). Córka strony – O. D. w 2007 r. utraciła zatrudnienie w B SA we W., podejmując jednocześnie od miesiąca sierpnia zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia w firmie C i osiągając w pierwszym miesiącu pracy, to jest w sierpniu 2007 r. dochód w wysokości 975,00 złotych (netto) (zaświadczenie pracodawcy z dnia 14 listopada 2007 r.}.

Mając powyższe okoliczności na względzie organ wskazał, iż dla wyliczenia dochodu rodziny J. D. winny mieć zastosowanie regulacje wynikające z przepisów par. 17 i par. 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych ściśle konkretyzuje sytuacje, których zaistnienie daje podstawę do zastosowania "utraty dochodu". Zgodnie z dyspozycją powyższej normy prawnej utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych,

c) utrata zatrudnienia lub Innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Konkludując organ wskazał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art 3 pkt 23 ppkt b) i c) omawianej ustawy, bowiem J. D. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a jej córka O. D. zatrudnienie w B S.A.. Zgodnie z przepisem par. 17 ust. 1 wskazanego powyżej rozporządzenia w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu.

Dalej organ wskazał, iż przepis art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych ściśle konkretyzuje sytuacje, których zaistnienie daje podstawę do zastosowania instytucji "uzyskania dochodu". Zgodnie z dyspozycją powyższej normy uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane:

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub Innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom, w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Konkludując organ wskazał, iż w związku z podjęciem zatrudnienia przez stronę postępowania oraz przez jej córkę, należy zastosować przepis art 3 pkt 24 ppkt c).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, zgodnie z przepisem par.18 ust. 1 wskazanego powyżej rozporządzenia organ podniósł, iż w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych,

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., organ pierwszej instancji słusznie przyjął dyspozycję przepisu art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, konkretyzujące sytuacje, których zaistnienie daje podstawę do zastosowania, odpowiednio utraty i uzyskania dochodu. Uwzględniając treść wskazanych powyżej przepisów, przy zastosowaniu instytucji utraty dochodu, od dochodu rodziny, a więc w przedmiotowej sprawie uzyskanego w 2006 r., stanowiącego kwotę 1.699,19 złotych. (20.390,35 złotych :12 = 1.699,19 zł.) odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu, to jest 126,24 złotych, co stanowi 1.572,95 złotych. Następnie organ wskazał, iż stosując instytucję uzyskania dochodu, do dochodu rodziny J. D., stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, a więc w niniejszej sprawie uzyskanego w 2006 r. należy dodać miesięczną kwotą dochodu uzyskanego przez stronę oraz jej córkę z tytułu podjęcia zatrudnienia w 2007 r. (a więc w roku następującym po tym, z którego dochody stanowią podstawą do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych) w łącznej wysokości 1.346,78 złotych (371,78 złotych + 975,00 złotych). Mając zatem na uwadze powyższe dochód odwołującej się przy zastosowaniu utraty i uzyskania dochodu wynosi 2.919,73 złotych (1.572,95 złotych + 1.346,78 złotych), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie strony stanowi kwotą 583,95 złotych. Powyższa kwota przekracza o kwotę 79,95 złotych ustawowo określone kryterium dochodowe.

Następnie organ wskazał, że określone w ustawie dodatki do zasiłku rodzinnego, w tym dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, zgodnie z przepisem art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługują w przypadku ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego. Zatem brak prawa do zasiłku rodzinnego powoduje jednocześnie brak prawa do dodatków z nim związanych.

Ustosunkowując się do stwierdzeń J. D. zawartych w odwołaniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, iż przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia pozostaje decyzja z dnia [...], Nr [...]. wydana przez Prezydenta Miasta Ł., orzekającego o odmowie prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym od 1 września 2007 r.. W treści tej decyzji organ pierwszej instancji poinformował stronę, iż w sprawie zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń w trybie przepisu art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. A zatem – w ocenie organu odwoławczego – odwołanie strony w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego jest przedwczesne, bowiem nie została wydana przez organ pierwszej instancji decyzja dotycząca zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, iż dochód strony oraz jej córki uzyskany w 2007 r. za pierwszy pełny przepracowany miesiąc, zgodnie z przepisem art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych był dochodem, który bezspornie podlega wliczeniu do dochodu uzyskanego przez stronę, co niewątpliwie ma wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Natomiast brak w dokumentacji sprawy jednej z umów zlecenia córki O. D. pozostaje bez znaczenia dla podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, bowiem dla wyliczenia dochodu osiągniętego przez rodzinę odwołującej się, organ pierwszej instancji słusznie przyjął zaświadczenie Urzędu Skarbowego Ł. z dnia[...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyraziło zrozumienie dla sytuacji materialnej odwołującej się, jednakże wskazało należy, że przyznanie świadczeń rodzinnych na podstawie powołanej powyżej ustawy następuje wyłącznie w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek w niej określonych.

W dniu 20 kwietnia 2009 r. J. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. Skarżąca wskazała, iż nie zgadza się z tym aby jej sprawa była rozpatrywana w kontekście nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych lecz w kontekście nienależnie przyznanych świadczeń rodzinnych. Wskazała, iż nie może pogodzić się z tym, że brak w aktach sprawy jednej z umów zlecenia jej córki pozostawał bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej gdyby owa umowa była w aktach sprawy, to dochód z niej byłby wliczony w momencie wydawania decyzji o przyznaniu zasiłku i świadczenia tego skarżąca w ogóle by nie otrzymała. W ocenie skarżącej braki w jej dokumentacji nastąpiły wyłącznie wskutek zaniedbań urzędników z pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi wnosząc o przyjęcie uzasadnienia ostatecznej decyzji z dnia [...], Nr [...] jako nieodłącznej części odpowiedzi na skargą i podkreślając, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji obowiązującego prawa nie naruszają.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), (w skrócie: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd administracyjny – nie przejmując sprawy do jej końcowego załatwienia – bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 par. 1 u.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej tego rodzaju uchybień, które nie pozwalają na ich pozostawienie w obrocie prawnym. Istotne wady zawiera również decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] uchylającą decyzję tegoż organu z dnia [...], Nr [...], stąd konieczne stało się również jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Organy administracji ferujące decyzje w niniejszym postępowaniu, prawidłowo wskazały na przepisy ustawy z dnia 18. listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), jako na podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przepis art. 4 ust. 1 i 2 przywołanej powyżej ustawy stanowi, iż zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a prawo do niego przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Prawidłowa jest także konstatacja organów, iż do zasiłku rodzinnego, omawiana ustawa, w przepisie art. 8, przewiduje rozliczne dodatki. Przy czym możliwość przyznania powyższych dodatków uzależniona jest od uprzedniego przyznania samego zasiłku.

Kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma określenie kryterium dochodowego warunkującego możliwość przyznania zasiłku rodzinnego. W tym zakresie organy również prawidłowo wskazały, uwzględniając realia niniejszej sprawy, iż stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 1 omawianej ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 złotych.

Przechodząc do oceny realiów niniejszej sprawy wskazać wypada, iż kluczowe dlań znaczenie ma decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...], uchylająca decyzję tegoż organu z dnia [...], Nr [...]. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. – w trybie przepisu art. 32 ust. 1 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych – uchylił decyzję własną przyznającą skarżącej zasiłek rodzinny na troje dzieci na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na troje dzieci w miesiącu wrześniu 2007 r., oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko N. D., na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008 r.

Wskazany powyżej przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Jako podstawę faktyczną wydania powyższej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 18 listopada 2008 r. do organu wpłynęło pismo informujące, iż córka skarżącej O. D. podjęła zatrudnienie i uzyskała dochód za pierwszy pełny przepracowany miesiąc. Ma to być – zdaniem organu pierwszej instancji – podstawa dla ponownego przeliczenia dochodów rodziny w okresie zasiłkowym 2006/2007. Organ jednak w uzasadnieniu tejże decyzji nie przeprowadził jakiegokolwiek przeliczenia dochodów rodziny skarżącej.

Analizując legalność powyższej decyzji, która bez wątpienia mieści się w ramach postępowania, w którym wydana została decyzja zaskarżona do sądu administracyjnego, należy wskazać, iż możliwość uchylenia decyzji, mocą której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych uzależniona jest od zmiany sytuacji dochodowej rodziny korzystającej ze świadczeń rodzinnych, jeżeli owa zmiana ma wpływ na prawo do swych świadczeń. Skoro jednak organ pierwszej instancji w swym rozstrzygnięciu nie ustalił nawet wielkości dochodu uzyskanego przez córkę skarżącej i nie wskazał tym samym czy dochód ten ma wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, to niepodobna zaakceptować powyższego rozstrzygnięcia z punktu widzenia kryteriów legalności, zarzucając mu naruszenie przepisów o postępowaniu, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji (art. 145 ust. 1 pkt c) p.p.s.a.). Organ nie odniósł się bowiem w jakikolwiek konkretny i zindywidualizowany sposób do okoliczności, które w niniejszej sprawie miałyby uzasadniać potrzebę zastosowania normy art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oczywiście brak owych elementów uzasadnienia wydanej decyzji pozwala postawić organowi także zarzut naruszenia przepisu art. 107 par. 3 k.p.a. określającego niezbędną treść i sposób konstruowania uzasadnienia decyzji.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji odmawiającej skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w pierwszym rzędzie należy wskazać, iż nie wzbudza uwag krytycznych ustalenie organów, że warunkujący możliwość przyznania zasiłku rodzinnego dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 ust. 2 omawianej ustawy). Tak więc prawidłowo organy badały wysokość dochodów rodziny skarżącej w roku 2006, jako poprzedzającym okres zasiłkowy rozpoczynający się 1 września 2007 r..

Poza dochodami uzyskanymi przez rodzinę skarżącej w 2006 r. organy obu instancji do dochodu rodziny wliczyły także elementy dochodu skarżącej i jej córki osiągnięte już w 2007 r.. Z takim postępowaniem nie sposób się zgodzić z punktu widzenia kryterium legalności.

Jako podstawę do tego aby do dochodu rodziny zaliczyć także i te dochody, które zostały uzyskane przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych organy administracji wskazały przepis par. 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) stanowiący, iż w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny.

Wskazane powyżej rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej wydane zostało na podstawie przepisu art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszenia wypłaty tych świadczeń, a także sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych i określone wzory dokumentów funkcjonujących w tym postępowaniu.

Mając tak zakreśloną przestrzeń dla działań prawodawcy nietrudno dostrzec istotny rozdźwięk pomiędzy zakresem udzielonej w ustawie delegacji, a jej rzeczywistym wykorzystaniem. Jest on szczególnie widoczny, gdy weźmie się pod uwagę, iż zasada wyrażona w powyższym zakresie przez ustawodawcę nie doznaje w ustawie żadnych wyjątków. Skoro zatem dla ustawodawcy dochodem rodziny warunkującym możliwość przyznania zasiłku rodzinnego jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 ust. 2 omawianej ustawy) i nie czyni w ustawie od tego żadnych odstępstw, to nie można dopatrzeć się w przepisie art. 23 ust. 5 omawianej ustawy delegacji dla "podustawowego" prawodawcy do wprowadzenia wyjątków od powyższej zasady. Zawarta w powyższym przepisie delegacja do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych nie może oznaczać przełamania określonych w ustawie zasad odnoszących się tak do źródeł owych dochodów, jak i okresu ich uzyskania. Zawarte w owym przepisie sformułowanie "określenie sposobu ustalenia dochodu" oznacza jedynie techniczny sposób określania owego dochodu.

Zachodzi zatem sprzeczność pomiędzy treścią ustawy, a przepisem rozporządzenia wydanego na jej podstawie. W takiej sytuacji kolizyjne reguły wykładni prawa nakazują przyznać walor obowiązywania przepisowi rangi ustawowej. A zatem podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie winien być przepis art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie zaś norma rangi "podustawowej", która pozostaje z owym przepisem w sprzeczności.

Taki sposób rozumienia powyższej regulacji "podustawowej", jaki zaprezentowały organy administracji obu instancji pozostaje również w sprzeczności z celami, jakie stoją przez ustawą o świadczeniach rodzinnych. Pomoc ze strony państwa osobom o niskich dochodach polegająca na zapewnieniu środków umożliwiających wsparcie osób wychowujących dzieci nie może być niweczona wskutek takiego rozumienia prawa, które z nieznanych aksjologicznie przyczyn nakazuje przełamywać zasadę, iż dochodem rodziny jest przeciętny dochód rodziny uzyskany nie w jednym miesiącu lecz w całym roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznając, iż stwierdzone naruszenia przepisów prawa materialnego miały wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy. Natomiast pozostająca w ramach niniejszego postępowania decyzja organu pierwszej instancji uchylająca decyzję przyznającą skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wyeliminowana została z obrotu prawnego w oparciu o przepis art. 145 par. 1 pkt 1c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.

M.O.