Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4359/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par 1 i par 2, art 134, art 135, art 141 par 4, art.153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 336/16 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie w sprawie I SA/Sz 336/16 uchylił Decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 stycznia 2016 r. nr .... Decyzją tą wydaną podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121, dalej: "u.s.u.s."), Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku E. K. (dalej: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję tego Zakładu z dnia 9 listopada 2015 r. nr ... o odmowie umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

W dniu 11 września 2015 r. E. K. wystąpiła o umorzenie należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu wskazała, że zaległości z tytułu składek powstały, gdy prowadziła działalność gospodarczą, która nie przynosiła zysku. Przedstawiła aktualną sytuację życiową i majątkową. Nadto wniosła o rozłożenie na raty należności głównej w wysokości po 200 zł, do końca każdego miesiąca.

Po przeprowadzonym postępowaniu ZUS ww. decyzją z dnia 9 listopada 2015 r. odmówił umorzenia wnioskowanych należności z tytułu odsetek. Zakład ustalił,

że zadłużenie dotyczy składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy w części finansowanej przez płatnika składek za okres od września 2000 r.

do kwietnia 2001 r. w łącznej kwocie 4.397,59 zł wraz z odsetkami za zwłokę

w wysokości 9.477,00 zł (na dzień 11 września 2015 r.). Organ wyjaśnił również,

że należności z tytułu składek – zgodnie z art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. – mogą być przez ZUS umarzane w całości lub części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przewidziano możliwość umarzania należności z tytułu składek także pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365).

Rozpatrując wniosek o umorzenie Zakład stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła niezbędna przesłanka umożliwiająca umorzenie długu, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., tj. całkowita nieściągalność. Zobowiązana pozostaje bowiem czynnym przedsiębiorcą - prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą

w zakresie fryzjerstwa i pozostałych zabiegów kosmetycznych, osiągając z tego tytułu dochody. Nadto, małżonek Wnioskodawczyni osiąga odrębne dochody

z prowadzonej działalności gospodarczej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązana podniosła, że wraz z mężem są w wieku przedemerytalnym, w którym trudno o zatrudnienie. Mąż Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, gdyż był to warunek przyjęcia go do pracy. Zarobki małżeństwa w zależności od miesiąca są różne, a oboje posiadają liczne zobowiązania. Zobowiązana podniosła również, że za późno uzyskała informację o abolicji i nie mogła się o nią starać.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład stwierdził, że powołane przez Wnioskodawcę okoliczności nie dają podstaw do zmiany decyzji. Zakład stwierdził, że w sprawie nie zachodzą formalne przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład stanął

na stanowisku, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej nie uzasadnia umorzenia należności publicznoprawnej i definitywnego zwolnienia z obowiązku w ustalonym stanie sprawy w całości bądź w części. Jednocześnie, organ wskazał, że powołane okoliczności i trudności w opłaceniu zobowiązań wobec wierzycieli mogą stanowić podstawę rozważenia udzielenia ulgi w spłacie należności z tytułu składek w ramach układu ratalnego o którym mowa w art. 29 u.s.u.s.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie E. K. wniosła o uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

w Szczecinie z 19 stycznia 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła zarzut przedawnienia należności dochodzonych przez Zakład. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości dotyczy bowiem składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od września 2000 r. do kwietnia 2001 r., zatem 5-letni okres przedawnienia tych należności upłynął najpóźniej w kwietniu 2006 r. Nadto, nawet przy przyjęciu 10-letniego okresu przedawnienia, przedawnienie nastąpiło w kwietniu 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia Zakład wyjaśnił, że jest to zarzut prawa materialnego, który nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylając decyzję ZUS wskazał, że kontroli sądowoadministracyjnej podlegają decyzje Zakładu dotyczące świadczeń w drodze wyjątku, a także decyzje w sprawach o umorzenie należności

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, bowiem zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od tych decyzji przysługuje stronie prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Decyzje o których mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. są wydawane przez Zakład w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania

w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia

w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Natomiast, zadaniem sądu administracyjnego jest przede wszystkim ocena, czy organ rozstrzygając sprawę nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne.

W ocenie Sądu I instancji Zakład trafnie wskazał, że poza kontrolą sądowoadministracyjną - jako zarzut prawa materialnego - pozostaje zarzut przedawnienia należności powstałej z tytułu składek. Oznacza, to że sąd administracyjny w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie ma legitymacji do stwierdzenia, że w danym przypadku doszło albo nie doszło do przedawnienia zobowiązania, określenia czasu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, czy też stwierdzenia przerwania biegu przedawnienia. Powyższe zagadnienia mogą być/są rozstrzygane – stosownie do art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s. – przez sąd powszechny, po wcześniejszym wydaniu decyzji przez Zakład.

Jednakże, obowiązkiem organu jest także uwzględnienie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż wygasanie zobowiązań podatkowych

na skutek przedawnienia oznacza, że pomimo niezaspokojenia wierzyciela stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 o.p.). Dotyczy to nie tylko należności głównej, lecz wszelkich roszczeń pieniężnych wierzyciela, a więc także tych, które powstały jako odsetki za zwłokę. Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania podatkowego wygasa bez względu na to, czy dłużnik podatkowy powoła się na nie. Przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu. Powyższe uwagi dotyczą wprawdzie zobowiązań podatkowych, lecz – zgodnie z art. 31 u.s.u.s – znajdują również odpowiednie zastosowanie do zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 maja 2014 r., III AUa 697/13).

Niniejsza sprawa dotyczy wniosku o umorzenie zaległości z tytułu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Umorzenie zaległości z tytułu składek powoduje wygaśnięcie zobowiązania, w którym ona powstała (art. 59 § 1 pkt 8 o.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s.). Zaległości w zobowiązaniach z tytułu składek, które wygasły wskutek przedawnienia i w związku z tym już nie istnieją nie mogą być zatem przedmiotem decyzji w sprawie udzielenia ulgi w spłacie tych zobowiązań, polegającej na ich umorzeniu. Innymi słowy, postępowanie w sprawie umorzenia zaległości z tytułu przedawnionych zobowiązań z tytułu składek jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Obowiązkiem Zakładu jest więc przede wszystkim ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, czy nie uległy przedawnieniu zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, których miałoby dotyczyć wnioskowane przez zobowiązanego umorzenie zaległości. Sąd I instancji wskazał na przepisy dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne,

w szczególności wynikające ze zmian dokonanych ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.2002.241.2074). Sąd I instancji stwierdził, że warunkiem sine qua non podjęcia przez organ prawidłowej decyzji w sprawie umorzenia (odmowy umorzenia) należności z tytułu składek jest jednoznaczne stwierdzenie, że objęte wnioskiem należności są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Kwestia ta ściśle jest więc związana z prawidłowym, wyczerpującym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, dotyczy zatem przestrzegania przez organ przepisów postępowania. Dopiero wyjaśnienie tej wstępnej kwestii pozwala organowi

na dokonanie oceny, na rozważenie zasadności umorzenia.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w przedmiotowej sprawie Zakład w ogóle nie wyjaśniał kwestii przedawnienia należności objętej postępowaniem. W aktach sprawy również nie ma dokumentów potwierdzających przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania. Brak tych ustaleń oznacza, że w rezultacie w sprawie nie został w sposób prawidłowy ustalony stan faktyczny, a niewyjaśnienie tych okoliczności w decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. WSA zauważył, że organ nawet w odpowiedzi na skargę nie wyjaśnił Skarżącej (a tym samym i Sądowi) przyczyn uzasadniających brak upływu terminu przedawnienia w rozpatrywanej sprawie, a jedynie ogólnie stwierdził, że okoliczność ta nie może podlegać kontroli sądu administracyjnego.

Sąd I instancji zauważył też, że w procedurze administracyjnej nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet, a wręcz przeciwna. Zgodnie bowiem z ww. zasadą informowania, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego

i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa,

i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Wyjaśnienie z urzędu kwestii dotyczących nieprzedawnienia (istnienia) należności objętych przedmiotowym postępowaniem było również uzasadnione faktem, iż ustawowe okresy przedawnienia (5 i 10-letnie) upłynęły na kilka lat przed złożeniem wniosku przez Skarżącą. Ponadto fakt, iż postępowanie to dotyczyło odsetek od zaległych składek, uzasadniał potrzebę przedstawienia w decyzji sposobu ich naliczania, w szczególności (m.in. z uwagi na terminy przedawnienia) wskazania okresów za które zostały naliczone. Biorąc powyższe zarzuty pod uwagę Sąd I instancji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 20 września 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718, dalej: p.p.s.a). uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną

z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 oraz 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie i brak odniesienia się do kwestii przedawnienia należności objętych wnioskiem Skarżącej o umorzenie odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od września 2000 r. do kwietnia 2001 r.

Na podstawie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ w pierwszej kolejności powinien wyjaśnić czy w sprawie nie doszło do upływu terminu przedawnienia określonego w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Zwrócił uwagę, że od 1 stycznia 2012 r. zmieniła się treść art. 24 u.s.u.s. Przepis ten został znowelizowany ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli

i przedsiębiorców (Dz.U.232.1378). W przypadku stwierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie jednak nie doszło do upływu terminu przedawnienia, organ przeprowadzając postępowanie powinien jeszcze raz ustalić aktualną sytuację majątkową Skarżącej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od omówionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Wyrokowi temu zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego – art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1, art. 2 art. 134 § 1 p.p.s.a i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2012 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, dalej: ustawa s.u.s.) poprzez przekroczenie granic właściwości sądu administracyjnego poprzez objęcie kontrola tego zakresu działalności ZUS, który jest zastrzeżony dla właściwości sądów powszechnych i nie dotyczy sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 i art. 2 p.p.s.a., lecz sprawy

z zakresu ubezpieczenia społecznego w znaczeniu materialnoprawnym. Zarzut ten autor skargi kasacyjnej oparł na naruszeniu norm prawa ustrojowego, "które są co prawda częścią prawa formalnego, jednak

z drugiej strony wyznacza ramy dla stosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego, gdyż granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej, której treść i zakres wyznaczają normy prawa materialnego".

2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a w związku z art. 134 p.p.s.a. polegające na przekroczeniu granic danej sprawy i objęciu kontrola tej części działania ZUS, która nie podlega kontroli sądownictwa administracyjnego, lecz kompetencji sądu powszechnego jako sprawa mająca charakter sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego. Sąd dokonał nieprawidłowej wykładni art. 134 § 1 p.p.s.a zbyt szeroko zakreślając "granice danej sprawy" i przekraczając granice sprawy sądowoadministracyjnej. Zarzut ten autor skargi kasacyjnej oparł na naruszeniu norm, "które mając charakter przepisów ustrojowych

i bezpośrednio nie podpadają pod żadną z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., jednak z uwagi na fakt, że w wyniku działania danego organu w oparciu o przepisy prawa ustrojowego mogą powstać, ustać lub przekształcić się stosunki prawne, uprawnionym jest przyjęcie, że zarzuty naruszenia przepisów ustrojowych mogą być powołane również w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a."

3) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt 2 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 p.p.s.a, art. 7 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a., art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy s.u.s. i art. 34 ust. 2 ustawy s.u.s. polegające na naruszeniu przepisów postępowania przez wskazanie w uzasadnieniu wyroku podstaw uchylenia decyzji niemających związku z umorzeniem składek na ubezpieczenie społeczne, przy zupełnym braku oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez ZUS pod względem ich zgodności z prawem i uchylenie decyzji z jednoczesnym wskazaniem w uzasadnieniu wyroku takiego trybu dalszego postępowania, który nie doprowadzi do załatwienia sprawy, gdyż konieczne będzie wszczęcie odrębnego postępowania spornego, toczonego w innym trybie, w którym sądem odwoławczym oceniającym działalność zakładu jest sąd powszechny. Dlatego uchylenie decyzji Zakładu nie doprowadzi do załatwienia sprawy, jeżeli jedynym powodem uchylenia jest wątpliwość (spór) dotyczący istnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która wątpliwość może zostać rozstrzygnięcia jedynie w odrębnym postępowaniu o charakterze spornym, zainicjowanym wnioskiem płatnika składek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Wprawdzie skarga zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, jednak w tym zarzucie wskazano naruszenie art. 1, art. 2, art. 134 § 1 p.p.s.a i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2012 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.

z 2014 r. poz. 1647, d) oraz art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, art. 83 ust.1 i ust. 2 ustawy s.u.s.). W ocenie Sądu jest to zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to przepisy dotyczą nie tylko kwestii określających sposób postępowania organów w określonych rodzajach spraw, ale również kompetencje organów. Zarzut ten należy zatem powiązać

z zarzutem nr 2 dotyczącym naruszenia z art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a w związku z art. 134 p.p.s.a. przez przekroczenie granic danej sprawy i objęciu kontrola tej części działania ZUS, która nie podlega kontroli sądownictwa administracyjnego,

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te są pozbawione podstaw.

Kompetencja sądów administracyjnych do kontroli decyzji w sprawach umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynikając z art. 83 ust. 4 ustawy s.u.s. Zgodnie z tym przepisem od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy,

na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra.

Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Poczynając więc od tego etapu zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołań, a więc w szczególności przepisy art. 127- art. 139 K.p.a., zaś

na podstawie art. 140 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 K.p.a.

w postępowaniu odwoławczym mają odpowiednie zastosowanie przepisy

o postępowaniu przed organami I instancji, a więc w istocie większość przepisów K.p.a., w tym przepisy wskazane przez WSA w Szczecinie jako naruszone. Przedmiotowa decyzja ZUS jest zatem decyzją administracyjną, która podlega kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Postepowanie w takich sprawach sądowoadministracyjnych przed sądami administracyjnymi uregulowane jest przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 1 tej ustawy, a zgodnie z art., 2 p.p.s.a do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne. Kompetencja sądów administracyjnych do orzekania w takich sprawach wynika też

z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem Tym samym całkowicie bezpodstawne są zarzuty naruszenia art. 1, art. 2 i art. 3 p.p.s.a., art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 1 K.p.c

Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a

w związku z art. 134 p.p.s.a. polegającego zdaniem autora skargi kasacyjnej

na przekroczeniu granic danej sprawy na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne - jak wyżej wskazano – orzekają co do zgodności z prawem decyzji administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane przez ten Sąd w orzecznictwie, iż umorzyć można tylko należności istniejące, zatem stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości, ponieważ skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać (por. wyroki NSA: z 8 maja 2014 r. II GSK 294/13. z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 421/07, z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09, z 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1073/09. Bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności

z tytułu składek może bowiem zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu.

Stwierdzenie przedawnienia skutkowałoby tym samym koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2013/11). Słusznie zatem sąd I instancji uznał,

że kwestia oceny czy doszło do przedawnienia jest istotną okolicznością, która powinna w pierwszej kolejności podlegać badaniu przez organ w trakcie postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości czy innych ulg dotyczących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż stwierdzenie przedawnienia powoduje bezprzedmiotowość merytorycznego postępowania

w przedmiocie umorzenia przedawnionych, a więc nie istniejących należności.

Sąd pierwszej instancji nie wypowiadał się przy tym co do tego, czy do przedawnienia doszło, przyznając wprost, że nie należy to do jego kompetencji. Wskazał tylko, że z uwagi na to, że przedmiotowe należności powstały ponad 10 lat przed złożeniem wniosku, a w aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących na przerwania lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, to przedawnienie jest prawdopodobne. Wobec stwierdzenia przez sąd I instancji, że organ nie zbadał zasadniczej przesłanki prowadzenia postępowania w sprawie umorzenia, to jest istnienia należności podlegającej umorzeniu, zbędne było odnoszenie się

do prawidłowości oceny pozostałych przesłanek umorzenia. Trafnie więc WSA wskazał, że niezbadanie kwestii przedawnienia w postępowaniu wywołanym wnioskiem o umorzenia stanowiło naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 oraz 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym bezpodstawny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 135 p.p.s.a., art. 141 p.p.s.a, art. 7 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a., w związku z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy s.u.s. i art. 34 ust. 2 ustawy s.u.s. polegającego na naruszeniu przepisów postępowania przez wskazanie w uzasadnieniu wyroku podstaw uchylenia decyzji niemających związku z umorzeniem składek na ubezpieczenie społeczne, przy zupełnym braku oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez ZUS pod względem ich zgodności z prawem i uchylenie decyzji.

Całkowicie bezpodstawny jest też zarzut naruszenia art. 125 § 1 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy możliwości (a nie konieczności jak w art. 124 p.p.s.a) zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie nie wskazywano na żadne okoliczności wymienione w art. 125 p.p.s.a. Sąd I nie nakazywał przeprowadzenia przed sądem powszechnym postępowania co do uznania przedawnienia należności, ani też jakiegokolwiek innego postępowania wymienionego w tym przepisie.

Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.