Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 562/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 4 i art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. K. kwotę 313,54 (trzysta trzynaście 54/100) złotych, w tym podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., działając m.inn. na podstawie art. 83 ust. 4 i art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., dalej jako "u.s.u.s."), po rozpatrzeniu wniosku J.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek w kwocie 5.141,37 zł., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

W dniu 8 grudnia 2008 r. do Inspektoratu ZUS w S. wpłynął wniosek podatnika o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia za miesiące: sierpień 2003 r.; od kwietnia do sierpnia 2004r.; listopad i grudzień r.; od marca do lipca 2005 r.; wrzesień 2005 r.; od stycznia do maja 2006 r.; od września 2006 r. do marca 2007 r.; od grudnia 2007 r. do lipca 2008 r. oraz od października do grudnia 2008 r. w łącznej kwocie: 5.141,37 zł. w tym: z tytułu składek - 4.787,37 zł. z tytułu odsetek - 310,00 zł. z tytułu kosztów upomnienia - 44,00 zł.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia, czy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie organ I instancji stwierdził, powołując się na treść art. 28 ust. 2 u.s.u.s., że należności z tytułu składek w tym kosztów i odsetek, mogą być umarzane tylko w przypadku całkowitej ich nieściągalności. W przedmiotowej sprawie nie można jej stwierdzić chociażby dlatego, że nie zostało przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ze stanu sprawy wynika, że wnioskodawca posiada dochód, który może podlegać egzekucji. Jest on także współwłaścicielem nieruchomości, która może być przedmiotem zabezpieczenia spłaty należności. Ponadto organ wskazał, iż podatnik nie uwiarygodnił stwierdzenia, że opłacenie należności skutkowałoby zagrożeniem egzystencji lub pociągnęłoby zbyt ciężkie dla niego i jego rodziny skutki. Ponadto organ stwierdził, że zobowiązany posiada stały dochód, który gwarantuje zaspokojenie przynajmniej podstawowych potrzeb życiowych.

Wskazując na zawartość materiału dowodowego organ wskazał, że podatnik jest częściowo niezdolny do pracy, a niezdolność ta została orzeczona na czas określony. W ocenie organu w tej sytuacji istnieje szansa na podjęcie przez J.S. zatrudnienia, a tym samym pozyskania środków na spłatę należności.

Pismem z dnia 3 marca 2009 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku zobowiązany wskazał, że zaprzestanie działalności gospodarczej nastąpiło z uwagi na stan zdrowia, kalectwo oraz prześladowania ze strony Prokuratury Rejonowej w S. Prześladowania, na które powołał się skarżący polegały na odebraniu mu prawa jazdy bez wydanego wyroku, co skutkowało pogorszeniem stanu zdrowia i w związku z tym brakiem możliwości prowadzenia działalności. Wyjaśnił, że prześladowania te trwają od ponad trzech lat i spowodowały zakłócenia w prowadzeniu działalności, w związku z tym doszło do umyślnego zniszczenia mienia o wartości 60.000 zł. Odwołujący wskazał, że z uwagi na powyższe okoliczności należy się mu refundacja wskazanych składek, o co wystąpił do PFRON w Warszawie.

Wnioskodawca zaznaczył, że obecnie utrzymuje się z renty w wysokości 244,00 zł oraz z pomocy uzyskiwanej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Wskazał również, że odwołał się od orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności z dnia 23 lutego 2009 r., które zalicza go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, pozwalając na pracę w warunkach chronionych. W celu udokumentowania "braku możliwości wykonywania pracy w ogóle" skarżący załączył zaświadczenia o chorobie nerkowej oraz informuje o operacyjnym leczeniu kręgosłupa.

Końcowo J.S. dodał, że nie istnieje żadna szansa na pozyskanie środków, które mogłyby doprowadzić do spłaty zadłużenia, ponieważ w dalszym ciągu poddawany jest kolejnym diagnozom i nie ma mowy o podjęciu pracy, a przyszłość nie rokuje żadnej poprawy w tym zakresie.

W piśmie z dnia 13 marca 2009 r. skarżący załączył dokumenty obrazujące jego stan zdrowia.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po przeanalizowaniu zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zebranego materiału w sprawie wydał w dniu 22 czerwca 2009 r. decyzję, którą utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne i ich terminowego przekazywania do ZUS spoczywa wyłącznie na płatniku, bez względu na okoliczności niesprzyjające występujące w trakcie prowadzenia zarejestrowanej działalności gospodarczej. Powyższy obowiązek wynika wprost z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i nie ustaje również w przypadku wystąpienia wskazanych warunków a w przypadku zaniechania powyższego obowiązku należne są odsetki za zwłokę obliczane zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa.

Prezes ZUS odnosząc się kwestii uznania przez wierzyciela, iż spełnione zostały kryteria pozwalające na umorzenie przedmiotowego zadłużenia stwierdził, że zasadniczym obowiązkiem wierzyciela, tutaj Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jest dogłębna analiza stanu majątkowego dłużnika oraz zbadanie, czy w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności zobowiązań, zgodnie z postanowieniami art. 28 u.s.u.s. a więc organ I instancji w swojej decyzji musiał poinformować podatnika, że posiada wiedzę w zakresie jego sytuacji majątkowej i stwierdzić brak stanu całkowitej nieściągalności. Ponadto zaznaczył, że ustawodawca wprowadził dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek, dając tym samym Zakładowi prawo dochodzenia należności składkowych w całym tym okresie, z możliwością wydłużenia wskazanego okresu, np. w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej, która musi być z mocy art. 24 u.s.u.s. brana pod uwagę. Przedmiotem postępowania egzekucyjnego mógłby stać się, po wykazaniu bezskuteczności innych środków egzekucyjnych, udział J.S. w własności nieruchomości objętej KW nr [...], którego obciążenie hipoteką jest obecnie planowane przez bezpośredniego wierzyciela - Inspektorat ZUS S.

Organ podkreślił, że z katalogu zawartego w art. 28 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, iż w niniejszej sprawie nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, bowiem żadna z przesłanek w nim zawartych nie zachodzi, skoro zgodnie z danymi przekazanymi przez Inspektorat ZUS S. nie można jednoznacznie ustalić, czy w ramach egzekucji administracyjnej, planowanej wobec skarżącego z tytułu wskazanych należności składkowych, nie uda się uzyskać przynajmniej ich części.

Prezes ZUS wskazał, że w przedmiotowej sprawie możliwe jest zawarcie dogodnego układu ratalnego w celu spłaty zadłużenia, bez spowodowania negatywnych konsekwencji dla zobowiązanego, co wstrzymałoby ewentualne czynności egzekucyjne.

Organ stwierdził, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, do czego upoważnia art. 28 ust. 3 a i 3b u.s.u.s. i dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Ponadto w myśl § 3 ust. 1 pkt 1-3, wydanego na podstawie art. 3 b) u.s.u.s., Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, dalej jako "Rozporządzenie")., Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Wobec powyższego organ uznał, że zadaniem Zakładu, a następnie Prezesa ZUS jest określenie, czy na dzień złożenia wniosku zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie. Jednak nawet stwierdzenie zaistnienia określonych w powyższym rozporządzeniu sytuacji nie obliguje Zakładu do umarzania swoich należności, lecz stanowi zawsze jego uprawnienie.

Prezes ZUS stwierdził, że wskazane w Rozporządzeniu przesłanki zostały w przedmiotowej sprawie spełnione, co wynika z załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumentacji lekarskiej, jednak odległy termin przedawnienia dochodzonych składek - w zawiązku z zapisem zawartym w Rozporządzeniu, jednoznacznie wskazującym, iż decyzja w zakresie umorzenia składek ma charakter stricte uznaniowy, nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzeniowych, uprawnia wierzyciela do odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie organu podjęcie obecnie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek byłoby zdecydowanie przedwczesne. Istnieje bowiem możliwość wpisu hipoteki na udziale skarżącego w nieruchomości objętej KW nr [...], która zabezpieczyłaby przedmiotowe należności składkowe. Za odmową umorzenia przemawia również odległy termin przedawnienia dochodzonych należności, a co za tym idzie możliwość poprawy sytuacji w zakresie dochodów w przyszłości, co umożliwiłoby zawarcie dogodnego układu ratalnego w celu spłaty zadłużenia, bez spowodowania negatywnych konsekwencji w sytuacji ekonomicznej strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. J.S. wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane przed organami podatkowymi. Wskazał, że na zaistniałą sytuację miał wpływ czynnik przestępczy skierowany wobec jego osoby tj. odebranie mu prawa jazdy, które spowodowało uciążliwości w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz utratę zdrowia. Podkreślił jak w odwołaniu, że bezwzględnie należy mu się refundacja składek stwierdzając, że nie naraził na szkodę interesu społecznego budżetu państwa. Wskazał, że w niniejszej sprawie umorzenie jest zasadne z uwagi na jego nieporadność zdrowotną.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 21 sierpnia 2009 r. oraz 11 września 2009 r. skarżący podtrzymał wcześniej podniesione argumenty, dodatkowo wskazując, że ma już 60 lat i przez ten fakt nikt go nie zatrudni, ponadto cały czas choruje. Zaznaczył, że otrzymuje 259 zł z renty, 130 zł zasiłku z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz że otrzymał jednorazową zapomogę na opał w kwocie 400 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270; dalej jako "p.p.s.a.").

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga J.S. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tej normie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie ( tak NSA w wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 176/07, LEX nr 399183).

Sąd zaznacza, że uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Sprowadza się ona w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 roku, I SA/Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; tak też R. Mastalski [w:] B. Adamiak et. al., Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 308). Sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Skoro zatem Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony, ani do oceny słuszności, ani celowości zaskarżonej decyzji. Jeżeli więc organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem.

Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Jakkolwiek sytuacja skarżącego jest bardzo trudna, to jednak jak wynika z akt sprawy skarżący posiada nieruchomość, która może posłużyć zaspokojeniu zaległości względem ZUS. Ponadto organ wskazał, iż w niniejszej sprawie możliwe jest zawarcie dogodnego układu ratalnego w celu spłaty zadłużenia. Prezes ZUS wziął również pod uwagę dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek i jak słusznie zauważył, w tym okresie sytuacja finansowa skarżącego może ulec zmianie. Organ zaznaczył również, że po wykazaniu bezskuteczności innych środków egzekucyjnych przedmiotem egzekucji mógłby stać się udział w posiadanej przez skarżącego własności nieruchomości objętej KW nr [...]. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że wierzycielowi znany jest majątek dłużnika, którego wartość rynkowa z pewnością przekracza kwotę zaległości skarżącego wraz z odsetkami. Jest to bezsporna okoliczność, która powoduje, iż w świetle art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie może być mowy o całkowitej nieściągalności.

Sąd stwierdził również, że pod względem formalnym postępowanie w sprawie umorzenia zaległych składek przebiegło zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j., Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74, ze zm.).

W tym miejscu należy podkreślić, że pomimo braku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności ustawodawca przewidział możliwość umarzania zaległości w uzasadnionych przypadkach. Poszczególne przesłanki umorzenia z tej przyczyny określone zostały w § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia, na którego podstawie Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przepis ten nie daje podstawy do zastosowania art. 28 ust. 1 u.s.u.s., a w konsekwencji do umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia.

Reasumując, decyzja organu ZUS, ze względu na jednoznaczne brzmienie przepisu, uwzględniając w tym zakresie dorobek orzecznictwa, ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub we wskazanym wyżej rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r.

Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie organ administracyjny zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy, a zebrany materiał dowodowy ocenił w sposób wyczerpujący. Na tej podstawie organ, w ramach przysługującego mu uprawnienia doszedł do przekonania, że jakkolwiek sytuacja materialno - bytowa skarżącego jest trudna, to jednak nie uniemożliwia ona spłaty całości zobowiązań, a tym samym nie zaistniały przesłanki do umorzenia o jakich mowa w § 3 Rozporządzenia.

Wymaga również podkreślenia, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązanie się strony z zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowany nie wykazał, to negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Niezależnie od powyższego przypomnieć należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości lub z wnioskiem o rozłożenie należności na raty w myśl art. 28 u.s.u.s., bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu.

Końcowo należy stronie wyjaśnić, że Sąd nie mógł uwzględnić zawartego w skardze jej wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Sąd administracyjny może zawiesić tylko postępowanie sądowoadministracyjne - co wynika z regulacji zawartej w Rozdziale 9 Działu III ustawy p.p.s.a. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, który uchylił postanowienie tut. Sądu w przedmiocie oddalenia wniosku strony w wyżej wskazanym przedmiocie, wskazać należy, że po pierwsze skarżący nie wnosił o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, a po drugie wniosek o wstrzymanie egzekucji wiązał się de facto z żądaniem umorzenia zaległości z tytułu składek na rzecz ZUS, a więc zakwestionowaniem prawidłowości skierowanej do skarżącego decyzji organu. Zresztą z akt administracyjnych wynika, że postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego jeszcze się nie toczy, co tym bardziej uzasadnia tezę o braku podstaw do uwzględnienia wnioskowanego żądania.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podejmując decyzję nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. W związku z tym Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.