Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 142/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 60 , art. 61 ust. 1, ust. 2, art. 103, art. 110 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska –Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 256 dalej k.p.a.) oraz art. 8 ust. 1 pkt 2, 59 ust. 1 i 2, 60 ust. 1 i 2, 61 ust. 1 i 2, 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 poz. 1876, dalej u.p.s.) po rozpatrzeniu odwołania J. G. (dalej też jako skarżący), utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] września 2020r., [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Z. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt ojca Z. G. w Domu Pomocy Społecznej w D. w wysokości [...] zł.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020r., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Z., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. skierował Z. G. do Domu Pomocy Społecznej w D., gdzie przebywa od dnia [...] sierpnia 2020r. Mocą tej samej decyzji organ orzekający ustalił dla Z. G. opłatę za pobyt w DPS w kwocie [...]zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] września 2020r., [...] organ I instancji ustalił odpłatności J. G. - syna pensjonariusza DPS, za pobyt ojca w DPS w wysokości [...] zł miesięcznie począwszy od dnia [...] sierpnia 2020r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. G. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika , zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i dokonanie dowolnej jego oceny z pominięciem kosztów utrzymania strony i jego rodziny;

- art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak oznaczenia organu administracji publicznej Burmistrza Miasta Z.

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej,

2. naruszenie prawa materialnego:

- art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713, ze zm.), w zw. z art. 110 ust. 7 u.p.s., poprzez oznaczenie organu jako Miejski Ośrodek pomocy Społecznej w Z. zamiast Burmistrz Miasta Z.,

- art. 59 ust.1, art. 60 ust. 1,2,2d i 3 u.p.s., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie bez uwzględnienia kosztów utrzymania strony i rodziny strony, a nałożenie tej opłaty spowoduje, ze skarżący i jego rodzina nie będzie mieć wystarczających środków na pokrycie własnych kosztów utrzymania.

W odwołaniu zawarto wniosek o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W odwołaniu skarżący przestawił szczegółowo jakie ponosi koszty utrzymania siebie i rodziny, wskazując, że jest jedynym żywicielem rodziny ponieważ żona z powodu schorzeń kręgosłupa nie może pracować. W ocenie skarżącego w decyzji organu I instancji nie oznaczono organu administracji publicznej- Burmistrza Miasta Z..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną we wstępie decyzję o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

Kolegium wskazało, iż niekwestionowaną okolicznością w sprawie jest to, że Z. G. od dnia [...] sierpnia 2020r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w D., który jest placówką niepubliczną. Ustawodawca, kierując się dobrem osób kwalifikujących się do umieszczenia w domu pomocy społecznej, umożliwił im domaganie się od gminy umieszczenia w domu pomocy społecznej, który prowadzony jest przez podmioty niepubliczne, co wprost wynika z przepisu art. 65 u.p.s.

Dalej organ podniósł, iż z akt prowadzonej równolegle przez tut. Kolegium sprawy dotyczącej pobytu w DPS T. G. - małżonki Z. G. wynika, że została ona, na swój wniosek, decyzją Burmistrza Miasta Z. skierowana do tego Domu ze względu na brak miejsc w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub powiatowym prowadzonym na zlecenie organu samorządu terytorialnego dla osób o tak poważnych schorzeniach - potwierdza je załączona dokumentacja medyczna i orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji z dnia [...] lutego 2020r. nr [...] wydane przez lekarza orzecznika ZUS I Oddział w P.. Aby nie rozdzielać małżonków organ słusznie zdecydował, że oboje zostaną umieszczeni w tym samym Domu.

Organ podkreślił, iż rozstrzygnięcie o skierowaniu Z. G. do Domu, który jest placówką niepubliczną, z zastosowaniem trybu przewidzianego w art. 65 ust.2 u.p.s., stanowiło podstawę do zawarcia umowy pomiędzy omawianą placówką, a Gminą Z., reprezentowaną przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w przedmiocie zapewnienia usług bytowych, opiekuńczych i wspomagających w zakresie wynikającym z indywidualnych potrzeb Z. G. oraz w zakresie wysokości opłaty za pobyt w tym Domu. Wysokość tej opłaty została określona w kwocie [...]-zł miesięcznie. Z. G. na mocy ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020r. jest zobowiązany do ponoszenia odpłatności za swój pobyt w DPS w wysokości 70% miesięcznych dochodów tj. aktualnie kwota [...]zł miesięcznie. Różnica pomiędzy kosztem utrzymania, a ponoszoną przez niego opłatą wynosi [...] zł.

Organ wyjaśnił, iż Z. G. jest żonaty, a jego małżonka, jak wyżej wspomniano, przebywa także w DPS, dokąd została skierowana odrębną decyzją. Kolegium posiada wiedzę, wynikającą z materiału toczącej się równolegle sprawy dotyczącej opłaty za pobyt w Domu T. G., że ponosi ona koszty utrzymania w wysokości 70% swych dochodów, a pozostała niewielka część dochodów przesądza o braku obowiązku partycypacji w kosztach pobytu męża w DPS.

W tych okolicznościach organ orzekający ustalił krąg zstępnych Z. G., którymi są trzy osoby; córka D. B., syn J. G. i syn T. G., wobec czego wyliczył, iż na każdą z tych osób przypada opłata w wysokości [...] zł ([...]), jeżeli sytuacja dochodowa pozwala na jej uiszczenie.

Oceniając możliwości płatnicze zstępnych SKO wskazało, że córka podopiecznego - D. B., na podstawie umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. zobowiązała się do wnoszenia miesięcznej opłaty z tytułu pobytu ojca w DPS w wysokości [...] zł ( na podstawie odrębnej umowy ponosi ona ponadto opłatę za pobyt matki w DPS w wysokości [...] zł miesięcznie). Natomiast syn T. G. mocą decyzji Burmistrza Miasta Z. nr [...] z dnia [...] września 2020r. obciążony został opłatą miesięczną z tytułu pobytu ojca w DPS w wysokości [...] zł ( odrębną decyzją organ ustalił dla niego opłatę za pobyt matki w DPS w wysokości [...] zł ). Kserokopie aktów zobowiązujących do ponoszenia opłat zostały załączone do akt sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż z materiału zgromadzonego w sprawie wynika zatem, że organ orzekający prowadził postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt Z. G. z udziałem wszystkich osób w kręgu zobowiązanych do poniesienia opłaty za pobyt w DPS poczynając od samego mieszkańca, następnie jego trojga dzieci, wyłączając z postępowania jego małżonkę T. G., albowiem jej brak obowiązku w tym zakresie jest oczywisty. Postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., a także art. 103 ust.2 u.p.s.. Do każdej z tych osób indywidualnie organ stosował odpowiednie przepisy dotyczące ustalenia zobowiązania i jego wysokości lub zwolnienie z opłaty z mocy prawa, w myśl art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.. SKO wskazało, że rozstrzygnięcia dotyczące opłaty dla pozostałych zstępnych Z. G., poza decyzją w sprawie opłaty dla J. G., nie podlegają kontroli w niniejszym postępowaniu.

Kolegium wskazało, że J. G. prowadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe, osiągając dochód w łącznej wysokości [...] zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł. Organ dodał, ze skarżący zdeklarował ponosić opłatę w wysokości [...] zł, a deklarację tę organ ocenił jako nieadekwatną do możliwości.

Organ wyjaśnił, iż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zaktualizowanym na podstawie § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018r., poz. 1358) wynosi [...] zł.

Na tej podstawie organ ustalił, że posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i wyliczył, iż skarżący jest w stanie ponosić opłatę miesięczną maksymalnie w kwocie [...]zł, przyjmując tę kwotę jako różnicę pomiędzy faktycznym dochodem na osobę w rodzinie, a 300% kryterium dochodowym [...]..

Różnica pomiędzy kosztem utrzymania w DPS, a opłatą ponoszoną przez Z. G. podzielona na 3 zstępnych wynosi [...] zł ([...]). Jednakże opłata w takiej wysokości nie mogła być ustalona, albowiem organ zobowiązany był uwzględnić, iż J. G. wcześniejszą decyzją nr [...] z dnia [...] września 2020r. został obciążony opłatą w wysokości [...] zł za pobyt matki w DPS. Z tego względu oraz biorąc pod uwagę wyżej przedstawione ustalenia wskazujące na to, iż sytuacja dochodowa strony pozwala mu na partycypację w kosztach pobytu w DPS maksymalnie do kwoty [...]zł, organ wyliczył, że opłata za pobyt ojca wyniesie [...] zł ( [...] zł - [...] zł).

Odnosząc się do podniesionych przez pełnomocnika zarzutów Kolegium stwierdziło, iż na etapie ustalania opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej organ orzekający zobowiązany jest, na podstawie art. 60 ust. 1 i 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. brać pod uwagę jedynie sytuację dochodową osoby zobowiązanej i na jej podstawie ustalić wysokość opłaty. Koszty utrzymania, sytuacja zdrowotna, wysokość zaciągniętych kredytów, wysokość pozostałych wydatków i inne okoliczności dotyczące osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty może być uwzględniona dopiero przy ewentualnym rozpoznawaniu prawy, wszczynanej na wniosek strony, o zwolnienie (częściowe lub całkowite) z tej opłaty, w trybie art. 64 u.p.s..

Odnosząc się do zarzutu, że decyzja została wydana przez niewłaściwy organ, albowiem w jej w części "nagłówkowej" umieszczono pieczęć Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., Kolegium potwierdziło, że zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać między innymi oznaczenie organu administracji publicznej, który ją wydał. Oznaczenie to polega na wskazaniu pełnej nazwy organu i jego siedziby, a brak oznaczenia organu pozbawia akt charakteru decyzji administracyjnej. Jednakże zarówno w orzecznictwie, jak i wśród komentatorów istnieje jednolite stanowisko, że brak oznaczenia organu w części tzw. "nagłówkowej" decyzji nie powoduje takiego skutku, jeżeli podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji został opatrzony pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II., a także wyrok NSA sygn. akt. II OSK 2587/15 z dnia 9 czerwca 2017). W badanej decyzji podpis Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. opatrzony został pieczęcią wskazującą, że decyzja została wydana z upoważnienia organu właściwego do jej wydania, czyli Burmistrza Miasta Z..

Kolegium nie stwierdziło aby organ I instancji dopuścił się naruszenia zasady zaufania do organów władzy publicznej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. G., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy organ I instancji oraz organ II instancji w prowadzonym postępowaniu dowodowym nie dopełniły przejawiające się w tym, że organ I instancji nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie zebrał oraz nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego jak również dokonał jego dowolnej, a nie swobodnej oceny z uchybieniem zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego, ponieważ ustalając opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej nie wziął pod uwagę wysokości kosztów utrzymania strony i jej rodziny oraz dochodów osiągniętych przez mieszkańca domy pomocy społecznej, w konsekwencji czego ustalona opłata powoduje, że strona i jej rodzina nie będzie miała środków na pokrycie własnych kosztów utrzymania, a nadto mieszkaniec domu pomocy społecznej osiągnął dochód ze sprzedaży nieruchomości, który pozwala mu uiszczać opłatę za pobyt w pełnej wysokości, co wyklucza obciążenie tym obowiązkiem strony jako zstępnego mieszkańca domu pomocy społecznej;

- art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a, w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że decyzja organu I instancji nie zawiera oznaczenia organu administracji publicznej - Burmistrza Miasta Z.,

- art. 8 k.p.a. będące pochodną wskazanych wyżej naruszeń prawa procesowego, polegające na tym, że organ I i II instancji zaniechał prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 39 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 110 ust. 7 u.p.s. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo, że nastąpiło wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w imieniu własnym a nie z upoważnienia Burmistrza Miasta Z., o czym świadczy pieczęć nagłówkowa zaskarżonej decyzji wskazująca na Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. oraz brak powołania w podstawie prawnej decyzji art. 110 ust. 7 u.p.s.,

- art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1, 2, 2d i 3 u.p.s. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo że nastąpiło ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej bez uwzględnienia wysokości kosztów utrzymania strony i rodziny strony, skutkiem czego ustalona opłata za pobyt w domu pomocy społecznej powoduje, że strona i jej rodzina nie będzie miała środków na pokrycie własnych kosztów utrzymania;

- art. 61 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy nastąpiło ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej od strony pomimo, że mieszkaniec domu pomocy społecznej osiągnął dochód ze sprzedaży nieruchomości pozwalający mu uiszczać opłatę za pobyt w pełnej wysokości, co wyklucza obciążenie opłatą za pobyt w domu pomocy społecznej strony będącej zstępnym strony.

Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnionego przez radcę prawnego według norm przepisanych wraz z kosztami opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ponadto Skarżący wniósł o :

- zwrócenie się przez Sąd do D. B., będącej pełnomocnikiem T. G. i Z. G. o przedłożenie wypisu aktu notarialnego dotyczącego sprzedaży przez Z. G. i T. G. należącej do nich nieruchomości - lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Z., a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na fakt: wysokości dochodu uzyskanego przez mieszkańca domu pomocy społecznej, osiągnięcia przez mieszkańca domu pomocy społecznej pozwalającego mu uiszczać opłatę za pobyt w pełnej wysokości.

- zwrócenie się przez Sąd do Z. G. i T. G. (adres: Dom Pomocy Społecznej ul. [...], [...]) o przedłożenie wypisu aktu notarialnego dotyczącego sprzedaży przez Z. G. i T. G. należącej do nich nieruchomości oraz wyciągu z rachunku bankowego Z. G. i T. G. za okres od dnia [...].01.2020 r., a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu, na fakt: wysokości dochodu uzyskanego przez mieszkańca domu pomocy społecznej, osiągnięcia przez mieszkańca domu pomocy społecznej pozwalającego mu uiszczać opłatę za pobyt w pełnej wysokości.

- zwrócenie się przez Sąd do Urzędu Skarbowego w Z. ([...], [...]) o udzielenie informacji o transakcji sprzedaży nieruchomości - lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Z., której stroną jako sprzedawcy byli Z. G. i T. G. wraz z podaniem ceny transakcyjnej, następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu, na fakt: sprzedaży przez mieszkańca domu pomocy społecznej należącej do niego nieruchomości, dochodu uzyskanego przez mieszkańca domu pomocy społecznej, osiągnięcia przez mieszkańca domu pomocy społecznej pozwalającego mu uiszczać opłatę za pobyt w pełnej wysokości.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął zarzuty skargi podnosząc m.in., że zgodnie z art. 107 ust. 1 pkt 1 k.p.a. do koniecznych elementów decyzji administracyjnej należy oznaczenie organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie decyzja zawiera jedynie pieczęć nagłówkową Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.. Brak jest natomiast oznaczenia organu jakim jest Burmistrz Miasta Z..

Skarżący wskazał, iż kierownik miejskiego ośrodka pomocy społecznej, działając w ramach udzielonego upoważnienia, o którym mowa w art. 110 ust. 7 u.p.s. wydaje decyzje w imieniu organu wykonawczego gminy. Upoważnienie wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca funkcje organu, która jednak nie staje się przez to organem administracji samorządowej, bowiem wykonuje tylko kompetencje tego organu. Upoważniony kierownik lub pracownik organu administracji samorządowej działa tylko w jego Imieniu, nie uzyskując przymiotu organu administracyjnego.

Skarżący podał, że jego koszty utrzymania przedstawiają się następująco: [...] zł ubezpieczenia na życie, [...] zł raty kredytu hipotecznego, 100-1200 zł tytułem utrzymania domu, [...] zł tytułem utrzymania siebie i małżonki, [...] zł eksploatacja dwóch samochodów, [...] zł rehabilitacja i wizyty lekarskie małżonki. Skarżącego nie stać na uiszczanie tak wysokiej kwoty za pobyt ojca w DPS. Skarżący podał, że organy nie wzięły pod uwagę faktu sprzedaży nieruchomości przez rodziców, a środki otrzymanie z tej transakcji winny starczyć na pokrycie opłat w DPS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z aktu zgonu Z. G..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3).

Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta Z. ustalającej odpłatności za pobyt ojca Skarżącego w Domu Pomocy Społecznej.

W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi tj. zarzutu wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż stosownie do treść art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm. dalej jako "u.p.s." ), zadania pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne - ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Z kolei w myśl art. 110 ust. 7 u.p.s. wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, z zastrzeżeniem ust. 8a.

W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została podpisana przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wyraźnym zaznaczeniem, iż w sprawie działa z upoważnienia Burmistrza.

Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać również należy, iż w aktach administracyjnych (k. 14) znajduje się zarządzanie Burmistrza Miasta Z. nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. upoważniające Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy.

Tym samym, wbrew zarzutom skargi, nie można uznać, iż decyzja organu I instancji została wydana w imieniu własnym przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., a nie z upoważnienia Burmistrza Miasta.

Fakt nie przywołania w treści decyzji art. 110 ust. 7 u.p.s., przy jednoczesnej adnotacji przy podpisie o działaniu z upoważnienia, nie może skutkować uznaniem, iż Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. działał w imieniu własnym.

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie jak i doktrynie, że w sytuacji, gdy orzeczenie zostało podpisane ze wskazaniem organu właściwego w sprawie, brak dodatkowego oznaczenia tego organu nie narusza wymogów co do niezbędnych elementów aktu administracyjnego. Jedynie całkowity brak oznaczenia organu pozbawia akt charakteru decyzji administracyjnej, jednak brak oznaczenia organu w części tzw. "nagłówkowej" decyzji nie powoduje takiego skutku, jeżeli podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji został opatrzony pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2587/15, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 6 Wydanie, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016, str. 585).

W niniejszej sprawie pieczęć osoby podpisującej decyzję w sposób dostateczny – w świetle konstrukcji całej decyzji – identyfikuje organ wydający orzeczenie. Tym samym opatrzenie decyzji w jej "nagłówku" pieczęcią Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, a nie Burmistrza Miasta nie może prowadzić do uznania, iż decyzja została wydana przez organ niewłaściwy.

Z powyższych względów zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przechodząc do meritum sprawy, odnosząc się do kwestii nałożenia na Skarżącego obowiązku ponoszenia przez niego opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej wskazać należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji), obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Jak przy tym wynika z art. 61 ust. 2 ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą wnosić osoby niewymienione w ust. 2 (art. 61 ust. 2a).

Zgodnie z art. 103 ust. 2 powoływanej ustawy, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art. 64b ustawy.

Z kolei jak wynika z art. 61 ust. 2d u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Z kolei w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (ust. 2e). Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (ust. 2f).

Z powyższego wynika, że w pierwszej kolejności zobowiązany do uiszczenia opłaty z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej jest mieszkaniec tego domu, a pozostała kwota (przekraczająca 70 % dochodu mieszkańca), winna zostać proporcjonalnie rozdzielona pomiędzy osoby zobowiązane określone w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Opłata może zostać ustalona albo w drodze umowy, albo w wyniku wydania decyzji ustalającej opłatę. W przypadku wyrażenia zgody na podpisanie umowy, lub też odmowy wyrażenia zgody na podpisanie umowy, z jednoczesnym wyrażeniem zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, organ właściwy do ustalenia opłaty jest zobowiązany przy jej ustalaniu w stosunku do każdego zobowiązanego do uwzględnienia ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s., tj. m.in. warunek, iż opłatę można nałożyć o ile kwota dochodu jest wyższa niż 300 % kryterium dochodowego, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego. W przypadku natomiast, gdy osoba zobowiązana odmawia podpisania umowy i nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, organ właściwy do ustalenia opłaty ustala ją w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, bez uwzględnienia ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.

Gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej jest zobowiązana do pokrycia opłaty tylko w sytuacji, gdy opłaty ustalone na rzecz mieszkańca domu pomocy społecznej i wszystkich osób zobowiązanych nie pokrywają w całości kosztów zamieszkania w domu pomocy społecznej, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że organ I instancji prawidłowo ustalił krąg osób zobowiązanych do pokrycia różnicy między miesięcznym kosztem pobytu Z. G. w domu pomocy społecznej wynoszącym [...] zł (umowa [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. – k 12 akt organu I instancji), a wnoszoną przez Z. G. opłatą, która na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak : [...] wynosi [...] zł miesięcznie. Pozostała do zapłaty kwota w wysokości [...] zł została proporcjonalnie podzielona przez ilość zstępnych Z. G., tj. córkę – D. B., i dwóch synów - J. G. i Z. G.. Na każdego zstępnego przypadała więc do uiszczenia maksymalnie kwota [...]zł.

Jak wynika z akt sprawy D. B. zawarła z Gminą M. Z. w dniu [...] sierpnia 2020 r. umowę, na podstawie której zobowiązała się do partycypowania w kosztach opłaty za pobyt ojca Z. G. w domu pomocy społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie,

Z kolei Skarżący odmówił podpisania umowy o partycypację w kosztach opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, jednak wziął udział w wywiadzie środowiskowym, co obligowało organ I instancji do ustalenia opłaty z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s.

Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w sprawie w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wbrew zarzutom skargi, przeprowadziły postępowanie na okoliczność wysokości dochodów i możliwości Skarżącego do uiszczenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.

Jak wynika z akt sprawy, na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia, dochód rodziny Skarżącego wynosił [...] zł netto miesięcznie (oświadczenie Skarżącego w trakcie wywiadu środowiskowego, że zarabia netto [...] euro, co w przeliczeniu wg kursu z [...] sierpnia 2020 wynosi ww. kwotę), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...]zł i przewyższa prawie ponad sześciokrotnie kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynoszące [...] zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018r., poz. 1358)).

W tym miejscu należy wskazać, iż w przypadku osoby w rodzinie kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. kwoty [...]zł ([...]).

Tym samym kwota jaką Skarżący mógłby ponosić maksymalnie za pobyt ojca w domu pomocy społecznej to [...] zł jako różnica pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie, a minimalnym dochodem jaki ma pozostać po wniesieniu opłaty ([...] - [...] zł).

Jednakże w niniejszej sprawie organ zasadnie wziął również pod uwagę, iż Skarżący na mocy odrębnej decyzji zobowiązany jest do ponoszenia opłaty w domu pomocy społecznej matki w kwocie [...]zł (k. 15). Odliczenie powyższej kwoty od kwoty maksymalnego obciążenia Skarżącego kosztami pobytu ojca w domu pomocy społecznej daje kwotę [...]zł, która jest niższa od kwoty [...]zł jaką obowiązany był uiścić każdy ze zstępnych.

Tym samym organ zasadnie w niniejszej sprawie ustalił odpłatność Skarżącego za pobyt ojca w domu pomocy społecznej na kwotę [...]zł.

W tym miejscu odnosząc się do zarzutów nie uwzględnienia przy wydawaniu decyzji kosztów utrzymania strony i jego rodziny wskazać należy, iż ustalenie opłaty zależy wyłącznie od sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. (w brzmieniu z dnia wydawania zaskarżonej decyzji), za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, 2) zasiłku celowego, 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, 4) wartości świadczenia w naturze, 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, 5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 oraz z 2019 r. poz. 730, 752 i 992), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2018 r. poz. 276 oraz z 2019 r. poz. 752), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1373 oraz z 2019 r. poz. 752), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1168), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. poz. 1824, z 2010 r. poz. 1465, z 2011 r. poz. 696 oraz z 2019 r. poz. 752) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, z późn. zm.), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 i 924), 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2018 r. poz. 1272 i 1669 oraz z 2019 r. poz. 1095), 9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529), 10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171).

Z argumentacji przedstawionej w skardze (niepopartej żadnymi dokumentami) nie wynika aby skarżący nie był w stanie partycypować w kosztach pobytu ojca w DPS. Zwrócić należy uwagę, że fakt bycia dorosłym dzieckiem nie zwalnia skarżącego z obowiązku alimentacji na rzecz rodzica. Fakt przebywania ojca w DPS nie oznacza, że koszty jego utrzymania mają być w całości przerzucone na instytucje publiczne. Słusznie zwrócił uwagę organ II instancji, że obecnie obowiązujące przepisy na etapie ustalania opłaty za pobyt osoby bliskiej w DPS nakazują brać pod uwagę jedynie sytuację dochodową zobowiązanego i na jej podstawie ustalić wysokość opłaty. Argumentacja skarżącego dotycząca kosztów utrzymania siebie i małżonki, wydatków na leczenie, może być brana dopiero w odrębnym postepowaniu w przedmiocie zwolnienia (częściowego lub całkowitego) z tej opłaty w trybie art. 64 u.p.s. Kwestia sprzedaży przez Z. G. i T. G. nieruchomości i dysponowania przez nich środkami finansowymi nie podlega ocenie w niniejszym postepowaniu. Wobec tego Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych strony, jako nie mających wpływu na treść rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie znaczenie miała wyłącznie kwestia dochodu J. G., a nie sytuacja finansowa jego rodzeństwa czy rodziców.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej (w trybie art. 64 u.p.s.) może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Skarżący ma możliwość ubiegania się o zwolnienie od ponoszenia przedmiotowej opłaty w całości lub części, po złożeniu stosownego wniosku, z uwagi na zaistnienie szczególnej sytuacji życiowej. Przedmiotowe zwolnienie ma charakter następczy (pochodny) wobec ustalenia obowiązku skarżącego do ponoszenia opłaty za jego pobyt w DPS.

Sąd wskazuje również, iż okoliczność śmierci podopiecznego Domu Pomocy Społecznej nie zmienia faktu, iż od chwili umieszczenia go w DPS do czasu zgonu, który nastąpił po wydaniu decyzji w niniejszej sprawie, skarżący był obowiązany do ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu, a zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.