Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1752/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza miasta M. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz A. D. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Burmistrz Miasta M. ustalił Skarżącej – A. D., podatek od nieruchomości na rok 2010 w kwocie 1.040 zł z tytułu nieruchomości położonej w M. przy ul. K..

Podstawę opodatkowania stanowił budynek mieszkalny o powierzchni 130 m2, pozostałe budynki o powierzchni 63 m2 oraz grunty pozostałe o powierzchni 1.547m2.

Od decyzji tej Skarżąca złożyła odwołanie. Podniosła, iż wyliczony podatek jest dużo wyższy od podatku za 2009 r. Zgodziła się z wyliczeniem podatku od budynku mieszkalnego. Jednakże jej zdaniem podatek z tytułu pozostałych budynków jest niewspółmiernie wysoki. Wyjaśniła, iż jeden z budynków gospodarczych jest pozostałością budynku warsztatowego, który od śmierci ojca popadł w ruinę. Ma zniszczone mury, zaciekający dach, nie był poddany kapitalnemu remontowi. Natomiast drugi budynek gospodarczy, zbudowany z pustaków, nie posiada fundamentów, jest zawilgocony z pękniętą ścianą, pokryty papą. Dysponując skromnymi środkami finansowymi, Skarżąca stara się dokonywać koniecznych napraw w budynku mieszkalnym. Nie stać jej natomiast na remont budynków gospodarczych.

W ocenie Skarżącej również podatek od gruntu został zawyżony, ponieważ gruntem tym jest ogród porośnięty trawą z kilkoma starymi, niewykorzystywanymi drzewami owocowymi.

Skarżąca wniosła o zmianę podstawy opodatkowania w zakresie budynków pozostałych i gruntu na możliwie najniższą, odpowiadającą stanowi faktycznemu. Podniosła, iż jest osobą starszą, poruszającą się o dwóch kulach, otrzymuje najniższą emeryturę, ponosi duże wydatki na leki i nie jest w stanie opłacać tak wysokich podatków.

Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. ("SKO") decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy.

Wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) – dalej: "u.p.o.l.", opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podstawę opodatkowania określa natomiast art. 4 ust. 1 tej ustawy. W przypadku gruntów jest to ich powierzchnia, a w przypadku budynków i ich części postawą tą jest ich powierzchnia użytkowa.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy "Wypis z kartoteki budynków" z 26 lutego 2010 r., z którego wynika, że Skarżąca jest właścicielką budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 116 m2 oraz dwóch budynków niemieszkalnych, jeden o powierzchni 46 m2 i drugi o powierzchni 31 m2. Natomiast z "wypisu z rejestru gruntów" wynika, że Skarżąca jest właścicielką gruntu o powierzchni 1.547 m2, sklasyfikowanego jako tereny mieszkaniowe. Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej, a zatem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Dlatego też organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania zawartych w niej danych w postępowaniu podatkowym.

SKO wskazało, że stawki podatku od nieruchomości na rok 2010 zostały określone uchwałą Rady Miejskiej w M. z dnia 3 grudnia 2009 r. Uchwała jest aktem prawa miejscowego stanowionego przez organ samorządowy. Organ podatkowy wydając decyzję indywidualną jest wiązany postanowieniami takiej uchwały. Brak jest podstaw prawnych do uzależnienia wymiaru podatku od warunków indywidualnych podatnika. W świetle obowiązujących przepisów prawa nie istnieją podstawy do zmniejszenia stawki podatku od nieruchomości lub kwoty podatku w postępowaniu odwoławczym od decyzji wymiarowej.

W skardze złożonej na powyższą decyzję Skarżąca podniosła, iż kilkadziesiąt lat temu budynki gospodarcze zostały wycenione jako produkcyjne, ponieważ jej ojciec prowadził warsztat stolarski. Po jego śmierci w 1975 r., zdemontowano maszyny stolarskie i nie ma tam żadnych urządzeń warsztatowych. Budynki nie mają instalacji wodno-kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania. Stawka podatku od tych budynków (6,64 zł/m2) jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do stawki od budynków mieszkalnych (0,62 zł/m2).

Z powyższego Skarżąca wywiodła, że do 1975 r. podatek z tytułu budynków gospodarczych liczony był w oparciu o art. 5 ust. 2b u.p.o.l., tj. jak od budynków lub części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast po likwidacji warsztatu stolarskiego podatek za budynki winien być liczony art. 5 ust. 2, tj. jak od budynków lub ich części mieszkalnych, tj. według stawki 0,51zł za 1m2.

Skarżąca podniosła, że w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie starano się wykazać, czy w myśl ww. przepisów właściwe było wyliczenie Burmistrza Miasta dotyczące budynków pozostałych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi uznało za niezasadne podkreślając, iż ustalenia stawek podatku od nieruchomości nie można odnieść do indywidualnych podatków, a uchwały Rady Miasta nie mogą być adresowane do konkretnie określonych podatników.

Organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia klasyfikacji gruntów i budynków odmiennej niż wykazana w ewidencji gruntów i budynków. Skoro zatem wypis z ewidencji budynków wskazuje, że Skarżąca jest właścicielką dwóch “innych budynków niemieszkalnych", budynki te nie mogą być opodatkowane według stawek najniższych, dotyczących budynków mieszkalnych, ponieważ nie spełniają takiej funkcji. Budynki gospodarcze opodatkowano stosując najniższą stawkę dla budynków "pozostałych". Stawka dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest znacznie wyższa i wynosi 19,81 zł/m2. Skoro zaś zgodnie art. 4 ust. 1 u.p.o.l. podstawą opodatkowania budynków jest ich powierzchnia użytkowa, a nie ich wartość, jakakolwiek wycena tych budynków nie ma znaczenia dla celów wymiaru podatku od nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić. Jednakże podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się na powodach innych niż w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Kontroli Sądu poddana została decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości należnego od Skarżącej w 2010 r.

Zdaniem Skarżącej zobowiązanie ustalone zostało w kwocie zawyżonej jako że nie wzięto pod uwagę aktualnego stanu oraz przeznaczenia budynków, a stawka podatku z tytułu budynków tzw. "pozostałych" jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do stawki przewidzianej dla budynków mieszkalnych. Skarżąca powoływała się również na swoją trudną sytuację finansową.

W ocenie SKO podatek naliczony został zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy czym ustalając jego wysokość uwzględniono stawki wprowadzone stosowną uchwałą Rady Miasta oraz dane wykazane w ewidencji gruntów i budynków.

I. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.o.l. podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości w przypadku gruntów stanowi ich powierzchnia, natomiast w przypadku dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa.

Oznacza to, że przy określeniu podstawy opodatkowania nie mogą być brane pod uwagę inne niż powierzchnia (powierzchnia użytkowa) elementy wpływające na wartość gruntu lub budynku. Nie jest zatem możliwe, jak tego domagała się Skarżąca, uwzględnienie przy wymiarze podatku złego stanu technicznego, w jakim znajdują budynki gospodarcze ("niemieszkalne"). Bez znaczenia jest także okoliczność, że Skarżąca nie wykorzystuje gruntu, na którym – jak podała – rośnie kilka drzew owocowych.

Skarżąca podniosła, iż budynki te od śmierci jej ojca 1975 r. przesłały służyć działalności gospodarczej, z czego wywiodła, iż należy je traktować jak budynki mieszkalne.

Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia takiego wniosku, ponieważ prowadzi on do nieprawdziwej konstatacji, że budynek, który nie jest wykorzystywany do działalności staje się budynkiem mieszkalnym.

Prawidłowo organy podatkowe przyjęły, iż znajdujące się na posesji Skarżącej dwa budynki gospodarcze mają charakter niemieszkalny, ale nie są wykorzystywane do działalności gospodarczej. Oznacza to, że nie mogą być opodatkowane z zastosowaniem stawki przewidzianej dla budynków mieszkalnych.

II. Stawki podatku od nieruchomości nie są ustalane przez organy podatkowe indywidualnie w stosunku do każdego z podatników tego podatku, bądź też w odniesieniu do każdej z opodatkowywanych nieruchomości.

Organy podatkowe obowiązane są stosować stawki podatku ustalone przez właściwy organ samorządowy dla poszczególnych kategorii nieruchomości. Nie są przy tym władne w żaden sposób stawek tych modyfikować.

Prawidłowo zatem Burmistrz Miasta ustalając wysokość podatku od nieruchomości uwzględnił stawki uchwalone uchwałą Rady Miejskiej w M. Nr XXXIX/424/2009 z dnia 3 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości.

Podniesione przez Skarżąca okoliczności związane z jej sytuacją finansową również nie mogły mieć wpływu na wysokość zastosowanej stawki podatkowej. Sytuacja materialna i rodzinna podatnika może być brana pod uwagę w sprawach, których przedmiotem jest udzielenie ulgi w spłacie należności podatkowych. Są to jednak sprawy odrębne od spraw z zakresu samego wymiaru podatków.

III. Zgodne z obowiązującymi przepisami prawa było również stanowisko organów podatkowych o decydującym znaczeniu, jakie na potrzeby podatku od nieruchomości mają zapisy ewidencji gruntów i budynków.

Znaczenie to wynika wprost z treści wskazanego przez SKO art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w świetle którego dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę między innymi wymiaru podatków.

W sytuacji, gdy w ewidencji gruntów i budynków przypisano gruntom i budynkom Skarżącej określony charakter, organy podatkowe zobligowane są zastosować stawki właściwe dla nieruchomości o tak określonym charakterze.

IV. Uwzględniając znaczenie, jakie dla wymiaru podatku od nieruchomości mają zapisy ewidencji gruntów i budynków, co do zasady, wypisom z tej ewidencji należy przypisać walor dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej, Zasadnie taki właśnie charakter wypisów z ewidencji podkreśliło SKO w zaskarżonej decyzji. Jednakże organ ten wadliwie ustalił, iż wypisy znajdujące się w aktach rozpatrywanej sprawy posiadają cechy dokumentu urzędowego.

Dokumentem urzędowym jest dokument sporządzony przez powołane do tego organy władzy publicznej w formie określonej przepisami prawa. Tak sporządzony dokument stanowi dowód tego co zostało w nim stwierdzone.

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków uregulowane zostały rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) – dalej: "rozporządzenie z 29 marca 2001 r.". Zgodnie zaś z § 52 ust. 1 tego rozporządzenia komputerowe wydruki i wyrysy zawierające dane z ewidencji uwierzytelnia starosta, opatrując je stosowną klauzulą. Treść i formę wypisów oraz wyrysów, a także treść zamieszczanych na nich klauzul określa załącznik nr 5 do rozporządzenia z 29 marca 2001 r.

W świetle ust. 1 pkt 18, 19 i 20 załącznika nr 5, treść wypisu z rejestru gruntów zawiera m.in. nazwisko i imię oraz podpis osoby, która wykonała dokument, pieczęć urzędową organu, a także podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz datę złożenia podpisu. Zgodnie zaś z ust. 3 wypisy z kartoteki budynków, kartoteki lokali oraz rejestru budynków i rejestru lokali zawierają informacje i oznaczenia wymienione w ust. 1 pkt 1-3 i pkt 17-20 oraz dane zawarte w odpowiednich raportach danych ewidencyjnych.

W aktach rozpatrywanej sprawy znajdują się kopie: "wypisu z kartoteki budynków" (k. 3) oraz "wypisu z rejestru gruntów" (k. 4) sporządzone i potwierdzone za zgodność z oryginałem tego samego dnia, tj. 3 lutego 2011 r. przez tę samą osobę – M.W., inspektora ds. podatków i opłat Urzędu Miasta w M..

Wypisy zawierają wprawdzie imię i nazwisko osoby, która je sporządziła, ale z pieczątki tej osoby nie wynika, aby działała ona z upoważnienia właściwego organu. Nie spełniają one zatem wymogów przewidzianych w załączniku nr 5 do rozporządzenia z 29 marca 2001 r. Tym samym nie posiadają cech dokumentu urzędowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 81/09; http:/orzeczenia. nsa.gov.pl).

Przede wszystkim jednak istotne jest, że każdy z wypisów opatrzony został datą sporządzenia – 3 lutego 2011 r. oraz adnotacją o treści "Wypis zawiera dane według stanu na dzień: 2011-02-03".

Oba te wypisy znajdują się w aktach postępowania podatkowego, które zostało zakończone wydaniem przez Burmistrza Miasta decyzji z [...] stycznia 2010 r.

Tajemnicą organów podatkowych pozostaje, jak wypisy te mogły stanowić podstawę wydania tej decyzji oraz jej weryfikacji przez SKO, które zaskarżoną decyzję wydało [...] kwietnia 2010 r.

Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że "Przedmiotowa decyzja Burmistrza Miasta M. wydana została w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy ‘Wypis z kartoteki budynków’ z dnia 26.02.2010r. (...)" jednakże wypisu takiego brak jest w aktach sprawy nadesłanych Sądowi.

Sąd zwrócił akta organowi odwoławczemu celem zastąpienia kopii dokumentów ich oryginałami. W wezwaniu zamieszczono również informację, że Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, przez które należy rozumieć te dokumenty i w takiej postaci, jaką dysponowały organy administracyjne.

Sąd stwierdza zatem, że znajdujące się w aktach sprawy wypisy z ewidencji gruntów i budynków, jako nie spełniające wymogów określonych Prawem geodezyjnym i kartograficznym oraz rozporządzeniem z 29 marca 2001 r., nie mogły być uznane za dokumenty urzędowe. Dowody te nie istniały w dacie wydania decyzji i nie wynika z nich, aby odzwierciedlały dane według stanu właściwego dla 2010 r. W rezultacie zaś nie mogły stanowić podstawy do wyliczenia obciążającego Skarżącą podatku od nieruchomości. Nie obejmowało ich bowiem domniemanie prawdziwości wynikających z nich danych.

IV. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w uzasadnieniu swojej decyzji, powołując się na dane wynikające z "wypisu z kartoteki budynków", SKO podało, że Skarżąca jest właścicielką budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 116 m2 oraz dwóch budynków niemieszkalnych, jeden o powierzchni 46 m2 i drugi o powierzchni 31 m2.

Dane powyższe odpowiadają danym zamieszczonym w wypisie z kartoteki budynków .

Rzecz jednak w tym, że Burmistrz Miasta do opodatkowania przyjął budynek mieszkalny o powierzchni 130 m2 oraz pozostałe budynki o powierzchni 63m2. Wyjaśnił, że wysokość podatku ustalono na podstawie złożonej przez Skarżącą ostatniej informacji w podatku od nieruchomości.

W aktach sprawy brak jest takiej informacji. Jak już Sąd wskazał, znajdują się w nich jedynie wskazane wyżej wypisy z rejestru gruntów i kartoteki budynków.

Ani jedno zdanie wydanych w sprawie decyzji nie wyjaśnia tej rozbieżności.

Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy organ odwoławczy ignoruje oczywistą sprzeczność danych przyjętych do wyliczenia podatku przez organ pierwszej instancji z danymi, które tenże organ odwoławczy uznaje za właściwe, opierając się przy tym na informacjach wskazanych w dowodach, które nie mogły istnieć w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że łączna powierzchnia budynków znajdujących się na posesji Skarżącej wskazana w decyzji Burmistrza Miasta oraz w wypisie z kartoteki gruntów jest taka sama konstatacji powyższej nie zmienia. W wypisie tym wskazano powierzchnię zabudowy, która nie jest tożsama ze stanowiącą podstawę opodatkowania powierzchnią użytkową budynków.

Powierzchnia gruntów przyjęta w decyzjach organów podatkowych odpowiada powierzchni wynikającej z "wypisu z rejestru gruntów", jednakże – jak wskazano wyżej – nie są to dane aktualne na datę wydania decyzji.

W rezultacie w rozpatrywanej sprawie nie został ustalony stan faktyczny w zakresie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości należących do Skarżącej budynków i gruntów.

Sąd stwierdza zatem, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 122 Ordynacji podatkowej, ustanawiającego zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, a także art. 187 § 1 ww. ustawy, służącego realizacji tej zasady. Przepis ten nakłada na organy podatkowe obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozważenia całokształtu materiału dowodowego sprawy.

Naruszenie powyższych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

V. Sąd zwraca również uwagę, że znajdujący się w aktach sprawy egzemplarz decyzji organu pierwszej instancji nie został opatrzony podpisem organu podatkowego – Burmistrza Miasta.

Skarżąca, na wezwanie Sądu nadesłała kserokopię otrzymanego egzemplarza tej decyzji. Został on przez Burmistrza Miasta podpisany.

Dlatego też Sąd uznał, iż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organów podatkowych na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, jako wydanych z rażącym naruszeniem art. 210 § 1 pkt 8 tej ustawy, zgodnie z którym decyzja winna zawierać podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego.

Tym niemniej wskazać należy, iż tego rodzaju niedopatrzenie nie powinno było mieć miejsca.

VI. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną. Przede wszystkim zaś zgromadzi materiał dowodowy niezbędny do określenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

VII. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zakres, w jakim uchylone decyzje nie mogą być wykonane określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Na wniosek Skarżącej, Sąd zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w kwocie równej uiszczonemu wpisowi.